Tam Tạng Pháp Số

Dược Sư Như Lai Thập Nhị Đại Duyên

藥師如來十二大緣 (Dược sư Như lai bổn nguyện công đức kinh).

Bồ tát Văn thù sư lợi thưa Phật rằng xin nói rộng danh hiệu của chư Phật và nguyện lớn thù thắng đã phát ở đời trước. Phật nói: Qua phương đông, ngoài mười hằng sa cõi Phật này, có thế giới là Tịnh lưu ly. Cõi ấy có Phật tên là Dược sư lưu ly quang Như lai, vốn thực hành hạnh Bồ tát có phát 12 đại nguyện. (Tiếng Phạn là Lưu ly, tiếng Hoa là Thanh sắc bảo).

Một, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được chánh giác Bồ đề của Phật, tự thân ánh sáng chiếu soi rực rỡ vô lượng, vô số, vô biên thế giới, có 32 tướng tốt, tám vẻ đẹp để trang nghiêm thân ta và cho tất cả chúng sanh cũng như vậy, không khác.

Hai, Nguyện: Ta nguyện, đời sau, khi chứng được Bồ đề, thân như lưu ly, ngoài trong đều thanh tịnh, không có vết nhơ, ánh sáng rộng lớn, oai đức vô cùng rực rỡ, thân được an ổn, ánh sáng bao bọc chung quanh hơn cả mặt trời, mặt trăng. Nếu có chúng sanh tối tăm và ban đêm không biết nơi nào ở đâu, nhờ ánh sáng của ta đi đến chỗ mình muốn, và làm mọi công việc.

Ba, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được Bồ đề, dùng vô biên, vô hạng trí huệ, phương tiện, làm cho vô lượng chúng sanh thọ dụng vô tận, không để cho một ai thiếu thốn.

Bốn, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được Bồ đề, có các chúng sanh tu tập đạo khác thì tất cả đứng vững trong đạo Bồ đề, tu hành theo hạnh của Thinh văn, Bích chi Phật đều đứng vững trong Đại thừa giáo.

(Tiếng Phạn là Bích chi, nói đủ là Bích chi ca la, tiếng Hoa là Duyên giác).

Năm, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được đạo Bồ đề, nếu có chúng sanh, ở trong pháp của ta, tu hành phạm hạnh thì tất cả những chúng sanh này, giới cấm không bị khuyết giảm, tam tụ tịnh giới đầy đủ, không có ai phá giới, làm ác. (Tam tụ giới là nhiếp luật nghi giới, nhiếp thiện pháp giới, nhiêu ích hữu tình giới).

Sáu, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được đạo Bồ đề, nếu có chúng sanh, thân thể của nó thấp kém, các căn không đầy đủ, xấu xí, ngu si, điếc, mù, què quặc, thân quắp, lưng còng, ghẻ lác, cuồng điên v.v… khi được nghe đến tên tôi rồi thì những chúng sanh ấy các căn đầy đủ và hoàn hảo như ý mong muốn.

Bảy, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được đạo Bồ đề, nếu có chúng sanh bị tai họa vây bủa mà không người giúp đỡ, không chỗ nương tựa, không nơi tá túc, thức ăn, thức uống đều không có gì, lại không có bà con, nghèo khổ cùng cực đáng thương. Người này nếu nghe được danh hiệu của ta, các tai họa đều diệt trừ hết, không còn đau khổ, cho đến chứng được cứu cánh Bồ đề vô thượng.

Tám, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được Bồ đề. Nếu có người nữ, bị các đều xấu bức bách, phiền muộn, chán ghét muốn bỏ thân hình người nữ, nghe được tên ta thì chuyển nữ thành thân tướng trượng phu, cho đến được rốt ráo vô thượng Bồ đề.

Chín, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được Bồ đề; khiến cho tất cả chúng sanh thoát khỏi lưới ma. Nếu có ai rơi vào rừng tà kiến, đều được đứng vững nơi chánh kiến, lần lược biểu lộ hạnh Bồ tát.

Mười, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được Bồ đề, nếu có chúng sanh bị phép vua hành hạ như trói buộc, đánh đập, tù đày đến chết, chịu quá nhiều tai nạn, đau buồn khôn xiết, thân tâm chịu khổ. Với những chúng sanh này, bằng phước lực của ta, đều được giải thoát tất cả khổ đau, phiền não. Mười một, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được Bồ đề; nếu có chúng sanh đói khổ cùng cực, vì mong có ăn mà làm các nghiệp ác. Ta đến nơi ấy, dùng thức ăn ngon nhất cho chúng được ăn uống đầy đủ; rồi sau dùng pháp vị cho chúng sanh ấy thưởng thức, cuối cùng thảy đều an lạc.

Mười hai, Nguyện: Ta nguyện đời sau, khi chứng được Bồ đề; nếu có chúng sanh nghèo khổ không có quần áo, lạnh nóng, ruồi nhặng ngày đêm bức bách khổ sở. Ta sẽ cho những người ấy y phục tốt đẹp tùy tiện sử dụng, cũng như dùng tất cả của báu trang nghiêm đầy đủ như hoa man, đồ hương, âm nhạc, ca hát, tùy theo nhu cầu của chúng sanh mà cung cấp đầy đủ và thỏa mãn.

Hợp Cửu Thập Ngủ Chủng Ngoại Đạo Thập Nhất Tông

合九十五種外道爲十一宗

(Hoa nghiêm kinh Tùy sớ diễn nghĩa sao).

Tông là phái (nhánh chẻ ra). Giáo lý của ngoại đạo truyền vào Tây vức không hơn 11 tông, nhưng 95 thứ ngoại đạo là thâu tóm hết.

Một, Số luận sư kế minh đế sanh.

Từ số mà có luận nên gọi là số luận; lại luận có thể sanh ra số, nên gọi là số luận. Người tạo ra số luận và học số luận gọi là luận sư. Cái minh đế sanh ra, theo Bách luận nói: từ minh (mờ tối) sanh ra giác (hiểu biết) cho đến thần ngã, cộng thành 25 đế. Lấy 24 đế ban đầu, từ thần ngã sanh ra, nương vào thần ngã làm chủ. Vì thần ngã thường hiểu biết rõ ràng, thường trụ (còn) không mất, thu nhiếp các pháp, cho nên chấp thần ngã là thường còn, là duy nhất, là nguyên nhân của vạn vật, là nguyên nhân của Niết bàn. (25 đế là Minh sơ tự tánh đế tức là Minh đế; Trí đại đế tức là giác; Ngã tâm đế; Ngũ duy đế từ địa, thủy, hỏa, phong, không; Ngũ tri căn đế tức nhãn, nhĩ, tỉ, thiệt, thân; Ngũ tác nghiệp căn tức miệng, tay, chân, đại tiện, tiểu tiện; Tâm bình đẳng căn đế; Thần ngã đế; Thần ngã tức thức thần).

Hai, Vệ thế sư kế lục cú sanh. Tiếng Phạn là Vệ thế, tiếng Hoa là Vô thắng. Người này sanh trước đức Phật 800 năm. Ban ngày, ông này tránh tiếng hay, sắc đẹp, trốn ở rừng núi, chằm ao, ẩn dấu tông tích; ban đêm dứt hẳn nghe, nhìn mới đi khất thực, tựa như chim hưu lưu (cú tai mèo), nên có tên là tiên nhân Hưu lưu và có được năm thần thông, bèn nói luận mười vạn kệ, chứng được Bồ đề, vui vẻ nhập diệt.

Lục cú sanh là: 1) Thật: Thể của các pháp là thật, vì đó là chỗ nương tựa của đức, nghiệp. 2) Đức: tức là đạo đức. 3) Nghiệp: tức là tác dụng. 4) Đại hữu: thật, đức, nghiệp qui về nhất hữu. 5) Đồng, dị: như đất đối chiếu với đất là đồng mà đất đối chiếu với nước là dị. Đến nước, lửa, gió cũng như thế. 6) Hòa hợp: Các pháp hòa hợp như chim bay lên không trung, bỗng đến cành cây, đậu ở đó không hay đi. Các pháp cũng như thế, do hòa hợp làm cho an trú.

(năm thần thông là chân đi hỏng mặt đất; biết được tâm và mạng của người; mắt trông ngàn dặm; kêu lên liền tới; đi xuyên qua tường, đá).

Ba, Đồ khôi kế tự tại thiên sinh vạn vật.

Đồ khôi tên của ngoại đạo.

Ngoại đạo này cho rằng trời thứ sáu Tự tại ở cõi dục có khả năng sanh ra vạn vật.

Bốn, Vi đà luận sự kế Na la diên thiên sanh tứ tánh.

Tiếng Phạn là Vi đà, tiếng Hoa là Trí luận. Tiếng Phạn là Na la diên, tiếng Hoa là Câu tỏa lực sĩ. Vị này gân cốt chắc chắn, khỏe mạnh. Trời Na la diên có khả năng sanh ra bốn chủng tánh như sau: Miệng sanh Bà la môn; hai cánh tay sanh Sát đế lợi; hai bắp đùi sanh Tỳ xá; hai chân sinh Thủ đà. (Tiếng Phạn là Bà la môn, tiếng Hoa là Tịnh hạnh. Tiếng Phạn là Sát đế lợi, tiếng Hoa là Điền chủ, tức là giai cấp làm vua. Tiếng Phạn là Tỳ xá, tiếng Hoa là Thương cổ. Tiếng Phạn là Thủ đà, tiếng Hoa là Nông dân).

Năm, An đồ luận sư kế bổn tế sanh.

Tiếng Phạn là An đồ. Bổn tế tức là lúc đầu của đời quá khứ. Ngoại đạo này cho rằng lúc ban đầu trên thế gian có đại thủy (nước lớn); lúc ấy có Đại An đồ ra đời hình dạng như quả trứng gà. Sau khi chia ra hai phần: Phần trên là trời, phần dưới là đất, ở giữa sanh ra một Phạm thiên, có thể sanh ra tất cả vật có mạng sống và không có mạng sống, vì vậy cho rằng Phạm thiên là chủ của vạn vật.

Sáu, Thời tán ngoại đạo kế vật tùng thời sanh.

Vì ngoại đạo này, tự thấy cây, cỏ các vật có lúc nở hoa, có lúc kết quả, có lúc tác dụng, hoặc nhặc hoặc khoan khiến cho cành lá tùy lúc tươi tốt, héo khô. Thời gian, tuy nhỏ nhiệm, không thể thấy được, nhưng vì những hiện tượng hoa sanh, trái kết v.v… mà biết là có thời gian.

Bảy, Phương luận sư kế phương sanh nhân nhân sanh thiên địa.

Phương tức bốn phương. Vì ngoại đạo này cho rằng bốn phương có thể sanh ra người, người có thể sanh ra trời, đất. Sau khi những thứ này tiêu diệt thì trở lại nhập vào phương.

Tám, Lộ già da kế sắc tâm pháp giai cực vi tác.

Tiếng Phạn là Lộ già da, tiếng Hoa là Thuận thế. Vì ngoại đạo này cho rằng các pháp sắc, tâm đều từ tứ đại cực vi sanh ra; còn có thể sanh ra thô sắc. Tuy là cực vi nhưng thể của nó nó thật. Những vật thô ở thế gian thì vô thường, nhưng cái nhân cực vi thì không hoại diệt.

Chín, Khẩu lực luận sư kế hư không vi vạn vật nhân.

Vì ngoại đạo này cho rằng từ không sanh gió, từ gió sanh lửa, từ lửa sanh ấm, từ ấm sanh nước, từ nước sanh băng cứng thành đất, đất sanh ngũ cốc, ngũ cốc sanh mạng sống, mạng sống chết trở về với hư không.

(Ngũ cốc là lúa, mè, lúa mạch, lúa nếp, đậu).

Mười, Túc tác luận sư kế khổ lạc tùy nghiệp.

Vì ngoại đạo này cho rằng tất cả nhân quả báo khổ, vui đều do nghiệp đời trước làm ra. Nếu giữ giới siêng năng mà thân, tâm chịu khổ thì nghiệp đời trước có thể tiêu hoại. Nghiệp đời trước đã hết, các khổ cũng không còn. Vì các khổ đã hết liền chúng được Niết bàn; nên gọi là Túc thế sở tác (những việc đã làm ở đời trước) là cái nhân của tất cả.

Mười một, Vô nhân luận sư kế tự nhiên sanh.

Vì ngoại đạo này cho rằng tất cả vạn vật không có nhân không có duyên đều do tự nhiên sanh, đều do tự nhiên diệt.

Lục Thập Nhị Kiến

六十二見 (Đại Niết bàn kinh).

Ngoại đạo, đối với năm ấm: Sắc, thọ, tưởng, hành, thức, mỗi ấm có bốn ý kiến, khác nhau nên thành hai ý kiến, qua ba thời quá khứ, hiện tại, vị lai thành ra 60 ý kiến. Từ 60 ý kiến này đều lấy hai kiến đoạn, thường làm căn bản thì tổng cộng được 62 ý kiến. (bốn ý kiến là, ở trong năm ấm: 1) Cho là sắc lớn ta nhỏ: ta ở trong sắc; 2) Ta là thần ngã, nghĩa là thức thần, lại cho ta lớn sắc nhỏ: sắc ở trong ta;3) Lìa sắc là ta; 4) Sắc là ta. Sắc ấm như thế, thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy).

Nguyệt Hữu Thập Nhất Sự Dụ Như Lai

月有十一事喻如來 (Đại Niết bàn kinh).

Một, Năng phá ám. Trăng khi tròn, ánh sáng mát dịu, chiếu khắp nơi, làm đại địa sáng trưng. Giống Như lai nói vô số pháp, có khả năng pháp tan vô minh tối tăm của chúng sanh.

Hai, Linh kiến đạo phi đạo. Trăng khi tròn chiếu sáng khắp nơi. Tất cả đường sai hay đường đúng chúng sanh đều thấy rõ. Giống Như lai nói pháp chỉ rõ thánh đạo, tà đạo, ai cũng phân biệt được mà biết là nên làm hay không nên làm.

Ba, Linh kiến đạo tà chánh. Trăng khi tròn chiếu sáng khắp nơi, tất cả những con đường tà, chánh, nguy hiểm, an toàn để cho chúng sanh thấy rõ. Giống Như lai chỉ rõ đường sinh tử, tà hiểm và làm cho chúng sanh hướng theo con đường đến Niết bàn bằng phẳng.

Bốn, Trừ uất chứng đắc thanh lương.

Trăng khi tròn, tuy gặp nắng tốt khí nóng kết tụ, nhưng vẫn được khí mát bao quanh. Giống Như lai nói pháp, khiến cho mọi người xa lìa cái khổ tham dục, sân hận và ngu si mà có được niềm vui mát mẻ của Niết bàn.

Năm, Phá hoại đăng hỏa cao tâm.

Mặt trăng khi tròn tất cả núi rừng, sông biển đều được soi sáng và lửa đom đóm không thể xuất hiện. Giống Như lai ra đời chánh pháp chiếu sáng, tất cả ánh sáng của ngoại đạo, tà kiến đều bị dập tắt, không thể lóe lên được.

Sáu, Tức đạo tặc tưởng. Trăng khi tròn, tất cả tối tăm, không có ánh sáng, ý tưởng trộm cắp, cướp giật, tự nhiên tắt ngúm. Giống Như lai nói pháp khiến cho chúng sanh phá tan tối tăm của vô minh và tất cả phiền não đều không thể phục sanh.

Bảy, Trừ úy ác thú tâm. Khi trăng tròn tất cả tối tăm, không có ánh sáng đèn đuốc, khiến cho người đi trong giữa đồng trống, ác thú rình rập, đều có thể thấy rõ, nên không sợ hãi. Giống Như lai nói pháp, chỉ bày chánh kiến cho chúng sanh thì phiền não che lấp, trở ngại đều diệt trừ hết.

Tám, Khai phu ưu bát la hoa. Tiếng Phạn Ưu bát la, tiêng Hoa Thanh liên.

Khi trăng tròn, vì có ánh trăng soi sáng, nên hoa Ưu bát la nở ra. Giống Như lai nói pháp, chỉ bày rõ ràng: tất cả hoa tâm của chúng sanh đều nở ra tươi đẹp.

Chín, Hiệp liên hoa. Khi trăng tròn, vì ánh trăng soi sáng, nên hoa sen nở rồi lại búp. Giống Như lai nói pháp, chỉ bày rõ ràng, tâm của chúng sanh bị năm dục che lấp, không thể bung nở thì sẽ nở bung ra.

Mười, Phát hành nhân tiến lộ tâm.

Khi trăng tròn, tất cả những con đường bằng phẳng, gồ ghề, nguyên hiểm, an toàn đều được soi sáng; tất cả bộ hành yên tâm tiến bước. Giống Như lai nói pháp, chỉ bày rõ ràng, khiến cho chúng sanh dũng mãnh tiến tu, hướng về con đường dẫn đến đại Niết bàn.

Mười một, Linh chúng sanh thọ lạc.

Khi trăng tròn, người ta thưởng ngoạn sanh tâm vui mừng. Giống Như lai nói pháp, chỉ bày rõ ràng, khiến cho chúng sanh tu tập thiền định, phá các phiền não, mà có được cái vui giải thoát.

Nhất Bách Bát Pháp Minh Môn

一百八法明門 (Phật bổn hành tập kinh).

Pháp minh môn là khiến cho chúng sanh phá trừ tối tăm, thông hiểu tất cả trí huệ, nên Bồ tát Hộ minh, ở cung trời Đâu suất, muốn xuống thác sanh ở nhân gian, ngồi tòa sư tử, tuyên thuyết mườitám phương pháp này để lại cho chư thiên (còn ghi nhớ đến nay), rồi sau đó mới giáng sanh.

(Bồ tát Hộ minh là hiệu của Phật Thích ca mâu ni khi ở cung trời Đâu xuất).

1) Chánh tín pháp minh môn là tâm kiên cố không thể phá được; 2) Tịnh tâm pháp môn là tâm không dơ bẩn; 3) Hoan hỷ pháp minh môn là tâm an ổn; 4) Ái nhạo pháp minh môn là khiến cho tâm thanh tịnh; 5) Thân hành chánh hạnh pháp minh môn là ba nghiệp thanh tịnh. (ba nghiệp là không sát, không trộm, không dâm); 6) Khẩu hành thanh tịnh pháp minh môn là dứt bốn điều ác. (bốn điều ác là nói láo, nói thêu dệt, nói hai lưỡi, nói ác); 7) Ý hành thanh tịnh pháp minh môn là dứt ba độc. (ba độc là tham, sân, si); 8) Niệm Phật pháp minh môn quán đức thanh tịnh của Phật; 9) Niệm Pháp pháp minh môn là quán giáo pháp thanh tịnh; 10) Niệm Tăng thanh tịnh là tu tập đạo cả một cách vững chắc; 11) Niệm thí pháp minh môn là mong cầu quả báo; 12) Niệm giới pháp minh môn là tất cả nguyện đầy đủ; 13) Niệm thiên pháp minh môn là tu tâm rộng lớn; 14) Từ pháp minh môn là tùy theo chỗ mà sanh, căn lành giữ miên mật; 15) Bi pháp minh môn là không giết hại chúng sanh; 16) Hỷ pháp minh môn là buông bỏ tất cả việc không vui; 17) Xả pháp minh môn là chán ghét, xa lìa năm dục; 18) Vô thường quán pháp minh môn là quán sự ham muốn trong ba cõi; 19) Khổ quán pháp minh môn là dứt hết tất cả mong muốn; 20) Vô ngã quán pháp minh môn là không đắm say, vướng mắc ngã; 21) Tịch định quán pháp minh môn là không để cho tâm ý rối loạn; 22) Tàm quý pháp minh môn là nội tâm vắng lặng; 23) Tu sĩ pháp minh môn là tiêu diệt những xấu xa bên ngoài; 24) Thật pháp minh môn là không lừa dối trời, người; 25) Chân pháp minh môn là không lừa dối chính mình; 26) Pháp hành minh môn là tùy thuận theo pháp mà làm; 27) Tam quý pháp minh môn là thanh tịnh ba đường ác; 28) Tri ân pháp minh môn là không buông bỏ căn lành; 29) Báo ân pháp minh môn là không xem thường, phụ người khác; 30) Bất tự khi pháp minh môn là không tự khen mình; 31) Vị chúng sanh pháp minh môn là không mắng chửi; chỉ trích người khác; 32) Vị pháp minh môn là làm chủ pháp; 33) Tri thời pháp minh môn là không nói lời hụt chạc; 34) Nhiếp ngã mạn pháp minh môn là trí huệ đầy đủ; 35) Bất sanh ác tâm pháp minh môn là tự mình bảo hộ và bảo hộ cho người khác; 36) Bất tịnh quán pháp minh môn là bỏ tâm chìm đắm trong dục vọng; 37) Bất tránh đấu pháp môn là dứt hết sân hận do kiện tụng gây ra; 38) Bất si pháp môn là dứt hết sát sanh; 39) Nhạo pháp nghĩa minh môn là tìm tòi ý nghĩa của Phật pháp; 40) Ái pháp minh pháp minh môn là có được tướng của pháp minh; 41) cầu đa văn pháp minh môn là quán sát đúng đắn tướng của các pháp; 42) Chánh phương tiện của pháp minh môn là tu hành một cách chân chính; 43) Tri danh sắc pháp minh môn là dứt sạch chướng ngại; 44) Trừ nhân kiến pháp minh môn là được giải thoát; 45) Vô oán thân tâm pháp minh môn là sanh tâm bình đẳng ở ngay trong oán, thân; 46) Trừ phương tiện pháp minh môn là biết rõ những khổ đau; 47) Chư đại bình đẳng pháp minh môn là đối với tất cả pháp hòa hợp đều dứt trừ hết (chư đại là địa, thủy, hỏa, phong, không, thức); 48) Chư nhập pháp minh môn là tu và chứng được đạo. (Chư nhập là nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý sắc, thinh, hương, vị, xúc pháp); 49) Vô sanh nhẫn pháp môn là chứng được diệt đế: Niết bàn. (Vô sanh nhẫn là tất cả pháp từ xưa đến nay không sanh, ở trong pháp này mà có khả năng kiên trì thì có thể ấn chứng) 50) Thân niệm xứ pháp minh môn là các pháp vắng lặng. (Thân niệm xứ: thân là sắc ấm; niệm là năng quán; xứ là sắc ấm sở quán) 51) Thọ niệm xứ pháp minh môn là dứt tất cả thọ. (Thọ có nghĩa là nhận lấy: sáu căn nhận lấy sáu trần); 52) Tâm niệm xứ pháp minh môn là quán tâm như ảo như hóa. (Tâm là thức ấm trong năm ấm); 53) Pháp niệm xứ pháp minh môn là trí huệ không bị che lấp. (Pháp là hai ấm tưởng, hành trong năm ấm); 54) Tứ chánh cần pháp minh môn là dứt tất cả ác, thành tựu các việc lành; 55) Tứ như ý túc pháp minh môn là thân, tâm nhẹ nhàng; 56) Tín căn pháp minh môn là không nghe theo lời người khác. (Tín là tin vào chánh quán và pháp trợ đạo thì có khả năng sanh ra các pháp lành. Căn có nghĩa là năng sanh); 57) Tinh tấn căn pháp minh môn là giỏi chứng được các loại trí huệ. (Tinh tấn là tu theo tứ chánh cần, cần cầu không ngừng nghỉ); 58) Niệm căn pháp minh môn là giỏi làm các nghiệp. (Niệm là chỉ nhớ đến bốn chánh cần mà không nhớ gì khác); 59) Định căn pháp minh môn là tâm thanh tịnh (Định là nhiếp tâm vào pháp bốn chánh cần, liên lạc không phân tán); 60) Huệ căn pháp minh môn là thấy các pháp ngay hiện tiền. (Huệ là dùng trí huệ quán sát Tứ đế); 61) Tín lực pháp minh môn là vượt qua các ma lực. (Tín lực: lực tức là lực dụng; vì tín căn tăng trưởng thì có thể ngăn chặn, cắt đức tất cả nghi ngờ); 62) Tinh tấn lực pháp minh môn là không thối lui. (Tinh tấn lực là căn tinh tấn tăng trưởng thì có thể phá tan sự lười biếng của thân, tâm); 63) Niệm lực pháp minh môn là không chung với cái khác. (Niệm lực là niệm căn tăng trưởng thì có thể phá hết các tà niệm); 64) Định lực pháp minh môn là dứt tất cả niệm. (Định lực là định căn tăng trưởng thì có thể phá tan loạn tưởng); 65) Huệ lực pháp minh môn là lìa xa hai bên. (Huệ lực là huệ căn tăng trưởng thì có thể ngăn chặn kiến, tư hoặc trong ba cõi. hai bên là chấp có, chấp không); 66) Niệm giác phần pháp minh môn là trí huệ như các pháp. (Niệm giác phần: niệm là tưởng niệm. Giác là hiểu rõ. Phần là thành phần; vì khi tu đạo xuất thế khéo sử dụng định, huệ thích hợp điều trị; nếu tâm chìm xuống thì sử dụng ba chi trạch pháp, tinh tấn, hỷ thuộc huệ; nếu tâm nổi lên thì phải dùng ba chi trừ, xả, định thuộc định để điều trị); 67) Trạch pháp giác phần minh môn là soi sáng tất cả các pháp. (Trạch pháp giác phần là quán sát các pháp khéo phân biệt chân, giả); 68) Tinh tấn giác phần pháp minh môn là khéo hiểu biết. (Tinh tấn giác phần là khi tu tập các pháp có khả năng hiểu biết giỏi, đối với pháp chân thật, tâm luôn siêng năng); 69) Hỷ giác phần pháp minh môn là có được định. (Hỷ giác phần là nếu tâm có được pháp hỷ có khả năng hiểu rõ, ở trong niềm vui chân thật của pháp); 70) Trừ giác phần pháp minh môn là những gì đáng làm đã làm xong. (Trừ giác phần là khi dứt trừ các kiêu, tư và phiền não, có thể hiểu rõ không làm tổn hại đến thiện căn chân chánh; 71) Định giác phần pháp minh môn là biết tất cả pháp bình đẳng. (Định giác phần là nếu phát sanh thiền định thì có thể hiểu rõ, chớ sanh vọng tưởng); 72) Xả giác phần pháp minh môn là chán và xa lìa tất cả pháp. (Xả giác phần là nếu buông bỏ niệm vướng mắc vào cảnh thì có khả năng hiểu biết giỏi giữa chân và giả, hoàn toàn không còn nhớ nghĩ nữa); 73) Chánh kiến pháp minh môn là chứng được thánh đạo, giải thoát hoàn toàn. (Chánh kiến là tu hạnh giải thoát, thấy rõ ràng nghĩa lý Tứ đế. Lậu tận là đoạn trừ hết phiền não hoặc nghiệp trong ba cõi, không còn rơi vào sanh, tử: tức là giải thoát); 74) Chánh phân biệt pháp minh môn là dứt hết tất cả phân biệt và vô phân biệt. (Chánh phân biệt tức là chánh tư duy là khi thấy được Tứ đế thì tư duy so đo làm cho tăng trưởng, vì muốn vào Niết bàn); 75) Chánh ngữ pháp minh môn là dứt trừ tất cả danh tự, âm thinh, ngôn ngữ, biết đó giống như tiếng vang. (Chánh ngữ là giữ khẩu nghiệp vào chánh ngữ); 76) Chánh nghiệp pháp minh môn là không nghiệp không báo. (Chánh nghiệp là trừ tất cả tà nghiệp ở thân gây ra, ở vào chánh nghiệp thanh tịnh); 77) Chánh mạng pháp minh môn là trừ diệt tất cả con đường ác. (Chánh mạng là trừ bỏ lợi dưỡng tà mạng, ở vào trong chánh mạng thanh tịnh); 78) Chánh hạnh pháp minh môn là đến bờ bên kia. (Chánh hạnh tức chánh tinh tấn, nghĩa là thân, tâm chỉ cần cầu Niết bàn); 79) Chánh niệm pháp minh môn là không suy nghĩ đến tất cả pháp. (Chánh niệm là từng niệm từng niệm nằm trọn trong bốn chánh cần); 80) Chánh định pháp minh môn là chứng được Tam muội không tán loạn. (Chánh định là giữ tâm ở pháp tứ chánh cần, đi vào chánh định); 81) Bồ đề tâm pháp minh môn là không cắt đứt Tam bảo; 82) Y ỷ pháp minh môn là không ưa Tiểu thừa; 83) Chánh tín pháp minh môn là chứng được phần tối thắng của Phật pháp; 84) Tăng tiến pháp minh môn là thành tựu tất cả thiện căn; 85) Đàn độ pháp minh môn là từng niệm tướng tốt trang nghiêm cõi Phật, giáo hóa cho các chúng sanh không còn bỏn xẻn, tham lam. (Tiếng Phạn là đàn, nói đủ là đàn na, tiếng Hoa là bồ thí); 86) Giới độ pháp minh môn là dạy dỗ những chúng sanh pháp giới xa lìa các tai nạn ở đường ác; 87) Nhẫn độ pháp minh môn là dạy dỗ những chúng sanh làm ác, buông bỏ tất cả sân hận, ngã mạn, nịnh nọt, tâm hồn cong quẹo; ngạo nghễ; 88) Tinh tấn độ pháp minh môn là dạy dỗ những chúng sanh lười biếng, nếu siêng năng tu tập thì tất cả đều được thiện pháp; 89) Thiền độ pháp minh môn là dạy dỗ những chúng sanh tâm tán loạn, nếu tu thiền định thì thành tựu tất cả và kể cả thần thông; 90) Trí độ pháp minh môn là dạy dỗ chúng sanh ngu si, dứt trừ vô minh, hắc ám; 91) Phương tiện pháp minh môn là thị hiện oai nghi, tùy theo chỗ thấy của chúng sanh, mà giáo hóa, để thành tựu tất cả Phật pháp; 92) Tứ nhiếp pháp pháp minh môn là bố thí pháp cho tất cả chúng sanh để thu phục chúng, tu tập chứng được Bồ đề; 93) Giáo hóa chúng sanh pháp minh môn là tự mình không hưởng lạc, không mỏi mệt, luôn từ bi dạy dỗ cho chúng sanh; 94) Nhiếp thọ chánh pháp pháp minh môn là dứt tất cả phiền não của chúng sanh; 95) Phước tụ pháp minh môn là đem đến lợi ích cho tất cả chúng sanh; 96) Tu thiền pháp minh môn là đầy đủ mười lực. (mười lực tri thị xứ phi xứ trí lực; tri quá hiện vị lai nghiệp báo trí lực; Tri chư thiền Tam muội trí lực; Tri chư căn thắng liệt trí lực; Tri chủng chủng giải trí lực; Tri chủng chủng giới trí lực; Tri nhất thiết chí xứ trí lực; Tri túc mạng vô lậu trí lực; Tri vĩnh đoạn tập khí trí lực); 97) Tịch tịnh pháp minh môn là thành tựu đầy đủ Tam muội của Như lai; 98) Huệ kiếp pháp minh môn là thành tựu đầy đủ trí huệ; 99) Nhập vô ngại biện pháp minh môn là thành tựu được pháp nhãn (Pháp nhãn là biết tất cả chúng sanh); 100) Nhập nhất thiết hạnh pháp môn là thành tựu được Phật nhãn. (Phật nhãn là tuy phiền não che đậy rất kỷ mà vẫn thấy, biết được); 101) Thành tựu đà la ni pháp minh môn là nghe tất cả Phật pháp và đều có thể thọ trì được; 102) Đắc vô ngại biện pháp minh môn là làm cho tất cả chúng sanh đều được vui mừng; 103) Thuận mẫn pháp minh môn là tùy thuận theo tất cả Phật pháp; 104) Đắc vô sanh pháp nhẫn pháp minh môn là được làm Phật; 105) Bất thối chuyển địa pháp minh môn là đầy đủ pháp Phật ở thời quá khứ; 106) Tùng xuất địa chí nhất địa pháp minh môn là quán đảnh thành tựu nhất thiết trí cho đến chứng được vô thượng chánh đẳng chánh giác. (Tùng nhất địa chí nhất địa trí là của Bồ tát ở bậc Đẳng giác đến trí của Phật quả ở bậc Diệu giác. Quán đảnh là Bồ tát ở bậc Đẳng giác sắp vào bậc Diệu giác như Thái tử của chuyên luân vương khi nhận vương vị thì dùng nước trong bốn biển rửa đỉnh đầu); 107) Vô chướng ngại pháp minh môn là tâm không nghi ngờ; 108) Tín giải pháp minh môn là quyết định đệ nhất nghĩa. (Đệ nhất nghĩa là lý trung đạo, không hai không khác).

Nhật Lãnh Thập Tam Duyên

日冷 十三緣 (Trường A hàm kinh).

Một, Duyên.

Giữa núi Tu di và núi Khư đà la có một dòng nước rộng 84000 do tuần. Nước này sanh ra các loại hoa Ư bát la ánh sáng soi chiếu lẫn nhau và phản chiếu vào ánh sáng mặt trời do vậy mà mát lạnh. (Tiếng Phạn là Ưu bát la, tiếng Hoa là Thanh liên).

Hai, Duyên.

Giữa núi Khư đà la và Y sa đà là có một dòng nước rộng, bề ngang bề dọc 42000 do tuần. Dòng nước này sanh ra các loài hoa có ánh sáng soi chiếu lẫn nhau và phản chiếu vào ánh sáng mặt trời do vậy mà mát lạnh. (Tiếng Phạn là Y sa đà la, tiếng Hoa là Trì trục).

Ba, Duyên.

Giữa núi Y sa đà la và núi Thọ đề đà la có một dòng nước, rộng 2000 do tuần. Dòng nước này sanh ra các loài hoa, ánh sáng chiếu soi lẫn nhau và phản chiếu vào ánh sáng mặt trời do vậy mà mát lạnh.

Bốn, Duyên.

Giữa Thiện kiến sơn và núi Thọ đề có một dòng nước, rộng 12000 do tuần. Dòng nước này sanh ra các loài hoa, ánh sáng chiếu soi lẫn nhau và phản chiếu vào ánh sáng mặt trời do vậy mà mát lạnh.

Năm, Duyên.

Giữa núi Thiện kiến và núi Mã tự có một dòng nước rộng 6000 do tuần. Dòng nước này sanh ra các loài hoa, ánh sáng soi sáng lẫn nhau và phản chiếu vào ánh sáng mặt trời do vậy mà mát lạnh.

Sáu, Duyên.

Giữa núi Mã tự và núi Ni di đà la có một dòng nước, rộng 1200 do tuần. Dòng nước này sanh ra các loài hoa, ánh sáng soi sáng lẫn nhau và phản chiếu vào ánh sáng mặt trời do vậy mà mát lạnh. (Tiếng Phạn là Ni di đà la, tiếng Hoa là Bảo trì).

Bảy, Duyên.

Giữa núi Ni di đà la và núi Điều phục có một dòng nước rộng 300 do tuần. Dòng nước này sanh ra các loài hoa, chiếu sáng lẫn nhau và phản chiếu ánh sáng mặt trời do vậy mà mát lạnh.

Tám, Duyên.

Giữa núi Điều phục và núi Kim cang luôn có dòng nước rộng 300 do tuần. Dòng nước này sanh ra các loài hoa, chiếu sáng lẫn nhau và phản chiếu vào ánh sáng mặt trời do vậy mà mát lạnh.

Chín, Duyên.

Giữa núi Kim cang và núi Diêm phù đề địa có một dòng nước, ánh sáng mặt trời rọi vào mà mát lạnh. (Tiếng Phạn là Diêm phù đề, tiếng Hoa là Thắng kim châu hay Nam thiệm bộ châu).

Mười, Duyên.

Nam diêm phù đề thì ít sông, Tây câu da ni thì nhiều nước. Những dòng nước này chiếu vào ánh sáng mặt trời mà ánh sáng mặt trời mát lạnh.

(Tiếng Phạn là Câu da ni, tiếng Hoa là Ngưu hóa).

Mười một, Duyên.

Tây câu da ni ít sông, Đông Phất vu đãi sông nhiều. Ánh sáng mặt trời chiếu vào những dòng nước ấy làm cho ánh sáng mặt trời mát lạnh. (tiếng phạn là Phất vu đãi, tiếng Hoa là Thắng).

Mười hai, Duyên.

Đông Phất vu đãi sông ít, Bắc Uất đơn việt sông nhiều. Những dòng nước này rọi vào ánh nắng mặt trời làm cho ánh sáng mặt trời mát lạnh.

(Uất đơn việt là tiếng Phạn, tiếng Hoa là Thắng xứ).

Mười ba, Duyên. Cung điện Mặt trời ánh sáng chiếu xuống nước biển cả, nước phản chiếu vào ánh sáng mặt trời làm cho ánh sáng mặt trời mát lạnh.

Nhị Thập Bát Túc

二 十 八 宿 (Pháp uyển châu lâm).

Kinh Đại tập nói: Phật bảo chúa của thế giới Ta bà là Đại phạm thiên vương bằng những lời sau: quá khứ, vì sao thiên tiên bố thí mặt trời, mặt trăng, tinh tú giúp đỡ bảo vệ quốc gia, nuôi dưỡng chúng sang? Đại phạm thiên vương bạch Phật rằng: quá khứ thiên tiên phân bố, đặt để các tinh tú, mặt trời, mặt trăng ở trong bốn phương, mỗi thứ đều có sở hữu chủ. Như dác tú là chủ của chim; Cang tú là chủ của người xuất gia cầu thành đạo. Lúc bấy giờ, Phật bảo Phạm vương rằng ta cũng sai khiến mặt trời, mặt trăng, các tinh tú giữ gìn, giúp đỡ quốc gia, dưỡng dục chúng sanh. Các ông tuyên bố để những người kia biết như ta đã phân chia quốc gia, chúng sanh. Mỗi thứ tùy theo phận sự mà được giúp đỡ, dưỡng dục, nên nói là haitám vì sao có sự tùy thuộc không giống nhau. Mỗi thứ đều có oai linh giúp đỡ.

Một, Đông phương thất tú. Giác tú chủ các loài chim; Cang tú trông coi các người xuất gia cầu thánh đạo; Đê tú trông coi sông ngòi và chúng sanh; Phòng tứ trông coi xe cộ tìm lợi; Tâm tú trông coi nữ giới; Vỹ tú trông coi bãi bồi ven sông; Cơ tú trông coi thợ gốm.

Hai, Nam phương thất tú. Tỉnh tú trông coi thợ vàng; Quỷ tú trông coi quốc vương, đại thần; Liễu tú trông coi núi tuyết, rồng; Tinh tú trông coi người giàu có; Trương tú trông coi trộm cắp; Dực tú trông coi người cao sang; Chẩn tú trông coi Tu la trá quốc.

Ba, Tây phương thất tú. Khuê tú trông coi người đi thuyền; Lâu tú trông coi người buôn bán; Vị tú trông coi nước Bà lâu ca; Mão tú trông coi trâu nước; Tất tú trông coi tất cả chúng sanh; Tuy tú trông coi Tỳ đề ha quốc; Tham tú trông coi Sát lợi. (Tiếng Phạn là Sát lợi, nói đủ là Sát đế lợi, tiếng Hoa là Điền chủ, tức giai cấp vua chúa).

Bốn, Bắc phương thất tú. Đẩu tú trông coi nước Kiêu bộ sa; Ngưu tú trông coi Sát lợi và nước An đa bát kiệt na; Nữ tú trông coi nước Ương già ma già đà; Hư tú trông coi nước Na giá la; Nguy tú trông coi trước hoa quang; Thất tú trông coi nước Càn đà la, Du lư na và các loài rồng, rắn và bò sát; Bích tú trông coi Càn thát bà giỏi về nhạc.

(Tiếng Phạn là Càn thát bà, tiếng Hoa là Hương âm, tức là nhạc thần của Đế thích).

Nhị Thập Chư Thiên

二十諸天 (Thiên truyện)

Từ xưa đã liệt kê 16 thiên tượng. Mỗi thiên tượng đều có chủ và những vị này có công giúp đỡ người hiền. Về sau tăng thêm mặt trời, mặt trăng, Ta kiệt long vương, Diêm ma duy vương. Mặt trời phá tan bóng tối; mặt trăng soi sáng ban đêm; rồng thì cất dấu pháp bảo của chư Phật; Diêm ma thì trông cõi u minh, nên thêm bốn trời này, tất cả có 20 trời.

Một, Phạm thiên vương.

Tiếng Phạn là Phạm, gọi đủ là Phạm lâm ma, tiếng Hoa là Ly dục, hay Thanh tịnh. Vì thiên vương này tâm và thân đều hoàn toàn vi diệu, oai nghi đầy đủ, cấm giới giữ gìn thanh tịnh, lại còn hiểu biết sáng suốt, thống lãnh chúng phạm thiên. Kinh Pháp hoa gọi vị này là Thi khí đại phạm, chủ của thế giớ Ta bà, cũng là chủ của Đại thiên thế giới. (Tiếng Phạn là Thi khí, tiếng Hoa là Đỉnh kết, hay Hỏa vì tu hỏa định mà ngộ đạo).

Hai, Đế thích thiên chủ.

Đế tức là trời Đế thích, tiếng Phạn gọi đủ là Thích đề hoàn nhân, tiếng Hoa là Năng thiên chủ. Đế thích là gồm cả tiếng Hoa và tiếng Phạn.

Trời này ở trên đỉnh núi Tu di là chủ trời Đao lợi. Vị trời này, nhân đời trước, khi Phật Ca diếp Diệt độ, có một cô gái phát tâm sửa chữa tháp và có 32 người trợ giúp việc này. Do công đức ấy, cô gái làm chủ trời Đao lợi và 32 người kia làm phụ thần. Hợp lại gọi là trời thứ 33.

(Tiếng Phạn là Đao lợi, tiếng Hoa là Tam thập tam. Tiếng Phạn là Ca diếp, tiếng Hoa là Ẩm quang).

Ba, Tỳ Sa môn thiên vương.

Tiếng Phạn là Tỳ Sa môn, tiếng Hoa là Đa văn. Vì vị trời này nổi tiếng về phước đức vang khắp bốn phương, tức là Bắc phương thiên vương, ở lưng chừng núi Tu di, phía bắc tầng thứ bốn của đập nước trong, thống lãnh vô lượng Dược xoa bảo vệ phương bắc.

Bốn, Đề đầu lại tra. Tiếng Phạn là Đề đầu lại tra, tiếng Hoa là Trì quốc. Vì trời này hay giúp đỡ quốc gia, tức Đông phương thiên vương, ở lưng chừng núi Tu di, phía đông tầng thứ bốn của đập vàng ròng, thống lãnh Càn thát bà, Phú đơn na v.v… bảo vệ phương đông.

(Tiếng Phạn là Càn thát bà, tiếng Hoa là Hương ấm, tức là nhạc thần của Đế thích. Tiếng Phạn là Phú đơn na, tiếng Hoa là Chủ nhiệt bệnh quỷ).

Năm, Tỳ lưu lặc xoa thiên vương.

Tiếng Phạn là Tỳ lưu lặc xoa, tiếng Hoa là Tăng trưởng. Vì vị trời này hay làm cho mình và người khác tăng trưởng về oai nghi, đức độ, căn lành, tức là Nam phương thiên vương, ở lưng chừng núi Tu di, tầng thứ bốn của đập lưu ly, lãnh tụ Cưu bàn trà và vô lượng quỷ thần, bảo vệ nam phương. (Tiếng Phạn là Lưu ly, tiếng Hoa là Thanh sắc bảo. Tiếng Phạn là Cưu bàn trà, tiếng Hoa là Úng hình, tức là Yểm mị quỷ).

Sáu, Tỳ lưu bác xoa thiên vương.

Tiếng Phạn là Tỳ lưu bác xoa, tiếng Hoa là Tạp ngữ. Vì vị trời này có khả năng nói nhiều ngôn ngữ, còn gọi là Quảng mục, vì mắt của các trời này rộng lớn, tức là Tây phương thiên vương, tầng thứ bốn của đập bạch ngân, lãnh tụ quỷ Tỳ xá xà và vô lượng rồng, bảo vệ tây phương. (Tiếng Phạn là Tỳ xá xà, tiếng Hoa là Đạm nhân tinh khí).

Bảy, Kim cang mật tích thiên. Vì vị trời này tay cầm chày kim cang bảo, biết được tất cả việc bí mật của Như lai. Thuở trước có ông vua sanh 100hai đứa con. một ngàn người anh cùng đến chỗ Phật, phát tâm tu tập, nhưng hai em không biết điều ấy. một trong hai người em phát nguyện; nếu 1000 người anh tu tập thành đạo, tôi làm ma quấy phá, tổn thương các anh ấy; Người em thứ hai phát nguyện: tôi sẽ làm lực sĩ hộ vệ 1000 anh của tôi. Người em này chính là thần kim cang, lãnh đạo 1000 thần dược xoa đều là những vị Bồ tát lớn, ở trên đỉnh núi Diệu cao. 1000 đức Phật vào thời hiền kiếp, những thần này đều hộ vệ Phật pháp. (Hiền kiếp là trong ấy có nhiều người hiền).

Tám, Ma dục thủ la thiên.

Tiếng Phạn là Dục thủ la, tiếng Hoa là Đại tự tại hoặc là Oai linh hoặc là Tam mục, là chúa tể của tam giới.

Sách Phụ hành ký nói: Trời sắc giới Tam mục bát tý (ba mắt tám tay) cỡi trâu trắng, cầm cây phất trần có oai lực lớn, ở chỗ của Bồ tát có thể biết số hạt mưa trong đại thiên thế giới. Đây là vị trời độc tôn trong Sắc giới.

Chín, Tán chỉ đại tướng.

Tán chỉ là tiếng Phạn, gọi đủ là Tán chỉ tu ma, tiếng Hoa là Mật, Đà la ni tập nói: Quỷ tử mẫu có ba người con trai. Lớn tên là Duy xa văn; kế là Tán chỉ đại tướng; út là Ma ni bạt đà hay ở trong mười phương thế giới bảo hộ cho tất cả chúng sanh, trừ dứt tai họa đau đớn, buồn phiền, thường ở trên mặt đất hoặc trên không trung. Mỗi vị có 500 quyến thuộc, thống lãnh 28 bộ quỷ thần; ở đâu có kinh điển chư Phật và người thuyết pháp thì đến tiêu diệt các điều ác cho được an ổn, ngoài ra dùng tam mật thân, miệng, ý để gia bị cho những vị ấy. Nghĩa là bằng các mùi vị, tinh khí từ lỗ chân lông đi vào: thân này gia bị một cách kín đáo; ngôn từ trau chuốt, nói năng trôi chảy: miệng, ý này thì gia bị, tâm này tinh tấn dũng mãnh và kín đáo; cho đến làm cho người nghe hưởng thụ nhạc của trời, mau chứng Bồ đề; còn khen điều lành, phạt điều ác, công cũng rất lớn.

Mười, Đại biện thiên. Vì được trí huệ công đức lớn, thành tựu đại biện tài; trời này hoặc ở nơi núi sâu hiểm trở, hoặc ở nơi hang sâu, cây cối rậm rạp, thường đứng một chân, tám tay khỏe mạnh luôn cần cung, tên, dao, gậy, bánh xe sắt; Đế thích, chư thiên thường cúng dường tán thán; biện tài vô ngại mọi lúc mọi nơi, luôn bảo hộ thế gian, giúp đỡ mọi vật mọi người, làm cho Phật pháp phổ biến khắp nơi không hề lười biếng; bằng trí huệ nuôi dưỡng phước đức, nên ở trên hội Quang minh, xếp vào công đức bậc nhất ở cõi trời. Mười một, Công đức thiên. Trời này, kinh Niết bàn và Đà la ni tập, gọi là công đức thiên. Phẩm tán chỉ của kinh Kim quang minh gọi là Đệ nhất oai đức thành tựu chúng sự đại công đức thiên. Ở quá khứ, vị này ở chỗ Kim sơn chiếu minh Như lai, trồng các căn lành nên cảm được phước báo tướng mạo vượt trội, hay làm cho chúng sanh thành tựu phước đức, thường ở vườn Tối thắng gọi là Kim tràng. Nếu ai nói pháp, tùy theo nhu cầu của người ấy, trời này cung cấp đầy đủ. Lấy phước nuôi huệ thành tựu nhân xuất thế thì quả báo có đầy đủ nhị nghiêm, y báo và chánh báo tốt đẹp hơn hết.

(Nhị nghiêm là trang nghiêm bằng hai thứ phước và huệ). Mười hai, Vi thiên tướng quân. Vi là tiếng Phạn, gọi đủ là Vi đà, tiếng Hoa là Trí luận.

Sách Linh oai yếu lược nói: Thiên thành họ Vi húy là Côn, tức là một bề tôi của Bát tướng thiên vương phía nam. bốn vương hợp lại có 32 thì ông này đứng đầu, sanh ra đã hiểu biết thông minh, sớm lìa trần dục, thanh tịnh phạm hạnh, tu tập hạnh nghiệp chân chánh, không hưởng thọ sự ham muốn cõi trời, gặp Phật phó chúc, bên ngoài bảo hộ Phật pháp, thống lãnh Tam châu, đem lại lợi ích, giáo hóa, cứu giúp tất cả chúng sanh. Vì vậy tất cả già lam đều có bàn thờ trang nghiêm, tôn kính, nêu lên công đức hộ pháp sáng ngời.

(Già lam là tiếng Phạn, nói đủ là Tăng già lam, tiếng Hoa là Chúng viên tức là chùa Phật).

Mười ba, Kiên cố địa thần. Kiên cố là lý thể không thể hư hoại, như loại kim cang cực tốt không có gì làm bể. Địa thì có công dụng làm lợi cho đời, giống như đất bằng che chở cho muôn vật, cây cỏ, ngũ cốc mọc lên từ đó và châu báu cũng từ đó mà ra.

Vị trời này, theo kinh điển ghi chép, thường bảo vệ, kính lễ những người thuyết pháp, khiến cho người nghe pháp như uống cam lồ, làm cho thân thể khỏe mạnh. Trong kinh Địa tạng, Phật nói với địa thần rằng: Đất đai ở cõi Diêm phù đề, mong ông bảo vệ, tất cả sự sống trên đất này đều được phong phú, đem đến lợi ích cho tất cả, ủng hộ Phật pháp giáo hóa chúng sanh, đối với thế gian và xuất thế gian, công ấy rất lớn. (Tiếng Phạn là Diêm phù, gọi đủ là Diêm phù đề, tiếng Hoa là Thắng kim châu).

Mười bốn, Bồ đề thọ thần. Tiếng Phạn là Bồ đề, tiếng Hoa là Đạo (cũ), Giác (mới). Vì vị thần này bảo hộ cây Bồ đề, chỗ đức Phật thành đạo, nên đặt tên như vậy. Từ đời trước đã tự nguyện rằng: tôi luôn nhớ Phật, ưa thấy Thế tôn nên phát nguyên rằng: không rời xa Phật một ngày, biết vận dụng phương tiện độ sanh, tự mình đem đến lợi ích cho chúng. Do vậy được các kinh khen ngợi: công đức không hạn lượng.

Mười lăm, Quỷ tử mẫu thiên.

Trời này sanh ra 1000 đứa con. Đứa nhỏ nhất tên là Ái nô, được cưng chiều hết sức. Trời này thường ăn thịt người. Phật muốn giáo hóa bà ta nên bắt Ái nô giấu dưới bình bát. Mẹ cậu này tìm khắp nơi, trên trời dưới đất, không thấy; bà ta chịu thua, Phật bèn dỡ bình bát lên trả con lại cho bà.

Một ngàn đứa con của bà cũng đều là quỷ vương thống lãnh quỷ chúng lên đến hàng vạn. năm trăm ở trên trời thường quấy rối chư thiên. năm trăm còn lại ở thế gian thường quấy rối quốc gia, nhân dân. Thấy vậy, Phật trao truyền ngũ giới, quy y chánh pháp, chứng được quả Tu đà hoàn, ở chỗ tinh xá của Phật. Hễ ai không con, cầu vị này thì có con; có bệnh hoạn, cầu thì được an lạc. Do quỷ vương thọ giới của Phật, kêu 1000 đứa con cũng ở chỗ Phật, không quấy rối người, trời nữa.

Mười sáu, Ma lợi chư thiên.

Tiếng Phạn là Ma lợi chi, tiếng Hoa là Dương diễm. Vì hình tướng của trời này không thể thấy, không thể nắm bắt được như dương diễm (diệm). Trời này, thường ngày, giúp đỡ quốc gia, nhân dân, cứu giúp tai nạn binh đao….

Trong kinh Đại ma lợi chi có chú rằng: vua, Ma lợi chi, bà phược hạ. Nếu người nào trì tụng thần chú này đều thấy cảm ứng, thần lực vô cùng, thật là có bằng chứng rõ ràng.

Mười bảy, Nhật cung thiên tử. Vì vị trời này trồng nhân từ kiếp trước bô thí, trì giới, tu tập điều lành, cúng dường chư Phật, mới sanh được vào cung này, cung điện, thành quách làm thành bởi 100 thứ châu ngọc. Năm gió vận chuyển không ngừng, vòng quanh lưng chừng núi Tu di, chiếu sáng bốn đại châu. Đó là ở Nam Diêm tịnh thì mặt trời đứng bóng; ở Đông Phất vu đãi thì mặt trời lặng; ở Tây Cù da ni thì mặt trời mới mọc; ở Bắc Uất đơn việt thì đang nửa đêm; Đó là một ngày chiếu soi bốn thiên

hạ tiêu trừ tối tăm, nuôi dưỡng vạn vật, công ấy rất lớn. Trong kinh Pháp hoa gọi là Bảo quang thiên tử là trời này đây.

(năm gió là Trì phong; Trụ phong, Tùy thuận chuyển phong; ba la ha ca phong, Tương hành phong. Tiếng Phạn là Phất vu đãi, tiếng Hoa là Thắng. Tiếng Phạn là Cù da ni, tiếng Hoa là Ngưu hóa. Tiếng Phạn là Uất đơn việt, tiếng Hoa là Thắng xứ).

Mười tám, Nguyệt cung thiên tử.

Vì trời này có nhân từ kiếp trước có tu có chứng cùng thời với Nhật cung thiên tử nên sanh vào cung này. Cung điện này làm thành từ 100 thứ châu báo. năm gió vận chuyển không ngừng, bao vây lưng chừng núi Tu di, chiếu sáng bốn đại châu.

Mặt trăng tròn hay khuyết được tính như sau: từ một đến rằm gọi là bạch nguyệt thì mặt trời ở trước mặt trăng; từ 16 đến cuối tháng thì mặt trời ở sau mặt trăng. Căn cứ vào mặt trời chiếu ánh sáng đến mặt trăng nhiều hay ít mà mặt trăng đượm nhuần vạn vật, đêm phát ra ánh sáng, có công đứng nhì sau mặt trời.

Kinh Pháp hoa nói Minh nguyệt thiên tử, chính là vị này.

Mười chín, Bà kiệt la.

Tiếng Phạm là Bà kiệt la, tiếng Hoa là Hàm hải, còn gọi là Long vương, tức là Long vương thứ bảy của 177 long vương ở trong Hàm hải. Nay chỉ nêu lên Long vương này là vì đây là i Bồ tát Thập địa thị hiện thân rồng ở trong Hàm hải. Đến lúc đổ mưa xuống, trước hết mây giăng đen nghịt, long vương ngồi ngay thẳng tập trung tư tưởng, mưa rơi khắp nơi, thấm ướt mọi chỗ. Luôn theo Phật, hộ trì giáo pháp, dân chúng, ích lợi của vị Bồ tát này rất lớn. Cung điện Bồ tát ở làm bằng bảy báu đẹp đẽ so với các trời kia không khác.

Hai mươi, Diêm ma la vương. Tiếng Phạn là Diêm ma la, tiếng Hoa là Song vương, còn gọi là Chích vương. Vì vương này cùng em gái đều làm chúa ngục, nên gọi là Song đối. Anh thì cai trị bên nam, em gái thì cai trị bên nữ, nên gọi là Chích (chiếc); lại còn gọi là Tức tranh, nghĩa là không cho tội nhân tranh cãi; hoặc gọi là Thị Bồ tát, vì làm lợi ích cho chúng sanh. Kinh Biến hóa sở tác, chánh pháp niệm có đề cập đến Diêm la vương, vì con người, mà nói kệ rằng:

Nhữ đắc nhân thân bất tu đạo, Như nhập bảo sơn không thủ quy.

Nhữ kim tự tác hoàn tự thọ, Khiếu hoán khổ giả dục hà vi?

Nghĩa:

Ông được thân người không tu đạo,

Như vào núi báu về tay không. Nay ông làm gì sẽ chịu nấy, Kêu la khổ sở có được gì? Lại kinh Thập vương nói: ở đời vị lai Diêm vương sẽ thành Phật, hiệu là Phổ vương Như lai. Đó là Phật biến hóa ra Bồ tát, quả thật có lý do.

Nhị Thập Chủng Hoa Tạng Trang Nghiêm Thế Giới Hải

二十種花藏莊嚴世界海 (Hoa nghiêm kinh)

Vì thế giới này ở trên hoa sen trong biển Hương thủy, có vô số châu báu trang nghiêm, bao hàm tất cả thế giới, sâu rộng vô cùng. Thế giới hải này có núi Tu di, phong luân, nhiều như vô số vi trần, giữ gìn và phong luân này ở trên cao nhất (Thứ tự từ thấp đến cao: không luân, thủy luân, kim luân, phong luân), gọi là Thù thắng oai quang tạng có khả năng giữ Phổ quang ma ni trang nghiêm hương thủy hải. Từ biển Hương thủy này mọc lên hoa sen lớn gọi là Chủng chủng quang minh dược hương tràng. Thế giới hải này ở trong hoa đó, bốn phía bằng phẳng, sạch sẽ, vững chắc có núi Kim cang luân vây bọc chung quanh; đất, biển, cây cối đều ở nơi riêng biệt. Trong núi Kim cang luân có một vùng đất rộng, tất cả đều hình thành bằng kim cang và xen kẻ là các châu báu ma ni. Đức Phổ hiện Như lai sở hữu cảnh giới này. Như lưới trời Đế thích bày la liệt trong ấy.

Trong vùng đất rộng đó có mười cõi Phật không thể nói, số biển Hương thủy nhiều như vi trần, châu ngọc vi diệu đều đầy đủ trong đó. Mỗi biển Hương thủy có bốn thiên hạ mà số sông Hương thủy nhiều như vi trần và nước sông đều chảy vòng tròn từ phải sang trái. Mỗi sông Hương thủy như vậy đều có thế giới trang nghiêm nhiều như vi trần.

Mười cõi Phật không thể nói này ở trong biển Hương thủy nhiều như số vi trần. Có cõi Phật không thể nói an trụ trong các loại thế giới nhiều như vi trần. Mỗi loại thế giới ấy lại có cõi Phật không thể nói ở trong thế giới nhiều như vi trần. Tọa lạc, hình trạng và trang nghiêm của mỗi thế giới ấy như nhau. Mỗi thế giới ấy hoặc có hình thù núi Tu di, hoặc có hình thù sông ngòi, hoặc có hình thù được trang nghiêm như nhau đều phân bố ở trong thế giới hải. Thế giới ở chính giữa của biển Hương thủy có tên là Vô biên diệu hoa quang, tất cả hình thù khác nhau của Bồ tát hiện ra trong đó; có đáy là cái tràng phan làm bằng ma ni; từ ấy mọc lên một hoa sen lớn gọi là Phổ chiếu thập phương xí nhiên bảo quang minh. Hai mươi thế giới trang nghiêm đó đều từ đây mà xuất hiện. Thế giới ở thấp nhất gọi là Tối thắng quang. Chiếu soi khắp thế giới này, vượt qua cõi Phật nhiều như số vi trần, có thế giới tên là Chủng chủng liên hoa diệu trang nghiêm. Như thế lên đến thế giới cao nhất là thế giới thứ 20 có tên là Diệu bảo diểm. Từ dưới lên trên có 20 lớp thế giới. Mỗi thế giới đều có cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh.

Mỗi thế giới đều có Phật xuất hiện, giáo hóa chúng sanh. Thế giới Ta bà là lớp thứ 23, nơi Tỳ lô giá na Như lai xuất hiện. mười lớp thế giới này đều ở trong biển Vô biên diệu hoa quang hương thủy. Biển thế giới này, là nơi Tỳ lô giá na Như lai, ngày xưa trải qua vô số kiếp như vi trần thế giới, tu Bồ tát hạnh; gần gũi chư Phật nhiều như vi trần để được nghiêm tịnh, cho nên gọi đó là nhân tu chân thật và cảm được quả báo là thế giới trang nghiêm nhiều lớp vô tận này.

(Lưới trời Đế thích là ở điện vua Đế thích có 1000 tấm lưới xâu bằng hạt ngọc, ánh sáng chiếu vào những hạt ngọc này giao thoa ảnh lẫn nhau. Sát là tiếng Phạn, gọi đủ là Sát na, tiếng Hoa là Thổ điền. Tiếng Phạn là Tỳ lô giá na, tiếng Hoa là Biến nhất thiết xứ).

Một, Tối thắng quang biến chiếu hoa tạng thế giới. Đây là lớp thế giới thứ nhất, nương vào hoa bằng các châu báu mà cư trú; hình thù của thế giới này giống như viên ngọc ma ni. một cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh. Hiệu của Phật là Ly cấu đăng.

(Ma ni bảo hình là hình dáng của viên ngọc ma ni có tám góc dường như vuông mà không vuông, dường như tròn mà không tròn. Thế giới có hình thù như vậy. Ly cấu đăng nghĩa là Ly: xa lìa hai chướng phiền não sở tri; trí nhãn thanh tịnh chiếu soi thế giới này như ánh đèn).

Hai, Chủng chủng hương liên hoa trang nghiêm hoa tạng thế giới. Thế giới lớp thứ hai này nương lưới thật liên hoa mà cư trú, hình thù giống như tòa sư tử, hai cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Sư tử quang thắng chiếu.

Ba, Nhất thiết bảo trang nghiêm phổ chiếu quang hoa tạng thế giới. Thế giới lớp thứ ba này nương vào các thứ anh lạc mà cư trú, hình dạng có tám góc, ba cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Tịnh quang trí thắng tràng.

Bốn, Chủng chủng quanh minh hoa trang nghiêm hoa tạng thế giới. Thế giới lớp thứ bốn này nương vào biển Chúng sắc kim cang thi la tràng cư trú, hình dáng giống như hoa sen ma ni, bốn cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Kim cang quang minh vô lượng tinh tấn lực thiện xuất hiện.

Năm, Phổ phóng diệu hoa quang hoa tạng thế giới.

Thế giới lớp thứ năm này nương vào biển Nhất thiết thọ trang nghiêm bảo luân có nhiều góc, năm cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Hương quang hỷ lực hải.

Sáu, Tịnh diệu quang minh hoa tạng thế giới.

Lới thế giới thứ sáu này nương vào biển Kim cang cung điện cư trú, hình thù bốn mặt đều vuông, sáu cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Phổ quang tự tại tràng.

Bảy, Chúng hoa diễm trang nghiêm hoa tạng thế giới. Lớp thế giới thứ bảy này nương vào biển Nhất thiết bảo sắc diễm cư trú, bảy cõi Phật nhiều và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Hoan hỷ hải công đức, tên gọi là Tự tại quang.

Tám, Xuất sanh oai lực địa hoa tạng thế giới.

Lớp thế giới thứ tám này nương vào biển Chủng chủng bảo sắc liên hoa tòa hư không cư trú, hình dáng giống như lưới nhân đà la, tám cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Quảng đại, tên gọi là Trí hải tràng.

(Nhân đà la võng tức là Thiên đế võng).

Chín, Xuất diệu âm thinh hoa tạng thế giới.

Lớp thế giới thứ chín này nương vào biển Hằng xuất nhất thiết diệu âm thinh trang nghiêm vân ma ni vương cư trú, hình dạng như thân hình của Phạm thiên, chín cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Thanh tịnh nguyệt quang tướng vô năng tồi phục.

Mười, Kim cang tràng hoa tạng thế giới.

Lớp thế giới thứ chín này nương vào biển Nhất thiết trang nghiêm bảo sư tử tòa ma ni cư trú, dáng dấp hình tròn, mười cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Nhất thiết pháp hải tối thắng vương.

Mười một, Hằng xuất hiệu đế thanh bảo quang minh hoa tạng thế giới.

Lớp thế giới thứ 11 này nương vào biển Chủng chủng thù dị hoa cư trú, hình dáng giống như hình bán nguyệt, 11 cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Vô lượng công đức hải. Mười hai, Quang minh chiếu huy hoa tạng thế giới.

Lớp thế giới thứ 12 này nương vào biển Hoa toàn hương hải thủy cư trú, hình dáng như đóa hoa hình tròn, 12 cõi Phật và vô số thế giới như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Siêu thích phạm.

Mười ba, Ta bà hoa tạng thế giới.

Lớp thế giới thứ mộtba này nương vào Chủng chủng sắc phong luân sở trì liên hoa võng mà cư trú, hình dạng giống như hư không, 13 cõi Phật và vô số thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Tỳ lô giá na Như lai thế tôn.

Mười bốn, Tịch tĩnh ly trần quang hoa tạng thế giới.

Lớp thế giới thứ 14 này nương vào biển Chủng chủng bảo y mà cư trú, hình dáng giống như hình Chấp kim cang, 14 cõi Phật và vô số thế giới như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Biến pháp giới thắng âm. Mười lăm, Chúng diệu quang minh đăng hoa tạng thế giới. Lớp thế giới thứ 15 này nương vào biển Tịnh hoa võng mà cư trú, hình dạng giống như hình chữ Vạn, 15 cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Bất khả tồi phục lực phổ chiếu tràng.

Mười sáu, Thanh tịnh quang biến chiếu hoa tạng thế giới. Lớp thế giới thứ 16 này nương vào biển Chủng chủng hương diễm liên hoa mà cư trú, hình dáng giống như mai con rùa, 16 cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Thanh tịnh nhật công đức nhãn.

Mười bảy, Bảo trang nghiêm tạng hoa tạng thế giới.

Lớp thế giới thứ 17 này nương vào biển Quang minh tạng ma ni tạng mà cư trú, hình dạng có tám góc, 17 cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Vô ngại trí quang minh biến chiếu thập phương. Mười tám, Ly trần hoa tạng thế giới.

Lớp thế giới thứ 18 này nương vào biển Chúng diệu hoa sư tử tòa cư trú, hình dáng giống như viên ngọc anh lạc, 18 cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Vô lượng phương tiện tối thắng tràng.

Mười chín, Thanh tịnh quang phổ chiếu hoa tạng thế giới. Lớp thế giới thứ 19 này nương vào biển Vô lượng sắc hương diễm tu di sơn mà cư trú, hình dáng giống như Bảo hoa toàn bố, 19 cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Phổ chiếu pháp giới hư không quang.

Hai mươi, Diệu bão diễm hoa tạng thế giới.

Lớp thế giới thứ 20 này nương vào biển Nhất thiết chư thiên hình ma ni vương mà cư trú, hình dáng giống như bảo trang nghiêm cụ (Đồ dùng trang sức bằng châu ngọc), 20 cõi Phật và thế giới nhiều như vi trần vây quanh, Phật hiệu là Phước đức tướng quang minh.