Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tịnh độ
Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa
- Dịch giả
- Thích Tịnh Không giảng · nhiều người dịch (17 vị)
- Thông tin
- Nguồn: Tủ sách Không Hoa
Tập 276
Chủ giảng: Tịnh Không Pháp Sư
Chuyển ngữ: Hạnh Chơn
Biên tập: Bình Minh
Thời gian: 11.02.2011
Địa điểm: Tịnh Tông Học Viện_Úc Châu
Chư vị pháp sư, chư vị đồng học, mời ngồi xuống. Mời quý vị xem Đại Thừa Vô Lượng Thọ Kinh Giải, trang 333, hàng thứ tư từ dưới đếm lên.
“Nói tiếp rằng, dõng mãnh tinh tấn, nhất hướng chuyên chí trang nghiêm diệu độ. Dõng mãnh tinh tấn là không gián đoạn không tạp loạn. Nhất tâm chuyên chí tức tâm chí chuyên nhất, diệu độ là cõi nước tinh mỹ tuyệt luân, không thể nghĩ bàn”. Bên dưới nói tiếp: “Sau khi tỳ kheo Pháp Tạng phát 48 nguyện, trú trong trí tuệ chân thật, dõng mãnh tinh tấn, kiến lập giúp đỡ lục đạo chúng sanh khắp biến pháp giới hư không giới”.
Chúng ta phải đặc biệt cường điệu câu này, kiến lập một đạo tràng tu học tốt đẹp viên mãn, đạo tràng này chính là thế giới Cực Lạc. Chính là ở đây nói đến diệu độ, nhất hướng chuyên chí trang nghiêm diệu độ. Cho nên ngài dõng mãnh tinh tấn, vì sao vậy? Vì tất cả đều vì chúng sanh khổ nạn. Đạo tràng tu học này sớm ngày kiến lập thành tựu, chúng sanh sớm ngày được độ, đây là động lực tinh tấn dõng mãnh. Không nhẫn tâm thấy nhiều chúng sanh mê hoặc điên đảo như thế, tạo nghiệp chiêu cảm quả báo, khổ không kể xiết.
Ngày nay chúng ta nhìn thấy tất cả chúng sanh, mọi ý niệm bất thiện, hành vi bất thiện, tuyệt đối không được trách cứ họ. Vì sao vậy? Vì họ mê hoặc điên đảo đến cùng cực, tuy được thân người, nhưng không giống con người, hoàn toàn trái với tánh đức, quả báo chỉ trong chớp mắt. Đây quả đúng như cổ nhân nói: tội ác chồng chất, quả báo sẽ hiện tiền. Không thành không kính, không nhân không nghĩa, nhìn thì giống con người, trên thực tế, quý vị quan sát tường tận, họ có khác với súc sanh chăng? Súc sanh không tiếp thu giáo huấn thánh hiền, có thể tha thứ được. Họ tiếp thu giáo huấn thánh hiền, nhưng không tin, họ nói đây đều là các bậc đế vương ngày xưa, dùng những thứ này để lừa gạt chúng sanh. Họ thông minh, không bị lừa gạt. Luân lý, đạo đức, luân hồi, kiếp sau, là giả, đó là mê tín. Vậy thì hết cách rồi! Trong kinh Đức Phật thường nói: “điều này chỉ có chứng mới biết”, đợi đến khi nào họ chứng được, vấn đề này đủ cho họ chịu.
Những năm lại đây, từ hiện tượng nhập xác chúng ta thấy, linh hồn nhập xác này họ từ địa ngục đến, họ từ ngạ quỷ đến, họ từ súc sanh đến, không phải con người có thể biểu diễn ra được. Quý vị nhìn thấy nỗi thống khổ của họ, thật đáng thương! Không thể biểu diễn được. Quý vị quan sát tường tận, đó là thật. Hỏi họ vì sao như thế? Tạo nghiệp! Tạo nghiệp gì? Đầu tiên là sát sanh. Con người có tâm sân hận, quý vị giết họ, họ hận quý vị, muốn trả thù. Súc sanh có như vậy chăng? Cũng như vậy. Đừng thấy thân nó nhỏ bé, côn trùng kiến gián rất nhỏ, đó cũng là một sinh mạng, chúng cũng tham sống sợ chết. Quý vị giết chúng, chúng cũng có oán hận như con người vậy.
Ngày nay ai không giết người? Quý vị từng giết người chăng? Nạo thai chính là giết người, chủ ý của cả vợ chồng, giết chết con ruột của mình. Linh hồn này đầu thai vào trong gia đình quý vị, làm con cái quý vị, có quan hệ với quý vị. Nếu như họ đến báo ân, vì phá thai cho nên không phải báo ân, đã kết thành mối thâm thù đại hận, lần sau đến là để báo oán. Nếu họ đến để báo oán, bây giờ lại giết họ, oán hận càng chồng chất, lần sau họ đến quý vị gánh chịu những gì? Còn có đòi nợ, trả nợ nữa. Không có nhân duyên không thành người một nhà, vào trong nhà này đều có nguyên nhân. Cho nên có người, con người tôi rất tốt, suốt đời chưa từng hại người, chưa từng giết người. Quý vị thử nghĩ xem, phá thai đồng nghĩa với giết người, tội này rất sâu nặng!
Chúng ta lại quan sát tường tận, trên địa cầu hiện nay, mỗi ngày bao nhiêu người phá thai? Vì sao xã hội động loạn? Vì sao địa cầu thiên tai dồn dập như vậy? Do ác nghiệp chiêu cảm, chính là đạo lý này. Vì sao thế giới Cực Lạc trang nghiêm như vậy? Do thiện tâm, thiện nguyện, thiện hạnh chiêu cảm nên.
Thật ra địa cầu chúng ta không khác gì thế giới Cực Lạc, cư dân trên địa cầu, nếu mỗi người đều học Phật A Di Đà. Trong Kinh A Di Đà nói, chúng ta đều thực hành hết. Địa cầu chúng ta ở chính là thế giới Cực Lạc, người người thực hành 48 nguyện, cảnh tùy tâm chuyển, địa cầu và Cực Lạc không có gì sai khác.
Bồ Tát Pháp Tạng từ bi, thấy những chúng sanh này tạo nghiệp thọ báo, phát tâm đại từ bi, đại hoằng thệ nguyện, trú chân thật tuệ, dõng mãnh tinh tấn. Tinh tấn, vô gián vô tạp. Không có gián đoạn, không có tạp loạn. Không tạp loạn là tinh, không gián đoạn là tấn, gọi là tinh tấn. “Nhất hướng chuyên chí, tâm chí chuyên nhất”. Một phương hướng, một mục tiêu. Mục tiêu này ở trước đã học, mục tiêu của Bồ Tát Pháp Tạng là tất cả đều thành Phật. Lục đạo vô số chúng sanh, vãng sanh thế giới Cực Lạc mỗi người đều thành Phật. Ngài vì điều này mà dõng mãnh tinh tấn, để trang nghiêm diệu độ.
Ý này nói một cách đơn giản, nguyện con tất cả giống như Phật không khác. Phật ở đây là thầy của ngài, Tự Tại Vương Như Lai. Diệu độ là đạo tràng tu học thành Phật, là thế giới Cực Lạc mà Phật A Di Đà tạo ra cho tất cả chúng sanh. Đạo tràng tu học này tinh mỹ tuyệt luân, mười phương thế giới không có, “cõi nước không thể nghĩ bàn”.
Bên dưới nói với chúng ta về hai chữ trang nghiêm, chúng ta cần phải học. “Trang” nghĩa là gì? Nghĩa là cung kính, là trung chánh, còn có nghĩa là tán dương, trang sức. “Nghiêm” nghĩa là gì? Nghiêm có nghĩa là tôn kính, có nghĩa là khiêm tốn lễ độ, cung kính. Trang nghĩa là trang sức, trang nghiêm nghĩa là trang sức. Cho thấy hai chữ trang nghiêm, có thể dùng tục ngữ giải thích là tôn trọng, cung kính, chánh túc, thiện mỹ mà trang sức. Đây là từ trên đức hạnh mà nói, từ nội tâm mà nói. Trang nghiêm, trước tiên phải biết trang nghiêm thân tâm, tâm là chủ. Quý vị có tâm tôn trọng, có tâm cung kính.
Tổ sư Ấn Quang nói, một phần thành kính được một phần lợi ích, mười phần thành kính được mười phần lợi ích. Chân thành, cung kính, nhân từ, bác ái. Nếu nói không thành không kính, bất nhân bất nghĩa, hoàn toàn tương phản với hai chữ trang nghiêm, quả báo ở đâu? Ở trong địa ngục a tỳ. Phật Bồ Tát đến dạy, ta cũng chẳng học được gì, vì sao vậy? Vì không có tâm thành kính. Hãy nhớ câu nói của tổ sư Ấn Quang, một phần thành kính ta học được một phần, hai phần thành kính học được hai phần. Không thành không kính, bất nhân bất nghĩa, dù chỉ một phần cũng không học được. Phật Bồ Tát đến dạy ta cũng học không được, huống là ai khác?
Vì thế phải phục hưng truyền thống văn hóa xưa, phải phục hưng Phật pháp. Chư vị đều biết, hiện nay suy thoái đến tận cùng, thật sự là đang ở ranh giới của diệt vong. Không hưng được thì vong, có thể hưng chăng? Khó! Khó ở đâu? Khó ở chỗ không thành không kính, bất nhân bất nghĩa. Như tổ sư Ấn Quang nói, không có tâm thành kính, khó ở điểm này. Đây là vấn đề nghiêm trọng rất phổ biến hiện nay. Tìm đâu ra người thật sự thành kính? Họ mới có thể vì vãng thánh kế thừa tuyệt học, kế thừa tuệ mạng của Đức Phật. Không có người như vậy, tôi muốn làm, nhưng tâm có dư là lực không đủ, không làm được.
Chúng ta thử nghĩ xem, xã hội này có người như thế chăng? Chắc chắn có, chúng ta không biết mà thôi, hạng người này quá ít. Chỉ cần có người như thế xuất hiện, tuệ mạng của Phật, tuyệt học của thánh hiền có nguồn hy vọng. Những người này chắc chắn xuất hiện trong thân phận một người thầy tốt, người thầy gương mẫu. Thân hành ngôn giáo, cảm hóa chúng sanh. Khi nào chúng sanh mới có thể quay đầu? Phật Bồ Tát, thánh hiền nhân biểu hiện, người này nhìn thấy, nghe thấy, tiếp xúc được, lập tức có thể quay đầu. Đây là hàng thượng thượng căn, người như vậy rất ít.
Trong kinh Phật có Ngũ Mã Dụ. Loại ngựa tốt bậc nhất, để con ngựa này bước đi, roi vừa đưa lên, ngựa nhìn thấy bóng là biết chủ nhân bảo nó đi, lập tức đi nhanh, đây là loại thứ nhất.
Loại thứ hai, khi nhìn thấy vẫn chưa cảm nhận được, cần phải dùng roi đánh nhẹ mấy cái sau mông, chủ nhân muốn tôi đi nhanh, đây là loại thứ hai.
Loại thứ ba là đánh nó mấy cái cũng không chịu đi, chỉ như gãi ngứa cho nó, nó không quan tâm. Đến khi đánh vài roi thật mạnh, ồ thì ra không phải đùa, chủ nhân muốn tôi đi thật, đây là loại thứ ba.
Loại thứ tư, dù đánh chết nó cũng không đi, phải làm sao? Quý vị xem, khi cưỡi ngựa có mang đôi giày cưỡi ngựa, sau gót đôi giày có đinh nhọn, dùng nó để làm gì? Chính là dùng cho loại ngựa không biết nghe lời này, đánh như thế nào nó cũng không đi, liền dùng gót giày có đinh nhọn đó thúc vào bụng. Nỗi đau đớn khổ sở đó không sao tả xiết, bất đắc dĩ, thôi đi vậy! Loại thứ tư, không tệ lắm.
Loại thứ năm, dùng gót nhọn giày thúc vào bụng, nó liền nằm xuống, nằm xuống đất ngủ luôn, đây là loại thứ năm.
Đức Phật dùng năm loại ngựa này làm ví dụ, nói lên điều gì? Nói rằng chúng sanh không dễ giác ngộ, chúng sanh nghe pháp giác ngộ cũng có năm hạng người như vậy, năm loại này. Cho nên Thế Tôn tam chuyển pháp luân, đối với ba căn thượng trung hạ. Hàng thượng căn, vừa biểu diễn, vừa thể hiện ra họ hiểu ngay, không cần nói, đây là thị chuyển.
Hạng người thứ hai, thị chuyển không được, họ nhìn không hiểu, không để ý. Cần phải khuyên dạy họ, dùng khuyến chuyển. Đây là biểu diễn cho họ thấy, nói cho họ nghe. Họ giác ngộ, có thể tiếp thu.
Hạng thứ ba không được, khuyên họ cũng không có tác dụng gì. Họ không dễ tiếp thu, cũng không dễ tin, kết quả như thế nào? Phải bày nhân quả báo ứng, chân tướng sự thật ra trước mắt họ. Họ nhìn thấy, sợ hãi, như vậy mới thực hành, đây là hạng người thứ ba.
Hạng người thứ tư, làm chứng chuyển họ vẫn không tin, như vậy thì hết cách. Đây gọi là gì? Không có nhân duyên với Phật, Phật không độ người không có nhân duyên, những người này không có duyên với Phật. Cả ba phương pháp đều không có hiệu quả, như vậy là không có duyên. Không có duyên, vậy khi nào duyên mới phát sanh? Họ phải vào trong ác đạo chịu khổ, chịu tận cùng nỗi khổ, họ mới có thể giác ngộ quay đầu. Sai, tự thừa nhận mình sai, quá sai lầm, vậy mới quay đầu. Quay đầu cũng không dễ dàng, có hai sự thật, giết người đền mạng, nợ tiền trả bằng tiền. Nếu không rửa sạch hai loại nghiệp này, không đoạn tận nó, không thể ra khỏi luân hồi, ở trong lục đạo oan oan tương báo. Lúc này có hối cũng không kịp.
Đại thánh đại hiền, Chư Phật Bồ Tát không có lỗi gì, chính ta đã phụ lòng các ngài. Khi ta chưa tạo nghiệp ngài đã cảnh cáo, đã nhắc nhở rồi, bản thân chúng ta không lãnh hội được, vẫn tạo ra vô số ác nghiệp. Hiện tại ác báo chưa xuất hiện, nguyên nhân gì? Nhờ phước báo tu được trong đời quá khứ, cho thấy ta tu được phước báo rất lớn, bây giờ đang hưởng phước. Đến khi hưởng hết phước, ác báo lập tức hiện tiền, ác báo hiện tiền, đạo lý là như vậy.
Những lý sự, nhân quả này, Đức Phật nói rất nhiều, rất rõ ràng thấu triệt. Các bậc thánh hiền cũng thường nói, con người đối nhân xử sự không được trái với lương tâm. Đối nhân xử sự trái với lương lâm, không ai không đọa vào ba đường ác.
Trang nghiêm không tách rời sự tôn trọng, cung kính, nghĩa là thành kính. Chúng ta là đệ tử Phật, cần phải dùng những mỹ đức này trang nghiêm bản thân, không cần dùng vật chất, vật chất đều vô dụng, nó là giả. Trí tuệ chân thật, đức hạnh chân thật, hãy dùng nó để trang sức bản thân. Người thế gian không nhận thức, họ không biết, Phật Bồ Tát biết chúng ta, chư thiên thiện thần biết chúng ta, thậm chí ma quỷ đều biết chúng ta. Họ đối với ta rất chí kính, luôn luôn ủng hộ, ác quỷ cũng không dám làm tổn hại. Ta có đức hạnh, thân có quang minh, họ đều có thể nhìn thấy.
“Trong kinh này, diệu đức của đại sĩ là năng trang nghiêm”. Ở đây nói đến đại sĩ chính là Bồ Tát Pháp Tạng. Đức là năng trang nghiêm, diệu đức. “Diệu độ là sở trang nghiêm”, cảnh tùy tâm chuyển, đức tại tâm, độ ở bên ngoài. Tâm tốt, độ bên ngoài sẽ diệu. Diệu bằng cách nào? Kinh văn ở sau nói rất tường tận. Cảnh là sở chuyển, đức là năng chuyển.
“Lấy vạn đức dung thành diệu độ, gọi là trang nghiêm diệu độ”. Không thể không tu đức, nhất định phải tu đức. Đức không thể không chứng, công đức chân thật. Đức không thể không phát huy rạng rỡ, như ánh sáng vậy, chiếu khắp pháp giới. Những gì là đức? Trong Phật pháp thập thiện là đức, ngũ giới là đức, lục hòa là đức, tam học giới định tuệ là đức, lục độ là đức, 48 nguyện của Phật A Di Đà là đức. Trong pháp thế gian nói, luân thường là đức, tứ duy là đức, bát đức là đức, không nhiều!
Khởi tâm động niệm, ngôn ngữ tạo tác, đều phải nghĩ xem có trái với những mục này chăng? Những gì mấy ngàn năm nay người xưa truyền lại, trên thực tế chúng ta dùng 12 chữ, là bao gồm hết tất cả. 12 chữ dễ đối chiếu, đây là nền tảng căn bản của đức hạnh. “Hiếu để trung tín, lễ nghĩa liêm sỉ, nhân ái hòa bình”, là 12 chữ này. Nếu làm được, khởi tâm động niệm, ngôn ngữ tạo tác đều không trái phạm, người này là thánh hiền.
Trong Phật pháp cũng rất đơn giản, Phật dùng mười chữ, chính là thập thiện. Không sát, không đạo, không dâm, không vọng ngữ, không lưỡng thiệt, không ác khẩu, không ỷ ngữ, không tham, không sân, không si, Đức Phật chỉ nói mười thứ. Mỗi thời kinh sáng nhắc nhở bản thân, mỗi thời kinh tối nỗ lực kiểm điểm chính mình, suốt ngày hôm nay mình có thực hành chăng? Làm được bao nhiêu phần? Ngày ngày phản tỉnh, ngày ngày sửa đổi, đức của mình tích ngày càng dày, tích lũy công đức. Đây là chân thật, những thứ này có thể mang theo. Tất cả pháp thế gian không mang theo được, tài sắc danh thực thùy không mang theo được thứ nào. Sanh không mang đến, chết không đem theo. Sanh là mang nghiệp đến, chết vẫn là mang nghiệp đi.
Lần này đến nhân gian là cơ hội tốt, tốt ở đâu? Có thể thay đổi tập nghiệp của mình, tập là tập khí. Ở nhân gian, đây là một bước ngoặt, ta có thể chuyển ác thành thiện, chuyển tà thành chánh. Trong lục đạo, mấy đường khác khó chuyển, cõi người dễ chuyển. Đây là một thời cơ, một cơ hội chuyển ác hướng thiện rất thù thắng, cần phải nắm bắt. Sự chuyển đổi thù thắng nhất, chuyển phàm thành thánh, đây là người thông minh nhất. Người có thiện căn lớn, có trí tuệ lớn, có phước đức lớn, trong đời này họ chuyển phàm thành thánh, chuyển phàm thành Phật, họ làm điều này, đời đời không luống qua một cách vô ích. Đây đúng là lấy vạn đức dung hóa thành Tịnh độ, lấy vạn đức dung hóa thành thân thanh tịnh. Diệu độ là cõi thanh tịnh.
Chúng ta xem tiếp: “Trú chân thật tuệ, trang nghiêm diệu độ, là nền tảng vững chắc của cõi Cực Lạc tịnh độ, là tông yếu cương lĩnh của diệu hạnh Phổ Hiền”. Hạnh Phổ Hiền và thế giới Cực Lạc là quan hệ nhân quả, hạnh Phổ Hiền là nhân, Cực Lạc diệu độ là quả báo. Câu nói này trong kinh văn nói rõ với chúng ta rằng, nếu hạnh Phổ Hiền không có trí tuệ chân thật, thì tu như thế nào? Hàng nhị thừa không làm được, thiên nhân không làm được, Phật Bồ Tát trong mười pháp giới không làm được. Chúng ta phải biết điều này.
Ai là người tu hạnh Phổ Hiền? Là pháp thân Bồ Tát. Bắt đầu từ phẩm vị nào? Bắt đầu từ viên giáo sơ trụ Bồ Tát trong Kinh Hoa Nghiêm. Quý vị biết thật sự tu hạnh Phổ Hiền, là thập trụ, thập hạnh, thập hồi hướng, thập địa, Đẳng giác. 41 địa vị này tu hạnh Phổ Hiền. Quả thì sao? Quả là Diệu giác vị, tu nhân chứng quả. Do đây có thể biết, trước sơ trụ là thập tín vị, thập tín vị tích lũy công đức, làm nền tảng của hạnh Phổ Hiền.
Khi Tịnh tông chúng ta thành lập, tôi viết một bài duyên khởi, đưa ra năm khoa mục tu học cho người tu Tịnh độ. Tịnh Nghiệp Tam Phước, Lục Hòa Kính, Tam Học, Lục Độ, sau cùng là Phổ Hiền Thập Đại Nguyện Vương. Bốn khoa mục ở trước, Tam Phước là nguyên tắc chỉ đạo cao nhất. Trong Tam Phước nói đến ba căn bản, Đệ Tử Quy, Cảm Ứng Thiên, Thập Thiện Nghiệp. Có ba nền tảng này mới có thể thực hiện lục hòa kính, không có ba gốc rễ này, lục hòa kính là giả không phải thật. Có tam phước, lục hòa, người này có thể gọi là, trong kinh Phật thường nói là nhiều thiện căn, nhiều phước đức. Trong Kinh Di Đà nói, không thể thiếu thiện căn phước đức nhân duyên mà được sanh về nước này. Vậy mới biết, phàm những ai sanh về thế giới Cực Lạc, đều nhiều thiện căn, nhiều phước đức. Thiện căn là trí tuệ, người không có thiện căn, không có phước đức không thể vãng sanh. Trong kinh nói về điều kiện này một cách rõ ràng thấu đáo.
Chúng ta có cơ sở của tam phước và lục hòa, mới có thể bước vào cửa Phật. Tu giới định tuệ, tu pháp lục độ của Bồ Tát. Giới định tuệ là tiểu thừa, pháp lục độ là đại thừa. Đầy đủ nền tảng của đại thừa và tiểu thừa, tiếp tục nâng cao lên là Như Lai thừa, đó là gì? Là Phổ Hiền Bồ Tát thập đại nguyện vương. Mười nguyện Phổ Hiền là Như Lai thừa.
Trú chân thật tuệ, trang nghiêm diệu độ. Nên nhớ diệu độ này là trang nghiêm tự tâm. Bên trong trang nghiêm tâm mình, bên ngoài trang nghiêm diệu độ. Nếu trong tâm mình không có, diệu độ bên ngoài cũng không có. Cảnh tùy tâm chuyển, phải hiểu rõ đạo lý này, trước tiên phải trang nghiêm tự tâm. Trang nghiêm chính mình ít nhất, quý vị thấy trên đề kinh nói, tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng, tâm giác, vô thượng chánh đẳng chánh giác. Không có tâm này sao được?
Hai câu “nền tảng của Cực Lạc tịnh độ, tông yếu cương lĩnh của diệu hạnh Phổ Hiền”. Cương là cương lĩnh, tông là tông yếu, nó rất quan trọng! Phương pháp tu học ở trong mấy câu này, chúng ta phải biết xem, phải xem hiểu, hiểu rồi phải thực hành, đây gọi là tu hành chơn chánh. Tu hành chơn chánh chính là thay đổi tâm thái, sửa đổi tất cả những thái độ bất thiện, không tốt. Thái độ thay đổi, ngôn ngữ, tạo tác tự nhiên thay đổi. Cho nên tu hành tối cao, quý vị thấy trong Liễu Phàm Tứ Huấn nói về thay đổi, cao nhất là sửa đổi từ tâm.
Ngày ngày cùng nhau học tập, ngày ngày cùng nhau chia sẻ, động viên lẫn nhau, theo chúng nương chúng, đây là ưu điểm khi đại chúng cùng nhau tu tập. Đạo tràng này của chúng ta đang làm thử nghiệm, thử xem, không cần những chương trình này. Mỗi đạo tràng đều có quy củ chung, chúng ta không có, chỉ hy vọng mọi người tinh tấn tu học.
Quy củ của chúng ta là những gì? Năm khoa mục này chính là quy củ, người người đều làm theo, tự động tự phát, thực hiện ba nền tảng. Ba nền tảng chính là điều thứ nhất trong Tịnh Nghiệp Tam Phước. “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng”, thực hành trong Đệ Tử Quy. Thực hành được Đệ Tử Quy, là thực hiện được hai câu này. “Từ tâm bất sát” thực hành trong Cảm Ứng Thiên, làm đúng như Thái Thượng Cảm Ứng Thiên, là “từ tâm bất sát” viên mãn. Sau cùng là “tu thập thiện nghiệp”, không có Thập Thiện Nghiệp không thể vào cửa Phật.
Ngày nay chúng ta học Phật, xuất gia, có giống một người xuất gia chăng? Không cần người khác nói, tự mình phê bình xem, mình đã đủ tư cách của một người xuất gia chăng? Mở đầu kinh điển nói, thiện nam tử, thiện nữ nhơn, có phần mình chăng? Phải tự hỏi, mình có trong số này chăng? Tiêu chuẩn là gì? Là Thập Thiện Nghiệp Đạo. Thực hành đúng với Thập Thiện Nghiệp Đạo, thiện nam tử thiện nữ nhơn, có phần mình trong đó. Không thực hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, mình không có trong đó. Điều này rất hay! Mình là thiện nam tử thiện nữ nhơn, khi chung sống với đại chúng có thể không hòa thuận ư? Không hòa thuận tức là bất thiện rồi. Điều đầu tiên của hòa thuận là “kiến hòa đồng giải”, câu này nghĩa là gì? Buông bỏ thân kiến, buông bỏ biên kiến, buông bỏ kiến thủ, giới thủ kiến, đây gọi là thành kiến, kiến hòa đồng giải. Năm loại kiến, sau cùng là tà kiến. Lục hòa kính xuất hiện. Quý vị xem: “Kiến đồng giải, giới đồng tu”. Người người đều thực hành ba nền tảng, bốn nền tảng, không phải là giới đồng tu sao. Sau đó “thân đồng trụ, khẩu vô tranh, ý đồng duyệt, lợi đồng quân”, thực hành tất cả. Trên thế giới này, thật sự xuất hiện một tăng đoàn lục hòa, tăng đoàn này cứu vãn thế giới, vì sao vậy? Chỉ cần tăng đoàn này xuất hiện, Chư Phật hộ niệm, long thiên thiện thần ủng hộ. Mọi thiên tai đều hóa giải, xã hội được an định, thiện nhân xuất hiện.
Đạo tràng này của chúng ta, không có tổ chức, không người quản lý, có tốt chăng? Tốt! Đương thời tăng đoàn của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là một tăng đoàn như vậy. Vì sao tăng đoàn này nhiều người thành tựu vậy? Vì họ đều là người thật thà, ai cũng biết nghe lời, đều y giáo phụng hành. Không cần tổ chức, không cần những chế độ quy chương này, không cần, không cần gì cả.
Thế giới Cực Lạc cũng như thế, công việc của họ là ngày ngày nghe Phật A Di Đà thuyết pháp. Chúng ta còn tin rằng, nhất định có hàng Bồ Tát cùng nhau chia sẻ, mỗi ngày họ chỉ làm hai việc, không phải nghe dạy, nghe giáo huấn của Phật A Di Đà, thì là mọi người cùng nhau chia sẻ tâm đắc, an lạc biết bao!
Hy vọng học viện chúng ta đi theo con đường này, làm ra điển hình, làm mô phạm, khiến đại chúng xã hội thấy được bản lai diện mục của Phật giáo. Đây là bản lai diện mục của Phật giáo! Hy vọng đạo tràng Phật giáo, giống như Đức Phật Thích Ca thị hiện vậy, Phật giáo là dạy học, dạy tư thục. Dạy học của thánh hiền, dạy học của Phật Bồ Tát. Nơi dạy học nhỏ này, mục tiêu là gì? Mục tiêu là đào tạo thánh hiền, đào tạo Phật Bồ Tát. Mục tiêu là đây, không phải gì khác.
Người xuất gia thể hiện thập thiện nghiệp trong cuộc sống, thứ nhất là thương yêu chúng sanh, yêu chúng sanh đương nhiên là không sát hại chúng sanh. Giết là ác pháp bậc nhất hại chúng sanh, không những không được giết hại, không được để chúng sanh vì ta mà sanh phiền não. Chúng sanh này không thích ta, thấy ta là ghét, ta phải khiến họ thích, làm sao để khiến họ thích? Tránh họ, nơi nào có họ chúng ta cố gắng tránh xa, họ hoan hỷ. Đợi đến khi nào họ không ghét nữa, lúc đó hãy thân cận họ, đừng để chúng sanh khởi phiền não. Trong giới cấm không sát sanh bao hàm cả những điều này. Quí vị phải biết, Bồ Tát đại thừa nói về Thập Thiện Nghiệp Đạo, triển khai thành bao nhiêu điều? Thành tám vạn bốn ngàn tế hạnh, trong điều này bao hàm rất nhiều rất nhiều. Ta mới thật sự kính yêu chúng sanh, mới thật sự thực hành, tất cả chúng sanh khắp biến pháp giới hư không giới với ta là nhất thể. Họ mê hoặc, ta giác ngộ. Mê hoặc nên không biết, người giác ngộ phải nhất tâm nhất ý quan tâm họ, phải yêu thương bảo vệ họ. Giác ngộ tánh đức đều hiển lộ ra, khi mê họ sanh khởi ra phiền não, là tạo nghiệp. Nghiệp chiêu cảm quả báo, nghiệp thiện chiêu cảm ba đường lành, nghiệp ác chiêu cảm ba đường ác. Tương ưng với tự tánh không phải là nghiệp, trong kinh nói: “vạn đức dung thành diệu thân, vạn đức hóa thành diệu độ”, đạo lý này không thể không hiểu.
Ở trong thế gian này, trong mọi lúc, mọi nơi, mọi cảnh duyên, tánh đức tự nhiên hiển lộ. Thập thiện là tánh đức, ngũ giới là tánh đức. Lục độ, mười nguyện Phổ Hiền, 48 nguyện của Phật Di Đà đều là tánh đức. Mọi lúc mọi nơi đều hiển lộ tánh đức, hiển lộ từ đâu? Từ nhãn nhĩ tỷ thiệt thân, từ ý niệm, hiển lộ ra tánh đức của tự tánh. Tánh đức có ánh sáng, có hương thơm. Ánh sáng chiếu khắp đại địa, hương thơm xông khắp thế giới, pháp giới.
Người học Phật không thể không buông bỏ và sửa đổi tập khí phiền não. Buông bỏ nó, trí tuệ chân thật của tự tánh lập tức hiện tiền, không cần học!
Bên dưới nói: “Phẩm lễ cúng nghe pháp trong kinh này”, phẩm thứ 26. “A Di Đà Như Lai, khai thị các bậc chánh sĩ từ mười phương đến”. Chánh sĩ là Bồ Tát, từ mười phương vãng sanh đến thế giới Cực Lạc, cõi phàm thánh đồng cư hạ hạ phẩm vãng sanh cũng gọi là Bồ Tát. Họ được oai thần 48 nguyện của Phật A Di Đà gia trì, đều làm A Duy Việt Trí Bồ Tát. Không vãng sanh thì thôi, vãng sanh chính là A Duy Việt Trí Bồ Tát. Quý vị xem trong kinh ghi chép rằng, A Di Đà Như Lai khai thị cho họ rằng: “Thông đạt các pháp tánh, tất cả không vô ngã, chuyên cầu tịnh cõi Phật, tất thành cõi như thế”. Mới đến thế giới tây phương Cực Lạc, nhìn thấy y chánh trang nghiêm của thế giới Cực Lạc, không ai không kinh ngạc. Quá hy hữu, quá vi diệu, trong cõi nước của mười phương chư Phật không có, đều không thể sánh với Cực Lạc. Không tránh khỏi muốn hỏi: A Di Đà Như Lai, ngài kiến tạo bằng cách nào vậy? Vì sao lại vi diệu trang nghiêm đến thế? Bốn câu kệ này là Phật A Di Đà nói rõ, vì sao có thế giới này.
Chúng ta xem chú giải của Niệm Lão: “Nói một cách rốt ráo về nguyên nhân thật sự của Tịnh độ”. Nói rõ ràng minh bạch nguyên nhân thật sự của thế giới Cực Lạc. “Ý nghĩa không khác gì trong kinh này nói, hỗ tương lẫn nhau. Tất cả không vô ngã, nhưng cầu Tịnh độ là trí tuệ chân thật”. Nhất định phải biết, trí tuệ chân thật vốn đầy đủ trong tự tánh chúng ta, không phải từ bên ngoài vào.
Như trong Khởi Tín Luận Bồ Tát Mã Minh nói: “Bổn giác bổn hữu”. Bổn giác nghĩa là trí tuệ, chính là ở đây nói đến trí tuệ chân thật, vốn có. “Bất giác bổn vô”, vốn không có nhất định có thể lìa xa, nghĩa là có thể đoạn tận, có thể buông bỏ, nó vốn không có. Vốn có nhất định có thể hiện tiền, chỉ cần vứt bỏ hết những chướng ngại của nó, vốn có liền hiện tiền.
Chư Phật Như Lai có trí tuệ chân thật, ta không có! Phàm phu chúng ta không phải đều cảm thán như vậy ư? Tôi không có. Thật ra ta hoàn toàn không thấu hiểu chân tướng sự thật, có, chỉ là ta bị chướng ngại, chướng ngại do mình tạo thành. Gọi là: “Mở gút cần người thắt gút”, mình tạo ra chỉ có mình mới giải trừ được nó, người khác không làm được. Chư Phật Như Lai cũng không trừ bỏ chướng ngại giúp ta được. Nếu họ có năng lực đoạn trừ chướng ngại cho chúng ta, chúng ta không cần tu hành nữa, không phải mỗi người đều thành Phật rồi ư? Họ không có năng lực này, chỉ đem nguyên nhân nói ra, chúng ta bỗng nhiên đại ngộ. Chúng ta buông bỏ chướng ngại, trí tuệ hiện ra ngay. Trí tuệ này không có gì khác với trí tuệ của chư Phật Như Lai. Khi trí tuệ hiện tiền, chúng ta đọc kinh này, nghiên cứu kinh này, giảng giải kinh này, cũng không khác gì chư Phật Như Lai. Vì sao vậy? Vì đây không phải học được, học được thì không giống nhau, không phải học được, mọi người đều như nhau. Đây là chân nhân của Tịnh độ.
“Thông đạt các pháp tánh, tất cả không- vô ngã”, quý vị đã thông đạt các pháp tánh. Nếu còn có cái tôi là chưa thông đạt, chướng ngại liền hiện tiền. Tất cả cần phải không- vô ngã, đây là chân tướng sự thật, thật tướng các pháp. Tuy không- vô ngã, vẫn chuyên cầu cõi tịnh của Phật, thế giới Cực Lạc hiện ra. Bốn câu này quá vi diệu, vì sao vậy? Vì ngài đem bí quyết thành lập thế giới Cực Lạc nói với chúng ta, chúng ta có thể bào chế, kiến tạo địa cầu này giống như thế giới Cực Lạc vậy. Dùng phương pháp gì? Chính là bốn câu này, chúng ta sẽ có năng lực biến địa cầu này thành thế giới Cực Lạc. Then chốt là ta có chịu thực hiện nó hay không thôi!
Những gì trong phẩm 26 nói với ở đây nói là một vị, một vị không khác, không hề có sự khác biệt, hỗ tương lẫn nhau. Tất cả không- vô ngã, là trí tuệ chân thật của người cầu Tịnh độ,”. Niệm Lão nói rất rõ ràng, chúng ta muốn trí tuệ chân thật của tự tánh hiển lộ, phơi bày ra, chỉ cần đạt được không- vô ngã. Vì sao vậy? Vì tất cả chướng ngại đều trừ sạch.
Trong Kinh Kim Cang nói về bốn tướng, thứ nhất là ngã tướng, có mình mới có người khác, vì sao vậy? Vì có phân biệt, mới có chúng sanh, mới có thọ giả. Ta không có thì phân biệt không có, vọng tưởng không có, đây là căn bản. Trí tuệ đức tướng trong tự tánh, sao nó không hiện tiền? Đương nhiên hiện tiền. Ta coi tất cả pháp là thật, coi thân mình là ta, toàn bộ chướng ngại đều khởi lên, trí tuệ đức tướng trong tự tánh đều không thể hiện tiền.
Cư dân ở thế giới Cực Lạc, mỗi người đều là không- vô ngã, Di Đà cũng không ngoại lệ. Cho nên Tịnh độ là những đại chúng vãng sanh và Di Đà, hiển hiện tự tánh viên mãn. Duy tâm sở hiện, không có thức biến, không có a lại da, mạt na, không có những thứ này. A lại da từ đâu mà có? Có cái ngã là có a lại da. Bốn tướng đều đầy đủ, ngã, nhân, chúng sanh, thọ giả. Có bốn kiến trước, sau có bốn tướng. Bốn kiến là tin tức, là chuyển tướng. Bốn tướng là cảnh giới tướng, giới khoa học gọi là hiện tượng vật chất. Đều không phải thật, không có thứ nào là thật cả.
“Chuyên cầu cõi tịnh của Phật, an trú nhất thiết không, là chân thật trang nghiêm cõi nước”. Nghĩa là sao? Khi chúng tôi chia sẻ thường nói, tướng có- tánh không, sự có- lý không, tánh tướng nhất như, lý sự không hai. Đại thừa gọi là trung đạo đệ nhất nghĩa không, chính là cảnh giới này. Chuyên cầu Phật tịnh độ, không phải không thực hành, thực hành. Tuy thực hành, nhưng an trú nhất thiết không, trong tâm không có khởi tâm động niệm. Đây chính là làm mà không làm, không làm mà làm. Vì sao làm như vậy? Vì trang nghiêm cõi nước, phổ lợi chúng sanh, phổ độ chúng sanh.
“Cõi nước tức phi cõi nước, gọi là cõi nước. Chúng sanh tức phi chúng sanh, gọi là chúng sanh”. Đây là Kinh Kim Cang nói, Kinh Kim Cang nói những lời này là cảnh giới của 41 vị pháp thân đại sĩ trong cõi thật báo. Người trong mười pháp giới không hiểu, huống gì lục đạo! Đây gọi là thật tướng các pháp.
Quý vị xem bên dưới: “Không có chúng sanh để độ, suốt ngày độ sanh”. Khi Đức Thế Tôn còn tại thế, cảnh giới của ngài là gì? Ngài là Diệu giác Phật quả, thị hiện xuống nhân gian chúng ta, không khác gì người thế gian. Mỗi ngày cũng mặc áo, ăn cơm, làm việc, đối nhân tiếp vật, ngày ngày làm những việc này. Trong tâm ngài thì sao? Trong tâm là nhất thiết không- vô ngã, vô ngã, vô nhân, vô chúng sanh, vô thọ giả. Chẳng những không có tướng, mà ý niệm cũng không có. “Không có chúng sanh để độ, suốt ngày độ sanh”. Đây là tùy duyên diệu dụng, oai nghi hữu tắc trong bốn đức của Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán. “Trang nghiêm cõi Phật, cõi Phật lìa tướng”. Quý vị xem, thời gian năm kiếp, là tu tích công đức để trang nghiêm cõi Phật, trong tâm có chấp tướng chăng? Không chấp tướng, trong tâm vĩnh viễn là thanh tịnh bình đẳng giác, không hề có chút nhiễm ô nào. Ngài dùng là chân tâm, trong chân tâm là trí tuệ đức tướng.
“Kiến lập thủy nguyệt đạo tràng, đại tác mộng trung Phật sự”. Hai câu này hình dung Phật A Di Đà, chúng ta không hiểu hai câu này. Bồ Tát đối với Phật A Di Đà cung kính lạy sát đất, vì sao vậy? Vì Bồ Tát biết về ngài. Nói như hiện nay, Di Đà quá vĩ đại, Di Đà quá từ bi, Phật Di Đà thật sự hiển bày ra trí tuệ viên mãn. Biết nhìn sẽ nhận ra diệu dụng nhất thể, biến pháp giới hư không giới với chính mình là nhất thể.
“Viễn ly nhị biên, diệu khế trung đạo”, trung đạo không thể nghĩ bàn! Ta có thể nghĩ đến được là không phải trung đạo, ta có thể nói ra cũng không phải trung đạo. Đạo Đức Kinh nói: “Đạo khả đạo, phi thường đạo. Danh khả danh, phi thường danh”. Không trước nhị biên, không tồn tại trung đạo, gọi là diệu khế.
“Viên tu viên chứng, đàn chỉ viên thành”. Tu mà không tu, không tu mà tu. Thành mà không thành, không thành viên thành. Thời gian bao lâu? Nhất niệm! Nhất niệm mà Bồ Tát Di Lặc nói, nhất niệm thanh tịnh liền xuất hiện. “Cho nên nói, đây là căn bản đại nguyện của Phật Di Đà, tông yếu của đại hạnh Phổ Hiền”. Đại nguyện Di Đà là gì? Đại hạnh Phổ Hiền là gì? Hạnh nguyện nhất thể, tuyệt đối không thể tách rời. Nguyện là nói đến Di Đà, hạnh là nói đến Phổ Hiền, Phổ Hiền và Di Đà là một không phải hai. Nguyện ở trong hạnh, hạnh có trong nguyện, dung hợp thành nhất thể. Nếu tách rời, sai lầm, không phân được.
Hoàng Niệm Tổ nói tiếp: “Thấu rõ thể chân thật, mới khởi tuệ chân thật. Trú chân thật tuệ, cho nên có thể khai hóa hiển thị chân thật rốt ráo”. Đây là nói gì? Nói Phật Bồ Tát độ chúng sanh, độ như thế nào? Minh thể là minh tâm kiến tánh. Tâm không sáng suốt, chưa kiến tánh, chưa khai trí tuệ, ta lấy gì để độ chúng sanh? Làm sao để minh tâm kiến tánh? Buông bỏ là minh tâm kiến tánh. Đều đã dạy chúng ta, đều nói rõ ràng, đều nói minh bạch, bắt đầu từ buông bỏ thân kiến, không còn chấp trước thân này là ta.
Bản chất của thân là gì? Phải dùng tinh thần của các nhà khoa học, kiên trì nghiên cứu, quan sát, rốt cuộc nó là gì? Các nhà khoa học phát hiện_Như Max Planck người Đức nói, Max Planck là thầy của Einstein, học trò cũng là nhà khoa học lớn. Căn cứ nghiên cứu một đời của ông, ông nói thế giới này căn bản không có thứ gọi là vật chất. Chúng ta thấy vật chất từ đâu mà có? Đó không phải, thấy sai. Cơ sở của hiện tượng vật chất là ý niệm, hoàn toàn giống như Phật pháp đại thừa nói. Vật chất là cảnh giới tướng của a lại da, cảnh giới tướng từ đâu mà có? Từ chuyển tướng biến hiện ra, chuyển tướng chính là ý niệm. Chuyển tướng từ đâu mà có? Ý niệm từ đâu mà có? Max Planck không nói ra được, ông nói trong không sanh ra có. Nói cũng không sai, trong không sanh ra có!
Phật pháp không phải nói như vậy, Phật pháp nói chuyển tướng từ nghiệp tướng sanh ra. Nghiệp tướng là gì? Là động, động niệm. Tự tánh là bất động, động đó là vọng niệm. Phật pháp nói: “Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”. Vì phàm những gì có tướng, những hiện tượng này khắp biến pháp giới hư không giới, đều từ dao động mà ra. Cho nên hiện nay các nhà khoa học gọi là định luật đàn hồi, khi đàn, dây đàn chấn động. Khởi nguyên của vũ trụ, rất tương tự với chấn động dây đàn này.
Phật pháp nói nhất niệm bất giác, nhất niệm bất giác là động. Vừa động lập tức biến hiện ra a lại da, tam tế tướng hiện ra. Tuy tam tế tướng có thứ tự, có thứ lớp trước sau, nhưng ta không nhận ra thứ tự của nó, giống như đồng thời phát sanh vậy, vì nó quá nhanh. Bồ Tát Di Lặc nói với chúng ta về nhất niệm, chính là bất giác, nhất niệm, nhất niệm thời gian bao lâu? Một giây là một phần trên 1600 triệu, đây là tần suất của một giây, có 1600 triệu lần. Là một trên 1600 triệu, đó gọi là nhất niệm, làm sao ta có thể biết được?
Nhất niệm bất giác, tiếp theo sau là niệm niệm bất giác, phiền phức xuất hiện, thập pháp giới y chánh trang nghiêm xuất hiện. Trong Hoàn Nguyên Quán nói rất thấu triệt, từ nhất thể khởi nhị dụng. Nhất thể là tự tánh, chân như bản tánh. Nhị dụng là y chánh trang nghiêm, y báo chính là thế giới, là vũ trụ. Xuất hiện, vừa động là xuất hiện. Chánh báo là chính mình, mình và vũ trụ đồng thời xuất hiện, không có trước sau.
Bất luận là y báo hay chánh báo, đều có ba loại hiện tượng, ba loại chu biến. Ba loại chu biến chúng ta có thể gọi nó là hiện tượng tự nhiên. Thứ nhất là “chu biến pháp giới”, bất luận là tinh thần hay vật chất, chúng ta đều biết, dao động. Tần suất của vật chất chậm, tần suất của tinh thần nhanh, toàn là dao động, nhưng nó vừa động là chu biến pháp giới. Tốc độ nhanh đến mức nào? So với ánh sáng, so với điện nhanh hơn không biết bao nhiêu lần. Chúng ta dùng ánh sáng để đo một tinh cầu, tinh cầu chiếu ra ánh sáng, phải mấy năm mới có thể đến địa cầu, gọi là năm ánh sáng. Có mấy mươi năm, mấy trăm năm, mấy ngàn năm ánh sáng mới đến được địa cầu. Nhưng tần suất của vật chất và tinh thần, lập tức chu biến pháp giới. Nếu nó không thể chu biến pháp giới, như vậy cảm ứng có nhanh chậm. Có cảm ứng nhanh, có cảm ứng chậm, sanh ra hiện tượng này. Cảm ứng đều là lập tức, không có nhanh chậm, chu biến pháp giới.
Hiện tượng thứ hai là “xuất sanh vô tận”, ta không thể tưởng tượng. Chúng ta chỉ có dùng ống vạn hoa để ví dụ, đại khái như vậy, như ống vạn hoa vậy. Ai ở đó biến hóa? Phân biệt chấp trước đang biến hóa. Khi không có phân biệt, không có chấp trước thì nó không biến. Có phân biệt, có chấp trước nó liền biến hóa. Phân biệt chấp trước cực kỳ vi tế, bản thân chúng ta không biết, Đức Phật nói ai biết? Bát địa trở lên biết, thất địa trở xuống đều không biết. Định công của bát địa Bồ Tát, họ có thể thấy được bí mật của vũ trụ, có thể thấy được nguyên khởi của vũ trụ và sinh mạng. Trong Phật pháp có khoa học cao cấp, không cần dùng máy móc, họ dùng tâm thanh tịnh.
Người trên địa cầu này, người trong lục đạo, dùng máy móc của khoa học quan sát phát hiện. Phát hiện với những gì nhìn thấy trong định, hoàn toàn tương đồng. Nhưng cửa ải cuối cùng này, thiền định có thể kiến tánh, máy móc khoa học không thể kiến tánh, nguyên nhân gì? Vì tự tánh không phải hiện tượng vật chất, cũng không phải hiện tượng tinh thần. Cho nên bất kỳ loại máy móc nào đều không phát hiện được nó, chỉ có thiền định thâm sâu mới thấy được. Bởi vậy bát địa, cửu địa, thập địa, thập nhất địa, Diệu giác, người của năm phẩm vị này có thể nhìn thấy. Nó không phải giả, không phải chỉ một người thấy, người của năm phẩm vị này đều nhìn thấy. Cái mà chúng ta không nhìn thấy được, không được nói không có, cũng không được nói có. Đợi đến khi bản thân lên đến địa vị đó sẽ biết.
Mấy câu này nói rất hay: “Thấu rõ thể chân thật, mới khởi tuệ chân thật. Trú trong tuệ chân thật, cho nên có thể khai hóa hiển thị chân thật rốt ráo”. Nghĩa là ta có trí tuệ chân thật, mới có thể khai thị chúng sanh, mới có thể giáo hóa chúng sanh, hiển thị ra chân tướng của nhân sinh vũ trụ. Chân thật rốt ráo chính là chân tướng, mới có thể nói thấu triệt rõ ràng. Chưa nhập vào cảnh giới này, vậy sao được? “Như hạt châu phát sánh sáng, soi chiếu thể của hạt châu”. Ánh sáng chính là trí tuệ chân thật, ánh sáng từ đâu mà có? Ánh sáng từ hạt châu. Hạt châu là thể, hạt châu có thể phát ra ánh sáng, đây là ánh sáng của tự tánh bát nhã. Có thể chiếu soi tự tánh, có thể chiếu soi vạn pháp.
Cho nên “cõi Cực Lạc, chim chóc, rừng cây một sắc một hương, tất cả đều viên minh cụ đức. Nhất nhất đều viên viên quả hải, đều là chân thật rốt ráo”. Ở đây mỗi một câu nói đều là chân thật, như vậy chúng ta mới biết, y chánh trang nghiêm của thế giới Cực Lạc, toàn là tánh đức tự nhiên hiển lộ, hoàn toàn không có sự miễn cưỡng.
Nói đến nước, đến chim chóc, đến cây rừng là lớn, nói một sắc một hương là vi tế. “Đại nhi vô ngoại, tiểu nhi vô nội”, tất cả đều viên minh cụ đức. Viên là tự tánh viên mãn, minh là trí tuệ viên mãn, đức là đức năng tướng hảo. Câu này chính là trong Kinh Hoa Nghiêm Đức Phật nói, tất cả chúng sanh đều có trí tuệ đức tướng của Như Lai. Tất cả chúng sanh, nước là chúng sanh, chim chóc là chúng sanh, cây cối cũng là chúng sanh, một sắc một hương cũng là chúng sanh. Hiện tượng do chúng duyên hòa hợp mà sanh khởi, gọi là chúng sanh, cho nên hàm nghĩa của hai chữ chúng sanh rất rộng lớn. Con người là chúng duyên hòa hợp mà sanh, con người cũng là chúng sanh. Chư Phật Bồ Tát cũng là chúng duyên hòa hợp mà sanh, cho nên chúng sanh bao hàm tất cả, bao gồm cả hư không trong đó. Nếu không có chúng duyên, nó sẽ không khởi hiện tượng. Chỉ cần khởi hiện tượng, bất luận là hiện tượng tự nhiên, hiện tượng vật chất, hiện tượng tinh thần đều là chúng duyên hòa hợp. Đối với ý nghĩa vốn có của hai chữ chúng sanh, chúng ta phải hiểu rõ, không phải chỉ rất nhiều người, cũng không phải chỉ bao gồm động vật, không phải vậy. Hết thảy mọi vật khắp biến pháp giới hư không giới đều bao hàm trong đó, không có gì không viên minh cụ đức. Viên minh cụ đức chính là tự tánh, tánh đức biến hiện. Tánh đức biến hiện một sắc một hương, trong một sắc một hương đó đầy đủ tánh đức viên mãn. Không phải một phần của tánh đức, là viên mãn.
Vấn đề này chúng ta từng thấy trong Kinh Hoa Nghiêm, Kinh Hoa Nghiêm nói với chúng ta, một hạt bụi. Trước kinh này chúng ta cũng đã học, vi điểm của một sợi lông hạt bụi, sợi lông hạt bụi vẫn rất lớn, lại mài nó thành vi điểm của vi điểm, ngày nay các nhà khoa học gọi là lượng tử. Vi điểm, vi điểm này rất nhỏ, nó cũng là viên minh cụ đức, nghĩa là sao? Trong một điểm này, trong một hạt bụi này, có tin tức của toàn thế giới, có hình tướng của toàn bộ thế giới. Giống như toàn thế giới thu lại thành một điểm, nó không có chút khiếm khuyết nào. Hay nói cách khác, trong một hạt bụi có mười pháp giới, có thế giới Hoa Tạng, đều thu nhỏ trong đó. Ai có thể vào trong đó? Bồ Tát Phổ Hiền, Đẳng giác Phổ Hiền có năng lực đi vào trong thế giới vi trần, thân cận chư Phật mười phương trong đó, cúng dường nghe pháp, ngài có thể vào trong thế giới đó. Biết đâu, hiện tại chúng ta cũng ở trong một hạt vi trần. Trùng trùng vô tận, trong thế giới đó còn có vi trần, trong vi trần còn có thế giới vi trần. Trùng trùng vô tận, không thể nghĩ bàn!
Chúng ta nói về thế giới vi quan, giới khoa học phát hiện được vi trần, họ không phát hiện ra trong vi trần có thế giới. Trong thế giới có vi trần, trong vi trần còn có thế giới, họ không phát hiện được.
Không thể không học Phật pháp, học Phật ta mới có trí tuệ chân thật, ba loại chân thật đều đạt được. Chân thật rốt ráo là thể, bản thể. Trí tuệ chân thật, lợi ích chân thật. Trí tuệ chân thật là tướng, lợi ích chân thật là dụng. Thể tướng dụng của tự tánh, thể tướng dụng của vũ trụ, thể tướng dụng của ta, quý vị đạt được hết. Nếu ta không trú trong ba loại chân thật này, đúng là sống đã một cuộc sống rất mơ hồ, hồ đồ cả một đời. Tạo nghiệp một cách hồ đồ, thọ báo cũng rất hồ đồ. Phật Bồ Tát gọi họ là “kẻ đáng thương”.
Hết giờ rồi, hôm nay chúng ta học đến đây.
Hết tập 276
Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa Tập 276 PAGE 1
Tập 277
Chủ giảng: Tịnh Không Pháp Sư
Chuyển ngữ: Hạnh Chơn
Biên tập: Minh Tâm
Thời gian: 11.02.2011
Địa điểm: Tịnh Tông Học Viện_Úc Châu
Chư vị pháp sư, chư vị đồng học, mời ngồi xuống. Mời quý vị xem Đại Thừa Vô Lượng Thọ Kinh Giải, trang 334, hàng thứ sáu từ dưới đếm lên, bắt đầu xem từ câu sau cùng.
“Lại vì mỗi mỗi là đại giác chân tâm, quả giác diệu đức của Phật Di Đà. Mỗi mỗi lại là ngã đẳng đương nhơn, đầy đủ trí tuệ đức tướng của Như Lai. Những gì Di Đà hiển thị là bản tâm của ta, là vật báu của ta, không phải có được từ bên ngoài. Phát tâm niệm Phật, giống như ánh sáng hạt châu, chiếu sáng thể hạt châu. Thân thiết tự nhiên, không hao tổn công lực, cho nên có thể rộng thí lợi ích chân thật”.
Đây vẫn là nói “trú chân thật tuệ, trang nghiêm diệu độ”, nói rõ nguyên nhân gì có thế giới Cực Lạc. Sau khi hiểu rõ, đoạn tận nghi hoặc đối với vấn đề niệm Phật vãng sanh, tín tâm kiên định tự nhiên sanh khởi. Đây là một đoạn khai thị rất quan trọng. Ở trước nói đến y chánh trang nghiêm của thế giới Cực Lạc. Lớn đến vũ trụ, nhỏ đến vi điểm của sợi lông hạt bụi, đều là viên minh cụ đức, đều là viên viên quả hải, chân thật rốt ráo.
Bây giờ xem tiếp: “Lại vì mỗi mỗi là đại giác chân tâm, quả giác diệu đức của Di Đà”. Đại giác chân tâm và quả giác diệu đức, ở đây có ý nghĩa giống nhau, đều là đức năng vốn đầy đủ trong tự tánh. Trong giáo lý đại thừa Đức Phật thường nói: “ngoài tâm không có pháp, ngoài pháp không có tâm”. Tâm nghĩa là chân tâm, ở đây gọi là đại giác chân tâm. Chân tâm năng sanh năng hiện, vạn pháp là sở sanh sở hiện, năng sở là một không phải hai. Từ tướng mà nói, đây là diệu đức của quả giác. Từ tánh mà nói, là đại giác chân tâm. Trong này phải đặc biệt chú ý, câu tiếp theo, Niệm Lão nói rất hay, không đơn giản!
“Mỗi mỗi lại là ngã đẳng đương nhơn”. Đương nhơn là chính mình, là chính chúng ta, tự tâm vốn đầy đủ trí tuệ đức tướng của Như Lai. Trong Kinh Hoa Nghiêm Đức Thế Tôn nói, tất cả chúng sanh đều có trí tuệ đức tướng của Như Lai, nó liên quan rất mật thiết với chúng ta. Chúng ta với chư Phật Như Lai và Phật A Di Đà đích thực là nhất thể, chỉ là mê ngộ bất đồng mà thôi.
Ngã đẳng đương nhơn nhất niệm giác, là thành Phật, chính là Phật A Di Đà. Đúng như thiền sư Trung Phong khai thị trong Hệ Niệm Phật Sự: “tâm tôi tức là Phật A Di Đà, Phật A Di Đà tức là tâm tôi”, tâm này là chân tâm. “Ở đây tức là Tịnh độ, Tịnh độ tức là ở đây”, quả giác diệu đức.
Phật A Di Đà hiện ra thế giới Cực Lạc, bản chất của nó là gì? “Là bản tâm ta”, là tâm tánh của chính chúng ta. “Là báu vật trong nhà ta”, vật báu trong nhà, báu là trân bảo. Chính là trong Kinh Hoa Nghiêm nói: “trí tuệ đức tướng của Như Lai”. Như Lai là tự tánh, trí tuệ đức tướng vốn có trong tự tánh. “Không phải đạt được từ bên ngoài”, đây là “ngoài tâm không có pháp, ngoài pháp không có tâm”. Thế giới Cực Lạc như vậy. Thế giới hiện tại của chúng ta thì sao? Nói cho chư vị biết, nó cũng như vậy. Nơi chúng ta ở đây và thế giới Cực Lạc không hai không khác, đều là tâm hiện thức biến. Vì sao hai thế giới này có sự khác biệt lớn lao như vậy? Khác nhau không phải ở tự tánh, khác biệt không phải ở chân tâm, khác nhau là vọng tâm.
Ở trước có nói, nhất niệm bất giác, trong tự tánh liền xuất hiện A lại da. Chư vị phải biết, A lại da không phải tự tánh, nhưng A lại da cũng không ngoài tự tánh. Chư vị tổ sư đại đức của pháp tướng Duy Thức Tông nói với chúng ta, A lại da là chân vọng hòa hợp, vấn đề là như vậy.
Thể là chân như tự tánh, tướng là hư vọng, nó không phải tự tánh, vì sao vậy? Tự tánh là bất sanh bất diệt. Tướng là pháp sanh diệt, “phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”. Thể tánh của tự tánh, trong bốn cõi của Tịnh tông gọi là thường tịch quang, đó là tự tánh. Trong thường tịch quang cả ba loại hiện tượng đều không tồn tại, ba loại hiện tượng này là hiện tượng vật chất, hiện tượng tinh thần, hiện tượng tự nhiên đều không tồn tại.
Nhất niệm bất giác, xuất hiện huyễn tướng. Cổ nhân dùng hình và ảnh để ví dụ, ví dụ này rất đáng cho chúng ta học tập. Mặt trời chiếu trên người chúng ta tạo thành chiếc bóng, chiếc bóng này từ đâu mà có? Chiếc bóng này tuyệt đối không phải thân thể, nhưng cũng không rời thân thể, giống như a lại da vậy, ví dụ này rất giống nhau. Vì sao xuất hiện chiếc bóng này? Chúng ta biết đây là dưới ánh mặt trời, xuất hiện chiếc bóng. Ánh nắng là duyên, sự xuất hiện của A lại da, A lại da là chiếc bóng của chân tâm, chiếc bóng là vọng tâm. Vì sao nó xuất hiện? Do một niệm bất giác sanh ra, nhất niệm bất giác này từ đâu mà có, do nguyên nhân gì? Đây là vấn đề lớn, Đức Phật nói với chúng ta, nhất niệm bất giác không có nguyên nhân, không có nguồn gốc. Có nguồn gốc nó chính là thật, không có nguồn gốc nó là hư vọng. Cho nên vô minh gọi là vô thỉ vô minh. Vô thỉ là gì? Không có bắt đầu.
Người mới học Phật, bản thân tôi cũng không ngoại lệ. Khi mới học Phật, sự lãnh hội đối với danh tướng này, đại khái vô thỉ nghĩa là thời gian rất lâu, không thể, tìm không thấy. Từ kiếp lâu xa về trước. Có suy nghĩ như vậy. Thật ra chúng ta nghĩ sai, đây quả thật là không có bắt đầu. Chân tướng của vũ trụ chính là nhất niệm đó, nhất niệm này, đến nay chúng ta coi như cũng lý giải khá thấu đáo.
Trong Bồ Tát Thai Xứ Kinh chúng ta thấy một đoạn, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni hỏi Bồ Tát Di Lặc, một người bình thường khởi ý niệm. Đức Phật hỏi: “tâm hữu sở niệm”, trong tâm ta có ý niệm. Trong niệm này có mấy niệm, có mấy tướng, có mấy thức? Quý vị xem, Đức Phật hỏi một cách rất vi diệu. Quý vị khởi một ý niệm, trong niệm này có mấy niệm, niệm là gì? Hiện nay các nhà khoa học gọi là năng lượng, các nhà duy thức gọi là tam tế tướng của A lại da. Ý niệm này là nghiệp tướng, nghĩa là tần suất. Tần suất này rất nhanh chóng, lại rất yếu ớt, công phu thiền định rất thâm sâu cũng không cảm nhận được. Trong kinh điển đại thừa nói, Bồ Tát bát địa mới cảm nhận được. Chúng ta biết, 51 địa vị của Bồ Tát, ở trước là thập tín, thập trụ, thật hạnh, thập hồi hướng, thập địa, 50 cấp bậc. Lên cao nữa là Đẳng giác, sau cùng gọi là Diệu giác, bát địa nhìn thấy. Giống như ngôi nhà 51 tầng vậy, năm tầng cao nhất có thể nhìn thấy, công phu thâm sâu như vậy. Nhìn thấy gì? Thấy A lại da phát sanh như thế nào.
Ngày nay các nhà khoa học nghiên cứu về thế giới vi quan, chính là vấn đề này, Phật pháp gọi là a lại da. Chúng ta dùng ba loại hiện tượng để nói, nghiệp tướng nghĩa là dao động, nhất niệm bất giác. Chúng ta gọi nó là hiện tượng tự nhiên, vì nó không có nguyên nhân. Thực tế mà nói nó không có bắt đầu, ý niệm này vừa sanh ra lập tức diệt tận. Trong kinh Đức Phật hình dung nó là “đương xứ xuất sanh, tùy xứ diệt tận”, hai câu này nói về nghiệp tướng. Đương xứ xuất sanh, tùy xứ diệt tận, cho nên có lúc Phật cũng nói nó bất sanh bất diệt. Nếu đúng là không có sanh diệt, nói bất sanh bất diệt là lời vô ích, không có nghĩa gì cả. Nó thật sự có sanh diệt, có sanh diệt thật vì sao nói nó bất sanh bất diệt? Vì nó quá nhanh, quả thật chúng ta không cảm nhận được nó có sanh diệt.
Bồ Tát Di Lặc nói “tâm hữu sở niệm”, trong ý niệm này có mấy niệm, có mấy ý niệm vi tế? Ngài nói một khảy móng tay, một khảy móng tay có 32 ức 100 ngàn niệm. 100 ngàn là 10 vạn, 32 ức nhân 10 vạn, chúng ta gọi là 320 triệu. Một khảy móng tay có 320 triệu niệm vi tế. Trong kinh nói về nhất niệm chính là ý niệm đó, chứ không phải hiện tại trong tâm chúng ta khởi một ý niệm, nó quá thô. Trong ý niệm này, coi như là một khảy móng tay, trong đó có 320 triệu ý niệm, quý vị có biết được chăng?
Hiện nay khoa học dùng giây làm đơn vị thời gian, một giây chúng ta khảy móng tay được mấy lần? Tôi tin có người khảy nhanh hơn tôi, tôi khảy được bốn lần. Nếu khảy năm lần, một giây có 1600 triệu niệm, một giây tần suất của nó nhanh đến như vậy.
Ngày xưa chúng ta xem film, đây là đoạn film ngày trước, phim đèn chiếu, điện ảnh trước đây. Tốc độ chiếu ra từ ống kính, một giây có 24 tấm. Một giây 24 tấm, đã gạt được đôi mắt chúng ta, chúng ta thấy giống như là thật. Hiện nay dùng kỷ thuật số, tốc độ càng nhanh hơn film nhựa, hình ảnh rất thật. Dù nhanh đến đâu có thể nhanh đến trong một giây có 1600 triệu lần sanh diệt ư? Một giây 1600 triệu, hiện tượng này ở đâu? Ngay trước mắt chúng ta, đây là điều mà Đức Phật Thích Ca Mâu Ni hỏi.
Hiện tại, sáu căn chúng ta tiếp xúc với cảnh giới sáu trần, dao động của hiện tượng vật chất và hiện tượng tinh thần đều như vậy. Trong kinh Đức Phật nói về điều này, thật khó được, hiện nay các nhà lượng tử học đã chứng thực, nói không được tường tận như Phật. Họ chỉ nói tốc độ rất nhanh, nhưng không nói rõ ràng tốc độ như Phật đã nói, “một khảy móng tay có 32 ức 100 ngàn niệm”, không nói một cách rõ ràng như vậy. Nếu một giây khảy năm lần, 32 ức 100 ngàn niệm này, chỉ là một phần trên năm giây. Cho nên một giây nhân năm, bằng1600 triệu lần.
Bồ Tát Di Lặc nói: “Niệm niệm thành hình”. Mỗi ý niệm đều có hiện tượng vật chất. Hiện tượng vật chất là gì? Năm thức trước có thể duyên được gọi là hiện tượng vật chất, nghĩa là nhãn nhĩ tỷ thiệt thân có thể duyên đến được, đây là hiện tượng vật chất. Hiện tượng tinh thần là đệ lục ý thức có thể duyên đến được, đệ lục ý thức là phân biệt. Đệ lục ý thức có thể duyên được là hiện tượng tâm lý. Ngài nói: “niệm niệm thành hình, hình đều có thức”. Câu này nói lên điều gì? Hiện tượng vật chất và hiện tượng tinh thần, hầu như là đồng thời sanh khởi. Có trước sau, nhưng quý vị có thể phân biệt được cái nào trước, cái nào sau chăng? Không thể phân biệt. Phật có thể nói được trước sau. Cái nào trước? Tinh thần trước.
Quý vị xem, trong Duy thức học nói, cái đầu tiên của tam tế tướng là nghiệp tướng. Vì nghiệp tướng, nghiệp tướng là động, là dao động, khi động hiện tượng tinh thần sanh ra, sanh ra trước. Chuyển tướng, chuyển tướng của A lại da, chuyển tướng tức là chuyển biến. Chuyển tướng của A lại da, đầu tiên chính là kiến. Chỉ cần có kiến, có ý niệm của kiến, hiện tượng liền hiện ra. Tất cả pháp từ tâm tưởng sanh. Hiện tượng vật chất hiện ra, vật chất là cảnh giới tướng. Nghiệp tướng, chuyển tướng, cảnh giới tướng của a lại da.
Phật hỏi như vậy, Bồ Tát Di Lặc là chuyên gia Duy thức, chuyên môn nghiên cứu Duy thức, Duy Thức là tâm lý học Phật giáo. Ngài nói rõ ràng như thế, thấu triệt như thế, giới khoa học hiện đại chứng minh đây là thật.
Thông qua máy móc tinh vi cao độ, nhìn thấy được quang tử, cũng gọi là lượng tử. Còn nhỏ hơn cả nguyên tử, hạt căn bản, hạt vi lượng. Phát hiện ra những thứ này, là những thứ này. Nó là động, nó có sanh diệt, tốc độ rất nhanh. Phát hiện điều gì? Phát hiện bản chất của hiện tượng vật chất, chính là hiện tượng này. Cho nên các nhà khoa đã hiểu, không có thứ gọi là vật chất. Vật chất là huyễn tướng, huyễn tướng là ý niệm tích lũy liên tục sanh ra, chính là điều Thế Tôn hỏi “tâm hữu sở niệm”
Đâu biết rằng “niệm” tâm hữu sở niệm này, trong đó có 1600 triệu ý niệm vi tế. 1600 triệu ý niệm vi tế tổ hợp thành nhất niệm này, quý vị cảm nhận được. Ý niệm vi tế ta không thể cảm nhận được, trong kinh Phật nói Bồ Tát bát địa mới cảm nhận được, bát địa trở xuống đều không cảm nhận được.
Phật phát hiện như thế nào? Phật phát hiện từ trong định. 51 cấp bậc của Bồ Tát, chính là thiền định có 51 cấp bậc nông sâu khác nhau. Ngài nhập vào cấp bậc thiền định thứ 51, đó là thiền định của Phật, đây mới gọi là cứu cánh viên mãn, khắp pháp giới vũ trụ không có gì không biết. Thấu triệt đạo lý này, mới biết nhà Phật tu học coi trọng nhất là thiền định, rời thiền định là không có Phật pháp.
Ở đây chúng ta không được sanh ảo giác, cho rằng thiền định nhất định là thiền định của thiền tông tu, vậy là sai. Tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn, tất cả đều là thiền định. Pháp là phương pháp tu thiền định, môn là con đường tu thiền định. Cũng có thể nói môn là con đường thông đạt trí tuệ, minh tâm kiến tánh. Thiền định mới có thể khai trí tuệ, thiền định mới có thể thấy được, trong định không có tầng không gian. Vậy tầng không gian từ đâu mà có? Từ phân biệt chấp trước mà có. Chỉ cần có ý niệm phân biệt, lập tức có tầng không gian. Các nhà khoa học cũng biết, đúng là có tầng không gian khác nhau, nhưng không biết đột phá như thế nào. Đức Phật biết, dập tắt ý niệm là đột phá, nó từ ý niệm sanh ra. Tất cả đều đột phá, mọi chướng ngại đều không còn, đó là cảnh giới của Như Lai, cảnh giới của quả vị Diệu giác.
Những thứ này tự tâm đương nhơn hoàn toàn đầy đủ, không phải từ bên ngoài vào. Cảnh giới triết học cao nhất, cảnh giới khoa học cứu cánh viên mãn nhất, đều đầy đủ trong tự tánh. Đúng vậy, “ngoài tâm không có pháp, ngoài pháp không có tâm”. Đức Phật thông đạt chân tướng, sau đó nói rằng: “phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”. Vì sao hư vọng? Vì nó là pháp sanh diệt. Khi sanh hình như có, diệt rồi thì không còn nữa, mà sanh diệt hầu như là đồng thời. Chúng ta thấy hình như nó tồn tại, đó là huyễn tướng của không biết bao nhiêu vọng niệm tích lũy liên tục sanh ra. Giống như chúng ta dùng film ảnh, film ảnh cũng dễ lãnh hội. Tốc độ phát ra liên tục của film nhựa trên màn hình, thật ra toàn là pháp sanh diệt. Chỉ là mắt ta bị hoa, không thể phát giác ra nó có sanh diệt. Một giây có 24 lần sanh diệt đã lừa gạt được chúng ta, ta không có năng lực phân biệt. Thật ra mỗi tấm film nhựa này đều không giống nhau, tuyệt đối không có hai tấm hoàn toàn tương đồng, chỉ tương đối thôi.
Toàn thể vũ trụ, đồng nghĩa nói, đang phát sóng tại đây, tốc độ phát ra những hình ảnh này, một ý niệm là một hình ảnh. Thời gian tồn tại của một niệm, quý vị nhất định phải biết, một giây có 1600 triệu niệm, một giây nó phát ra được 1600 triệu. 24 tấm đã đánh lừa được thị giác, 1600 triệu, thì đến ý thức cũng không thể phân biệt. Sáu căn hoàn toàn bị cảnh giới chuyển, nếu không có thiền định thâm sâu không chuyển nổi cảnh giới.
Trong Kinh Lăng Nghiêm Đức Phật dạy rất hay: “Nếu chuyển được cảnh giới, tức đồng với Như Lai”. Nếu chuyển được cảnh giới, người đó chính là Như Lai. Còn như bị cảnh giới chuyển, người đó là phàm phu. Ai bị hoàn cảnh chuyển? Thập pháp giới chúng sanh đều bị cảnh chuyển, chưa khai ngộ. Thanh văn, Duyên giác, Bồ Tát, Phật trong mười pháp giới đều chưa khai ngộ, đều chưa kiến tánh. Đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh, họ ra khỏi mười pháp giới, Kinh Hoa Nghiêm gọi là Bồ Tát sơ trụ. Bồ Tát sơ trụ cao hơn Phật trong mười pháp giới, họ thoát ly mười pháp giới, trú trong cõi thật báo trang nghiêm, gọi là pháp thân Bồ Tát, trú cõi thật báo.
Cõi thật báo là thật ư? So với mười pháp giới mà nói, chúng ta gọi nó là nhất chân pháp giới, nó là thật. Vì sao là thật? Vì mọi hiện tượng trong mười pháp giới đều là sanh diệt, đều có biến hóa. Hữu tình chúng sanh, chúng ta gọi là động vật, có sanh lão bệnh tử. Thực vật có sanh trụ dị diệt. Khoáng vật, tinh cầu có thành trụ hoại không, đây là điều không thể tránh khỏi. Cõi thật báo trang nghiêm của Như Lai thì sao? Nó có tướng, tướng đó không có sanh diệt. Thọ mạng dài, không thấy nó biến hóa. Thế giới tây phương Cực Lạc là như vậy, cây cối ngày ngày xanh tươi. Ta không thấy ở đó cây cối sanh trưởng như chúng ta đây, mùa xuân đâm chồi, mùa hạ xanh tươi, mùa đông lá cây đều rụng, có những hiện tượng này. Thế giới tây phương Cực Lạc không có, vĩnh viễn xanh tươi, vĩnh viễn tươi tốt, không có biến hóa, con người không bao giờ già yếu, không bao giờ nhìn thấy hiện tượng tử vong, không thấy sanh bệnh. Đây là gì? Nó chỉ có tâm hiện, không có thức biến, thế giới này không dùng A lại da, vì thế không có biến hóa, biến hóa là A lại da. Nghiệp tướng của A lại da là khởi tâm động niệm, chuyển tướng của A lại da là chấp trước, đệ lục ý thức là phân biệt. Không khởi tâm không động niệm, không phân biệt không chấp trước, A lại da không có. Tác dụng của A lại da chính là khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước. Chỉ cần không khởi tâm không động niệm, không phân biệt không chấp trước, A lại da chuyển ngay. Chuyển bát thức thành tứ trí.
Tứ trí là tánh đức, đại viên cảnh trí, quang minh biến chiếu, vô sở bất tri, diệu quan sát trí, bình đẳng tánh trí, thành sở tác trí. Pháp thân Bồ Tát trú trong cõi thật báo, tứ trí, không có bát thức. Nó có hiện tượng, hiện tượng này là thật chăng? Không nghe trong Kinh Bát Nhã Phật nói: “Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”, trừ cõi thật báo ra, không nói như vậy, cõi thật báo cũng không phải thật. Khi nào cõi thật báo xuất hiện? Khi phá được vô minh. Phá vô minh nghĩa là sáu căn trong cảnh giới sáu trần, không khởi tâm không động niệm, tức Bồ Tát Di Lặc gọi là niệm niệm. Nhất niệm không khởi tâm động niệm, niệm niệm đều không khởi tâm không động niệm, đó là giác. Nhất niệm của chúng ta là mê, nhất niệm của họ là giác.
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, đương thời ngồi nhập định dưới cội bồ đề, khi sao mai vừa mọc, đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh. Nghĩa là buông bỏ vọng niệm đó, là nhất niệm giác, niệm niệm giác. Niệm của chúng ta ngày nay là nhất niệm mê, niệm niệm mê.
Đại sư Huệ Năng ở trong phương trượng của Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn, Ngũ Tổ giảng cho ngài nghe đại ý Kinh Kim Cang. Nói đến câu “ ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”, ngài buông bỏ, nhất niệm giác, giác nghĩa là thành Phật. Đại sư Huệ Năng 24 tuổi buông bỏ cảnh giới đó, và cảnh giới Đức Phật Thích Ca nhập định dưới cội bồ đề là hoàn toàn giống nhau, bình đẳng. Bình đẳng giác, là đã thành Phật, là ra khỏi mười pháp giới.
Thế Tôn dùng thân phận Phật xuất hiện tại thế gian, đại sư Huệ Năng xuất hiện với thân phận một vị tỳ kheo. Như Phẩm Phổ Môn Kinh Pháp Hoa nói về 32 ứng thân, đáng dùng thân gì để độ liền hiện thân ấy. Đương thời Đức Thế Tôn ở tại Ấn độ, ngài thị hiện thân Phật để độ, dùng thân Phật. Ngài Huệ Năng tại Trung quốc, thị hiện thân tỳ kheo, đáng dùng thân tỳ kheo để độ liền hiện thân tỳ kheo. 32 ứng, có thể hiện ra bất kỳ thân phận nào, không có hình tướng nhất định, đáng dùng thân gì để độ liền hiện ra thân ấy.
Trong Kinh Lăng Nghiêm nói: “tùy chúng sanh tâm, ứng sở tri lượng”. Chúng sanh cảm, có tâm, Phật Bồ Tát ứng, không có tâm. Nhất định phải hiểu đạo lý này. Trong kinh Thế tôn ví dụ nói rằng, chúng ta đánh trống, chúng ta đánh là có tâm, tôi đi đánh nó, khi nó phát ra âm thanh nó không có tâm. Nó không nói, anh đánh mạnh một chút, tôi kêu lớn hơn một chút. Anh đánh nhẹ một chút, tôi kêu nhẹ một chút, nó không khởi ý niệm này. Ứng, không có tâm. Không có tâm sao có thể ứng được? Là do tự tánh, “pháp nhĩ như thị”. Chúng sanh có cảm, Phật Bồ Tát liền có ứng. Nhiều người cảm như thế, có ứng kịp chăng? Chúng ta thường khởi vọng tưởng này, sợ Phật quá bận ứng không kịp, ứng sai. Đâu biết rằng ngài không có tâm, cho nên ngài có thể ứng khắp mọi nơi. Có tâm thì không, có tâm nhất định rất mệt, vậy thì rất vất vả, không có tâm, tám thức 51 tâm sở đều không có. Đây là nói đến cảm ứng đạo giao.
Vậy mới biết biến pháp giới hư không giới đều là chính mình, là bản tâm ta hiện tiền. Người giác ngộ tánh đức hiển hiện, người mê hoặc A lại da hiển hiện. Bản tánh là chân tâm, A lại da là vọng tâm. Vọng tâm không thể lìa chân tâm, giống như bóng theo hình vậy. Chiếc bóng không phải chân thân, không lìa được chân thân, lìa chân thân nó không có bóng. Cổ nhân đưa ra ví dụ này rất hay.
Ngày nay chúng ta mê, mê ở đâu? Chúng ta cho chiếc bóng là thật, cho rằng đó là tự tánh, quên mất thân thể thật, hoàn toàn không hay biết. Sai là sai ở đây. Phàm phu, nếu không tiếp thu giáo huấn thánh hiền, không tiếp thu giáo huấn của Phật Bồ Tát, sự mê hoặc đó tạo thành sai lầm lớn, vì sao vậy? Nhất định sẽ tùy thuận phiền não. Trong Bách Pháp Minh Môn Luận, 26 phiền não tâm sở, nhất định tùy thuận nó. Tuy có 11 thiện tâm sở, 11 thiện tâm sở bị đóng băng, ướp lạnh, không khởi tác dụng. Hoàn toàn bị tập khí phiền não chi phối, khiến ta làm vố số chuyện xấu xa, tạo vô biên ác nghiệp. Quả báo này ở trong ba đường ác, quả báo trong địa ngục a tỳ. Xã hội hiện tại không phải chính là như thế!
Chúng ta coi như là người rất may mắn, cũng là người trong số ít, may mắn tiếp xúc được giáo huấn thánh hiền, may mắn tiếp xúc được Phật pháp đại thừa, trong ngàn vạn người có được một. Ngày nay trên thế giới có gần 7 tỷ nhân khẩu, trong 7 tỷ có mấy người tiếp xúc được Phật pháp, thông đạt Phật pháp, làm giảm nhẹ mức độ nhiễm ô của thất tình ngũ dục? Thất tình ngũ dục bao gồm cả vật chất lẫn tinh thần. Sáu loại trước của thất tình, hỷ nộ ai lạc ái ố, sáu thứ này là nhiễm ô tinh thần. Sau cùng là dục, dục là ngũ dục, tài sắc danh thực thùy, đó là nhiễm ô của hoàn cảnh vật chất. Chúng ta bị nhiễm ô vẫn còn nhẹ, không nghiêm trọng lắm. Gặp được Tịnh tông, gặp được Kinh Vô Lượng Thọ, gặp được Phật A Di Đà, đó là đại hạnh trong bất hạnh, vì sao vậy? Vì trong đời này có thể thoát ly mười pháp giới, có thể di dân đến thế giới Cực Lạc. Đến thế giới Cực Lạc nhất định một đời thành tựu, chứng được cứu cánh viên mãn. Nhân duyên này, trăm ngàn vạn kiếp khó gặp được. Cơ hội này cư sĩ Bành Tế Thanh nói, là ngày hy hữu khó gặp từ vô lượng kiếp đến nay, ta đã gặp được rồi. Người gặp được không ít, người thành tựu không nhiều. Nguyên nhân gì vậy? Sau khi gặp, bản thân không đủ thiện căn phước đức nhân duyên, liền thoái chuyển. Lại tiếp tục trôi lăn trong luân hồi lục đạo, không đủ khả năng kháng cự sự nhiễm ô, không đủ năng lực để không bị cảnh giới bên ngoài ảnh hưởng. Ta không có bản lĩnh này, vì thế mà ác hành ác niệm không dừng lại được, thiện niệm thiện hành không thể tương tục. Cho nên thiện nghiệp không thể thành tựu, không tránh được ác báo ác quả.
Chúng ta xem tiếp mấy câu sau: “Phát tâm niệm Phật, giống như ánh sáng hạt châu, còn chiếu soi thể hạt châu”. Đây là dùng châu báu làm ví dụ, hạt châu phát quang, phóng ra ánh sáng, còn chiếu soi chính mình. Bây giờ chúng ta dùng bóng điện làm ví dụ, càng gần gũi, càng dễ hiểu. Quý vị thấy ánh sáng của bóng điện, còn phản chiếu lại bóng điện.
Ánh sáng này là gì? Là trí tuệ chân thật, chiếu đến mình là chân thật rốt ráo. Chân thật rốt ráo là tự thể, chính là thường tịch quang. Đến khi nào cõi thật báo trang nghiêm biến mất? Khi đoạn tận tập khí vô thỉ vô minh, không phải vô minh, vô minh đã đoạn từ lâu. Chưa đoạn vô minh, không ra khỏi mười pháp giới. Thoát ly mười pháp giới, hay nói cách khác, đã đoạn tận vô minh. Vô minh chính là khởi tâm động niệm, không khởi tâm không động niệm. Nhưng tập khí khởi tâm động niệm không dễ đoạn, tập khí hình thành cõi thật báo trang nghiêm. Trong cõi thật báo trang nghiêm, tuyệt đối không có phân biệt chấp trước, không có khởi tâm động niệm. Có tập khí khởi tâm động niệm, không có tập khí phân biệt chấp trước. Đoạn tận tập khí vô minh, cõi thật báo trang cũng không còn, cho nên Đẳng giác Bồ Tát nâng lên đến Diệu giác vị, cõi thật báo không còn. Diệu giác Bồ Tát trú ở đâu? Trở về thường tịch quang, trở về tự tánh.
Trong Pháp Bảo Đàn Kinh đại sư Huệ Năng trình bày năm câu nói về tự tánh, tự tánh là gì? Vốn tự thanh tịnh, vốn không sanh diệt, vốn tự đầy đủ, vốn không dao động, năng sanh vạn pháp. Có thể sanh cõi thật báo, có thể sanh thập pháp giới y chánh trang nghiêm. Năm câu này không nhiều, nhưng nói đến chỗ tận cùng rốt ráo.
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni kiến tánh cũng làm báo cáo, nói tường tận Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm. Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm nói gì? Năng sanh vạn pháp, từ trong vạn pháp nói với chúng ta, tất cả pháp vốn tự thanh tịnh, tất cả pháp không sanh không diệt, tất cả pháp hàm dung không hữu.
Thế Tôn và đại sư Huệ Năng, hai người trình bày không giống nhau, nhưng nội dung hoàn toàn tương đồng. Triển khai 20 chữ của đại sư Huệ Năng, chính là Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm. Rút gọn Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, chính là 20 chữ này, không tăng không giảm.
Ngũ tổ Hoằng Nhẫn là người tái sanh, vừa nghe, thôi được, không cần giảng tiếp Kinh Kim Cang, đem y bát truyền cho ngài. Không những ngài giải thoát khỏi lục đạo, cũng giải thoát khỏi mười pháp giới. Giới hạn thấp nhất, ngài ở trong cõi thật báo trang nghiêm, 41 vị Phật, chư Phật. Trong Kinh Kim Cang nói đến chư Phật, quý vị xem chú giải của Giang Vị Nông. Ông ta giải thích chư Phật như thế nào? Là những ai? Chính là 41 vị pháp thân đại sĩ trong cõi thật báo, gọi là chư Phật.
“Thân thiết tự nhiên, không phí công lực, cho nên có thể quảng thí lợi ích chân thật”. Phật A Di Đà rộng thí lợi ích chân thật, là lợi ích chân thật trong tự tánh chúng ta. Quý vị xem, phương tiện biết bao. Là thứ của ta, vốn chính là của mình, là tự ta không nhận ra. Bây giờ đem thứ này giới thiệu cho ta, bỗng nhiên đại ngộ, thì ra là của ta, thì ra ta và Phật A Di Đà là nhất thể, ngài là tự tánh của đại giác viên mãn. Bản thân, chính mình hiện nay đã giác ngộ, vẫn chưa viên mãn, chưa đến cứu cánh. Điều này nhất định vãng sanh đến thế giới Cực Lạc mới biết, không đến thế giới Cực Lạc không biết được. Đến thế giới Cực Lạc, lúc đó quan niệm chúng ta hoàn toàn thay đổi. Y chánh trang nghiêm của thế giới Cực Lạc, thì ra là tánh đức của mình. Không những tất cả Chư Phật Bồ Tát ở thế giới Cực Lạc là chính mình, y báo của thế giới Cực Lạc, cây cỏ hoa lá, sơn hà đại địa đều là chính mình, ta mới bỗng nhiên đại ngộ. Trước đây nghe Phật giảng kinh, thường thường nghe nói: “Ngoài tâm không có pháp, ngoài pháp không có tâm”, hiện nay chứng được, quả nhiên như vậy. Không còn có phân biệt, không còn có chấp trước, là nhất thể mà.
Đoạn sau cùng: “Phẩm này biểu trưng Pháp Tạng đại sĩ, tu diệu nhân như thế, cho nên chứng được diệu quả của pháp môn Tịnh độ như vậy”. Phật Phật đạo đồng, không hai. Quý vị muốn tạo ra một kiểu mới, chư Phật Bồ Tát chưa từng làm, mới hoàn toàn, dù muốn cũng không làm được.
Nhất định phải biết, chư Phật Như Lai, pháp thân đại sĩ, nghĩa là nói viên giáo sơ trú trở lên, đều có thể nói đã chứng được cứu cánh viên mãn. Tập khí vô thỉ vô minh vẫn chưa đoạn tận, không sao, nó không hề gây chướng ngại. Không chướng ngại sự phát huy tánh đức của mình, cũng không chướng ngại ta ứng hóa khắp biến pháp giới hư không giới. Chúng sanh có cảm, ta lập tức có ứng, không có gì chướng ngại cả. Tập khí vô thỉ vô minh không đoạn trừ được, lâu ngày tự nhiên không còn. Cần bao lâu nó mới tự nhiên không còn? Trong kinh nói rất rõ ràng, ba đại a tăng kỳ kiếp. Sau ba đại a tăng kỳ kiếp, không còn nữa, tự nhiên không còn, từ Đẳng giác chứng được Diệu giác. Đây là chân tướng trong cõi thật báo trang nghiêm của chư Phật Như Lai. Ở đó hiển thị rất rõ ràng minh bạch, chân thật rốt ráo, trí tuệ chân thật, lợi ích chân thật, những gì nói với chúng ta là chân thật. Nói cách khác, trong mười pháp giới là giả, không có gì là chân thật. Thật sự thông đạt thấu triệt, đối với mười pháp giới không hề lưu luyến. Có, rất tốt, không có, cũng rất tốt, không lưu luyến, tuyệt đối không để những thứ này trong tâm. Đây là gì? Những thứ này là rác, là ô nhiễm, để chúng trong tâm làm gì? Khi hiểu rõ ràng minh bạch, từ nay về sau, trong tâm chỉ có A Di Đà Phật, ngoài A Di Đà Phật ra đều buông bỏ hết.
Tôi bây giờ vẫn chưa giác ngộ viên mãn, tôi cần Phật A Di Đà, điều này có ích cho tôi. Thập pháp giới y chánh trang nghiêm không đem đến lợi ích cho tôi, tôi không cần nó, triệt để buông bỏ. Ở trên thế gian này, như trong Hoàn Nguyên Quán nói, thị hiện bốn đức của mình, bốn đức xưng tánh.
Thứ nhất, “tùy duyên diệu dụng”, ở nơi thế gian này tùy duyên không phan duyên. Phật pháp tại thế gian là giáo dục, cần phải có nhận thức thấu đáo. Giáo dục là sư đạo, “chỉ vấn lai học, bất vấn vãng giáo”, đây là lời của cổ nhân. Vì sao vậy? Vì đến cầu học, là họ có tâm chân thành cung kính, nghĩa là nói họ đầy đủ điều kiện cầu học. Ta không dạy, là có lỗi với họ.
Tổ sư Ấn Quang thường nói, một phần cung kính được một phần lợi ích. Họ chỉ có một phần thành kính, ta dạy họ một phần, không cần dạy hai phần, hai phần thì sao? Họ tiếp thu không nổi, chỉ có thể tiếp thu một phần. Còn như mười phần thành kính, vậy thì dạy họ mười phần, nếu dạy chín phần không xứng đáng với họ. Người ta tâm thành kính mười phần, quý vị dạy chín phần, thiếu, ta nợ họ một phần.
Đến đó dạy, bây giờ mời thầy về nhà dạy. Trong nhà có tiền, có thế lực, cha mẹ mời thầy giáo về nhà dạy, tâm tôn trọng thầy không nhiều. Người thầy này, quý vị thấy, do ba tôi mời ông họ thì họ đến, nói họ đi thì họ đi, không có tâm tôn kính. Không có tâm cung kính, họ không học được gì cả, có đến cũng uổng công. Khi ta đến làm tăng trưởng ngạo mạn của họ, tăng thêm tội nghiệp cho họ, vậy là sai. Cho nên chỉ hỏi đến học, không hỏi để đến dạy, đây là đại từ đại bi, đây là sư đạo. Ngày nay sư đạo không còn, người thầy thật sự có lương tâm không còn.
Điều đầu tiên của tứ đức, “tùy duyên diệu dụng”, có tâm chân thành, muốn học, không thể không giúp họ, giữ vững nguyên tắc của chư vị thánh hiền. Ở đây không có Phật pháp, chúng ta thấy chúng sanh ở đó nhân duyên thuần thục, không ai khởi thỉnh, ta thấy như vậy, ta đến đó, sẽ có người tiếp thu, lúc này phải đến đó dạy. Không phải trong tình huống này, không thể đến dạy. Quán cơ, tùy căn cơ để ban pháp.
Lúc Đức Thế Tôn còn tại thế, ngài làm tấm gương tốt nhất cho chúng ta học tập. Chúng ta cần phải nhớ, cần phải hiểu, nếu không sẽ cô phụ Đức Phật Thích Ca.
“Oai nghi hữu tắc”, câu này nghĩa là gì? Muốn dạy người khác trước tiên phải dạy mình, thực hành tất cả những gì đã học vào trong cuộc sống hằng ngày. Bản thân khởi tâm động niệm, ngôn ngữ tạo tác, hoàn toàn tương ưng với giáo huấn trong kinh điển. Sau đó, kinh Phật từ đâu mà có? Từ trong tự tánh mình hiển lộ ra. Không xem văn tự không biết, khi xem kinh văn, đây chính là chân tâm của mình, đây tức là tự tánh của mình. Kinh này có thể nói sai ư?
Nếu không làm được, suy đoán câu này nghĩa là gì, câu kia nghĩa là gì, đoán sai hoàn toàn. Đây gọi là hiểu sai nghĩa chân thật của Như Lai, hiểu lệch lạc nghĩa chân thật của Như Lai. Thật sự nguyện hiểu nghĩa chân thật của Như Lai, y giáo phụng hành, y giáo phụng hành, đó đích thực là tấm gương tốt nhất của tất cả chúng sanh khắp thế gian, gọi là oai nghi hữu tắc. Ta thể hiện ra mô phạm của thánh hiền quân tử, biểu diễn trong cuộc sống hằng ngày, vậy là đúng.
Trên thực tế trong bốn đức, hai điều này quan trọng nhất, hai điều sau là bổ sung.
“Tùy duyên diệu dụng”, diệu dụng là gì? Là tương ưng với tánh đức. Nói rõ ràng hơn một chút, nói thấu triệt hơn một chút, trong cuộc sống hằng ngày, không khởi tâm không động niệm, không phân biệt không chấp trước, tuyệt diệu! Không khác gì chư Phật Như Lai, pháp thân đại sĩ, thật vi diệu. Biểu diễn cho mọi người thấy, điều này khiến người khác cảm động.
Hai điều hỗ trợ, “nhu hòa chất trực, đại chúng sanh khổ”, đây là bổ trợ. Nhu hòa là nghi biểu, biểu hiện ra bên ngoài. Chất trực là nội tâm, nghĩa là chân thành, chất thực là tâm chân thành. Thật sự chịu khổ thay chúng sanh, chúng sanh quá khổ, quý vị ứng hóa đến đây. Như Thế Tôn vậy, thị hiện tám tướng thành đạo, giáo hóa chúng sanh không từ mệt nhọc, bản thân không hề dính chút danh văn lợi dưỡng nào, đây là chịu khổ thay chúng sanh. Chúng sanh có người chịu học, cần phải dạy họ. Không có người học, lúc này có thể ra đi. Có duyên thì đến, hết duyên thì đi, dứt khoát, không để lại dấu vết, vĩnh viễn trú trong thanh tịnh bình đẳng giác, đây là diệu dụng. Thuận cảnh thiện duyên không sanh tham luyến, nghịch cảnh ác duyên không sanh sân nhuế. Trong tâm sanh khởi trí tuệ chân thật, tuyệt đối không sanh phiền não. Trong mọi cảnh duyên, cảnh là hoàn cảnh vật chất, duyên là hoàn cảnh nhân sự, đào thải tập khí của mình, bản thân từng bước đi lên. Tập khí này tự nhiên bị đào thải, đào thải sạch sẽ tập khí vô thỉ vô minh. Cho nên trong cõi thật báo, khi vào là địa vị sơ trụ, dần dần lên đến nhị trụ, tam trụ, thập trụ, thập hạnh, thập hồi hướng, dần dần nâng cao lên. Đây là gì? Đây là diệu dụng, là chịu khổ thay chúng sanh.
Tu học như vậy không gọi là diệu nhân, diệu nhân là gì? Là học như vậy, nhưng không để nó trong tâm. Trong tâm còn chứa đựng tùy duyên diệu dụng, oai nghi hữu tắc, coi như hỏng. Không phải Đức Phật nói rất rõ rằng ư, pháp còn phải xả, huống gì phi pháp. Đây là Phật pháp, Phật pháp là giả, không phải thật. Phật dạy ta hiểu ý nghĩa của nó, chỉ cần áp dụng nó, đừng để trong tâm. Để trong tâm, tâm mình trở thành thùng rác. Phật pháp cũng là rác, cũng phải vứt bỏ, đó mới gọi là diệu. Đem Phật pháp chứa đựng đầy đầu, đầy trong tâm, coi như xong, sai lầm hoàn toàn. Đức Phật thấy vậy, đau lòng rơi nước mắt, quý vị đã học sai tất cả.
Hãy nhớ lời trong Kinh Kim Cang dạy: “Pháp còn phải xả, huống gì phi pháp”. Pháp có cần học chăng? Cần học, học nhưng đừng để nó trong tâm, là giả. Chỉ cần hiểu nghĩa thú của Phật pháp, áp dụng vào trong cuộc sống hằng ngày, đó chính là chất dinh dưỡng. Đã thấp thu được dinh dưỡng, thân thể cường tráng. Nếu cứ giữ mãi trong bụng, giữ lâu ngày trở thành bệnh, sau đó chỉ còn con đường chết. Phật pháp là điều hay, nếu không biết dùng, nó sẽ hại chết quý vị. Điều này không thể không biết, gọi là diệu dụng. Như vậy mới là tu diệu nhân, chứng diệu quả.
Chúng ta xem đoạn tiếp theo: “Ba câu trên là cương lĩnh chung”, đây là kinh văn trong kinh này nói. “Trú chân thật tuệ, dõng mãnh tinh tấn, nhất hướng chuyên chí, trang nghiêm diệu độ”, đây là cương lĩnh chung. “Những gì tu trong cõi Phật, bốn câu dưới tượng trưng cõi Phật trang nghiêm”, đây là thành tựu thế giới Cực Lạc. “Bao la rộng lớn, siêu thắng độc diệu, kiến lập thường nhiên, không suy không biến”. Đây gọi là nhất chân pháp giới, không giống với mười pháp giới. Mươi pháp giới có suy có biến, mười pháp giới vạn pháp vô thường.
Thân thể chúng ta, biến hóa trong từng sát na, phải biết điều này. Tôi một giây trước, và tôi ngay giây phút này, không cùng một cái tôi. Tôi nói giây, mọi người có khái niệm. Nếu tôi nói nhất niệm của Bồ Tát Di Lặc, khái niệm này không phân biệt rõ ràng, niệm niệm đều không phải. Tôi của ngày hôm qua và tôi của hôm nay, khác nhau một trời một vực.
Quý vị thử nghĩ xem, trong một giây, có 1600 triệu cái tôi, cái tôi nào là quý vị? Một giây có 1600 triệu, một ngày có bao nhiêu cái, bao nhiêu cái tôi qua đi, sanh diệt? Hiện tượng này mới sanh liền diệt, diệt rồi lại sanh, sanh rồi lại diệt, gọi là vô thường. Chánh báo này của tôi có sanh diệt, y báo cũng có sanh diệt, cũng là một giây có 1600 triệu lần sanh diệt. Cây cỏ hoa lá, sơn hà đại địa, không có gì ngoại lệ.
Trong Kinh Bát Nhã nói: “tất cả pháp vô sở hữu, tất cánh không, bất khả đắc”. Bất khả đắc ta muốn đạt được, không thể khống chế ta muốn khống chế, không được chiếm hữu ta muốn chiếm hữu. Sai, sai hoàn toàn.
Tiếp theo hiện cảnh giới gì? Bên dưới hiện ra cảnh giới, có quan hệ liên đới với chúng ta hiện nay. Nó không phải chỉ có một, mà phát sanh quan hệ liên đới. Chúng ta thiện, bên dưới liền hiện ra thiện. Khi khởi ác niệm, bên dưới liền hiện ra ác. Hãy nhớ rằng, cảnh tùy tâm chuyển, tất cả pháp từ tâm tưởng sanh. Nếu chúng ta niệm niệm đều là A Di Đà Phật, bên dưới hiện ra cảnh giới gì? Là A Di Đà Phật, là thế giới Cực Lạc. Hiện như thế nào? Do ý niệm của mình hiện ra.
Cảnh giới Phật A Di Đà thị hiện ra, không phải tâm ta thị hiện. Tâm ta thị hiện là cõi nước hiện tại, nó không phải một. Nếu như ta niệm Phật, ngày ngày nghĩ đến trong kinh nói về thế giới Cực Lạc. Tâm ta hiện ra hoàn toàn đồng nhất với Phật A Di Đà hiện ra, hoàn toàn tương đồng. Đây gọi là không sanh mà sanh, sanh mà không sanh, lập tức đến thế giới Cực Lạc.
Sau đó biết rằng, thế giới Cực Lạc là tâm ta và tâm Phật A Di Đà cùng hiện ra, tâm ta và tất cả Bồ Tát vãng sanh cùng biến hiện ra. Trong kinh nói như vậy, còn có thể sai được chăng? Không thể không hiểu, không thể không biết đạo lý này. Chúng ta niệm Phật, tín tâm được kiến lập từ đây, bản thân chắc chắn vãng sanh thế giới Cực Lạc. Tín tâm này kiên định không xê dịch, đây là nguyên nhân chính vãng sanh thế giới Cực Lạc.
Xem thế giới Cực Lạc, “khai khuếch rộng lớn”, khai nghĩa là rộng, tức là triển khai. Câu này dùng ở đây, thâm sâu vi diệu không thể nghĩ bàn. Thế giới Cực Lạc triển khai, rộng lớn, lớn đến mức độ nào? Thế giới này của chúng ta cũng ở trong đó, nó giống như hư không vậy. Vì sao chúng ta không nhìn thấy? Có người nhìn thấy, ai nhìn thấy? Thiền sư trung Phong nhìn thấy, ngài nói, ở đây tức Tịnh độ, Tịnh độ tức ở đây. Ngài nhìn thấy, chúng ta không nhìn thấy. Vì sao ngài nhìn thấy? Vì tâm ngài thanh tịnh, có định công. Tâm thanh tịnh, cho nên ngài thấy được, Tịnh độ ngay tại đây. Phật A Di Đà ở đâu? Phật A Di Đà trong tâm ta, ngài nhìn thấy. Hiện tại chúng ta không nhìn thấy là do mình có chướng ngại, trừ sạch chướng ngại liền nhìn thấy. Diệu, thật tuyệt diệu! Trong kinh văn này, từng câu từng chữ bao hàm vô lượng nghĩa, vi diệu vô cùng.
“Khuếch nghĩa là không, là lớn, là hư”, có mấy nghĩa này. “Khai khuếch là không gian mênh mông. Vãng Sanh Luận nói, cứu cánh như hư không, rộng lớn không biên tế”. Đây là nghĩa bao la rộng lớn. Không những thế giới chúng ta ở trong đó, mà tất cả cõi nước Chư Phật khắp mười phương đều ở trong đó.
Thật sự vãng sanh đến thế giới Cực Lạc, thập phương tam thế Phật, ta đều nhìn thấy hết. Không cần đi đảnh lễ từng vị một, ngồi ở đây có thể đều thấy hết. Phước báo được thấy Phật lớn biết bao, đây là tu phước. Mười phương Phật đều nhìn thấy, phước báo viên mãn. Nghe Phật khai thị, trí tuệ viên mãn. Vì sao vậy? Vì Phật khai thị, đều là trí tuệ đức tướng trong tự tánh của mình. Đây là duyên, vừa dẫn dắt, toàn bộ trong tự tánh đều hiện ra. Đạo lý là như vậy, không phải mê tín.
Chưa từng tiếp xúc Phật pháp, nghe chúng tôi nói như thế, cho cho rằng đang nói chuyện thần thoại. Chính chúng tôi cũng có kinh nghiệm này, khi mới học Phật nghe thầy giảng kinh, không phải giống như nghe chuyện thần thoại ư? Nghe Kinh Hoa Nghiêm giống như nghe kể chuyện tiểu thuyết vậy. Những tình huống này, chúng tôi đều tự thân trải nghiệm. Nhưng ngày ngày đọc những kinh này, cảnh giới mỗi năm không giống nhau.
Tôi đọc suốt 60 năm, mấy năm gần đây, không chỉ là mỗi năm không giống nhau, mà mỗi tháng đều không giống nhau. Đây là đạo lý gì? Then chốt ở chỗ buông bỏ, buông bỏ mỗi ngày. Buông bỏ liền nhìn thấy, không buông bỏ là chướng ngại. Tôi có thể nhận ra một vài ý nghĩa mà quý vị không biết, tôi buông bỏ nhiều hơn quý vị. Trong túi rác này của tôi đã đào thải hết, dần dần rất sạch sẽ. Khi khôi phục đến nguyên trạng, trong túi rác không nhiễm chút bụi trần. Quý vị còn rất nhiều thứ dơ bẩn trong đó, còn chứa đựng thêm một ít Phật pháp nữa, đều là những thứ không tốt.
Trong kinh Đức Phật dạy chúng ta rằng: “Nhân duyên sở sanh pháp, ngã thuyết tức thị không”, câu này nói trong Trung Quán Luận. Phật pháp là nhân duyên sanh pháp, cho nên Phật pháp cũng phải buông bỏ. Trong Kinh Kim Cang trực tiếp dứt khoát nói với chúng ta: “Pháp còn phải xả”, đó là Phật pháp, “huống gì phi pháp”, phi pháp là tất cả pháp thế gian, thập pháp giới y chánh trang nghiêm, đó không phải Phật pháp, càng phải buông bỏ. Tâm địa không nhiễm dù một hạt bụi, liền khôi phục chân tánh, chân tâm chân tánh hiện tiền. Điều này hoàn toàn dựa vào chính mình, không ai có thể giúp được.
Phật Bồ Tát từ bi, không thể vứt hết túi rác của quý vị, vì sao vậy? Vì đó là chính quý vị chế tạo ra, chỉ có tự mình mới có thể trừ sạch. Dựa vào bất kỳ ai, đến sau cùng đều thất vọng. Không phải họ không giúp, mà họ không có cách nào giúp ta được. Là tự ta làm, muốn giải trừ phải dựa vào chính mình. Ngạn ngữ xưa có câu: “mở gút phải cần người thắt gút”. Ai cột cho mình, tìm họ là có thể giải thoát. Điều này là chính mình cột, vậy phải tự mình giải thoát.
Vô thỉ vô minh, trần sa, kiến tư, những tập khí phiền não này, đều là chính mình tích lũy thành từ bao đời trong vô lượng kiếp. Tích lũy lâu ngày trở thành bệnh. Bệnh là gì? Luân hồi lục đạo là bệnh nhân, tứ thánh pháp giới là người mạnh khỏe, không sanh bệnh, nhưng chưa giác ngộ. Trong lục đạo, ba đường ác là trọng bệnh, người bây giờ cũng mắc bệnh nặng, không khác gì với ba đường ác. Ai cứu được? Tự mình cứu mình. Phật Bồ Tát là tăng thượng duyên của chúng ta, để ta tự giác ngộ. Khi chưa giác ngộ thì nương vào họ, sau khi giác ngộ giống như đại sư Huệ Năng nói vậy. Trước khi chưa giác ngộ nương tựa vào thầy, sau khi giác ngộ cần phải tự độ, họ đều nói lời chân thật. Duy chỉ có tự giác tự độ mới có thể thành đạo vô thượng.
Phật Di Đà kiến lập thế giới Cực Lạc, tiếp dẫn chúng ta đến đó tu học, đến thế giới Cực Lạc cũng cần tự độ, Phật A Di Đà không thể giúp ta đoạn trừ cả ba loại phiền não lớn này. Nếu có cách này, cần gì đến thế giới Cực Lạc? Phật Bồ Tát đại từ đại bi, không phải đã nói chúng ra đều thành Phật rồi ư? Không thể!
Thế giới Cực Lạc là thành lập trường học, là cung cấp môi trường tu học cho chúng ta. Trong môi trường đó, có thể nhanh chóng trưởng thành vững vàng. Đoạn tận tập khí vô thỉ vô minh, phải cần ba đại a tăng kỳ kiếp. Khi thật sự giúp được chúng ta, đó là ở cõi đồng cư và cõi phương tiện, thật sự được nhiều lợi ích. Nhưng đến cõi thật báo, toàn là vấn đề của riêng mình. Cõi thật báo là thanh tịnh bình đẳng giác của mình biến hiện ra. Thanh tịnh bình đẳng giác của mình chưa hiện tiền, nhưng ở trong cõi đồng cư tâm địa cũng là thanh tịnh bình đẳng, đó là Phật A Di Đà gia trì. Đoạn tận tất cả những nhân duyên khiến phiền não của mình khởi hiện hành, một hoàn cảnh như thế, không có nhân duyên nhiễm ô. Đối với người tu hành mà nói, điều này đem đến lợi ích rất lớn. Ngày nay chúng ta tu tập không thành tựu, nguyên nhân chủ yếu là do không đoạn được ngoại duyên, vì thế không cách nào vượt thoát.
Tịnh Ảnh Sớ nói: “bao la rộng lớn, tức là nói cõi nước rộng lớn”, thế giới Cực Lạc không có biên tế. Gia Tường Sớ nói: “rộng lớn nghĩa là an ổn chúng sanh”. Chúng ta cần phải hiểu nghĩa của nó, đừng chấp trước văn tự ngôn thuyết, nó có thể giúp ta an ổn tu đạo, thuận lợi hoàn thành đạo nghiệp. “Nói rõ Tịnh độ rộng lớn an ổn những người vãng sanh, tự do không có giới hạn. Đại sư Cảnh Hưng giải thích rằng, do vô lượng đức thành tựu”. Đức là công đức, là tánh đức, do vô lượng công đức của tự tánh thành tựu.
Bên dưới là lời của Niệm Lão: “Tổng hợp ba thuyết trên”. Ở trên là ba vị đại sư, những gì họ nói trong chú giải. “Cõi nước Phật bao la rộng lớn, do vô lượng diệu đức của đại sĩ Pháp Tạng tạo thành. Cõi nước mênh mông không có bến bờ, có thể rộng dung vô tận đại chúng vãng sanh, không có giới hạn”. Đầu tiên nói đến sự rộng lớn của thế giới Cực Lạc không có biên tế, không như địa cầu chúng ta đang ở có biên tế. Hệ mặt trời của chúng ta cũng có biên tế, hệ ngân hà vẫn có biên tế.
Khu vực giáo hóa của một vị Phật, phạm vi giáo hóa của họ, là một tam thiên đại thiên thế giới. Tam thiên đại thiên thế giới nghĩa là sao? Trong kinh Đức Phật nói, đây là tùy thuận tục đế, nghĩa là tùy thuận thường thức của chúng ta mà nói. Một đơn vị thế giới là một ngọn núi Tu Di, nhật nguyện xoay quanh eo núi Tu Di, giữa eo, đây gọi là một đơn vị thế giới.
Trước đây chúng tôi luôn cho rằng, đơn vị thế giới là hệ mặt trời. Niệm Lão nói với tôi, đơn vị thế giới không phải hệ mặt trời, đó là gì? Là hệ ngân hà. Trung tâm của hệ ngân hà, người xưa gọi là hoàng cực, tức là núi Tu Di mà kinh điển nói đến. Hiện nay giới khoa học gọi là hắc động. Hắc động rất lớn, sức hút rất mạnh, đến ánh sáng đều không tránh được, ánh sáng đều bị nó hút vào. Điều này rất có đạo lý. Mặt trời quả thật là xoay quanh hệ ngân hà, xoay chuyển quanh hệ ngân hà, hơn năm vạn năm là một chu kỳ.
Một tiểu thiên thế giới tức 1000 hệ ngân hà, vậy một đại thiên thế giới là mười ức hệ ngân hà, vẫn có biên tế. Mười ức hệ ngân hà, là khu vực giáo hóa của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Trong Kinh Hoa Nghiêm nói rằng, có một số chư Phật, tâm nguyện lớn, khu vực giáo hóa của họ có hai tam thiên đại thiên thế giới, thậm chí có năm đại thiên thế giới, mười đại thiên thế giới. Khu vực giáo hóa của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni không lớn, một đại thiên thế giới, mười ức hệ ngân hà, đều có biên tế.
Thế giới của Phật A Di Đà không có giới hạn, không có biên tế, chỉ có như thế mới nói thông suốt được. Thế giới của Phật A Di Đà là cõi pháp tánh, thế giới của mười phương chư Phật gọi là cõi pháp tướng. Tướng có giới hạn, tánh không có giới hạn. Trong pháp tánh không có thời gian, cũng không có không gian. Khoa học gọi là tầng không gian, trong pháp tánh không tồn tại, không có tầng không gian. Không có thời gian tức không có trước sau, không có không gian là không có khoảng cách, không có xa gần.
Như vậy chúng ta biết, khắp biến pháp giới hư không giới không có gì không phải cõi pháp tánh. Hay nói cách khác, biến pháp giới hư không giới, tất cả đều là thế giới Cực Lạc, đúng là không thể nghĩ bàn. Thế giới Cực Lạc ở đâu? Ngay tại đây, thiền sư Trung Phong khai thị cũng là nói ý này.
Cho nên Tịnh độ có một bộ sách gọi là Tịnh Độ Sanh Vô Sanh Luận. Vãng sanh rốt cuộc là sanh hay là không sanh? Cổ nhân có câu nói rất hay: “sanh quyết định sanh, đi thật không đi”. Câu này nói rất thú vị, vãng sanh nhất định vãng sanh. Đã đi chưa? Chưa đi. Không lìa pháp tánh, là ý nghĩa này.
Giống như chúng ta xem ti vi, bây giờ lấy nó làm ví dụ rất tiện. Ti vi này có hơn 100 kênh, mọi quốc gia đều có. Chúng ta ở đây, muốn xem Trung quốc, bật kênh lên, Trung quốc hiện ra. “Sanh quyết định sanh”, ta nhìn thấy đối phương. “Đi thật không đi”, vẫn còn ở đây, ngay tại đây. Chúng ta muốn xem nước Mỹ, đổi một kênh khác, nước Mỹ hiện ra. Trước đây không có công cụ này, khó lãnh hội. Hiện nay công cụ này bày ra trước mắt, quả thật là như vậy.
Ở Mỹ tôi nhìn thấy điện ảnh lập thể, mà hình tròn, người đứng ở giữa. Bật kênh lên, giống như chúng ta đứng vào trong đó vậy, khiến ta có cảm giác rất thật, mình ở ngay tại đây. Những người đi tới đi lui, đều nhìn thấy hết. “Sanh quyết định sanh, đi thật không đi”, là thật không phải giả, vì phàm những gì có tướng đều là hư vọng. Như thế nào là thật? Khi tắt tất cả màn hình, tắt hết kênh truyền hình, chân tướng hiện tiền, đó gọi là thường tịch quang.
Hết giờ rồi, hôm nay chúng ta học đến đây.
Hết tập 277
Tịnh Độ Đại Kinh Giải Diễn Nghĩa Tập 277 PAGE 1
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
