Từ Điển Thiền Tông Hán Việt

TỰ MINH 自 明 (1361-1370)

TỰ HỒI 自 回

Thiền tăng đời Tống, người xứ Thai Châu (nay là huyện Lâm Hải tỉnh Chiết Giang) Trung Quốc. Sư vốn là thợ chẻ đá, không biết chữ nhưng rất mộ đạo, nên nhờ người tụng kinh Pháp Hoa, rồi tụng theo. Về sau, sư theo Thiền sư Đại Tùy Nguyên Tĩnh thuộc tông Lâm Tế xuất gia. Một hôm, sư đang chẻ một tảng đá, ánh lửa tóe ra, sư chợt đại ngộ, trình kệ như sau:

»Dùng hết sức mình Trọn không chỗ bám Ánh lửa tóe ra Vốn ở chỗ này«.

Người thời ấy gọi sư là »Thạch Đầu Hoà thượng«, »Hồi Thạch Đầu«. Sư ở Điếu ngư đài (Đài câu cá) ở Thai Châu, thượng đường thuyết pháp huyền diệu vượt thiên hạ, bốn chúng đều ngưỡng mộ, xem sư như hiền thánh.

TỰ KỶ CHỦ NHÂN CÔNG 自 己 主

人 公 Ông chủ của chính mình. Nhà thiền cho rằng tự tính của chúng sinh là Phật, chẳng nên tìm bên ngoài, gọi là Tự kỷ chủ nhân công (Ông chủ của chính mình). Tiết Thị Dục Tạng chủ trong DTNL q. 3 ghi: »佛 祖 無 上 妙 道、 初 非 強 生 節 目、 且 非 異 端 捏 怪、 又 非 甚 高 難 行 之 事、 只 是 儞 日 用 常 行、 見 成 受 用 底。 強 而 名 之、 喚 作 自 性 天 眞 佛、 又 喚 作 自 己 主 人 公。 – Diệu đạo vô thượng của Phật Tổ, ban đầu chẳng phải vô sự sinh sự cũng chẳng phải trò dị đoan lạ lùng, cũng chẳng phải việc cao tột khó làm, chỉ là trong việc thường làm hàng ngày của người sẵn sàng thọ dụng. Gượng gạo mà đặt tên, tạm gọi là Tự tính thiên chân Phật, cũng gọi là Tự kỷ chủ nhân công.«

TỰ LIỄU HÁN 自 了 漢

Gã tự độ, đồ ích kỷ. Lời chê trách người tu hành có căn khí Tiểu thừa. Tắc 11, Bích

Nham lục (Đại 48, 151 trung) ghi: »師 曰。 請 渡。 彼 即 褰 衣。 躡 波 如 履 平 地。 回 顧 云 渡 來 渡 來。 師 咄 云。 這 自 了 漢。 – Sư nói: Mời thầy qua. Vị tăng kia liền vén y dẫm lên sóng như đi trên đất bằng, xong xoay lại nói:

Qua đây, qua đây! Sư quở rằng: Cái gã tự độ này!«

TỰ MÃN 自 滿

Thiền tăng đời Đường, tham học nơi Mã

Tổ Đạo Nhất và đắc pháp nơi đây. Sư trụ Hân Châu (nay thuộc Sơn Tây).

Một hôm, Sư thượng đường nói: Trừ ngày sáng đêm tối ra, hãy nói cái gì liền được, trân trọng! Nói xong, sư trở về thất. Phần lớn cơ dụng của sư đều như thế.

TỰ MINH 自 明 (1361-1370)

Thiền tăng đời Nguyên, họ Quách, tự Độc Am, người xứ Lâm Hải (nay thuộc Chiết Giang) Trung Quốc. Năm 15 tuổi, sư lễ ngài Duy Đại ở chùa Tây Thọ Xương tại Tứ Minh làm thầy. Năm 1334, sư thụ giới cụ túc và tham học với các vị Ngã Am Vô Công, Đông Minh Nhật Công. Đầu niên hiệu Chí Chính (1341), sư đến chùa Bảo Công mượn tòa để giảng kinh, người theo học càng lúc càng đông. Niên hiệu Hồng

Võ thứ 3 (1370) đời Minh, trước khi lâm chung sư viết kệ: 平 生 出 處 只 隨 緣 夢 幻 空 花 任 變 遷 廓 示 融 通 三 觀 理 夕 暘 依 舊 在 西 天。

TỰ NGHIÊM 自 嚴 (910-992)

»Cả đời xuất xử chỉ tùy duyên Mộng huyễn không hoa mặc đổi dời Tỏ rõ dung thông lý tam quán Bóng chiều như cũ ở trời Tây«.

TỰ NGHIÊM 自 嚴 (910-992)

Thiền tăng đời Ngũ Đại, họ Trịnh, người Đồng An, Phúc Kiến, Trung Quốc. Sư nối pháp thiền sư Sư Khoan, thuộc tông Vân Môn đời thứ 3, trụ núi Bàn Cổ.

TỰ NGUYÊN 嗣 元

Thiền tăng đời Tống, tham học nơi Thiền sư Thụy Nham Nghĩa Hải, đắc pháp và nối pháp Ngài, thuộc tông Pháp Nhãn. Sư trụ Thúy Nham ở Minh Châu (nay là huyện Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang).

Một hôm có vị tăng hỏi: Thế nào là ý Tổ sư từ Ấn Độ sang? Đáp rằng: Thấy tiền mua bán chẳng từng xa xỉ.

TỰ SIÊU 自 超 (1325-1405)

Thiền tăng Cao Ly (Triều Tiên) họ Kim.

Niên hiệu Chí Chính thứ 13 (1353) vào nhà Nguyên (Trung Quốc) nối pháp Thiền sư Huệ Cần chùa Quảng Tế ở Yên Kinh (Bắc Kinh), đời thứ 26 hệ Nam Nhạc. Niên hiệu Chí Chính thứ 16 sư trở về nước hoằng pháp, là một trong những Tổ sư tông

Tào Khê Triều Tiên.

TỰ TẠI 自 在 (741-821)

Thiền tăng đời Đường, họ Lý, người xứ Ngô Hưng (nay là Hồ Châu tỉnh Chiết Giang) Trung Quốc. Ban đầu sư nương Thiền sư Quốc Nhất thụ giới Cụ túc, sau đó tham vấn Mã Tổ Đạo Nhất, phát minh tâm địa. Về sau, sư ở núi Phục Ngưu, thiền tăng ở bốn phương nghe danh sư tụ hội về.

Trong niên hiệu Nguyên Hòa (806-820), sư ở Hương Sơn thuộc Lạc Dương, có Thiền sư Thiên Nhiên là bạn tâm đầu ý hợp với sư. Niên hiệu Trường Khánh thứ 1 (821), sư tịch ở chùa Khai Nguyên thuộc Tùy châu (nay thuộc Hồ Bắc).

TỰ TẮC TỰ, THỊ TẮC VỊ THỊ 似 則 似 是 則 未 是 Nghĩa là thoạt nhìn tuy rất giống, nhưng thật ra chẳng phải vật nguyên bản. Dùng để chỉ người học Thiền chưa thể chân chính triệt ngộ Thiền cảnh của bậc Tôn túc mà chỉ một bề bắt chước cơ pháp của các ngài như nói, nín, đánh, hét… Tắc 10, Bích

Nham lục (Đại 48, 150 thượng) ghi: »州 云。 老 僧 被 汝 一 喝 。 僧 又 喝 （看 取 頭 角。 似 則 似。 是 則 未 是。 只 恐 龍 頭 蛇 尾） – Mục Châu nói: Lão tăng bị ông hét môt tiếng. Vị tăng lại hét (Xem qua sừng đầu, giống thì giống lắm nhưng phải thì chưa phải, chỉ e đầu rồng đuôi rắn)«.

TỰ THƯ 嗣 書

Bức thư của thiền sư viết gởi cho Thầy mình sau khi nhậm chức trụ trì. Tiết Linh Nham Trung An Thiền sư trong NĐHN q.

20 ghi: »（仲 安 禪 師） 後 謁 圓 悟 於 蔣 山、 時 佛 性 爲 座 元、 師 扣 之、 即 領 旨。 逮 性 住 德 山、 遣 師 至 鍾 阜 通 嗣 書 – (Thiền sư Trung An) sau yết kiến ngài Viên Ngộ ở Tưởng Sơn, khi ấy Phật Tính làm Tọa nguyên, sư thưa hỏi ngài, liền lãnh ngộ ý chí. Đến khi Phật

Tính trụ Đức Sơn có sai sư đem tự thư đến Chung Phụ.«

TỰ TÍNH 自 性

1. Bản thể của tâm vô hình vô thanh cùng khắp thời gian không gian, cái dụng cũng 982

TỰ TÔNG 嗣 宗 (1085-1153)

cùng khắp như thế, chẳng cần qua tác ý mà ứng dụng tự động. Tự tính này ở nơi chúng sinh và chư Phật bình đẳng bất nhị. Đàn Kinh ghi: 欲 擬 化 他 人、 自 須 有 方 便 勿 令 彼 有 疑、 即 是 自 性 現 »Dục nghĩ hóa tha nhân Tự tu hữu phương tiện Vật linh bỉ hữu nghi, Tức thị tự tính hiện«. »Muốn hóa độ chúng sinh,

Tự phải có phương tiện Khiến họ hết nghi ngờ, Tức là tự tính hiện«. 2. Thiền tăng đời Minh, họ Hàn, hiệu Trạm Nhiên, người xứ Vân Dương (nay thuộc tỉnh Tứ Xuyên) Trung Quốc. Sư theo ngài

Huệ Hải ở Hoằng Huệ Chiếu Am tại Lật Châu xuất gia, vốn thích pháp thiền phát minh nhiều điều. Sư kết bạn với Thảo Am Huyễn Sinh, cùng nhau khích lệ mài giũa. Một hôm, sư cử công án »Hữu cú vô cú« để hỏi Huệ Hải, ngài sai Huyễn Sinh đánh vào sống lưng sư, sư phát phẩn đến tột độ, suốt đêm không ngủ, đến sáng hôm sau nghe tiếng bảng ăn cơm, Sư chợt đại ngộ. Sư yết kiến Toàn Thất Tông Lặc, nhờ ngài ấn khả, làm người tiếp nối tông Lâm Tế.

Khi ra hoằng pháp, sư trụ chùa Phổ Quang ở Vân Dương. Năm 1377 sư dời đến chùa Vĩnh Khánh ở Thường Châu (nay thuộc Giang Tô), rồi lại dời đến chùa Sơ Sơn ở Phủ Châu (nay thuộc Giang Tây). Ít lâu sau, có chiếu trụ chùa Thiên Đồng ở Ninh Ba (nay thuộc Chiết Giang). Vua ban hiệu »Phật Lãng Thiền sư«. Về già, sư lui về ở chùa Phổ Quang.

TỰ TÍNH DI-ĐÀ 自 性 彌 陀

Chúng sinh tự có Phật tính, xưa nay là Phật, gọi là Tự tính Di-đà. Di-đà tức A-di-đà Phật. Khai thị Ưu-bà tắc niệm Phật xã trong HSLNMDT q. 2 ghi: »然 佛 者 角 也、 即 眾 生 之 佛 性、 以 迷 之 而 爲 眾 生、 悟 之 即 名 爲 佛。 今 所 念 之 佛、 即 自 性 彌 陀。 – Nhưng Phật có nghĩa là Giác, tức Phật tính (tính giác) của chúng sinh. Vì mê tính giác nên làm chúng sinh, ngộ tính giác được gọi là Phật. Hôm nay danh từ Phật mà quý vị niệm đó, tức

Tự tính Di-đà.«

TỰ TÍNH THIÊN CHÂN PHẬT 自

性 天 眞 佛 Chúng sinh tự có Phật tính, xưa nay là

Phật. Thị Dục Tạng Chủ trong DTNL q. 3 ghi: »佛 祖 無 上 妙 道、 初 非 強 生 節 目、 且 非 異 端 捏 怪、 又 非 甚 高 難 行 之 事、 只 是 儞 日 用 常 行、 見 成 受 用 底。 強 而 名 之、 喚 作 自 性 天 眞 佛、 又 喚 作 自 己 主 人 公。 – Diệu đạo vô thượng của Phật Tổ, ban đầu chẳng phải khi không bày ra lắm việc, cũng chẳng phải trò dị đoan lạ lùng, cũng chẳng phải việc cao tột khó làm, chỉ là trong việc thường làm hàng ngày của người sẵn sàng thọ dụng. Gượng gạo mà đặt tên, tạm gọi là Tự tính Thiên chân Phật, cũng gọi là Tự kỷ chủ nhân công.« TỰ TÔNG 嗣 宗 (1085-1153) Thiền tăng đời Tống, họ Trần, tự Văn Am, người xứ Huy Châu (nay là huyện Hấp tỉnh An Huy) Trung Quốc. Sư xuất gia từ thuở bé, đầu tiên học kinh luận. Lớn lên, sư dự khoa thi kinh điển được độ làm tăng. Sau khi thụ giới cụ túc, sư nỗ lực nghiên cứu giới luật, trì giới nghiêm cẩn. Sư bỗng hâm mộ thiền pháp biệt truyền, nương theo thiền sư Diệu Trạm Huệ tham cứu, có sở 983

TỨC 息

đắc. Sư thuật lại việc này cho ngài Hoằng Trí Chính Giác, được ngài ấn khả và nối pháp ngài, thuộc tông Tào Động. Khi ra hoằng pháp sư trụ chùa Phổ Chiếu, sau đó dời đến các chùa: Thiện Quyền, Thúy Nham, Tuyết Đậu. Do sư đầu bạc nên được gọi là »Tông Bạch Đầu«.

TỨC 息

Lãnh ngộ ý chỉ của thiền, tỉnh ngộ triệt để.

Tắc Lạc Bình Tiêu Tức trong TUMC q. 5 ghi: »洛 瓶 和 尚 參、 師 問： 甚 處

來？ 瓶 曰： 南 溪。 師 曰： 還 將 南 溪 消 息 來 麼？ 曰： 消 即 消 已、 息 即 未 息。 師 曰： 最 苦 是 未 息。 – Lạc Bình đến Thiên Tiên. Tiên hỏi: Từ đâu đến? Bình nói: Từ Nam Khê đến. Tiên hỏi:

Có đem được tin tức Nam Khê đến chăng?

Bình nói: Hưởng dụng thì có hưởng dụng, nhưng lãnh ngộ thì chưa lãnh ngộ. Tiên nói: Khổ nhất là chưa lãnh ngộ«.

TỨC 即 Đặt ở đầu câu phán đoán, làm tăng ngữ khí phán đoán. Đàn Kinh bản Đôn Hoàng ghi: »即 煩 惱 是 菩 提。 – Chính phiền não là Bồ đề.« Đoạn Tế Tâm Yếu ghi: »從 上 來 皆 云： 即 心 是 佛。 – Từ xưa đến nay đều nói: Chính tâm là Phật.«

TỨC KIM 即 今

Hiện nay, bây giờ. Tiết Thiên Trụ Sùng Huệ Thiền sư trong NĐHN q. 2 ghi: »問： 達 磨 未 來 此 土 時、 還 有 佛 法 也 無？ 師 曰： 未 來 且 置、 即 今 事 作 麼 生。 – Hỏi: Lúc Đạt-ma chưa đến Trung Quốc, có Phật pháp hay không? Sư đáp: Chưa đến hãy gác lại, việc hiện nay là gì?« Vô Môn Quan ghi: »即 今 上 人 性 在 何

處？ – Tính của thượng nhân bây giờ ở đâu?«

TỨC LỰ 息 慮

Thiền tăng đời cuối Lý đầu Trần thuộc dòng Vô Ngôn Thông, đời thứ 14. Sư quê ở Chu Minh (tức làng Phù Cầm, huyện Từ Sơn, tỉnh Hà Bắc hiện nay), lúc nhỏ đọc hết các sách thế tục. Một hôm sư bỏ hết sở học, theo làm đồ đệ Thông Thiền đại sĩ để thưa hỏi chỗ huyền yếu. Ngay nơi lời nói của Thông Thiền, sư liền lãnh ngộ và nối pháp ngài thuộc đời thứ 14, dòng Vô Ngôn Thông. Sau sư trở về chùa Thông Thánh làng Chu Minh, phủ Thiên Đức trụ trì. Ở đây sư giảng dạy tông chỉ Thiền cho môn đồ. Có vị đệ tử cư sĩ là Ứng Thuận kế thừa tông phái của sư. Theo: Thiền sư Việt Nam của HT. Thanh Từ.

TỨC NGÔN ĐỊNH CHỈ 即 言 定 旨

Theo lời nói mà biện rõ, xác định ý chỉ.

Đây là phương pháp tham thiền chấp trước ở lời nói. Minh Giác ngữ lục q. 1 ghi: »上 士 相 見。 一 言 半 句 如 擊 石 出 火。 瞥 爾 便 過 應 非 即 言 定 旨 滯 句 迷 源。 – Bậc thượng sĩ gặp nhau, một lời nửa câu giống như đập đá nháng lửa, chớp mắt liền vù qua, nên chẳng phải là theo lời nói mà biện rõ, xác định ý chỉ, mắc kẹt vào câu nói mà mê mất cội nguồn«.

TỨC TÂM TỨC PHẬT 即 心 即 佛

Còn gọi: Tức tâm thị Phật. Tâm chính là Phật. Tiết Huệ Trung Quốc Sư trong TĐT q. 3 ghi: »伏 牛 和 尚 與 馬 大 師 送 書 到 師 處、 師 問： 馬 大 師 說 何 法 示 人？ 對 曰： 即 心 即 佛。 – Hòa thượng Phục Ngưu mang thư của Mã Đại sư đến chỗ Quốc sư. Quốc sư hỏi: Mã Đại sư nói 984

TƯỚC PHẠN ỦY TIỂU NHI 嚼 飯 餧 小 兒

pháp gì để dạy người? Phục Ngưu nói: Tức tâm tức Phật«.

Tiết Đạo Nhất, đời thứ 2 dưới Đại Giám trong CTTNL q. 1 ghi: »問： 如 何 是 佛？ 曰： 即 心 即 佛。 – Hỏi: Phật là gì? Sư đáp: Tức tâm thị Phật«.

TỨC THẢ TRÍ 即 且 置

Còn gọi: Tức thả chỉ 即 且 止, tức thả tùng 即 且 從. Hãy gác lại, tạm gác lại. Đặt ở cuối phân câu trước trong câu phức, biểu thị gạt bỏ nội dung của điều nào đó không phải là chủ đề của câu chính. Phân câu sau thông thường là câu nghi vấn. Tiết Bách Trượng Hoài Hải Thiền sư trong NĐHN q.

3 ghi: »僧 問 西 堂： 有 問 有 答 即 且 置、 無 問 無 答 時 如 何？ – Tăng hỏi ngài Tây Đường: Có hỏi có đáp hãy gác lại, lúc không hỏi không đáp thì sao?« Tiết Pháp Xương Ỷ Ngộ Thiền sư trong

NĐHN q. 16 ghi: »以 拄 杖 畫 一 畫、 曰： 這 箇 即 且 止、 宗 門 事 作 麼 生？ – Sư lấy cây gậy vạch một đường, nói: Cái này hãy gác lại, việc của tông môn là gì?« Tiết Hàm Châu Thẩm Thiền sư trong NĐHN q. 13 ghi: »問 僧： 張 王 李 趙 不 是 汝 本 來 姓、 汝 本 來 姓 箇 甚 麼？ 曰： 與 和 尚 同 姓。 師 曰： 同 姓 即 且 從 汝、 本 來 姓 箇 甚 麼？ – Hỏi tăng: Trương Vương, Lý, Triệu chẳng phải tính xưa nay của ông, tính xưa nay của ông là gì? Đáp: Đồng tính với Hòa thượng. Sư bảo: Đồng tính hãy gác lại, tính xưa nay của ông là gì?«

TỨC THỊ 即 是

1. Là phải? Đặt ở cuối câu nghi vấn, biểu thị ngữ khí lực chọn. Tiết Nam Nhạc Hoài Nhượng Thiền sư trong NĐHN q. 3 ghi: »如 牛 駕 車。 車 若 不 行、 打 車 即 是、 打 牛 即 是？ – Như trâu kéo xe, nếu xe không chạy thì đánh xe là phải hay đánh trâu là phải?« 2. Dù cho, giả như, biểu thị giả thiết nhượng bộ. Duy Tắc ngữ lục q. 1 ghi: »者

箇 是 祖 師 拈 弄 底、 諸 人 也 知。 知 則 許 你 知、 還 曾 得 便 休 也 未？ 即 是 未 得 便 休、 且 莫 等 閑 放 過、 也 修 向 冷 地 裏 猛 著 精 神、 自 家 摸 索 看。 – Cái này là Tổ sư đưa ra nhận xét về những điều tóm tắt quan trọng của tông môn mà các vị đã biết. Biết thì cho quý vị biết, song có từng lãnh ngộ hat chưa? Giá như chưa lãnh ngộ, chớ nên dễ dãi bỏ qua, cần phải ở chỗ vắng vẻ phấn chấn tinh thần tự mình mò tìm xem!« TƯỚC PHẠN ỦY TIỂU NHI 嚼 飯 餧 小 兒 Nhai cơm mớm cho trẻ nít, dụ chỉ lòng mẹ thương con; trong Thiền tông còn gọi là Lão bà tâm, ngầm chứa ý nghĩa vì lòng từ bi nên thiền sư lập bày ra lời nói rườm rà để tiếp dẫn người học. Tiết Từ Vân Ngạn Long Thiền sư trong NĐHN q. 18 ghi: »上

堂、 舉 玄 沙 示 眾 曰： 「盡 大 地 都 來 是 一 顆 明 珠。」 時 有 僧 問： 「既 是 一 顆 明 珠、 學 人 爲 甚 不 識？」 沙 曰： 「全 體 是 珠、 更 教 誰 識？」 曰： 「雖 然 全 體 是 珠、 爭 奈 學 人 不 識。」 沙 曰： 「問 取 你 眼。」 師 曰： 「諸 禪 德、 這 箇 公 案、 喚 作 嚼 飯 餧 小 兒、 把 手 更 與 杖。 – Sư thượng đường nêu ra công án Ngài Huyền Sa dạy chúng rằng: Khắp mặt đất đều là một hạt minh châu. Khi ấy có một vị tăng hỏi: Đã là một hạt minh châu, vì sao học nhân chẳng biết? Sa nói: Toàn thể là châu, còn bảo ai biết? Tăng nói: 985

TƯƠNG 將

Mặc dù toàn thể là châu, hiềm vì học nhân chẳng biết? Sa nói: Hãy hỏi con mắt của ngươi. Sư bảo: Này chư thiền đức, công án này được gọi là Nhai cơm mớm cho trẻ nít, đã lấy tay dìu dắt còn đưa thêm gậy«.

TƯƠNG 將 Trợ từ được đặt sau động từ, không dịch, đằng sau nó là cụm từ mang xu hướng động từ. Vân Môn quảng lục q. thượng ghi:

»對 眾 問 將 來！ – Đối trước đại chúng hỏi đi!« Mật Am ngữ lục ghi: »到 遮 裏。 如 何 對 他 即 是。 棒 將 去 得 麼。 喝 將 去 得

麼。 莫 是 跳 下 禪 床。 歸 方 丈 得 麼。 不 然。 別 將 兩 轉 新 鮮 語。 答 將 去 得 麼。 – Đến đây đối với người khác thế nào mới phải? Đánh được chăng?

Hét được chăng? Không ai nhảy xuống giường thiền, trở về phương trượng chăng? Không, riêng đem hai lời đáp này đổi mới được chăng?«

TƯƠNG CÔNG DỤNG CÔNG 將

功 用 功 Đem công phu tu hành cầu thành công. Tự tâm là Phật, mọi người sẵn đủ, xưa nay thành công trọn vẹn. Người ngu chẳng biết lý này, hướng ra ngoài dụng công phu, câu nệ vào văn tự ngữ ngôn, chấp trước nghĩa lý tri giải, khắp nơi tìm cầu. Cách làm như thế, nhà thiền gọi là tương công dụng công.

Lại Toản Hòa thượng trong TĐT q. 3 ghi:

»將 功 用 功、 展 轉 冥 朦、 取 則 不 得、 不 取 自 通。 – Đem công phu tu hành để cầu thành công là việc làm quanh co mờ mịt, chấp trước thì chẳng được, không chấp thì tự thông suốt.«

TƯƠNG DIÊM CHỈ KHÁT 將 鹽 止

渴 Uống nước muối để giải khát, dụ cho hành vi cực kỳ sai lầm, chẳng những không đạt đến mục đích mà còn chuốc lấy hậu quả ngược lại. Tiết Tây Thiền Thủ Tịnh Thiền sư trong NĐHN q. 20 ghi: »談 玄 說 妙、 撒 屎 撒 尿。 行 棒 行 喝、 將 鹽 止 渴。 – Bàn huyền nói diệu giống như tụng cứt vãi đái. Sử dụng đánh hét khác nào uống nước muối để giải khát.«

TƯƠNG ĐẦU MỊCH ĐẦU 將 頭 覓

頭 Mang đầu đi tìm đầu. Đầu ở trên vai của thân mình mà lại đi tìm kiếm nó khắp nơi.

Dụ cho không biết chân tính nhà mình lầm cho vật hư giả của thế giới bên ngoài là thật. Ngầm dùng điển cố »Nhận bóng quên đầu« của Diễn-nhã-đạt- đa. X. Nhận ảnh mê đầu.

Lâm Tế ngữ lục ghi: »爲 爾 向 一 切 處 馳 求 心 不 能 歇。 所 以 祖 師 言。 咄 哉 丈 夫。 將 頭 覓 頭。 儞 言 下 便 自 回 光 返 照。 更 不 別 求。 知 身 心 與 祖 佛 不 別。 當 下 無 事。 方 名 得 法。 – Vì ngươi tìm tâm ở khắp nơi chẳng thôi cho nên Tổ sư nói: Dốt thay trượng phu, mang đầu đi tìm đầu. Ngay lời nói ngươi tự hồi quang phản chiếu, lại không tìm gì khác, biết thân tâm cùng Tổ Phật không khác, lập tức vô sự, mới gọi là đắc pháp.«

TƯƠNG ĐƯƠNG 相 當

Còn gọi: Tương ưng 相 應. Khế hợp (thiền pháp). Vân Môn quảng lục q. thượng: »莫 教 老 僧 見。 捉 來 勘。 不 相 當 槌 折 腰。 莫 言 不 道。– Đừng để lão tăng gặp, bắt lại để khám nghiệm, nếu chẳng khế hợp thiền pháp sẽ nện cho gãy lưng. Chớ bảo ta chẳng nói.« 986

TƯƠNG PHẬT CẦU PHẬT 將 佛 求 佛

Tín Tâm Minh ghi: »多 言 多 慮、 轉 不 相 應。 絕 言 絕 慮、 無 處 不 通。 – Nói nhiều lo nhiều, càng chẳng khế hợp thiền pháp. Bặt nói bặt lo, chỗ nào cũng thông suốt.«

TƯƠNG ĐƯƠNG 將 當

Coi là, coi như. Tiết Động Sơn Hòa thượng trong TĐT q. 6 ghi: »苦 哉、 苦 哉！ 今 時 學 者、 例 皆 如 此、 只 認 得 驢 前 馬 後、 將 當 自 己 眼 目。 佛 法 平 沉、 即 此 便 是。 – Khổ thay! Khổ thay! Người học thời nay tất cả đều như thế. Chỉ biết nô lệ người khác mà coi như được pháp nhãn thiền tăng. Phật pháp chìm mất chính là đây vậy.« TƯƠNG HOÁN ĐẢ THU THIÊN 相 喚 打 秋 千 Thu thiên là cây đu, một trò chơi của trẻ con. Tương hoán đả thu thiên nghĩa là kêu gọi nhau chơi đánh đu; trong Thiền tông dụ cho cảnh giới vô tâm như trẻ con, hoặc dạo chơi cảnh tự tại tiêu diêu. Tắc 73, Thung Dung lục (Đại 48, 273 trung) ghi:

新 滿 孝、 便 逢 春 （相 喚 打 秋 千） 醉 步 狂 歌 任 墮 巾 »Tân mãn hiếu, tiện phùng xuân, (Tương hoán đả thu thiên) Túy bộ cuồng ca nhậm đọa cân«.

»Mới mãn tang, gặp mùa xuân đến, (Gọi nhau chơi đánh đu)

Ngất ngưỡng ca ngông để rớt khăn«.

TƯƠNG KHÔNG MỊCH KHÔNG

將 空 覓 空 Mang Không tìm không. Phật giáo cho rằng muôn vàn sự vật trên thế gian bao gồm thân người đều là hư huyễn đều là không, vì thế còn hướng ra bên ngoài tìm kiếm chính là »Mang không tìm không«. Mê ngộ bất nhị, thập tứ khoa tụng trong

CĐTĐL q. 29 ghi: »陽 焰 本 非 其 水。 渴 鹿 狂 趁 匆 匆。 自 身 虛 假 不 實。 將 空 更 欲 覓 空。 世 人 迷 倒 至 甚。 如 犬 吠 雷 叿 叿。 – Sóng nắng vốn chẳng phải nước, nai khát hớt hải chạy cuồng. Thân mình giả dối chẳng thật, mang không lại muốn tìm không. Người đời ngu mê quá mức, như chó sủa vang mặt trời.«

TƯƠNG PHÁP CẦU PHÁP 將 法 求

法 Còn gọi: Tương đạo mịch đạo. Đem pháp tìm pháp. Tự tâm là Phật, Phật pháp không hai vì thế tâm chính là Pháp. Người ngu mê không biết lý này lại tìm pháp ở bên ngoài, nhà thiền gọi hành động đó là Đem pháp tìm pháp. Đại Châu ngữ lục q. hạ: »心 是 法、 不 用 將 法 求 法。 – Tâm là pháp, chẳng cần đem pháp tìm pháp.« Đại Thừa Tán của Bảo Chí Hòa thượng trong CĐTĐL q. 29 ghi: »世 間 幾 許 癡 人。 將 道 復 欲 求 道。 廣 尋 諸 義 紛 紜。 自 救 己 身 不 了。– Thế gian có vài người ngu, đem đạo tìm đạo, tìm nhiều nghĩa lý thêm rối ren, tự cứu thân mình chẳng xong.« TƯƠNG PHẬT CẦU PHẬT 將 佛 求 佛 Đem Phật tìm Phật. Ý nói người ngu chẳng biết tâm mình là Phật mà hướng bên ngoài tìm cách làm Phật. Đại Châu ngữ lục q. hạ ghi: »心 是 佛、 不 用 將 佛 求 佛。 – Tâm là Phật, chẳng cần đem Phật tìm Phật.«

TƯƠNG SƠN TỰ 湘 山 寺

TƯƠNG SƠN TỰ 湘 山 寺 Ở núi Tương Sơn, thành phố Tuân Nghĩa, tỉnh Quý Châu, Trung Quốc. Khoảng niên hiệu Đại Đức (1297-1307) đời Nguyên sáng lập, gọi là »Hộ Quốc Tự«, sau bị hủy. Đời Thanh xây lại trên nền cũ đổi tên là »Tương Sơn Tự«. Có tiền điện, trung điện, hậu điện và sương phòng trái phải,hành lang gấp khúc bao quanh. Hai bên sơn môn có 5 tòa tháp 7 tầng đều đặc sắc. Quận thủ Triệu Tôn Luật đổi tên chùa là »Song

Tuyền Thiền Viện«.

TƯƠNG TÂM CẦU TÂM 將 心 求

心 Đem tâm tìm tâm. Ý nói mọi người tự có bảo tâm thanh tịnh, người si mê lại hướng ra ngoài tìm lấy tâm nầy. Đoạn Tế Tâm

Yếu: »識 心 達 本 源 故 號 爲 沙 門。 沙 門 果 者、 息 慮 而 成、 不 從 學 得。 汝 如 今 將 心 求 心、 傍 他 家 舍、 只 擬 學 取、 有 什 麼 得 時？ – Biết tâm đạt cội nguồn nên gọi là Sa môn. Quả vị sa môn do dừng vọng tưởng mà thành, chẳng từ nơi học được. Hiện nay ngươi đem tâm tìm tâm bên nhà hàng xóm, chỉ định học lấy, có bao giờ được!«

TƯƠNG TÂM DỤNG TÂM 將 心 用

心 Đem tâm dụng tâm. Ý nói bản tâm thanh tịnh, tự có Phật tính, người mê lại vọng sinh ý nghĩ rơi vào tri giải. Thế là mê mất bản tâm. Tín tâm Minh ghi: »智 者 無 爲、 愚 人 自 縛。 法 無 異 法、 妄 自 愛 著。 將 心 用 心、 豈 非 大 錯。 – Người trí tự tại vô tác, kẻ ngu dụng tâm tự trói. Pháp chẳng là pháp, vọng tự chấp trước cho là pháp. Đem tâm dụng tâm, há chẳng phải lầm lớn.«

TƯƠNG TÂM ĐÃI NGỘ 將 心 待 悟

Đem tâm mong đợi ngộ. Cho bản tâm đối đãi với thiền ngộ, là biểu hiện của vọng tâm phân biệt, đối lập. Đáp trung thừa

Trịnh Côn Nham trong HSLNMDT q. 1 ghi: »又： 若 將 心 待 悟、 即 此 待 心、 便 是 生 死 根 株、 待 至 窮 劫、 亦 不 能 悟、 以 不 了 絕 待 眞 心、 將 謂 別 有 故 耳。 – Lại: Nếu đem tâm mong đợi ngộ, tức nó là gốc rễ của sinh tử. Đợi đến cùng kiếp cũng không thể ngộ, vì chẳng rõ chơn tâm hoàn toàn sạch hết mọi đối đãi, tưởng đâu riêng có việc này.«

TƯƠNG TÂM TRÓC TÂM 將 心 捉

心 Đem tâm tìm bắt tâm. Đoạn Tế Tâm Yếu ghi: »唯 此 一 心 即 是 佛、 佛 與 眾 生 更 無 別 異。 但 是 眾 生 著 相 處 求、 求 之 轉 失、 使 佛 覓 佛、 將 心 捉 心、 窮 劫 盡 形、 終 不 能 得。 – Chỉ nhất tâm này tức là Phật, Phật cùng chúng sinh không có gì khác. Ngặt vì chúng sinh chấp tướng tìm bên ngoài, càng tìm càng mất. Khiến Phật đi tìm Phật, đem tâm tìm bắt tâm, cùng kiếp hết đời đều chẳng thể được.«

TƯƠNG THÂN 相 親

Gần gũi, tiếp cận, phù hợp (thiền pháp).

Tiết Dược Sơn Hòa thượng trong TĐT q. 4

ghi: Sư viết: »海 （指 懷 海 禪 師） 師 兄 一 日 十 二 時 中、 爲 師 僧 說 什 麼 法？ 對 曰： 或 曰 三 句 外 省 去、 或 曰 六 句 內 會 取、 或 曰 未 得 玄 鑒 者、 且 依 了 義 教、 猶 有 將 親 分。 – Sư bảo: Hải (chỉ Bách Trượng Hoài Hải Thiền sư) sư huynh trong suốt một ngày dạy pháp gì cho đại chúng? Tăng đáp: Có khi dạy ngoài ba câu hãy tỉnh ngộ, có khi 988

TƯƠNG TỰ BÁT NHÃ 相 似 般 若

dạy ngoài sáu câu hãy lãnh hội, có khi nói nếu chưa được tông chỉ thiền hãy nương vào Liễu nghĩa giáo sẽ có phần gần gũi thiền pháp.«

TƯƠNG THÂN XỨ 相 親 處

Nghĩa là cảnh giới thể đắc diệu đạo. Chương Vân Môn Văn Yển trong CĐTĐL q. 19 (Đại 51, 357 thượng) ghi: »所 以 方

便 垂 一 言 半 句 通 汝 入 路。 遮 般 事

拈 放 一 邊。 獨 自 著 些 子 筋 骨。 豈 不 是 有 少 許 相 親 處。 – Sở dĩ lập phương tiện buông ra một lời nửa câu là mở lối cho các ông vào. Việc này hãy gác qua một bên. Nếu ông đem hết sức ra để tham cứu thì đâu chẳng phải có ít cảnh giới thể đắc diệu đạo?« TƯƠNG THÓA NHIÊU NHĨ BÁT THỦY 相 唾 饒 爾 潑 水 Còn gọi: Tương mạ nhiêu nhĩ tiếp chủy.

Tiếp nước cho ông phun nhau. Khi hai người tranh luận kịch liệt thì nước bọt văng tung tóe. Nếu nước bọt không đủ thì có thể phun nước để trợ giúp uy thế. Thiền tông thường dùng cụm từ này để chỉ dụ cho cảnh giới tự do tự tại không bị hạn cuộc câu nệ. Tắc 58, Bích Nham lục (Đại 48, 191 hạ) ghi: »塞 斷 人 口 （相 唾 饒 爾 潑 水。 咦 闍 黎 道 甚 麼）。 – Lấp bít miệng người (Tiếp nước cho ông phun nhau, ôi! Xà-lê nói cái gì?)«.

TƯƠNG THỐ TỰU THỐ 相 錯 就 錯

Phóng lao phải theo lao. Tắc 32, Bích Nham lục (Tục 117, 162, hạ) ghi: »如 暗 得 燈。 如 貧 得 寶。 將 錯 就 錯。 且 道 定 上 座 見 箇 什 麼 便 禮 拜。 – Như tối gặp đèn, như nghèo được của, phóng lao phải theo lao. Thử hỏi Thượng tọa

Định thấy cái gì mà lễ bái?«

TƯƠNG THỨ 相 次

Nghĩa là sơ suất, vội vàng. Tắc 54, Bích Nham lục (Đại 48, 186 hạ) ghi: »卻 問 不

知 何 太 嶮 （不 可 盲 枷 瞎 棒。 雪 竇 元 來 未 知 在。 闍 黎 相 次 著 也）。 – Lại hỏi chẳng biết sao quá hiểm? (Không thể cùm mù gậy đui, Tuyết Đậu té ra còn chưa biết, mà Xà-lê đã vội vàng bám lấy)«.

TƯƠNG TỬ TƯỚC TỰU ĐỊA ĐẠN 將 死 雀 就 地 彈 Bắn cin chim sẻ đã chết, dụ cho hành vi hết sức dễ dàng không có mảy may giá trị.

Khiến người tức cười. Tiết Hưng Hóa Tồn

Tương Thiền sư trong NĐHN q. 11 ghi:

»我 今 日 問 新 到、 是 將 死 雀 就 地 彈、 就 窠 子 裡 打？ 及 至 你 出 得 語、 又 喝 起 了 向 青 雲 裡 打。 – Hôm nay ta hỏi vị khách mới đến như sau: Bắn con chim sẻ đã chết là bắn ngay trong ổ, đến khi ngươi nói ra được. Lại kêu to lên là bắn nó trong mây xanh.« TƯƠNG TỰ BÁT NHÃ 相 似 般 若 Trí huệ chân thật gọi là Bát-nhã. Tương tự Bát-nhã là chỉ cho trí giống như phải mà chẳng phải, như: Tương tự thiền, tương tự Thiền đồ, tương tự ngôn ngữ… , những dụng từ thường thấy nơi ngữ lục Thiền tông. Tắc 78, Bích Nham lục (Đại 48, 205 thượng) ghi: »若 會 得 去。 中 間 安 然。 得 無 所 有。 千 箇 萬 箇。 更 近 傍 不 得。 所 謂 以 無 所 得 是 眞 般 若。若 有 所 得。 是 相 似 般 若。 – Nếu ông ngộ rồi thì có thể an nhiên được vô sở hữu, ngàn muôn chẳng dính vào ông được. Vì thế nói rằng không có sở đắc là chân Bát-nhã, nếu có sở đắc là Tương tự 989

TƯƠNG VỊ 將 謂

Bát-nhã«.

TƯƠNG VỊ 將 謂 Tưởng đâu, ngỡ rằng. Huệ Tịch ngữ lục ghi: »這 箇 老 師、 我 將 謂 被 故 紙 埋 卻、 元 來 由 在。 – Cái ông Thầy này, ta tường đâu đã bị giấy cũ chôn vùi, té ra vẫn còn đây.« TƯƠNG VỊ CHÚNG SINH KHỔ, CÁNH HỮU KHỔ CHÚNG SINH

將 謂 眾 生 苦、 更 有 苦 眾 生

Tưởng đâu cái khổ của chúng sinh, ai dè lại có chúng sinh khổ. Ý nói trong khổ có khổ. Tiết Cảnh Thanh Đạo Phó Thiền sư trong NĐHN q. 7 ghi: »問 僧： 外 面 是

甚 麼 聲？ 曰： 蛇 咬 蝦 蟆 聲。 師 曰： 將 謂 眾 生 苦、 更 有 苦 眾 生。 – Sư hỏi tăng: Phía ngoài là tiếng gì? Tăng thưa: Tiến con rắn bắt ễnh ương. Sư bảo:

Tưởng đâu chúng sinh khổ, lại có kẻ khổ hơn chúng sinh.« TƯƠNG VỊ HỒ TU XÍCH, CÁNH

HỮU XÍCH TU HỒ 將 謂 胡 鬚 赤 更 有 赤 鬚 胡 Tưởng đâu râu tên Hồ thì đỏ lại gặp tên Hồ đỏ râu, ý nói tưởng đâu mình mạnh thế mà còn có kẻ mạnh hơn. NĐHN q. 3 ghi: »檗 近 前、 打 師 一 掌。 師 拍 手 笑 曰：將 謂 胡 鬚 赤 、 更 有 赤 鬚 胡。 – Hoàng Bá bước đến gần tát sư (Thiền sư Hoài Hải) một tát. Sư vỗ tay cười nói:

Tưởng đâu râu tên Hồ thì đỏ, lại gặp tên

Hồ đỏ râu«.

TƯỜNG KHIẾT 祥 潔 (1750-1825)

Thiền tăng đời Thanh, họ Lưu, tự Chủ Vân, hiệu Bích Nham, người xứ Dư Hàng, Chiết Giang, Trung Quốc. Nối pháp Thiền sư Phúc Nghị, đời thứ 40 hệ Thanh

Nguyên. Trụ trì chùa Diễn Giáo ở Quy An.

TƯỜNG MẠI 祥 邁

Thiền tăng đời Nguyên, họ Hô Diên, tự Như Ý, người đời thường gọi sư là »Như Ý Thiền sư«, người xứ Thái Nguyên (nay thuộc Sơn Tây) Trung Quốc. Xuất gia năm lên 9, từng ở chùa Cam Tuyền Phổ Tế Bắc Bàn Sơn tại Kế Châu (nay là huyện Tế tỉnh Thiên Tân). Sư chuyên nghiên cứu sách trong đạo ngoài đời, yếu chỉ của 5 nhà trong Thiền tông, cái học của đạo Nho, giỏi văn chương. Sau đó sư trụ chùa Vân Phong núi Đạo Giả tại Đại Đô (nay là Bắc Kinh), vừa gặp lúc tranh luận kịch liệt giữa 3 giáo: Nho, Phật, Đạo vào buổi giao thời cuối đời Tống-đầu đời Nguyên. Năm 1291, sư vâng lệnh Vua soạn »Biện Ngụy lục« 5 quyển, đứng trên lập trường của Thiền tông chỉ bày và quở trách Đạo giáo lập Thiên Tôn, lập kiếp vận niên hiệu, du hóa cửu thiền, hợp khí làm đạo v.v… đều là giả dối. Sách này được phổ biến ở đời.

TƯỜNG QUANG 祥 光 (1741-1830)

Thiền tăng đời cuối Lê đầu Nguyễn, thuộc tông Lâm Tế đời thứ 42. Sư họ Nguyễn, quê ở bến đò Trình Viên, Hà Nội, miền Bắc Việt Nam. Thuở bé, sư đến chùa Vân Trai đảnh lễ Hòa thượng Kim Liên xin xuất gia. Sau khi được thu nhận là môn đồ ở chùa Vân Trai, sư rất cần mẫn tu tập.

Đến lớn lên được thụ giới cụ túc xong, sư thường tu tập theo hạnh đầu-đà, tịch cốc 3 năm, mỗi ngày ăn một bữa trong 6 năm. Cả ngày sư chỉ tụng kinh, lễ Phật nhiễu tháp và luôn thúc liễm thân tâm. Sư rất khiêm hạ, nếu gặp vị tăng nào đến là sư ra đảnh lễ, chẳng phân cao thấp. Kệ thị tịch:

TỲ LÔ THÁP 毘 盧 塔

一 等 人 修 無 爲 法 二 等 人 福 慧 雙 修 三 等 人 行 善 阻 惡 四 等 人 三 藏 精 通 Nhất đẳng nhân tu vô vi pháp Nhị đẳng nhân phúc huệ song tu Tam đẳng nhân hành thiện trở ác Tứ đẳng nhân tam tạng tinh thông »Người bậc nhất tu pháp vô vi Người bậc nhì phúc huệ cùng tu Người bậc ba làm thiện chừa ác Người bậc bốn tam tạng tinh thông«.

Theo: Thiền sư Việt Nam của HT. Thanh

Từ.

TƯỞNG SƠN 蔣 山

X. Chung sơn.

TỰU NGỮ TIẾP NHÂN 就 語 接 人

Căn cứ vào câu hỏi hoặc cơ ngữ của người học, thấy có lợi cho việc dẫn dắt, thiền sư mới chỉ dạy khiến cho họ khai ngộ. Đây là một thứ lập bày của nhà thiền. Duy Tắc ngữ lục q. 9 ghi: »曹 洞 宗 就 語 接 人、 隨 機 應 物。 – Tông Tào Động tựu ngữ tiếp nhân, tùy cơ ứng vật«.

TỰU THÂN ĐẢ KIẾP 就 身 打 劫

Trả đũa. Tắc 7, Bích Nham lục (Tục 117, 135, hạ) ghi: »依 模 脫 出。 鐵 餕 饀。 就 身 打 劫。 – Thoát khỏi khuôn mẫu, đem nhân bánh bằng sắt để trả đũa«.

TỰU THỦ 就 手

Thuận tay. Lâm Tế ngữ lục ghi: »黄 蘗 竪 起 钁 頭 云： 只 這 箇。 天 下 人 拈 掇 不 起。 師 就 手 掣 得 竪 起 云： 爲 什 麼 却 在 某 甲 手 裏。 – Hoàng Bá dựng đứng cây cuốc, bảo: Chỉ một cái này, tất cả mọi người trong thiên hạ đều nhấc lên không nổi. Sư liền thuận tay giựt lấy cây cuốc, đưa lên nói: Tại sao bây giờ ở trong tay con?«.

TỰU THƯỢNG 就 上

Ngay tại chỗ. Tiết Thiên Đồng Liễu Phác

Thiền sư trong NĐHN q. 18 ghi: 殿 脊 老 蚩 物 聞 得 呵 呵 笑 三 門 側 耳 聽 就 上 打 之 遶 »Điện tích lão xi vật Văn đắc ha ha tiếu Tam môn trắc nhĩ thính Tựu thượng đả chi nhiễu«. »Cây đòn dông ngu dốt Nghe được cười hô hố

Cổng tam quan lắng nghe

Đi loanh quanh tại chỗ«.

TỲ-DA LÃO CỔ CHÙY 毘 耶 老 古

槌 Chỉ cho cư sĩ Duy-ma ở nơi thành Tỳ-da-ly. Lão cổ chùy là chỉ cho Thiền sư lão luyện. Tắc 6, Thung Dung lục (Đại 48, 231 thượng) ghi: »藥 之 作 病、 鑑 乎 前

聖； 病 之 作 醫、 必 也 其 誰？ 白 頭 黑 頭 兮、 克 家 之 子； 有 句 無 句 兮、 截 流 之 機。 堂 堂 坐 斷 舌 頭 路、 應 笑 毘 耶 老 古 錐。 – Do thuốc mà làm thành bệnh, hãy xem các bậc Thánh trước kia. Lấy bệnh để trị bệnh, hẳn là người nào? Đầu bạc đầu xanh đều là những đứa con làm nên nhà cửa. Câu Hữu câu Vô thảy là cơ pháp cắt đứt vọng tưởng.

Rành rành cắt đứt chót lưỡi mọi người, đáng cuời thay lão Duy-ma lão luyện«.

TỲ LÔ THÁP 毘 盧 塔 Còn gọi: Từ Vân Tháp, Chân Thân Tháp. 991

TỲ LÔ THIỀN TỰ 毘 盧 禪 寺

Nằm trên sườn núi phía tây chùa Tứ Tổ núi Phá Ngạch, cách trung tâm huyện Hoàng Mai, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc 15km về phía tây. Là mộ tháp của Tứ Tổ Đạo Tín được xây vào niên hiệu Vĩnh Huy thứ 2 (651) đời Đường. Sườn núi bằng phẳng như sân phơi, tháp được xây trên đó bằng gạch đá mô phỏng kết cấu gỗ, theo kiểu đình mái chồng, cao khoảng 15m. Phía dưới là nền đài rộng 10m, sâu 9,5m gần thành hình vuông. Trên nền đài xây một tòa Tu-di cao lớn điêu khắc những hoa văn cánh sen đường nét thô thiển. Ba mặt đông tây nam của thân tháp xây cửa vòng cung hoa sen mở ra rộng thoáng, dưới mái tô điểm bằng đấu củng, xà nhà, rường nhà khắc gạch mô phỏng theo cấu kiện gỗ. Còn có khảm gạch có khắc chữ, phía trên có khắc danh hiệu chư Phật. Đỉnh tháp là một vòm cầu hình trứng, đây là hình thức hiếm thấy trong tháp cổ. Tháp này trong tròn ngoài vuông, hình dáng vững vàng, khí thế hiên ngang.

TỲ LÔ THIỀN TỰ 毘 盧 禪 寺 Ở Hậu Lý, tỉnh Đài Loan, Trung Quốc.

Vọng tộc Phong Nguyên là Lữ Hậu Am lúc sinh tiền thích làm việc thiện hay bố thí, sùng tín Phật pháp. Sau khi ông tạ thế, vợ của ông là Lâm Thị ngộ trần thế vô thường, bèn cho bốn người con gái: Diệu Trần, Diệu Quán, Diệu Thức, Diệu Trạm, và hai người cháu gái là Diệu Bổn, Diệu Thiên lễ Hòa thượng Giác Lực chùa Pháp Vân ở Đại Hồ làm thầy, cùng lúc xuất tiền bạc khởi công xây dựng đạo tràng. Chùa cất xong đặt tên là »Tỳ Lô Thiền Tự«, Hòa thượng Giác Lực làm trụ trì khai sơn. Sau khi ngài tịch, do Diệu Trần, Diệu Thức kế nhiệm. Năm 1955 do Diệu Bản kế nhiệm trụ trì.

TỲ-NI-ĐA-LƯU-CHI 比 尼 多 留 支 (?-594)

Thiền tổ thiền phái Tỳ-ni-đa-lưu-chi, người Nam Thiên Trúc (Nam Ấn Độ) dòng Bà-la-môn tên Vinītaruci. Thuở nhỏ đi khắp miền Tây Trúc (Tây Ấn Độ) để tham khảo Thiền tông, nhưng cơ duyên chưa gặp, nên sư lại sang Đông Nam. Sư đến Trường An, Trung Quốc vào niên hiệu Đại Kiến thứ 6 (574) đời Trần Tuyên Đế, gặp thời Chu Võ Đế phá diệt Phật pháp, sư lại phải sang đất Nghiệp (Hồ Nam). Lúc ấy, tổ Tăng Xán đang mang y bát ở ẩn trong núi Tư Không, bỗng nhiên sư tìm gặp được Tổ; sau khi được tâm ấn, sư từ biệt Tổ sang Quảng

Châu trụ trì tại chùa Chế Chỉ. Thời gian sáu năm ở đây, sư dịch xong bộ kinh »Tượng Đầu Tinh Xá« chữ Phạn ra chữ Hán. Đến niên hiệu Đại Tường thứ 2 (580)

đời Chu, sư sang Việt Nam trụ trì tại chùa Pháp Vân (Hà Đông). Nơi đây, sư dịch xong bộ kinh Đại Thừa Phương Quảng Tổng Trì. Niên hiệu Khai Hoàng thứ 14 (594) đời Tùy, sau khi truyền pháp cho Pháp Hiền xong, sư chắp tay thị tịch. Pháp Hiền làm lễ hỏa táng, lượm xá-lợi năm sắc, xây tháp cúng dường. Về sau, vua Lý Thái

Tông có làm bài kệ truy tán:

創 寺 南 來 國、 聞 君 久 習 禪 應 開 諸 佛 性、 遠 合 一 心 源 浩 浩 楞 伽 月、 芬 芬 般 若 蓮 何 時 幸 相 見、 相 與 話 重 玄 Sáng tự Nam lai quốc. Văn quân cửu tập thiền Ứng khai chư Phật tính Viễn hợp nhất tâm nguyên Hạo hạo Lăng-già nguyệt Phân phân Bát-nhã liên 992

TỴ KHỔNG LIÊU THIÊN 鼻 孔 遼 天

Hà thời hạnh tương kiến Tương dữ thoại trùng huyền »Mở lối nước Nam đến Nghe sư giỏi tập thiền Mở bày chư Phật tính Xa hợp một nguồn tâm Rực rỡ Lăng-già nguyệt Ngào ngạt Bát-nhã sen Bao giờ được gặp mặt Cùng nhau luận đạo huyền«.

Theo: Thiền sư Việt Nam của HT. Thanh Từ. nhưng vẫn còn thua hơn Tần Vương trăm

TỶ 比

Vốn, xưa nay. Phần Dương ngữ lục q.

thượng ghi: »某 比 欲 林 泉 樹 下、 依 眾 過 時。 – Ta vốn muốn ở nơi suối rừng, nương chúng qua ngày«.

TỶ LAI 比 來

Vốn là, sẵn có. Tiết Triệu Châu Hòa thượng trong TĐT q. 18 ghi: »院 主 請 上 堂、 師 升 座 唱 如 來 梵。 院 主 曰： 比 來 請 上 堂、 這 箇 是 如 來 梵。 – Viện chủ thỉnh thượng đường, sư thăng tòa xướng bài ca tụng đức tướng của Phật.

Viện chủ nói: Vốn là thỉnh thượng đường, cái này là bài ca tụng Như Lai«.

TỶ KIM 比 今

Bây giờ. Tông Môn Võ Khố ghi: »我 與 汝 相 別 才 逾 月、 比 今 相 見 時 如 何？ – Ta với ông chia tay vừa hơn một tháng, bây giờ gặp nhau thì thế nào?«

TỶ TOẠI 比 遂

So sánh. Tiết Sơ Sơn Khuông Nhân Thiền sư trong NĐHN q. 13 ghi: »饒 你 雄 信 解 拈 鎗、 猶 較 秦 王 百 步 在。 – Dù ngươi như Hùng Tín đỡ được ngọn giáo, bước«.

Cũng gọi Tỷ tinh 比 并. Pháp Diễn ngữ lục q. trung ghi: »丫 鬟 女 子 畫 娥 眉、 彎 鏡 臺 前 語 似 痴、 自 說 玉 顏 難 比 并、 却 來 架 上 著 羅 衣。 – Bé gái ở đợ vẽ lông mày trước đài gương cong, nói lời như ngu ngốc, tự cho rằng gương mặt người đẹp khó sánh (với bé), trên giá lại còn treo chiếc áo lụa.«.

TỴ KHỔNG 鼻 孔

Lỗ mũi, dụ chỉ chỗ then chốt của việc tham thiền, con đường đốn ngộ. Như Tịnh Tục ngữ lục ghi: »老 僧 見 今 時 師 僧、 皆 是 無 鼻 孔、 而 誇 名 誇 利、 未 曾 休 歇。 – Lão tăng xem thấy các bậc thầy ngày nay đều không có lỗ mũi mà hay khoe danh khoe lợi, chưa từng thôi nghỉ«.

TỴ KHỔNG ĐOAN CHÍNH 鼻 孔 端

正 Lỗ mũi ngay ngắn. Thiền tông muợn hình tượng này để chỉ cho người tỏ ngộ được pháp thân một cách triệt để. Thiền Lâm Bảo Huấn q. 3 ghi: »用 姪 尋 常 廉 約 不 點 常 住 油。 華 姪 因 戲 之 曰： 異 時 做 長 老。 須 是 鼻 孔 端 正 始 得。 豈 可 以 此 爲 得 耶。 – Dụng Điệt là người luôn luôn thanh liêm kiệm ước, không thắp đèn dầu của thường trụ. Hoa Điệt thấy thế nói bỡn rằng: Một ngày kia ông làm Trưởng lão, cần phải là người có lỗ mũi ngay ngắn mới được, đâu thể lấy việc nhỏ này làm chỗ sở đắc vậy ư?« TỴ KHỔNG LIÊU THIÊN 鼻 孔 遼 天

Lỗ mũi chọc trời, chỉ cho người triệt ngộ.

Gia Thái Phổ Đăng lục q. 28 ghi: 993

TỴ NỊCH ĐẦU HỎA 避 溺 投 火

眼 空 四 海 四 樅 橫 鼻 孔 遼 天 信 腳 行 »Nhãn không tứ hải tứ tung hoành Tỵ khổng liêu thiên tín cước hành«.

»Mắt trùm bốn biển dọc ngang, Mũi xuyên trời thẳm bước chân vững vàng«.

TỴ NỊCH ĐẦU HỎA 避 溺 投 火 Tránh chết chìm lại bị chết cháy, tỷ dụ cho tâm thủ xả chưa trừ, từ cực đoan này sang cực đoan khác. Chương Chứng Đạo Ca trong CĐTĐL q. 30 ghi:

棄 有 著 空 病 亦 然 還 如 避 溺 而 投 火 »Khí hữu trước không bệnh diệc nhiên

Hoàn như tỵ nịch nhi đầu hỏa«. »Bỏ có, níu không, bệnh vẫn nguyên, Khác nào trốn nước sa vào lửa«. Thọ Tự. Sau đó lại dùng tên cũ »U Thê Tự«. Các vị: Trí Oai, Huệ Trung, Huyền

Tố đều ở chùa này. Niên hiệu Khang Hy thứ 6 (1667) đời Thanh, chùa được trùng tu. Bên trái chùa có Tổ động, tương truyền là chỗ ngài Pháp Dung hàng phục rắn thần.

Mé sau chùa có: Hiến hoa nham, tương truyền là chỗ trăm con chim dâng hoa khi ngài Pháp Dung giảng kinh Pháp Hoa.

UNG CHÍNH NGỰ TUYỂN NGỮ LỤC 雍 正 御 選 語 錄

X. Ngự Tuyển ngữ lục.

UNG HY TỰ 雍 熙 寺

Chùa Chi Đề vào đời Tống gọi là Ung Hy

Tự. X. Chi Đề Tự.

ÚNG TRUNG TẨU MIẾT 甕 中 走

U CHÂU KHÔNG 幽 州 空

Thiền sư Đàm Không là người xứ U Châu (nay là Bắc Kinh), người đời gọi là »U

Châu Không«. X. Đàm Không.

U THÊ TỰ 幽 棲 寺

Chùa nằm cách Phật Quật Tự trong núi Nam Tổ Đường, huyện Giang Ninh, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc 8km, được xây dựng khoảng niên hiệu Đại Minh (457- 464) đời Lưu Tống. Vào niên hiệu Trinh Quán thứ 18 (644) đời Đường, ngài Pháp Dung dựng thiền thất ở dưới gộp núi phía bắc của chùa và ẩn tu nơi đó. Sau khi ngài thị tịch, môn nhân xây tháp tại đây. Về sau chùa được đổi tên là: Tổ Đường Tự, Diên 龞 Còn gọi: Úng trung tróc miết. Con ba ba chạy trong lu, chỉ cho việc làm dễ dàng, nắm chắc trong tay. Tắc 13, Thiền sư Cương Nhuyến đáp thư của thiền nhân trong Thiền Quan Sách Tiến ghi: »終 日 如 呆 的 漢 子 相 似。 到 恁 麼 時。 不 怕 甕 中 走 鱉。 – Trọn ngày như kẻ ngây khờ. Khi thời tiết đến, không còn sợ con ba ba chạy trong lu«.

UẨN KHÔNG 蘊 空

Hiệu của Thiền tăng Thường Trung đời Minh. X. Thường Trung.

UẨN NĂNG 蘊 能

Thiền tăng đời Tống, họ Xương, hiệu Huệ Mục, người xứ My Châu (nay là huyện My Sơn tỉnh Tứ Xuyên) Trung Quốc. Thuở nhỏ sư theo Nho học, nghiên cứu nhiều kinh điển. Năm 22 tuổi, trong lúc đối chiếu 994

U

UYỂN LĂNG LỤC 苑 陵 錄

sách, sư chợt xem được sách thiền, giống như có sở đắc, liền xuất gia. Ban đầu sư tham vấn Thiền sư Bảo Thắng Trừng Phủ, chẳng khế hợp; sư liền đến Kinh Hồ tham khắp các bậc đại đức. Cuối cùng sư tham Thiền sư Đại Quy Xuân và đắc pháp. Sư từng đối cơ với ngài, khi ngài hỏi về nhân duyên thâu kiếm, sư trả lời rất hợp với ý chỉ, Thiền sư Xuân cười nói: »Ba mươi năm qua ta cưỡi ngựa, hôm nay bị lừa đá«. Từ đó, sư nổi tiếng. Sau khi trở về Tứ Xuyên, đầu tiên sư trụ trì chùa Báo Ân, rồi dời về chùa Trung Nham trụ trì trên 30 năm, thuyết pháp chẳng chịu cho người ghi chép; lúc lâm chung sư viết kệ xong, ngồi thị tịch.

UẨN THÔNG 蘊 聰 (965-1032)

Thiền tăng đời Tống, họ Trương, người xứ

Nam Hải (nay là Quảng Châu) Trung Quốc. Sau khi xuất gia, sư tham vấn ngài Bách Trượng Đạo Thường rồi tham Thủ Sơn Tỉnh Niệm được đại ngộ và nối pháp ngài, thuộc tông Lâm Tế. Sau đó sư du phương tham vấn các ngài: Động Sơn Thủ Sơ, Đại Dương Cảnh Huyền, Trí Môn Sư Giới. Niên hiệu Cảnh Đức thứ 3 (1006), sư trụ Thạch Môn Sơn, Tương Châu (nay là huyện Tương Phàn, tỉnh Hồ Bắc). Niên hiệu Thiên Hy thứ 4 (1020), sư dời đến trụ trì Thái Bình Hưng Quốc Thiền Tự ở núi Cốc Ẩn. Đồ chúng của 2 chùa đông hơn ngàn người và sư còn giao du với các vị như: Hàn lâm Dương văn Ức. Thụy hiệu:

Từ Chiếu Thiền sư. Phò mã Lý Tuân Úc soạn văn bia cho sư. Tác phẩm: Thạch Môn Sơn Từ Chiếu Thiền sư Phụng Nham tập 1 quyển.

ỦY TÂM 委 心

Dốc lòng. Thượng sĩ Hành trạng trong Tuệ Trung Thượng Sĩ ngữ lục ghi: »參 福 堂 逍 遙 禪 師 領 旨、 委 心 事 之。 – Ngài đến tham vấn thiền sư Tiêu Dao ở tinh xá Phúc Đường, lãnh hội được yếu chỉ, dốc lòng thờ Tiêu Dao làm thầy«.

ỦY TẤT 委 悉

Biết. Như Tịnh ngữ lục, q. thượng ghi: »林 下 臣 僧、 如 何 舉 唱？ 還 相 委 悉 麼？ – Nạp tăng tôi ở chốn núi rừng làm sao tuyên bày với đức vua? Có biết cho chăng?«

ỦY THUẬN 委 順

Tạ thế. Tiết Nhị Tổ Huệ Khả Đại Tổ Thiền sư trong NĐHN q. 1 ghi: »祖 怡 然 委 順、 識 眞 者 謂 之 償 債。 時 年 一 百 七 歲。 – Tổ, vui vẻ tạ thế, bậc thức giả cho rằng Tổ trả nợ kiếp trước, năm ấy Tổ được 107 tuổi«.

ỦY ỦY TÙY TÙY 萎 萎 隨 隨

Dáng vẻ uể oải, thấp hèn. Lâm Tế ngữ lục ghi: »爾 若 欲 得 如 法。 直 須 是 大 丈 夫 兒 始 得。 若 萎 萎 隨 隨 地。 則 不 得 也。 – Nếu ông muốn được như pháp thì cần phải là bậc đại trượng phu mới được; còn nếu thấp hèn uể oải thì không thể được«.

UYÊN HỒ 鴛 湖

Hiệu của Thiền tăng Diệu Dụng đời Minh. X. Diệu Dụng.

UYỂN LĂNG LỤC 苑 陵 錄 Gọi đủ: Hoàng Bá Đoạn Tế Thiền sư Uyển Lăng lục. Còn gọi: Đoạn Tế Thiền sư Uyển Lăng lục. Sách, 1 quyển, do Bùi Hưu biên 995 ỨNG AM ĐÀM HOA THIỀN SƯ NGỮ LỤC 應 庵 曇 花 禪 師 語 錄 vào đời Đường, được xếp vào Đại Chính Tạng tập 48, trang 384. Nội dung bao gồm những mẩu đối thoại giữa Hoàng Bá Hy Vận và các vị như Bùi Hưu lúc ở Uyển Lăng về cơ duyên Tông thừa. Hy Vận kế thừa tư tưởng »Tức tâm tức Phật« của Mã Tổ Đạo Nhất, ra sức đề xướng thuyết »Tâm tức là Phật« chẳng hạn như: »Tâm ông là Phật. Phật tức là tâm. Tâm Phật chẳng khác«. Tư tưởng »Tâm Phật nhất như« này, có thể thấy nhiều chỗ trong

Uyển Lăng lục.

ỨNG AM ĐÀM HOA THIỀN SƯ NGỮ LỤC 應 庵 曇 花 禪 師 語 錄 Còn gọi: Ứng Am Hòa thượng ngữ lục. Ngữ lục, 10 quyển, do Ứng Am Đàm Hoa soạn vào đời Tống, các vị Thủ Thuyên…

biên, được ấn hành vào niên hiệu Càn Đạo thứ 2 (1166) đời Tống, sau đó được xếp vào Tục Tạng kinh tập 120, trang 804.

Quyển 1-6: ngữ lục của 14 hội thuyết pháp khi Đàm Hoa ở thiền viện Diệu Nghiêm, Thiên Đồng Cảnh Đức Thiền Tự v.v…

Quyển 7-9: Pháp ngữ, Thư.

Quyển 10: Tụng cổ, Chân tán, Kệ tụng, Phật sự.

Cuối quyển 10 có phụ lục Tháp minh, Tế văn, Tùng Nguyên Hòa thượng Phổ thuyết.

trì Bảo Phong Thiền Viện ở Lặc Đàm.

ỨNG CƠ 應 機

Còn gọi: Phát dụng. Ra tiếp hóa cứu giúp mọi người, chẳng hạn như làm Trụ trì… sau khi kiến tính triệt để. Chứng Đạo Ca của Thiền sư Huyền Giác ghi:

無 價 珍、 用 無 盡

利 物 應 機 終 不 悋 三 身 四 智 體 中 圓 八 解 六 通 心 地 印 »Vô giá trân dụng vô tận Lợi vật ứng cơ chung bất lận Tam thân tứ trí thể trung viên Bát giải lục thông tâm địa ấn«.

»Châu báu vô giá dùng chẳng hết Cứu giúp mọi người không sẻn tiếc Ba thân bốn trí thể tròn nguyên

Tám giải sáu thông tấm ấn hiệp«.

ỨNG CHÂN 應 眞

Thiền tăng đời Đường. Sư thờ Nam Dương Quốc sư Huệ Trung làm thầy. Sau khi Huệ Trung tịch, sư ra hoằng pháp trụ Đam Nguyên Sơn ở Cát Châu (nay là huyện Cát An, tỉnh Giang Tây) ngày giỗ của Huệ Trung, sư thiết trai cúng dường, có một vị tăng hỏi: Quốc sư có đến không? Ứng Chân đáp: Chưa đủ tha tâm thông. Tăng còn hỏi: Còn bày việc thiết trai để làm gì?

ỨNG CÀN 應 乾 (1034-1096)

Sư đáp: Không bỏ thế đế.

Thiền tăng đời Tống, họ Bành, người xứ Bình Hương (nay thuộc tỉnh Giang Tây)

Trung Quốc. Sau khi xuất gia và thụ giới cụ túc, sư đi tham vấn khắp nơi, đến ngài Đông Lâm Thường Tổng thì sư đại ngộ và nối pháp ngài, thuộc phái Hoàng Long tông Lâm Tế. Niên hiệu Nguyên Phong thứ 3 (1080), trong thời gian Thường Tổng trụ trì chùa Đông Lâm ở Lô Sơn, sư kế vị trụ

ỨNG ĐOAN 應 端 (1069-1129)

Thiền tăng đời Tống, họ Từ, người xứ Hồng Châu (nay là huyện Nam Xương, tỉnh Giang Tây) Trung Quốc. Thuở nhỏ, sư nương ngài Thiện Tự ở chùa Hóa Độ xuất gia, tinh thông yếu chỉ Hoa Nghiêm. Sư từng tham vấn ngài Chân Tịnh Khắc Văn, nhưng cơ duyên chẳng khế hợp. Sau đó sư 996

ỨNG KHÁCH THỊ GIẢ 應 客 侍 者

tham vấn ngài Linh Nguyên Duy Thanh ở Hoàng Long, được ấn khả và nối pháp ngài, thuộc phái Hoàng Long, tông Lâm Tế. Khoảng niên hiệu Kiến Viêm (1127- 1130) sư trụ chùa Pháp Luân.

ỨNG HUYỆN MỘC THÁP 應 縣 木

塔 (283)

Còn gọi: Phật Cung Tự Thích-ca Tháp. Ở trong chùa Phật Cung, phía tây bắc trong thành huyện Ứng, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc. Chùa Phật Cung vào đời Kim Nguyên gọi là »Bảo Cung Thiền Tự«, quy mô rất lớn. Bảo Cung Thiền Tự vào đời Kim có đất đai hơn 40 khoảnh. Đời Minh Thanh về sau quy mô của tự viện bị thu hẹp, chỉ còn 9 gian Đại điện, Sơn môn, Chung cổ lâu và vài Tăng phòng. Niên hiệu Đồng Trị thứ 5 (1866) về sau, 9 gian Đại điện cũng bị hủy, chỉ còn tháp gỗ.

Tháp gỗ huyện Ứng xây vào niên hiệu Thanh Ninh thứ 2 (1056) đời Liêu, Hòa thượng Vi Điền phụng sắc quyên góp xây cất tại trung tâm phía trước chùa, Đại điện ở phía sau, giữ gìn hình thức bố cục tự tháp của thời kỳ đầu lấy tháp làm chủ. Tháp hình bát giác, tường bên ngoài thân tháp 5 tầng, chen lẫn có tầng ngầm 4 bậc, trên thực tế là 9 tầng. Tháp cao 67m, tầng đáy đường kính 30m, là kiến trúc bằng gỗ cổ xưa nhất, cao lớn nhất ở Trung Quốc. Tháp xây trên cái bệ đá 2 tầng cao 4m. Trong ngoài thân tháp hai chiếc trụ đứng tạo thành kết cấu mô phỏng theo kiểu ống hai tầng, đầu trụ và chân trụ đều có cấu kiện thủy bình. Trong tầng ngầm số lượng lớn chọn dùng chống nghiêng tương đương với khuyên lương ngày nay để tăng cường tính chỉnh thể của tháp gỗ. Mặt nam tầng thứ 1 của tháp có cửa mở, nghinh môn có tượng Phật Thích-ca cao khoảng 10m, phần đỉnh có phần trang trí tinh mỹ hoa lệ. Trên vách tường có vẽ một bức Như Lai Phật tượng, tỷ lệ thích hợp, sắc thái tươi đẹp. Phi thiên hai bên Như Lai lại càng sinh động hoạt bát. Tầng thứ 3 thân tháp có 4 tượng Phật khắc gỗ nhìn ra 4 phía. Ở giữa tầng thứ 5 là tượng gỗ Phật Thích-ca ngồi kiết già, 8 Đại Bồ tát chia ngồi 8 phương, bố cục vừa tài tình vừa khéo léo. Lợi dụng lòng tháp không có không gian rộng lớn của tầng ngầm mà bố trí tượng đắp để tăng cường trang nghiêm Phật tượng, là mẫu mực của sự kết hợp giữa kết cấu kiến trúc với nghệ thuật kiến trúc. Niên hiệu Chí Trị thứ 3

(1323) đời Nguyên, vua Nguyên Anh Tông đến Ngũ Đài Sơn khi đi qua Ứng Châu từng lên tháp này. Niên hiệu Vĩnh Lạc thứ 4 (1406) đời Minh khi Minh Thành Tổ bắc chinh cũng từng lên tháp này, và viết tấm biển »Tuấn Cực Thần Công«. Niên hiệu Chính Đức thứ 3 (1508) Minh Vũ Tông lúc đãi yến tiệc trên tháp có đề tấm biển »Thiên Hạ Kỳ Quan«, hiện tại còn treo dưới mái tháp tầng thứ 3,4. Gần ngàn năm qua tháp gỗ này bị nhiều lần địa chấn dữ dội, nhưng vẫn đứng sừng sững bất động, nói lên được năng lực kháng chấn rất mạnh. Năm 1974 lúc duy tu tháp này phát hiện kinh quyển và bức họa Phật tượng lồng màu bằng bảng gỗ. ỨNG KHÁCH THỊ GIẢ 應 客 侍 者 Thị giả hầu chuyện tiếp khách, là 1 trong 6 vị thị giả của Hòa thượng Trụ trì. Điều Lục

Thị Giả, môn Chức Vị trong Thiền Lâm Tượng Khí tiên ghi: »Sư Trụ trì có 6 vị thị giả: 1. Cân bình thị giả: Thị giả chuyên lo về khăn lau và ống nhổ. 997