Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 462/509

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tịnh độ

Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa

Dịch giả
Thích Tịnh Không giảng · nhiều người dịch (17 vị)
Thông tin
Nguồn: Tủ sách Không Hoa

HẾT TẬP 540

Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa Tập 540 PAGE 4

Tập 541

Chủ giảng: Tịnh Không Pháp Sư

Chuyển ngữ: Hạnh Chơn

Biên tập: Bình Minh

Thời gian: 15.08.2011

Địa điểm: Phật Đà Giáo Dục Hiệp Hội_HongKong

Chư vị pháp sư, chư vị đồng học, mời ngồi xuống. Mời quý vị xem Đại Thừa Vô Lượng Thọ Kinh Giải, trang 695, bắt đầu xem từ hàng thứ nhất.

“Sở tác như phạm, chí tẩy tâm dị hành”, đều khuyên phụng trì kinh giới, mấy câu này trong kinh văn. Sở tác như phạm, tắc tự hối quá, khứ ác tựu thiện, triêu văn tịch cải, phụng trì kinh giới, như bận đắc bảo, tẩy tâm dị hành”. Mấy câu này đều khuyên chúng ta phải phụng trì giới kinh.

Tựa đề của phẩm này là Như Bần Đắc Bảo, hoàn toàn là từ trên ví dụ đặt tên. Nên biết phụng trì giới kinh, như nghèo được của báu, là nòng cốt của phẩm này. Đức Thế Tôn rủ lòng từ bi lớn khai thị, người nghèo được trân bảo, tức dập tắt mọi đau khổ, từ đây an vui không ưu tư. Ở đây là lấy báu ví với diệu dụng của kinh giới. Hơn nữa, người nghèo được trân bảo, tức là mạng căn trói buộc, tự nhiên toàn lực hộ trì, không thể đánh mất. Ở đây khuyên người tu hành phải thọ trì giới kinh, nên phải tự phụng trì, như giữ đầu con mắt. Nếu có sai phạm, nhanh chóng sám hối, thề không tái phạm.

Ý này đã nói rất rõ ràng, phẩm này lấy ví dụ một người nghèo đạt được trân bảo. Đức Thế Tôn lấy ví dụ này khuyên chúng ta ngay trong đời này, gặp pháp môn này, gặp bộ kinh này, tâm tình giống như nghèo khó được của báu vậy. Đây là Đức Phật từ bi vô tận khai thị cho chúng ta. Báu chính là ví cho bộ kinh này, ví như trong kinh nói về giới tướng.

Phẩm trước nói cho chúng ta về ngũ giới thập thiện. Học Phật có tám vạn bốn ngàn pháp môn, Tịnh độ không ngoại lệ, cần phải biết đều kiến lập trên nền tảng của ngũ giới thập thiện. Nếu lãng quên ngũ giới thập thiện, thì đời này nhất định trôi qua lãng phí. Như trước đây thầy Lý thường nói: Người niệm Phật nhiều, người vãng sanh ít, thậm chí ông đem đồng tu ở Liên xã ra làm ví dụ. Ông thành lập Liên xã ở Đài Trung, lãnh đạo mọi người cùng nhau tu niệm Phật được 10 năm, tôi mới quen ông. 10 năm này đồng tu của Liên xã có khoảng 20 vạn người, ông vô cùng vất vả. Khi tôi quen, ông đã 70 tuổi. Tôi ở Đài Trung 10 năm, khi tôi ra đi ông 80 tuổi. Quý vị thử nghĩ xem Liên xã có hơn 20 vạn người tu, mỗi người này mỗi tháng hy vọng gặp ông một lần, nên ông tổ chức liên hữu thành khóa niệm Phật, tất cả có 48 khóa. Quý vị nên biết, hơn 20 vạn người 48 khóa, nhân số của mỗi khóa chúng ta cũng đã biết. Đương nhiên không phải mỗi người đều có thời gian, đều có cơ hội gặp ông. Trong khóa này người rãnh rỗi hy vọng được gặp thầy, mỗi tuần một lần. Bởi thế công việc của ông, tận mắt chúng tôi chứng kiến, đại khái là lượng công việc của năm người bình thường. Chỉ tiếp khách thôi cũng cần rất nhiều thời gian, gặp khách nhất định nói Phật pháp cho họ nghe, khuyên mọi người niệm Phật, thời gian khoảng hai tiếng. Việc này mỗi ngày đều có, các lớp khác nhau. Mỗi ngày nhất định dành hai tiếng để tiếp kiến đại chúng.

Ngoài việc này ra, ông còn là bí thư chủ nhiệm ở phụng thị quan phủ, đây là công việc chủ yếu của ông, phải xử lý công vụ. Vì công việc quá nhiều, cho nên mỗi buổi sáng đều đến Phụng thị quan phủ xem một lát. Còn là giáo thọ của hai trường, thứ nhất là đại học y khoa, một trường khác nữa hình như là đại học Phùng Giáp, giáo thọ của hai trường. Làm giáo thọ tốt hơn một chút, một tuần chỉ đi dạy một lần, không phải ngày nào cũng dạy. Ngoài ra chính là giảng kinh dạy học, dạy những học sinh như chúng tôi, dạy chúng tôi một tuần một lần ba tiếng đồng hồ, mỗi tuần một lần. Giảng kinh tuần một lần vào thứ tư, dạy cổ văn tuần một lần vào tối thứ sáu, thời gian của ông sắp dày đặc. Nếu như muốn gặp ông, phải hẹn thời gian trước một tuần, trong vòng một tuần là không thể, quả thật ông không có thời gian. Lúc đó chúng tôi thấy, một người 70 tuổi, mười năm giống một ngày. 10 sau vẫn như vậy, ông rất mạnh khỏe, 97 tuổi ông ra đi.

Học trò chúng tôi dự đoán ít nhất ông có thể sống đến 120 đến 130 tuổi, căn cứ thể lực và trạng thái tinh thần của ông, vì sao ông ra đi trước như vậy? Đây là do thiếu người chăm sóc, mà bản thân ông là bác sĩ, là thầy thuốc bắc rất giỏi. Chư vị đồng tu trong Liên xã vô cùng thương yêu tôn kính ông. Ông đến Liên xã, đến thư viện, đều có đồng tu làm điểm tâm mời ông dùng, mà ông tuyệt đối không cự tuyệt. Mà khi quý vị đưa cho ông, ông ở trước mặt quý vị ăn hết trả bát lại, khiến quý vị sanh tâm hoan hỷ, từ bi đến như thế!

Lần này làm mì là mì sợi, chắc là để hơi lâu, vì mì sợi cứng là từng bó từng bó, đều có chất chống ẩm, không có chất chống ẩm không thể để lâu được. Khi ông ăn xong biết mì này không bình thường, trở về dùng thuốc giải để hóa giải. Lần thứ nhất ăn không sao, đến nửa năm sau gặp một lại lần nữa, ông vẫn ăn bình thường, khi trở về dùng thuốc giải thì không còn kịp, độc này đã lan rộng. Bởi thế lần này bị thiệt thòi, đổ bệnh hơn ba tháng.

Tôi đến thăm ông nhiều lần, mỗi lần đều dặn dò tôi: Đừng đến quán ăn thức ăn, ăn gì cũng phải cẩn thận, ngửi thấy mùi vị khác thường lập tức vứt bỏ. Ông nói rất nhiều lần, nên tôi có ấn tượng rất sâu. Cho nên ông bị trúng độc thực vật, tổn thương nội tạng, nên đã ra đi sớm hơn. Nếu không tôi tin rằng ông sống đến 120 tuổi thì quá nhiều, nhưng ít nhất phải hơn 100 tuổi.

Ngày nay đối với việc ăn uống, người ta làm không đáng tin cậy, nhất định bản thân phải có thường thức, bản thân có tính cảnh giác cao độ. Tốt hơn là nên ăn ít, đừng tham ăn quá, điều này tổn thương nghiêm trọng cho chính mình.

Vì sao không hành trì được ngũ giới thập thiện? Chúng ta cần phải biết, ngũ giới thập thiện trong tam phước nó đứng ở vị trí nào? Thứ nhất là: “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng”, thứ hai: “Từ tâm bất sát”, thứ ba: “Tu thập thiện nghiệp”, ngũ giới đặt ở điều thứ hai. “Thọ trì tam quy, cụ túc chúng giới”, trong này bao hàm ngũ giới. Ngũ giới cao hơn thập thiện, thập thiện cao hơn hiếu thân tôn sư, từ tâm bất sát. Chúng sẽ biết, vì sao ngày nay không thực hành được ngũ giới, không thực hành được thập thiện? Vì quý vị không có nền tảng của hiếu thân tôn sư.

Hiếu thân tôn sư là gì? Là Đệ Tử Quy. Bởi vậy tôi không có chút nghi hoặc lo lắng, nói rõ ràng chắc chắn với quý vị đồng tu: Không học Đệ Tử Quy, quý vị không học Phật được, chắc chắn không có thành tựu trong Phật pháp, thật sự có thành tựu đó là học giả. Quý vị có thành tựu về Phật học, nhưng không có thành tựu về phương diện học Phật. Đây là tâm đắc suốt 60 năm học Phật của tôi, tôi tìm ra nguyên nhân này.

Cổ nhân có thành tựu là vì từ nhỏ họ đặt vững nền móng này. Bản thân tôi ngay trong đời này, có được chút thành tựu này, chính là lúc nhỏ có tiếp thu được một ít truyền thống văn hóa, lúc nào? Trước 10 tuổi. Em tôi nhỏ hơn tôi 6 tuổi, nhưng hoàn toàn không tiếp thu được nền truyền thống này, quý vị hỏi em tôi nó không biết gì.

Đặt nền tảng giáo dục là then chốt của sự thành bại, quả thật như xây nhà lầu vậy. Hiếu kính là nền tảng, tự cho rằng hiếu kính không tệ, nhưng nếu so với tiêu chuẩn của cổ nhân thì thua xa. Hiện nay có ai học theo cổ nhân chăng? Không còn ai, bởi vậy Phật pháp có thể kéo dài chăng, trong lòng chúng ta vô cùng bi quan, nhưng có một tí hy vọng, tí hy vọng đó là gì? Chúng sanh có phước, Phật Bồ Tát sẽ thừa nguyện tái sanh để cứu độ chúng sanh. Ngoài điều này ra, nếu muốn vô biên chúng sanh này, khiến họ quay đầu, nỗ lực học tập từ nền tảng căn bản này, hầu như là không thể. Đương nhiên Chư Phật Bồ Tát từ bi cùng cực, chúng sanh có tâm học thiện, chúng ta tin tưởng sâu sắc họ sẽ tái lai. Giáo huấn trong kinh điển này, đích thực từng câu từng chữ đều không được lơ là.

“Người nghèo được của báu”, như vậy là đã phát tài, không lo lắng về cuộc sống vậy chất, nên an vui vô ưu. Đây là dùng trân bảo để ví với giới kinh, giới kinh chính là trân bảo, chúng ta đạt được cũng là không ưu sầu. Đặc biệt là khi thiên tai xuất hiện, sẽ không bị sự lo lắng xâm chiếm. Thiên tai đến, có hai tình huống, một loại là có cộng nghiệp với thiên tai này, có cộng nghiệp nhất định qua đời trong thiên tai. Qua đời đi đến nơi tốt lành, đến thế giới Cực Lạc. Đây không phải chuyện xấu, là việc tốt, vô lượng hoan hỷ!

Đời đời kiếp kiếp từ vô lượng kiếp đến nay, luôn hướng đến thế giới tây phương Cực Lạc, cuối cùng đã đạt được. Ngày ngày muốn thân cận Phật A Di Đà, rốt cuộc cũng mãn nguyện, điều này hoan hỷ biết bao. Nếu bản thân chúng ta không ở trong cộng nghiệp này, đó là người nào? Đó là người gánh vác trách nhiệm sau thiên tai, có sứ mạng tái lập trái đất. Những người này không phải người bình thường, họ là đại từ đại bi, là bậc đại nhân đại hiếu đại nghĩa. Họ gánh vác công việc cải thiện sau thiên tai, phải dạy tốt nhân dân, phải dẫn dắt địa cầu đến cảnh giới tốt đẹp hơn, hưng thịnh hơn. Như vậy chúng ta sẽ biết, việc lớn lao này đương nhiên là Phật Bồ Tát sắp đặt. Tùy thuận giáo dục Phật giáo, chính là tùy thuận quy luật đại tự nhiên.

Bộ kinh này, pháp môn này, một câu sáu chữ hồng danh này là trân bảo vô thượng, là của báu trong các của báu! Diệu dụng chính là suốt ngày không rời danh hiệu Di Đà.

Đây là khuyên người tu hành phải thọ trì kinh giới, tiếp thu bộ kinh này. Trong kinh, chúng ta chọn phẩm 32 đến phẩm 37, phẩm 37 chính là phẩm này, đây là phẩm sau cùng. Sáu phẩm kinh này là trong Kinh Vô Lượng Thọ nói về giới luật, chúng ta phải “như hộ đầu mục”, nghĩa là giống như giữ đầu, bảo hộ con mắt, chỗ quan trọng nhất trên toàn thân. Gặp thiên tai, phải giữ gìn tốt hai chỗ này, những chỗ khác bị thương dễ trị.

“Nếu có thiếu sót phạm phải, cần nhanh chóng sám hối, thề không tái phạm”. Nếu có trái phạm, lập tức sám hối, sám hối là sao? Về sau không phạm là chân thật sám hối. Điều này khi mới học Phật đại sư Chương Gia đại sư dạy tôi: Phật pháp trọng thực chất không trọng hình thức. Thực chất là gì? Thực chất là về sau không tái phạm. Hôm nay sám hối ngày ma tái phạm, như vậy không phải sám hối, đó chỉ là hình thức.

“Bỏ ác tu thiện, sửa đổi sai lầm tu tỉnh tương lai”. Hai câu này chính là từ bỏ hành vi ác sai trái trong quá khứ, quá khứ tạo ra những ác hành không như pháp, trái với những điều nói trong giới kinh, chính là thị phi, chính là hành vi ác. Phải vứt bỏ, phải xả bỏ điều này.

“Ngày nay chỉ tu các thiện nghiệp”, bây giờ làm đúng, khởi tâm động niệm, ngôn ngữ tạo tác đều tương ưng với giới kinh, gọi là thiện nghiệp. “Sáng nghe chiều sửa đổi, gọi là theo điều thiện như dòng nước, biết sai lập tức sửa đổi”. Người thế gian đọc sách thánh hiền, họ đều có thể nghe xong hoan hỷ. Người khác nói lỗi lầm của họ, cung kính tiếp thu, cảm ơn người đó. Nếu như hiểu lầm, họ ngộ nhận nên phê bình mình, ta không có lỗi lầm đó, vậy mà họ lại phê bình, nên dùng thái độ như thế nào? Vẫn cung kính tiếp nhận, cám ơn họ chỉ giáo.

Đường Thái Tông đã gặp phải, người ta phê bình ông, nói ông sai trái, Đường Thái Tông chỉ cười, rất cám ơn họ. Khi người đó đi rồi, những người bên cạnh nói: Hoàng thượng, ngài không có, là ông ấy sai, ông ấy hiểu lầm, nói sai hoàn toàn. Ông nói, là đúng, nếu ta không chân tâm thành tâm tiếp nhận ông ấy, sau này không có ai dám nói lỗi của ta, như vậy ta mãi mãi không nghe được.

Thành tựu chính trị một đời của Thái Tông, là nhờ khiêm tốn, hiếu học, có thể bao dung người khác. Cho dù là ngộ nhận cũng cảm kích, vì họ có tâm tốt, giúp ta sửa đổi chính mình. Người nghe, “có cần sửa đổi, nếu không thì cố gắng thêm”. Mình không có cần phải chú ý, về sau đừng để phạm sai lầm đó, luôn luôn khiêm tốn, cảm ân, nên họ có thành tựu.

“Làm thiện như dòng nước chảy, biết sai lập tức thay đổi”, người này tu hành mới có thành tựu, niệm Phật chắc chắn vãng sanh. Thế giới tây phương Cực Lạc hoan nghênh chúng sanh có tâm thái này.

“Tẩy tâm dị hành”, gột rửa có nghĩa là tẩy rửa, “gột rửa tâm tức là tẩy trừ tâm ô nhiễm”, tâm ô nhiễm là gì? Tư tưởng sai lầm, kiến giải sai lầm, đây là tâm ô nhiễm. “Dị hành”, hành là hành vi. Chúng ta nghĩ sai, thấy sai, tự nhiên nói cũng sai, làm cũng sai. Khi sửa đổi tư tưởng và cách nhìn nhận, sai lầm của ngôn ngữ và hành vi đương nhiên cũng thay đổi theo.

Dị là chỉ biến dị, là bỏ ác hướng thiện, bỏ tà theo chánh, tránh cái nhỏ hướng đến cái lớn, bỏ ngụy giữ chân, tất cả những điều này đều gọi là dị hành. Ác là trái với ngũ giới thập thiện, sát đạo dâm vọng tửu là ác; Không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không vọng ngữ, không uống rượu là thiện. Đối với giáo huấn của thánh hiền, đây là chánh, chánh thuyết. Trái với giáo huấn của thánh hiền là tà thuyết, tà tri tà kiến.

Thánh nhân của phương đông_Đức Phật nói: “Tất cả chúng sanh vốn là Phật”, đây là chánh tri chánh kiến. Cổ nhân nói: “Tánh người vốn thiện”, đây là chánh kiến. Người phương tây không thừa nhận người là thiện, họ khởi xướng con người đều là ác, con người đều là tự tư. Nếu ai đó khởi ý niệm giúp người khác, nhất định người này có dụng ý riêng, họ có ý đồ, hoàn toàn trái với người phương đông. Lúc này, chúng ta nên học theo cổ nhân, hay là học theo người phương tây? Người bây giờ sùng bái tây học, phủ nhận tổ tông, không tin thế gian có thánh nhân. Những gì thánh hiền dạy, trong mắt họ cho rằng những kẻ thông minh này tìm cách hãm hại nhân dân, để duy trì thế lực phong kiến của họ, họ có tư duy như thế.

Ai sai ai đúng? Ai chánh ai tà? Ngày nay xã hội động loạn, địa cầu xuất hiện thiên tai. Đây là nghiệp nhân, chiêu cảm quả báo ngay trước mắt. Nhân của thiên tai là gì? Chúng ta nên dùng tâm thái nào để ứng phó? Tây học không có cách. Hiện nay họ nôn nóng đến phương đông tìm, đến Ấn độ tìm, hy vọng có thể tìm ra phương pháp hóa giải kiếp nạn. Cho dù có tìm ra, họ có thể tin chăng? Có thể như đại sư Ấn quang nói, dùng tâm chân thành để đối đãi chăng? Một phần thành kính được một phần lợi ích. Nếu như không có tâm thành kính, họ mang tâm lý gì? Tâm hoài nghi, thử xem coi có hiệu quả hay không, như vậy sẽ rất khó khăn!

Thời đại nhà Đường, đại sư Huệ Năng khai ngộ, do nguyên nhân gì? Sư Thần Tú đi theo Ngũ tổ ít nhất cũng có hai ba mươi năm. Mọi người đều biết, sư là đại đệ tử của Ngũ tổ, là trợ giáo của Ngũ tổ. Khi tiếp đại chúng, thường thay Ngũ tổ thuyết pháp, nhưng không được truyền y bát, mà lại truyền cho ngài Huệ Năng. Trong mắt mọi người, ngài Huệ Năng không có chút sở trường nào, người nông thôn rất quê mùa, ngài có thể hiểu được gì? Thật sự nhận ra ngài chỉ có mình Ngũ tổ, không ai nhận ra ngài, nguyên nhân gì lại truyền y bát cho ngài?

Tôi từng nói, tâm thái học tập của sư Thần Tú, tổ Ấn Quang nói thành kính, sư Thần Tú có 100 phần thành kính, nên đạt được 100 phần lợi ích. Nhưng ngài Huệ Năng có vạn phần thành kính, nên đạt được vạn phần lợi ích, không giống nhau. Không liên quan đến thời gian học tập dài hay ngắn, không liên quan đến việc biết chữ hay không, và có nghe giảng kinh hay không, then chốt ở chỗ thành kính.

Người hiện nay đều không có thành kính, không nói đến thành kính. Cho rằng thành kính là thứ của thời phong kiến, thời đại ngày xưa, là những bậc đế vương thông minh, dùng nó để lừa gạt trăm họ. Con người bây giờ dùng tâm thái gì? Điều phải hoài nghi, đặt dấu hỏi. Nếu nói tốt, hãy đem chứng cứ ra chứng minh quý vị là người tốt, tâm thái đó không thể học được đạo thánh hiền.

Cửa ải của họ quá chật, đối với cổ nhân cũng hoài nghi, nên họ vĩnh viễn không khai ngộ, vĩnh viễn không học được gì. Dù nỗ lực, dù siêng năng chỉ có thể học được vỏ bọc bên ngoài, học được chút thường thức, ngày nay gọi là Phật học, học Phật là điều họ không làm được. Học Phật phải bắt đầu từ hiếu thân tôn sư, phải bắt đầu từ chân thành, từ cung kính.

Không phải Phật không từ bi, không phải Phật Bồ Tát keo kiệt, keo pháp, không phải. Nói thật Phật Bồ Tát không có gì cho người, tất cả những gì Phật Bồ Tát nói ra đều là tự tánh quý vị vốn có. Trong tự tánh chúng ta, vậy tại sao không thể hiển lộ? Chính là vì cống cao ngã mạn, không có tâm thành kính, khiến cửa của quý vị bị bế tắc. Tự tánh chúng ta có vô lượng trí tuệ, vô lượng đức năng, vô lượng tướng hảo, tất cả đều không hiển lộ được. Nếu mở được cánh cửa này, không phải liền hiển lộ ra ư, không có gì khác với chư Phật Như Lai! Vì sao ta không buông bỏ những chướng ngại đó? Vấn đề là ở đây, ta không thể không biết.

Lòng từ bi mà chư Phật Bồ Tát đối với tất cả chúng sanh, tâm thái của chúng ta không cảm nhận được. Đích thực từ bi đã cho quý vị, với cho chư Phật Bồ Tát không có gì khác, nhưng chư Phật Bồ Tát có thể tiếp thu, có thể được lợi ích. Còn quý vị bài xích, không tiếp thu, nên không đạt được lợi ích.

Trong kinh Đức Phật nói rất nhiều, bản thân chúng ta cũng nói được: “Tất cả pháp từ tâm tưởng sanh”. Tâm tưởng ta không thành không kính, không nhân không nghĩa, nên đối với chúng ta Phật Bồ Tát cũng hết cách, chỉ đành đứng nhìn xem quý vị đến lúc nào quay đầu. Chỉ cần vừa quay đầu, tâm thành kính liền sanh khởi ngay, cần học thành kính chăng? Không cần học.

Trước đây khi tôi ở Đài Loan, có một người vô cùng bình thường, nhìn thấy Tưởng Giới Thạch, thái độ cung kính hình như tự nhiên hiển lộ ra, đâu có ai dạy ông ấy. Hạ thấp âm thanh khi nói, bước chân chậm lại, hành động nhẹ nhàng, tâm cung kính đó của họ tự nhiên xuất hiện, đích thực không có ai dạy ông cả, đều là từ nội tâm. Nên thành kính bên trong mà thể hiện ra bên ngoài, quả không sai chút nào!

Bởi thế bỏ ác hướng thiện, bỏ tà theo chánh, tránh nhỏ hướng lớn, bỏ ngụy giữ chân, phải hành trì, phải thật hiểu. Như vậy tức là tự nhiên hàng phục, nhất định đạt được sở nguyện. Nếu thật sự y giáo phụng hành, sẽ tự nhiên cảm ứng, Phật lực âm thầm gia hộ, Tam bảo âm thầm gia hộ chúng ta, phàm nguyện cầu những gì đều được viên mãn. Do đây có thể thấy, có câu: đệ tử nhà Phật, có cầu tất ứng, chúng ta đã xóa bỏ đệ tử Phật môn, đổi thành pháp thế xuất thế, có cầu tất ứng, cầu với ai? Cầu trong ý niệm, nghĩ điều gì nó liền hiện điều đó. Chúng ta nghĩ thiện, cảnh giới thiện hiện ra; chúng ta nghĩ ác, cảnh giới bất thiện hiện tiền. Chẳng có một pháp nào không phải tâm hiện thức biến. Cho nên tự được cảm ứng, tất cả nguyện cầu đều được viên mãn. Nguyện thiện, thiện viên mãn; niệm ác, ác viên mãn. Tất cả pháp từ tâm tưởng sanh. Nương vào giáo huấn của kinh giới, đó là thiện nguyện, đó là thiện viên mãn. Trái với kinh giới, đó là nguyện ác, ác viên mãn, đại thiên tai là ác viên mãn. Hiểu rõ ràng minh bạch đạo lý, mới biết được trong Phật giáo không có mê tín, không có vọng ngữ.

Chúng ta xem tiếp đoạn kinh văn bên dưới, đoạn kinh văn này là: “Phật hóa chánh giáo, đại đồng chi trị”, nói còn hay hơn, hoàn bị hơn so với chương Lễ Vận Đại Đồng trong Lễ Ký. Nói như người bây giờ_trong chương kinh văn này có hai hàng rưỡi, là lý tưởng xã hội đại đồng trong Phật pháp.

“Phật sở hành xứ, quốc ấp khâu tụ, mĩ bất mông hóa, thiên hạ hòa thuận, nhật nguyệt thanh minh, phong vũ dĩ thời, tai lợi bất khởi, quốc phong dân an, binh qua vô dụng. Sùng đức hưng nhân, vụ tu lễ nhường, quốc vô đạo tặc, vô hữu oan uổng. Cường bất lăng nhược, các đắc kỳ sở”.

Tất cả có 15 câu, một câu bốn chữ, hết thảy có 60 chữ, là thế giới đại đồng trong lý tưởng Phật pháp. Thế giới đại đồng có thể xuất hiện chăng? Xem quý vị có làm được hay không. Nếu thực hành hết 15 câu này, thế giới đại đồng sẽ hiện tiền.

Chúng ta xem chú giải của Hoàng Niệm Tổ. Đoạn kinh văn này tượng trưng từ đức vô lượng của Đức Phật, đức lớn của lòng từ bi.

“Phật sở hành xứ”, chỉ nơi Phật hành hóa, tức là nơi Phật đến, lại kiêm chỉ nơi lưu hành Phật pháp trong đời sau. Câu sau cùng này nói rất hay, thông thường khi chúng ta giảng kinh, câu này nói rất rõ ràng. “Phật sở hành xứ”, là nơi phổ biến giáo dục của Phật. Ở đây Hoàng Niệm Tổ nói: “nơi Phật pháp lưu hành”, vẫn dễ bị người ngộ nhận, nên chúng ta trực tiếp nói là giáo dục của Phật. Giáo dục Phật giáo chính là giảng kinh thuyết pháp, khu vực giảng kinh dạy học gọi là Phật sở hành xứ.

“Quốc” là quốc gia, “ấp” ở đây gọi là thôn làng, ấp cũng có thể nói là thành thị. “Khưu” có hai nghĩa, một là “gò núi”, hai gọi là “tứ ấp”, nghĩa là khưu, gọi là nhất khưu, “khưu” là nơi ở tập trung. “Tụ” là tụ lạc, thôn lạc. Vọng Tây nói: “một thôn nhỏ gọi là tụ”. Dùng cách nói như bây giờ, quốc là quốc gia, ngày trước quốc đại khái chính là thành thị, đô thị. Ấp ngày nay chúng ta gọi là trấn, khưu chính là làng, tụ là thôn, một thôn, ý nghĩa chính là như vậy. Bất luận là đô hội, hay là một thị trấn, một khu, nhỏ như một thôn, từ nhỏ đến lớn, nơi chúng sanh cứ trú, những nơi này có giáo dục của Phật. Nên ngày xưa, từ viện am đường đều là cơ cấu thúc đẩy giáo dục Phật giáo, giống như trường học vậy.

Người xuất gia, sau khi xuất gia, mục đích của họ là gì? Là hiến thân cho công tác giáo dục Phật giáo, giống như các bạn trẻ chọn học trường sư phạm, tốt nghiệp xong làm gì? Làm thầy giáo, suốt đời làm công tác giáo dục. Xuất gia, chúng ta suốt đời phụng sự công tác giáo dục Phật giáo, là vì mục đích này mà xuất gia.

Từ dạy học, dạy học là tuyến đầu tiên, trực tiếp tiếp xúc với học sinh, với quần chúng. Tuổi tác lớn, nghỉ hưu_điều này khi tôi mới học Phật, mới xuất gia thường nói, tôi có suy nghĩ, nhận xét như vậy: Trước 40 tuổi, nhất định phải thành tựu đức hạnh và học vấn của mình, nỗ lực học tập. 20 năm từ 40 đến 60 tuổi, phải theo công tác dạy học, làm giáo viên. Sau 60 tuổi nghỉ hưu, tuổi tác đã lớn. Dạy học suốt 20 năm, khi về hưu làm công tác hộ trì, hộ trì nghĩa là công tác hành chánh trong trường. Làm hiệu trưởng, làm chủ nhiệm giáo vụ, làm chủ nhiệm huấn đạo, ở vị trí nội hộ. Ngoại hộ của Phật giáo là học sinh tại gia, nội ngoại hộ trì. Chánh pháp vĩnh viễn trú thế gian, đó gọi là chánh pháp thường trú, chánh pháp cửu trú mới có thể đạt được.

Hiện nay vấn đề đã phát sanh, không có hộ trì. Thông thường làm trú trì, làm quản lý không biết đào tạo đời sau, nên Phật pháp suy yếu. Không những suy, mà dần dần, giống như Thiên chúa giáo nói: Có thể hai ba mươi năm sau, Tôn giáo sẽ biến mất khỏi địa cầu.

Tánh đặc biệt của Phật pháp, đích thực là lấy học vấn làm chủ thể, nói một cách nghiêm khắc Phật giáo không phải Tôn giáo. Nên tương lai Tôn giáo biến mất khỏi thế giới, Phật pháp không như vậy, Phật pháp thay đổi, biến thành khoa học, biến thành triết học, nên Phật giáo ở thế gian không phải lấy thân phận Tôn giáo.

Như thầy Phương Đông Mỹ nói, Phật giáo là khoa học cao cấp, triết học cao cấp, như vậy tốt chăng? Không tốt, vì sao vậy? Vì đã mất đi tác dụng chân thật của Phật pháp, tác dụng thật sự của Phật pháp là giúp chúng ta liễu sanh tử xuất tam giới, giúp chúng ta thành Phật, giúp chúng ta minh tâm kiến tánh. Nó biến thành khoa học, biến thành triết học, sẽ không đạt được những ưu điểm những lợi ích này, Phật pháp vẫn là tiêu diệt khỏi thế gian. Nó biến chất, mùi vị hoàn toàn thay đổi, không đạt được lợi ích chân thật. Cũng chính là giải hành của Phật pháp nhận được sự yêu thích của đại chúng trong xã hội, nhưng tu chứng của Phật pháp không còn, không còn chứng quả, quả phải chứng như thế nào? Phải buông bỏ. Trong kinh nói rất rõ ràng: Buông bỏ sự chấp trước đối với tất cả pháp thế xuất thế gian, không còn chấp trước, liền khôi phục tâm thanh tịnh trở lại, chứng quả A la hán. Nếu buông bỏ luôn tập khí chấp trước, đó chính là Bích Chi Phật, cao hơn một bậc so với A la hán. Chẳng những buông bỏ chấp trước, mà phân biệt cũng không còn, như vậy là chứng được quả vị Bồ Tát. Không khởi tâm không động niệm đối với tất cả pháp thế xuất thế gian, xin chúc mừng, quý vị đã thành Phật, quý vị đã chứng Phật quả. Chứng quả, lợi ích thù thắng này, khoa học và triết học không làm được. Không phải nói họ không làm được, họ không chịu buông bỏ, khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước đều không chịu buông bỏ, nên không thể chứng quả, nên không đạt được lợi ích chân thật của Phật pháp. Nếu muốn chứng quả, nhất định phải bắt đầu từ buông bỏ, hiện nay có cần chăng? Cần, đặc biệt là khi thiên tai ập đến. Ta buông bỏ chấp trước tất cả pháp của thế xuất thế gian, nhất định được sanh Tịnh độ. Buông bỏ rồi, sanh vào cõi phương tiện hữu dư; buông bỏ rồi, những vẫn chưa sạch hết, sanh vào cõi phàm thánh đồng cư, thật sự buông bỏ, nhưng chưa sạch hết. Hay nói cách khác chưa buông bỏ triệt để, buông bỏ một phần, còn lưu lại một phần; buông bỏ một phần lớn, còn có một phần nhỏ, đây là chưa sạch hết. Thật sự buông bỏ là cõi phương tiện hữu dư. Nếu có thể buông bỏ phân biệt, buông bỏ khởi tâm động niệm, quý vị vãng sanh là cõi thật báo trang nghiêm. Nên phẩm vị tứ độ tam bối cửu phẩm của thế giới Cực Lạc, là từ đâu mà có? Từ chỗ ta buông bỏ được bao nhiêu để nói. Những phẩm vị này phải chăng là có thật? Nói với quý vị là không có, vì sao vậy? Vì thế giới Cực Lạc là thế giới bình đẳng, chắc chắn không có. Vì sao phải nói tứ độ tam bối cửu phẩm? Là do vọng tưởng, phân biệt, chấp trước của chúng ta. Quý vị buông bỏ bao nhiêu, còn lại bao nhiêu, từ điểm này mà sinh ra, nhất định phải hiểu đạo lý này.

Vì vậy tứ độ tam bối cửu phẩm, không thể nói nó có, cũng không thể nói là không. Nếu nói nó có, nó không phải có thật, nếu nói là không, nó không phải thật không. Nhất định phải hiểu rõ ràng minh bạch chân tướng sự thật, chúng ta mới có thể đạt được thọ dụng chân thật.

Nơi mà đức Phật giáo hóa, không có phân biệt, hoàn toàn là bình đẳng. Xem khu vực này mọi người có vui vẻ đón nhận chăng, có bằng lòng tiếp thu chăng. Phật độ người có duyên, duyên này không phải ở nơi Phật, duyên ở nơi Phật vĩnh viễn không thiếu. Phật là từ bi bình đẳng, không có nặng nhẹ. Sự yêu thích của chúng ta đối với Phật pháp, Phật liền đến; chúng ta bài xích đối với Phật pháp, Phật cũng không ra đi, sao lại nói không đi? Ngài đang đợi, ở bên cạnh chờ đợi. Khi nào quý vị quay đầu, cần ngài, ngài liền đến dạy quý vị, từ bi đến tột cùng!

Tình yêu của cha mẹ đối với con cái, không thể sánh với tình yêu của Phật đối với chúng sanh. Phật đối với chúng sanh yêu thương vạn phần, cha mẹ yêu con cái chỉ có một phần, đời đời kiếp kiếp không từ bỏ rời xa, đây là Phật Bồ Tát đối với chúng sanh. Bất luận quý vị luân lạc vào đường nào, vẫn luôn quan hoài chắm sóc quý vị. Bản thân ta có thể tin có thể hiểu liền hiện cảm ứng, cảm ứng hiển hiện rõ ràng. Nếu là bài xích, không tiếp thu, cảm ứng này chúng ta không cảm nhận được, gọi là cảm ứng âm thầm. Phật Bồ Tát vĩnh viễn không rời chúng ta, lời này là thật, nên thật sự có thể tiếp nhận.

Có người nhiệt tâm đến dạy học, người ở đây có phước, không gặp chướng ngại. Phật pháp thịnh hành ở khu vực này, đó đều là nhờ tiếp thọ giáo hóa của Phật, cho nên nói “mị bất mông hóa”, không ai không nhờ Phật giáo hóa. Đã được Phật giáo hóa, tức đều hàng phục kiết tường, ý của câu này là cảm động Phật Bồ Tát, cảm động thiên thần, cảm động địa thần, đều ở nơi khu vực này, gia hộ nơi đây được kiết tường, vĩnh viễn không có tai họa, vĩnh viễn không có thiên tai.

Nói tóm lại thiên hạ hòa thuận, mỗi người đều đạt được sở nguyện của mình. Trên đoạn kinh văn này nói: “Thiên hạ hòa thuận”, chính là thế giới đại đồng.“Thế giới hòa bình, vạn bang hòa thuận”, bang là quốc gia, rất nhiều quốc gia trên thế giới đều sống hòa thuận, đối đãi bình đẳng, thiên hạ như một nhà. Đầu tiên nói về nhân sự, vì sao vậy? Nhân tâm tốt, hành vi của con người tốt, thì hoàn cảnh cư trú sẽ tốt, vì cảnh tùy tâm chuyển.

“Nhật nguyệt thanh minh, gió mưa đúng thời”, đây chính là người xưa thường nói: “mưa thuận gió hòa”, không có hạn tai, hạn là hạn hán, ngập úng là thủy tai, không có lũ lụt, không có gió bão. Sấm sét cũng tạo thành tai họa. Trong phần tin tức chúng ta thấy, một lần sấm sét lớn, hơn 30 người bị sét đánh chết, điều này trước đây chúng ta chưa từng nghe. Tôi sống đến 85 tuổi, đây là lần đầu tiên nghe đến. Nói ngẫu nhiên, tôi chỉ nghe nói sét đánh chết một hai người, còn chưa từng nghe nói sét đánh một lần chết hai ba mươi người, sao lại có hiện tượng này? Những vấn đề này hiện nay gọi là tai họa tự nhiên, không có.

“Tai lợi bất khởi”, tai là nói tai họa, lợi là nói đến ôn dịch, không có núi lở đất sụp, hiện nay có. Núi lở đất chìm, đất đột nhiên chìm xuống. “Các thảm họa như động đất, sống thần, đại địa sụp đổ”, đại địa sụp đổ chính là hiện nay nói hố tử thần, đất lún xuống. Lũ lụt, hỏa hoạn_đao binh là chiến tranh, những tai họa này đều không. “Lại không có bệnh ôn dịch lan tràn”, không có những thiên tai nhân họa này. Phật pháp giáo hóa nơi này, người nơi đây đều có thể tiếp nhận Phật giáo hóa, y giáo phụng hành, thiên tai hoàn toàn không có.

Hiện nay chúng ta quan sát tường tận, phàm là nơi có những thiên tai này, không có thánh hiền giáo hóa, cũng không có Đức Phật giáo hóa. Nơi nào có thánh hiền giáo hóa, có Phật giáo hóa, nơi này sẽ thái bình, an nhiên vô sự. Chúng ta bình tĩnh, quan sát kỹ càng, quả đúng là như vậy, rất rõ ràng. Khi thấy rõ ràng minh bạch, mới biết đây là điều hay, không thể không cần đến. Nếu không cần, vậy thì phải chịu khổ chịu nạn, vì sao vậy? Giống như ở đây nói, lũ lụt do tâm tham chiêu cảm nên, Đức Phật dạy chúng ta không tham.

Con người không xa rời ngũ dục, ngũ dục là tài sắc danh thực thùy, đối với điều này Đức Phật không cấm. Ngài dạy chúng ta phải biết tri túc, phải có tiết chế đối với những dục vọng này, không được quá độ. Quá độ thiên tai lập tức hiện tiền, có tiết chế sẽ không bị. Giới luật chính là tiết chế, lễ của Nho giáo chính là tiết chế, mỗi Tôn giáo đều có tiết chế. Chỉ có số ít người tu đạo, họ biết nhìn xa, nhìn thấy quá khứ vị lai. Hy vọng ngay trong đời này ra khỏi lục đạo, ra khởi mười pháp giới, thì phải hoàn toàn buông bỏ ngũ dục. Vì sao vậy? Vì luân hồi lục đạo là cái bóng của ngũ dục, cũng là nguyên nhân thật sự đầu tiên của luân hồi lục đạo. Buông bỏ ngũ dục là không còn nữa, lục đạo không còn, ta tỉnh ngộ từ trong lục đạo, sau đó mới biết đây là một ác mộng, rốt cuộc cũng tỉnh ngộ. Tỉnh ngộ là cảnh giới gì? Là tứ thánh pháp giới: Thanh văn, Duyên giác, Bồ Tát, Phật, là cảnh giới này. Thế giới thanh tịnh, thế giới này không có ô nhiễm, thế giới này không có thiên tai, thiên tai đích thực là do ngũ dục dẫn khởi, ngũ dục là tham sân si mạn nghi.

Động đất là ngạo mạn_ở đây nói như vậy, sóng thần là tham lam, hoài nghi chiêu cảm nên hố tử thần và đất núi sụp lở. Lũ lụt là tham tâm, hỏa hoạn là sân nhuế, đao binh là chiến tranh, chiến tranh hưng khởi như thế nào? Đầy đủ năm độc. Ôn dịch cũng là ác nghiệp chiêu cảm. Chỉ cần chúng ta có thể làm nhạt tham sân si mạn nghi từ trong nội tâm, sát đạo dâm vọng nhất định phải có tiết chế, tuyệt đối không được tùy tiện.

Trên mặt tình cảm phải khống chế oán hận não nộ phiền, không khống chế là tạo ác nghiệp; khống chế được, có thể không tạo ác nghiệp. Thiên tai nhân họa đều tự làm tự chịu, bản thân tâm hành bất thiện chiêu cảm nên, không phải tự nhiên. Tự nhiên là thiện nhất, là đẹp nhất, tự nhiên sao có thiên tai được! Không tự nhiên, thiên tai mới xuất hiện.

Chúng ta gọi đây là tai họa tự nhiên, là hàm oan cho tự nhiên, như vậy là tạo tội nghiệp. Đẩy thiên tai cho người khác, không biết đây là tự mình làm, tự làm tự chịu. Đây đều là quan niệm tạo nên sai lầm, chúng ta phải triệt để thay đổi sai lầm trước đây. Về mặt lý Phật pháp nói vô cùng thấu triệt, học rồi không thể không phục. Đặc biệt là hiện nay, học Phật có thể đem những phát hiện gần đây của khoa học và triết học để đối chiếu, quý vị không thể không phục.

Người thật sự y giáo tu hành, ở nơi này “nước giàu dân an”, quốc gia giàu mạnh, sản xuất được mùa, nhân dân an lạc. “Không có binh biến can qua”, nghĩa là không có chiến tranh, binh biến can qua là ví với chiến tranh. “Bên trong không có đạo phỉ phản nghịch, bên ngoài không có nước khác xâm lăng, nên có thể bỏ việc võ lo việc văn, dừng can qua không dùng đến”. Điều này phải dựa vào đâu? Phải dựa vào giáo dục Phật giáo. Mọi người đều hiểu rõ ràng minh bạch, chúng ta phải tiêu diệt ý niệm về thủ đoạn chiến tranh, vĩnh viễn không có chiến tranh. Không có chiến tranh, có thể lấy được chính quyền chăng? Không dùng chiến tranh có thể dựng nên một quốc gia chăng? Có thể. Trung quốc ngày xưa có trường hợp này, không phải là giả. Trước thời Tam đại của Trung quốc, tam đại là Hạ Thương Chu đều không dùng chiến tranh, họ dùng gì? Dùng nhân nghĩa, dùng đạo đức, dùng giáo hóa đạt được chính quyền, được các nước khen ngợi, tôn trọng, tuyển cử quý vị làm thiên tử. Vì đạo đức thành tích chính trị làm cảm động, khiến họ tự nguyện xưng thần với quý vị, đến thỉnh giáo quý vị, phục tùng dưới sự lãnh đạo của quý vị. Không dùng chiến tranh, chỉ dùng giáo hóa, dùng dạy học. Hiện nay nói dùng văn hóa, không dùng vũ lực. Đến cuối thời nhà Chu, lơ là đối với việc giáo dục, lơ là việc giáo dục thì điều gì khởi lên? Đấu tranh khởi lên, xã hội động loạn, biến thành Xuân thu chiến quốc. Động loạn này trước sau khoảng gần 500 năm, 500 năm nhà Hán thống nhất.

Đất nước lớn như vậy, thống nhất trên mặt hành chính làm sao trị lý? Đất nước lớn như vậy, nhiều dân tộc như vậy, làm sao duy trì sự an định cho xã hội này? Hán Võ Đế thông minh, tôi tin rằng ông đạt được bí quyết từ cổ thánh hiền: “Kiến quốc quân dân, giáo học vi tiên”. Ông hiểu và thấu triệt câu nói này, nên triệu tập các đại thần nghiên cứu nên dạy học như thế nào.

Thời chiến quốc, Xuân thu chiến quốc, chư tử bách gia, tư tưởng học thuật rất hỗn loạn, mỗi người nói đều có đạo lý, không thể đều dùng, vì sao vậy? Những chư tử bách gia này đều tự cho rằng mình là đệ nhất, họ không phục người khác, nên chọn nhà nào mới tốt? Như vậy là sao? Đại đa số người trong đại chúng xã hội đều có thể tôn trọng, đều tôn kính, đều khâm phục. Đổng Trọng Thư giới thiệu đạo của Khổng tử, Hán Võ Đế đã tiếp thu, đây mới thật sự khiến Nho giáo trở thành phương châm giáo dục của Trung quốc, phổ biến trên toàn quốc. Khổng tử, trước lúc này Khổng tử không có địa vị, sau khi được tuyển hoàng đế rất tôn sùng ông, địa vị của Khổng tử được nâng cao, cao trên chư tử. Từ nhà Hán đến nhà Thanh, hơn 2000 năm đều phụng hành đạo của Khổng Mạnh. Là dùng giáo dục, không dùng vũ lực.

Đường Thái Tông thông minh dùng vũ lực đoạt được chính quyền. Ông biết vũ lực có thể đoạt được chính quyền, nhưng không thể trị quốc, trị quốc cần văn hóa. 16 tuổi ông khuyên cha mình khởi dậy tạo phản, làm cuộc cách mạng, lúc 16 tuổi. Sau khi bình định động loạn xã hội đương thời, họ đạt được chính quyền kiến lập nên thời nhà Đường. 28 tuổi ông làm hoàng đế, còn rất trẻ, đọc sách không nhiều. Trị nước phải có trí tuệ, phải có phương pháp, phải có kinh nghiệm, thật sự phải có học vấn.

Từ Khổng tử, ông ta từ Tam hoàng ngũ đế đến trước thời đại này là thời nhà Tấn, khoảng 2500 năm. 2500 năm, tổ tông lưu lại điển tịch rất lớn, lúc đó có hơn mười ngàn loại, hình như có khoảng hơn mười tám ngàn loại. Những điển tịch này, phải tìm trong này trí tuệ trị nước, phương pháp trị nước, kinh nghiệm trị nước, hiệu quả trị nước. Ông hạ lệnh cho Ngụy Trừng, như người bây giờ nói thành lập một tổ chức, tìm của báu trong cổ tịch. Từ trong hơn mười ngàn điển tịch, rút gọn lại thành hơn 1000 loại. Tiếp tục chọn từ trong hơn 1000 loại đó, sau cùng chọn ra 65 loại. 65 loại cũng không phải ông ta có thể đọc hết, ông ta làm gì có nhiều thời gian đến thế! Nên ông ta đã nghĩ ra một chủ ý. Trong 65 loại này, phàm những gì liên quan đến tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Những lý luận này, lý luận là trí tuệ, phương pháp, kinh nghiệm, cho đến hiệu quả, ghi chép những văn tự này lại để ông xem. Đây chính là Quần Thư Trị Yếu, nguồn gốc Quần Thư Trị Yếu là như vậy, là những gì Đường Thái Tông muốn đọc, dùng thời gian bốn năm năm hoàn thành nó. Ông có được bộ sách này, không khi nào rời khỏi tay, những vương công đại thần, cán bộ quan trọng đều tặng cho họ người một cuốn. Lúc đó chưa có thuật in ấn, đều là viết tay, chép tay, nên phân lượng không nhiều. Tất cả đều y theo bộ sách này làm phương châm và nguyên tắc trị nước xử sự, nên thành tích chính trị của ông rất khả quan_Khai nguyên. Trinh quán thời nhà Đường, trở thành triều đại có nền chính trị tốt nhất trong lịch sử, hiểu được điều gì? “Kiến quốc quân dân, giáo học vi tiên”, hiểu được đạo lý này, là thạnh thế trong lịch sử Trung quốc. Văn Cảnh thời nhà Hán; Khai Nguyên Trinh quán thời nhà Đường; Khang Hy Càn long thời nhà Thanh, đây là những thời đại nổi tiếng hưng thịnh trong lịch sử Trung quốc, toàn là dựa vào giáo dục.

Phật giáo truyền đến Trung quốc, tất cả những tự viện am đường, xuất gia tại gia học tập Phật giáo đều dạy học ở đó, không có ngày nào gián đoạn. Bình thời đào tạo nhân tài, đạo tạo tư cách người thầy. Đối với đại chúng dạy học chính là kỳ nghỉ, đặc biệt là nghỉ tết, vì thời gian nghỉ tết dài nhất. Từ ngày 8 tháng chạp nghỉ đến khi nào? Ngày 2 tháng 2 lễ tế thổ thần, nghỉ được hai tháng. Hai tháng nghỉ tết này, mỗi chùa đều giảng kinh, giảng được một bộ kinh từ đầu đến cuối.

Người thích nghe kinh, thích nghe kinh gì thì đến đó học, đến đó có thể ở lại, gọi là thảo kinh đơn, nghe xong mới ra về. Đến chùa, nguyên tắc của chùa là không nhận cúng dường, nhưng mỗi người đều đem theo ít tiền, đem theo ít gạo để cúng dường, cúng và ở đó hai tháng nghe hết một bộ kinh. Kỳ nghỉ ngắn, có lớp ngắn ngày, một tuần, nửa tháng. Thường tổ chức, tổ chức lớp dạy học. Tam giáo Nho Thích Đạo cống hiến lớn lao cho xã hội, dạy mọi người đều trở thành người tốt. Bởi thế xã hội an định, nhân dân hòa thuận, không có làm loạn.

Cho nên đất nước giàu mạnh, sản xuất được mùa, nhân dân an lạc, không có can qua binh biến. Không có can qua binh biến, đối nội chính là không có đạo tặc phản nghịch, đối ngoại không phát sanh chiến tranh với các quốc gia khác. Ngừng chiến tranh, chăm lo văn hóa giáo dục, không còn can qua. Đường Thái Tông lên làm hoàng đế là đi theo đường lối này, không còn sử dụng vũ lực.

“Sùng đức hưng nhân”, tôn sùng đạo đức, gọi là sùng đức, hưng khởi thi hành chính sách nhân từ, gọi là hưng nhân, chính sách nhân từ là gì? Dùng Phật pháp để nói, giúp nhân dân lìa khổ được vui, là mục tiêu hàng đầu của việc thi hành chính sách quốc gia, đây gọi là chính sách nhân từ. Tư tưởng của các bậc thánh hiền hầu như đều tương đồng, nên Mạnh tử nói: “Dân vi quý, quân vi khinh”. Tư tưởng này đưa ra từ 2500 năm trước, vị đế vương nào hiểu được câu nói này, khi họ làm hoàng đế đều rất coi trọng nhân dân, thời đại của họ nhất định hưng thịnh. Thời đại họ đang tại vị, nhất định là an định hòa bình, được nhân dân ủng hộ, đặt hạnh phúc của trăm họ lên hàng đầu, quốc thái dân an. Nếu không chăm lo lợi ích cho trăm họ, chỉ quan tâm hưởng thụ ăn uống chơi bời cho riêng mình. Hoàng đế này sẽ bị người lật đổ, họ sẽ bị mất nước. Quý vị xem, mỗi triều đại, hoàng đế cuối cùng của mỗi triều đại đều như vậy, bị người lật đổ, không chăm lo cho trăm họ.

Nói thật, thời đại nhà Thanh, mỗi vị đế vương học hành đều không tệ, đều hiểu được đạo lý này. Đến vị hoàng đế sau cùng là Quang Tự, đều vô cùng nhân từ, nhưng ông không có quyền, thái hậu Từ Hy nắm quyền. Từ Hy chỉ lo hưởng thụ bản thân, không quan tâm sống chết của nhân dân, nên nhà Thanh mất nước trong tay bà ta. Có người nói là bà đến để trả thù, bà là người của Mãn tộc, lúc nhà Thanh khai quốc đã tiêu diệt dân tộc nhỏ này. Tộc trưởng của tộc này phát thệ với trời, trong dân tộc tôi còn một người nữ cũng phải báo thù, đây là thâm cừu đại hận. Nên khi nhà Thanh nhập quan thống trị Trung quốc, trong cung đình không cho phép người của Mãn tộc tiến nhập, có lệnh cấm. Đến Hàm Phong_200 năm qua đi không xảy ra chuyện gì, Hoàng đế Hàm Phong biết Từ Hy là người Mãn tộc, cho phép bà nhập cung. Không tuân thủ giáo huấn của tổ tông, nên bị diệt vong. Vấn đề này quả thật đã ứng với lời của tộc trưởng khi Mãn tộc bị tiêu diệt: Trong tộc chỉ còn một người con gái cũng phải báo thù. Từ Hy đích thực là đầu mối của thiên tai ngày hôm nay, bà coi thường văn hóa truyền thống, bà cũng coi thường Phật pháp, tự xưng là Lão Phật gia. Hay nói cách khác, Chư Phật Như Lai ngồi bên cạnh bà, bà ngồi ở giữa, là lão Phật gia, khác với ngày xưa. Ngày xưa liệt tổ liệt tông của bà, hoàng đế nhà Thanh đều là đệ tử kiền thành của Phật, quy y thượng sư, tự xưng là đệ tử Phật. Sự cung kính đối với cổ thánh tiên hiền, chư Phật Bồ Tát, đến Từ hy thì không còn nữa. Sự dẫn đầu không tốt đẹp, trên làm sao dưới làm vậy, nên người bên dưới cũng không tôn kính truyền thống, không tôn kính Phật pháp, Phật pháp suy yếu dần từ đây. Từ Hy ảnh hưởng 100 năm, đến sau khi nhà Thanh mất, Nho Thích Đạo hoàn toàn suy thoái.

Đầu năm dân quốc còn có người nói, nhưng không có người hành. 50 năm gần đây đến người nói cũng không có, cho nên thiên tai khởi dậy, đạo lý này không thể không biết.

Hết giờ rồi, hôm nay chúng ta học đến đây.

Hết tập 541

Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa Tập 541 PAGE 1

Tập 542

Chủ giảng: Tịnh Không Pháp Sư

Chuyển ngữ: Hạnh Chơn

Biên tập: Bình Minh

Thời gian: 16.08.2011

Địa điểm: Phật Đà Giáo Dục Hiệp Hội_HongKong

Chư vị pháp sư, chư vị đồng học, mời ngồi xuống. Mời quý vị xem Đại Thừa Vô Lượng Thọ Kinh Giải, trang 695, hàng thứ ba từ dưới đếm lên, bắt đầu xem từ kinh văn:

“Phật sở hành xứ, quốc ấp khưu tụ, mị bất mông hóa, thiên hạ hòa thuận, nhật nguyệt thanh minh, phong vũ dĩ thời, tai lợi bất khởi, quốc phong dân an, binh qua vô dụng, sùng đức hưng nhân, vụ tu lễ nhường, quốc vô đạo tặc, vô hữu oan uổng, cường bất lăng nhược, các đắc kỳ sở”. Đoạn này ở trước chúng ta đã học, hôm nay bắt đầu học từ đây, ý nghĩa đoạn này rất đặc biệt.

15 câu kinh văn này là Phật hóa chính trị giáo dục đại đồng chi trị, là chư Phật Như Lai từ bi vô lượng thị hiện, nên chúng ta nỗ lực học tập nó.

“Phật sở hành xứ”, là khu vực phát triển giáo dục Phật giáo có hiệu quả, bất luận là lớn hay nhỏ đều hiển thị ra cách trị đại đồng của Phật giáo, điểm này chúng ta phải đặc biệt lưu ý. Là đệ tử Phật, chúng ta phải thực hành đoạn kinh văn này nơi tự thân, thực hành trong gia đình. Đích thực có thể hưởng thụ được công đức lợi ích thù thắng trong việc giáo hóa của Phật Bồ Tát. Thực hành trên thân, thân tâm mạnh khỏe, hạnh phúc an vui. Như trước đây thầy Phương Đông Mỹ nói: “hưởng thụ cao nhất của đời người”.

“Quốc ấp khưu tụ”, là nơi giáo hóa của Đức Phật. Bộ kinh này là Đức Phật nói vào 3000 năm trước, lúc đó nói “quốc”, bất luận là ở Trung quốc hay Ấn độ, đều là thời đại bộ lạc nguyên thủy, nhất định phải biết điều này. Lúc đó nước không lớn, quý vị xem ở Trung quốc, vuông vức 100 dặm là nước lớn, nước nhỏ là 20 dặm, 30 dặm. Bây giờ chính là một thôn, một thị trấn, ngày xưa là nước nhỏ.

Lúc Đức Phật ra đời, tương đương với thời nhà Chu Trung quốc. Mở bản đồ của chúng ta hiện nay, từ lưu vực Hoàng hà đến lưu vực Trường giang, bên dưới kéo dài đến lưu vực Châu giang. Châu giang chính là nơi man di, nghĩa là trình độ văn hóa rất thấp. Hiện nay xem trên địa đồ, đại khái chỉ có ¼, ¼ có bao nhiêu nước? 800 chư hầu, đó là nước. Về sau thống nhất tất cả, sau khi nhà Tần thống nhất đều cắt những nước này thành huyện, cũng tức là một huyện là một nước, thậm chí trong một huyện có hai ba nước, nước rất nhỏ.

Khổng phu tử chu du liệt quốc, đại khái phạm vi ông đi cũng chỉ là một tỉnh, đó chính là chu du các nước. Nên một nước hiện nay gọi là một thành phố, một thành, ngày xưa chắn một bức tường, đó chính là một nước.

“Ấp” chính là như trấn, thôn trấn bây giờ vậy. “Khưu” và ấp ý nghĩa gần như nhau, có chút khác nhau. Có khi khưu lớn hơn ấp, có khi ấp lớn hơn khưu. “Tụ” đây chính là thôn trấn, thôn nhỏ, hiện nay chúng ta nói là huyện, trấn, hương, thôn. Chúng ta ở nơi thôn nhỏ, có thôn trưởng, khưu tụ chính là thôn. Ở đây có giáo dục Phật giáo, có thầy ở đây giảng kinh giáo hóa, nên đạt được giáo hóa của nhà Phật. Người người đều có thể tin, có thể hiểu, có thể hành trì, y giáo phụng hành.

Trong kinh điển Đức Phật thường dạy chúng ta, khuyến khích chúng ta: “tín thọ phụng hành”. Đối với giáo huấn của Phật Bồ Tát Thánh hiền nhân phải tin, phải tiếp thọ, phải tinh tấn thực hành nó. Trong kinh điển đại thừa Đức Phật thường nói: Tín thọ phụng hành, ở sau còn có một câu, “vì người diễn thuyết”, diễn là sao? Bản thân chúng ta phụng trì, biểu hiện trong hành vi cuộc sống của chúng ta, triển hiện cho mọi người thấy. Cũng chính là hiện nay nói, làm tấm gương tốt cho xã hội đại chúng noi theo, người ta nhìn thấy hoan hỷ, hâm mộ, cảm động, muốn học tập với quý vị. Đây là đệ tử Đức Phật, là truyền nhân của thánh hiền, cũng là biểu diễn, vì người diễn nói.

Diễn là thân giáo, thuyết là ngôn giáo, từng giờ từng phút phải giữ tâm giúp chánh pháp cửu trú, chánh pháp ở đâu? Khởi tâm động niệm, ngôn ngữ tạo tác của chúng ta chính là chánh pháp, chánh pháp không ở bên ngoài, ngay tại bản thân. Bản thân phụng trì, chánh pháp cửu trú đều ở trên thân ta. Thân này của ta không thể thường trú, thân có sanh diệt, ta phải truyền cho người khác, truyền từ đời này qua đời khác, chánh pháp sẽ không bị diệt. Người truyền càng nhiều càng tốt, diện tích truyền càng rộng càng hay, đây là gì? Đây gọi là báo ân Phật, là hiếu đạo.

Bản thân chúng ta làm tốt đến đâu, nếu không truyền, vậy thì đến đây là dừng, truyền nhân quan trọng nhất. Cổ nhân xưa có câu: “bất hiếu có ba, vô hậu lớn nhất”, hậu là gì? Không có truyền nhân, đến chúng ta đây là kết thúc. Như vậy là có lỗi với tổ tông, có lỗi thầy tổ, có lỗi với Phật Bồ Tát, có lỗi với tổ sư đại đức. Truyền đời này qua đời khác, ta tiếp thu được, hưởng thụ được, có thể không truyền ư?

Thế nào là báo ân? Truyền pháp là báo ân. Thật sự đầy đủ điều kiện truyền pháp cũng không phải là chuyện dễ, điều này trước đây thầy hay nói có thể gặp không thể cầu. Thầy Lý thường nói, học trò tìm được người thầy không dễ, đến đâu để tìm thầy giáo giỏi? Thầy muốn tìm một đệ tử truyền pháp càng không dễ. Thật sự gặp được, vô lượng hoan hỷ, đời này không uổng phí. Giống như thi chạy tiếp vậy, tôi nhận được cây gậy này, bên dưới có người, tôi có thể giao lại, tôi có thể tiếp tục truyền. Nếu như tôi không trao gậy tiếp tục, đến đây là kết thúc, vậy ta là tội nhân. Một người thầy giỏi, ngay trong đời có thể gặp được chăng? Chưa chắc, có rất nhiều người suốt cả đời không gặp được truyền nhân, phải làm sao? Trước tác lập thuyết, viết thành văn tự truyền cho đời sau, hy vọng người đời sau xem bộ sách này hiểu được, siêng năng học tập, y giáo phụng hành, và tiếp tục truyền thừa tư tưởng của họ, dùng phương pháp này.

Khổng tử và Mạnh tử chưa từng gặp nhau, nhưng Mạnh tử là truyền nhân của Khổng tử, điều này mọi người đều thừa nhận, chưa từng gặp. Khổng tử qua đời, sách của ông viết thành văn tự lưu lại thế gian, Mạnh tử đạt được vô cùng hoan hỷ, y giáo phụng hành. Đọc sách Khổng tử, học cách làm người của Khổng tử, có chỗ nào nghi hoặc, đến thỉnh giáo đệ tử của Phu tử. Trong thời đại Mạnh tử, để tử của Phu tử vẫn còn được vài người tại thế, đến thỉnh giáo họ. Ông học rất giống, nên hậu nhân tôn Khổng tử là chí thánh, tôn Mạnh tử là Á thánh. Quý vị xem, lúc đó đi theo Khổng tử cùng học tập, không có ai có thể sánh bằng Mạnh tử. Trong lịch sử Trung quốc, mở con đường đệ tử tư thục. Thầy của tôi không còn tại thế, nhưng trước tác của ông còn ở thế gian, tôi nương vào đây để học tập, thật là đệ tử của ông, là truyền nhân của ông. Trong nhà Phật cũng có một trường hợp rất rõ ràng, đại sư Ngẫu Ích, ngài ở nhà học theo đại sư Liên Trì. Đại sư Liên Trì vãng sanh, chưa từng gặp mặt, nhưng trước tác của đại sư lưu lại thế gian ngài đã học được, hoan hỷ, đọc tụng, y giáo phụng hành. Học rất giống, rất giống đại sư Liên Trì. Đại sư Liên Trì là tổ sư đời thứ tám của Tịnh độ tông, đại sư Ngẫu Ích đời thứ chín.

Nên thật sự phát tâm chịu học, thầy không ở bên cạnh cũng không sao, trước thuật của Khổng tử lưu truyền đến nay vẫn còn. Trong 2000 năm này, không có xuất hiện thêm một Mạnh tử nào, nguyên nhân là gì? Không phải không thể, mà là không muốn. Thật sự muốn học, trực tiếp kế thừa Khổng tử, giống như Mạnh tử vậy, là làm được, không phải không làm được.

Mạnh tử thực hành rốt ráo giáo huấn của Khổng tử, chính là bốn chữ: Y giáo phụng hành, không theo ý mình. Hậu nhân, trong y giáo phụng hành có ý mình trong đó, sẽ phá hoại, khiến thành tích học tập đi xuống, đây chính là Ấn Quang đại sư nói đến thành kính. Mạnh tử đối với Khổng tử có vạn phần thành kính, ông đạt được lợi ích viên mãn, vạn phần lợi ích. Hậu nhân đối với Khổng Tử, có trăm phần thành kính, có 10 phần thành kính. Mười phần thành kính là quân tử, trăm phần thành kính là hiền nhân, vạn phần thành kính mới đến thánh nhân.

Vì sao tôi nói mọi người đều làm được? Đức Phật nói rất rõ ràng: “Tất cả chúng sanh vốn là Phật”, Khổng tử vốn là Phật, quý vị cũng vốn là Phật, sao quý vị lại không làm được? Quý vị có thể làm được. Chỉ cần buông bỏ vọng tưởng phân biệt chấp trước, thì quý vị vốn là Phật. Mạnh tử buông bỏ, mà còn buông bỏ từ lâu. Ông lãnh hội được, ông nói: Đạo của học vấn không có gì khác, chỉ cầu được buông tâm mà thôi. Tâm này là sao? Tâm ở đây chính là vọng tưởng, quý vị buông bỏ vọng tưởng là được.

Ngài Huệ Năng đã buông bỏ, cảnh giới không có gì khác với Đức Như Lai. Chư vị Bồ Tát, A la hán cũng đều buông bỏ, nhưng chưa buông hết, chưa buông triệt để, điều này rất khó. Nói thì dễ nhưng khi làm không dễ chút nào.

Mỗi người sau khi đọc kinh, nghe Phật pháp, đều biết Phật pháp hay, điều rất hâm mộ, vì sao không làm được? Không buông được, cho rằng buông bỏ quá khổ. Thế gian này mọi người đều cho rằng, tài sắc danh thực thùy, ngũ dục thất tình là hưởng thụ, hưởng thụ nên không đành buông bỏ. Người thật sự giác ngộ, họ biết rằng đây không phải là hưởng thụ, đây là gì? Ngạn ngữ có câu: Vui trong đau khổ, không phải thật sự hưởng thụ, là vui trong đau khổ, niềm vui qua đi vẫn là khổ. Chỉ người có trí tuệ chân thật họ thấy được, hiểu được nên họ buông bỏ. Chưa buông bỏ, chưa lãnh hội được, họ không chịu buông bỏ. Hay nói cách khác, người chưa nhìn thấu, chưa buông bỏ, mặc dù tu hành trong Phật pháp, tu hình như không tệ, cảnh giới ngũ dục lục trần hiện tiền, vẫn không giữ được, lập tức liền bị thu hút ngay, liền bị đọa lạc. Có nhiều người biết mình đọa lạc, nhưng không quay đầu được, thứ nhất là tham niệm, thêm nữa là vấn đề sĩ diện, như vậy thì sao? Đã sai lại càng sai hơn, đây là sai đến địa ngục a tỳ, đến khi quay đầu không biết đời nào kiếp nào. Giác ngộ phải nhanh, phải duy trì sự giác ngộ, phương pháp duy trì chính là kinh giáo.

Ở đây chúng ta thể hội một cách sâu sắc, vì sao Đức Thế Tôn suốt đời giảng kinh dạy học, trong kinh điển không có ghi chép, có ngày nào Đức Phật nghỉ ngơi, chưa từng nghỉ. Ngày ngày giảng kinh dạy học, suốt 49 năm chưa hề gián đoạn, đây là làm tấm gương tốt cho đệ tử trong tương lai. Học Phật phải học như vậy, xuất gia là làm điều này. Dạy học, dạy suốt cả đời, quý vị sẽ thưởng thức được mùi vị, có niềm vui trong việc dạy học. Thầy Phương Đông Mỹ biết, đây là hưởng thụ cao nhất của đời người, cuộc sống này rất tự tại, buông bỏ hết tất cả.

Hiện nay chúng ta xem được một số báo cáo, trên bàn tôi có một phần tư liệu do các đồng học thu thập, đều là tiêu đề tin tức liên quan đến thiên tai trong mỗi tháng. Tháng 3 có 82 lần, tháng 4 có 59 lần, tháng 5 có 67 lần, tháng 6 có 155 lần, tháng bảy có 196 lần. Hiện nay là tháng 8, tôi dự đoán tháng 8 chắc phải hơn 200 lần. Xưa nay chưa tùng nghe qua thiên tai lại nhiều đến thế, mà tháng này nghiêm trọng hơn tháng trước.

Bởi vậy chúng ta nghĩ đến điều này, đoạn kinh văn này vô cùng quan trọng, chúng ta thực hành Phật pháp trên tự thân, thân tâm an lạc, mạnh khỏe an vui, hạnh phúc mỹ mãn, vì sao vậy? Vì nhận thức đầu tiên trong việc học Phật của chúng ta là con người không chết, chúng ta khẳng định được điều này thì tâm sẽ định. Sanh mạng là vĩnh hằng, tất cả chúng sanh bất sanh bất diệt, đây là thật. Nếu như chết thật, chết là hết tất cả, vậy là không có luân hồi, làm sao có luân hồi? Luân hồi chứng tỏ quý vị không chết, thân thể này mất đi, lại tìm một thân thể khác, chính là như vậy, bởi vậy chết rồi lại sanh.

Các bậc thánh nhân ngày xưa hiểu được đạo lý này, cổ nhân gọi là “chung thỉ”, không phải gọi là thỉ chung. Quý vị xem một năm, ngày 30 tháng chạp là ngày cuối năm, ngày thứ hai đã bắt đầu, ngày mồng một, chung thỉ, chung thỉ là vĩnh hằng không gián đoạn. Con người chúng ta cũng vậy, tử sanh, thân này chết đi thì thân thể khác sanh ra. Mối quan hệ đó, chúng ta càng sanh càng tốt, đời này tốt hơn đời kia, đây là đại kiết đại lợi. Nếu như đời này không bằng đời kia, như vậy là sai, làm sao để giữ cho chúng ta đời sau tốt hơn đời này? Hiện nay chúng ta hiểu, trong lục đạo này xả thân và thọ thân ai chủ tể? Không phải Diêm vương, không phải Thượng đế, không phải Phật Bồ Tát, mà là tâm hành của mình chi phối mình. Tư tưởng ta thuần chánh, kiến giải thuần chánh, ngôn hành đều có thể làm gương cho đại chúng xã hội, chắc chắn đời sau thù thắng hơn đời này. Nếu phước báo lớn, nhân gian không có, quý vị sẽ lên cõi trời.

Trời có 28 tầng, đó là nơi quý vị tu thiện tích đức mà vãng sanh về. Nếu hiện nay đã biết, giữa vũ trụ này có thế giới Cực lạc, có một vị Phật A Di Đà, ở đó không tệ, tôi muốn đến đó. Vãng sanh đến quốc độ chư Phật của tha phương thế giới phải tu tích công đức. Phước đức không được. Phước đức không ra khỏi được luân hồi lục đạo, công đức mới vượt ra được, công đức tu như thế nào?

Trên hình thức công đức và phước đức không có gì khác nhau, đều là đoạn ác tu thiện nhưng dùng tâm không giống nhau. Công đức là quên cái ta, như Kinh Kim Cang nói: Vô ngã tướng, vô nhân tướng, vô chúng sanh tướng, vô thọ giả tướng, những gì ta tu được đều là công đức. Nếu có tự tư tự lợi, có danh văn lợi dưỡng, có cái ta trong đó sẽ biến thành phước đức, khác nhau ở chỗ này. Phàm phu lục đạo tu toàn nghiêng về phước đức, vì sao vậy? Vì họ không bỏ cái ta. Họ chấp trước thân thể này là ta, như vậy là sai.

Phật pháp từ tiểu thừa sơ quả, đại thừa Bồ Tát sơ tín vị trong thập tín vị đã buông bỏ cái ta. Không còn chấp trước thân này là ta, thân thật sự không phải ta. Thân có sanh tử, ta không có sanh tử. Cái ta khi mê gọi là linh hồn, giác ngộ gọi là linh tánh. Không gian hoạt động của linh hồn không ra khỏi luân hồi lục đạo, linh tánh lại rất lớn, biến pháp giới hư không giới đều là không gian hoạt động của nó. Chúng ta tu hành không có mục đích gì khác, chính là nâng cao linh tánh của mình.

Công phu bước thứ nhất, là buông bỏ tất cả ác niệm, ý niệm bất thiện. Đầu tiên là tu thiện, mười thiện nghiệp của đạo Phật chúng ta đã thực hành chăng? Chưa làm được, nguyên nhân chưa làm được là chúng ta không có nền tảng giáo dục vững chắc.

Thời cổ đại, nền tảng giáo dục bắt đầu từ thai giáo, người mẹ dạy con khi mới mang thai. Tư tưởng người mẹ thuần chánh, không có tà niệm, không có ác niệm, tâm tình tốt, nhất cử nhất động đều rất ổn định, không nông nổi. Đứa trẻ này ở trong bào thai cũng được thuần chánh. Sau khi nó ra đời, biểu hiện của cha mẹ trước mặt con cái như lí như pháp, chúng đều học hết. Cho nên Đệ Tử Quy, không phải dạy các em nhỏ đọc, không phải dạy chúng học thuộc, cũng không phải nói cho chung nghe, mà là cha mẹ thực hành nó khi sanh chúng ra, làm cho chúng thấy. Cha mẹ vẫn còn trẻ, cha mẹ họ vẫn còn, họ đối đãi với cha mẹ như thế nào, bọn trẻ đều nhìn thấy. Tuy không biết nói, cũng chưa biết đi, nhưng chúng nghe được, thấy được, chúng đều cảm xúc được, đều đang học theo. Từ mới sinh ra học đến ba tuổi, một ngàn ngày, nền tảng này thâm căn cố đế. Ngạn ngữ xưa có câu: “ba tuổi xem 80 mươi”, nghĩa là nói từ mới sinh cho đến ba tuổi, tiếp xúc được nền giáo dục tốt đẹp như thế, đến 80 tuổi cũng không thay đổi, đây là nền tảng của giáo dục. Cho nên Đệ Tử Quy, Cảm Ứng Thiên, Thập Thiện Nghiệp là cha mẹ thực hành cho con cái noi theo, là dạy bằng cách đó.

Trẻ con ngày xưa bảy tám tuổi đi học, khi đi học thầy giáo đem những đạo lý hằng ngày ta học được giảng cho chúng nghe. Vì sao phải hiếu thuận cha mẹ, vì sao phải tin vào nhân quả. Thầy giáo giảng bài giống như kể chuyện cho các em nghe vậy, đồng thời dạy các em học thuộc lòng. Học thuộc lòng nghĩa là gì? Tu căn bản trí, căn bản trí là gì? Căn bản trí là vô tri: “Bát nhã vô tri, vô sở bất tri”. Vô tri là gì? Tâm thanh tịnh. Dạy chúng học thuộc, tâm chúng liền thanh tịnh, sẽ không suy nghĩ bậy bạ. Nếu không để cho các em học thuộc lòng, chúng sẽ suy nghĩ bậy bạ. Nên căn bản trí mọi người không dễ hiểu, nói cách khác quý vị sẽ dễ hiểu- Tâm thanh tịnh.

Làm sao để duy trì tâm thanh tịnh cho các em nhỏ? Đọc sách thánh hiền là biện pháp tốt nhất. Mỗi ngày chỉ dạy chúng đọc một đoạn, không cần quá nhiều, phải lặp đi lặp lại đoạn này 100 lần, 200 lần, 300 lần, phải để chúng lặp lại nhiều lần. Mục đích chính là không cho phép chúng suy nghĩ bậy bạ, cũng không cho phép chúng đưa ra câu hỏi, chỉ đọc thôi. Hỏi gì! Lớn lên tự nhiên sẽ hiểu. Đây là thật, không phải gạt chúng, gọi là căn bản trí.

Điển tịch của Thánh hiền, từ nhỏ, khoảng trước mười tuổi, hầu như đều thuộc, suốt đời không quên. Khi cần dùng, trích dẫn kinh điển, liền trích dẫn ngay, vì họ đều ghi nhớ.

Thói quen tốt đều từ nhỏ dưỡng thành, không sát sanh, nuôi dưỡng điều gì cho họ? Tâm từ bi, tâm từ bi cần phải dưỡng thành không ăn thịt chúng sanh, vì sao vậy? Không nhẫn tâm. Ở đây không nói nhân quả, chỉ đơn thuần nói đến tâm từ bi. Nếu con người hiểu nhân quả, không dám ăn thịt chúng sanh. Con người có tâm từ bi, không nhẫn tâm ăn thịt chúng sanh. Nếu con người có tâm từ bi, không nhẫn tâm hại người, tổn hại người khác, vì sao vậy? Không đạo đức. Nếu hiểu được nhân quả, không dám ăn thịt chúng sanh, không dám tổn thương người khác, vì sao vậy? Vì có báo ứng. Thiện tâm hiện hành có báo ứng thiện, ác niệm ác hành có ác báo, nhân quả báo ứng không sai chút nào. Phẩm trước chúng ta học rất nhiều, phẩm trước chuyên nói về báo ứng thiện, hoàn toàn đúng như vậy.

Tôi học Phật được nửa năm là ăn chay trường, vì sao vậy? Lý thì tôi hiểu không nhiều, nhưng tôi sợ quả báo, tôi tận mắt chứng kiến quả báo này, tôi thấy quả báo của ba tôi khi chết. Ba tôi là một người tốt, nhưng ông tạo nghiệp rất nặng, tội gì vậy? Thích đi săn. Thời kháng chiến ông là quân nhân, quản quân giới, quản lý những gì? Vũ khí, nên súng và đạn dược rất dễ dàng. Tôi nhớ lúc đó tôi khoảng 15, 16 tuổi, trong nhà súng dài súng ngắn có tám cây, vì ông quản vũ khí. Còn đạn thì mang về nhà từng thùng từng thùng, dùng để săn bắn. Mỗi ngày thức dậy thật sớm, trời còn chưa sáng liền gọi tôi và em trai dậy đi săn với ông. Em tôi còn rất nhỏ, nên không dám bắn súng, còn tôi mười lăm mười sáu tuổi nên làm được, tôi đi theo ba săn bắn, đi săn suốt ba năm. Mỗi ngày ít nhất bắn mười viên đạn, nên luyện được cách bắn súng, có cần nhắm chuẩn chăng? Không cần, hầu như là bách phát bách trúng, tôi cũng luyện được bản lĩnh này. Ngày nào cũng luyện, ngày nào cũng săn bắn.

Sau khi học Phật nghĩ lại, khi ba tôi chết hoàn toàn giống như trong Kinh Địa Tạng nói. Nhìn thấy núi là chạy về hướng núi, con người ốm như que củi, nhưng rất có sức, mấy người không bắt được ông. Nhìn thấy nước là lặn xuống, vô cùng đáng thương, đó là gì? Quả báo của việc sát sanh, săn bắn trên núi, bắt cá trong hồ, bắt cá bằng cách nào? Dùng thuốc nổ, ném một quả mìn xuống hồ, sẽ bắt được rất nhiều cá. Sau khi ném một quả mìn, phải có mấy ngàn con cá chết, lúc đó không hề hay biết. Nên cuộc sống trong những năm tháng chiến tranh vô cùng gian khổ, trong nhà tôi ngày nào cũng có thịt thú rừng ăn. Nhưng sau khi thắng lợi cũng chỉ được năm năm, ba tôi gặp phải nỗi thống khổ này, và ra đi như vậy.

Khi tôi học Phật, vừa xem Kinh Địa Tạng đã giật mình, nói rất giống với trường hợp của ba tôi, nên không dám ăn thịt nữa. Vì vậy đại sư Chương Gia dạy tôi tu bố thí, điều đầu tiên là tôi học phóng sanh. Bản thân không có điều kiện này, nên khi đại chúng phóng sanh tôi hoan hỷ bỏ tiền bỏ sức, cùng đi phóng sanh với họ.

Tạo tội nghiệp này quá nặng, trong Kinh Lăng Nghiêm nói rất hay: “Người chết làm dê, dê chết làm người”, quý vị ăn nó nửa ký, đời sau phải trả nó tám lạng, đây là nói nghiệp nhân quả báo. Nợ mạng phải đền mạng, nợ tiền phải trả tiền.

Những năm lại đây, hình như toàn thể vũ trụ, toàn bộ thế giới đã làm một cuộc tổng thanh toán. Rất nhiều người học Phật, tại gia hay xuất gia đều có, oán thân trái chủ đến đòi mạng, đến đòi nợ, điều này từng xảy ra. Điều này không phải mê tín, không phải giả.

Gần đây khoảng ba tháng trước, có một người tại gia học Phật, ông bị bệnh suyễn đã nhiều năm, nhưng không chữa được. Ông bế quan niệm Phật một tháng, phát hiện bệnh suyễn là do một oán thân trái chủ ở trên thân ông, khiến ông chịu tội này, đã phát hiện được. Khi phát hiện ông chân thành sám hối, ông nói: Bồ Tát suyễn_gọi vị trái chủ này, yêu cầu họ đừng làm khó ông, để cho ông có thể đọc kinh tốt, có thể niệm Phật thật tốt, hy vọng oán thân trái chủ này cùng tu hành với ông. Ông đem công đức mình tu hành hồi hướng cho họ, cầu sanh Tịnh độ. Tâm này vừa phát khởi, bệnh suyễn quả nhiên không còn. Bệnh suyễn này có còn chăng? Còn, ở bên cạnh ông, một tháng sau, trái chủ nói với ông rằng: Phật A Di Đà đã tiếp dẫn họ về thế giới Cực lạc, bệnh suyễn của ông không còn, không cần trị cũng lành. Sau này ông nghĩ đến, sắc mặt ông rất khó coi, ông liền nghĩ: Phải chăng lại là một oán thân trái chủ đến tìm? Quả nhiên không sai, là oán thân trái chủ. Khuôn mặt ông quả thật rất khó coi, giống như say rượu vậy, ông gọi đây là người say rượu. Cũng dùng phương pháp này cầu Phật A Di Đà, Phật A Di Đà quả là từ bi, tiếp dẫn ông về thế giới Cực Lạc. Hai bệnh này ông đã mắc từ nhiều năm trước, đều không trị được, vô cùng thống khổ, bây giờ vấn đề đã được giải quyết.

Cho nên khiến chúng ta hồi tưởng, thân thể chúng ta chỗ này đau đớn, chỗ kia bệnh hoạn, nhất định đều là oán thân trái chủ ở trên thân làm phiền. Người không học Phật không biết, phải chịu hành hạ, phải thọ báo ứng. Người học Phật hiểu được, hồi hướng cho họ, thờ cúng họ, siêu độ cho họ. Họ hoan hỷ, ra đi, bệnh liền lành. Cho nên tự thân và gia đình đều được lợi ích.

“Nhờ ơn giáo hóa”, từ trên câu này để xem. Phật sở hành xứ chính là dạy học, chính là tổ chức lớp dạy học. Không có nhân duyên như vậy, một người cũng phải dạy, cũng phải nói, hai người cũng phải nói.

Trước đây chúng tôi học giảng sư, thầy Lý dạy phương pháp cho chúng tôi, đi đâu để giảng? Đến nhà các đồng tu giảng, thứ hai ở nhà họ Trương, thứ ba ở nhà họ Lý, một tuần một lần. Như vậy quý vị tìm năm sáu nhà sẽ rất náo nhiệt, ngày ngày đều phải giảng, thính chúng hai người, ba người, bốn người, năm người. Chỉ cần thật sự phát tâm, ngày ngày giảng, không được nghỉ, nghỉ sẽ lơ là. Nếu ba tháng không giảng kinh sẽ quên, sáu tháng không giảng kinh là quên hết, trả lại tất cả cho thầy. Nên lúc đó thầy quy định những cho đồng học chúng tôi, mỗi tuần ít nhất phải giảng một lần, không thể thiếu, đương nhiên là càng nhiều càng tốt.

Lúc tôi rời Đại Trung đến Đài Bắc, lúc đó một tuần giảng năm ngày, mỗi ngày đều giảng khoảng ba tiếng. Tin này truyền đến Đài Trung, thầy vổ bàn nói: Quá tốt! Một tuần giảng mười mấy tiếng. Tiêu chuẩn của thầy tuần giảng một tiếng là quá tốt rồi, không thể không giảng, càng giảng càng nhiều. Tôi giảng đến nhiều nhất là mỗi ngày giảng 9 tiếng: Buổi sáng ba tiếng, chiều ba tiếng, tối ba tiếng. Mỗi ngày ít nhất cũng trên một tiếng rưỡi, hiện nay đều là hai tiếng, trước đây mỗi lần là một tiếng rưỡi, không thể dừng. Không được ngừng giảng, không được ngừng học, ngừng là xảy ra phiền phức, tất cả đều nhờ ơn hóa độ.

“Thiên hạ hòa thuận”, đây là xã hội được hiệu quả, xã hội an định hòa thuận. Phật pháp gọi là chánh báo, đã được lợi ích. Bên dưới là y báo: “Nhật nguyệt sáng sủa, gió mưa thuận hòa, thiên tai không khởi lên”, ba câu này là hoàn cảnh vật chất. Cái gọi là tai họa tự nhiên đều được hóa giải hết. “Dân giàu nước mạnh”, nơi này vật sản phong phú, nhân dân an lạc. “Không có binh biến can qua”, không có chiến tranh, cũng không có đạo tặc, thái bình thạnh thế. “Sùng đức hưng nhân”, tôn sùng đạo đức, đây là dạy mà được. “Nhân từ bác ái, luôn tu lễ nhường”. Chắc chắn không được thiếu lễ, giữa người với người phải nhường nhịn lẫn nhau, không được tranh. Vì sao thế giới ngày nay lại biến thành như vậy? Chính là lý niệm trong giáo dục sai lầm, dạy tranh dành, đây là giáo dục phương tây, khác với giáo dục phương đông. Giáo dục phương tây từ nhỏ, từ mẫu giáo đã dạy cạnh tranh, lý niệm của người phương tây không thừa nhận con người là người tốt. Cho rằng bản chất con người rất xấu xa, là ác, không phải thiện, không tin thế gian có người tốt. Đây là nhân sinh quan của người phương tây, không giống với người phương đông. Tổ tông ngàn vạn năm truyền lại: “Tánh người vốn thiện”. Đức Thế Tôn truyền lại: “Tất cả chúng sanh vốn là Phật”, không giống nhau. Ngày nay phương tây đã đi đến đường cùng, hết đường đi. Xã hội động loạn, thiên tai trên địa cầu, họ hoảng sợ.

Tháng ba năm nay tôi ở Úc châu, bạn bè ở Úc châu, mấy người này làm chính trị, đều rất có địa vị, đến Đồ Văn Ba thăm tôi, hỏi tôi một câu hỏi: Xã hội hiện nay_Họ là hỏi toàn bộ thế giới, có thể khôi phục lại được nền an định hòa định chăng? Tôi nói với họ, tôi nói: được. Tiến sĩ Townenbe người Anh từng nói: Muốn giải quyết vấn đề xã hội của thế kỷ 21, chỉ có học thuyết của Khổng Mạnh và Phật pháp đại thừa. Học thuyết Khổng Mạnh là gì? “Khổng tử nói thành nhân, Mạnh tử nói thủ nghĩa”, nhân nghĩa là nòng cốt của học thuyết Khổng Mạnh. Nhân là thương người, người hiện nay không thương người, người bây giờ tổn thương người khác, nên thế giới mới biến thành như vậy. Nếu như người người đều có thể thương người, họ sẽ không làm hại người khác, không phá hoại đại tự nhiên, xã hội sẽ được cứu. Nên phải đề xướng nhân. Nghĩa là gì? Hợp tình, hợp lý, hợp pháp gọi là nghĩa, cũng chính cái gọi là thiên lý lương tâm. Xử sự đối nhân tiếp vật phải có lương tâm, lợi ích chúng sanh, không được tổn thương chúng sanh.

Tôi nói kỹ xảo của Khổng Mạnh nhu hòa, Luận ngữ nói: Đạo của Phu tử, chính là trung thứ. Trung là nói về tâm, không có thiên tâm, không có tà tâm, không có tà niệm, tâm không thiên lệch, gọi là trung. Thứ là gì? Phải tha thứ cho người khác. Xã hội ngày nay, toàn thế giới, ai chưa từng phạm sai lầm? Ai chưa tạo tội nghiệp? Cho nên không nên dùng pháp luật để khống chế, nếu dùng pháp luật, họ sẽ phản ứng, lại tạo thành xã hội động loạn. Không những không giải quyết được vấn đề, mà càng khiến cho xã hội động loạn thêm, phải làm sao? Phải tha thứ. Nếu quý vị hỏi tôi, vì sao phải tha thứ? Quý vị phải thương xót họ, vì sao họ làm sai việc? Họ chưa từng tiếp thu giáo dục, nên không hiểu. Ngày nay vấn đề trên toàn xã hội, quý vị truy cứu căn nguyên, là giáo dục xảy ra vấn đề, chứ không phải gì khác. Trong Tam Tự Kinh nói rất hay: “Cẩu bất giáo, tánh nãi khiên”, nếu không dạy dỗ thật tốt, họ sẽ học hư, học sai hoàn toàn, dạy sai hoàn toàn. Từ mẫu giáo đã dạy cạnh tranh, như vậy thì thành cái gì? Trung quốc ngày xưa dạy điều gì? Dạy nhường, không dạy tranh, các em nhỏ sống với nhau phải nhẫn nhường; khi lớn lên hiểu chuyện là khiêm nhường; trưởng thành đi vào xã hội là lễ nhường, nhường đến cùng. Mọi người đều nhường nhau, thế giới này sẽ hòa bình.

Quý vị nói tham ô, ngày nay có vị quan nào không tham ô? Nếu tham ô đều trị tội, thì quan viên của cả nước đều phải trị tội, như vậy thì thành thể thống gì? Không thể làm như vậy. Bất luận là họ tham bao nhiêu, bỏ qua tất cả, quý vị tham bao nhiêu là của quý vị, không hỏi những tội đó, về sau không tham là được. Có thể làm thống kê điều tra tài sản, thừa nhận quý vị, quý vị có bao nhiêu tài sản. Bởi thế không được trừng phạt, phải có lòng thương xót, khiến họ thật sự được an định, quốc gia không xử quý vị. Những lỗi lầm trước đây cho qua, bắt đầu từ hôm nay cố gắng học tập truyền thống văn hóa của thánh hiền, như vậy là tốt. Sau khi học quý vị sẽ hiểu, sẽ thấy xấu hổ không làm việc xấu nữa. Thế nên tâm lượng nhất định phải lớn, nhất định phải bao dung. Nhất định phải cầu cho xã hội an định trước, trong an định làm tốt việc giáo dục, vấn đề có thể giải quyết. Họ nghe xong rất đồng ý nhận xét của tôi.

Một người khác cũng đưa ra vấn đề này, cũng là rất sắc bén, điều này trước đây tôi chưa từng nghe. Hiện nay người tây phương bắt đầu chất vấn nghi ngờ, chế độ dân chủ phải chăng là chế độ tốt nhất? Đã hỏi tôi một câu như vậy. Tôi nói với họ, đại khái một chế độ, đều là do thời đại sanh ra. Thích ứng thời đại này, là những gì cần thiết cho thời đại này, họ dùng một loại chế độ nào đó. Nên chế độ không phải là vĩnh hằng bất biến, nhưng chế độ không quan trọng, quan trọng nhất là giáo dục, vì sao vậy? Vấn đề ngày nay là nhân tâm băng hoại. Chế độ nào trong tay họ, họ cũng lợi dụng nó, mưu cầu danh văn lợi dưỡng cho bản thân. Nếu con người là người tốt, cho dù chế độ không tốt, họ cũng có thể làm được việc tốt. Còn như là người xấu, chế độ tốt đến mấy, họ vẫn làm việc xấu mà thôi.

Nếu quý vị lại hỏi tôi_tôi liền nghĩ đến một vấn đề, làm sao để đem ưu điểm của chế độ dân chủ này, và những ưu điểm, những điều tốt của thời đại đế vương Trung quốc tập hợp lại, như vậy sẽ trở thành rất viên mãn. Một biện pháp, có thể làm được chăng? Có thể làm được. Trong xã hội cũ của Trung quốc thường nói đến Ngũ luân, ngũ thường, tứ duy, bát đức là những luân lý hay, tập hợp ở ngày nay là chính đảng chính trị. Chính đảng chính trị bồi dưỡng người lãnh đạo các tầng lớp của quốc gia, yêu cầu họ thực hành những đạo đức này. Con người đều trở thành người tốt, họ đều làm được việc tốt. Nếu thật sự hiểu được, không ai không chịu làm. Ông Đạo Thạnh Hòa Phu người Nhật hiểu được, ông học được tất cả những gì tốt đẹp của người xưa. Cá nhân ông, người Nhật bản gọi ông là thánh nhân, cá nhân tu dưỡng thành công, đi ra thế giới, không ai không kính phục ông, không tôn kính ông. Ông có điều gì? Ông làm theo những gì cổ thánh tiên hiền dạy, ông thực hành “nhân” của Khổng tử, làm được “nghĩa” của Mạnh tử. Bản thân mở hai công ty, đều đứng vào trong 500 công ty lớn mạnh của thế giới, kinh doanh suốt 50 năm, không có năm nào tổn thất, năm nào cũng kiếm được tiền. Ngành kinh tế gặp khó khăn như thế nào cũng không liên quan đến ông. Quý vị hỏi ông ta kinh doanh như thế nào? Dùng luân lý đạo đức truyền thống để kinh doanh. Các bậc tổ tông là lý niệm đệ nhất trên mặt chính trị, Mạnh tử nói: “Dân vi quý, quân vi khinh”, Đạo Thạnh đã học được điều đó. Cho nên vì sao công ty của ông vĩnh viễn hưng thịnh như vậy? Ông đã học được quan niệm này, nhân viên trong công ty mới quý, ông chủ là nhẹ. Lợi ích của công ty, người đầu tiên là nhân viên, lợi ích thứ hai là khách hàng, lợi ích sau cùng là công ty. Kinh tế này hoàn toàn tương phản với tây phương. Nên nhân viên đều rất vui, mỗi người đều siêng năng làm việc, vì sao vậy? Vì người hưởng lợi ích đầu tiên là họ. Nếu quý vị kinh doanh một quốc gia, quý vị là người lãnh đạo của quốc gia, lợi ích là trăm họ trên cả nước, đất nước này nhất định giàu mạnh. Ông đã thực hiện được những đạo lý này, ông thật sự đã thực hành, nên ảnh hưởng của ông rất lớn.

Hiện nay tuổi tác đã lớn, hình như năm nay là 80 tuổi, đi ra dạy học khắp nơi, truyền bá lý niệm của mình. Cho nên “sùng đức nhân hưng, vụ tu lễ nhường”, vô cùng quan trọng. Câu sau “nước không có đạo tặc, không có oan uổng, mạnh không hiếp yếu, ai cũng được lợi ích”. Đây là Phật hóa chính giáo đại đồng chi trị trong kinh điển.

Tiếp theo là giải thích của Hoàng Niệm Tổ, chúng ta đọc qua một lượt: “Phật sở hành xứ, là chỉ những nơi Phật du hành, tức nơi Phật đến. Lại kiêm chỉ nơi lưu hành Phật pháp của đời sau”. Chúng ta tổng kết điều này, là nơi phổ biến nền giáo dục của Đức Phật. Ngày xưa tự viện am đường đều là trường học, không phải tôn giáo, điều này cần phải biết. Quý vị xem cương lĩnh chấp sự trong chùa, hoàn toàn giống như trường học hiện nay. Phương trượng trú trì là hiệu trưởng; hòa thượng thủ tọa là giáo vụ, là trưởng giáo vụ trong trường; duy na là trưởng huấn đạo; giám viện là tổng vụ trưởng, phân công rất giống với trường học hiện nay.

Ông Phương Đông Mỹ thường nói điều này với tôi, muốn phục hưng Phật giáo, nhất định phải phục hưng chế độ tùng lâm, chế độ tùng lâm là gì? Đại học, tùng lâm của thời cổ đại chính là trường đại học ngày nay, khôi phục việc dạy học. Tùng lâm là trường học, trong đó có rất nhiều khoa, chính là các tông phái khác nhau. Quý vị muốn học điển tịch của Tông phái nào, có thầy giáo chuyên môn dạy môn đó, nên gọi là phân toà giảng kinh, nghĩa là sao? Mỗi lớp học đều có môn học khác nhau, nên nó đích thực là trường học, chúng ta phải biết điều này. Nhất định phải trở lại việc dạy học, trở lại trường học, Phật giáo mới có thể thường trú ở thế gian, các Tôn giáo khác cũng vậy.

Năm nay Vatican có hoạt động, năm ngoái tôi từng đi phỏng vấn, thảo luận đến những vấn đề này. Hoạt động năm nay, tôi vẫn muốn nhấn mạnh vấn đề này: Tôn giáo nhất định phải trở lại nền giáo dục, nó đối với xã hội mới thật sự có cống hiến, tôn giáo mới có thể truyền tiếp ở thế gian này. Nếu như không trở lại giáo dục, rất có thể là bị đào thải, như vậy thì quả là đáng tiếc.

“Quốc’ là quốc gia, ấp là thôn làng, “khưu” có hai nghĩa: Trong Hộ Sớ gọi là “gò núi”, thứ hai trong Chu Lễ gọi “bốn ấp là khưu”, ấp giống như là làng hay trấn vậy. Tu là tụ lạc, chính là thôn lạc, thôn trang. Đại sư Vọng Tây nói: “Quốc ấp khưu tụ tượng trưng nơi Phật đến”, ở đây có trường học Phật giáo, tự viện am đường là trường học, ở đây có kinh điển dạy học. Cho nên “không ai không tiếp thọ giáo hóa của Phật”, câu này rất quan trọng, “nên nói không ai không được giáo hóa”. Đã nhận được sự giáo hóa của Phật, “tức nhận được sự kiết tường, nên được thiên hạ thái bình, cho đến mỗi người đều đạt được lợi ích”, đây chính là những gì đoạn văn này thuật lại.

“Thiên hạ hòa thuận” chính là thế giới đại đồng. “Vạn bang hòa thuận” chính là thiên hạ một nhà. “Nhật nguyệt thanh minh, mưa hòa gió thuận”, là chỉ phong điều vũ thuận, không có hạn hán, không có lũ lụt, không có gió bão, không có mưa đá, không có những thiên tai tự nhiên này. “Tai lợi bất khởi”, tai là chỉ tai họa, lợi là ôn dịch. “Không có những thảm họa như núi lở, động đất, sóng thần, đại địa chìm vân vân, nhưng tai nạn như nước lửa đao binh, lại không có lan truyền những bệnh ôn dịch”, xã hội này bình an biết bao. Nguồn cơn của những thảm họa này, trong kinh Đức Phật nói rất rõ ràng, và hiện nay cũng được các nhà khoa học chứng minh. Họ phát hiện được một vấn đề, ý niệm của con người có thể thay đổi hiện tượng vật chất bên ngoài. Nên trong kinh Đức Phật dạy: Động đất là do ngạo mạn chiêu cảm ra, người ở vùng đó ngạo mạn, thì nơi đó rất nhiều động đất, ngạo mạn chiêu cảm động đất. Sóng thần là tham lam, tham tâm chiêu cảm lấy lũ lụt. Đất sụp, hiện nay nói là hố tử thần, đây thuộc về hoài nghi. Hoài nghi đối với bản thân, hoài nghi cha mẹ, hoài nghi tổ tông, hoài nghi thánh hiền, hoài nghi Phật Bồ Tát, sẽ gây ra hố tử thần.

“Nước lửa đao binh”, nước là tham, lửa là sân, đao binh là chiến tranh. “Ngũ độc đầy đủ”, năm độc là tham sân si mạn nghi đều đầy đủ, thiên tai liền khởi lên. “Ôn dịch lưu hành”, đây là tất cả các ác nghiệp chiêu cảm. Trong ác nghiệp quan trọng nhất là nghiệp sát sanh, trong nghiệp sát sanh là tham ăn. Thử nghĩ lại xem, mỗi ngày giết hại và ăn thịt hết bao nhiêu chúng sanh! Và còn giết người, giết người ở đâu? Phá thai là giết người, mỗi ngày ở nơi thành phố này có bao nhiêu người nạo phá thai? Tôi nghe có người nói: Trên toàn thế giới, mỗi năm phá thai hơn 5000 vạn, hai năm hơn một ức. Một năm hơn 5000 vạn, hai năm là 1 ức, đây là giết người. Những đứa bé này đến thế gian này, Đức Phật nói do bốn nhân duyên, không phải bốn nhân duyên này không đầu thai vào gia đình quý vị. Họ đến báo ân, nhưng quý vị giết họ thì ân biến thành oán. Họ đến báo thù, báo oán, quý vị giết chết họ thì oán lại càng thêm oán. Họ đến trả nợ, quý vị giết chết họ, nợ bây giờ lại nợ thêm mạng sống, điều này phiền phức rất lớn. Đời này đời sau oan oan tương báo không bao giờ dứt, quý vị làm sao sống tốt được? Khi vận khí quý vị đang thịnh, họ chỉ đứng một bên nhìn, không dám gây phiền quý vị. Khi vận khí quý vị suy yếu, họ sẽ nhập vào trên thân quý vị để gây phức, nên phiền phức rất lớn. Thật sự hiểu rõ ràng minh bạch những chân tướng sự thật này, chúng ta tự nhiên rất cẩn thận trong khởi tâm động niệm, không thể có ác niệm. Nhất định không được làm những việc sát đạo dâm vọng, đây là ác nghiệp, chắc chắn có ác quả. Tham sân si mạn nghi là gốc của phiền não, căn bản của tất cả ác nghiệp. Chúng ta không cách nào đoạn được, nhưng ít nhất phải khống chế nó, hạ thấp nó, nhất định phải buông bỏ dục vọng, dục vọng là duyên. Nếu không buông bỏ dục vọng, năm độc tham sân si mạn nghi liền hiện tiền. Năm độc hiện tiền sẽ tạo sát đạo dâm vọng, tức tạo nghiệp, hữu ý hay vô ý điều đang tạo.

Ngày nay thiên tai hiện tiền, chẳng phải không có nguyên nhân, chúng ta nhất định phải cẩn thận, phải siêng năng nỗ lực niệm Phật. Nói thật, ngày nay ngoài niệm Phật ra, không có con đường thứ hai để đi, thiên tai thật sự đang ở trước mắt.

Đức Phật nói rất rõ ràng, chúng ta ở trên địa cầu này, là có cộng nghiệp, có biệt nghiệp với mọi người. Có thể tránh được chăng? Tôi cảm thấy đó không phải là điều quan trọng, điều quan trọng là phải giác ngộ, là phải hiểu. Nhất định phải buông bỏ ý niệm bất thiện, ngôn ngữ bất thiện, hành vi bất thiện. Đại sư Ấn Quang dạy chúng ta, phải thường nghĩ đến “chết”. Những năm về già ngài thường bế quan. Tôi có đến xem nơi ngài bế quan, Chùa Linh Nhạc Sơn ở Tô Châu. Tôi tin có rất nhiều người đến xem, gian phòng bế quan rất nhỏ, nơi ngài lạy Phật là một gian phòng rất nhỏ. Trong đó có một cái bàn, đặt một tượng Phật A Di Đà, rất đơn giản. Ở sau Phật A Di Đà treo một chữ lớn, là chữ “tử” do chính tay ngài viết, dán ở sau tượng Phật. Trên bàn chỉ có một cặp đèn sáp, một ly nước cúng, một lư hương, một cái khánh, một cái mỏ nhỏ, ngoài ra không còn gì nữa. Đó là nơi tổ sư sống và tu hành, là tấm gương tốt nhất cho người tu hành chúng ta, thật sự buông bỏ.

Tâm hành bất chánh, lần thiên tai này chắc không tránh khỏi. Không thể tránh được cũng đừng sợ hãi, niệm Phật cầu sanh Tịnh độ là được, nên đây là việc tốt. Thân thể chúng ta không giữ được, thân có sanh tử, chúng ta không có sanh tử, nhất định phải hiểu điều này. Sau khi chết, sẽ đi tìm một thân thể khác, gọi là luân hồi, nên thân không phải là ta. Khi mê gọi là linh hồn, linh hồn không ra khỏi lục đạo. Khi giác ngộ gọi là linh tánh, linh tánh vượt ra khỏi lục đạo. Thế nào mới giác ngộ? Buông bỏ khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước, như vậy là giác ngộ. Sau khi giác ngộ, không gian hoạt động của linh tánh là biến pháp giới hư không giới, ở đâu cũng đến được, không có chút chướng ngại nào. Thân thể rất phiền phức, ăn mặc ở đi, chịu rất nhiều phiền toái.

Thiên tai đến, có người cung cấp một phương pháp hay: Đừng ăn cơm, đừng uống nước, cũng có thể sống ở nhân gian, sống có ý nghĩa gì? Con người không ăn không uống, không tệ lắm, nhưng niệm Phật cầu sanh Tịnh độ, như vậy mới đúng, vì sao vậy? Không ăn không uống, năng lượng yếu, công việc nặng một chút là làm không nổi, vì ta không có thể lực, nên sống ở thế gian ý nghĩa không lớn. Nhưng phương pháp này, khi thiên tai ập đến, giúp chúng ta kéo dài thọ mạng thêm mấy ngày, cố gắng niệm Phật cầu sanh Tịnh độ, công đức này rất lớn.

Chúng ta mãi mãi ghi nhớ giáo huấn của pháp sư Doanh Kha, ba ngày ba đêm có thể niệm Phật A Di Đà đến, và ông đã ra đi theo Phật. Điều này đối với chúng ta mà nói, đây là tin tức tốt nhất, khiến chúng ta thật sự xa rời tất cả ưu tư sợ hãi, thân tâm an ổn, Cần phải buông bỏ vạn duyên, nhất tâm cầu sanh Tịnh độ, như vậy mới thật sự được sanh.

“Nước giàu dân an”, ở đây nói rất hay, quốc gia giàu mạnh, sanh sản được mùa, nhân dân an lạc, là việc tốt. “Không có binh can”, binh là binh đao, lấy kim thuộc làm thành quân khí sắc bén, qua là vũ khí trên đầu bằng. Những thứ này là của ngày xưa, bây giờ không còn. Hiện nay chỉ có vũ khí phát triển, vũ khí có sức sát thương lớn, người ngày xưa khó mà tưởng tượng được. Đây là ví dụ về chiến tranh.

Gọi là bên trong không có đạo phỉ phản nghịch, bên ngoài không có các nước xâm lăng, có thể chăm lo văn hóa giáo dục, vì không còn dùng đến binh qua. Đây là nói xã hội an định hòa thuận, không có đạo tặc, quả thật là đêm không cần đóng cửa, trên đường không lượm của rơi. Trong xã hội hiện nay vẫn còn.

Lần này tôi đến Nhật giảng kinh, ở đó nửa tháng, nơi một vùng nông thôn, vùng nông thôn đó đích thực giữ được cảnh tượng này. Tôi thấy bên đường có bán rau, họ làm một chòi nhỏ. Trên rau để giá tiền, chỉ để đó không có người trông coi, nếu quý vị muốn lấy rau, thì để tiền vào trong hộp. Đây là chỗ thu tiền, quý vị để vào đó, không có ai bán. Đại khái người ta từ sáng sớm đã để rau ở đó, tối đến mới đi lấy về, thật hiếm thấy! Mỗi người đều thành thật như vậy, hòa thuận như vậy. Tôi thấy vậy vô cùng hoan hỷ, con người không có tham tâm, không có ý niệm chiếm đoạt của người khác. Nên có người nói với tôi, nhân dân đều là người tốt, nhân dân rất dễ dạy, muốn học tập truyền thống văn hóa thì không khó chút nào.

“Sùng đức hưng nhân”, tôn sùng đạo đức, đây là “sùng đức”. Hưng Thí Nhân Chánh gọi là hưng nhân, “vụ tu lễ nhường”, ở trước tôi nói rất nhiều về điều này. Hội Sớ nói: “Có thứ tự tôn ti là lễ, người có trước có sau là nhường. Mọi việc phải nghĩ cho người khác trước, bản thân luôn đứng ở phía sau”, đây là tích đức, đây là tu phước. “Nhường là thoái nhường, đẩy điều tốt cho người khác, tự mình không hưởng nó”, việc tốt tuyệt đối nhường cho người khác, chúng ta có thể nhận lãnh sai lầm. Làm như vậy, chính là công đức chân thật. Quý vị muốn hỏi vì sao? Vì quý vị làm gương tốt cho xã hội. Hiện nay người trên xã hội đều là cạnh tranh, khởi tâm động niệm đều tổn người lợi mình. Chúng ta làm tấm gương tốt cho mọi người noi theo.

Ông Đạo Thạnh Hòa Phu là một thương nhân người Nhật bản, hoàn toàn dùng nhân nghĩa, dùng đạo đức để kinh doanh, ông kinh doanh thành công. Điều này đem đến cho những nhà xí nghiệp, buôn bán, làm ra tấm gương tốt nhất, là thánh nhân trong các thương nhân. Quả là đáng quý, chính là ông không tranh, ông nhường, nhường vẫn kiếm tiền, kiếm được càng nhiều, đây là điều kỳ lạ, nên hiện nay rất nhiều người muốn học theo ông.

“Nước không có đạo tặc”, nhân dân đều làm theo việc công giữ pháp, nên không có trộm cắp, không ai muốn làm tổn thương người khác. “Không có oan uổng”, người lãnh đạo công chính liêm minh, không mảy may tơ hào, nên không có án sai. Những người lãnh đạo này, nhân viên công vụ, liêm là liêm khiết không tham ô, minh là có trí tuệ. Họ xử lý sự việc rất công chánh, xem rõ ràng, nên không hàm oan người khác, không làm sai điều gì.

Mạnh không hiếp yếu, mỗi người đều được lợi ích, ỷ mạnh hiếp yếu thật là nguồn gốc tai họa của thế gian. Câu này nói rất chính xác, dựa vào oai thế của cải của mình để áp bức nhân dân, hoặc là áp bức đối phương, khiến người ta không phục, như vậy là kết oán thù. Sau khi kết oán thù, đời đời kiếp kiếp oan oan tương báo không bao giờ dứt, khổ không sao nói hết.

Bá chủ đất nước mà mượn quân lực của mình để hiếp đáp kẻ yếu, dùng vũ lực lớn mạnh hiếp đáp người khác. Người giàu dựa vào của cải của mình mà bốc lột người nghèo. Người chấp quyền, đương quyền, dựa vào quyền thế, ức hiếp nhân dân. Người làm sai, kết thành đảng phỉ, bức hại lương thiện. Lấy nhiều chọi ít, ỷ thế hiếp người, hút mồ hôi nước mắt của người, no mình đau lòng người khác. Họa nước tai ương cho dân, không ngoài những điều này. Những hiện tượng này trong xã hội này hầu như đến đâu cũng đều nhìn thấy, nên xã hội động loạn đều do đây mà có. Thảm họa của địa cầu không phải không có nguyên nhân, do cộng nghiệp của nhân dân trên địa cầu chiêu cảm nên. Chúng ta không thể không biết. Chư vị học Phật cần phải đề cao cảnh giác. Cổ nhân có câu: “Trước cửa địa ngục tăng đạo nhiều”, vì sao nói câu này? Nói câu này là ý gì? Tăng và đạo là người tu đạo, phẩm cách cao sang, có học vấn có đức hạnh. Nếu không thật sự tu dưỡng đạo đức, thành tựu học vấn, vì chánh pháp cửu trú. Học Phật là vì chánh pháp cửu trú, học đạo là vì đạo pháp cửu trú. Cửu trú nhất định phải có truyền nhân, truyền nhân chính là những trưởng giả thật sự có đạo đức, có học vấn. Tiếp nhận mười phương cúng dường, không thể nâng cao linh tánh của bản thân, thành tựu đạo đức học vấn của mình, như vậy quý vị sẽ tạo tội nghiệp. Đó chính là một câu khác nói, đều là nói đến người này: “đời này không ngộ đạo, mang long đội sừng trả”, nên biết mang long đội sừng để trả là nửa đoạn sau. Nửa đoạn trước họ phải đọa địa ngục chịu tội, chịu tội địa ngục hết rồi, đọa vào súc sanh để trả nợ, trường hợp này rất nhiều.

Trước đây giảng kinh tôi thường nói, bát cơm của người xuất gia rất khó ăn. Trong xã hội, có 360 nghề, nhưng bát cơm này khó nuốt nhất. Ngày xưa một bát cơm ngàn nhà, ngày nay chúng ta ăn bát cơm này, vẫn là ngàn nhà, quý vị nói có bao nhiêu người cúng dường, người ta cúng dường là vì điều gì? Là vì tu phước. Tâm hành của chúng ta có phước báo gì có thể cho người ta? Người ta cúng dường mình, nhưng họ không đạt được phước báo này, như vậy thì phải trả nợ, nợ này trả không hết. Bởi vậy một số người không biết cái lợi và hại của người xuất gia, họ có gan mới dám xuất gia. Ngày nay Nho Thích Đạo đều suy yếu, nguyên nhân suy yếu không có gì khác, không có người là suy yếu: “Người có thể hoằng đạo, không phải đạo hoằng người”. Trong Phật giáo có nhân tài xuất hiện sẽ hưng khởi, không có nhân tài thì suy yếu, người như thế nào? Giảng kinh dạy học. Đức Thế Tôn suốt đời giảng kinh, từ khai ngộ, 30 tuổi khai ngộ, 79 tuổi viên tịch, không nghỉ ngày nào, một ngày giảng bao lâu? Hầu như không ngừng nghỉ, từ sáng đến tối, khi không giảng kinh, thân giáo. Đây là vì người diễn thuyết, biểu diễn cho chúng ta noi theo, ngài hành trì tất cả những gì đã nói ra. Biểu hiện trong cuộc sống, biểu hiện trong công việc, biểu hiện trong xử sự đối nhân tiếp vật, không có một pháp nào không phải Phật pháp. Chúng ta phải hiểu, không thể không đọc kinh, không thể không giảng kinh. Ngày ngày giảng, đem lại lợi ích cho bản thân, giảng cho ai nghe? Giảng cho bản thân nghe, bản thân đích thực không sót buổi học nào. Người khác muốn nghe viên mãn bộ kinh này, cơ hội không nhiều, nhưng bản thân thật sự viên mãn từ đầu đến cuối.

Giảng kinh được lợi ích lớn nhất là ai? Là bản thân, mới thật sự đồng hạnh đồng đức với chư Phật Bồ Tát. Suốt đời không cần thọ trì nhiều, một bộ kinh là đủ, một kinh thông thì tất cả kinh đều thông. Bản thân thông suốt được một bộ rồi, người khác mời ta giảng kinh, thỉnh kinh gì đều giảng được hết, đều không có chướng ngại, vì sao vậy? Đã ngộ, khai ngộ. Giữ quy củ, đây là được định, nhân giới sanh định, nhân định phát tuệ. Trí tuệ khai, đã quán thông, pháp thế xuất thế gian đều không có chướng ngại. Đây gọi là pháp hỷ sung mãn, thường sanh tâm hoan hỷ.

Phật giáo, nếu không trở về việc giáo dục, như mục sư Đào Nhiên của Thiên Chúa Giáo nói: Hai ba mươi năm sau, có thể Tôn giáo sẽ biến mất khỏi thế gian, không còn nữa. Bởi thế Tôn giáo toàn là giáo dục cao cấp của xã hội, chúng ta nhất định phải khôi phục lại. Một người học một bộ kinh, mười năm chắc chắn thành tựu, mười năm không phải là thời gian quá dài, mỗi người đều có thể thành tựu, vì sao không làm?

Câu sau cùng: “mỗi người đều đạt được lợi ích”, người người đều được lợi ích của mình. Hai bên sống an ổn với nhau, không có gì không tương thông, cùng sống hòa mình, không phân biệt hơn thua, đối nhân xử thế phải nhân hậu, cho người khác những điều tốt đẹp, bản thân khổ một chút cũng không sao. Nguyện thế gian đạt đến đại đồng, những nơi Phật đến đều được lợi ích, đây là ở trên nói đến những lợi ích. Hiển lộ từ bi không thể nghĩ bàn của Đức Phật.

Đoạn kinh văn này, là thế giới đại đồng mà trong kinh Đức Phật nói, là lý tưởng đại đồng chi trị của người xưa. Đại đồng chi trị không phải hoàn toàn lý tưởng, người xưa đã từng thực hiện. Thời đại của Hoàng Đế, Nghiêu, Thuấn, Ngu chính là thế giới đại đồng, đến Hạ Thương Chu mới suy yếu, chỉ ở mức độ trung bình. Từ nhà Hán đến Mãn Thanh hoàn toàn dựa vào lễ, dùng lễ trị nước. Sau khi nhà Thanh mất, lễ không còn, xã hội động loạn. Làm sao để giúp xã hội này khôi phục lại nền xã hội an định hòa thuận? Nhất định phải khôi phục truyền thống giáo dục, khôi phục truyền thống dạy học của ba nhà Nho Thích Đạo, xã hội mới khôi phục bình thường, mới hóa giải được thảm họa trên địa cầu.

Hết giờ rồi, hôm nay chúng ta học đến đây.

Hết tập 542

Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa Tập 542 PAGE 1

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.