Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa

HẾT TẬP 48

Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa Tập 48 PAGE 1

Biên dịch: Tử Hà Biên tập : Bình Minh

Tập 49

Chủ giảng: Tịnh Không pháp sư

Chuyển ngữ: Tử Hà

Biên tập: Bình Minh

Giảng ngày 24 tháng 05 năm 2010

Tại Tịnh Tông Học Viện Úc Châu

Các vị pháp sư, các vị đồng học, mời ngồi. Mời xem Đại Thừa Vô Lượng Thọ Kinh Giải, trang thứ năm mươi mốt, hàng thứ nhất, bắt đầu từ câu cuối cùng.

“Phu Pháp Hoa giả, nãi Thiên Thai tông sùng vi thuần viên độc diệu giả dã. Hoa Nghiêm nãi Hiền Thủ tông tôn vi Biệt Giáo nhất thừa, sự sự vô ngại, toàn viên chi giáo dã. Kim Ngẫu Ích đại sư chỉ xuất, Thiên Thai chi thuần viên, Hiền Thủ chi toàn viên. Kỳ mật tủy dữ áo tạng, giai bất xuất thử đại kinh chi ngoại”. Chúng ta xem đến đoạn này.

Đoạn trước Niệm lão dẫn chứng Yếu Giải của Ngẫu Ích đại sư. Đức Thế Tôn ở sau thời mạt pháp, kinh điển của đạo Phật trên thế gian này đều mất hết, không tìm lại được nữa. Cuối cùng đặc biệt lưu lại bộ kinh này, chính là kinh Vô Lượng Thọ trụ lại thế gian một trăm năm. Kinh điển của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, đến cuối cùng chỉ còn lại bộ kinh này. Bây giờ chúng ta biết được kinh Vô Lượng Thọ, tổng cộng có chín bản khác nhau, trong tương lai lưu lại thế gian là bản nào? Chúng tôi có thể khẳng định rằng, là cuốn hội tập của Hạ Liên Cư lão cư sĩ. Vì sao vậy? Chúng tôi mở chín bản ra xem, thấy kinh văn trong cuốn này rất thông suốt, đọc rất dễ, ai thấy cũng thích, chắc chắn sau này người đọc tụng rất nhiều, người học tập rất nhiều, người lưu truyền cũng rất nhiều. Pháp duyên của bộ kinh này thù thắng không gì sánh bằng, tôi đã giảng qua rất nhiều lần, đây là lần thứ mười một. Bất luận là giảng ở đâu, thính chúng bao giờ cũng đông hơn giảng những bộ kinh khác, từ thâm sâu cảm nhận được pháp duyên này không thể nghĩ bàn. Cho nên chúng tôi biết được, bộ kinh này sẽ lưu truyền đến đời sau chín nghìn năm. Quảng độ chúng sanh, vì bộ kinh này người niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ, không biết được là bao nhiêu.

Đại Sư lại tán thán nói: Hoa Nghiêm áo tạng, Pháp Hoa bí tủy, là tất cả tâm yếu của chư Phật, là kim chỉ nam của Bồ Tát vạn hạnh, đều không rời bộ kinh này, đều ở trong bộ kinh này. Bây giờ chúng ta xem tiếp Pháp Hoa, Thiên Thai tông tôn sùng là tất cả kinh giáo mà Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nói trong suốt bốn mươi chín năm, thuần viên độc diệu. Người xưa phân nói thành Nhất Thừa Giáo, cao hơn Đại Thừa một bậc. Nhất Thừa Giáo người xưa công nhận ba bộ kinh là: Kinh Hoa Nghiêm, kinh Pháp Hoa, kinh Phạm Võng. Rất tiếc là kinh Phạm Võng không truyền vào Trung Quốc, truyền vào Trung Quốc chỉ có một phẩm, Bồ Tát Tâm Địa Giới Phẩm, toàn bộ quyển kinh không truyền đến. Hoa Nghiêm nghĩa là tông Hiền Thủ tôn sùng là Biệt Giáo nhất thừa, Biệt là đặc biệt. Những điều trong bộ kinh này nói, trong những bộ kinh khác Đức Phật chưa từng nói, đây là nhất thừa. Điều gì đức Phật chưa từng nói qua? Là sự sự vô ngại, lý sự vô ngại thì có, trong những kinh khác có nói, nhưng sự sự vô ngại thì không có, cho nên đây là điều duy nhất có trong kinh Hoa Nghiêm, gọi là Biệt Giáo Nhất Thừa, “toàn viên chi giáo”.

“Kim Ngẫu Ích đại sư chỉ xuất, Thiên Thai chi thuần viên, Hiền Thủ chi toàn viên. Kỳ mật tủy dữ áo tạng, giai bất xuất thử đại kinh chi ngoại”. Ở đây đưa kinh Vô Lượng Thọ lên rồi, cho thấy bộ kinh này đúng là toàn viên, lại là tinh túy của kinh Pháp Hoa, cũng là thuần viên. Nói cách khác, bộ kinh này là viên trong viên, cách nhìn này, cùng với sự phân giáo của chư vị Tổ Sư Nhật bản, là dị khẩu đồng thanh. Điều này ở đoạn trước chúng ta có thấy, Niệm lão dẫn chứng chư vị Tổ Sư của Nhật Bản ngày xưa, họ cũng có cách nhìn này. Đúng như tông môn gọi là, lỗ mũi thông khí vậy, cách nhìn của họ hoàn toàn giống nhau.

Pháp sư Ấn Quang của Tịnh Tông thời cần đại, tán thán cuốn Yếu Giải. Đoạn văn này ngài hoàn toàn dẫn chứng, Ấn Quang đại sư, tán thán Di Đà Kinh Yếu Giải: Lý sự mỗi cái đến chỗ cùng. Lý là nói về lý luận, sự là nói về sự tướng, đều giảng đến chỗ rốt ráo, văn của cuốn Yếu Giải không nhiều, nhưng giảng rất thấu triệt. Người xưa giảng bộ kinh này, chú bộ kinh này, những điều không nói đến, thì Ngẫu Ích đại sư nói đến, là bộ chú giải đầu tiên từ khi Đức Phật nói bộ kinh này. Đây là lời tán thán của Ấn Quang đại sư đối với cuốn Di Đà Yếu Giải, “diệu cực xác cực”. Diệu là vi diệu, là huyền diệu, xác là chính xác, không hề có một chút sai lầm. Những điều chú giải thật sự là bổn nghĩa của đức Phật. Cho dù Cổ Phật xuất thế, để chú giải lại bộ kinh này, thì cũng không thể hay hơn cuốn này. Tán thán như thế, là tán thán đến đỉnh điểm, không có gì cao hơn điều này nữa. Chúng ta nên biết rằng, tiểu bổn kinh Di Đà và bộ kinh này thuộc về một loại, thuộc về cùng một bộ. Đối với kinh Di Đà mà tán thán như vậy, thì cũng có nghĩa là tán thán kinh Vô Lượng Thọ. Bộ kinh này ở trong Phật Pháp, nó có địa vị thế nào, là chúng ta biết được rồi. Cho thấy cuốn Yếu Giải phân bộ kinh này, giống như đích thân Đức Phật phân vậy. Phán giáo của Ngẫu Ích đại sư, như đức Phật A Di Đà, như Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đích thân phân giáo vậy. Những lời này đều là giúp cho chúng ta kiến lập niềm tin, nếu như chúng ta thật sự tin tưởng, không hề hoài nghi chút nào, thì thiện căn phước đức của người này không thể đo lường được. Năng tín, năng giải đó là thiện căn viên mãn, sự việc này, với chuyện có học qua không, có biết chữ hay không, nói cho các vị biết, không hề liên quan. Học nhiều lại sanh tâm hoài nghi, những ông bà già ở thôn quê không có học, không biết chữ, họ nghe rồi tin ngay, họ không hoài nghi, chịu niệm Phật, nguyện vãng sanh họ đều thành tựu được, họ đều về thế giới Cực Lạc để làm Phật. Trên thế gian này có rất nhiều học giả chuyên gia, họ còn hoài nghi, đối với thế giới Cực Lạc có rất nhiều nghi vấn, vẫn gieo nhân lục đạo luân hồi như cũ. Chúng ta suy nghĩ thử xem, ai là người có trí huệ, ai là người có phước báo? Chẳng phải đã rõ ràng rồi sao? Chúng ta thấy rõ ràng rồi, nhất định phải quay trở lại suy nghĩ chính bản thân mình xem, mình có thiện căn phước đức hay không? Duyên thì gặp rồi đấy, nhưng có thiện căn phước đức hay không? Thiện căn là năng tín, năng giải, chân tín, chân giải, phước đức là thật tu. Người có đại phước đức, chắc chắn là người buông bỏ thân tâm thế giới, đó thật là phước đức. Chúng ta ngày nay chẳng thể nói là không tin, chẳng thể nói là không giải, chẳng thể nói là không có nguyện, vì sao công phu không đắc lực? Trong tín nguyện giải hành của chúng ta có nghi vấn, có xen tạp. Vì sao lại xen tạp? Vì thế duyên không buông bỏ được, đối với danh văn lợi dưỡng của thế gian này, đối với ngũ dục lục trần vẫn còn tham luyến, quan trọng nhất trong tham luyến không gì bằng tình chấp. Có thể siêu việt tình chấp, thì thật sự là đại thiện căn, đại phước đức. Vì sao vậy? Vì người này chắc chắn thành tựu, hơn nữa sự thành tựu này chắn hẳn cao hơn người thường. Tình chấp sâu dày không chịu buông bỏ, tuy được vãng sanh cũng chỉ ở Phàm Thánh Đồng Cư độ, điều này chúng ta cần nên hiểu rõ ràng. Chúng ta hy vọng bản thân mình sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc phẩm vị cao, hay chấp nhận hạ phẩm hạ sanh là vừa lòng rồi? Chúng ta cần nên nhận biết rõ ràng, tình chấp quá nặng, e rằng đến khi đó không được vãng sanh đấy. Phải buông bỏ, khi nào thì buông bỏ? Bây giờ cần phải buông bỏ, đừng nói rằng bây giờ mình còn trẻ, chờ mình già rồi hãy buông bỏ, chờ đến khi mình gần chết rồi buông bỏ, e rằng đến khi đó không kịp nữa đâu, đến khi đó ngay bản thân mình không làm chủ được, ngay bây giờ phải tập thành thói quen.

Ấn Quang đại sư dạy chúng ta thường nghĩ đến chữ chết, ngày nào cũng nhìn chữ này, ngày nào cũng nghĩ đến chữ này, một hơi thở ra không hít vào nữa, thật sự chết rồi. Nhất định phải biết rằng, thời gian chúng ta sống ở thế gian này không dài, đời sau phải làm sao đây? Nhất định phải nhận biết sanh tử một cách rõ ràng, thân này có sanh tử, nhưng linh tánh bất sanh bất diệt. Khi mê thì gọi là linh hồn, khi ngộ thì gọi là linh tánh. Linh hồn biến thành linh tánh gọi là biến dịch sanh tử, người học Phật biết có hai loại sanh tử, là phần đoạn sanh tử và biến dịch sanh tử. Sanh tử của thân xác chúng ta đây gọi là phần đoạn sanh tử. Linh hồn chuyển lên cao hơn gọi là biến dịch sanh tử. Tự tánh không có hiện tượng sanh tử, thật sự nó bất sanh bất diệt, là linh hồn chuyển mê thành ngộ, nó giác ngộ. Giác ngộ rồi thì gọi là linh tánh, chứ không gọi là linh hồn nữa. Chưa giác ngộ thì linh hồn không ra khỏi lục đạo luân hồi, sau khi giác ngộ rồi thì nó siêu việt. Vì sao vậy? Vì lục đạo luân hồi là giả, nó không có thật, không còn lưu luyến lục đạo thì là siêu việt. Chẳng phải họ không có năng lực siêu việt, mà chỗ họ lưu luyến thì không muốn siêu việt, đây là mê. Cho nên giác ngộ là siêu việt, chúng ta phải biết quí trọng linh tánh của chính mình, không làm việc hồ đồ nữa. Ở trong kinh đức Phật dạy chúng ta: “Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”. Chẳng những không lưu luyến lục đạo, mà Tứ Thánh pháp giới cũng không lưu luyến. Các vị nên biết rằng, Tứ Thánh là Phương Tiện Hữu Dư Độ của đức Phật Thích Ca Mâu Ni, nơi đó gọi là Tịnh Độ. Vì sao gọi là tịnh? Vì không có thiện ác, có thiện có ác là nhiễm ô không thanh tịnh. Bạn xem bạn làm việc thiện, thì được hưởng quả báo trong ba đường thiện, làm việc ác thì chịu quả báo nơi ba đường ác, ở trong luân hồi. Lục đạo là nhiễm ô, là uế độ, ngũ trược ác thế, điều này cần nên biết. Trong mắt của chư Phật Bồ Tát, lục đạo là biển khổ, trồi lên lặn xuống. Đức Phật nhìn thấy những chúng sanh này thường thở dài nói: “ Đứa con đáng thương”, quá hồ đồ, đúng ra không phải chịu những tội khổ này. Hồ đồ, những người mê muội sâu dày còn cho đó là vui, thật sự không muốn ra khỏi. Chỉ có người giác ngộ hiểu rõ, một chút giác ngộ này của chúng ta có được không dễ dàng. Mấy chục năm không rời xa kinh giáo, ở trong kinh giáo nhận được thông tin này, huân tập thời gian dài, khiến cho chúng ta từ từ cảm nhận được, đây là sự việc chân thật, có lý luận y cứ, không hề sai chút nào, cần nên buông bỏ nó, nên buông bỏ sớm, càng sớm càng tốt. Nếu nương vào tiêu chuẩn của chư Phật Bồ Tát mà nói, là ngay đây buông bỏ, tuyệt đối chính xác, buông bỏ thì bạn sẽ thành tựu. Buông bỏ chấp trước thì bạn thành A La Hán. Buông bỏ phân biệt thì bạn thành Bồ Tát. Buông bỏ khởi tâm động niệm, thì bạn sẽ hồi quy tự tánh, bạn sẽ thành Phật. Trong Ấn Quang đại sư toàn tập, cuốn cuối cùng là Vĩnh Tư Lục, trong đó có một bài, viết Ấn Quang đại sư là Đại Thế Chí Bồ Tát ở thế giới Cực Lạc tái lai, có thể tin tưởng được, đây là lời Đại Thế Chí Bồ Tát tán thán. Thân thế của ngài Ngẫu Ích đại sư không tiết lộ, Đại Thế Chí Bồ Tát tán thán ngài như thế, Ngài là người như thế nào? Bạn xem, dù là cổ Phật xuất thế chú giải lại bộ kinh này, thì cũng không thể hay hơn cuốn này. Ngài có phải là Đức Phật tái lai chăng? Câu này có nghĩa là Ngài chính là Đức Phật tái lai, có phải là Phật A Di Đà chăng? Ấn Quang đại sư không nói rõ. Chúng ta nương vào trí huệ mà phán đoán, nếu không phải là Đức Phật A Di Đà tái lai, thì chắc chắn cũng là Quán Thế Âm Bồ Tát tái lai. Quán Thế Âm Bồ Tát từ kiếp xa xưa đã thành Phật rồi, bây giờ ở thế giới Cực Lạc gọi là Đảo Giá Từ Hàng, với địa vị Bồ Tát để giúp cho đức Phật A Di Đà, quảng độ chúng sanh. Tiếp tục coi đoạn dưới đây:

Lại nữa, Sớ Sao nói rằng, y tông Hiền Thủ phân giáo thành năm thời, là tiểu, thỉ, chung, đốn, viên. Đây là năm thời, tiểu giáo, thỉ giáo, chung giáo, đốn giáo, viên giáo. Nay bộ kinh này thuộc về đốn giáo, cũng lại kiêm thông trước sau nhị giáo. Đốn giáo này, trong đây thông trước là chung giáo, thông sau là viên giáo. Đây là y theo cách nhìn của tông Hoa Nghiêm, kinh Di Đà và kinh Vô Lượng Thọ, là thuộc về loại giáo nào.

Lại nói, tứ pháp giới là: Một là sự pháp giới, hai là lý pháp giới, ba là lý sự vô ngại pháp giới, ba điều này trong các kinh giáo đều có. Bốn là sự sự vô ngài pháp giới, điều này chỉ có duy nhất trong kinh Hoa Nghiêm, nên có tên là Biệt giáo nhất thừa. Ở đây đã nói rõ ràng, vì sao nó có tên là Biệt giáo nhất thừa, nói về tứ pháp giới, tứ pháp giới này, đặc biệt là sự sự vô ngại pháp giới. Một đời đức Phật Thích Ca Mâu Ni giảng nhiều kinh luận như thế, nhưng chỉ có kinh Hoa Nghiêm là giảng đến sự sự vô ngại, đó thật sự gọi là toàn viên. Cho nên kinh Hoa Nghiêm được gọi là biệt giáo nhất thừa.

Lấy Hoa Nghiêm toàn viên, thì nay được ít phần, giáo này so với kinh Hoa Nghiêm, viên giáo nhiếp hết kinh này, kinh này phần nhiếp viên giáo. Kinh Vô Lượng Thọ và kinh Di Đà, có một bộ phận ngang bằng với kinh Hoa Nghiêm, cho nên Liên Trì đại sư phân tiểu bổn là phân viên. Cho nên đưa ra hai cuốn đại bổn và tiểu bổn, sự sự vô ngại pháp giới có mười, để chứng minh phân kinh Di Đà thuộc về viên giáo. Chúng ta biết khi ngài Liên Trì đại sư còn tại thế, vì sao Ngài lại làm như vậy? Vào thời ngài Liên Trì Đại sư, Tông Tịnh Độ vô cùng suy yếu, ở trong xã hội, người ta cho rằng đây là pháp môn dành cho các bà già, vào thời đó Thiền Tông hưng thịnh, trong đạo Phật phổ biến là tham thiền. Liên Trì đại sư biết được tham thiền sẽ không khai ngộ, tham thiền không khai ngộ, thì không đạt được lợi ích chân thật, cùng lắm là đạt được thiền định, vào thời đó người đạt được thiền định rất nhiều. Đạt được thiền định tương lai sẽ đi về đâu? Đều về cõi trời tứ thiền, xem công phu sâu cạn của bạn, công phu cạn là sơ thiền, nhị thiền, công phu sâu thì tam thiền, tứ thiền, đều đến đó. Người ta quên rằng, phước trời hưởng hết rồi lại đọa xuống luân hồi, ngạn ngữ có câu: “Trèo càng cao thì té càng đau”, trèo đến tứ thiền thiên, trèo đến tứ không thiên, tương lai thọ mạng hết rồi thì đi về đâu? Đa phần đều đến địa ngục A Tỳ. Vì sao vậy? Vì họ ngộ nhận, xem tứ thiền, tứ không thiên là cứu cánh Niết Bàn, sanh ra cảm giác sai lầm nghiêm trọng, họ cho là họ đã thành Phật rồi. Đến khi thọ mạng hết rồi, phiền não lại hiện tiền, họ sẽ hoài nghi: Bạn xem sự tu tập trong Phật giáo, chúng ta đã tu đến trình độ này rồi, vì sao vẫn còn khởi phiền não, hay là chúng ta bị Đức Phật gạt rồi? Vừa khởi lên ý niệm này, là phỉ báng Phật, phỉ báng Pháp, phỉ báng Tăng, lỗi lầm phỉ báng Tam Bảo, chính là A Tỳ địa ngục. Đây chính là nguyên nhân trèo càng cao thì té càng đau, vì sao họ lại đọa vào địa ngục? Họ hoài nghi đối với đức Phật, họ hoài nghi đối với thánh giáo, hoài nghi đối với người tu hành, bản thân họ là người tu hành, lấy mình làm ví dụ. Cho nên sanh về cõi trời không cứu cánh, trên trời phước báo lớn, thọ mạng dài. Chúng ta cần nên quán sát kỹ, quán sát kỹ thì biết được, thọ mạng dài đó cũng không đủ. Chúng ta thấy con phù du trên nước, con trùng nhỏ chạy tới chạy lui trên nước, tôi nghĩ rất nhiều người từng nhìn thấy, thọ mạng của nó sáng sanh chiều chết, đó là một đời của nó, sáng sớm sanh ra đến tối thì chết. Nếu nó thấy con người chúng ta sống mấy chục năm, chẳng phải giống như chúng ta thấy người cõi trời sao? Thật sự ở cõi trời Đao Lợi thấy con người ở cõi nhân gian chúng ta, cũng giống như chúng ta nhìn con phù du vậy, một ngày ở cõi trời Đao Lợi, bằng trăm năm ở cõi nhân gian chúng ta. Con người ở cõi nhân gian này sống được trăm tuổi cho là trường thọ, nhưng chỉ là một ngày ở cõi trời Đao Lợi. Nếu năm mươi tuổi qua đời thì mới chỉ có nửa ngày. Các bạn nghĩ thử xem có phải là như vậy không? Chúng ta suy nghĩ thông sự việc này, thì đối với thiên đạo sẽ không ngưỡng mộ nữa. Bất sanh bất diệt, vãng sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc là bất sanh bất diệt, đây là sự thật, không dối gạt đâu. Vô lượng thọ đó là sự thật, hơn nữa về thế giới Cực Lạc, chẳng có ai là không một đời chứng được Phật quả viên mãn, nghĩa là thật sự hồi quy tự tánh. Hồi quy tự tánh thật sự bình đẳng, chắc chắn không có Phật trước Phật sau. Giống như biển cả, nước của sông ngòi, khi nước chảy trong sông ngòi thì có trước có sau, người xưa nói rằng: Trường Giang sóng sau đuổi sóng trước. Có trước có sau, chảy về biển rồi thì không còn trước sau nữa. Lục đạo chúng sanh, thập pháp giới chúng sanh, khi chưa ra khỏi luân hồi, chưa ra khỏi lục đạo, chưa ra khỏi thập pháp giới, thì có cao thấp thứ lớp không đồng nhau, vào Thường Tịch Quang rồi, thì hiện tượng sai biệt này hoàn toàn không còn nữa. Giống như nước trong sông ngòi chảy về biển cả vậy, hiện tượng bình đẳng hiện tiền, đó là bình đẳng thật, chứ không phải là bình đẳng giả đâu, trí huệ đức tướng hoàn toàn bình đẳng. Chân tướng sự thật này, hiện tại bày ra trước mặt chúng ta, chúng ta phải chọn lựa cách nào, chọn lựa tương lai của chúng ta. Chúng ta hy vọng thành Phật, hy vọng thành Bồ Tát, hay là hy vọng tiếp tục ở trong lục đạo cầu sanh lên trời? Sự khởi tâm động niệm của chúng ta, ngôn ngữ hành động của chúng ta, quyết định nguyện vọng của chúng ta có thể đạt được hay không? Nếu bạn chân tín, chân nguyện, chân tu, thì chắc chắn bạn có thể đạt được. Phàm phu một đời có thể thành Phật, đây là điều pháp môn Tịnh Tông nói, chư vị cổ đức xưa này đều khẳng định cách nói này, đem bộ kinh này, phân giáo bằng với kinh Hoa Nghiêm, kinh Pháp Hoa, nhất thừa viên đốn đại giáo. Chúng ta hoài nghi nó, không có niềm tin đầy đủ đối với nó, vẫn còn nghiên cứu kinh giáo của pháp môn khác, nhận biết không rõ ràng, thật sự nhận biết rõ rồi, pháp môn khác chẳng phải là không hay, vì sao chúng ta không chọn pháp môn khác? Vì một đời không thể thành tựu, nó phải đoạn hoặc, đoạn hoặc quá khó khăn. Pháp môn này thì không cần đoạn hoặc, chỉ cần một câu A Di Đà Phật công phu đắc lực, khống chế được phiền não, điều phục được phiền não, điều này chúng ta có thể làm được, đoạn hoặc quá khó, nhưng những pháp môn khác, không đoạn hoặc thì không thể thành tựu, hàng phục được phiền não thì bạn chỉ có thể sanh lên cõi trời, bạn vẫn không ra khỏi lục đạo luân hồi, chân tướng sự thật này chẳng thể không biết.

Chúng ta xem tiếp đoạn sau: Cho thấy Liên Trì đại sư, cũng phân kinh Di Đà là viên đốn giáo, đây là điểm các vị cổ đức của Trung Quốc và Nhật Bản giống nhau. Khác nhau là, hoặc tôn sùng đây là viên trung chi viên, hoặc khiêm nhường cho rằng đây là phân viên, điều này do cơ duyên khác nhau mà thiện xảo bất đồng. Đoạn trước chúng ta thấy ngài Liên Trì, ngài Ngẫu Ích, đều nói nó là phân viên, đây là gì? Là khách sáo, là khiêm nhường. Liên Trì đại sư viết cuốn Di Đà Kinh Sớ Sao, kết cấu của cuốn Sớ Sao đó, rất giống Hoa Nghiêm Kinh Sớ Sao. Vì thời đó Thiền Tông rất hưng thịnh, mọi người đua nhau đi học thiền, tổ sư từ bi, thấy những người này học thiền sẽ không thành tựu, nhưng kêu họ bỏ thiền để tu Tịnh Độ, họ không bằng lòng, rất xem thường Tịnh Độ. Cho nên ngài cũng dùng thập huyền môn, để giải thích nghĩa lý trong kinh Di Đà, nói lên kinh Di Đà và kinh Hoa Nghiêm là một chẳng phải hai. Bởi vì người học Phật nhắc đến kinh Hoa Nghiêm, thì không ai chẳng tôn kính, không ai chẳng hướng về. Liên Trì đại sư đã dùng phương pháp này, đưa Tịnh Tông lên ngang hàng với Hoa Nghiêm. Mọi người đọc Sớ Sao rồi, mới thật sự nhận biết bản lai diện mục của Tịnh Tông, thù thắng không gì bằng, chẳng khác gì Hoa Nghiêm. Kinh Hoa Nghiêm viên mãn thành tựu, đến cuối cùng vẫn là, Phổ Hiền Bồ Tát thập đại nguyện vương đạo quy Cực Lạc, Hoa Nghiêm cuối cùng quy về Tịnh Độ, kinh Hoa Nghiêm cuối cùng nhập Vô Lượng Thọ. Tịnh Độ Tông đã được phục hưng từ tay của hai vị này, tiếp theo ngài Liên Trì là ngài Ngẫu Ích, hai thầy trò của Ngài là tổ sư của Tông Tịnh Độ. Liên Trì đại sư là vị tổ đời thứ tám, Ngẫu Ích đại sư là đời thứ chín, vô vùng gian khổ, nhưng đây là sự thật, không phải giả dối đâu. Mỗi câu nói đều rất có lý, nếu như làm theo kinh Vô Lượng Thọ và kinh Di Đà, thì là viên trung chi viên, đây là sự thật, lời nói này không phải tùy tiện nói ra đâu, đây là bậc cổ đức đời Tùy Đường. “Hoặc khiêm chi”, khiêm nhường một chút, “phân thuộc ư viên”, một bộ phận là viên. Ngẫu Ích đại sư, Liên Trì đại sư, vào thời đó phải khiêm nhường một chút. Học giả chân chánh trong tâm hiểu rõ, ngài Liên Trì, ngài Ngẫu Ích không nói viên trung chi viên, mà nói một bộ phận là viên, đây là cơ duyên có khác, nên thiện xảo bất đồng, ý nghĩa trong câu nói này vô cùng sâu sắc.

“Liên Trì bổn hoài dữ Thiện Đạo, Ngẫu Ích”, bổn hoài của ngài Liên Trì đại sư, và Thiện Đạo đại sư, Ngẫu Ích đại sư, cùng với chư vị cổ đức Nhật Bản chẳng phải không có khác. Đứng về mặt bổn tích mà nói, bổn của họ đều không tiết lộ ra, chúng ta không biết được. Ngài Thiện Đạo là đức Phật A Di Đà tái lai, Ngài tiết lộ ra, cho nên chúng ta có thể tin tưởng, các vị này không phải là phàm nhân, người phàm không thể làm được, người phàm viết chú giải cho cuốn kinh Di Đà, có thể hơn được Sớ Sao chăng? Có thể hơn được Yếu Giải chăng? Không thể được.

Dưới đây có nói: “Viết cuốn Sớ Sao này trong lúc Thiền Tông hưng thịnh, cho nên chẳng thể không quyền nghi thiện xảo, phù hợp với quần cơ, mà phương tiện nói như vậy”. Mấy câu này nói rất hay, cho nên không nói nó là viên trung chi viên, mà nói nó một bộ phận là viên, đây là khiêm nhường, là khách sáo, tránh tranh luận, tránh đố kỵ, tránh chướng ngại. Chỉ cần mọi người thật sự nhận biết pháp môn Tịnh Độ, thì đạt được mục đích rồi.

Đúng như cư sĩ Thẩm Thiện Đăng nói, gọi là Bồ Tát đại quyền, là bậc đương cơ, nhân bệnh cho thuốc, hợp với thời tiết nhân duyên vậy.

Thẩm cư sĩ nói rất đúng, Bồ Tát Ma Ha Tát là Đại Bồ Tát, cơ duyên của chúng sanh thành thục, cơ duyên thành thục rồi, thì sẽ cảm ứng đạo giao với chư Phật Bồ Tát. Chúng sanh tuy không phát nguyện cầu Phật Bồ Tát, nhưng chư Phật Bồ Tát biết, chứ chẳng phải là không biết, bạn thành thục rồi. Thế nào gọi là thành thục? Là có thể tiếp nhận, vừa tiếp xúc với bạn, bạn không phản đối, bạn hoan hỷ tiếp nhận, là duyên thành thục rồi. Dùng phương pháp nào để giảng, để tiếp dẫn, khiến bạn dễ dàng tiếp nhận, hoan hủ tiếp nhận, phát tâm y giáo phục hành. Ở trong Phật Pháp gọi là chúng sanh căn cơ thành thục, người này thiện căn thành thục, nên dùng những phương pháp thiện xảo phương tiện này, giúp đỡ họ, thành tựu cho họ.

Liên Trì đại sư ở trong Sớ Sao, dẫn chứng lời văn sự sự vô ngại trong kinh điển Tịnh Độ, thật ngụ thâm ý, túc chứng khổ tâm. Trong kinh Di Đà, trong kinh Vô Lượng Thọ có ghi, chỉ do những độc giả thông thường, cách nhìn nông cạn không thể thâm nhập được, đây là sự thật. Chúng tôi học Phật nhiều năm rồi nên cảm nhận rất sâu sắc, sự lý giải của bạn đối với kinh điển, kinh điển có thể nói là sâu rộng vô bờ bến, không có biên giới, bạn có thể hiểu được mấy phần, đó là công phu tu hành của bạn. Công phu của bạn càng cao, thì bạn thấy càng sâu càng rộng, công phu của bạn cạn thì sẽ không thấy được, cho nên bộ kinh này đọc hoài cũng không thấy ngán. Hôm qua thấy được ý nghĩa mới, hôm nay lại có ý nghĩa mới nữa, ngày mai còn nữa, không có cùng tận, cho nên pháp vị của nó đậm. Khác với sách của thế gian, sách của thế gian không đậm như vậy, nó thật sự có phạm vi, bạn đọc qua mấy lần rồi thì không muốn đọc nữa. Vì sao vậy? Vì biết hết rồi. Nhưng kinh điển của Phật, sách của thánh nhân, bạn đọc cách mấy, thì mùi vị của nó cũng vô cùng tận, Tứ Thư Ngũ Kinh của Trung Quốc có sức mạnh này, mùi vị trong kinh Phật còn đậm hơn đây nhiều. Tùy theo cảnh giới của mỗi người khác nhau, cảnh giới ngày một nâng cao, bạn đọc kinh mỗi ngày khai trí huệ, cho nên bạn càng đọc càng thấy hoan hỷ, càng đọc bạn càng không thể buông tay. Nó có sức hấp thụ lớn như vậy, vì sao vậy? Vì nó từ trong tự tánh lưu xuất ra, ở trong tự tánh vốn đầy đủ đức tướng, trí huệ, vô cùng vô tận. Trong tự tánh lưu xuất ra mỗi chữ, mỗi câu, đều là vô lượng nghĩa, vô tận nghĩa. Ngài Liên Trì và ngài Ngẫu Ích là người như thế nào? Ngài xem kinh Di Đà, không khác gì với kinh Hoa Nghiêm, những điều có trong kinh Hoa Nghiêm, thì trong kinh Di Đà cũng có, Ngài đã phát minh ra, chúng ta nghe rồi, chúng ta đọc rồi thấy phục, chẳng thể không phục. Ngài đã thấy được, nhưng chúng ta không thấy được, các Ngài thâm nhập, còn chúng ta thì thô thiển. Nếu như các Ngài là Phật, là chư Phật Như Lai tái lai, thì không còn gì để nói nữa! Điều các Ngài nói là nhất thừa cứu cánh viên mãn, để giải thích bộ kinh Di Đà này, kinh Di Đà cũng biến thành nhất thừa cứu cánh viên mãn. Cho nên nói một kinh thông thì tất cả các kinh đều thông, cái lý là ở chỗ này, thật sự thông chứ không phải thông giả đâu, tất cả pháp của thế và xuất thế gian đều thông. Cho nên khi đó Ngài đã làm như vậy, thật sự đã đưa Tịnh Độ bị suy, phục hưng lên, nâng cao lên, pháp môn này mới thật sự phổ độ chúng sanh. Hoa Nghiêm, Pháp Hoa, Thiền Tông hay, nhưng đó cần bậc thượng thượng căn, không phải bậc thượng thượng căn, bậc trung hạ căn học, có được lợi ích chẳng? Cũng có, giúp cho bạn nâng cao cảnh giới vẫn còn có hạn. Vì sao vậy? Vì vọng tưởng phân biệt chấp trước không buông bỏ, đây là sự thật. Cho nên bạn học kinh điển nhất thừa này, bạn tiến lên rất có hạn, bề ngoài tiến lên, bạn có thể giảng được rất lưu loát, đây là bề ngoài. Ở trong những trước tác, văn chương bạn có thể phát huy, giảng giải thông suốt, đây cũng là bề mặt bên ngoài. Còn trong nội tâm? Cảnh giới của nội tâm không thay đổi, vẫn là tự tư tự lợi, vẫn là danh văn lợi dưỡng, vẫn còn tham hưởng thụ ngũ dục lục trần. Nói cách khác, bạn vẫn là tâm luân hồi như xưa, học Phật cũng là việc luân hồi, điều này chẳng thể không biết. Thật sự học Phật, đặc biệt là trong giáo pháp nhất thừa, nhất thừa giáo giảng về điều gì? Là chuyển tâm luân hồi của chúng ta thành tâm Bồ Đề, đây là đạo nhất thừa. Cho nên tu tập kinh Vô Lượng Thọ, bạn xem mọi người giảng rõ ràng biết bao, tam bối vãng sanh đều là phát Bồ Đề tâm, nhất hướng chuyên niệm. Nếu bạn không cải tâm luân hồi thành tâm Bồ Đề, thì không thể vãng sanh. Vì sao vậy? Vì thế giới Cực Lạc là Đại Thừa. Cảnh giới Đại Thừa, được kiến lập từ nền tảng của tâm Bồ Đề. Tâm Bồ Đề chúng ta dùng đề kinh để giải thích, thì mọi người sẽ dễ hiểu. Thể của tâm Bồ Đề, bản thể là chân thành, chân chắc chắn không phải là giả, thành chắc chắn không phải là hư vọng, không phải hư ngụy. Nó khởi tác dụng đối với bản thân là thanh tịnh bình đẳng giác, đối với bên ngoài là đại từ đại bi, đây là tâm Bồ Đề. Đối với mình đoạn phiền não, học pháp môn, thành Phật đạo. Phiền não đoạn rồi, thì tâm thanh tịnh hiện tiền, pháp môn thông rồi, thì tâm bình đẳng hiện tiền, giác ngộ rồi, thì đã thành tựu Phật đạo. Bạn xem năm chữ này, có phải là tứ hoằng thệ nguyện chăng? Phải! Đối với bên ngoài, chúng sanh vô biên thệ nguyện độ, đại từ đại bi độ chúng sanh, đây chẳng phải là tứ hoằng thệ nguyện sao. Phát tâm này thì tương ưng với tâm của Đức Phật A Di Đà, tâm của chúng ta tương ưng với tâm của đức Phật, nguyện của chúng ta tương ưng với nguyện của Đức Phật. Thành lập Tịnh Tông học hội, chúng tôi đề xướng chuyên tu, soạn ra một cuốn nhật tụng. Trong cuốn nhật tụng buổi khuya, đọc phẩm thứ sáu, Tứ Thập Bát Nguyện trong kinh Vô Lượng Thọ. Lấy bốn mươi tám nguyện của đức Phật A Di Đà, biến thành bốn mươi tám nguyện của chính chúng ta, chúng ta đồng tâm đồng nguyện với đức Phật A Di Đà. Tâm của Đức Phật A Di Đà là thanh tịnh bình đẳng giác, chúng ta cũng là thanh tịnh bình đẳng giác, tâm của chúng ta, nguyện của chúng ta tương đồng. Giải của Đức Phật A Di Đà, trong triết học nói là nhận thức luận, cái nhìn đối với biến Pháp giới hư không giới, đối với vạn sự vạn vật thì đó là giải. Ở đâu? Ở trong kinh Vô Lượng Thọ, Kinh Vô Lượng Thọ đưa ra đại cương, kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm là mục lục nhỏ, cho nên kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, là chú giải của kinh Vô Lượng Thọ, là một chẳng phải hai, giải đồng với Phật. Hàng ngày chúng ta đọc tụng, hàng ngày chúng ta học tập, dùng phương pháp, lý luận này để quán chiếu, chiếu kiến thật tướng của các pháp, chân tướng của tất cả pháp, thì bạn không còn mê nữa, bạn mới thật sự làm được, chúng sanh vô biên thệ nguyện độ, học Phật là vì vậy. Vì sao phải phổ độ tất cả chúng sanh? Tất cả chúng sanh trong pháp giới hư không giới cùng với mình là một thể, đồng thể đại bi, vô duyên đại từ, thật sự là đồng thể. Ngày nay khoa học cũng nói về đạo lý này, các nhà khoa học cũng khẳng định, vũ trụ cùng với mình là một thể. Chúng ta khởi tâm động niệm, bất luận là có ý hay vô ý, đều ảnh hưởng đến người khác, ảnh hưởng đến xã hội, ảnh hưởng đến sơn hà đại địa. Chúng ta khởi lên ý niệm có ý vô ý quá nhiều, sát na sát na đều khởi lên ý niệm, người dân sống trên thế giới này nhiều như thế, hơn sáu mươi ức người. Ngày nay vì không có sự chỉ dạy của thánh hiền, người Đông Phương xa rời thánh hiền, người Tây Phương xa rời tôn giáo, cho nên ngày nay khởi tâm động niệm, mặt chính thì ít, mặt phụ thì nhiều, tạo thành xã hội hỗn loạn, tạo thành bệnh khổ cho hữu tình chúng sanh, tạo thành thiên tai cho sơn hà đại địa. Môi trường vật chất, môi trường tinh thần, những trạng thái nó hiện ra, sát na sát na thay đổi, có liên quan đến ý niệm của chúng ta, chứ chẳng phải không có liên quan. Thật sự hiểu được lý này, thì có thể cứu được mình không? Cứu được! Có thể cứu được quả địa cầu này không? Được! Ai có thể làm được? Chính mình, chứ chẳng phải là người khác, cầu người khác là sai, cầu mình mới đúng, không hề sai chút nào. Chỉ cần thay đổi tâm trạng của chúng ta, thì tất cả sự tướng đều thay đổi, lý và sự đều liên kết với nhau, tâm trạng đúng đắn, tâm trạng tốt, thì vấn đề gì cũng giải quyết được. Nếu như tâm trạng không đúng đắn, thì vấn đề gì cũng có, lời dạy của chư Phật Bồ Tát, lời dạy của bậc thánh nhân, không gì khác ngoài việc dạy chúng ta thay đổi tâm trạng, nói cho chúng ta biết tiêu chuẩn đúng đắn là gì? Luân lý là tiêu chuẩn đúng đắn, đạo đức là tiêu chuẩn đúng đắn, nhân quả là tiêu chuẩn đúng đắn, bạn chỉ cần tuân thủ tiêu chuẩn đúng đắn, thì vấn đề của bạn sẽ được giải quyết. Chúng tôi nói như thế cũng chỉ là nói đại cương, nếu bạn hỏi, thế nào là luân lý? Thế nào là đạo đức? Thế nào là nhân quả? Thì bạn mới dễ hạ thủ, bạn mới biết được làm cách nào. Luân lý là quan hệ, quan hệ giữa con người với con người, quan hệ giữa con người với sự việc, sự quan hệ giữa con người với tất cả động vật, quan hệ giữa con người với thực vật, quan hệ giữa con người với sơn hà đại địa, quan hệ giữa con người với vũ trụ, quan hệ giữa con người với sinh vật không cùng tần số không gian, những điều này đều thuộc về luân lý. Chư Phật Bồ Tát cho chúng ta biết, một số quần tộc sống trên quả địa cầu này, chư vị cổ thánh tiên hiền cho chúng ta biết, vũ trụ là một thể, đây là nói về quan hệ luân lý, một sanh mạng thể cộng đồng. Thật sự hiểu rõ về quan hệ rồi, thì chắc chắn đối với những mối quan hệ này bạn sẽ quan tâm hơn, thường xuyên nghĩ về họ, bạn sẽ thương họ, để tâm và lo lắng cho họ, giúp đỡ họ, đây chính là đức. Chư vị cổ thánh tiên hiền giảng rất cụ thể, môi trường sinh sống ở Trung Quốc, về luân lý thì nói có năm loại, gọi là ngũ luân. Trong quan hệ ngũ luân, đức đầu tiên chính là thương, phụ tử hữu thân gọi là thân ái, loại thân ái này phát huy rộng rãi ra, phát huy đến độ thân ái với tất cả chúng sanh. Bạn thương họ thì chắc chắn bạn không hại họ, bạn thật sự thương họ, bạn có thể hy sinh chính mình để thành tựu cho người khác. Vì sao vậy? Vì mình và người là một thể, chẳng phải hai. Nếu không nhận biết như vậy, thì không thể làm được. Chư Phật Bồ Tát, đại thánh tiên hiền, làm bậc mẫu mực cho chúng ta, đó là hy sinh cống hiến, vì tất cả chúng sanh mà phục vụ, vì sao vậy? Vì các Ngài hiểu, các Ngài giác ngộ, các Ngài hiểu được vì tất cả chúng sanh phục vụ, là vì chính mình, chứ không phải vì người khác, mình người là một chẳng phải hai.

Đạo đức chính là quy luật của đại tự nhiên, trong Phật Pháp gọi là tánh đức, tự tánh vốn là như vậy, quy luật chính là đạo, tuân thủ quy luật chính là đức. Con người nếu như suốt cuộc đời đi trên con đường đạo đức, khởi tâm động niệm, ngôn ngữ tạo tác, đều có thể phụng hành mà không làm sai trái, thì tinh thần của họ sẽ ổn định, tâm trạng của họ đúng đắn. Tinh thần đúng đắn và ổn định, ở trong đạo Phật gọi là Tam Muội, nó khởi tác dụng là sanh trí huệ chứ không sanh phiền não. Cho nên trong Phật pháp nói nhân giới được định, giới chính là tuân thủ quy luật đạo đức, định chính là tư tưởng. Tinh thần của bạn ổn định, kế đến là khai trí huệ, khai trí huệ rồi mới thật sự được lợi ích. Đó là gì? Là tự tánh khởi dụng. Một đời đức Phật Thích Ca Mâu Ni thị hiện cho chúng ta thấy chính là điểm này, lịch đại Tổ Sư thị hiện cho chúng ta thấy cũng như vậy, thật sự gọi là thiện, chí thiện. Đạo Nho nói: “Chỉ ư chí thiện”, bạn xem cuộc sống như vậy viên mãn quá, cuộc sống như vậy thật sự hạnh phúc, bạn không học thì không đạt được, càng học bạn đạt được càng nhiều, bạn được pháp hỷ sung mãn, thường sanh tâm hoan hỷ, thân tâm khỏe mạnh. Người Trung Quốc nói là có phước, người có phước ở đất có phước, đất có phước người có phước ở. Ở thế giới này, quả địa cầu tai biến rất nhiều, nơi nào bạn sinh sống, thì nơi đó không có tai họa. Đây là sự thật, không phải giả đâu, tuyệt đối không phải là mê tín, vì từ trường của bạn chánh, không hề có chút gì bất chánh, từ trường của bạn và từ trường của người khác, và từ trường của vũ trụ, là tương thông, hỗ tương ảnh hưởng. Tuy chỉ một mình bạn là người chánh tri chánh kiến, xung quanh bạn nhiều người như thế, tri kiến bất chánh. Cổ nhân có câu: “Tà không thắng chánh”. Một người chánh tri chánh kiến, xung quanh bạn có thể, có mấy ngàn người không được chánh tri chánh kiến, có mấy vạn người, thậm chí có mấy chục ngàn người không chánh tri chánh kiến, một mình bạn là chánh thì có thể cảm hóa được họ. Cảm hóa người khác sâu cạn, rộng hẹp cũng không đồng nhau, đó là nguyên nhân gì vậy? Là vì tập khí nghiệp chướng của mỗi người khác nhau. Ở trong nghiệp, có tịnh nghiệp và nhiễm nghiệp, có thiện nghiệp có ác nghiệp, không giống nhau, chắc chắn sẽ cảm nhận, nhưng thành phần cảm nhận không tương đồng. Nếu như chúng ta ở trong đời này, kiếp này, “niệm từ tại từ vĩnh vô gián đoạn”, bạn sống ở nơi này lâu, thì nơi này cũng được cảm hóa, một nơi được cảm hóa rồi, thì từ từ sẽ ảnh hưởng đến những nơi khác. Sự việc này nếu như chúng ta quan sát tỉ mỉ thì sẽ thấy, nơi chư vị thánh nhân sống ngày xưa, những nơi các Ngài giáo hóa. Giống như Tổ Đình của chư vị Tổ Sư trong đạo Phật, bạn quan sát kỹ, khi các Ngài còn tại thế, những người sống trong khu vực trong phạm vi của ngài, có phước hay không? Những người đó có cuộc sống rất hạnh phúc, những phước báo này từ đâu mà có? Thế giới ngày nay, các nhà khoa học nghiên cứu về lượng tử lực học, họ biết được, trong lượng tử lực học có lý luận này, truyền nhiễm. Sự khởi tâm động niệm của bạn sẽ ảnh hưởng người khác, bạn khởi tâm động niệm là thiện, tuy họ là bất thiện, nếu hai điểm này giao nhau thì sẽ ôn hòa, từ từ từ từ hóa giải được tâm niệm bất thiện đó, trường thời huân tu thì hiệu quả sẽ thấy rất rõ ràng. Đây đều là khổ tâm của các bậc cổ thánh tiên hiền, đại thiện tri thức, giáo hóa đối với tất cả chúng sanh.

Chúng ta xem tiếp đoạn sau: Sự sự vô ngại pháp giới chỉ có duy nhất trong kinh Hoa Nghiêm, cho nên biết rằng trong bổn kinh đại sư dẫn chứng rộng rãi, để chứng minh bổn kinh hiển thị sự sự vô ngại pháp giới, cũng chứng minh bổn kinh thuộc về viên giáo, thật sự không chút nghi hoặc.

Bổn kinh ở đây là Kinh Di Đà Sớ Sao, trong cuốn Sớ Sao này Liên Trì đại sư, đã sử dụng thập môn khai khải, hoàn toàn giống như kinh Hoa Nghiêm. Hoàng lão cư sĩ chú giải kinh Vô Lượng Thọ, cũng dùng thập môn khai khải, chứng minh đại bổn, tiểu bổn, không khác với kinh Hoa Nghiêm. Bạn mới thật sự hiểu rằng, kinh Vô Lượng Thọ chính là trung bổn Hoa Nghiêm, Bành Tế Thanh cư sĩ nói như vậy, nói rất hay, nói rất hay, kinh Di Đà chính là tiểu bổn Hoa Nghiêm.

Ngày xưa tôi thường khuyên bảo, các vị phát tâm giảng kinh, tôi nói với họ rằng, bạn muốn giảng kinh Di Đà hay, muốn giảng kinh Vô Lượng Thọ hay, thì nhất định bạn phải học Hoa Nghiêm, bạn có nền tảng kinh Hoa Nghiêm rồi, thì bạn sẽ giảng hai bộ kinh này rất hay. Ba bộ kinh này thực tế là một bộ kinh, kinh Hoa Nghiêm, Kinh Vô Lượng Thọ, kinh Di Đà. Kinh Di Đà chỉ đưa ra đại cương, kinh Vô Lượng Thọ là giải thích sơ lược, còn kinh Hoa Nghiêm thì thuyết minh rõ ràng. Chúng ta phải nên hiểu rõ mối quan hệ này, chúng ta học giảng dạy, đầu tiên học kinh Di Đà, được, vì phân lượng ít, trước nắm bắt được đại cương. Kế đến học kinh Vô Lượng Thọ, tinh yếu hiểu được rồi, thì xem kinh Hoa Nghiêm sẽ dễ dàng, nói kỹ mới có mùi vị. Mấy câu này nói lên việc, Liên Trì đại sư viết cuốn Sớ Sao, ngụ ý của Ngài rất sâu. Vào thời đó, dùng phương pháp này mới đưa Tịnh Tông lên, khiến cho mọi người không còn xem thường Tịnh Tông nữa, hứng thú học tập cũng đậm đà, thật học, người thời xưa khác với người thời nay. Người xưa phát tâm học, thì họ sẽ thật sự học, không như ngày nay, cho nên người được vãng sanh nhiều, người thành tựu nhiều.

Dưới đây là lời của Hoàng lão nói: Nay theo những điều đại sư để lại, chuyên nói về huyền nghĩa sự sự vô ngại pháp giới trong bổn kinh.

Liên Trì đại sư chú giải kinh Di Đà, dẫn chứng kinh văn nghĩa thú của thập huyền môn trong kinh. Tư là nay, ngày nay chúng ta cũng học tập những điều của đại sư. Tung là tung tích, y theo phương pháp của đại sư, tìm ra kinh văn trong kinh Vô Lượng Thọ, tương thông với huyền nghĩa sự sự vô ngại trong kinh Hoa Nghiêm đã nói. Điều này chứng minh kinh Vô Lượng Thọ thật sự, có thập huyền mà kinh Hoa Nghiêm đã nói, nên cùng với Hoa Nghiêm hoàn toàn không khác. Không chỉ ra thì người khác sẽ không tin, thật sự tìm được kinh văn, chỉ ra, thì mọi người sẽ tin, sẽ không còn gì để nói nữa. Hoa Nghiêm Tông lập thập huyền môn, chỉ bày pháp giới vô ngại. Thập huyền môn nói về điều gì? Chính là nói về lý sự vô ngại, sự sự vô ngại. Vì sao vậy? Vì pháp giới là một thể, đã là một thể thì chắc chắn có hiện tượng này phát sanh. Tên là huyền môn có nghĩa là, thông được điều này thì có thể nhập vào huyền hải của Hoa Nghiêm viên giáo, cho nên gọi là huyền môn.

Vì sao nói huyền môn? Thông thử, thử ở đây chính là thập huyền, chính là mười điều này, thì bạn có thể khế nhập vào Hoa Nghiêm viên giáo. Hoa Nghiêm được ví như huyền hải, giáo hải, cho nên gọi là huyền môn.

Trước đây nói Hoa Nghiêm áo tạng, ở đây thì nói về huyền hải của Hoa Nghiêm viên giáo, chính là Hoa Nghiêm áo tạng mà trước đây nói. Áo là súc tích sâu xa, trước đây nói là áo tạng, đồng nghĩa với huyền hải mà đoạn này nói, tạng có nghĩa là chứa đựng, hải có nghĩa là dung nạp, tương thông. Cho nên nếu bạn thông đạt thập huyền, thì bạn sẽ nhập được Hoa Nghiêm áo tạng, Hoa Nghiêm áo tạng, chính là huyền hải của Hoa Nghiêm viên giáo mà đoạn này nói. Người ta thường nói nhập vào cảnh giới Hoa Nghiêm, như thế thì mọi người sẽ dễ hiểu, nhập cảnh giới Hoa Nghiêm, nhập cảnh giới Hoa Nghiêm, nghĩa là sống cuộc sống Hoa Nghiêm. Đó là gì? Đó là cảnh giới của pháp thân Bồ tát. Tuy chúng ta không ở nhất chân pháp giới, chúng ta vẫn còn ở nhân gian này, bạn có thể chứng nhập cảnh giới này, có thể nói bạn sống cùng với Bồ Tát ở cảnh giới Hoa Nghiêm, là cảnh giới tương đồng. Hiện tiền có phải là lý sự vô ngại sự sự vô ngại chăng? Đúng vậy, không sai chút nào, bạn sẽ không còn bị chướng ngại nữa. Lúc này mới biết được chướng ngại từ đâu mà có? Từ mê hoặc mà có, mê mất tự tánh, mê mất chân tướng sự thật, cho nên nơi nào cũng có chướng ngại, khi giác ngộ, khai giải rồi thì chướng ngại không còn nữa, tâm lượng cũng mở ra, điều này có lý luận y cứ. Trong Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán, nói cho chúng ta biết thị tam biến, chính là ba loại châu biến, thị là chỉ thị ra, tự tánh vốn là như vậy. Trong đoạn văn này, Hiền Thủ đại sư đưa ra ví dụ là nhất trần, trong kinh nói về nhất trần, ngày nay các nhà khoa học lượng tử nói là gì? Nói là quang tử, cùng với nhất trần mà trong Hoàn Nguyên Quán nói, rất gần. Khoa học nói gì? Là sự cấu thành hiện tượng vật chất là quang tử, rất nhiều quang tử, tích tụ một chỗ tương tục không gián đoạn, biến thành một loại hiện tượng vật chất, hiện tượng vật chất rất nhiều, là vì tần số sóng quang không tương đồng. Tần số chậm thì biến thành khoáng vật, tần số nhanh hơn một chút, thì biến thành thực vật, biến thành động vật, cho nên những thứ này do tần số bất đồng tạo thành. Ngoài tần số ra, ngoài tần số quang tử ra thì không có gì hết, chứng minh vũ trụ thật sự là một thể, vạn sự vạn pháp đều là hiện tượng tần số quang tử không tương đồng, tạo nên. Ai là người chỉ huy những quang tử này? Vì sao quang tử tương tục không gián đoạn? Vì sao nó biến hóa vô cùng? Hoàn Nguyên Quán nói cho chúng ta biết, nó có ba loại hiện tượng. Thứ nhất là châu biến pháp giới, nghĩa là một làn sóng quang, làn sóng này châu biến pháp giới. Nói cách khác, cùng với tất cả vô lượng vô biên trong pháp giới, vô số vô tận quang tử, đều thông hết, quang quang chiếu nhau, nó không phải là đối lập, nó có sự liên kết. Cơ thể con người chúng ta, bao nhiêu quang tử tập hợp lại mới hiện ra tướng này. Chúng ta và người khác có liên quan hay không? Có liên quan, cùng thực vật, cùng động vật, cùng với sơn hà đại địa, với khắp vũ trụ này đều có liên quan, hơn nữa còn liên quan rất mật thiết. Hiện tượng thứ nhất nói nó là độc lập, nhưng nó cũng là viên dung, cũng là tương thông với tất cả. Thứ hai là xuất sanh vô tận, biến hóa vô cùng, theo ý niệm mà biến, bất luận là có ý hay vô ý nó đều biến đổi, cho nên ý niệm điều khiển những quang tử này. Hiện tượng thứ ba là hàm dung không hữu, một hạt quang tử hàm hư không bao pháp giới. Trong phật pháp nói, tâm bao thái hư, lượng châu sa giới, chính là ý hàm dung không hữu này. Không là hư không, hữu là vạn hữu, ở trong một vi trần, ở trong một quang tử nó hàm dung không hữu. Các nhà khoa học còn đang nghiên cứu, họ vẫn chưa triệt để hiểu rõ, trong Hoàn Nguyên Quán nói rất rõ ràng, minh bạch, đó là những điều trong kinh Hoa Nghiêm nói. Cho nên bạn xem tiêu đề của bộ luận này, Tu Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên, đó là khó chứ không dễ đâu, nhưng nếu chúng ta y vào kinh Vô Lượng Thọ thì dễ. Bạn xem một câu A Di Đà Phật cầu sanh về thế giới Cực Lạc, về thế giới Cực Lạc là hoàn nguyên, vọng tận hoàn nguyên, cực kỳ vi diệu, cho nên đúng là viên trung chi viên. Nói một bộ phận thuộc về viên giáo, đương nhiên là đại sư khiêm nhường, chỉ có khiêm nhường mới khiến cho người ta tôn kính. Con người không tôn kính những người ngạo mạn đâu, con người thích những người khiêm nhường, thích thân cận những người khiêm nhường. Người ngạo mạn nói hay cách mấy, nhưng sau khi xuống bục giảng rồi thì chẳng có ai lý tới họ nữa, vì sao vậy? Vì tư thế quá cao, hoàn toàn khác, cho nên bạn xem đại sư khiêm nhường.

Đoạn dưới, ngày nay y theo Thám Huyền Ký. Thám Huyền Ký do Hiền Thủ đại sư viết, y theo Lục Thập Hoa Nghiêm, chính là chú giải của lục thập Hoa Nghiêm. Bởi vì vào thời đó, vào thời của Hiền Thủ đại sư, kinh Hoa Nghiêm mới truyền vào Trung Quốc dịch thành sáu mươi quyển, tám mươi quyển là vào thời Võ Tắc Thiên làm hoàng đế, dịch thành tám mươi quyển. Bộ sách này quốc sư Hiền Thủ không thấy, quốc sư Hiền Thủ thấy lục thập Hoa Nghiêm, cho nên Ngài dùng thập huyền môn để giảng giải Lục Thập Hoa Nghiêm.

Y theo Thám Huyền Ký nói về thập huyền thứ đệ, dẫn chứng kinh văn, để chứng minh bổn kinh có đầy đủ thập huyền. Xem Hiền Thủ đại sư giảng Hoa Nghiêm, Thám Huyền Ký là giảng Hoa Nghiêm, nói về thập huyền thứ đệ. Dùng thập huyền thứ đệ, Ngài dẫn chứng kinh văn trong kinh Hoa Nghiêm, trong Thám Huyền Ký. Ngày nay dùng kinh văn trong kinh Vô Lượng Thọ, nói lên kinh Vô Lượng Thọ thật sự có đầy đủ. Thập huyền mà kinh Hoa Nghiêm nói, để chứng minh bổn kinh thật sự thuộc về viên giáo, chính là trung bổn Hoa Nghiêm, đây là sự thật, không hề sai chút nào. Trung bổn Hoa Nghiêm, câu này là của Bành Tế Thanh cư sĩ nói, vị cư sĩ này cũng rất giỏi, thông tông thông giáo, hiển mật viên dung, đại thiện tri thức. Ông ấy sinh vào Tiền Thanh thời đại Càn Long, phụ thân làm quan lớn, làm binh bộ thượng thư, ngày nay gọi là bộ trưởng bộ quốc phòng, bộ trưởng bộ quốc phòng vào thời hoàng đế Càn Long, cho nên điều kiện gia đình tốt. Khoảng hai mươi tuổi, thi đỗ tiến sĩ, suốt đời không làm quan, điều kiện gia đình tốt, không cần lo nghĩ điều gì, chuyên lòng nghiên cứu Phật Pháp, tinh thông Phật Pháp, đó không phải là chuyện đùa đâu. Cho nên câu này là của ông ấy nói, kinh Vô Lượng Thọ chính là trung bổn Hoa Nghiêm. Dẫn chứng kinh văn trong kinh Vô Lượng Thọ, hoàn toàn tương ưng với thập huyền trong kinh Hoa Nghiêm, để chứng minh những điều nói trên hoàn toàn là lời chân thật, chứ không phải vì người tu Tịnh Tông dương dương tự đắc vậy. Đưa kinh Vô Lượng Thọ lên bằng với kinh Hoa Nghiêm, có phải là những người học Tịnh Tông, muốn đưa cao địa vị của mình lên? Không phải ý này, trong kinh thật sự có đầy đủ, đồng với thập huyền của Hoa Nghiêm.

Hết giờ rồi, hôm nay chúng ta học đến đây.

HẾT TẬP 49

Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa Tập 49 PAGE 1

Biên dịch: Tử Hà biên tập: Bình Minh

Tập 50

Chủ giảng: Tịnh Không pháp sư

Chuyển ngữ: Tử Hà

Biên tập: Bình Minh

Giảng ngày 26 tháng 05 năm 2010

Phật Đà Giáo Dục Hiệp Hội HongKong

Các vị pháp sư, các vị đồng học, xin mời ngồi xuống. Xin xem Đại Thừa Vô Lượng Thọ Kinh Giải, trang năm mươi hai, hàng thứ sáu từ dưới đếm lên, bắt đầu xem từ đoạn giữa.

Kim y Thám Huyền Ký sở thuyết Thập Huyền thứ đệ, dẫn chứng kinh văn, dĩ minh bổn kinh thật cụ Thập Huyền. Ư thị tắc xác chứng bổn kinh chánh thuộc viên giáo tức thị trung bổn Hoa Nghiêm.

Đoạn trước chúng tôi giảng đến chỗ này, dưới đây chính là đồng với Thập Huyền Môn của kinh Hoa Nghiêm, tổng cộng có mười đoạn. Hoàng Niệm Lão y cứ vào Thám Huyền Ký của quốc sư Hiền Thủ. Thám Huyền Ký là cuốn chú giải Lục Thập Hoa Nghiêm, nói về thứ đệ của Thập Huyền.

Dẫn chứng kinh văn: Dẫn chứng kinh Vô Lượng Thọ, trong kinh văn của kinh Vô Lượng Thọ cũng có Thập Huyền, nói lên kinh Vô Lượng Thọ thật sự cũng có đầy đủ Thập Huyền Môn. Thập Huyền Môn chỉ có trong kinh Hoa Nghiêm.

Khi Đức Thế Tôn còn trụ thế, suốt bốn mươi chín năm giảng kinh thuyết pháp, chỉ ở pháp hội Hoa Nghiêm, Ngài giảng về chân tướng sự thật, những kinh khác Ngài không nói đến. Trong bộ kinh này thật sự nói lên thật tướng của các pháp, chúng ta nói áo bí thật tướng các pháp đều được tiết lộ, hy hữu thù thắng không gì bằng. Không hề biết rằng kinh Vô Lượng Thọ cũng có đủ, cho nên người xưa giảng kinh Vô Lượng Thọ, chính là trung bổn Hoa Nghiêm, kinh Di Đà là tiểu bổn Hoa Nghiêm. Đây là có căn cứ, chứ chẳng phải tùy tiện nói đâu. Liên Trì đại sư viết cuốn Sớ Sao cho kinh Di Đà, cũng chỉ ra áo nghĩa trong kinh, có liên quan tới Thập Huyền.

Dĩ chứng như thượng chi thuyết giai thị thật tướng ngữ phi nhân tịnh tông hành nhân chi vọng tự tôn đại dã.

Liên Trì đại sư đưa kinh Di Đà lên bằng với kinh Hoa Nghiêm, ngang bằng nhau. Khi đó giảng kinh Hoa Nghiêm là toàn viên, giảng kinh Vô Lượng Thọ, kinh Di Đà, một bộ phận thuộc về viên gọi là phân viên. Không thể nói là toàn bộ, mà một bộ phận tương đồng với kinh Hoa Nghiêm, đây là lời khiêm nhường, lời này vào thời đó, nó có ý nghĩa của thời đại. Thật sự mà nói, ba bộ kinh này, là kinh Di Đà, kinh Vô Lượng Thọ, và kinh Hoa Nghiêm, thực tế mà nói là một bộ kinh. Kinh Vô Lượng Thọ là giảng kỹ, kinh Di Đà là lược thuyết, nội dung không khác nhau. Cho nên đã nhiều năm rồi tôi thường khuyên bảo mọi người: Quí vị thật sự muốn tu Tịnh Độ, hoằng dương Tịnh Độ, muốn giảng tốt kinh Di Đà và kinh Vô Lượng Thọ, thì chẳng thể không đọc Hoa Nghiêm. Vì sao vậy? Bởi kinh Hoa Nghiêm giảng kỹ kinh Vô Lượng Thọ, giảng kỹ kinh Di Đà. Quí vị có nền tảng này rồi, quí vị đọc tiếp hai bộ kia thì sẽ hiểu thấu được. Hai bộ kinh này kinh văn không dài, nghĩa lý thâm sâu huyền diệu, không khác gì Pháp Hoa và Hoa Nghiêm.

Thứ đệ ở đây hoàn toàn tương đồng với Thám Huyền Ký, bây giờ chúng ta xem điều thứ nhất.

Nhất, đồng thời cụ túc tướng ưng môn. Điều này vô cùng quan trọng, điều này có thể nói là tổng thuyết, chín điều sau gọi là biệt thuyết, điều này là tổng. Chú trọng vào đâu? Vào đồng thời, đồng thời cũng đồng xứ. Đồng thời đồng xứ tương ưng, tương ưng với ai? Tương ưng với biến pháp giới hư không giới.

Thám Huyền Ký do đại sư Hiền Thủ viết, lúc trước chúng ta đã từng học qua, Tu Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán, bài luận văn này do đại sư Hiền Thủ viết. Bài luận văn này là nói kỹ về đồng thời cụ túc tương ưng. Quí vị xem giảng về duyên khởi của vũ trụ, chúng ta dùng ngôn từ thời nay mà nói, chính là triết học tối cao mà Phương Đông Mỹ tiên sinh nói. Năm xưa thầy Phương giới thiệu triết học trong kinh Phật cho tôi. Thầy nói: “Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, là nhà triết học vĩ đại nhất trên thế gian này. Triết học trong kinh Phật là đỉnh cao nhất trong thế giới triết học”. Kinh Hoa Nghiêm nói: “Đồng thời cụ túc tương ưng môn”, chính là đỉnh cao nhất, chẳng những là đỉnh cao nhất của triết học, cũng là đỉnh cao nhất của khoa học. Triết học và khoa học ngày nay đều không nói đến cảnh giới này, cho nên vấn đề của nó rất nhiều, trong Phật Pháp hoàn toàn giải quyết được, đồng thời đồng xứ tương ưng. Vì sao vậy? Chúng ta xem ba đoạn trước trong bài luận văn của đại sư Hiền Thủ, chẳng phải đã hiểu rõ rồi sao? Vũ trụ từ đâu mà có? Vạn vật từ đâu mà có? Ta từ đâu mà có? Ta cùng vạn vật và vũ trụ có liên quan gì? Đây là vấn đề rất lớn! Vấn đề này giải quyết được rồi, thì những thứ khác đều là chuyện nhỏ, đều là nhỏ nhặt tầm thường không đáng kể. Thật sự hiểu được rõ ràng minh bạch rồi, con người chúng ta ở thế gian này, chuyện kiết hung họa phước bản thân mình có thể làm chủ được, thọ mạng dài ngắn bản thân mình cũng có thể làm chủ được, môi trường chúng ta sinh sống, xã hội ngày nay loạn động, địa cầu thiên tai rất nhiều. Dùng phương pháp nào để đối phó, quí vị đều biết cả rồi. Vì sao vậy? Bởi đồng thời cụ túc tương ưng môn sao không giải quyết được? Phương pháp này vi diệu cực kỳ!

Chúng ta xem Niệm Lão dẫn chứng đoạn văn này, trước giảng về những điều trong kinh Hoa Nghiêm nói, sau đó giảng những điều trong bộ kinh này nói. Chúng ta xem đoạn văn của Ngài:

Phu Hoa Nghiêm giáo lý dĩ duyên khởi vi chủ, pháp giới nhất thiết tận thành nhất đại duyên khởi, nhất pháp thành nhất thiết pháp, nhất thiết pháp thành nhất pháp, nhất thời cụ túc viên mãn hiển hiện, cố viết cụ túc tương ưng.

Đầu tiên giải thích danh xưng của môn này, môn này gọi là đồng thời cụ túc tương ưng môn. Vì sao sử dụng danh xưng này? Giáo lý của Hoa Nghiêm. Kinh Hoa Nghiêm giảng gì? Giảng về thật tướng của các pháp, đây là danh từ trong kinh Phật. Dùng ngôn từ ngày nay, là nói về chân tướng của nhân sanh vũ trụ. Thật sự là chân tướng, không giả dối chút nào. Ngày nay triết học và khoa học đối với vấn đề này còn đang tìm tòi, chưa có định luận, đang thăm dò. Những điều trong kinh Hoa Nghiêm nói không phải là thăm dò, không phải là tìm tòi, mà là khẳng định. Cao hơn so với các nhà khoa học và triết học. Chúng ta thắc mắc: Vì sao Đức Phật Thích Ca Mâu Ni biết được? Vì sao các nhà khoa học không biết mà Ngài biết? Sao Ngài biết? Trong kinh Hoa Nghiêm có câu, phẩm Xuất Hiện, chúng tôi chưa giảng đến phẩm Xuất Hiện, còn ở phía sau. Ngài nói :Tất cả chúng sanh đều có đức tướng và trí huệ của Như Lai. Điều này thật ghê gớm! Tất cả chúng sanh bao gồm quí vị bao gồm cả tôi, tất cả chúng ta đều ở trong đó. Tất cả chúng sanh, thế nào gọi là chúng sanh? Là hiện tượng chúng duyên hòa hợp mà sanh khởi, gọi là chúng sanh. Cho nên chúng sanh chẳng những bao gồm con người, con người chúng ta do chúng duyên hòa hợp mà sanh. Tứ đại ngũ uẩn hiện ra cái thân này. Tứ đại là nói về hiện tượng vật chất của thân thể chúng ta, thọ tưởng hành thức là nói về hiện tượng tinh thần của thân thể chúng ta. Tất cả đều là chúng duyên hòa hợp, hiện tượng vật chất Đức Phật nói có bốn loại: Địa, thủy, hỏa, phong, hình thành hiện tượng vật chất. Thọ, tưởng, hành, thức hình thành hiện tượng tâm lý. Tâm và vật đồng thời sanh khởi, tâm và vật không thể tách rời. Trong tâm nhất định có vật, trong vật chắc chắn có tâm, không thể tách rời nó.

Quí vị xem trong kinh Đức Phật đưa ra một ví dụ: Nhất trần, vi trần. Vi trần này là gì? Khoa học ngày nay nói là nguyên tử, điện tử, lạp tử, chính là lạp tử, lạp tử cơ bản. Thời cận đại, trong lượng tử lực học, giảng về một thứ nhỏ hơn vật này, gọi là quang tử, hiện tượng vật chất. Hiện tượng vật chất này do tứ duyên hợp thành, chúng duyên mà! Thật sự nó là vật chất, rất nhỏ, mắt thường không thấy được, dùng kính hiển vi thì có thể thấy được, nhìn thấy nó là hiện tượng vật chất, cho nên dùng địa để tượng trưng, địa là đại địa, tượng trưng cho vật chất. Thủy, hỏa, phong, thủy là gì? Thủy là độ ẩm, ở trong vật chất rất nhỏ này, nó có độ ẩm, nếu nói mang điện, thì nó mang dòng điện âm. Hỏa là nhiệt độ, là điện dương, ngày nay chúng ta gọi là đới điện. Điện dương chính là Hỏa Đại trong kinh Phật nói, điện âm chính là Thủy Đại trong kinh nói. Danh từ tuy khác, nhưng chỉ là một thứ. Hơn nữa nó là Động, chứ không phải Tĩnh. Cho nên Phong tượng trưng cho Động, nó không phải trạng thái Tĩnh, nó đang Động. Động này ngày nay khoa học nói là hiện tượng ba động. Các nhà khoa học thời cận đại rất giỏi, họ cho chúng ta biết, họ nghiên cứu về nguyên tử, điện tử, nghiên cứu đến kết luận cuối cùng, họ khẳng định rằng thế gian này tuyệt đối không có vật chất, không có vật chất. Vật chất là gì? Là địa thủy hỏa phong. Trên thực tế vật chất là một hiện tượng ba động, tần suất ba động không đồng nhau, cho nên khiến cho chúng ta nhìn thấy vô số hình sắc. Ba động chậm, tần suất chậm một chút, trên thực tế là chậm, nhưng chúng ta không thể tưởng tượng được, tưởng tượng không ra. Nó biến thành thể cứng, cát, đá, biến thành những thứ này là tần suất chậm. Tần suất nhanh một chút thì biến thành thực vật, nhanh hơn chút nữa thì biến thành động vật, nhanh nữa như là những điện từ, sóng quang ngày nay. Ngoài hiện tượng ba động ra thì không có gì nữa, đây là những điều các nhà khoa học ngày nay nói, các nhà lượng tử lực học nói, hoàn toàn tương đồng với trong kinh Đức Phật nói.

Cho nên Hiền Thủ đại sư ví dụ, trong Hoàn Nguyên Quán ví dụ, nói là nhất trần. Nhất trần là gì? Chính là một quang tử, một nguyên tử. Thời gian nó tồn tại rất ngắn, hơn nữa mỗi cái, nếu chúng ta dùng những lời trong kinh Đức Phật nói, mỗi hạt vi trần, đều là một thứ đơn độc, không liên tục. Chúng ta thấy hiện tượng vật chất, mắt thấy sai rồi, đó là một hiện tượng liên tục. Khi chúng tôi giảng kinh, chúng tôi thường dùng danh từ tướng tương tư tương tục để nói. Nếu tôi dùng lượng tử lực học nói, thì tướng tương tư tương tục này vẫn chưa đúng, không phải là tướng tương tục, mà là tướng liên tục. Dùng tướng tương tục là trên dưới phải tương đồng, nhưng tôi biết, tôi dùng tương tư, nghĩa là nó tuyệt đối không phải là tương đồng, nó tương tư, tướng tương tư tương tục. Các nhà khoa học dùng danh từ này rất hay, tướng liên tục, nó không phải là tướng tương tục, mỗi cái đều độc lập riêng. Thực tế mà nói Ngài đưa ra ví dụ, và chúng tôi đưa ra hiện tượng đó hoàn toàn tương đồng, giống như chúng ta xem phim điện ảnh vậy, phim là tướng khung từng khung, nó là tướng đèn huyễn, từng khung từng khung, tuyệt đối không có tương đồng, nó không phải tương đồng. Chiếu với tốc độ quá nhanh, cặp mắt của chúng ta bị nó lường gạt, cho là thật có, nhưng nó không có thật.

Các nhà khoa học cũng dùng phim điện ảnh làm ví dụ, tương đồng với ví dụ tôi dùng. Từ đó quí vị có thể thấy được, nó là giả, nó không có thật. Phim này khi máy chiếu phim chiếu lên, trên màn hình, thời gian của nó là một giây hai mươi bốn tấm, nghĩa là hai mươi bốn tấm liên tục, mỗi tấm không giống nhau, mỗi tấm đều độc lập, không có tương đồng, hơn nữa nó đã qua rồi thì không còn tìm lại được nữa. Điều này nhất định phải hiểu, không thể tìm lại được nữa, chuyện là như vật, đây gọi là chân tướng! Những hiện tượng trong vũ trụ ngày nay, tốc độ của nó nhanh cỡ nào? Trong kinh Nhân Vương đức Phật nói, đó không có thật, đó là đức Phật phương tiện nói. Đức Phật dạy một búng móng tay có sáu mươi sát na, nghĩa là một phần sáu mươi của một búng móng tay gọi là một sát na. Trong một sát na có chín trăm sanh diệt. Chúng ta búng móng tay nhanh, một giây có thể búng được bốn lần. Nếu là bốn lần, bốn nhân với sáu mươi nhân với chín trăm, bằng hai mươi mốt vạn sáu ngàn lần, một giây có hai mươi mốt vạn sáu ngàn tấm phim. Sao quí vị có thể thấy nó là giả được? Phim điện ảnh của chúng ta ngày nay, một giây chỉ có hai mươi bốn tấm, một phút của nó có thể chiếu là hai mươi mốt vạn sáu ngàn tấm. Điều này trong kinh Nhân Vương nói, đây là phương tiện nói như vậy.

Chúng ta thấy Bồ Tát Di Lặc, đối thoại với Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, thì hoàn toàn khác, điều Bồ Tát Di Lặc nói có lẽ là thật. Lúc bấy giờ Đức Phật hỏi Di Lặc Bồ Tát “tâm hữu sở niệm”, nghĩa là phàm phu chúng ta khởi lên một niệm, thời gian của ý niệm này rất ngắn, khởi lên một ý niệm, trong một ý niệm này, có bao nhiêu hiện tượng ý niệm liên tục? Có bao nhiêu tướng? Có bao nhiêu thức? Tướng nghĩa là hiện tượng vật chất, thức nghĩa là hiện tượng tinh thần, niệm là ba động, trong ba động này, có mấy hiện tượng vật chất, mấy hiện tượng tinh thần xuất hiện? Khi Bồ Tát Di Lặc trả lời, cũng dùng búng móng tay. Một búng móng tay không phải sáu mươi sát na, một búng móng tay là ba mươi hai ức bá thiên niệm, đây không phải là hai mươi mốt vạn sáu ngàn, ba mươi hai ức bá thiên niệm, “niệm niệm thành hình”, Đức Phật hỏi mấy tướng? Niệm niệm đều có hiện tượng vật chất, ở trong mỗi hiện tượng vật chất đều có thức. Thức là gì? Thức là thọ tưởng hành thức, nghĩa là hiện tượng tinh thần, trong mỗi hiện tượng vật chất đều có. Bồ Tát Di Lặc nói: “Thức niệm cực vi tế bất khả chấp trì”. Quá vi tế, không có cách nào nắm bắt được nó, nó có thật. Oai thần của Phật. Ở đây nói Phật, trong kinh Hoa Nghiêm bậc Sơ trụ trở lên thì gọi là Phật. Bồ Tát Sơ trụ trở lên, cho nên bốn mươi mốt vị pháp thân đại sĩ: Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng, Thập Địa, Đẳng Giác, Diệu Giác, họ đều có năng lực nhìn thấy, họ có năng lực có thể nhập vào cảnh giới này. Cho nên không phải Đức Phật dùng cơ giới để phát hiện ra, Ngài ở trong thiền định, trong thâm sâu của thiền định nhìn thấy, nhìn thấy chân tướng sự thật. Nếu chúng ta dùng búng móng tay, cũng dùng bốn lần búng móng tay, thì một giây có bao nhiêu ý niệm? Một giây có một ngàn hai trăm tám mươi triệu, chứ chẳng phải là hai mươi mốt vạn sáu ngàn, một ngàn hai trăm tám mươi triệu!

Đây chính là quang tử mà các nhà khoa học lượng tử ngày nay nói, họ đã phát hiện ra, thật không dễ dàng! Chúng ta chẳng thể không khâm phục họ. Họ đã sử dụng cái gì? Họ đã dùng cơ giới để phát hiện ra. Mắt thường không thể thấy được, ba động cực kỳ vi tế. Hiện tượng này, trên thực tế chính là A Lại Da mà trong kinh Đức Phật nói. Một niệm bất giác, từ trong chân tánh, sanh khởi lên một thứ hư vọng không có thật, gọi là A Lại Da. Tự tánh là chân tâm, vĩnh hằng bất biến, A Lại Da là vọng tâm. Vọng tâm từ đâu mà có? Từ trong hiện tượng ba động sinh ra. Ba động vào lúc nào? Chính là ở một niệm ngay đây. Điều này nhất định phải biết, nó không phải là quá khứ, không phải là vị lai, mà ở ngay đây. Quí vị cần nên biết rằng, một niệm ngay đây nó không tồn tại, nó vừa động là lập tức không còn, nhanh hơn tia chớp nữa, niệm thứ hai lại xuất hiện, niệm thứ hai không còn thì niệm thứ ba lại xuất hiện, cho nên nó là tướng liên tục. Như chúng ta xem tướng liên tục trong phim ảnh, đây là nói lên hiện tượng vật chất của vũ trụ. Chẳng những hiện tượng vật chất của lục đạo là như vậy, mà pháp giới tứ thánh cũng như vậy, thế giới Cực Lạc, thế giới Hoa Tạng, và Báo Độ của chư Phật, cũng là cảnh giới này, không hề sai khác. Cho nên trong kinh nói: “ Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”, không nói rằng, trừ Thật Báo Trang Nghiêm Độ của chư Phật Như Lai ra, không hề nói như vậy. Thật Báo Độ của chư Phật Như Lai cũng như vậy. Vì sao thế giới của các Ngài tốt, còn thế giới của chúng ta lại kém như vậy? Ở đây nói đến: Đồng thời cụ túc tương ưng môn. Đồng thời cụ túc tương ưng môn, thì thế giới của chúng ta đây phải giống như thế giới Cực Lạc chứ? Như vậy thì mới có thể nói được! Vì sao lại có sự khác biệt lớn như vậy? Sự khác biệt này từ đâu mà có? Sự khác biệt này từ ý niệm mà có, nghĩa là hiện tượng tâm lý, thọ tưởng hành thức, ý niệm có khác biệt, mỗi ý niệm đều khác nhau. Vật chất nương vào đâu để có sự biến hóa? Trong kinh điển Đại Thừa thường nói, tâm năng sanh, năng hiện hiện tượng này. Hiện tượng biến hóa này là thức, trong tâm không có, trong tâm không có phân biệt, không có chấp trước, cho nên trong tâm sanh ra hiện tượng này nó không biến hóa. Sinh ra biến hóa là phân biệt chấp trước, phân biệt chấp trước là mỗi niệm của chúng ta không giống nhau. Vũ trụ là một thể, cho nên mới đồng thời đồng xứ cụ túc tương ưng, nó là một thể mà! Nếu không phải là một thể thì làm sao có thể tương ưng được?

Giống như cơ thể của chúng ta vậy, cơ thể của chúng ta có bao nhiêu tế bào hợp thành, tế bào là nguyên tử hợp thành, nguyên tử là điện tử hợp thành. Truy xét đến cuối cùng là quang tử, cơ thể của quí vị có bao nhiêu? Nhưng nhiều lạp tử như thế hợp thành cơ thể này, mỗi một lạp tử đều có liên quan đến toàn thân này, đồng thời đồng xứ tương ưng. Đồng xứ là gì? Là một cơ thể này, cho nên động một sợi lông là toàn thân cảm nhận được, đây chính là đồng thời đồng xứ tương ưng. Chúng ta phải hiểu được đạo lý này! Hiểu rõ chân tướng sự thật này rồi, chúng ta vô tình hay hữu ý khởi lên một ý niệm, động một sợi tóc mà toàn thân cảm nhận được, khắp cả vũ trụ có thể cảm nhận được. Ý niệm này bất luận là quí vị vô tình hay hữu ý, ý niệm này là thiện hay ác. Đây chính là ba châu biến mà trong Hoàn Nguyên Quán nói: Thứ nhất là “châu biến pháp giới”, một ý niệm cực kỳ vi tế châu biến pháp giới. Vì sao vậy? Bởi trong tự tánh không có thời gian, không có không gian. Không có thời gian là không có trước sau, không có không gian là không có cự lý. Cho nên ý niệm vừa khởi là châu biến pháp giới, một niệm thiện châu biến pháp giới, một niệm ác cũng châu biến pháp giới. Chẳng nên nghĩ rằng một ý niệm này không sao hết, chúng ta khởi lên một niệm là cả pháp giới đều chấn động. Nếu trong một ý niệm này thêm vào một chút phân biệt chấp trước, thì là xuất sanh vô tận, xuất sanh vô tận là biến hóa, tâm hiện thức biến. Người xưa nói: “Kéo một sợi tóc động toàn thân”, quí vị cầm cọng tóc kéo một chút thì toàn thân đều cảm nhận được. Chúng ta hiểu được đạo lý này rồi, chúng ta khởi một ý niệm thì khắp cả vũ trụ đều cảm nhận được.

Ngày nay chúng ta thắc mắc: Thế giới Cực Lạc, thế giới Hoa Tạng, vì sao lại đẹp như vậy? Đức Phật Thích Ca Mâu Ni cho chúng ta biết, người dân sống ở thế giới đó, đều là thiện niệm không có ác niệm. Ngài giới thiệu thế giới Cực Lạc cho chúng ta: “Giai thị chư thượng thiện căn câu hội nhất xứ”, cho nên thế giới đó mới đẹp như vậy. Thế giới của chúng ta ngày nay vì sao ra nông nỗi này? Ngày nay con người sống trên quả địa cầu này ý niệm bất thiện. Ý niệm bất thiện biến ra cái gì? Thân tâm nhiều bệnh không khỏe mạnh. Quả địa cầu này thiên tai gì cũng có, chẳng phải là như vậy sao? Chúng ta hiểu được đạo lý này rồi, vậy có thể làm cho thân tâm mình phục hồi lại khỏe mạnh chăng? Có thể làm cho quả địa cầu này phục hồi trở lại bình thường chăng? Được! Ý niệm! Đối trị cách nào đây? Sửa tâm mình chân chánh là được rồi! Thế nào là chánh? Thuận theo quy luật của đại tự nhiên là chánh, trái ngược lại với quy luật của đại tự nhiên là tà, là sai. Cư dân sống trong sát độ của chư Phật tâm địa thanh tịnh, giống như cảnh giới khi Huệ Năng đại sư kiến tánh nói: “ Đâu ngờ tự tánh vốn tự thanh tịnh”. Người xưa dạy chúng ta: “Nhân tánh bổn thiện”, hai câu đầu trong Tam Tự Kinh: “Nhân chi sơ, tánh bổn thiện”. Thiện ở đây không phải là thiện trong từ thiện ác, thiện trong từ thiện ác quá nông cạn. Chữ thiện đó là tán thán, chữ thiện đó là hình dung, hình dung điều gì? Hình dung nó không khiếm khuyết điều gì. Viên mãn, không khiếm khuyết, đó là tự tánh! Khi nào thì tự tánh xuất hiện trạng thái này? Không chấp trước, không phân biệt, không khởi tâm động niệm gọi đó là bổn thiện. Khởi tâm động niệm là bất thiện, A Lại Da xuất hiện, đó là bất thiện. Cho nên bổn thiện so ra còn cao hơn Thật Báo Trang Nghiêm Độ. Bổn thiện là tâm tánh hoàn toàn hiển lộ, nghĩa là chân tánh của chính mình hiển lộ. Trong chân tánh không có hiện tượng vật chất, cũng không có hiện tượng tinh thần. Trong kinh hình dung nó là một ánh quang minh, gọi là Đại Quang Minh Tạng. Tịnh Độ Tông gọi cảnh giới này là Thường Tịch Quang. Trên thực tế thêm vào một chữ độ, đó là kiến giải của phàm phu, nói về tứ độ: Phàm Thánh Đồng Cư Độ, Phương Tiện Hữu Dư Độ, Thật Báo Trang Nghiêm Độ, Thường Tịch Quang Độ. Trên thực tế nói Thường Tịch Quang chính là Thường Tịch Quang, không cần thêm chữ độ vào đó nữa, điều này chúng ta cần nên hiểu, thêm chữ độ là do Đức Thế Tôn phương tiện nói như vậy. Trong Thường Tịch Quang không có thân, cũng không có độ, cũng có nghĩa là không có hiện tượng vật chất và tinh thần, nhưng quí vị chẳng thể nói nó là không, nó năng biến. Cho nên đại sư Huệ Năng nói: “Đâu ngờ tự tánh, năng sanh vạn pháp”, nó biến được, bản thân nó không có gì hết, nhưng nó có thể biến được tất cả. Khi nó bất biến thì: “Đâu ngờ tự tánh vốn tự đầy đủ”. Trong Thường Tịch Quang có đủ tất cả, không thiếu thứ gì, chỉ cần hiện tượng ba động phát sanh, thì vũ trụ sẽ hiện tiền, vạn vật sẽ hiện tiền, cơ thể của chúng ta sẽ hiện tiền. Cơ thể nghĩa là một hiện tượng vật chất, một hiện tượng tinh thần. Hai hiện tượng này, theo sự phân biệt chấp trước của quí vị, từ từ biến thành thập pháp giới y chánh trang nghiêm. Chuyện là như vậy! Chúng ta khởi lên một ý niệm, chẳng những ảnh hưởng đến thập pháp giới của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, mà thập pháp giới trong sát độ của tất cả chư Phật mười phương đều bị ảnh hưởng. Vì sao vậy? Bởi một tự tánh biến mà. Khắp vũ trụ cùng với mình là một thể, cho nên nó mới có thể đồng thời đồng xứ cụ túc tương ưng. Nếu chẳng phải là nhất thể, thì làm sao quí vị có thể giải thích được? Cho nên thật sự là một thể thì có thể giải thích được. Hiểu được đạo lý này rồi, đối với đạo lý này hiểu một cách rõ ràng minh bạch, không còn một chút hoài nghi nào hết.

Xã hội ngày nay loạn động, thiên tai quá nhiều, khu vực HongKong của chúng ta đây không bị thiên tai có được chăng? Được! Chỉ cần ở HongKong có thể tụ tập được một hai trăm người, thiểu số người này là có thể cứu được khu vực HongKong đây. Một hai trăm người đây thật sự hồi tâm chuyển ý, đoạn ác tu thiện. Tiêu chuẩn của thiện ác là gì? Người xưa rất từ bi, các Ngài đã nói rõ cho chúng ta biết, từ đại cương mà nói là Hiếu để, đây là nòng cốt của Chánh pháp. Người xưa nói: “Hiếu thân tôn sư”, Đức Phật cũng nói như vậy. Điều thứ nhất trong Tịnh Nghiệp Tam Phước: Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu thập thiện nghiệp. Tiêu chuẩn của thập thiện nghiệp là gì? Những điều trong kinh luận nói toàn là tiêu chuẩn, nói rất nhiều, nhưng chúng ta không chịu làm. Người xưa nói rất hay, quí vị xem từ hiếu để dẫn đến Ngũ Luân: “Phu tử hữu thân, quân thần hữu nghĩa, phu phụ hữu biệt, trưởng ấu hữu tự, bằng hữu hữu tín”. Nói phụ tử, quân thần, phu phụ, trưởng ấu, bằng hữu, đây là đạo, là quy luật tự nhiên. Giảng thân, giảng nghĩa, giảng biệt, giảng tự, giảng tín, đây là đức, thuận theo đạo quí vị thực hành thì đó chính là đức. Từ đây là dẫn đến Ngũ Thường, Tứ Duy, Bát Đức, truyền thống văn hóa của Trung Quốc chính là những điều này.

Ngũ Thường: Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín. Đây là nguyên tắc cơ bản làm người, bắt buộc phải tuân thủ, quí vị không tuân thủ thì không gọi là người. Con người và cầm thú khác biệt, chính là ở chỗ con người biết Ngũ Thường, cầm thú thì không biết.

Tứ Duy: Lễ nghĩa liêm sỉ.

Bát Đức: Hiếu để trung tín nhân ái hòa bình, chỉ có mấy chữ vậy thôi.

Quí vị xem Tứ Thư, Ngũ Kinh, Thập Tam Kinh, cho đến hoàng đế Càn Long soạn cuốn Tứ Khố Toàn Thư, đều không tách rời những điều này, đây là đại cương của truyền thống văn hóa. Ở trong Phật pháp chính là Tam Quy, Ngũ Giới, Thập Thiện, rất đơn giản.

Tam Quy là Giác, Chánh, Tịnh.

Ngũ Giới: Không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu.

Thập Thiện, Tiểu thừa nói rộng ra là ba ngàn oai nghi, Đại thừa nói rộng ra là tám vạn bốn ngàn tế hạnh, là viên mãn, là thành Phật rồi. Nói rất tinh giản cốt yếu, đây là đạo, đây là tánh đức, tùy thuận tánh đức, nếu bản thân chúng ta thật sự hiểu rõ, dùng mấy điều này để phản tỉnh. Người xưa dạy tiểu học, ngày nay mọi người học tập Đệ Tử Quy. Đệ Tử Quy nghĩa là những điều này cụ thể thực hành, thực hành trong cuộc sống, thực hành trong công việc, thực hành trong việc đối nhân xử thế. Quí vị làm được là quí vị đang hành đạo, cuộc sống hàng ngày là hành đạo, bất luận quí vị làm nghề gì, công việc của quí vị là hành đạo, tiếp nhân xử thế chẳng việc nào không phải hành đạo, trong đạo Phật gọi là hành Bồ Tát đạo. Thật sự làm được như vậy, thân tâm khỏe mạnh, không sanh bá bệnh, gia đình hạnh phúc, sự nghiệp thuận lợi, xã hội hài hòa, thiên hạ thái bình. Bất cứ tai họa gì trên địa cầu này cũng được hóa giải, đều không còn nữa. Đa số người ta không hiểu, họ vẫn còn tạo nghiệp, thiểu số người giác ngộ, trong một ngàn người có một người giác ngộ, một vạn người có một người, mười vạn người có một trăm người, một trăm vạn người có một ngàn người, một phần ngàn. Một người hành đạo, chín trăm chín mươi chín người được thơm lây, công đức rất ít đó, mọi người cùng hưởng.

Tôn giáo ở Tây Phương họ dùng phương pháp, lúc cần cấp khi tai họa xảy đến, tập thể ý niệm cầu nguyện, có được hiệu quả. Nhưng nên biết rằng đây là trị ngọn, chứ không phải trị gốc, vì sao vậy? Bởi khi cầu nguyện bị gián đoạn, thì tai họa lại hiện tiền. Trị bổn dùng phương pháp nào? Dạy học. Người xưa thật sự có trí huệ, nói cho chúng tử tôn đời sau biết: “ Kiến quốc quân dân, giáo học vi tiên”, tin rằng con người dạy tốt được. Khi đức Phật Thích Ca Mâu Ni còn tại thế ngày nào Ngài cũng dạy học, giảng kinh thuyết pháp không một ngày nào gián đoạn. Ba mươi tuổi khai ngộ là Ngài bắt đầu dạy, bảy mươi chín tuổi nhập Niết Bàn, dạy học suốt bốn mươi chín năm dài. Con người có thể dạy dỗ được, nếu quí vị không dạy, không dạy học sẽ học những điều xấu. Kết quả của việc học điều xấu này là gì? Là chính mình thân tâm không được khỏe mạnh, gia đình không hài hòa, xã hội không an định, thiên hạ chẳng thái bình, đó là học điều xấu.

Nếu họ học tập lời dạy của thánh hiền, thánh hiền dạy điều gì? Dạy luân lý. Luân lý là gì? Luân lý nói về quan hệ, quan hệ giữa người với người, quan hệ Ngũ Luân. Phật pháp nói rất cứu cánh, ngoài chuyện quan hệ giữa người và người ra, quan hệ giữa con người với động vật, quan hệ giữa con người với thực vật như hoa cỏ cây cối, quan hệ giữa con người và sơn hà đại địa, quan hệ giữa con người và thiên địa quỷ thần, thiên địa quỷ thần chính là quan hệ sinh vật bất đồng không gian mà ngày nay khoa học nói, quan hệ giữa con người với vũ trụ, tất cả đều là luân lý. Cho nên giảng về điều này, chỉ có Đức Phật mới giảng giải viên mãn, tất cả các quan hệ đều làm tốt rồi, thì không có chuyện gì xảy ra nữa. Sự đối ứng của quan hệ, đó chính là đạo. Lòng tin của mình kiên cố, đoạn tất cả ác, hành tất cả thiện, sức mạnh đó đến từ giáo dục nhân quả. Cho nên thánh nhân bình thiên hạ, đưa xã hội trở nên tốt như vậy, chính là ba cách giáo dục: Luân lý, đạo đức, nhân quả. Người xưa nói: “Tín nhân quả thiên hạ đại trị chi đạo dã. Bất tín nhân quả thiên hạ đại loạn chi đạo dã”. Nói rất hay! Điều này khiến cho xã hội an định, thế giới hòa bình. Vẫn còn một số người, họ hy vọng hướng thượng nâng cao lên. Được, hướng lên nữa, đó chính là giáo dục triết học, giáo dục khoa học. Trong sự giáo dục của cổ thánh tiên hiền có, chẳng phải không có. Thời xưa không gọi là khoa học, triết học, những danh từ này là thời cận đại, từ Phương Tây truyền đến. Trong truyền thống ngày xưa có triết học không? Có! Có khoa học không? Có! Trong kinh Hoa Nghiêm triết học và khoa học giảng lên đến tột đỉnh. Bài văn của Quốc sư Hiền Thủ không dài, rất ngắn, nói hết rồi! Chúng ta cùng nhau học tập, sử dụng hơn hai trăm giờ, rất lợi ích.

Trong lúc xã hội loạn động, địa cầu thiên tai vô số, chúng ta vẫn có thể ngày nào cũng sanh tâm hoan hỷ, pháp hỷ sung mãn. Chúng ta học được trong kinh Hoa Nghiêm, không ưu sầu, không phiền não, bản thân hiểu được làm cách nào, cảnh giới hiện tiền biết được dùng phương pháp nào để đối phó. Những điều này chúng ta biết ơn Đức Phật, chẳng phải do sự dạy dỗ của Đức Phật, bản thân chúng ta chắc chắn không thể được. Tin rằng khoa học cũng có thể đạt được giáp ranh này, đạt được giáp ranh này là quí vị giải ngộ, bản thân quí vị không được thực dụng. Vừa rồi nói giống như thực dụng của Phương Tây, đau đầu trị đầu, đau chân trị chân, trị ngọn không trị gốc. Cho nên đồ của Phương Tây, chúng ta nhìn qua là hiểu, những thứ này của chúng ta họ không hiểu được. Chúng ta hiểu được những nguyên lý nguyên tắc đó, thì ý nghĩa này sẽ không khó hiểu.

Đoạn đầu nói về giáo lý Hoa Nghiêm, trong đạo Phật nói giảng dạy. Giáo có bốn loạn: Giáo, Lý, Hành, Quả. Giáo là văn tự là ngữ ngôn. Sự y cứ của văn tự ngữ ngôn là gì? Y vào lý luận, đạo đức. Đạo lý là gì? Đạo lý là chân tướng sự thật của vũ trụ vạn pháp. Thuật ngữ trong đạo Phật gọi là : “Thật tướng của các pháp”, thật là chân thật, chân thật như vậy. Sau khi hiểu rồi, quí vị phải thực hành ngay trong cuộc sống hàng ngày, đó gọi là Hành, quí vị được lợi ích. Hành ở ngay bản thân mình, khỏe mạnh, hạnh phúc mỹ mãn, hành ngay trên thân mình. Hành ở đại tự nhiên, phong điều vũ thuận, muôn vật được mùa, non nước xinh tươi, thiên tai chẳng có, quí vị thật sự được lợi ích. Đó là gì? Đó là Hành. Quí vị đem những lý luận này biến thành cuộc sống của chính mình, biến thành hành vi của mình. Phía sau là Quả. Quả là gì? Quả là quí vị không ngừng hướng thượng vươn lên. Trong đạo Phật nói quí vị đã thành bậc A La Hán, thành Bồ Tát, thành Phật, không ngừng hướng thượng vươn lên. Trong đạo Phật nói Phật, Bồ Tát, A La Hán, là danh xưng của học vị, giống như chúng ta đi học. Hướng thượng nâng cao là sao? Quí vị có được học vị học sĩ, tốt nghiệp đại học, tốt nghiệp nghiên cứu sở, có được học vị thạc sĩ, tốt nghiệp tiến sĩ, quí vị có học vị tiến sĩ, đây là không ngừng hướng thượng vươn lên. Phật là học vị cao nhất trong sự giáo dục của đức Phật, gọi là Phật, học vị thứ hai là Bồ Tát, học vị thứ ba là A La Hán, là danh xưng học vị.

Đức Phật dạy chúng ta: “ Tất cả chúng sanh vốn là Phật”, nói cách khác, quí vị vốn có được học vị cao nhất. Vì sao bây giờ quí vị lấy không được? Bởi quí vị có chướng ngại. Chướng ngại là gì? Chướng ngại là phiền não, phiền não vô lượng vô biên. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni phân phiền não thành ba loại:

Thứ nhất là vô minh phiền não. Vô thỉ vô minh phiền não, đây là nói mê. Quí vị mê quá sâu dày, thời gian mê quá lâu, hoàn toàn không hiểu rõ chính mình, không hiểu rõ vũ trụ.

Thứ hai là phân biệt phiền não.

Thứ ba là chấp trước phiền não.

Quí vị có ba loại phiền não này, khiến cho trí huệ, năng lực, tướng hảo của quí vị hoàn toàn bị biến chất, chẳng phải không có, mà biến chất. Trí huệ biến thành gì? Trí huệ biến thành phiền não. Đức năng biến thành gì? Đức năng biến thành tạo nghiệp. Còn tướng hảo? Tướng hảo biến thành lục đạo luân hồi. Biến chất rồi! Nếu chúng ta chuyển tâm lại, những cảnh giới biến chất này, từ từ phục hồi trở lại bình thường. Phục hồi trở lại bình thường, thì quí vị chính là A La Hán, là Bồ Tát, là Phật. Quí vị nên nhớ rằng, A La Hán, Bồ Tát, Phật chẳng phải là thần tiên, chẳng phải địa vị gì trong xã hội, mà là danh xưng của học vị. Đây là nói về sự tu học của quí vị, từng bước từng bước hướng thượng vươn lên, đạt đến cứu cánh viên mãn. Cứu cánh viên mãn là gì? Là vô sở bất tri, vô sở bất năng, đó là học vị tối cao.

Khi đạt được học vị Phật rồi, thật sự đạt được đồng thời cụ túc tương ưng môn, đạt được rồi, chứng được rồi. Đây chẳng phải là lý luận, là những người này, đích thân họ chứng được cảnh giới này. Họ chứng được cách nào? Họ đã buông bỏ hết vọng tưởng phân biệt chấp trước, hồi quy tự tánh, là chứng được!

Cho nên tu học Phật Pháp từ thỉ đến chung, thỉ là sơ phát tâm, chung là thành Phật. Họ tu điều gì? Tu buông bỏ. Vì sao phải buông bỏ? Bởi tất cả đều là giả, tất cả đều là bất khả đắc, quí vị cho là thật có, là quí vị sai. Nếu quí vị không buông bỏ, quí vị sẽ bị thiệt thòi lớn, quí vị buông bỏ, sẽ được đại tự tại. Từ từ đức tướng và trí huệ trong tự tánh sẽ hiển lộ, hưởng không tận, trong tự tánh có đủ tất cả không thiếu thứ gì.

Cho nên giáo lý Hoa Nghiêm lấy duyên khởi làm chủ. Khởi là gì? Là sanh khởi, sanh khởi vũ trụ, sanh khởi vạn pháp, sanh khởi ta là duyên, gọi là duyên khởi. Duyên thứ nhất chính là ba động, ba động này cực kỳ vi tế, trong kinh đức Phật nói là vô thỉ vô minh. Vô minh là động, minh là bất động, minh là quang minh, là tánh đức, nó bất động, bất sanh bất diệt, chắc chắn không nhiễm ô. Tuy quí vị đọa vào địa ngục A Tỳ, tự tánh của quí vị cũng không nhiễm ô, tự tánh của quí vị cũng không động, đây là nói về chân tâm của quí vị. Có hiện tượng nhiễm ô, có hiện tượng động, là vọng tâm chẳng phải chân tâm. Biết dùng chân tâm chính là pháp thân Bồ Tát, là Phật.

Vọng tâm, dùng vọng tâm một cách chính xác, không dùng sai, không dùng tà, là Bồ Tát và A La Hán. Vì sao vậy? Bởi họ tiếp nhận sự dạy dỗ của Đức Phật. Học sinh ngoan, biết nghe lời, y giáo phụng hành, họ làm đúng.

Pháp giới nhất thiết tận thành nhất đại duyên khởi. Đây chính là câu : “Đâu ngờ tự tánh năng sanh vạn pháp” mà đại sư Huệ Năng nói. Vạn pháp ở đây chỉ cho cái gì? Đại sư Huệ Năng nói vạn pháp, ở đây nói là pháp giới, nói tất cả pháp giới. Pháp giới ở đây không phải chỉ khu vực giảng dạy của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Phạm vi giảng dạy của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni bao lớn? Là tam thiên đại thiên thế giới. Tam thiên đại thiên thế giới lấy hệ ngân hà làm đơn vị. Bao nhiêu hệ ngân hà? Mười ức. Mười ức hệ ngân hà là khu vực giáo hóa của đức Phật Thích Ca Mâu Ni, khu vực giảng dạy này không lớn lắm. Trong kinh Hoa Nghiêm chúng ta thấy, khu vực giảng dạy của một số Đức Phật, là hai tam thiên đại thiên thế giới, thậm chí là năm, mười, hai mươi đại thiên thế giới. Nghĩa là so với khu vực giảng dạy của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, lớn hơn gấp mười lần, hai chục lần. Khu vực giảng dạy lớn nhất là của Đức Phật A Di Đà. Khu vực giảng dạy của Đức Phật A Di Đà lớn cỡ nào? Không ai có thể tính đếm được, khu giáo hóa của ngài bao gồm cả quốc độ của chúng ta ở trong đó.

Pháp giới nhất thiết tận thành nhất đại duyên khởi. Câu này rất quan trọng, đây là chân tướng sự thật. Quí vị thật sự hiểu rồi thì một pháp thành tất cả pháp. Một pháp là gì? Là một vi trần. Cơ thể của chúng ta cũng là một vi trần, không phải là rất nhiều vi trần sao? Không phải! Một vi trần! Quí vị có thể hiểu được ý nghĩa này không? Nếu quí vị không hiểu được ý nghĩa này, thì quí vị cứ liên tưởng đến khi chúng ta xem phim, quí vị thấy những hình ảnh trên màn hình, quí vị nói những hình ảnh này là một tấm ảnh ảo, hay là có rất nhiều tấm ảnh ảo? Chắc chắn quí vị trả lời: Rất nhiều! Tôi cho các vị biết, chỉ có một cái. Quí vị nhìn thấy chẳng phải một màn hình đó sao? Đoạn trước, đoạn trước qua rồi. Đoạn sau? Đoạn sau vẫn chưa tới, chỉ có một cái, đây gọi là nhất đại duyên khởi. Cho nên đức Phật dạy chúng ta điều gì? Là ở ngay đây, ngay ý niệm này, đây là một pháp, một pháp thành tất cả pháp. Tất cả pháp đó là gì? Là tương tục. Các nhà khoa học ngày nay nói là liên tục, liên tục hay, có ý nghĩa hơn tương tục. Tương tục sợ rằng, trước và sau cùng một thứ, liên tục thì không đồng. Ý niệm của chúng ta nhanh, niệm trước diệt, niệm sau sanh, niệm niệm khác nhau, niệm niệm tìm không thấy, nhưng niệm niệm sanh ra biến hóa rất lớn.

Tối hôm kia tôi ở Bố Lý Tư Bản, cũng mấy tháng rồi tôi không đến đó, gặp mặt các bạn học, tôi thấy trong giảng đường ngồi kín cả. Họ muốn tôi giảng một giờ, họ đưa ra một vấn đề: “Phương pháp hóa giải thiên tai”. Giảng đề này truyền hình trực tiếp, dùng Internet truyền đi, ngày nay có rất nhiều người hỏi tôi vấn đề này.

Lúc trước tôi ở Tuyết Lê phỏng vấn mười tôn giáo, ngày xưa chưa bao giờ nói đến vấn đề này, ngày nay mọi người đều đưa ra vấn đề này, tôi nghĩ chắc là xem qua bộ phim 2012 của Mỹ, chiếu khắp toàn cầu, có thể bị ảnh hưởng từ bộ phim đó, đều đưa ra vấn đề này hỏi tôi. Phật giáo thấy thế nào đối với vấn đề này? Dùng phương pháp nào để đối phó? Tôi nói với họ rằng: Ngày nay dự ngôn rất nhiều, dự ngôn của xưa nay và các nhà khoa học đưa ra những phán đoán có căn cứ, mọi người đều quan tâm đến chuyện thiên tai, rốt cuộc là có hay không? Những điều trong Phật Pháp nói, bất cứ dự ngôn nào đưa ra đều không xác định, có thể có cũng có thể không. Phật Pháp trả lời, tuyệt đối không lấp lửng nước đôi, nó có đạo lý, cùng đạo lý trong lượng tử lực học, vì ý niệm của con người thay đổi trong từng sát na. Các nhà dự ngôn khi họ nói những lời đó, là lúc họ nhìn thấy tâm của cư dân sống trên quả địa cầu này, tạo thành một môi trường như thế nào, nhưng họ muốn một chuyển biến, thì chuyển biến không còn. Giống như chúng ta đi đến một ngã ba đường, con đường kia rất khó đi, có nhiều tai nạn, có chó sói hổ báo. Quí vị đi đến đó đột nhiên nhớ ra mình đi bên này, thì chẳng phải lập tức thay đổi rồi sao? Đây là không xác định. Nếu quí vị vẫn chọn đi con đường đó, thì có thể sẽ gặp tai nạn. Những tai nạn này vì sao thành hình? Vì tự tư tự lợi, danh văn lợi dưỡng, tham sân si mạn, ngũ dục lục trần, những thứ này. Người xưa thường nói: “Người này làm người bất trung, bất hiếu, bất nhân, bất nghĩa”, người này đi đến đường cùng, chắc chắn tai nạn phát sanh. Nếu thấy tai nạn này hiện ra trước mặt, lập tức quay đầu, nghĩa là giác ngộ mình không thể làm việc xấu nữa, và không thể có ác niệm nữa, ý niệm đó vừa chuyển thì tai nạn không còn nữa. Cho nên rất nhiều dự ngôn. Có! Rất chính xác! Nhưng chỉ hiện tiền thôi, còn rất nhiều điều nói mà không có. Chẳng phải không có, mà do ý niệm của quí vị thay đổi. Cho nên sự cầu nguyện đó đã khởi lên tác dụng, khi cầu nguyện ý niệm của họ chánh, chứ chẳng phải tà. Cho nên khi có năng lực họ có thể khiến cho thiên tai tạm ngừng không phát sinh, nhưng chúng tôi thường nói đó là trị ngọn không trị gốc. Thời gian cầu nguyện rất ngắn, sau khi cầu nguyện xong ác niệm lại sanh khởi, cho nên cảnh giới đó lại hiền tiền, chính là lý này! Người xưa rất giỏi, họ thật có trí, chú trọng dạy học! Dạy học là thời gian dài, là mãi mãi, cho nên có thể nhổ tận gốc tai nạn. Quí vị nhìn cách dạy học của người xưa quí vị sẽ hiểu, người xưa có trí, có phương pháp, có kinh nghiệm, có hiệu quả. Người xưa dạy cho người đời sau, từ khi nào thì bắt đầu dạy? Từ khi mang thai, gọi là thai giáo, người ngoại quốc không có, họ không hiểu được đạo lý này. Cho nên Đệ Tử Quy chẳng phải dạy cho các em nhỏ học, Đệ Tử Quy dạy cho ai? Đệ Tử Quy dạy cho trẻ sơ sinh. Đứa bé ra đời, nó biết thấy, nó biết nghe, nó đã bắt đầu học tập rồi. Ngày nay người Phương Tây mới biết được, họ dùng cái gì để biết được? Dùng phương pháp thôi miên, họ phát hiện ra. Khiến cho người này thôi miên, họ quay trở lại, trở lại lúc trẻ sơ sinh, trở lại trong tử cung của người mẹ. Sau đó hỏi họ trong tử cung như thế nào, họ biết rất rõ, họ không mê hoặc. Mẫu thân khởi tâm động niệm, tất cả việc làm, họ đều cảm nhận được, điều này chứng minh rằng, người xưa nói về thai giáo rất có lý. Đứa trẻ ra đời, trong lúc thôi miên hỏi họ, khi đứa trẻ sinh ra, họ đều biết rõ ràng, người lớn ở trước đứa trẻ lời nói việc làm, tất cả động tác, nó đều biết hết, nó thật sự đang học tập. Quí vị nghĩ xem từ khi ra đời đến năm ba tuổi là một ngàn ngày, một ngàn ngày này gọi là giáo dục cội rễ. Cho nên Đệ Tử Quy là cho mẹ thực hành cho trẻ sơ sinh xem, trước ba tuổi ngày nào nó cũng xem. Phàm là mặt trái, những việc bất thiện, tuyệt đối không để nó nhìn thấy, không được để nó nghe thấy, không được để nó tiếp xúc, gọi là đồng mông dưỡng chánh. Một ngàn ngày khi cội rễ đã trồng xuống rồi, ngạn ngữ có câu: “Tam tuế khán bát thập”, ba tuổi trồng xuống cội rễ này thì tám mươi tuổi cũng không thay đổi. Cách giáo dục này quá hay! Cho nên người xưa thật sự đã thực hành được tam cương bát mục trong đại học, nghiêm chỉnh thực hành: Cách vật, trí tri, thành ý, chánh tâm, tu thân, tề gia, trị quốc bình thiên hạ. Bình thiên hạ, bình là công bằng, thiên hạ công bằng, rất có đạo lý!

Chúng ta đã đánh mất những thứ ngày của người xưa, đại khái khoảng một trăm năm rồi. Sau khi Mãn Thanh mất nước, Trung Quốc bất hạnh, xã hội đại loạn, quân phiệt cắt cứ. Vừa mới thống nhất thì người Nhật lại phát động chiến tranh với Trung Quốc tám năm. Tám năm chiến tranh này đã đánh mất đi nền văn hóa truyền thống, đây là sự tổn thất lớn không gì bằng, gia đình truyền thống không bao giờ thấy được nữa. Thật sự bi ai, gia đình không còn nữa! Gia đình truyền thống là đại gia đình, thông thường là năm đời sống chung với nhau. Gia đình họ sống cùng nhau là thân, trong gia đình này thân ái tinh thành, tất cả do dạy dỗ mà ra. Cho nên có gia đạo, đại gia đình này giống như tổ chức xã hội, có gia đạo, gia quy, gia học, gia nghiệp, gia nghiệp là sự nghiệp. Người thời nay không còn nhà nữa, không có nhà thật bi ai! Bi ai lớn nhất là già rồi phải làm sao? Khi chưa già thì không biết, khi già rồi thì biết được rất đáng thương, đi đâu đây? Viện dưỡng lão! Chúng tôi đã đến tham quan rất nhiều viện dưỡng lão. Tâm trạng của người trong viện dưỡng lão thế nào? Ngồi ăn chờ chết. Quí vị thấy người trong viện dưỡng lão, ngày nào có người chết: “Lại có người đi rồi, ngày nào đến lượt mình đây?” Đó là tâm trạng gì vậy? Người xưa nói, người già vui nhất là dưỡng lão ở nhà, khi già về vui với con cháu, nghỉ hưu, nghỉ công việc rồi. Quí vị nghĩ xem gia đình lớn như vậy, mấy trăm người, lớp trẻ mười bảy mười tám tuổi gần trăm người, hàng ngày quây quần bên bạn, vui biết mấy! Cho nên ngày xưa không bao giờ phải lo lắng cho người già, không có chuyện này, dưỡng lão ở nhà. Khi nghỉ hưu rồi thì trở về quê hương. Ra làm việc bên ngoài, ở bất cứ nơi đâu, thì gia đình là hậu thuẫn của quí vị, hậu thuẫn đáng tin nhất, hậu thuẫn mạnh nhất, quí vị không cần phải lo.

Khi còn nhỏ gia đình dạy quí vị, gia học, gia học chính là tư thục, nghĩa là trường học của đệ tử trong gia đình. Chế độ cổ xưa này khiến cho chúng ta thường hoài niệm. Nhưng ngày nay nếu muốn phục hồi lại như xưa, lấy bà con huyết thống làm nền tảng cho một gia đình, thì không thể rồi! Tôi thường suy nghĩ, thường nghe thấy rất quen thuộc “xí nghiệp gia”, đột nhiên tôi nghĩ đến xí nghiệp. Dùng xí nghiệp để phục hồi lại gia học truyền thống ngày xưa: Gia quy, gia học, gia nghiệp, vậy thì đất nước chúng ta sẽ phục hưng trở lại.

Ông chủ là đại gia trưởng, nhưng nhất định ông chủ phải xem tất cả công nhân của như anh chị em trong một gia đình của mình vậy. Người công nhân lớn tuổi là chú bác của mình, cần dưỡng già. Con của công nhân là cháu chắt của mình, phải dạy dỗ chúng, phục hồi lại tinh thần gia đình truyền thống, trên thế giới là độc nhất vô nhị. Vì sao đất nước chúng ta cả năm ngàn năm rồi có địa vị trên thế giới, vĩnh viễn bất suy bất bại. Trên thế giới có tứ đại văn minh cổ, ba cái không còn, chỉ còn Trung Quốc. Lý gì vậy? Giáo dục! Chống đỡ được Trung Quốc chính là gia đình, gia đình của Trung Quốc quá hoàn mỹ. Vì sao gia đình làm được tốt như vậy? Nương vào giáo dục! Nếu không có giáo dục, gia đình quí vị sao có thể đại công vô tư được? Từ nhỏ đã dạy bọn trẻ đại công vô tư, chẳng thể có tâm riêng tư. Vì sao sống trên thế gian này? Vì gia đình của tôi. Họ yêu gia đình, là họ sẽ yêu ruộng đất của họ, yêu xóm làng, yêu quê hương họ, yêu quê hương chính là yêu đất nước. Tình thương này từng lớp từng lớp rộng ra. Cho nên chữ “thân” là cội rễ giáo dục, đều từ chữ này mà ra, thân là thân yêu. Mục đích đầu tiên của giáo dục thời xưa là, phụ tử thân yêu, làm thế nào để có thể duy trì trong suốt cuộc đời không thay đổi. Đây là mục đích đầu tiên của giáo dục. Mục đích thứ hai là phát triển rộng rãi tình thân yêu này. Từ thương yêu cha mẹ, thương yêu anh chị em, thương yêu gia tộc, thương yêu xóm làng, thương yêu xã hội, thương yêu đất nước mình. Sau đó thì rộng ra thương yêu nhân loại: “Phàm là người, đều muốn được yêu thương”. Giáo dục yêu thương! Quí vị yêu thương họ, quí vị sẽ không hại họ, đây là điều chắc chắn.

Niên đại 70, tiến sĩ Thang Ân Tỉ người Anh nói: “Giải quyết vấn đề của thế kỷ 21, chỉ có học thuyết Khổng Mạnh, và đại thừa Phật giáo”, đây là người Anh nói. Hình như năm 2006, lần thứ hai tôi phỏng vấn London, ở trường đại học Kiếm Kiều, ở trường đại học London, tôi giao lưu với các bạn học hệ Hán học, tôi dạy họ hai tiết. Giáo thọ của họ cũng tham dự, tôi hỏi mọi người: Thang Ân Tỉ là người Anh, quí vị rất quen thuộc, lời ông ta nói có thật không? Quí vị có tin chăng? Thầy giáo và học sinh nhìn tôi cười, không nói gì, tôi cũng cười với họ. Tôi lại hỏi: Thang Ân Tỉ nói sai rồi hả? Họ cũng không trả lời tôi, cuối cùng tôi nói với mọi người, Thang Ân Tỉ không nói sai, nhiều người đã giải thích sai câu nói này của ông ấy. Vì sao vậy? Nói đến Nho, hẳn quí vị nghĩ đến Tứ Thư, Ngũ Kinh, Thập Tam kinh, trong trường học những môn này. Nói đến Phật, nhất định quí vị nghĩ đến Hoa Nghiêm, Pháp Hoa, Bát Nhã, đây là kinh luận Đại thừa. Quí vị đều nghiêm chỉnh học tập, đều lấy những tài liệu này để viết luận văn tiến sĩ. Không sai, quí vị có thể lấy được học vị, tương lai có thể trở thành một vị giáo thọ nổi tiếng, có thể trở thành nhà Hán học Âu châu. Quí vị không thể giống như tôi, từ sáng đến tối hoan hỷ, mỉm cười, vui không gì bằng, quí vị không thể! Trong tương lai tuy quí vị có được học vị, làm giáo thọ, làm nhà Hán học, nhưng quí vị vẫn sống trong thế giới đau khổ, thế giới phiền não và đau khổ. Vì sao vậy? Bởi quí vị không giải thấu được lời nói của tiến sĩ Thang Ân Tỉ. Quí vị ngày nay đang làm việc Nho học, Đạo học, Phật học, tôi học khác quí vị, tôi và quí vị học tương phản nhau. Quí vị xem ngày nay viết chữ, đều giống như tiếng Anh viết từ trái qua phải, khi chúng ta xem, đọc là Nho học, Đạo học, Phật học. Chúng tôi đọc là từ phải qua trái. Chúng tôi đọc cách nào đây? Chúng tôi đọc là học Phật, học Nho, học Đạo, khác nhau mà! Quí vị học là Nho học, Đạo học, Phật học, tôi học là học Nho, học Phật, học Đạo, cũng là hai chữ, quí vị đọc từ bên này, tôi đọc từ biên kia, nên hiệu quả khác nhau.

Học Nho là phải học giống như Khổng Tử, Mạnh Tử, học Phật thì phải giống như Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, học Đạo phải giống như Lão Tử, Trang Tử, thật sự được lợi ích! Ngược lại quí vị xem nó như một học thuật để nghiên cứu, không liên quan gì đến cuộc sống và sinh hoạt của quí vị, quí vị không được lợi ích, quí vị vẫn sống trong môi trường phiền não và thống khổ như cũ. Cho nên nhắc đến Nho, quí vị sẽ nghĩ đến Tứ Thư, Ngũ Kinh, Thập Tam Kinh, quí vị không nghĩ đến Đệ Tử Quy. Phật Pháp quí vị nghĩ đến kinh điển Đại thừa mà không nghĩ đến Thập Thiện Nghiệp. Đệ Tử Quy là gì? Là thực hành Tứ Thư, Ngũ Kinh, Thập Tam Kinh. Đạo Nho nói hay, phương pháp thứ lớp dạy người tu học: Bác học, thẩm vấn, thận tư, minh biện. Quí vị học như vậy là đúng! Nhưng điều cuối cùng thì không làm. Điều cuối cùng là gì? Là đốc hành! Quí vị chẳng thực hành. Học Phật, đạo Phật nói bốn chữ: Tín, Giải, Hành, Chứng. Quí vị chỉ có hai chữ trước là Tín và Giải, không có Hành, không có Hành sao có Chứng? Đạo Nho không đốc hành, trong đạo Phật không Hành Chứng, chính là điều người ta thường nói: Học mà không dùng được! Những thứ quí vị học không khởi tác dụng, cho nên sự dạy học có trí huệ của thánh hiền quí vị không được lợi ích.

Ngày hôm đó tuy tôi nói không nhiều, diễn giảng ở mỗi trường học chỉ có một giờ, nhưng đã khiến họ thông hiểu, học rồi thì phải hành.

Lưu Tố Vân cư sĩ giảng mười bốn giờ ở đây, mọi người đều hoan hỷ, đều muốn học với cô ấy, cô ấy nói cô ấy chỉ có sáu chữ: Chân thật, nghe lời, thật hành. Nếu chúng ta chân thật, nghe lời, mà không chịu hành, thì chẳng có cách nào, sẽ chẳng học được gì ở cô ấy. Hai chữ sau rất quan trọng, phải thật hành. Thế xuất thế gian, từ cổ chí kim, từ trong ra ngoài, các vị đại thánh tiên hiền, sự thành tựu của họ, dùng sáu chữ của Lưu Tố Vân đây là đủ rồi. Đúng là chân thật, nghe lời. Nghe lời ai? Nghe lời thánh hiền. Người xưa nói: Không nghe lời lão nhân, thất bại ở trước mặt”. Lão nhân là ai? Là Khổng Mạnh, là Lão Trang, là Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, nếu quí vị không nghe lời, thì thất bại ở ngay trước mặt, quí vị nghe lời, hay biết mấy! Cho nên quí vị phải có niềm tin.

Thái độ cầu học một đời của Khổng Phu Tử đã nói rất rõ ràng: “Thuật nhi bất tác, tín nhi hiếu cổ”. Đối với hai câu này trong Luận Ngữ, tôi phục sát đất. Có người hỏi tôi: Trong Luận Ngữ hai câu nào quan trọng nhất? Tôi nói là hai câu này!

“Thuật nhi bất tác”, ngài không sáng tạo, không phát minh. Những điều Ngài học, Ngài tu, Ngài dạy, Ngài truyền lại, đều là những thứ của cổ thánh tiên hiền. Không như chúng ta ngày nay, con người ngày nay trong đầu họ muốn sáng tạo, phải có sáng kiến, phải có phát minh, phải cạnh tranh với mọi người. Sai rồi! Quí vị nên biết rằng, sáng ý, phát minh là tâm quí vị động. Ngài “tín nhi hiếu cổ”, nên tâm Ngài định, Ngài không sáng tạo, không phát minh, tâm Ngài vĩnh viễn là định. Định thì có thể khế nhập tự tánh, tâm của chúng ta ngày nay động, thì làm sao có thể hiểu được những lời dạy của người xưa, làm sao có thể cảm nhận được. Tâm dao động, chẳng những không học được những lời dạy của cổ nhân, mà lời dạy của người thời nay quí vị cũng không học được, đạo lý trong đây rất thâm sâu! Quí vị tham thấu triệt rồi mới hiểu được người thời nay thật sự không như bậc cổ nhân. Xã hội thời xưa là thừa bình thịnh thế, cuộc sống của mọi người thật sự trong an định, hài hòa, hạnh phúc mỹ mãn. Tuy là bần cùng họ cũng vui, tâm họ định, họ tuân thủ quy củ, tuân thủ đạo đức, hiểu luật nhân quả. Hoàn toàn khác với sự tư duy của người thời nay, người thời nay suy nghĩ lung tung. Ngày nay vẫn còn có người dạy họ, ai dạy vậy? Ti vi dạy, Internet dạy. Dạy điều gì? Dạy bạo lực, dạy sắc tình, dạy sáng tạo, dạy sát đạo dâm vọng. Điều này thế nào? Quá đáng sợ!

Chúng ta may mắn, sống trong thế giới như vậy mà vẫn gặp được giáo pháp Đại thừa, gặp được kinh Vô Lượng Thọ, gặp được kinh Hoa Nghiêm, thật hy hữu! Thật sự hiểu được thì lợi ích không thể nghĩ bàn!

Đây là nói về một pháp thành tất cả pháp, tất cả pháp khởi một pháp, hỗ tương khởi lên tác dụng. Chúng ta khởi lên một ý niệm, sẽ ảnh hưởng đến pháp giới hư không giới, pháp giới hư không giới cũng ảnh hưởng đến chúng ta, hỗ tương nhau.

Chú ý, nhất thời cụ túc, nghĩa là ngay đây. Cho nên trong kinh Phật ghi chép về thời gian không ghi ngày tháng năm nào. “Như thị ngã văn, nhất thời…” Nhất thời là sự thật. Nhất thời là gì? Nghĩa là ngay đây, ở ngay trước mặt. Viên mãn hiển hiện, cố viết cụ túc tương ưng. Đây là giải thích sơ lược về Đồng thời cụ túc tương ưng môn.

Dưới đây dẫn chứng: Hoa Nghiêm Diệu Nghiêm Phẩm viết: Nhất thiết pháp môn vô tận hải, đồng hội nhất pháp đạo tràng trung.

Nhất thiết pháp môn vô tận hải, là quá lớn, quá nhiều, không chỉ là tám vạn bốn ngàn pháp môn. Trong tứ hoằng thệ nguyện nói: “Pháp môn vô lượng thệ nguyện học”, nghĩa là không chỉ tám vạn bốn ngàn, tám vạn bốn ngàn không phải là một định số, triển khai ra là vô lượng vô biên, chính là nhất thiết pháp môn vô tận hải. Từ đó chúng ta cảm nhận xem, đó chính là chân thật nghĩa của Đức Phật, không thể coi đó là một con số.

Đồng hội nhất pháp đạo tràng trung. Nhất pháp là gì? Là một vi trần. Vô lượng vô biên thế giới ở đâu? Ở trong một vi trần. Điều này không dễ hiểu đâu, ở trong một vi trần có vô lượng vô biên pháp. Khoa học ngày nay tương đối tiến bộ, chúng ta nhìn thấy thể điện tinh, nhưng móng tay rất nhỏ đây, nhưng trong đó hàm chứa rất nhiều thứ, một bộ Đại Tạng Kinh, chỉ ở trong một cái đĩa nhỏ, cảm thấy ngạc nhiên quá! Kỳ lạ quá! Sự thật khoa học và chân tướng sự thật còn cách nhau rất xa. Chân tướng sự thật là gì? Là một vi trần, mắt thường không thể thấy được. Một vật nhỏ như thế, ở trong đó chứa đựng bao nhiêu thứ? Chứa đựng biến pháp giới hư không giới. Móng tay của chúng ta lớn như thế này, trong đây mới chứa đựng có một bộ Đại Tạng Kinh thì có đáng là bao. Thật sự là như vậy, trong kinh thường nói: “ Giới tử nạp Tu Di”. Hạt cải rất nhỏ, núi Tu Di rất lớn, núi Tu Di để ở trong một hạt cải, hạt cải không to ra, núi Tu Di không nhỏ lại, mà đạt vào được. Sự sự vô ngại! Điều này chúng ta không cách nào tưởng tượng được, nhưng nó là chân tướng sự thật. Vì sao vậy? Vì trong tự tánh không có tương đối, tìm không ra tương đối. Lớn nhỏ là tương đối, không có lớn nhỏ, cho nên trong nhỏ có thể dung nạp được lớn. Lớn dung nạp nhỏ thì chúng ta chẳng nghi ngờ, nhỏ dung nạp lớn thì chúng ta không biết, nó không có lớn nhỏ.

Đồng hội nhất pháp đạo tràng trung, đồng thời đồng xứ.

Đại Sớ viết. Đại Sớ ở đây chính là Hoa Nghiêm Kinh Sớ Sao, do Thanh Lương đại sư viết, Ngài đã viết một ví dụ: “Như hải nhất tích, cụ bách xuyên vị”. Một giọt nước trong biển cả, nước từ các dòng sông nơi tám phương bốn phía, đều chảy về biển cả. Một giọt nước biển, nhưng có đủ vị của tất cả các dòng sông trong đó. Dùng ví dụ này để nói đến: “Thị vi thử môn chi huyền nghĩa”. Nghĩa là nói đồng thời đồng xứ, không có lớn nhỏ, không có trước sau, cũng chẳng có cự ly, đồng thời tương ưng, là một thể. Đây là đúc kết của kinh Hoa Nghiêm, một khái niệm rất quan trọng, là chân tướng sự thật.

“Kim thử kinh trung”. Lại nói đến kinh Vô Lượng Thọ.

“Cụ hiển thử đồng thời cụ túc tương ưng chi huyền môn”. Trong kinh Hoa Nghiêm có đoạn văn như vậy, kinh Vô Lượng Thọ cũng có.

“Như kinh trung Chí Tâm Tinh Tấn Phẩm”. Nghĩa là bộ kinh này.

“Pháp Tạng Tỳ Kheo”. Pháp Tạng Tỳ Kheo là tiền thân Đức Phật A Di Đà. Khi chưa thành Phật xuất gia tu hành, pháp danh của Ngài là Pháp Tạng, địa vị Tỳ Kheo.

“Ư bỉ nhị thập nhất câu đê Phật độ công đức trang nghiêm chi sự, minh liễu thông đạt, như nhất Phật sát sở nhiếp Phật quốc siêu quá ư bỉ.”

Đây là đoạn kinh văn trong kinh Vô Lượng Thọ. Dưới đây lão cư sĩ giải thích cho chúng ta hiểu:

“Kinh trung nhị thập nhất câu đê Phật độ, biểu vô lượng Phật độ”. Nhị thập nhất ở đây không phải là số chữ. Câu đê, là tên gọi một đơn vị trong số lượng của Ấn độ, số lượng này rất lớn, là một trong mười đại số. Hai mươi mốt là nói lên sự viên mãn. Thông thường đức Phật dùng thất để nói lên sự viên mãn, ngay trong kinh Di Đà cũng nói thất: “Thất trùng lan thuẫn, thất trùng hàng thọ”, đều là dùng thất. Thất là gì? Là bốn phương, trên, dưới, và giữa, là ý nghĩa như vậy, nên viên mãn.

Trong kinh Hoa Nghiêm thường dùng mười để biểu pháp, vì kinh Hoa Nghiêm là viên giáo. Mật tông cũng không tách rời Hoa Nghiêm, Mật tông dùng mười sáu biểu pháp nói lên sự viên mãn, hai mươi mốt nói lên sự viên mãn. Cho nên ý nghĩa biểu pháp trong kinh Hoa Nghiêm, thuật ngữ của tông nào cũng dùng đến.

Đây chính là vô lượng vô biên, vô cùng vô tận sát độ của chư Phật, là ý nghĩa như vậy.

“Pháp Tạng Tỳ Kheo nhiếp vô lượng Phật độ vi nhất Cực Lạc Tịnh Độ. Thị tức Hoa Nghiêm trung nhất thiết chư pháp đồng thời đồng xứ, vi nhất đại duyên khởi nhi tồn tại, cụ túc tương ưng chi nghĩa.”

Đồng thời đồng xứ ở đây, chúng ta nên biết, trong kinh Hoa Nghiêm nói đồng thời đồng xứ, thường dùng một vi trần, một sợi lông để làm ví dụ. Một vi trần giống như chúng tôi vừa nói, các nhà khoa học ngày nay nói nguyên tử, điện tử, lạp tử. Trong lượng tử lực học nói là quang tử, cái nhỏ nhất trong vật chất, một đơn vị nhỏ nhất, nói một sợi lông là chánh báo. Đạo Phật nói về y báo và chánh báo, y báo thì không có vấn đề gì, khái niệm về chánh báo nhất định phải rõ ràng. Chánh báo là chỉ cho bản thân của chúng ta, gọi là chánh báo, ngoài bản thân ta ra những thứ còn lại đều là y báo. Y báo là gì? Là nói về môi trường. Môi trường sinh hoạt của ta, có rất nhiều người, là con người, công việc, môi trường, trong môi trường cuộc sống của chúng ta. Nó là y báo, chẳng phải là chánh báo, chánh báo chỉ có một mình ta. Nếu quí vị nói chánh báo, thì quí vị là chánh báo, tôi là y báo của quí vị, không bao gồm chánh báo. Khái niệm này nhất định phải rõ ràng. Không nên cho rằng, chánh báo là nó về thân người, đó là sai, chánh báo là nói về mình. Y báo chính là môi trường để quí vị nương vào đó mà tồn tại. Môi trường con người sự việc, môi trường vật chất, môi trường tự nhiên, đều là nói về y báo.

Quí vị xem, Ngài cũng nói về nhiếp vô lượng vô biên sát độ của chư Phật, đương nhiên là tất cả chúng sanh trong vô lượng vô biên Phật độ, hữu tình vô tình đều bao gồm hết trong đó.

Nếu nói về hữu tình chúng sanh, nói đến chỗ tối cao là chư Phật Như Lai, nói đến chỗ thấp nhất, mắt thường chúng ta có thể nhìn thấy bọ bay cựa động là con vật nhỏ. Ngày nay nói càng vi tế hơn đó là virus, virus cũng là sinh vật rất nhỏ, mắt thường không thấy được, đặt vào kính hiển vi thì chúng ta nhìn thấy. Bất đồng tần số không gian thì sao? Như thế giới chúng ta đây, có lục đạo luân hồi, có lục đạo chúng sanh. Ngoài cõi người ra, cục bộ cõi súc sanh chúng ta có thể thấy được, trong súc sanh đạo còn rất nhiều chúng ta không thấy được. Như địa ngục, ngạ quỷ, cõi trời, tần số không gian không giống với chúng ta. Tần số cao hơn chúng ta, họ có thể thấy được chúng ta, chúng ta không thấy được họ. Không nhìn thấy chẳng thể nói là không có, nhìn thấy cũng chẳng thể nói là có. Đây là chân tướng sự thật, đều là một loại huyễn giác, cho nên trong cảnh giới thiên biến vạn hóa, quí vị phải luyện công phu. Luyện gì vậy? Luyện bất động! Không bị môi trường bên ngoài làm động.

Trong kinh Lăng Nghiêm đức Phật dạy như vậy, nếu quí vị tu tập như thế mà thành công rồi, quí vị có thể chuyển cảnh giới, nếu tâm quí vị động theo cảnh giới bên ngoài, là quí vị bị môi trường chuyển, bị môi trường chuyển thì rất khổ đấy! Khi quí vị bất động, chuyển được cảnh giới, quí vị tự tại, vui sướng, cho nên nói: “Nhược năng chuyển cảnh, tắc đồng Như Lai”. Như Lai ở đây có hai nghĩa, song quan ngữ. Một là nói về tự tánh, Như Lai là tự tánh. Một là nói về người tu hành đã chứng được quả vị Như Lai, nghĩa là người minh tâm kiến tánh. Họ được tự tại, họ không bị cảnh giới bên ngoài làm động, điểm này rất quan trọng. Hôm nay sắp hết giờ rồi, ngày mai chúng tôi giảng tiếp đoạn này. Làm thế nào để không bị cảnh giới chuyển? Thuận cảnh bên ngoài không tham luyến, nghịch cảnh bên ngoài không sân nhuế, thì quí vị sẽ không bị nó chuyển. Người hủy báng quí vị, người nhục mạ quí vị, người hãm hại quí vị, coi như không, trong tâm không dính mắc điều gì, quí vị thành công rồi, quí vị chuyển được cảnh giới. Chẳng những quí vị không oán hận họ, mà còn cảm ơn họ. Vì sao vậy? Bởi họ đến khảo quí vị, xem quí vị động hay bất động? Quả nhiên bất động, thông qua rồi, thầy giáo giỏi! Bản thân mình không bị tổn thương, họ cũng không tạo nghiệp tội, đối với họ cũng có lợi. Nếu như mình nổi giận, muốn báo thù, thì hai bên đều bị tổn thương. Quí vị xem, một ý niệm chân chánh thì cả hai đều được lợi ích, một ý niệm bất chánh thì hai bên đều bị tổn thương. Đó chính là không bị cảnh giới chuyển, mà mình chuyển được cảnh giới. Cũng có nghĩa là trong cảnh giới, quí vị có thể buông bỏ thất tình ngũ dục. Đó là gì? Là trí huệ làm chủ, quí vị sẽ được đại tự tại. Đoạn này ngày mai chúng ta tiếp tục học nữa.

Hết giờ rồi, hôm nay chúng ta học đến đây.