Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa

Tập 470

Chủ giảng: Pháp Sư Tịnh Không

Chuyển ngữ: Nguyên Thanh

Biên tập: Bình Minh

Thời gian: 26.6.2011

Địa Điểm: Cao Hùng -Đài Loan

Chư vị pháp sư, chư vị đồng học, mời ngồi xuối. Mời quý vị xem Đại Thừa Vô Lượng Thọ Kinh Giải, trang 591, hàng thứ 6, bắt đầu xem từ câu: dĩ hạ số cú kinh văn.

“Dĩ hạ số cú kinh văn, trùng minh tự tha nhị lợi dữ bình đẳng thuyết pháp chi đức hạnh, nhân du sát độ sanh bất ly thuyết pháp dã. Đản thuyết pháp bất ly tự giác, cố hạ vân: xả ly nhất thiết chấp trước, thành tựu vô lượng công đức, dĩ vô ngại huệ, giải pháp như như. Trùng minh tự lợi chi hành viên mãn. Thử tứ cú dĩ xả ly chấp trước vi thủ giả, nhân thử thật vi nhập đạo chi quan kiện”.

Hôm qua chúng ta học đến đây. Ý nghĩa này rất sâu, và cũng rất quan trọng, thật sự muốn nhập môn, muốn khế nhập cảnh giới của Phật, đây là một điểm then chốt, điểm then chốt hiện hữu chúng ta không thể không biết, tức là xả ly vọng tưởng chấp trước. Kinh văn nói phần trước, nói phần sau, ở giữa thì tỉnh lược, nhất định bao hàm trong đó, nếu nói một cách cụ thể là xả ly vọng tưởng, phân biệt, chấp trước.

Kinh Hoa Nghiêm nói cho chúng ta ba việc, tất cả đều là xả ly, “ngay đây là đức tướng trí huệ của Như Lai”. Đây là lời đức Thế Tôn nói trong kinh Hoa Nghiêm: “tất cả chúng sanh đều có đức tướng trí huệ của Như Lai”. Đều đã chứng đắc, câu nói này là đại viên mãn, đã hoàn toàn nói ra cho chúng ta. Vọng tưởng là vô thỉ vô minh phiền não. Phân biệt là trần sa phiền não, trần sa là ví dụ, tức là rất nhiều phiền não, phân biệt đem đến cho quý vị rất nhiều phiền não, giống như trần sa vậy, đếm không hết được. Tiếp đến là kiến tư phiền não, kinh Hoa Nghiêm gọi là chấp trước. Cho nên chấp trước tức là phiền não kiến tư, phân biệt là trần sa phiền não, vọng tưởng là vô thỉ vô minh phiền não. Những thứ phiền não này phải buông bỏ, nếu không buông bỏ ba loại này thì không thể chứng đắc. Muốn chứng đắc quý vị nhất định phải buông bỏ, chỉ cần buông bỏ, ngay đây là trí huệ đức tướng của Như Lai. Là như thế nào? Là đã thành Phật, Phật quả rốt ráo viên mãn. “Cố kinh tục vân”, trong kinh nói tiếp, “thành tựu vô lượng công đức”, chỉ có Như Lai quả địa mới thật sự thành tựu vô lượng công đức.

Từ ý nghĩa này chúng ta có thể lãnh hội được, niệm Phật rất quan trọng, quan trọng ở đâu? Câu danh hiệu Phật này vốn là vô lượng công đức mà chư Phật Như Lai trong vô lượng kiếp đã thành tựu, đem công đức này gia trì cho chúng ta. Quý vị niệm một câu A Di Đà Phật thì Ngài gia trì một lần, niệm hai câu, gia trì hai lần. Quý vị tư duy quan sát kỹ mà xem, có phải như vậy không? Nếu đúng như vậy, nếu là thật, thì chúng ta không còn hoài nghi nữa. Đây là chân thật, chẳng những chân thật, mà là chân thật trong chân thật, nhất định không hư vọng. Để chúng ta liên tưởng đến bộ kinh này, chú giải của bộ kinh này, với ý nghĩa công đức danh hiệu Phật là bằng nhau. Đức Thế Tôn giới thiệu cho chúng ta rằng: đây là Phật A Di Đà vô lượng kiếp tu tập thành tựu công đức. Chúng ta đọc kinh này một lần, là được sự thành tựu công đức trong vô lượng kiếp của Phật A Di Đà gia trì. Chúng ta khởi một ý niệm, muốn vãng sanh về thế giới Cực Lạc cũng như vậy. Cho nên trong kinh này đức Phật thường nói: “công đức không thể nghĩ bàn”, nhất định không phải là giả.

“Vô ngại huệ giả, chỉ viên dung thông đạt chi Phật huệ”. Chúng ta phải đặc biệt chú trọng đến hai chữ “viên dung” này, vì sao? Đích thực chúng ta khởi tâm động niệm, ngôn ngữ tạo tác, sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần tức là không viên dung, cho nên có quan hệ không tốt với cảnh giới sáu trần, nếu như có quan hệ tốt thì thiên tai làm sao có được? Quan hệ tốt không thể phát sanh thiên tai, phát sanh thiên tai nhất định phải biết, quan hệ của chúng ta chưa tốt. Sự xung đột, mâu thuẫn giữa người và người, có sự hiểu lầm, nguyên nhân tại sao? Vì không quan hệ tốt, không biết viên dung, không thông đạt. Phải như thế nào mới thông đạt? Đương nhiên tốt nhất là buông bỏ tất cả vọng tưởng phân biệt và chấp trước, như vậy thì chẳng có gì không viên dung, chẳng có gì không thông đạt. Không buông bỏ phiền não tập khí, quý vị phải tu nhẫn nhục ba la mật, quý vị phải học tập khai mở tâm lượng, khai tâm lượng bắt buộc phải tu, vì sao? Người xưa thường nói: “lượng lớn phước lớn”, nếu không khai mở tâm lượng, phước báo của quý vị có hạn, quý vị không có phước báo lớn. Phước báo lớn điều kiện thứ nhất là tâm lượng lớn. Phước báo của Phật rất lớn không ai sánh bằng, nguyên nhân vì sao? Vì tâm của Ngài bao thái hư, lượng của Ngài châu sa giới. Chúng ta nghe vậy, tự than thở mình không bằng, không có tâm lượng lớn như Ngài, quý vị sẽ không có phước báo bằng Ngài. Nếu muốn có phước báo lớn, thì tâm lượng này chẳng thể không khai mở.

Dưới đây nói về vô ngại huệ. “Ngụy dịch tác vô ngại trí. Đại Kinh Tập vân: vô ngại trí huệ vô hữu biên, thiện giải chúng sanh tam thế sự”. Đây là hai câu kệ trong Đại Kinh Tập, nói rõ tác dụng của vô ngại trí huệ, hoàn toàn biết được quá khứ, hiện tại, vị lai của tất cả chúng sanh.

Phẩm Hóa Thành Dụ trong Kinh Pháp Hoa nói: “Như Lai vô ngại trí, tri bỉ Phật diệt độ, cập Thanh Văn Bồ Tát, như kiến kim diệt độ”. Ý của diệt độ này rất sâu, sao gọi là diệt? Sao gọi là độ? Diệt là không còn tập khí phiền não. Buông bỏ chấp trước, đã diệt kiến tư phiền não thành A la hán, đây là độ, nghĩa là đưa họ từ địa vị phàm phu đến địa vị Thanh văn. Phân biện, trần sa phiền não đoạn rồi, đưa Thanh Văn, Duyên Giác lên đến Phật Bồ Tát, đây cũng là độ, độ họ thành Bồ Tát, độ họ thành Phật. Nếu lên cao nữa, buông bỏ khởi tâm động niệm, tức là diệt vô thỉ vô minh phiền não, giúp Bồ Tát chứng pháp thân bình đẳng, họ là pháp thân đại sĩ trong thật báo, đây là ý nghĩa của diệt độ.

Trong tứ thánh đế- khổ tập diệt đạo, chỉ dùng một chữ, tức là chữ diệt trong tứ thánh đế- diệt đế. Vô ngại trí huệ có thể biết Phật diệt độ, Thanh Văn diệt độ, thấy Phật ngày xưa cũng như Phật hôm nay. Vì sao vậy? Vì trong cảnh giới này, không có thời gian không gian, không có thời gian nên không có trước sau, sự việc phát sanh là ngay lúc đó. Trong kinh Hoa Nghiêm nói: “thập thế cổ kim, bất ly đương hạ”, tức là không rời một niệm, trong niệm này có đủ “thập thế cổ kim”, đây là nói rõ không gian bất khả đắc, thời gian bất khả đắc, đây là gì? Đây là “giải pháp như như”. Chữ như thứ nhất là pháp tánh, chữ như thứ hai là pháp tướng. Pháp tánh như pháp tướng của nó, pháp tướng như pháp tánh của nó, tánh tướng là một không phải hai, cho nên gọi là như như, tánh như tướng, tướng như tánh, ý nghĩa này ở trước nói rất nhiều lần.

Tịnh Ảnh Sớ nói: “giải pháp như như, thị kỳ lý giải, không đồng viết như”. Chỉ có “không” mới hoàn toàn tương đồng, “có” thì bất đồng. “Giải tri nhất thiết vạn pháp giai như”. Vạn pháp đều không, vạn pháp đều đồng, cho nên vạn pháp đều như, gọi là giải như như. Như như là một trong năm pháp trong kinh Lăng Già. Lý thể của pháp tánh. Lý thể tức là tự tánh, là chân tâm, năng sanh năng hiện. Bình đẳng bất nhị nên nói là như. “Bỉ thử chi pháp giai như”. Thử là bản thân, bỉ là vật ngoài thân, vật ngoài thân là tất cả pháp trong biến pháp giới hư không giới, đều như vậy, không khác, nên gọi là như như. Tát cả pháp đều do tự tánh biến hiện, cho nên tất cả pháp chính là tự tánh. Thân thể của chúng tôi là tự tánh, thân thể của quý vị là tự tánh, thân thể của người khác cũng là tự tánh, thể tánh của hoa lá cỏ cây, thể tánh của sơn hà đại địa, thể tánh của hư không pháp giới đều là tự tánh, nên gọi là như. Tánh như tướng của nó, tướng như tánh của nó, tánh và tướng hợp lại gọi là như như, gọi rất hay!

“Thị chánh trí sở khế chi lý thể”, chánh trí, trong pháp tướng tông nói về tứ phần, chánh trí là chứng tự chứng phần. “Thị chánh trí sở khế chi lý thể” là tự chứng phần, từ tự chứng phần biến ra kiến phần, từ kiến phần lại hiện ra tướng phần. Trong đại thừa Phật pháp nói khởi nguyên của vũ trụ, y chánh đồng thời, không có trước sau. Chánh báo là bản thân ta, y báo là hoàn cảnh mà chúng ta đang sống, hoàn cảnh sống của chúng ta và ta là nhất thể, chẳng có gì không phải là nhất. Cho nên, vạn pháp đều như, vạn pháp như như, ý nghĩa là như vậy.

Lại Đại Thừa Nghĩa Chương quyển tam nói- tam là quyển thứ ba, “ngôn như như giả, thì tiền chánh trí sở khế chi lý, chư pháp thể đồng, cố danh vi như”. Đây là trong Đại Thừa Nghĩa Chương giải thích, nói rất hay. “Ngôn như như giả” cũng là “chánh trí sở nhập chi lý, chư pháp thể đồng”, ở trước cũng là ý nghĩa này. Chữ này trong thuật ngữ Phật học dùng rất nhiều, dùng rất phổ biến, ý nghĩa của nó chẳng thể không biết, không được hiểu sai về nó. Nếu hiểu sai là sai hết, sai toàn bộ, cho nên phải hiểu nó thật chính xác. “Tựu nhất như trung, thể bị sa giới hằng sa Phật pháp”. Tánh thể tức là tự tánh, bị là có đủ, đây là tự nhiên, không phải tu được, nó là tánh đức của tự tánh. Khi Huệ Năng đại sư kiến tánh Ngài nói: “đâu ngờ tự tánh vốn tự đầy đủ”, tức là ý này, nó vốn tự đầy đủ. “Thể bị sa giới hằng sa Phật pháp”, trước nói sa giới, sa giới là gì? Giới là thế giới, nhiều như cát sông hằng, vô lượng vô biên quốc độ của chư Phật, đây gọi là sa giới hằng sa Phật pháp. “Tùy pháp biện như”, trong kinh Pháp Hoa nói về thập như. “Tùy pháp” là chọn bất kỳ một pháp nào, thể tánh của nó là như, tánh đức của nó là như, không có pháp nào ngoại lệ, mỗi pháp đều như.

Lại Hội Sớ nói: “như như thị bất nhất bất dị”. Thể là nhất, tướng là nhiều, tướng vô lượng vô biên, tác dụng của nó cũng nhiều, cho nên nói nó bất nhất bất dị. Không thể nói nó là nhất, cũng không thể nói nó là bất nhất, không thể nói nó là không, cũng không thể nói nó là có. Trong giáo lý đại thừa thường nói: “Phật thị môn trung nhất pháp bất lập”, rất trong sạch, không chút nhiễm ô.

Ý nghĩa câu “bất không bất hữu”, chính là trung đạo đệ nhất nghĩa đế tướng. Tướng là hình dạng, hình dạng của trung đạo đệ nhất nghĩa đế, chính là không lập nhị biên, tất cả đều buông bỏ, không lập nhị biên, trung đạo cũng không có, đây là thật sự buông bỏ. Nếu còn có trung đạo thì quý vị sai rồi, trung đạo từ đâu mà có? Đem nhị biên hợp lại thành một, một này lại có trung đạo đối lập, tự tánh không có đối lập. Tự tánh không có đối lập, có đối lập là mê, người giác ngộ không có đối lập. Chúng ta học Phật, phải nhớ kỹ, chúng ta muốn nhập cảnh giới của Phật, trong cảnh giới của Phật không có đối lập. Ở trước đã nói qua, trong cảnh giới Phật không có thành kiến, trong cảnh giới Phật không có khởi tâm động niệm, trong cảnh giới Phật không có phân biệt chấp trước. Vạn pháp đều không là cảnh giới Phật, đây là từ thể mà nói. Vạn pháp đều thị, vạn pháp đều như, đều là từ tướng mà nói, vì tướng tức là thể, thể tức là tướng, tánh tướng bất nhị. Cho nên chúng sanh và Phật là một. Chúng sanh là tất cả chúng sanh, Phật là giác ngộ quả Phật viên mãn, với lục đạo chúng sanh, với chúng sanh trong tam đồ là không sai không khác. Trong Hội Sớ nói: “bất không bất hữu, bất nhất bất dị, chánh thị trung đạo đệ nhất nghĩa đế tướng dã”.

Tổng hợp hai cách nói ở trên, chúng ta hiểu rõ, bỉ thử đều là như, đã là như, cho nên nó bất dị- không hai. “Hựu viết bỉ thử, cố bất nhất. Cố vân như nghĩa phi nhất dã”. Ý nghĩa giống như chữ này rất nhiều, không phải một loại, ý nghĩa rất sâu rất rộng.

Câu kinh văn dưới đây, “Thiện tri tập diệt âm thanh phương tiện”, đây là câu cuối của đoạn này. “Hội Sớ viết, trí, thiện tri, tập diệt âm thanh phương tiện.

“Hội Sớ viết: tập tức tập đế, ý diệc kiêm khổ”. Khổ là khổ đế, khổ đế trong tứ đế- khổ tập diệt đạo. “Diệt tức diệt đế, hàm đạo chi ngôn, nhân quả tương thiệp”. Vì diệt là quả, đạo là nhân, nhân quả tương quan, trong nhân có quả, trong quả có nhân. “Cố thuyết tứ đế chi giáo, tức âm thanh phương tiện”. Đối với căn tánh tiểu thừa mà nói. “Thử Sớ- tức là Hội Sớ, dĩ tập diệt tức khổ tập diệt đạo tứ đế pháp trung chi tập diệt nhị đế, cố vân tập trung dĩ kiêm khổ, diệt trung diệc hàm đạo. Kim ngôn tập diệt, tức biểu tứ đế”. Nói tập diệt, thì quý vị phải nghĩ đến khổ tập diệt đạo đều đã nói rồi. “Hựu do ư nhân nhập quả hải”, trong nhân có quả, “quả triệt nhân nguyên”, trong quả có nhân. “Nhân quả tương thiệp, tiểu đại thiên viên, hồi quy nhất thừa pháp trung, cố thuyết tứ đế chi giáo, thị tức phương tiện nhi thuyết, danh vi âm thanh phương tiện”. Ở đây nhắn nhủ rất rõ ràng, “nhân nhập quả hải, nhân trung hữu quả, quả triệt nhân nguyên”. Tiểu là tiểu thừa, đại là đại thừa, viên là viên mãn, thiên là không viên mãn, những thứ này cuối cùng đồng quy về một pháp. “Cố thuyết tứ đế chi giáo, thị tức phương tiện nhi thuyết”. Đức Phật dạy học, tùy thuận thiện căn, phước đức, nhân duyên của chúng sanh, chư Phật Như Lai và các vị pháp thân đại sĩ, họ hiểu rõ ràng, minh bạch.

Người ở thế giới của chúng ta, vô thỉ kiếp đến nay dùng âm thanh để truyền tin tức, vô lượng kiếp đến nay đã thành thói quen. Trên lý luận rất dễ thay đổi, thực sự chỉ khác nhau ở một niệm, nhưng về sự chúng ta muốn làm được rất khó khăn, thân muốn làm nhưng ý không phối hợp. Quý vị làm việc của quý vị, nó nghĩ việc của nó, không tương quan đến quý vị, vốn là quan hệ vô cùng mật thiết, bây giờ trở thành oan gia đối đầu, không tương can. Là do ai làm? Thức A lại da, vọng tâm không ổn định, nó nghĩ đông nghĩ tây, nghĩ trước nghĩ sau, vọng tưởng. Nhưng họ không biết họ vọng tưởng, họ cho rằng tư tưởng này là chính xác, chưa bao giờ nghĩ đến muốn buông bỏ tư tưởng này, nghĩ cũng chưa nghĩ qua, làm sao họ có thể làm được chứ? Dạy họ buông bỏ là ý của Phật Bồ Tát, không phải ý của họ.

Mời xem tiếp hàng dưới. “Tập thiện chi giáo, danh tập âm thanh. Diệt ác chi giáo, danh diệt âm thanh. Bồ Tát ư thử tất năng thiện giải, cố danh thiện tri. Ư trung xảo tri, cố viết phương tiện”. Phương là phương pháp, tiện là tiện nghi. Dùng cách nói bây giờ là phương pháp rất thích hợp, phương pháp này dùng rất tốt, thật sự giúp họ khai ngộ, đây gọi là phương tiện, ở đây giải thích rất hay. Chúng ta đọc Tịnh Ảnh Sở lại từ đầu. “Hựu Tịnh Ảnh Sớ viết: thiện tri tập đẳng”, tập là tập, tập đẳng là khổ tập diệt đạo, “ư trung xảo tri, cố viết phương tiện. Hựu Gia Tường Sớ viết: thiện tri tập diệt âm thanh, minh từ vô ngại”. Thiện tri tập diệt âm thanh” là từ vô ngại. Cư sĩ Niệm nói: “chư thuyết bất phương đồng tham”, đồng tham tức là học tập đồng đẳng. Ý nghĩa của từ vô ngại rất sâu, tâm địa thuần tịnh thuần thiện, chẳng những không có phân biệt chấp trước, ngay cả khởi tâm động niệm cũng không có, lúc này là từ vô ngại, vì sao? Vì tất cả chướng ngại đều không có nữa.

Cuối đoạn này nói: “bất hân thế ngữ, lạc tại thế luận”. Nói rõ sự buông bỏ tất cả pháp của thế gian, buông bỏ tất cả ngôn ngữ của thế gian, ý nghĩa này nói là đã buông bỏ sự rồi. Buông bỏ sự yêu thích thế gian này, tức là buông bỏ dục vọng. Vì sao phải buông bỏ? Vì biết rằng “phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”, đây là buông bỏ từ trên lý, đúng như các vị tổ sư thường nói: “buông bỏ tất cả thân tâm và thế giới”, đây là xa lìa sự sai lầm, gọi là không bàn luận sự vô ích của thế gian, buông bỏ hết các loại tư duy, ngôn luận không có lợi ích chân thật cho bản thân. Vì sao? Nếu quý vị không buông bỏ, thì nó sẽ sanh ra chướng ngại nghiêm trọng cho quí vị, chướng ngại cho định của quý vị, chướng ngại cho sự khai ngộ của quý vị, chướng ngại cho sự nhập cảnh giới Phật của quý vị. Nếu quý vị hiểu được chân tướng sự thật, thì tự nhiên quý vị buông bỏ. Buông bỏ như thế nào? trong 16 tiếng đồng hồ, từ sáng đến tối, ngày nay chúng ta nói là một ngày 24 tiếng đồng hồ, tâm không động, không có một vọng niệm.

“Chuyên nhạo thuyết đại thừa cứu cánh liễu nghĩa cố. Cứu cánh liễu nghĩa đệ nhất nghĩa đế chi ngôn, phương danh chánh luận”. Họ buông bỏ toàn bộ pháp thế gian, yêu thích pháp xuất thế gian, đại thừa cứu cánh liễu nghĩa, họ thích những pháp này. Cứu cánh liễu nghĩa và đệ nhất nghĩa đế là bất nhị pháp môn, đây là thật. Ở trước nói bất dị, “bỉ thử bất nhất, bất nhất bất dị”, bất nhất bất dị mới là cứu cánh liễu nghĩa. “Tướng tức phi tướng, không diệc phi không”, thể tánh là không tịch, vì sao nói nó là bất không? Vì nó có thể sanh vạn pháp, nếu nó không thì nó không thể sanh vạn pháp. Nó có thể sanh vạn pháp. “Hữu diệc phi hữu”, các pháp sanh ra, đương thể tức không, liễu bất khả đắc, chân tướng sự thật này nhất định phải có. Đây là hiểu rõ ràng chân tướng, chẳng những hiểu rõ mà còn đạt được lợi ích đó, lợi ích hiện tiền. “Tướng hữu phi hữu”, tướng có thể dùng được, không được chấp trước, không được khống chế, không được chiếm hữu. Đối với tất cả pháp không có phân biệt, không có chấp trước, không có khởi tâm động niệm, như vậy quý vị dùng tất cả pháp là cảnh giới của Như Lai, cảnh giới của pháp thân Bồ Tát. Quý vị đối với tất cả pháp có sanh phiền não hay không? Không sanh phiền não. Vì sao không sanh phiền não? Vì phiền não từ vọng tưởng phân biệt chấp trước mà có. Quí vị thọ dụng tất cả pháp, trong đó thêm vào các thứ, trong đó có phiền não, có vô minh, có kiến tư, có tập khí, đó gọi là mê, đó là phàm phu. Thọ dụng tất cả pháp, trong đó không có phiền não, không có vọng tưởng, không có phân biệt, không có chấp trước, đây gọi là tùy duyên diệu dụng, diệu của nó là diệu chỗ này. Trong tất cả thọ dụng chỉ sanh trí huệ, không sanh phiền não, như thế là đúng.

Chúng ta tiếp tục xem đoạn kinh văn dưới đây:

“Tri nhất thiết pháp, tất giai không tịch, sanh thân phiền não, nhị dư câu tận, ư tam giới trung, bình đẳng cần tu, cứu cánh nhất thừa, chí ư bỉ ngạn, quyết đoán nghi võng, chứng vô sở đắc, dĩ phương tiện trí, tăng trưởng liễu tri, tùng bổn dĩ lai, an trú thần thông, đắc nhất thừa đạo, bất do tha ngộ”.

Đây là đoạn thứ ba của phẩm kinh này, đoạn cuối cùng là “minh Cực Lạc Bồ Tát đức hạnh viên mãn”, chúng ta cần phải học tập. Trước hết, “tri nhất thiết pháp giai tất không tịch”. “Duy Ma Cật kinh Đệ Tử Phẩm viết: chư pháp cứu cánh vô sở hữu, thị không nghĩa”. Giống như kinh Đại Bát Nhã nói. Đại Bát Nhã Kinh dạy rằng: “nhất thiết pháp, tất cánh không, bất khả đắc”. Trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, mọi lúc, mọi nơi, mọi cảnh duyên, có thể làm được trí huệ nhãn quán chiếu công phu, đó là có hiệu quả. “Huệ nhãn chiếu chân, pháp nhãn chiếu tục, chân tục bất nhị, thị không nghĩa”. Hiểu được, giác ngộ được chân tướng của các pháp, tất cả pháp thế gian và xuất thế gian, ở đây không thêm thế xuất thế gian, nhưng ý là thế xuất thế gian. Thế giới Cực Lạc cũng không ngoại lệ, hiện tượng này ở thế giới Cực Lạc, nương theo cái gì để hiện tướng? Nói chung hiện nay chúng ta đã hiểu rõ ràng, là nó nương tập khí vô thỉ vô minh mà hiện cảnh giới. Đoạn hết tập khí vô thỉ vô minh, thì hiện tượng này không còn nữa, đều là không tịch. Không được đợi nó không còn nữa, quý vị mới hiểu được nó là không tịch. Bây giờ tướng vẫn còn, quý vị đã biết nó là không tịch, đây là giác ngộ thật sự. Biết được không tịch, tâm quý vị là định, trong cảnh giới nó không khởi gợn sóng, gợn sóng là gì? Là khởi tâm động niệm, là phân biệt chấp trước. Nói cách khác, nó không khởi tâm, không động niệm, không phân biệt chấp trước, tâm này gọi là không tịch. Tâm không tịch, cảnh giới bên ngoài cũng không tịch, năng sanh không tịch, sở sanh cũng không tịch, gọi là nhất như, gọi là như như.

“Hựu Đại Thừa Nghĩa Chương Nhị viết: không giả, tựu lý chương danh, lý tịch danh không”. Lý là gì? Lý là tự tánh, tự tánh không có tướng, ở trước có nói qua, nó không có hiện tượng vật chất, không có hiện tượng tinh thần, cũng không có hiện tượng tự nhiên, không có ba loại hiện tượng này, cho nên gọi nó là không. Không chẳng phải là không ngơ, không này chẳng thể nói là không có gì. Trong Phật pháp thường thêm một chữ gọi là chân không. Chân không bất không, nó có thể sanh hiện tướng, có thể sanh vạn pháp, có thể sanh ba loại hiện tượng, hiện tượng tự nhiên, hiện tượng tinh thần và hiện tượng vật chất, nó toàn là năng hiện. Sở hiện những hiện tượng này không thể nói nó là hữu, Phật đem chữ hữu này thêm một chữ gọi là diệu hữu, diệu hữu phi hữu. Nói với quý vị, diệu hữu không phải là thật, quý vị không đạt được nó, vì sao? Vì nó sát na sanh diệt, tốc độ sanh diệt rất nhanh. Trong một giây có bao nhiêu lần sanh diệt? 1600 triệu lần, trong một giây có 1600 lần sanh diệt, quý vị có thể nắm bắt được nó sao? Thật sự mà nói, nhục nhãn của chúng ta nhìn không thấy, chẳng những nhục nhãn nhìn không thấy mà thiên nhãn của chư thiên cũng không nhìn thấy, pháp nhãn của Bồ Tát cũng không nhìn thấy. Vậy ai mới thấy được? Ở trước chúng ta có học qua ngũ nhãn, huệ nhãn của pháp thân Bồ Tát thấy được, huệ nhãn chiếu chân. Những vị Bồ Tát nào? Pháp thân Bồ Tát, Bồ Tát minh tâm kiến tánh thấy được, họ thấy rất rõ ràng, minh bạch. Trong kinh điển đại thừa nói rằng, bát địa của viên giáo trở lên. Nói cách khác, trong kinh Hoa Nghiêm nói 41 pháp thân đại sĩ, chỉ có 5 địa vị trên hết là: bát địa, cửu địa, thập địa, đẳng giác, diệu giác, 5 địa vị này thấy được. Họ thấy được điều gì? Diệu hữu phi hữu, chân không bất không. Nói một cách thực tế, thì pháp nhãn có thể nhìn thấy, pháp nhãn biết được, nhưng diệu hữu phi hữu rất khó! Quý vị không thấy được, thì quý vị không thể buông bỏ triệt để. Ngày nay chúng ta đều biết buông bỏ là tốt, ai cũng biết buông bỏ là quan trọng, nhưng vì sao không buông bỏ được? Vì quý vị không thấy được chân tướng. Thấy được chân tướng rồi, mới biết rằng phải buông bỏ, không buông bỏ được là sai, vì sao vậy? Vì nó không có- diệu hữu phi hữu, có tức là không, không được chấp vào có. Không tức là có, cũng không được chấp trước vào không. Không chấp trước vào hai bên không và có, buông bỏ hết, đây gọi là diệu khế trung đạo. Khế là gì? Là khế nhập, chúc mừng quý vị, quý vị nhập cảnh giới rồi, cảnh giới của Như Lai, đây không phải là cảnh giới bình thường.

“Hựu Hội Sớ viết: Bát nhã diệu huệ, chứng tịch diệt bình đẳng”. Trong tự tánh vốn có trí huệ bát nhã, vì sao gọi nó là diệu? Vì thấy rõ không hữu nhị biên, không chút mê hoặc, đây gọi là diệu. “Cố vân tri nhất thiết pháp giai tất tịch diệt”. Không tịch, bản dịch của Khương Tăng Khải gọi là tịch diệt. “Hựu Vạn Thiện Đồng Quy Tập viết: giáo sở minh không, dĩ bất khả đắc cố, vô thật tánh cố, thị bất đoạn chi vô”. Câu này nói rất hay, nó là không, nhưng nó không đoạn. Người ở thời đại chúng ta, nghe câu “bất đoạn chi vô” này, ở ngay trước mắt, tivi là một ví dụ, là bất đoạn chi vô. Quý vị biết được không? Nói với quý vị hiện tượng thô, quý vị rất dễ hiểu, phim là bất đoạn chi vô, quý vị biết, quý vị biết rất rõ ràng, vì sao? Vì phim là do từng thước phim nối liền nhau mà có. Ở đây chúng tôi có một cuộn phim, quý vị thấy khi chiếu, chẳng phải vô mà bất đoạn sao? Từng tấm từng tấm nối liền nhau không đoạn, trong một giây có 24 tấm, đây là một đoạn phim, một đoạn phim nối liền nhau, một giây có 24 tấm, tương tục bất đoạn, đây là vô mà bất đoạn. Tốc độ của phim rất nhanh, nó không có cuộn phim. Bây giờ dùng thẻ nhớ, rất khó thấy, cuộn phim dễ thấy hơn, bởi vì quý vị thấy từng tấm từng tấm phim, mỗi tấm đều độc lập, mỗi tấm đều khác nhau. Là tướng gì? Là tướng tương tự tương tục, nó không phải là chân. Thật sự tương tục là phải giống nhau, tấm trước với tấm sau hoàn toàn tương đồng. Nhưng ở đây cho chúng ta thấy, không có tấm nào là giống nhau.

Sáu căn của chúng ta tiếp xúc với cảnh giới sáu trần là vô mà bất đoạn, đây là chân tướng sự thật, nó không phải là thật, cho nên “phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”, đức Phật đã nói rất rõ ràng. Hiểu rõ chân tướng sự thật, trong hiện tượng này chúng ta không khởi tâm động niệm, không phân biệt chấp trước, quý vị đã thành Phật, quý vị đã giác ngộ. Phàm phu bất giác, mê ở trong huyễn tướng, cho rằng nó là thật, cho rằng nó là vĩnh hằng, chẳng biết nó là vô mà bất đoạn. Cho nên đối với nó khởi tâm động niệm, hợp với ý mình thì khởi tâm tham luyến, không hợp ý mình thì khởi tâm chán ghét, đây gọi là tạo nghiệp, ở trong vô mà bất đoạn tạo nghiệp, quý vị nghĩ xem có oan uổng hay không? Cho nên Phật nhãn thấy chúng sanh rất đáng thương, thật đáng thương. Nếu như điều này là thật, quý vị khởi tâm động niệm thì còn nói được, nhưng căn bản là nó không có, đương thể tức không, liễu bất khả đắc, vì sao quý vị khởi tâm động niệm? Vì mê hoặc điên đảo. Nhưng khởi tâm động niệm chiêu đến quả báo, quả báo cũng vô mà bất đoạn, nhưng quý vị ở trong đó chịu rồi, quý vị chịu khổ ở trong đó. Thiện niệm thiện duyên thì quý vị ở trong đó hưởng vui. Thọ khổ hay hưởng vui cũng không phải là thật, khổ giống như khổ thật, vui cũng giống như vui thật, nhưng thời gian vui không dài, vui xong khổ lại đến, gọi là cực lạc sanh bi. Trong kinh Phật nói cho chúng ta về đạo lý không này, đạo lý này rất khó hiểu. Kinh Bát Nhã nói đạo lý này 22 năm. Khi đức Phật Thích Ca Mâu Ni còn tại thế, giảng kinh dạy học 49 năm, trong 49 năm có 22 năm nói Bát Nhã, nói về không, chúng ta không hiểu. Nếu quý vị hiểu được là tốt rồi, quý vị đã giác ngộ.

Tiếp theo nói: “tông thượng dẫn chứng, giản yếu ngôn chi, Cực Lạc Bồ Tát dĩ Bát Nhã diệu huệ, liễu tri nhất thiết chư pháp, giai tất cánh vô sở hữu, bất khả đắc, bình đẳng không tịch”. Chỉ có không tịch mới thật sự là bình đẳng. “Đản ưng đế tri nhất thiết giai không, bất thị đoạn diệt”. Tức là ở trước đã nói, “không” nghĩa là gì? vô mà bất đoạn, không phải đoạn diệt. “Thử không tịch thị thật tế lý thể, bất thị đoạn không, thị đệ nhất nghĩa không”. Như chúng ta đã hiểu được đạo lý của phim rồi, “nãi bất đoạn chi vô”. Bây giờ phim ảnh, tivi, đặc biệt là tivi nhà nào cũng có. Những điều nó hiển thị, người tu học đại thừa chân chánh, thấy tivi là quý vị thấy được vô mà bất đoạn, quý vị thấy được bát nhã không tịch. Trong hình ảnh hiển thị này, với thế giới hiện thực của chúng ta, cùng một đạo lý, không hề sai khác. Những thứ hiển thị trên tivi, quý vị khống chế được sao? Quý vị chiếm hữu được sao? Không thể được. Giống như cảnh giới hiện tiền của chúng ta, sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần, chỉ cần không phân biệt, không chấp trước là đúng rồi, tức là Phật tri Phật kiến; chỉ cần không khởi tâm, không động niệm, thì quý vị chứng đắc, thì quý vị khế nhập. Thông đạt minh liễu, thì có thể “khế nhập tịch diệt bình đẳng”, “tri nhất thiết pháp, tất giai không tịch”.

“Sanh thân phiền não, nhị dư câu tận”. Sanh thân là chỉ cho thân phần đoạn sanh tử. Tức là thân thể hiện tiền này. Thân thể hiện tiền này, còn có một hiện tượng rất ít người quan sát thấy, người lớn tuổi rất dễ thấy, người trẻ tuổi thì không dễ, đó là gì? Đó là “thân biến dịch sanh tử”. Thân thể của chúng ta cũng là vô mà bất đoạn. Biến dịch sanh tử tức là biến hóa trong từng sát na. Vì sao người lớn tuổi thì dễ quan sát hơn? Vì lão hóa, người lớn tuổi lão hóa rất nhanh, năm này nhanh hơn năm trước. Sau 80 tuổi thì rất dễ quan sát, vì sao vậy? Thật sự là năm nay già hơn năm trước, hôm nay già hơn hôm qua, tốc độ lão hóa rất nhanh, sự lão hóa này là biến dịch sanh tử. Nhưng quý vị phải biết, con người từ khi mới sanh ra mỗi niệm đều đang biến dịch, chỉ là quý vị không biết mà thôi.

Sanh tử là có hai loại sanh tử, nhưng người ở thế giới Cực Lạc chỉ có một loại, không phải hai loại, vì họ không có biến dịch sanh tử, họ vĩnh hằng bất biến. Vãng sanh đến thế giới Cực Lạc là thân thể hiện tiền này; tương lai chứng đắc diệu quả, rời cõi Thật Báo, đây tức là diệt. Thời gian sanh diệt này rất dài, trong kinh nói ba đại a tăng kỳ kiếp, cho nên gọi là vô lượng thọ. Đoạn hết vô thỉ vô minh phiền não, thì cõi Thật Báo không tồn tại, không còn nữa, cõi Thường Tịch Quang hiện tiền. Quý vị đi về đâu? Hồi quy Thường Tịch Quang, Thường Tịch Quang không có hiện tượng, gọi là tịch diệt, tuy là tịch diệt nhưng nó hiện tất cả tướng.

Chúng ta xem chú giải của lão cư sĩ. “Sanh thân” trong chú giải là “chỉ cho thân phần đoạn sanh tử và thân biến dịch sanh tử”. Ông có giải thích trong dấu ngoặc: ở đây chỉ cho biến dịch sanh tử của Bồ Tát. Đặc biệt nói với chúng ta rằng, không phải chỉ phần đoạn sanh tử, đã hết phần đoạn sanh tử rồi.

“Hựu sanh thân giả, nãi nhị dư chi nhất”. Nhị dư nghĩa là gì? Là khổ báo và phiền não dư tàn của sanh thân, tức là tập khí phiền não. Sanh thân là khổ quả, phiền não là hoặc nhân, hai loại này đã đoạn tận, hai loại phiền não này đã đoạn tận.

Dưới đây nói rất hay. “Như Hội Sơ viết: sanh thân giả, thị khổ quả y thân”. Thân thể của chúng ta hiện nay là sanh thân, quả báo mà chúng ta thọ là khổ. Ai khổ? Là thân thọ khổ, không có thân này thì không có người thọ khổ, có thân này tức là phải thọ khổ. Con người vì thân này, mà tạo vô lượng vô biên tội nghiệp, đây là điều vô cùng sai lầm! Ai biết được điều này? Phật biết được. Cho nên Phật thường khuyên chúng ta xả bỏ thân này, xả bỏ rồi thì quý vị không còn khổ nữa, mặc dù có khổ nhưng ai thọ? Không có người thọ khổ. Đây là người thọ khổ, nhất định không được cho rằng có người hưởng vui, hưởng vui là giả, thọ khổ là thật, vì sao vậy? Vì hết vui thì sanh buồn. Hết vui thì cũng sanh buồn, hết là sao? Tức là hết vui rồi thì buồn hiện tiền. Vui không thể thường còn, nhưng buồn thì thường theo quý vị, đúng là cuộc đời là khổ. Nhưng chúng sanh trong lục đạo thì xem thân này rất quan trọng, không muốn xả bỏ điều gì, thân này không xả được. Trong này có hiện tượng gì? Quý vị không xả được thân này là khổ của quý vị chưa thọ đủ, khổ của quý vị chưa hết, quý vị từ từ mà thọ khổ. Giác ngộ rồi, biết thân là khổ, họ không cần thân này nữa. Hạng người nào biết được? Thiên nhân ở vô sắc giới, đây là hạng người thông minh nhất trong lục đạo, họ không cần thân, thân là gốc của khổ. Ở Trung Quốc 2500 trước Lão Tử nói: “ngô hữu đại hoạn”, hoạn là hoạn nạn khốn khó, ta có hoạn nạn lớn như vậy là vì sao? Là “vị ngô hữu thân”, bởi ta có thân, thân này là tai họa, không có thân thì tốt biết mấy. Cho nên người ở vô sắc giới không cần thân, cảnh giới cao nhất trong tam giới- dục giới, sắc giới và vô sắc giới. Người ở vô sắc giới không có thân, họ rất thông minh, họ là người thông minh nhất trong lục đạo. Họ không cần thân thể, chỗ ở nhà cửa đương nhiên là không cần rồi. Có thân thì phải có chỗ ở, nó rất phiền toái; không có thân thể, không cần ăn uống, không cần chỗ ở, đi lại không cần công cụ giao thông.

Vô sắc giới, chúng ta có thể dùng linh giới để xưng hô họ, người thế gian này gọi họ là linh hồn, ở đó là thế giới linh hồn, họ chắc chắn không đi đầu thai, đầu thai là đi tìm một thân thể, họ không làm việc này. Sức mạnh nào, hoặc năng lượng nào để chống đỡ họ? Thông thường chúng ta gọi họ là linh hồn, họ là linh hồn rất thông minh, họ không mơ hồ, nếu mơ hồ thì sẽ đi đầu thai, họ không mơ hồ. Nhưng họ vẫn còn có thọ mạng, thọ mạng rất dài rất dài, 8 vạn đại kiếp, ở cõi trời phi tưởng phi phi tưởng xứ, thọ mạng 8 vạn đại kiếp.

Quý vị nghĩ xem, Phật A Di Đà thành tựu thế giới Cực Lạc là 5 kiếp tu hành, thọ mạng của người ở cõi vô sắc giới là 8 vạn đại kiếp, thật không thể nghĩ bàn! Thế giới Cực Lạc tu thành đến bây giờ mới 10 kiếp. Trong kinh Phật dạy, chúng sanh trong lục đạo có 8 nạn, nạn thứ nhất là ở Trường Thọ thiên, tức là vô sắc giới thiên, nếu quý vị muốn đến vô sắc giới thiên là quý vị gặp nạn rồi, vì sao? Vì trong 8 vạn đại kiếp không gặp được Phật pháp. 8 vạn kiếp thời gian dài bao lâu? Từ khi Phật A Di Đà phát nguyện tu hành, kiến lập thế giới Cực Lạc, tổng cộng là 15 kiếp, 15 đại kiếp. Nếu quý vị sanh đến Trường Thọ thiên, 8 vạn đại kiếp không gặp được Phật pháp, đúng là gặp nạn, đây không phải là giả. Có nên đi đến đó hay không? Trong kinh này đức Thế Tôn khuyên chúng ta, gặp được Phật pháp này là rất may mắn, nghe được danh hiệu của Phật A Di Đà là niềm hạnh phúc. Thật sự y giáo phụng hành thì đời này chắc chắn quí vị được vãng sanh, được thành Phật, ngay tại đây, cơ hội này đáng quý biết bao, khó được biết bao! Cho nên trong kinh nói, “thân người khó được, Phật pháp khó gặp”. Được thân người khó nhất là có duyên gặp được Phật pháp, gặp được quý vị tin được, hiểu được, thì quý vị được độ. Gặp mà không tin, không hiểu cũng có lợi ích, lợi ích nghĩa là nghe qua tai nó bèn trở thành chủng tử trong a lại da, kiếp sau gặp được duyên, chủng tử này sẽ khởi tác dụng, sẽ khiến cho quý vị đối với Phật pháp sanh khởi tín tâm, quý vị có hạt giống Phật, quý vị nghe đến Phật A Di Đà, quý vị có duyên với thế giới Cực Lạc, đây là ích lợi vô thượng, không có ích lợi nào cao hơn. Nhưng như thế nào? Vì quý vị không tin, quý vị không hiểu, đời này không thể thành tựu, chỉ vì đời sau gieo được hạt giống mà thôi.

Chúng ta đọc tiếp đoạn này: “sanh thân giả, thị khổ quả y thân, chánh thị khổ đế. Phiền não, kiến tư đẳng hoặc, chánh thị tập đế.” Trong tập đế, khổ tập là nhân quả thế gian. “Nhị dư giả, tức khổ tập dư tàn dã”. Tức là tập khí. “Bồ Tát năng đoạn chánh sử”, chánh sử là phiền não, “cập dĩ tập khí, vô hữu dư tàn. Xuất quá tam giới, ly phụ mẫu sanh thân, hữu lậu quả phược tất đoạn tận, cố vân câu tận”. Bồ Tát đã đoạn hết kiến tư phiền não, cũng đoạn hết tập khí, họ không ở trong lục đạo. Tam giới tức là lục đạo, trong lục đạo có thân do phụ mẫu sanh ra, ngoài lục đạo không có, trong pháp giới Tứ thánh- Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát và Phật đều không phải thai sanh, trong tứ sanh họ chỉ có hóa sanh. Tứ sanh này, trong thiên đạo, quỷ đạo đều có; siêu việt lục đạo, thì không còn tứ sanh, chỉ có hóa sanh, hóa sanh không cần cha mẹ. Không còn những quả báo hữu lậu, từ bậc A la hán trở lên chứng đắc.

“Hựu Cảnh Hưng viết: sanh thân, tại báo. Phiền não, khổ nhân. Nhân quả nhị dư, giai dĩ tận cố”. Chữ “dư” này là tập khí. “Hựu Tịnh Ảnh Sớ viết: thân sanh, khổ báo. Phiền não, hoặc nhân- tức là nhân mê hoặc điên đảo- thử nhị tàn dư, giai tất diệt tận, cố vân nhị dư câu tận”. Nhị dư, một là từ quả, một là từ nhân. Từ quả tức là sanh tử trong lục đạo, từ nhân là kiến tư phiền não, hai loại phiền não này đã đoạn hết, là ý nghĩa này.

“Cứu cánh nhất thừa, nhất thừa, thành Phật duy nhất chi chí đạo, tối cực Viên Đốn chi giáo pháp”. Đây là ý nghĩa nhất thừa. Thừa nghĩa là cỗ xe, cỗ xe có công năng vận chuyển, Phật thuyết pháp thường dùng nó để làm ví dụ. Như thế nào để vận chuyển chúng sanh trong lục đạo đến Đại Bát Niết Bàn, từ nhân đạo vận chuyển đến Phật đạo, cho nên dùng nó làm ví dụ. Tiểu thừa là cỗ xe nhỏ, đại thừa là cỗ xe lớn. Ngày xưa đại thừa là chỉ cho xe ngựa, xe ngựa ngồi được mười mấy người. Tiểu thừa là xe dê, xe hươu, chỉ ngồi được 1 hoặc hai người mà thôi. Bây giờ khoa học kỷ thuật phát đạt, xe lớn này là tàu lửa, một chiếc tàu lửa có thể chở mấy ngàn người; tiểu thừa là xe nhỏ, như chiếc xe máy chỉ chở được một hoặc hai người mà thôi, dùng điều này làm ví dụ. Trong kinh Pháp Hoa thường nói tam thừa, đức Phật nói rất hay: “Như Lai xuất hiện ở thế gian duy thuyết nhất thừa pháp, vô nhị diệc vô tam, trừ Phật phương tiện thuyết”. Chúng ta biết rằng, đức Phật thật sự muốn dạy cho chúng ta là cứu cánh nhất thừa, cứu cánh là gì? Là đời này chắc chắn sẽ thành Phật! Không phải Bồ Tát, không phải La hán, La hán là tiểu thừa, Bồ Tát là đại thừa. Bổn nguyện của Phật là hy vọng chúng ta trong đời này thành Phật, như bổn nguyện ngài Di Đà, ở trước chúng ta đã đọc qua: “nhất thiết giai thành Phật”, đây là bổn nguyện của Phật A Di Đà. 48 nguyện là phương pháp thành Phật, mục đích là tất cả đều thành Phật.

“Thành Phật duy nhất chi chí đạo”, chữ “chí” này là đạt đến đỉnh cao, tức là ở dưới nói: giáo pháp tối cực Viên Đốn, đây gọi là chí đạo, duy nhất chí đạo, bộ kinh này hoàn toàn xứng đáng! Kinh nhất thừa, các vị tổ sư ngày xưa nhận định cho chúng ta ba bộ kinh, trong tất cả kinh mà đức Phật Thích Ca Mâu Ni nói, Hoa Nghiêm, Pháp Hoa và Phạm Võng. Kinh Phạm Võng không truyền đến Trung Quốc, truyền đến Trung Quốc kinh Phạm Võng, chỉ là một phẩm trong kinh Phạm Võng, tức là thọ giới, phẩm này chuyên nói về Bồ Tát giới. Kinh Vô Lượng Thọ có phải là kinh nhất thừa không? Vô Lượng Thọ chính là cứu cánh nhất thừa. Vì sao? Vì Pháp Hoa, Hoa Nghiêm đến viên mãn cuối cùng, đều là niệm Phật vãng sanh thế giới Cực Lạc. Quý vị đọc Hoa Nghiêm Kinh, đến cuối cùng 53 lần tham vấn của Thiện Tài đồng tử, lần tham vấn thứ 53 Phổ Hiền Bồ Tát Thập Đại Nguyện Vương Đạo Quy Cực Lạc, Thiện Tài Đồng Tử chứng đắc cứu cánh viên mãn. Phương pháp gì chứng đắc? Vãng sanh thế giới Cực Lạc chứng đắc. Bộ kinh này chuyên nói về thế giới Cực Lạc, chuyên nói về vãng sanh bất thoái thành Phật, đây chẳng phải là cứu cánh nhất thừa sao? Cho nên là giáo pháp tối cực Viên Đốn.

“Thừa vi xa thừa, dĩ dụ Phật chi giáo pháp. Giáo pháp khả tải vận hành nhân đăng ư niết bàn bỉ ngạn, cố danh vi thừa”. Ngày xưa đọc âm đọc thanh thứ tư là “thắng”, chúng ta phải tùy tục, mọi người đều đọc “thành”, chúng ta cũng đọc “thành”, nếu chúng ta đọc “thắng” thì họ không hiểu, nếu không tùy tục thì rất phiền phức, chúng ta cũng giúp những người tục này.

“Thắng Man Bảo Quật Thượng vân: nhất thừa giả, chí đạo vô nhị, cố xưng vi nhất. Vận dụng tự tại, mục chi vi thừa”. Trong Thắng Man Bảo Quật Thượng nói, cũng nói rất hay, nhất thừa, trong giáo pháp của Như Lai chí cao vô thượng gọi là nhất thừa. Vận dụng tự tại, là nói phương tiện thiện xảo. Pháp môn Tịnh tông nếu nói là phương tiện thiện xảo, có thể nói là xếp vào tên thứ nhất, nó rất đơn giản, dễ dàng, chắc chắn, hiệu quả thù thắng vô cùng, đây là một câu danh hiệu Phật, 6 chữ hay 4 chữ đều được. Trong tâm chỉ có danh hiệu Phật, ngoài Phật ra không có gì nữa, đây chính là giáo pháp tối cực Viên Đốn, pháp môn này tức là cứu cánh nhất thừa, duyên rất thù thắng, thành tựu được hay không, phải xem thiện căn phước đức của mình. Thiện căn là gì? Ta thật sự tin, thật sự hiểu rõ gọi là thiện căn. Ta thật sự phát nguyện, ta thật sự niệm Phật, hy vọng vãng sanh thế giới Cực Lạc, đây gọi là phước đức, thiện căn phước đức đều viên mãn, quý vị chắc chắn được vãng sanh, trong đời này quý vị chắc chắn làm Phật.

Hết giờ rồi, hôm nay chúng ta học đến đây.

Hết tập 470

Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa Tập 470 PAGE 1

Tập 471

Chủ giảng: Tịnh Không Pháp Sư

Chuyển ngữ: Liên Hải

Biên tập: Minh Tâm

Thời gian: 26.06.2011

Địa điểm: Cao Hùng – Đài Loan

Chư vị pháp sư, chư vị đồng học, xin mời ngồi. Mời quý vị xem Đại Thừa Vô Lượng Thọ Kinh Giải, trang 594, bắt đầu xem từ hàng thứ 7, đọc từ đoạn này.

“Cứu cánh nhất thừa, nhất thừa giả, thành Phật duy nhất chi chí đạo, tối cực viên đốn chi giáo pháp, thừa vi xa thừa, dĩ dụ Phật chi giáo pháp, giáo pháp khả tải vận hành nhân, đăng ư Niết Bàn bỉ ngạn, cố vi nhất thừa”. “Thắng Man Bảo Quật thượng” vân: Nhất thừa giả, chí đạo vô nhị, cố xưng vi nhất, vận dụng tự tại, mục chi vi thừa. Hựu Thắng Man Kinh viết: Nhất Thừa tức thị đệ nhất nghĩa thừa.”

Phía trước chúng ta học tập đến đoạn này. Đoạn này Niệm Lão thuyết minh cho chúng ta về “cứu cánh nhất thừa”. Nhất thừa pháp là gì? Trong Kinh Pháp Hoa, đức Phật từng nói đến: “duy hữu nhất thừa pháp, vô nhị diệc vô tam, trừ Phật phương tiện thuyết”. Từ câu kinh này, chúng ta có thể hiểu được, chư Phật Như Lai từ bi vô cùng, đức Phật giúp đỡ chúng sanh muốn giúp đỡ đến lúc nào? Câu nói này nói rất rõ, giúp đỡ quí vị chứng đến quả vị rốt ráo. Kinh Hoa Nghiêm nói là Diệu Giác Như Lai, là nhất thừa. Đây là bổn nguyện của Phật. Nhưng chúng sanh nghiệp quá nặng, mê lầm quá sâu, mê lầm quá lâu. Tuy đức Thế Tôn giảng Nhất thừa pháp cho chúng ta, chúng ta nghe không hiểu, không thể đoạn nghi sanh tín, cho nên trong đời này không đạt được lợi ích chân thật. Vì thế Phật Đà liền khai pháp môn phương tiện, đem Nhất thừa pháp phân thành mấy giai đoạn để học tập.

Nhất thừa pháp ví như hiện nay sở nghiên cứu trường đại học mở lớp tiến sĩ, không còn lớp nào cao hơn nữa, nhưng trí tuệ cơ bản của chúng ta, cũng không có cách gì để học tập chương trình này. Thế là lớp mở tiểu học, mở lớp trung học, mở lớp đại học. Đây đều gọi là phương tiện thuyết. Mục đích là gì? Mục đích là bảo quí vị lấy được học vị tiến sĩ, học vị tiến sĩ của Phật môn gọi là Phật Đà, học vị thứ hai là Bồ Tát, học vị thứ ba là A la hán. Danh xưng này là danh xưng học vị trong giáo dục Phật giáo. Giống như A la hán, Bồ Tát đều là phương tiện môn. A la hán là Tiểu Thừa, Bồ Tát là đại thừa. Bích Chi Phật coi là Trung thừa. Nếu như nói Tam thừa, tức có Bích Chi Phật. Nói nhị thừa Bích Chi Phật và A la hán hợp lại một. Nên có lúc nói là Nhị thừa, có lúc nói Tam Thừa. Nhưng nguyện vọng của Như Lai là cho chúng ta Nhất thừa pháp rốt ráo.

Phàm phu thành Phật là sự việc đương nhiên như vậy, là sự việc hiện thành. Vì sao vậy? Trong kinh điển Đại Thừa Phật giảng rất nhiều, câu này vô cùng quan trọng, đó chính là: “tất cả chúng sanh vốn là Phật”. Câu nói này là chân thật, không phải là lời giả dối. Vậy vì sao hiện tại trở thành như vậy? Trở thành phàm phu, hơn nữa biến thành phàm phu tạo tất cả tội nghiệp. Chúng ta ngày nay khởi tâm động niệm nói năng tạo tác, tạo nghiệp gì? Thật lòng mà nói, nghiệp nhân thiên chúng ta tạo rất ít. Nghiệp nhân đạo, giáo dục truyền thống được Phật Pháp khẳng định rồi, đó là chánh pháp, Ngũ luân là nghiệp để làm người. Ngũ thường, tứ duy, bát đức, nếu như chúng ta khởi tâm động niệm nói năng tạo tác, và những thứ này nhất định không trái nhau. Kiếp sau quí vị vẫn sanh vào cõi người, quí vị sẽ không bị mất thân người. Trong Phật Pháp thập thiện, tam qui, ngũ giới và truyền thống chúng ta nói về luân thường đạo đức hoàn toàn tương ưng. Nếu như dùng tiêu chuẩn này để nhìn thế gian này, dường như người tạo nghiệp không nhiều lắm. Vậy muốn tạo nghiệp để được sanh thiên phải thù thắng hơn nghiệp làm người, càng cao hơn. Luân thường đạo đức cao cấp, trong Phật Pháp nói là thập thiện của thượng phẩm, là thiên đạo. Chúng ta hiện nay khởi tâm động niệm là gì? chưa xa lìa tự tư tự lợi, chưa xa lìa danh văn lợi dưỡng, chưa xa lìa tham sân si mạn, thậm chí thực sự có không ít người khởi tâm động niệm đều là tổn người lợi mình. Tâm hành như vậy nghiệp họ tạo tác là nghiệp tam đồ. Họ tạo là nghiệp súc sanh, nghiệp ngạ quỷ, nghiệp địa ngục. Điều này không thể không biết. Lúc tạo nghiệp không biết, biết rồi sao có thể làm những việc này được, do không biết. Chúng ta ngày nay chắc chắn cũng không biết. Luân lý đạo đức không còn ai nói nữa. Học Phật, thập thiện ngũ giới cũng không có ai giảng, người giảng kinh thì có, người nói thập thiện ngũ giới không có. Vì sao không có nữa? Vì không có ai muốn nghe. Dường như nhìn thấy kinh luận này, bản thân không tiếp tục xem được, không tiếp tục nghe được. Vừa xem dường như không làm được, thôi vậy, đừng xem nữa. Tuyệt đối không phải nói không xem, thì không đọa tam đồ. Không xem quí vị vẫn phải đọa tam đồ như vậy. Nghe xem có việc tốt, tuy đã tạo ác nghiệp rồi, chỉ cần vẫn còn một hơi thở, có thể sám trừ nghiệp chướng, có thể sám hối được. Nếu như không hiểu những đạo lý này, không biết pháp sám hối, sự việc này phiền phức lớn rồi. Cho nên người học Phật đối với những môn học cơ bản này, giáo dục cơ bản, Đệ tử quy của Nho giáo, Cảm ứng thiên của Đạo giáo, Thập Thiện Nghiệp của Phật giáo, không thể không xem. Trước Thập Thiện Nghiệp Đạo Kinh có một thiên tự văn, nó không gọi là lời tựa, nó gọi là thượng Dụ, do Ung Chánh Hoàng Đế viết, đối với bộ kinh này rất sùng bái, Ông không viết tự văn cho những bộ kinh khác, chỉ viết tự văn cho Thập Thiện Nghiệp Đạo Kinh, dụng ý rất sâu.

Ung Chính là một đệ tử Phật giáo kiền thành, sau khi làm Hoàng đế đem Ung Thân Vương phủ hiến dâng cho Phật Giáo làm đạo tràng. Hiện nay quí vị đến Bắc Kinh tham quan du ngoạn, đó là nơi bố cục cảnh vật tập trung – Ung Hòa Cung, ở trong đó là Lạt Ma của Mật Tông. Đây là ngày xưa Ung Chính Hoàng Đế, trước khi làm Hoàng đế là nhà cửa ông ấy ở, đem quyên tặng. Ông là người tinh thông đối với Phật Pháp. Từ đây chúng ta nói cơ sở giáo dục không thể sơ suất được. Tu học Phật Pháp nói một cách đơn giản là cầu phước cầu huệ, phước huệ song tu. Phước huệ rốt ráo viên mãn chính là rốt ráo nhất thừa. Rốt ráo nhất thừa thực tiễn cụ thể chính là Thế Giới Tây Phương Cực Lạc.

Cho nên mười phương nhất thiết Chư Phật Như Lai, tán thán Phật A Di Đà là “quang trung cực tôn, Phật trung chi vương”, những điều này đều là biểu diễn cho chúng ta thấy, cho nên trong Kinh Thắng Man nói: “nhất thừa tức là đệ nhất nghĩa thừa”. Đệ nhất nghĩa chính là chí đạo cứu cánh duy nhất mà trước đây đã nói, là giáo pháp tối cực viên đốn, đây thuộc về đệ nhất nghĩa.

Hựu Cảnh Hưng viết: “Nhất thừa giả, tức trí tuệ duy hữu tam, kỳ cực vô nhị, cố vân nhất Thừa”. Trí này tuy có ba, thông thường cũng phân phối trong tam thừa. A la hán chứng đắc là nhất thiết trí, Bồ Tát chứng đắc là đạo chủng trí, Như Lai là nhất thiết chủng trí, điều này trước đây chúng ta đều đã học qua. Tuy có ba loại chủng trí này “kỳ cực vô nhị”. Chữ “cực” này chỉ cho hướng thượng đi lên, cuối cùng đều là nâng cao đến “nhất thiết chủng trí”. Nhất thiết chủng trí chính là cứu cánh Nhất thừa.

Kinh Pháp Hoa chuyên nói về lý của Nhất thừa. Phẩm Phương Tiện của kinh này nói: “Trong mười phương Phật độ, duy có nhất thừa pháp, không hai cũng không ba, trừ Phật phương tiện nói”, lời này nói rất rõ ràng, rất minh bạch.

Lại nói: “ duy đây một sự thật, hai kia tức phi chân”, đây là nói lời chân thật. thành Phật là thật, Bồ Tát A la hán là hướng đến con đường chân thật để đi, còn chưa đi đến nhà, vẫn còn trên đường. Thành Phật là coi như đã đến nhà rồi, mục đích đến đã đến được. A la hán, Bồ Tát phương hướng chính xác, nhưng chưa đạt đến điểm cần đến.

Hựu Tịnh Ảnh Sớ viết: “thừa thị hành dụng”, hành là chúng ta lữ hành. Lữ hành phải dùng đến phương tiện giao thông. Thừa là xe, tác dụng của xe là phương tiện giao thông. Là thứ dùng để đi, dùng để lữ hành. “Hành năng vận thông”, ngày nay chúng ta nói là vận tải, vận chuyển, nên gọi là Thừa.

“Tùy hóa đa thừa, tựu thật bất thù”. Phật giáo hóa chúng sanh rất nhiều phương pháp. Ở Trung Quốc nói là mười tông phái, Tiểu thừa hai tông phái, Đại thừa tám tông phái. Từ nửa đời nhà Đường trở về sau, Tiểu thừa không còn nữa. Chư vị Tổ sư cảm thấy Nho giáo và đạo giáo đủ để thay thế cho pháp Tiểu thừa. Sự phiên dịch của kinh điển Tiểu thừa vô cùng hoàn bị, đem so sánh đối chiếu với kinh điển Pali Nam Truyền hiện nay quí vị sẽ biết được. Sự việc này tôi chưa từng làm qua, Chương Gia đại sư có nói qua với tôi. Tiểu thừa Tạng tiếng Pali so với Tứ A Hàm phiên dịch qua Hán văn dường như chỉ nhiều hơn năm mươi mấy bộ. Kinh điển Tiểu thừa có khoảng 3000 bộ, chỉ nhiều hơn năm mươi mấy bộ, có thể thấy phiên dịch tiếng Hán rất khá, gần như đã dịch hoàn chỉnh. Ngày nay người học Tiểu thừa không còn nữa.

Ngày xưa lúc tôi ở Đài Trung học tập kinh giáo với thầy Lý, trong kinh giáo Tiểu thừa dường như thầy Lý chọn ra năm mươi mấy loại dạy chúng tôi. Chúng tôi cũng còn dính một ít bên ngoài. Chư vị Tổ sư xưa nay hơn một nửa dùng Nho, dùng Đạo để thay thế, cho nên ngày xưa những vị Tổ sư này, họ đối với Nho, Thích, Đạo toàn thông, không phải chỉ là học Phật. Tứ Thư, Ngũ Kinh, Tam Thập Kinh họ thực sự đã học. Những người nổi tiếng của Đạo Gia như “Lão Tử”, “Trang Tử”, họ đều học tập. Đích thực là văn hóa đa nguyên. Thiếu Lâm Tự có một tấm bia, ở đây là bản thu nhỏ lại, chính là tấm bia của Thiếu Lâm Tự, trong tấm bia này có một tượng, nhìn chính diện là Thích Ca Mâu Ni Phật, nhìn từ hai bên, một bên là Lão Tử, một bên là Khổng Tử. Tựa đề của nó là “Hỗn Nguyên Tam Giáo Cửu Lưu Đồ Tán”. Ở Trung Quốc Tam giáo Nho, Thích, Đạo, tam giáo cửu lưu là một nhà. Tấm bia này khắc từ khi nào, khắc vào thời Đường Túc Tông, nhà Đường. Túc Tông là con trai của Đường Minh Hoàng, cách chúng ta ngày nay khoảng 1300 năm. 1300 năm trước người Trung Quốc đã bàn về văn hóa đa nguyên. Người nước ngoài đến thời cận đại mới bàn về văn hóa đa nguyên. Lão tổ tông của chúng ta đã dẫn đầu, 1300 năm trước đã làm rồi, tấm bia này là bằng chứng. Từ đó cho thấy những lão Tổ tông, tư tưởng của họ, đích xác là tiên phong cho người hiện đại. Người hiện đại làm được đã cảm thấy rất thời thượng, rất sáng tạo, nhưng lúc nhìn thấy tấm bia này thì không còn lời gì nói nữa. 1300 năm trước đã làm rồi. Cho nên giáo hóa chúng sanh nhất định không phải là một phương pháp. Nhất định phải rất nhiều phương pháp. Phật pháp vì căn tánh của tất cả chúng sanh không tương đồng, văn hóa không tương đồng, tập quán cuộc sống không tương đồng, sở thích không tương đồng, cho nên hằng thuận chúng sanh. Đức Phật tuyệt đối không kiên trì chủ trương của mình, không có. Chủ trương của bản thân là thành kiến, đã sớm bị phế bỏ rồi. Bắt đầu học Phật đã buông bỏ thành kiến rồi, mới có thể tiếp thu của người khác. Quí vị muốn học gì, tôi liền dạy quí vị cái đó. Cho nên giáo dục Phật Giáo mới thành công.

Phật giáo hóa chúng sanh không phải theo ý của bản thân Phật. Vì sao vậy? Vì Phật không có ý gì cả. Phật đã buông bỏ ý của mình. Tâm của Phật chính là thanh tịnh bình đẳng giác mà chúng ta đã nói trong đề kinh, đây là Phật tâm. Trong thanh tịnh bình đẳng giác không có những tạp niệm này. Trước đây chúng ta học qua, Phật biết được, tất cả pháp thế gian xuất thế gian thể tướng tương đồng, không phải không có, đều là bất khả đắc. Thể ly tất cả tướng, hiện tượng vật chất, hiện tượng tinh thần, hiện tượng tự nhiên đều xa lìa hết. Tướng tuy có, nhưng tướng là huyễn tướng, là tướng sát na sanh diệt, không phải là vĩnh hằng thường trú. Cho nên trong tất cả hiện tượng, không có chấp trước, không có phân biệt, không có khởi tâm động niệm. Như vậy mới có thể hằng thuận chúng sanh, tùy hỉ công đức. Tùy hỉ công đức là nói về dạy học, không phải là tùy Phật, là tùy chúng sanh, bất luận chúng sanh muốn học cái gì, Phật đều dạy quí vị.

Trước đây chúng ta học qua tất cả pháp đều là Phật pháp, không có pháp nào không phải là Phật pháp. Lời này rốt cuộc phải nói như thế nào thì mới nói rõ được? Trong tất cả các pháp quí vị đều có thể ly tướng, thì gọi là Phật pháp. Chấp trước liền không phải là Phật pháp, chính là việc như vậy. Tiêu chuẩn chính là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Quí vị đối với tất cả các pháp có vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, đây gọi là thế gian pháp. Lìa vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, pháp này liền gọi là Phật pháp. Quí vị đối với tất cả pháp đều không có phân biệt chấp trước, cũng không khởi tâm động niệm, tất cả pháp không phải toàn là Phật pháp sao? Quốc độ của Chư Phật Như Lai là Phật pháp; ngạ quỷ, súc sanh, địa ngục, cũng là Phật pháp. Không chấp trước tức là Phật pháp. Chấp trước thì thay đổi rồi, liền gọi nó là pháp thế gian. Pháp không có thay đổi, là thế gian pháp hay là Phật pháp, chỉ do nơi quí vị có khởi tâm động niệm, có phân biệt chấp trước hay không? Không khởi tâm, không động niệm, không phân biệt, không chấp trước, pháp liền bình đẳng, pháp liền nhất như. Cho nên tất cả pháp như như, là đạo lý như vậy. Tất cả pháp có thể thọ dụng, không thể chấp trước, không thể phân biệt, không thể chiếm hữu, không thể khống chế. Những thứ này đều gọi là vọng tưởng. Buông tất cả những thứ này xuống, buông xuống chính là tự tánh. Tất cả hiện tượng đều là tự tánh biến hiện.

Trong Kinh Hoa Nghiêm nói rất hay: “duy tâm sở hiện, duy thức sở biến”. Tâm là chân tâm, chính là tự tánh, chân tâm chính là tự tánh, cũng gọi là pháp tánh, cũng gọi là chân như. Trong kinh giáo Đại Thừa đối với sự việc này, Phật dùng mấy mươi danh từ, đệ nhất nghĩa cũng là, cũng nói về vấn đề này. Phật vì sao dùng danh từ nhiều như vậy? Ý là bảo chúng ta đừng chấp trước, danh từ là giả danh. Chỉ cần hiểu được ý nghĩa là đúng rồi, phá chấp trước về tướng danh tự của chúng ta, dùng phương pháp này. Đây gọi là phương tiện thiện xảo của việc dạy học. Cho nên tùy hóa đa thừa. Đây chính là nói lữ hành, phương tiện giao thông rất nhiều, đều có thể dùng. Có một số phương tiện giao thông tốc độ nhanh, có một số tương đối chậm, cuối cùng đều có thể đạt đến đích đến. đây chính là tùy hóa đa thừa, là thật không khác.

“Thị dĩ ngôn nhất, ư thử nhất thừa, cùng danh cứu cánh.” Nhất thừa pháp mục tiêu chung cuộc là nhất định là thành Phật, chắc chắn chứng đắc cứu cánh viên mãn, đây gọi là nhất thừa.

Ý của sớ này, cùng tận lý của nhất Phật thừa này, gọi nó là cứu cánh nhất thừa. Những đạo lý này trong Kinh Hoa Nghiêm nói viên mãn nhất, nói thấu triệt nhất. Pháp Hoa và quyển Kinh Vô Lượng Thọ của chúng ta hoàn toàn tương đồng. Kinh Hoa Nghiêm nói tỉ mỉ, Kinh Vô Lượng Thọ nói sơ lược. Nội dung không có sai khác, cho nên cổ đức gọi Kinh Vô Lượng Thọ là trung bổn Hoa Nghiêm. Kinh A Di Đà và Kinh Vô Lượng Thọ là một bộ kinh, cũng là quảng lược không giống nhau, nội dung hoàn toàn tương đồng, gọi Kinh A Di Đà là Tiểu bổn Kinh Hoa Nghiêm. Kinh Hoa Nghiêm gọi nó là đại bổn Kinh Vô Lượng Thọ, có sai hay không? Không có. Lời này là đời nhà Thanh, vào năm Càn Long Bành Tế Thanh cư sĩ nói. Vị cư sĩ này cũng rất vĩ đại. Một đời nghiên cứu kinh giáo, thông tông thông giáo, hiển mật viên dung. Ông ta nói không sai.

Đương đại, sau đó chư vị Tổ sư đối với cách nói của ông đều có khẳng định. Ông niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ, trong Vãng Sanh Truyện có truyện ký của Ông.

Dựa theo ý nghĩa của sớ này, cùng tận lí của Nhất Phật thừa gọi nó là cứu cánh nhất thừa. Nhất thừa kinh là gì? Chúng ta cũng có thể lãnh hội được. Bộ kinh này đối với đạo lý Nhất Phật thừa, chính là lý luận, phương pháp tu học, cho đến cảnh giới khế nhập có thể nói được rất rõ ràng, rất minh bạch. Kinh này gọi nó là Nhất Thừa kinh.

Chư đại Bồ Tát ở Thế giới Cực Lạc, bi thệ hoằng thâm, tuy trú nơi cực lạc, nhưng vì ai mẫn chúng sanh, nên vẫn thị hiện ở trong tam giới sanh tử, trú bình đẳng huệ, tinh cần tu tập, nên kinh viết: bình đẳng cần tu ở trong tam giới, cứu cánh liễu đạt lý của tướng nhất thừa, đắc đến Niết bàn bỉ ngạn, nên viết: chí ư bỉ ngạn.

Đây là nói về Bồ Tát ở Thế giới Cực Lạc, chỉ cần sanh đến Thế giới Cực Lạc, cho dù là cõi đồng cư hạ hạ phẩm vãng sanh, đều có năng lực này, điều này không thể nghĩ bàn. Câu “cực lạc chư đại Bồ Tát” không chỉ xưng cõi Thật báo, cõi Thật báo là Ma Ha tát, cũng tức là bao gồm cõi Phương tiện, cõi Đồng cư, vì sao vậy? Nguyện thứ hai mươi của Phật A Di Đà, nguyện thứ hai mươi trong 48 nguyện của Ngài, rõ ràng minh bạch nói với chúng ta rằng: chỉ cần sanh đến Thế giới Cực Lạc đều làm A Duy Việt Trí Bồ Tát. A Duy Việt Trí đó thật là không thể nghĩ bàn. A Duy Việt Trí Bồ Tát là pháp thân đại sĩ, viên chứng tam bất thoái.

Nói theo ý nghĩa của “viên chứng tam bất thoái” thì Kinh Hoa Nghiêm từ sơ trụ trở lên, tức là nói theo ý nghĩa của “viên chứng tam bất thoái”. “Viên chứng tam bất thoái”, viên là viên mãn. Tam bất thoái chứng được rồi, nhưng chưa viên mãn. “Viên chứng tam bất thoái”, cổ đức có nói là thất địa trở lên, viên mãn rồi. Có thể nói, thất địa trở lên, thực sự là cứu cánh nhất thừa. Viên giáo sơ trụ trở lên đó là nhất Phật thừa. Quí vị nếu nói họ cứu cánh nhất thừa, cũng có thể nói thông được, không phải nói không thông, có thể nói thông được. Cách nói này của cổ đức cũng có lý, đem cứu cánh nói là thất địa Bồ Tát trở lên. Bi nguyện hoằng thệ, tứ hoằng thệ nguyện của họ: “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ”, tuy ở Thế giới Cực Lạc, ở nơi đó tu học, mục tiêu là phải chứng đắc quả vị Diệu Giác, chưa chứng đắc quả vị Diệu Giác, đây là pháp thân Bồ Tát.

Nếu như là A Duy Việt Trí, A Duy Việt Trí là do bổn nguyện oai thần của Phật A Di Đà gia trì, cho nên vừa đến Thế giới Cực Lạc, quí vị sẽ là A Duy Việt Trí Bồ Tát. Nói cách khác, quí vị chính là cứu cánh nhất thừa. Đây là cách nói quảng nghĩa, không sai.

Quí vị tâm từ bi nhiều, chư Phật Như Lai thương xót chúng sanh khổ nạn trong lục đạo thập pháp giới, cho nên họ thường thường thị hiện trong tam giới. Tam giới là, dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Thường thường thị hiện nơi đây, trong sanh tử lục đạo. Đến để làm gì? đến để độ chúng sanh, giúp đỡ chúng sanh ly khổ đắc lạc.

Khổ từ đâu mà có? Từ mê hoặc điên đảo có. Lạc từ đâu mà có? Lạc từ giác ngộ mà có. Vậy Bồ Tát cứu khổ cứu nạn, cách cứu như thế nào? Giúp đỡ chúng sanh giác ngộ, chúng sanh giác ngộ rồi, tức là lý khổ đắc lạc. Không phải lúc khổ nạn chúng sanh, họ không có đồ ăn, biếu cho họ một chút đồ ăn, họ không có áo mặc, tặng cho họ chút áo để mặc, không phải là ý này. Đây chỉ là giải quyết nhất thời, không thể giải quyết vĩnh viễn. Đây không phải là thực sự giúp đỡ họ. Thực sự giúp đỡ họ, thì phải dạy họ khai ngộ, cho nên tất cả chư Phật Bồ Tát, bao gồm cả A la hán, thị hiện trong lục đạo không ai không giảng kinh dạy học. Giảng kinh dạy học chính là từ bi cứu tế của Phật Bồ Tát. Thực sự dạy quí vị ly khổ đắc lạc, ly khổ đắc lạc là quả, nhân chính là phá mê khai ngộ, phá mê rồi, khổ liền không còn nữa, giác ngộ rồi, lạc liền đến. Cho nên chư Phật Bồ Tát thị hiện trong thế gian này để làm gì? Dạy học. Điều này nhất định phải hiểu được.

Năm trước tôi cùng đoàn tôn giáo Malaysia viếng thăm, đi thăm viếng Giáo Hoàng Pope Benedict XVI ở Vatican của Thiên chúa giáo. Ở lại Vatican hai ngày, hai lần giao lưu, chủ giáo đoàn của họ Đào Nhiên chủ giáo làm đại biểu. Ông ta trình bày một bài báo cáo, nội dung của bài báo cáo này, chúng tôi không biết. Thiên chúa giáo có tổ chức, cho nên họ đối với những tin tức về phương diện tôn giáo, vô cùng linh thông. Nói với chúng tôi, gần đây khoảng hai mươi năm trở lại, người tín ngưỡng tôn giáo trên toàn thế giới mỗi năm mỗi đi xuống, họ rất lo lắng, nếu như tiếp tục như vậy, họ nói khoảng sau 20 năm, 30 năm nữa, có lẽ không còn ai tín ngưỡng tôn giáo. Nêu ra một tin tức như vậy, mọi người chúng tôi nghe xong đều cảm thấy rất ngỡ ngàng. Đây là một vấn đề nghiêm trọng, đây không phải là việc nhỏ. Vì sao ngày nay trong xã hội này, người tín ngưỡng tôn giáo càng ngày càng ít? Lúc đó tôi nêu ta cách nghĩ của tôi, tôi nói với mọi người: ngày xưa lúc Moses sáng giáo, lúc Giê su sáng giáo, lúc Muḥammad sáng giáo, lúc đức Phật Thích Ca Mâu Ni sáng giáo, vì sao có nhiều người tín ngưỡng như vậy, có nhiều người theo họ học tập như vậy, mà đời đời tương truyền đến ngày nay? Lịch sử 2000 năm, Do Thái giáo 4000 năm, nguyên nhân là gì? Đến ngày nay vì sao lại suy rồi, có phải ngày nay con người không tin nữa? Điều này chúng ta nên kiểm thảo lại, phải phản tỉnh lại. Tôi nêu ra một phương hướng suy nghĩ, tôi nói chúng tôi tỉ mỉ quan sát, ở trong kinh điển ghi chép lại quí vị sẽ thấy được, những người này ngày xưa tại thế họ đều dạy học, họ làm cái gì? Họ làm giáo dục tôn giáo.

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni dạy 49 năm, Giêsu dạy ba năm, bị người ta hại chết, Moses cũng dạy hơn 20 năm, Mohamad dạy 27 năm, họ đều là nhà giáo dục xã hội. Cộng thêm với cách gọi thời thượng ngày nay là nhà giáo dục xã hội đa nguyên văn hóa. Quí vị nghĩ nghĩ xem, họ có phải là thân phận này không? Mà mỗi người thân phận đều là người công tác nghĩa vụ đa nguyên văn hóa. Họ dạy học, quí vị xem không phân biệt quốc tịch, không phân biệt chủng tộc, không phân biệt tín ngưỡng, dạy dỗ không phân biệt. Chỉ cần quí vị chịu học không có ai không được hoan nghênh. Quí vị cẩn thận suy nghĩ, tỉ mỉ quan sát trong kinh điển, hôm nay bị suy tàn là do đâu? Ngày nay chúng ta làm mất giáo dục tôn giáo, không làm việc dạy học nữa. Không làm việc dạy học, lại làm việc cầu nguyện.

Cầu nguyện hữu hiệu không? Có. Không thể nói không hữu hiệu. Hiện nay khoa học cũng nghiên cứu phát hiện, cầu nguyện hữu hiệu. Năng lượng của ý thức tập thể không thể nghĩ bàn, đây là kết luận của khoa học, nhưng người đời không tin tưởng! Quí vị nói xem, có tai họa chúng ta cầu nguyện tai họa hóa giải được. Người ta nói quí vị ăn nói bậy bạ, căn bản là không có tai họa, quí vị ở đây gạt người. Quí vị không thể đem chứng cứ ra được.

Dạy học thì không như vậy, dạy học có thể trị gốc, giúp một người giác ngộ, giúp người khác hồi đầu, giúp người khác bỏ ác làm thiện, giúp họ cải tà quy chánh, điều này mới đúng. Cầu nguyện là trị ngọn, không trị gốc. Lúc đại tai nạn đến rồi, tạm thời cầu nguyện hữu hiệu, việc lâu dài nhất định phải dạy học. Tôi nêu ra cho mọi người làm tham khảo, hi vọng toàn thế giới mỗi một tôn giáo nhanh chóng khôi phục giáo dục, hướng đến ngày xưa những tổ sư sáng giáo, những vị sáng lập tôn giáo này mà học tập họ. Tôn giáo nếu không trở về với giáo dục, tiền đồ của họ rất bi quan, không lạc quan. Lúc đó tôi nêu ra một chút về cách nhìn nhận như vậy.

Suốt đời tôi theo con đường giáo dục. Đây là thầy Phương Đông Mỹ và Chương Gia đại sư chỉ đạo chúng tôi. Tôi xuất gia, Chương Gia đại sư khuyên răn tôi, lựa chọn cho tôi nghề nghiệp này. Dặn dò tôi phải học Phật Thích Ca Mâu Ni. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni một đời giảng kinh dạy học, điều này trong kinh điển chúng ta có thể thấy được. Ngoài giảng kinh dạy học ra Ngài không làm những hoạt động gì khác. Không có hướng dẫn người ta tổ chức Phật thất, hay là tổ chức thiền thất. Nếu như có sự việc này trong kinh điển nhất định có ghi chép, không có. Trong kinh giáo Đại Thừa chỉ đề cập đến việc tu hành ở mỗi người, cho nên đức Phật chỉ dạy học, dạy quí vị, quí vị rõ ràng rồi, quí vị hiểu được rồi, cách tu như thế nào đó là việc của bản thân quí vị.

Tu cái gì? buông bỏ vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, đây chính là tu hành, đây là sự việc của bản thân quí vị. Dùng phương pháp gì để buông bỏ là việc của quí vị, không phải là việc của người khác. Phương pháp mỗi người không giống nhau, cho nên có tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn. Không phải là một phương pháp, mỗi pháp đều linh, chỉ cần thực sự buông xả được. buông được thì khôi phục thanh tịnh bình đẳng giác, tâm thanh tịnh khôi phục rồi, quí vị liền chứng đắc A la hán, tâm bình đẳng khôi phục được rồi, quí vị liền thành Bồ Tát. Đại triệt đại ngộ, quí vị liền thành Phật. Đây là tiêu chuẩn trong Phật Giáo, cho nên Thế giới Cực Lạc, những Bồ Tát này vô cùng từ bi, bản thân còn chưa chứng đắc viên mãn, họ đã làm những sự nghiệp giúp đỡ chúng sanh, thị hiện trong tam đồ lục đạo.

“Trú bình đẳng huệ, tinh cần tu tập”, họ có trở ngại bản thân họ tu tập không? Không có. Vì sao không có? Họ trú bình đẳng huệ. Ba chữ bình đẳng huệ này chính là thanh tịnh bình đẳng giác trong đề kinh. Bình đẳng đương nhiên bao gồm cả thanh tịnh, không thanh tịnh làm sao bình đẳng được? Bình đẳng cao hơn thanh tịnh, thanh tịnh chưa chắc bình đẳng, bình đẳng nhất định sẽ thanh tịnh.

Chữ huệ phía sau tức là giác. Tâm của họ không mê, trong lục đạo luân hồi, giúp đỡ chúng sanh khổ nạn họ không mê. Vì sao không mê? Họ không chấp trước. Bởi vì họ biết tướng những cảnh giới này, “phàm có hình tướng đều là hư vọng”, họ trong lục đạo không có tham sân si mạn nghi, tất cả đều đoạn rồi. Cho nên tâm của họ là thanh tịnh bình đẳng giác, trong lục đạo, trong tam đồ đang khảo nghiệm, xem họ có nhiễm trước hay không, nhiễm là sai, là đọa lạc rồi, thực sự không nhiễm, chứng minh họ được nâng cao. Cho nên trong thuận cảnh không có tham luyến, nâng cao rồi. Trong nghịch cảnh không có oán hận, vĩnh viễn duy trì thanh tịnh bình đẳng giác, thanh tịnh bình đẳng giác chính là không ngừng hướng thượng đi lên, tự lợi lợi tha, không phải lợi tha thì không có tự lợi, mình người đều lợi. Cho nên những Bồ Tát này có niềm vui mà không làm, đều thích làm những sự việc này.

Nên kinh nói: “ở trong tam giới, bình đẳng cần tu”, quí vị xem tam giới chính là: dục giới, sắc giới, vô sắc giới, bình đẳng chuyên tu, giúp đỡ người khác, cũng là nâng cao chính mình.

“Cứu cánh liễu đạt thật tướng nhất thừa chi lý”, nếu như không có cứu cánh liễu đạt thật tướng nhất thừa, tâm từ bi của họ không thể sanh khởi, thực sự liễu đạt tâm từ bi tự nhiên sanh khởi. Vì sao vậy? Vì tâm từ bi là tánh đức vốn có trong tự tánh, không phải từ bên ngoài đến, chỉ là bản thân chúng ta có chướng ngại, tâm từ bi không hiển thị ra được. Chúng ta hiển thị ra cái gì? Hiển thị ra là tự tư tự lợi, là tham sân si mạn, không có từ bi, những điều này chúng ta nên biết. Biết rồi quí vị dần dần sẽ hồi đầu, quí vị dần dần sửa lỗi, quí vị mới có thể nâng cao bản thân. Nếu như không biết được, mơ mơ hồ hồ sống qua một đời, e rằng đời sau còn mê hoặc hơn cả đời này. Sự việc này ví dụ nhiều lắm. Người đời sau càng rõ ràng hơn đời này thì không nhiều, người càng mê hoặc hơn cả đời này thì nhiều. Vậy chúng ta nên làm hạng người nào, không thể không nghĩ nhiều một chút. Cho nên những vị Bồ Tát này, họ chỉ có một phương hướng, một mục tiêu. Không những hi vọng bản thân đắc đến Niết Bàn bỉ ngạn, cũng hi vọng tất cả chúng sanh đều có thể giống như bản thân mình vậy, cầu sanh Tịnh Độ, thân cận Di Đà, đến được bờ kia. Đều chỉ có một ý niệm đơn thuần như vậy.

Hội Sớ viết: bỉ ngạn, Niết Bàn diệu quả vậy. Đây là nghĩa của hai từ bỉ ngạn.

Tịnh Ảnh Sớ viết- đây là lời của Huệ Viễn đại sư đời nhà Tùy. “Chí ư bỉ ngạn, Niết bàn quả cực”, Niết bàn quả cực chỉ cho cực quả của Niết bàn. Tức quả giác chí cao vô thượng, cứu cánh thành Phật. Kinh Hoa Nghiêm gọi là “diệu giác”, ở trên đẳng giác. Đây gọi là cứu cánh thành Phật.

Đoạn dưới đây giải thích “quyết đoạn nghi võng, thử hữu dị thích”, câu nói này cổ đức có những giải thích khác nhau.

Tịnh Ảnh Sớ viết: “trừ vọng hiển chơn, danh đoạn nghi võng”. Nghi này là chướng ngại rất lớn của Bồ Tát. Đối với chúng ta mà nói là tai nạn rất nghiêm trọng. Chúng ta học Phật phải chăng thực sự không còn nghi hoặc nữa? Không thể được. Nếu như thực sự không có nghi hoặc, vậy thì sự tu hành của quí vị có chân công phu rồi. Quí vị chắc chắn đắc tam muội, quí vị nhất định có chỗ ngộ, không phải là đại triệt đại ngộ thì quí vị cũng có đại ngộ. Đây là điều chắc chắn. Trong kinh điển nói: cảnh giới của Chư Phật Như Lai, không phải là thường thức của chúng ta. “Tất cả chúng sanh vốn là Phật”, chúng ta có thể chắc chắn không? Tự nhiên có nghi hoặc. Phật nói là lời chân thật, tuyệt đối không phải là lừa chúng ta. Cũng không phải là lời khích lệ chúng ta. Lão tổ tông của chúng ta cũng đã nói qua, Phật Pháp chưa đến Trung Quốc, lão tổ tông đã nói: “nhân tánh bổn thiện”, cho nên sau này biên vào trong Tam Tự Kinh, câu đầu tiên, “nhân chi sơ tánh bổn thiện”.

Chữ “thiện” này không phải là thiện trong thiện ác, chữ thiện này là danh từ tán than, và câu đức Phật nói “nhất thiết chúng sanh bổn lai thị Phật”, ý nghĩa rất tương đồng. Phật là bậc tối thiện. Chữ thiện này là hoàn mỹ, không có khiếm khuyết, cho nên kiến tánh thành Phật. Chúng ta có thể không hoài nghi sao? Người thế gian đều là người tốt, tôi thấy thế gian này người xấu rất nhiều, làm sao có thể nói đều là người tốt? Chúng ta thấy sai rồi, Phật Bồ Tát không có nhìn sai, Phật Bồ Tát thấy là gì? Tánh là không, tướng là giả, cho nên họ bình đẳng rồi. Bình đẳng mới là chân thiện, bình đẳng không có sai trái. Quan điểm của chúng ta không tương đồng, chúng ta nhìn thấy là vọng tưởng, người ta nhìn thấy là thật tướng, là chân tướng. Chúng ta chỉ có nhục nhãn, người ta ngũ nhãn viên minh. Họ có nhục nhãn, có thiên nhãn, có pháp nhãn, có huệ nhãn, có Phật nhãn, thì làm sao mà nhìn sai được! Chúng ta ngay cả thiên nhãn cũng không có, cho nên nhìn mọi thứ đương nhiên là nhìn sai. Nghe điều Phật giảng chúng ta nghi hoặc, nghi hoặc của chúng ta làm sao mà đoạn? Thực sự đoạn nghi là phải tu hành công phu, phải thiền định, phải bát nhã. Ngày nay chúng ta đoạn nghi sanh tín, duy nhất một phương pháp cầu giải ngộ. Đó chính là đọc tụng kinh giáo Đại Thừa. Nghe kinh có thể đoạn nghi, đọc kinh cũng có thể đoạn nghi. Không có duyên nghe kinh chúng ta phải đọc tụng, cổ nhân nói rất hay: “đọc sách nghìn lần, tự thấy nghĩa nó”, nghĩa là đạo lý, tự thấy nghĩa nó, tức đạo lý tự nhiên rõ ràng. Đạo lý rõ ràng rồi, nghi liền phá được, tức không còn nghi hoặc nữa. Đây là một phương pháp. Một ngàn lần đọc như vậy, tâm quí vị sẽ định lại, nhưng những thứ này phải là một bộ kinh, không phải là rất nhiều kinh điển, nhiều kinh điển, quí vị đọc tạp rồi, đọc loạn rồi, như vậy hiệu quả rất khó. Nếu như một bộ kinh, đọc từng lượt từng lượt, bộ kinh này đọc một ngàn lần tâm liền định. Một ngàn lần mà tâm không định được, nghiệp chướng chúng ta nặng, điều này chúng ta phải biết. Duyên của xã hội ngày nay rất phức tạp. Đây không phải là thiện duyên, rất khó khăn làm cho tâm chúng ta định lại được. Đây là môi trường sinh sống của chúng ta không bằng cổ nhân, vậy thì phải làm sao? Hai ngàn lần, ba ngàn lần, mười ngàn lần. Quí vị có quyết tâm như vậy cứ tiếp tục đọc, chắc chắn quí vị có thành tựu. Kiên trì phương pháp này, đó chính là trì giới, nhân giới đắc định, nhân định mà khai huệ. Đây là tổng nguyên tắc, tổng cương lĩnh của tu học phương đông. Mấy ngàn năm nay đều chưa có thay đổi qua, đều dùng phương pháp này.

Hiện nay thay đổi rồi, hiện nay không dùng nữa, hiện nay dùng phương pháp khoa học nước ngoài. Từng môn từng môn này đều nảy sinh vấn đề. Rất nhiều vấn đề đều bị nêu ra rồi. Nếu như quí vị không tỉ mỉ, quí vị sẽ không phát hiện được. Thực sự tỉ mỉ quí vị mới hiểu được. Phương pháp truyền thống này còn hay hơn phương pháp khoa học ngày nay, thực dụng hơn phương pháp khoa học ngày nay, thực sự có thể giải quyết vấn đề. Cho nên đoạn nghi sanh tín là một sự việc vô cùng quan trọng trước mắt chúng ta. Thời khóa này phải dùng phương pháp học như thế nào.

Hội Sớ và giải thích của nó đều giống nhau. Sớ viết: “đoạn trừ nghi võng, trí tuệ tự sanh”. Nghĩa của nó đều thiên về đoạn trừ lưới nghi. Nhưng Gia Tường Sớ viết: “ người quyết đoạn nghi võng, có thể đoạn nghi hoặc cho chúng sanh”. Quí vị xem cách nói này khác rồi. Trước đây là nói cho bản thân, đoạn nghi hoặc của mình, cách nói sau là Bồ Tát giáo hóa chúng sanh giúp đỡ chúng sanh đoạn lưới nghi cho họ.

“Hai điều có khác, nhưng cũng không trái”, nói tuy rằng không giống nhau, một là đoạn nghi hoặc của bản thân, một là đoạn nghi hoặc của người khác. Tuy rằng không giống nhau cũng không trái với nhau. Vì có thể trừ nghi hoặc cho chúng sanh, trước đó tự thân đã vô nghi. Đây là đạo lý chắc chắn vậy. Nếu như bản thân không có tín tâm, làm sao có thể giúp đỡ người khác xây dựng lòng tin? Bản thân có nghi hoặc làm sao có thể giúp đỡ người khác đoạn nghi hoặc? Lời này nói rất có lý.

Lại tự thân đã đoạn nghi hoặc, chân trí tự sanh, ắt khởi đại hạnh, khiến khắp chúng sanh đoạn nghi chứng chân. Đây cũng là đạo lý chắc chắn vậy. Nghi hoặc của bản thân đoạn rồi, trí tuệ liền sanh khởi, cho nên nghi chướng ngại trí tuệ mà tự tánh vốn có, trí tuệ tuyệt đối không phải từ bên ngoài đến. Phật nói câu nói này, chúng ta phải tin tưởng: tất cả chúng sanh đều có đức tướng trí tuệ của Như Lai. Chúng ta nhất định phải tin tưởng, không thể nghi hoặc.

Đức Phật nói là lời chân thật. Chúng ta và Chư Phật Như Lai có trí tuệ giống nhau, có đức năng giống nhau, có tướng hảo giống nhau. Chỉ là chúng ta ngày nay mê rồi, Phật Bồ Tát giác ngộ rồi, nếu như chúng ta phá mê khai ngộ, trí tuệ đức tướng của chúng ta sẽ hiện tiền, nó không phải từ bên ngoài đến. Ngày nay trí tuệ đức tướng chúng ta vì sao không thể hiện tiền? Chúng ta có nghi. Phật có nói rõ ràng hơn nữa, minh bạch hơn nữa, khẩn thiết khuyên nhủ chúng ta hơn nữa, chúng ta vẫn không tin, cảm thấy bản thân không có trí tuệ, bản thân ngu si. Trên thế giới này có rất nhiều người thông minh, chúng ta so sánh với họ, không bằng họ, đều là tâm trạng như vậy. Đây chính là bản thân chúng ta tu như thế nào, học như thế nào, đều không có hiệu quả hiển hiện. Càng ngày nghi càng nặng, thậm chí ngay cả Thế giới Cực Lạc. Thế giới Cực Lạc ở đâu? Tây phương, tây phương không có biên tế.

Tôi niệm Phật muốn đi tây phương, cách đi như thế nào? Đây đều là nghi vấn. Thật đến Tây phương, Phật A Di Đà đến tiếp dẫn quí vị, dẫn quí vị đi, quí vị không cần hỏi phương hướng nào. Phật không đến đón quí vị, không dẫn quí vị đi, quí vị chắc chắn chưa đến Thế giới Cực Lạc. Quí vị tìm không ra, quí vị nhất định bị lạc mất phương hướng, cho nên nhất định phải cầu Phật dẫn quí vị đi. Phật có đến hay không? Chắc chắn sẽ đến. Vì sao vậy? Vì đây là nguyện vọng trong 48 nguyện của Ngài. Tự Ngài phát nguyện vậy. Phật đến tiếp dẫn, nói cho quí vị biết, là phân thân của Phật. Cùng thời khác xứ, Phật có thể phân thân vô lượng vô biên, tiếp dẫn thập phương vô lượng vô biên chúng sanh vãng sanh Thế giới Cực Lạc, không lọt sót một ai cả.

Chúng ta đối với sự việc này phải có lòng tin, nhất định không nên hoài nghi. Cho nên tự thân vô nghi, tự thân đã đoạn nghi sanh tín, chân trí tự sanh, trí tuệ từ trong bản tánh nhất định sẽ hiển lộ ra bên ngoài. Hiển lộ trí tuệ nhiều ít, liên quan đến công phu tu hành của bản thân quí vị, lòng tin quí vị càng thật, trí tuệ càng lớn. Lòng tin càng ít, trí tuệ cũng nhỏ. Trí tuệ sanh khởi rồi, nhất định khởi đại hạnh, đại hạnh là gì? Tự lợi lợi tha. “Rộng khiến chúng sanh đoạn nghi chứng chơn”, đây là đại hạnh. Tâm lượng quí vị đã khai mở rồi, đối với chúng sanh sanh khởi tâm bình đẳng. Không phải là người mình thích thì độ họ trước, người không thích để qua một bên từ từ độ sau! Đó không phải là chân chánh giác ngộ, chân chánh giác ngộ là tâm bình đẳng, chắc chắn không có oán thân, chỉ là nói nhân duyên. Người hữu duyên độ trước, người không có duyên độ sau. Duyên là gì? Họ tin tưởng, họ có thể hiểu được, họ chịu niệm Phật, đây là người có duyên. Duyên chưa thành thục đừng nói với họ, họ không tin tưởng. Họ không thể hiểu được, họ không muốn niệm Phật, không muốn đến Thế giới Cực Lạc, đây là không có duyên. Không có duyên, có thể đợi một thời gian rồi đến độ họ.

“Nên biết kinh văn, thật kiêm hai nghĩa”, trong kinh văn, hai nghĩa này có lẽ đều có, đều có thể giảng thông được.

Đoạn cuối là “chứng vô sở đắc”, vô sở đắc còn gọi là vô sở hữu, vô sở đắc và vô sở hữu là cùng một ý nghĩa, tức không huệ, đây là trí tuệ chân thật. Không huệ chính là vô phân biệt trí, đây là đại trí tuệ. Trong đại trí tuệ chắc chắn không có phân biệt. Nếu có phân biệt, phân biệt chính là phiền não, trần sa phiền não. Chấp trước là phiền não, kiến tư phiền não. Phiền não khởi lên, trí tuệ liền không còn nữa. Thế là chúng ta đã hiểu được, Bồ Tát ở Thế giới Cực Lạc căn bản không có phân biệt, không có chấp trước.

“Thể vô tướng chi chân lý”, thể là thể hội, nói như vậy cũng được, thể hội chân lý vô tướng. Cũng có thể nói “thể” này là bản thể, chính là chân như, chính là chân tâm, chính là tự tánh. Tự tánh không có tướng. Điều này trước đây chúng ta đã học nhiều rồi, ba loại hiện tượng đều không có.

Tự tâm không có chấp trước, không có các phân biệt, nên nói là “vô sở đắc”. Bất luận là lý thể hay hiện tướng, đều không sanh tâm động niệm, đều không có phân biệt chấp trước. Đây là gì? Thực sự hiểu được thật tướng các pháp. Thể của thật tướng chính là năng sanh năng hiện, bất khả đắc. Tự tánh khởi tác dụng, đây chính là năng sanh vạn pháp. Trong Hoàn Nguyên Quán nói là: xuất sanh vô tận. Những hiện tượng này, “duy tâm sở hiện, duy thức sở biến”, thức chính là A lại da, mạt na, ý thức. Chúng khởi tác dụng, thường thường đem những tướng do tự tánh sở hiện này làm cho nó sanh biến hóa. Có bao nhiêu biến hóa? Trong Hoàn Nguyên Quán nói với chúng ta “xuất sanh vô tận”, đó chính là biến hóa quá nhiều, vô lượng vô biên, vô số vô tận, Vì sao vậy? Tùy theo ý niệm quí vị đang thay đổi, ý niệm vừa mới khởi nó liền thay đổi. Cho nên nói trong hiện tượng chắc chắn không có hai cái hoàn toàn tương đồng, đạo lý này nhất định phải hiểu. Chắc chắn không tìm ra hai cái tương đồng. Cho nên tướng là hư huyễn, nó không phải là chân thật. Đây là ý nghĩa của vô sở đắc.

Tâm Kinh nói: “vô trí diệc vô đắc”. Trong Đại Trí Độ Luận nói: “trong thật tướng của các pháp, nhất định tướng bất khả đắc, nên gọi vô sở đắc”. Lại Niết Bàn Kinh nói: “vô sở đắc tức gọi là huệ, hữu sở đắc gọi là vô minh”, đây nói rất hay, nói rất rõ ràng, rất minh bạch. Vì sao vậy? Vì vô sở đắc.

Quí vị nhìn thấu rồi, quí vị buông xuống rồi, đây là trí tuệ, là trí tuệ chân thật. Vì sao vậy? Quí vị đối với muôn sự muôn vật trong vũ trụ, quí vị hiểu rõ ràng rồi. Quí vị trong tất cả hiện tượng này, không khởi tâm, không động niệm, giống như Bồ Tát vậy, còn khởi tâm động niệm quí vị sai rồi. Khởi tâm động niệm là mê, khởi tâm động niệm là phàm phu, cho nên có sở đắc. Khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước, đây đều gọi là vô minh. Vô minh là đối với chân tướng sự thật không hiểu được, quí vị mới làm những sự việc này. Thực sự hiểu được quí vị làm sao mà làm sự việc này được?

Trong Tâm Kinh nói, kinh này thuộc Kinh Bát Nhã, “vô trí diệc vô đắc”, vô trí là trí tuệ chân thật, hữu trí thì sao, hữu trí là vô minh. Cho nên trí tuệ và tri thức không giống nhau. Hữu trí là tri thức, “vô trí” là trí tuệ. Bát nhã vô tri, nó khởi tác dụng là vô sở bất tri, kỳ diệu! Tri thức như thế nào? Tri thức là hữu tri, hữu sở bất tri. Trí tuệ là vô tri, vô sở bất tri. Quí vị xem nó làm sao mà giống nhau được? Trí tuệ có thể giải quyết vấn đề, tri thức không thể giải quyết vấn đề. Đạo lý này chỉ có Đại Thừa giảng rõ ràng, giảng thấu suốt. Nếu như dùng lời thô hiển để nói cho quí vị, vì sao hữu tri không thể giải quyết vấn đề? Hữu tri chắc chắn có xen tạp ý niệm tự tư tự lợi ở trong đó, vậy là làm cho vấn đề càng ngày càng phức tạp, làm phức tạp rồi không thể giải quyết. Vô tri, không những không có tự tư tự lợi, ngay khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước đều có. Họ sở hiện là trí tuệ viên mãn trong tự tánh. Cho nên “vô trí diệc vô sở đắc”, đây là hiển lộ tự tánh viên mãn. Đắc được cái gì? Họ thật có đắc. Đắc cái gì? họ đắc được là khắp pháp giới hư không giới, đắc được đại viên mãn. Không phải ở trong đó đắc được một thứ. Sự việc này chỉ có Như Lai và pháp thân Bồ Tát biết được. Nếu không người ta học những thứ này làm gì? Đây là diệu pháp chí chân chí thật vô thượng trong tất cả pháp. Trong kinh giáo gọi là cứu cánh Nhất thừa. Những thứ này trong cuộc sống hằng ngày đều phải học thuộc nó trước. Thời thời khắc khắc có thể nhắc nhở bản thân, đây gọi là quán chiếu.

Lại nói “có sở đắc gọi là sanh tử luân, tất cả phàm phu luân hồi sanh tử nên có sở kiến”. Quí vị xem chúng ta ra sức truy cầu thứ chúng ta muốn có, đắc được cái gì? Sanh tử luân hồi, đây là luân hồi. Khởi tâm động niệm đó là tạo nghiệp luân hồi. Quí vị tạo nghiệp luân hồi, quí vị làm sao có thể ra khỏi luân hồi được? Thực sự muốn ra khỏi luân hồi không còn tạo nghiệp luân hồi nữa. Trong nghiệp luân hồi quan trọng nhất chính là chấp trước. Chấp trước thật buông xuống rồi, vẫn còn phân biệt, vẫn còn vọng tưởng, họ có thể thoát ly lục đạo luân hồi, cho nên chúng ta liền biết nghiệp của lục đạo luân hồi là chấp trước. Có những người chấp trước kiên cố, đây là thành kiến. Thành kiến buông xuống rồi, liền có thể hằng thuận chúng sanh, không còn chấp trước nữa. Tâm phân biệt buông xuống rồi, không những có thể hằng thuận chúng sanh mà có thể tùy hỷ công đức. Đây là chân trí tuệ. Cho nên “Bồ Tát vĩnh đoạn nhất thiết sanh tử”. Phần đoạn sanh tử, biến dịch sanh tử họ đều đoạn rồi, “cho nên Bồ Tát gọi là vô sở đắc”, đây là sự thật. Bồ Tát “vô vi” mà “vô sở bất vi”, tuy “vô sở bất vi” nhưng thật là vô vi. Vì sao vậy? Vì họ vô sở đắc. Vì sao vẫn còn làm? Vì chúng sanh, không phải vì bản thân. Hết thảy đều là vì chúng sanh mà thi thiết, không có bản thân, đây là Bồ Tát. Vì người khác trong đó cũng có một phần vì bản thân thì vẫn là vì bản thân. Bồ Tát là mảy may vì bản thân cũng không có. Điều này phải hiểu. Tất cả những thi thiết để Phật Bồ Tát hóa độ chúng sanh, chắc chắn không có khởi tâm động niệm. Nếu như họ khởi tâm động niệm họ liền đọa vào vô minh rồi, tức đã thối chuyển, nhất định không có. Cho nên cảnh giới của những Thánh nhân này, chúng ta hoàn toàn không biết được. Chúng ta luôn hoài nghi đối với họ, họ vì sao làm việc này? sự việc này đối với họ nhất định có điều tốt. Chư vị Tổ sư cũng tùy thuận ý nghĩ của chúng ta. Nói có điểm tốt, thì có! Điều tốt gì? Nâng cao cảnh giới bản thân họ. Chúng ta nếu hỏi họ làm những việc tốt này, phải chăng là có ý nghĩ nâng cao cảnh giới của mình? Nói cho quí vị biết, không có. Nếu họ có ý nghĩ này, họ là phàm phu, họ không phải là Bồ Tát. Phải chăng có nâng cao? Thật sự nâng cao. Vô niệm vô vi mới nâng cao được, hữu niệm hữu vi chỉ có đọa lạc đi xuống, làm gì có nâng cao? Không có đạo lý này.

Chúng ta học Phật trong cuộc sống hằng ngày, điều đầu tiên cần học là tùy duyên, cái gì cũng tốt. Không nên bản thân có ý nghĩ, không nên bản thân nhất định muốn làm như thế này, làm như thế kia, đạt được cái này, đạt được cái kia, đều không nên. Quí vị mới thực sự tương ưng với Đại Thừa, bằng không học Đại thừa, mà những việc làm được vẫn là việc của phàm phu, vẫn là tâm luân hồi. Lợi ích chân thật của Đại Thừa quí vị chưa đạt được, lìa tất cả tướng, tức tất cả pháp, quí vị mới thực sự đạt được.

Dưới đây Niết Bàn nói: “chân cứu cánh liễu nghĩa chi ngữ dã”, chúng ta phải cẩn thận để thể hội. Trong Kinh Niết Bàn nói: “vô sở đắc tức gọi là huệ, có sở đắc gọi là vô minh, có sở đắc gọi là sanh tử luân hồi, tất cả phàm phu luân hồi sanh tử nên có sở kiến. Bồ Tát vĩnh đoạn tất cả sanh tử cho nên Bồ Tát gọi là vô sở đắc.” Câu này thực sự là nói về cứu cánh liễu nghĩa.

Lại chứng vô sở đắc, như Nhân Vương Kinh Lương Bôn Sớ viết: “tâm vô sở đắc là trí vô phân biệt vậy”. Đây là câu nói trong Nhân Vương Kinh Sớ, đây là cảnh giới Bồ Tát thực sự. Trong tất cả các pháp lục căn trong cảnh giới lục trần: nhãn đối với sắc, nhĩ đối với âm thanh, cho đến ý thức đối với tất cả pháp. Ý là ý nghĩ. Thực sự không phân biệt nữa chính là “bình đẳng” trong kinh đề của chúng ta.

Bình đẳng không phải là phân biệt, tâm bình đẳng hiện tiền là bình đẳng tánh trí, nhất định tâm không có sở đắc, tâm vô sở đắc chính là khởi dụng của vô phân biệt trí. Vô phân biệt trí là thể, tâm vô sở đắc là dụng, có thể có dụng. Từ dụng có thể nhìn thấy thể của quí vị, từ thể có thể nhìn thấy tác dụng của quí vị. Đây đều là cảnh giới chân thật của tu hành. Chúng ta ở trong Đại Thừa, chúng ta muốn đến Thế Giới Tây Phương Cực Lạc, đương nhiên chưa đến cảnh giới này, sanh vào cõi Phàm Thánh Đồng Cư, sanh vào cõi Phương Tiện Hữu Dư. Khế nhập cảnh giới này rồi, là sanh vào cõi Thật báo trang nghiêm. Điều này trong thiền tông nói là minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật, là cảnh giới này, người thường không có. Nhưng sau khi chúng ta hiểu rõ, chúng ta phải luyện tập trong cuộc sống hằng ngày. Luyện cái gì? Hai câu nói trong mười đại nguyện vương của Bồ Tát Phổ Hiền, nỗ lực học tập: “hằng thuận chúng sanh, tùy hỉ công đức”, không nên cố chấp thái quá về ý nghĩ của mình. Học cái gì? Cái gì cũng tốt, cái gì cũng tùy duyên.

Đầu năm dân quốc, có một người học được rất giỏi, rất đáng được chúng ta học tập, chúng ta có thể lấy Ngài để làm gương, chính là Hoằng Nhất đại sư. Hoằng Nhất đại sư trước khi xuất gia, đặc biệt lúc còn trẻ du học ở Nhật Bản, chúng ta đọc những câu chuyện đó, đó không phải là giả. Kiểu phân biệt chấp trước của Ngài là hơn người, hẹn ước cùng bạn bè, bạn bè đến thăm Ngài, hẹn đến 8 giờ, sáng sớm lúc 8 giờ quí vị đến, ngài nhất định đúng giờ, nếu như 8 giờ 1 phút, ngài liền đóng cửa, ngài không gặp quí vị nữa, vì quí vị thất hứa. Quí vị không giữ chữ tín, không gặp quí vị, lần sau hẹn lại, thật không dễ dàng, thật đúng giờ. Đến sớm cũng không được, đến muộn cũng không được, chấp trước đến như vậy, thành kiến rất nặng. Sau khi học Phật đã buông bỏ được tất cả, thế nào cũng được. Ngài đến thăm Singapore, cho nên ở Singapore bạn bè của Ngài cũng rất nhiều. Lão Hòa Thượng nói với tôi: Hoằng Nhất đại sư là người dễ thị giả nhất, thế nào cũng tốt, không có mảy may kén chọn nào. Ăn uống, đi ở mọi thứ đều tùy duyên, không tỉ mỉ chút nào. Đây là gì? Đây là sau khi Hoằng Nhất đại sư học Phật, thực sự đạt được lợi ích của kinh giáo Đại Thừa. Ngài không những học tốt, ngài thực sự làm được rồi. Thời khóa mỗi ngày của Ngài là “Phổ Hiền Bồ Tát Hạnh Nguyện Phẩm”, chính là quyển cuối cùng. Thập Đại Nguyện Vương đạo quy cực lạc đọc rất thuộc. Quyển kinh này ngài có thể đọc thuộc, chuyển tâm, đây là điều chúng ta nên học. Đây là một phần của tâm vô sở đắc. Không chăm chỉ thực hành, phiền não không bỏ được, trí tuệ liền không thể khai mở.

Lại Duy Ma Huệ Viễn Sớ, Kinh Duy Ma do Huệ Viễn đại sư chú giải, trong đó nói: “Bồ Tát phá trừ tình tướng, đến vô đắc xứ, gọi vô sở đắc”. Tình tướng là gì? là tình chấp. Tình chấp buông xuống rồi liền đến vô đắc xứ. Vô đắc xứ là gì? Tất cả pháp bất khả đắc, đây là vô đắc xứ.

Vì sao bất khả đắc? tất cả pháp đều không, thể tánh không tịch, vạn pháp là huyễn có. Trong kinh giáo Đại Thừa đức Phật từng nói: “tất cả pháp đương thể tức không liễu bất khả đắc”. Cho nên quí vị ở đó khởi tâm có đắc, tâm có mất, tâm có được mất là hư huyễn, là giả dối, không phải chân thật.

Vì sao không có được mất? Hiện tượng này căn bản không tồn tại, không những tướng bên ngoài không tồn tại, thân của chính mình không tồn tại, thân tướng của bản thân không tồn tại, ý niệm, tư tưởng của bản thân, hiện tượng tinh thần đó cũng không tồn tại. Nhục thể là hiện tượng vất chất, hiện tượng tinh thần cũng không tồn tại, ngay hiện tượng tự nhiên đều không tồn tại. Đây thật là vô đắc xứ, đó gọi là vô sở đắc.

Nay nói chứng vô sở đắc tức đến vô đắc xứ vậy. Quí vị vào cảnh giới này rồi, cảnh giới này Pháp thân Bồ Tát chứng được, không phải là người thường. Chúng ta nếu như vào cảnh giới này, cự ly với chứng đắc pháp thân đã rất gần rồi. Cảnh giới pháp thân chính là A Duy Việt Trí Bồ Tát. Người niệm Phật rất giỏi vãng sanh đến cõi Phàm Thánh Đồng Cư, bổn nguyện oai thần của Phật A Di Đà gia trì quí vị. Quí vị liền trở thành A Duy Việt Trí Bồ Tát, điều này khó quá! Bản thân phải tu, tu đến cảnh giới này, mới có thể chứng đắc A Duy Việt Trí, không dễ dàng!

Chúng ta đọc kinh văn này dường như không khó, suy nghĩ tỉ mỉ quí vị làm theo, thật không dễ dàng, tình chấp không buông xuống được, khó buông xuống nhất chính là thứ này vậy. Vật ngoài thân còn dễ, tình chấp khó nhất, tình chấp buông không được, lục đạo rất khó vượt qua. Tình chấp thực sự buông xuống rồi, mới có thể thoát ly lục đạo luân hồi. A la hán không dễ dàng gì, A la hán đã buông xả được rồi, tuy buông xuống rồi những vẫn còn tập khí, tập khí vẫn còn rất đậm. Nhưng tập khí đối với họ chướng ngại không lớn. Họ có thể vượt qua lục đạo luân hồi, có thể sanh đến Tịnh Độ. Tịnh Độ của đứ cPhật Thích Ca Mâu Ni là pháp giới Tứ Thánh, Tịnh Độ của đức Phật Thích Ca Mâu Ni, thật không dễ!

Thực sự đến vô sở đắc, đó không phải là A la hán, đó là Pháp thân Bồ Tát. A la hán cách chứng vô sở đắc vẫn còn một lộ trình rất xa. Chúng ta muốn đến nơi này, tự nhiên sẽ nghĩ đến niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ. Tôi không đi con đường vòng này, đường vòng này dài quá, khó đi quá. Niệm Phật cầu vãng sanh Tịnh Độ là một con đường thẳng, dứt khoát đi theo Phật A Di Đà, không còn vọng tưởng gì khác nữa. Nhất môn thâm nhập, trường thời huân tu, tại thế giới Cực Lạc nhất định một đời thành tựu.

Hết giờ rồi, hôm nay chúng ta học đến đây.