So sánh các bộ luật Tỳ-kheo

Hạnh Đầu-đà của con đường thanh tịnh

Luận sư Buddhaghosa

Ni sư Trí Hải dịch Việt

Trích "Thanh Tịnh Đạo - Visudhi Magga", Phần I, Chương II..

Thanh Tịnh Đạo là một bộ sách tu học dựa trên giáo lý nguyên thủy,

do Luận sư Buddhaghosa (Phật Âm) trước tác vào thế kỷ 5, TL

Hạnh Đầu-đà (Khổ Hạnh)

(Dhutanga-niddesa)

1. Khi một thiền giả theo đuổi con đường giới, vị ấy nên khởi sự thực hành khổ hạnh để kiện toàn các đức đặc biệt ít muốn, biết đủ v.v... nhờ đó giới, như đã mô tả, được thanh tịnh. Vì khi Giới của vị ấy đã được thanh lọc khỏi các cấu uế bằng những thứ nước thiểu dục, tri túc, viễn ly, độc cư, ở những trú xứ vắng, tinh cần, ít nhu cầu, thì giới sẽ trở nên hoàn toàn thanh tịnh, vị ấy sẽ thành tựu, tất cả những ước nguyện của mình. Và khi toàn thể con người đã được thanh lọc bằng công đức giới và nguyện vào đã an trú trong ba thánh tài đầu tiên, vị ấy bây giờ có thể xứng đáng đạt đến gia tài thứ tư gọi là "sự hân hoan trong tu tập" (Tăng chi ii, 27). Bởi vậy, chúng ta sẽ khởi sự giải thích các khổ hạnh.

Mười ba khổ hạnh

2. Đức Thế Tôn đã cho phép thực hành 13 khổ hạnh cho những thiện nam tử đã từ bỏ những chuyện xác thịt và không kể thân mạng, mong muốn tu tập phù hợp với cứu cánh giải thoát. Mười ba khổ hạnh là:

1) hạnh phấn tảo y

2) hạnh ba y

3) hạnh khất thực

4) hạnh khất thực từng nhà

5) hạnh nhất tuệ thực

6) hạnh ăn bằng bát

7) hạnh không để dành đồ ăn (không nhận đồ ăn sau khi đã ăn xong)

8) hạnh ở rừng

9) hạnh ở gốc cây

10) hạnh ở giữa trời

11) hạnh ở nghĩa địa

12) hạnh nghỉ chỗ nào cũng xong

13) hạnh ngồi (không nằm)

3. Sau đây sẽ trình bày về: (1) ý nghĩa; (2) đặc tính; (3) thọ giới, chỉ dẫn, cấp bực, sự phạm giới và những lợi ích của mỗi hạnh; (4) ba tánh; (5) phân biệt "người khổ hạnh", "người thuyết giảng khổ hạnh", "các pháp tương ưng với khổ hạnh", "các khổ hạnh" và khổ hạnh thích hợp với hạng người nào; (6) theo nhóm; và (7) riêng biệt..

4.

(1) Trước hết là ý nghĩa:

i) Gọi là phấn tảo (pamsukùla - bụi bặm) vì nó được tìm ở những đống rác bên đường, nghĩa địa, đống phân (midden), nó thuộc về đồ bỏ tại các nơi ấy. Hoặc nó đang tiến đến một tình trạng tồi tệ như đồ bỏ (Pamsu viya kucchita-bhàvamulati) cho nên gọi là phấn tảo y.

ii) Ba y là áo khoác ngoài gồm những miếng vải chắp nối lại, thượng y và hạ y.

5.

iii) Sự để rơi (pàta) những mẩu đồ ăn (pinda) gọi là khất thực, pindapàta. Thu nhặt đồ khất thực từng nhà, gọi là ăn đồ khất thực. Hoặc vị ấy phát hiện thu lượm (patati: nhặt - nghĩa này không có trong tự điển của hội Pàli Text) những miếng ăn (pinda) nên gọi là người thu nhặt đồ ăn, hay người khất thực (pindapàtin). Sự thực hành này gọi là hạnh khất thực để sống.

6.

iv) Hạnh thứ đệ khất: khe hở hay khoảng trống gọi là avakhandana hay dàna. Dời khỏi chỗ trống (apeta: dời khỏi ) hoặc không chỗ trống, không hở, là apadàna. Người đi từ nhà này đến nhà khác không chừa một nhà nào khoảng giữa, gọi là sapadànacàrin, tức là hạnh khất thực từng nhà, thứ đệ khất.

7.

v) Ăn một lần mà thôi, đứng lên rồi, không ngồi xuống ăn lại, gọi là hạnh nhất tọa thực (ăn ngày một bữa)

vi) Chỉ ăn những gì đã xin được trong bát, không nhận thêm bát thứ hai, gọi là người ăn bằng bát, (pattapindika).

8.

vii) "Khalu" có nghĩa từ chối, không nhận. Đồ ăn mà vị ấy nhận được sau khi đã ăn xong gọi là tàn thực (pacchàbhatta). Người không ăn đồ ăn như thế gọi là khalu- pacchàbhattika, không nhận đồ ăn sau khi ăn xong. Nhưng trong Luận nói: "Khalu là tên một giống chim khi mổ một trái cây để ăn, mà trái ấy rớt thì thôi ăn. Vị tỳ-kheo này cũng vậy.

9.

viii) Vị ấy quen sống ở rừng nên gọi là hạnh ở rừng.

10.

ix) Sống dưới gốc cây nên gọi là hạnh ở gốc cây.

x-xi) Ở ngoài trời và ở nghĩa địa, cũng thế.

xii) Những gì được phân phối (cho mình) gọi là "như được phân phối" (yathà-santhata). Đây là một từ ngữ chỉ chỗ nghỉ ngơi được phân phối cho vị tỳ kheo. Người nghỉ ở chỗ được phân phối cho mình gọi là một người sử dụng đồ nằm như được phân phối (yathàsanthatika) người theo hạnh này gọi là hạnh nghỉ chỗ nào cũng được.

xiii) Vị ấy có thói quen ngồi mà ngủ, không nằm gọi là hạnh ngủ ngồi.

11. Tất cả những hạnh kể trên gọi là hạnh (anga) cùa một tỳ kheo theo khổ hạnh (dhuta, đầu-đà) bởi vì vị ấy đã rũ bỏ (dhuta) cấu uế bằng cách thọ trì một trong những khổ hạnh ấy. Gọi là "đầu-đà" (dhuta) vì nó rũ sạch (niddhunana) chướng ngại, gọi là hạnh ( anga ) vì nó là con đường (patipatti). Trên đây là trình bày ý nghĩa.

12.

(2) Tất cả 13 khổ hạnh trên đều có đặc tính là ý nguyện thọ trì. Luận nói: "Người thọ giới là một con người. Cái nhờ đó nó thọ giới được là tâm và tâm sở. Chính ý chí trong hành vi thọ giới gọi là hạnh đầu-đà. Tất cả 13 hạnh đều có công dụng là loại trừ tham dục và hiện tứ của chúng là vô tham. Nguyên nhân gần của chúng là những đức thiểu dục...

13.

(3) Trong thời Phật tại thế, tất cả khổ hạnh đều phải được thọ trì trước mặt đức Thế Tôn. Sau khi Ngài nhập Niết-bàn, phải thọ trước một vị đại đệ tử của Ngài. Khi không có vị này, phải thọ trước một người đã đoạn tận lậu hoặc, một bậc Bất hoàn, Nhất lai hay Nhập lưu, hoặc một người thông hiểu 3 tạng hoặc 2 tạng hoặc 1 tạng hoặc 1 người thông hiểu 1 trong 5 bộ Nikàya, 1 luận sư Nikàya. Không có 1 người như vậy thì phải thọ trước 1 vị đang hành 1 khổ hạnh. Nếu không có 1 vị như vậy thì nên quét dọn sạch sẽ điện thờ rồi ngồi mà thọ giới một cách kính cẩn như đang ở trước mặt đấng Đạo sư. Như thế, có thể thọ giới đầu-đà một mình.

Ở đây có thể nhắc lại câu chuyện người anh trong 2 anh em vốn là 2 trưởng lão ở tu viện Cetiyapabbata, để biết thế nào là thiểu dục trong đầu đà hành đạo. Vị này theo khổ hạnh ngủ ngồi một mình mình biết. Một đêm kia, nhơn một làn chớp lóe, người em trông thấy ngài đang ngồi thẳng trên giường và hỏi: "Bạch đại đức, thế ra ngài theo khổ hạnh ngủ ngồi à?" Vì thiểu dục, không muốn để ai biết khổ hạnh của mình, vị ấy bèn nằm xuống (Vô ngại giải đạo 77). Điều này áp dụng cho mọi khổ hạnh.

14. Bây giờ, ta sẽ tiếp tục bàn về sự thọ giới , những chỉ dẫn, các cấp bực, sự phá giới, và lợi ích của từng khổ hạnh.

i) Đầu tiên là hạnh phấn tảo y: nó được thọ trì bằng cách thốt lên một trong hai lời nguyện này: "Tôi từ chối những y do gia chủ cúng" hoặc "tôi nguyện giữ khổ hạnh phấn tảo y". Đây là sự thọ giới.

15. Một người đã thọ giới này nên mặc một y thuộc một trong những loại sau: vải lấy từ nghĩa địa, từ cửa hàng, từ đường cái, từ hố phân, từ giường trẻ, vải tẩy uế, vải từ chổ tắm, vải đi về nghĩa địa, vải bị cháy, bị gia súc ăn, bị kiến ăn, bị chuột ăn, vải rách ở biên, rách ở đầu, vải làm cờ, vải bỏ từ điện thờ, y của nhà khổ hạnh, vải từ cuộc lễ, vải do thần thông biến hóa, vải trên xa lộ, vải gió bay, vải do thiền thần bố thí, vải trôi giữa biển... Lấy một trong những thứ vải này vị ấy nên xé bỏ những mảnh rách nát, giặt sạch những mảnh lành lặn để làm thành một cái y. Vị ấy có thể dùng nó sau khi xả bỏ áo do thí chủ cúng.

16. "Vải từ nghĩa địa" là vải rơi rớt ở nghĩa địa. "Vải từ cửa hàng" là vải rớt trước quán hàng. "Vải từ đường cái" là thứ vải mà những kẻ kiếm công đức thường ném qua cửa sổ xuống đường. "Vải từ hố phân" là vải bỏ thùng rác. "Vải ở giường trẻ" là vải bỏ sau khi lau những bất tịnh của sản phụ. Mẹ của đại thần Tissa lau những bất tịnh bằng một mảnh vải đắt giá, nghĩ rằng những nhà khổ tu mặc phấn tảo y sẽ lượm, và quăng nó trên đường Tàlaveli. Các tỷ kheo lượm vá y.

17. "Vải tẩy tịnh" là vải mà những vị phù thủy bắt bệnh nhân dùng để tắm rửa từ trên đầu trở xuống rồi vứt đi như vứt một sự xui xẻo. "Vải từ chỗ tắm giặt" là những giẻ rách vứt bỏ ở chỗ tắm. "Vải đi về nghĩa địa" là vải bỏ sau khi đến nghĩa địa, trở về tắm rửa. "Vải bị cháy" là vải vì cháy một ít mà người ta vứt đi. "Vải gia súc ăn, chuột ăn" v.v... nghĩa đã rõ. "Vải làm cờ": những người xuống tàu ra khơi thường tung lên một cái cờ rồi mới đi. Khi tàu đi khuất, có thể lượm cái cờ này. Lại nữa, khi hai bên quân đội đã đi khuất, có thể lượm cờ đã được tung ra giữa chiến địa.

18. "Vải từ điện thờ" là một tấm vải cúng phủ trên tổ kiến. "Vải của nhà khổ tu" là y của tỳ kheo. "Vải từ một cuộc lễ" là vải vứt bỏ ở chỗ làm lễ tấn phong vua. "Vải do thần thông hóa hiện" là tấm y do phép Phật biến hóa lúc Ngài nói "Thiện lai tỷ kheo" (Ehi bhikkhu). Trong một vài trường hợp lúc Phật còn tại thế, Ngài chứng minh sự xuất gia của một người bằng cách chỉ nói mấy tiếng "Lại đây, tỷ kheo". Do công đức đời trước của vị ấy, pháp phục tự nhiên xuất hiện một cách mầu nhiệm trên người ông. "Vải từ xa lộ" là vải rơi rớt giữa đường. Nhưng nếu vì sơ ý mà chủ nhân làm rớt, thì phải chờ một lúc mới được phép nhặt lên. "Vải gió bay" là vải theo gió bay một đỗi xa mới rớt xuống, được phép lượm nếu không thấy chủ. "Vải do chư thiên cúng" là vải chư thiên cúng cho tỷ kheo như trường hợp tôn giả Anuruddha. "Vải trôi giữa biển" là vải sóng biển đánh tắp vào bờ.

19. Một tấm vải được cúng với lời nói "Chúng tôi cúng cho chư tăng", hoặc do người đi xin vải kiếm được, thì không phải vải bỏ. Vải do một tỷ kheo tặng, vải do nhận được trong lễ dâng y do một tỷ kheo tặng lại, vải do thí chủ cúng cho một vị ở trú xứ nào đó, đều không phải vải phế thải. Vải bỏ là thứ vải được từ một người cho đã không sở hữu nó với những cách nói trên. Vải do một thí chủ đặt dưới chân tỷ kheo, rồi tỷ kheo này đem cho người lập hạnh mặc y phấn tảo bằng cách để vào tay vị ấy, gọi là chỉ thanh tịnh một chiều. Hoặc thí chủ để vào tay một tỷ kheo, tỷ kheo đem đặt dưới chân vị khổ hạnh, cũng gọi là chỉ thanh tịnh một chiều. Vải đặt dưới chân tỷ kheo, tỷ kheo đem đặt dưới chân nhà khổ hạnh, gọi là thanh tịnh hai chiều. Vải mà người cho đã nhận được bằng tay, nhà khổ hạnh cũng nhận bằng tay, thì không phải là hạnh phấn tảo y chặt chẽ. Như vậy, nhà khổ hạnh cần sử dụng y sau khi biết rõ những loại vải.

20. Và đây là những cấp bực. Có ba hạng: hạng chặt chẽ, trung bình và thường. Người lượm vải ở nghĩa địa gọi là hạng chặt chẽ. Người lượm vải do một người bỏ ra với ý nghĩ "một tỷ kheo sẽ lượm " gọi là hạng trung bình. Và người lấy vải do một tỷ kheo cho mình bằng cách đặt dưới chân, là hạng thường. Lúc nào người ấy bằng lòng nhận một tấm y từ gia chủ, thì hạnh phấn tảo y của ông bị phá. Đây là phá giới ở trường hợp này.

21. Và đây là những lợi ích. Vị ấy làm đúng theo hạnh. Tùy thuận, như câu: "Xuất gia bằng cách tùy thuộc vào y phấn tảo" (Luật i 58,96) ; vị ấy an lập trong thánh tài thứ nhất (Tăng chi ii, 27); không có sự đau khổ do phải giữ gìn; vị ấy sống không tùy thuộc vào người khác; không sợ trộm cướp; không có thèm muốn liên hệ đến y phục; đó là một điều kiện thích hợp cho một ẩn sĩ; được Thế-tôn tán thán vì "không giá-trị, dễ kiếm, và không lỗi" (Tăng chi ii, 26) nó làm cho người ta tin cậy; nó phát sinh những hậu quả ít muốn, biết đủ v.v...; chánh đạo được tu tập; làm tấm gương cho hậu lai.

22.

Khi nỗ lực đánh bạt đạo quân Tử-thần,

nhà khổ hạnh quấn y bằng giẻ rách

lượm từ đống rác, vẫn sáng chói

như tướng sĩ lâm trận mặc giáp sắt.

Y phấn tảo này chính đấng Thiên Nhân Sư cũng mặc

từ bỏ hàng Kàsi quý giá cùng những thứ khác.

Vậy, ai mà không nên mặc Y bằng giẻ lượm từ đống rác?

Nhớ lời đã phát nguyện khi ra đi sống kiếp không nhà

Hãy hân hoan mặc y phấn tảo

như người ta trang sức xiêm y mỹ lệ.

Đấy là thọ giới, chỉ dẫn, cấp bực, sự phạm giới, và những lợi lạc trong khổ hạnh phấn tảo y.

23.

ii) Kế tiếp, hạnh ba y. Giới này được thọ trì bằng cách nói: "Tôi không nhận cái y thứ tư" hoặc "Tôi giữ giới mặc ba y". Khi một người thọ giới này được vải để làm y, vị ấy có thể giữ nó trong thời gian vì thiếu sức khỏe không thể may y, hoặc vì chưa tìm ra người giúp, vì thiếu kim, v.v... thì cất giữ vải không có lỗi. Nhưng khi y đã được nhuộm thì không được cất giữ vải. Đó là khổ hạnh bịp. Đây là sự chỉ dẫn.

24. Về hạnh ba y cũng có ba cấp bậc. Người theo khổ hạnh ba y một cách nghiêm nhặt thì trong lúc nhuộm, trước phải nhuộm hoặc y trong hoặc thượng y, nhuộm cái này xong, quấn nó ngang lưng mà nhuộm cái khác. Xong, vắt nó lên vai mà nhuộm y khoác ngoài bá nạp. Nhưng vị ấy không được quấn y bá nạp quanh thất lưng. Đây là luật khi ở một trú xứ tại xóm làng, nhưng ở rừng thì có thể nhuộm, giặt cả ba y một lượt nhưng phải ở gần để nếu thấy người thì có thể kéo một tấm mà đắp lên mình. Đối với người theo cấp bậc trung bình thì có thể dùng một tấm vải vàng để trong phòng nhuộm đắp lên mình trong khi giặt nhuộm. Đối với người theo cấp bực ba (lỏng lẻo) thì có thể mặc hay khoác y của tỷ kheo trong hòa hợp chúng (nghĩa là, vị nào không bị phạt v.v...) để giặt nhuộm.Một tấm vải trải giường bỏ không, cũng có thể dùng song không được mang theo. Vị này cũng có thể thỉnh thoảng sử dụng y của tỷ kheo trong hòa hợp chúng. Người theo khổ hạnh ba y còn có thể dùng một tấm vải vàng che vai kể như y thứ tư, không được rộng quá một gang, dài quá chiều dài 3 bàn tay.

Lúc nào người theo một trong ba cấp-bực khổ hạnh ấy tự động nhận một tấm y thứ tư, thì khổ hạnh bị hỏng. Đây là sự phá giới trong trường hợp này.

25. Khổ hạnh ba y có những lợi lạc như sau. Vị tỷ kheo thọ trì khổ hạnh này xem y phục chỉ như vật che thân. Vị ấy đi đâu cũng chỉ mang theo ba y như chim mang đôi cánh (Trung i, 180); kiện toàn các đức như ít vật dụng, không tích trữ vải, sống đạm bạc, từ bỏ tánh tham y phục, sống viễn ly, tiết độ ngay cả đối với những gì hợp pháp, phát sinh tính ít muốn biết đủ v.v...

26.

Không lo sợ tích trữ

Không giữ quá ba y

Bậc trí thưởng thức được

Hương vị của hỉ túc

Du hành không chướng ngại

Như chim bay hư không

Chỉ mang theo hai cánh

Tỷ kheo nên hoan hỉ

Hạnh đạm bạc ba y.

27.

iii) Hạnh khất thực được thọ trì bằng cách thốt lên như sau: "Tôi không nhận đồ ăn để dành (tàn thực)" hoặc: "Tôi thọ trì hạnh khất thực hàng ngày". Người đã thọ giới này không được nhận 14 thứ thực phẩm như sau: bữa ăn cư sĩ cúng dường cho chư tăng, bữa ăn cúng cho một số tỷ kheo đặc biệt, bữa ăn do người ta mời, bữa ăn được mời bằng một phiếu ăn, bữa ăn vào ngày lễ Trai giới Uposatha (bố-tát), bữa ăn vào ngày nửa tháng, bữa ăn vào ngày đầu nửa tháng, bữa ăn dành cho khách, bữa ăn cho kẻ lữ hành, bữa ăn cho người bệnh, bữa ăn cho kẻ nuôi bệnh, bữa ăn cúng cho một trú xứ nào đó, bữa ăn được bố thí tại một ngôi nhà chính, bữa ăn cúng theo thứ tự.

Nếu, thay vì nói "Xin thỉnh đại đức dùng một bữa ăn cúng cho chư tăng" thí chủ lại nói "Chư tăng đang khất thực tại nhà tôi, đại đức có thể đến khất" thì có thể nhận lời. Những phiếu tăng chúng phát ra không phải về thực phẩm mà về các vật khác (thuốc men v.v... ) hoặc một bữa ăn được nấu trong một tu viện, nhà khổ hạnh đều được dùng.

28. Giới này cũng có ba bực. Người khổ hạnh cấp một (khắt khe) nhận đồ ăn do người ta đem lại từ phía trước mặt và sau lưng (đi quá rồi thí chủ mới chạy theo cúng), và đưa bát cho thí chủ rồi đứng chờ ngoài cổng. Vị ấy cũng nhận đồ ăn mang lại cúng dường tại nhà ăn nhưng vị ấy không nhận đồ khất thực bằng cách ngồi đợi người ta mang đến. Người khổ hạnh cấp hai thì ăn đồ ngồi đợi mang đến (trong ngày hôm đó) nhưng không ăn đồ người ta hứa mang lại cúng hôm sau. Người theo khổ hạnh cấp ba bằng lòng ăn đồ ăn được hứa mang đến hôm sau, và hôm sau nữa. Cả hai hạng sau đều mất cái thú hưởng một cuộc đời độc lập. Ví dụ có thể có một buổi thuyết- pháp về Thánh tài ở một thôn ấp nào đó (Tăng chi ii, 28). Người cấp một bảo hai hạng kia: "Chư hiền, chúng ta hãy đi nghe pháp". Một người bảo: "Bạch đại- đức, tôi đã được một thí chủ bảo ngồi đây đợi". Người cấp hai bảo: " Bạch đại đức, tôi đã nhận lời mời ăn đồ khất thực ngày mai". Bởi thế cả hai vị này đều mất mát. Còn vị đầu tiên thì cứ đi khất thực vào buổi sáng, rồi đi thẳng đến chỗ nghe pháp, thưởng thức pháp vị.

Lúc một trong ba hạng ấy bằng lòng với một lợi dưỡng ngoài phạm vi nói trên, nghĩa là ăn đồ cúng cho chúng tăng, v.v... thì khổ hạnh bị phá.

29. Hạnh khất thực có những lợi lạc như sau. Vị ấy làm đúng như Luật dạy, "xuất gia tùy thuộc vào sự nuôi sống bằng khất thực"; vị ấy an lập trong thánh tài thứ hai; Sự sống của vị này không lệ thuộc vào kẻ khác, và Thế Tôn đã ca ngợi đồ ăn khất thực là "không giá trị, dễ kiếm và không lỗi" (Tăng chi ii, 26); sự phóng dật được trừ khử, mạng sống được thanh tịnh, việc thực hành những học pháp thuộc tiểu giới được viên mãn; vị ấy không do một người khác nuôi sống (không nhờ vào, lệ thuộc vào một người nào) vị ấy giúp đỡ mọi người, từ bỏ kiêu mạn, lòng tham vị ngon được chế ngự, không phạm những học giới liên hệ đến ăn. Đời sống vị ấy phù hợp với những nguyên tắc thiểu dục tri túc v.v... tu tập chánh đạo, thương tưởng đến những đời hậu lai.

30.

Tỷ kheo vui khất thực

Đời sống không lệ thuộc

Tham dục không chân đứng

Giải thoát như hư không

Tinh cần, không giải đãi

Mạng sống không lỗi lầm

Bởi vậy người có trí

Không khinh thường khất thực.

Vì kinh dạy:

"Nếu tỷ kheo có thể tự nuôi bằng khất thực

Sống không tùy thuộc vào sự giúp của riêng ai

Không màng đến danh dự

Lợi dưỡng chẳng đoái hoài

Thì đến cả chư thiên cũng thèm số phận Người". (Phật tự thuyết 31)

31.

iv) Hạnh khất thực từng nhà được thọ-trì bằng cách phát nguyện: "Tôi không làm một vòng khất thực tham ăn" hoặc:"Tôi theo hạnh khất thực từng nhà".

Người tuần tự khất thực này dừng lại ở cổng vào làng, nên biết chắc sẽ không có gì nguy hiểm. Nếu có nguy hiểm tại một con đường hay một làng nào, vị ấy được phép gạt bỏ nơi ấy để đi khất thực chỗ khác. Khi có một cái nhà, một con đường hay một khu làng nơi đó vị ấy thường xuyên không được thứ gì, thì có thể bỏ qua chỗ đó. Nhưng nơi nào có xin được chút đỉnh, thì sau đó không được bỏ qua chỗ ấy. Vị ấy nên đi vào làng sớm, để có thể bỏ ra ngoài những chỗ bất lợi và đi chỗ khác. Nếu có thí chủ đang cúng thức ăn cho chùa, hoặc đang đi giữa đường, lấy cái bát vị ấy để đặt thức ăn vào, vị ấy được phép nhận. Trên đường đi, không được bỏ qua khu làng nào. Nếu không xin được gì ở đấy hoặc rất ít, thì nên tuần tự khất thực ở các làng kế tiếp.

32. Hạnh này cũng có ba bực. Hạng khất thực tuần tự một cách chặt chẽ thì không nhận đồ ăn mang đến từ trước mặt hoặc từ sau lưng, hoặc mang đến cúng tại nhà ăn. Nhưng vị ấy chìa bát tại một cửa nhà; vì trong khổ hạnh này, không ai sánh bằng trưởng lão Đại Ca-Diếp, thế mà Ngài cũng có lần chìa bát như đươc thuật (Phật tự thuyết 29). Vị theo khổ hạnh cấp hai nhận đồ ăn đem đến từ trước, từ sau lưng, và tại nhà ăn, và vị ấy chìa bát tại một cửa nhà, nhưng không ngồi mà đợi đồ ăn khất thực. Như vậy, vị ấy làm đúng luật của người ăn đồ khất thực một cách chặt chẽ. Người khổ hạnh cấp ba thì ngồi đợi đồ ăn mang đến nội nhật hôm ấy.

Khổ hạnh của ba hạng nói trên bị phá khi họ khởi sự làm vòng khất thực tham ăn (bằng cách chỉ đến những nhà bố thí đồ ăn ngon lành ). Đây là sự phạm giới trong khổ hạnh khất thực.

33. Những lợi ích như sau. Vị ấy luôn luôn là một người khách lạ tại các nhà giống như mặt trăng (Tương ưng ii, 197); vị ấy từ bỏ sự tham lẫn và những gia đình; có lòng từ mẫn một cách bình đẳng; vị ấy tránh được những nguy hiểm của sự được ủng hộ bởi một gia đình duy nhất, vị ấy không thích thú trong sự mời ăn, không hy vọng đồ ăn được mang đến; đời sống vị ấy thích hợp với hạnh thiểu dục tri túc v.v...

34.

Tỷ kheo tuần tự khất

như trăng chiếu ngàn nhà nhìn luôn luôn mới mẻ

không tham, giúp mọi người thoát khỏi

mối nguy hiểm vì lệ thuộc một nhà

Muốn từ bỏ tham thực để du hành tùy thích

khi đi mắt nhìn xuống trước mặt một tầm cày

Tỷ kheo hãy thận trọng từng nhà tuần tự khất.

35.

v) Khổ hạnh nhất tọa thực được thọ trì bằng cách lập nguyện: "Tôi không ăn nhiều lần" hoặc "Tôi nguyện theo hạnh nhất tọa thực".

Khi người theo khổ hạnh này ngồi xuống trong phòng ăn, thì phải ngồi đúng chỗ dành cho mình. Nếu giáo thọ sư hay y chỉ sư của vị ấy đến trong lúc bữa ăn chưa xong, vị ấy được phép đứng lên để chào. Nhưng Trưởng lão Tam tạng Cìla-abhaya nói: "Vị ấy nên ngồi mà ăn cho xong, hoặc nếu đứng lên thì phải bỏ đồ ăn còn lại" (để khỏi vi phạm khổ hạnh).

36. Khổ hạnh này cũng có ba bực. Người theo cấp một (nghiêm nhặt) không được ăn nhiều hơn những gì mình đã lấy một lần vào bát. Nếu có người mang thêm bơ v.v..., có thể dùng làm thuốc chữa bệnh, chứ không để ăn. Người theo cấp hai có thể nhận thêm, nếu trong bát chưa hết, vì vị này là người "ngừng ăn khi đồ ăn trong bát đã sạch". Người theo cấp ba có thể ăn bao lâu chưa rời chỗ, vị này là người "ngừng ăn theo nước" vì ăn cho đến khi lấy nước để tráng bát hoặc ngừng ăn theo chỗ ngồi, vì vị ấy ăn cho đến khi nào đứng dậy.

Khổ hạnh của cả ba hạng này bị phá khi họ ăn hơn một lần. Đó là sự phá giới trong hạnh nhất tọa thực.

37. Khổ hạnh ấy có những lợi lạc này: vị ấy ít bịnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, có sức khỏe, có một đời sống hạnh phúc, không vi phạm những học giới về ăn, loại trừ lòng tham vị ngon và sống thiểu dục tri túc.

38.

Không có bịnh do ăn

Tỳ kheo nhất tọa thực

Khỏi hy vọng vị ngon

Bỏ phế cả đạo nghiệp

Vị ấy được hạnh phúc

Tâm tư thật trong sáng

Thanh tịnh và viễn ly

Hưởng hiện tại lạc trú.

39.

vi) Hạnh ăn một bát: Được thọ trì với một lời nguyện: "Tôi từ chối bát thứ hai" hoặc "Tôi giữ hạnh ăn bằng bát".

Khi ăn cháo, người theo khổ hạnh này được dùng cà-ri để trong một cái dĩa, vị ấy được phép hoặc ăn cà ri trước hoặc uống hết nước cháo trong bát rồi bỏ cà ri vào, vì nếu bỏ cà ri vào bát trộn chung với cháo thì sẽ rất khó ăn (lợm). Nhưng nếu đồ ăn không lợm thì phải để vào trong bát mà ăn. Khi lấy đồ ăn, nên lấy vừa phải lượng cần dùng bởi vì vị ấy không được lấy bát thứ hai.

40. Khổ hạnh này cũng có ba bực. Cấp 1 thì trừ mía, không được ném bỏ rác bẩn trong khi ăn hoặc bẻ nhỏ các miếng ăn. Rác bẩn phải được vứt bỏ, đồ ăn phải được bẻ nhỏ trước khi ăn. Người theo cấp 2 được bẻ nhỏ đồ ăn trong khi ăn, vị ấy là "khổ hạnh ăn bằng tay". Cấp 3 gọi là "khổ hạnh ăn bằng bát", bất cứ gì để vào bát, vị ấy đều được phép trong khi ăn, bẻ nhỏ ra (cơm cục v.v...) bằng tay hoặc bằng răng (đường thốt-nốt, gừng v.v...).

Khi 1 trong 3 người nói trên bằng lòng nhận một bát thứ hai thì khổ hạnh của họ bị phá.

41. Khổ hạnh này có những lợi lac sau: lòng tham nhiều vị được trừ khử, mong cầu thái hóa được từ bỏ, vị ấy thấy rõ mục đích và lượng thức ăn vừa đủ, không bận tâm mang theo soong chảo, đời sống vị ấy phù hợp với nguyên tắc thiểu dục tri túc, v.v...

42.

Vị ấy khỏi hoài nghi

Về những thức ăn khác

Nhìn bát ăn trang nghiêm

Dứt sạch lòng tham vị

Hài lòng tính tự nhiên

Chánh ý tâm hoan hỉ

Người khổ hạnh một bát

Được tư cách như trên.

43.

vii) Khổ hạnh không ăn đồ tàn thực (đồ nhận được sau khi đã ăn xong) được thọ trì bằng cách phát nguyện: "Tôi từ chối đồ ăn thêm" hoặc "Tôi thọ giới không ăn tàn thực". Khi vị giữ hạnh này chứng tỏ mình đã ăn đủ thì không được nhận thức ăn để ăn.

44. Có ba bực. Ở đây không có gì chứng tỏ vị ấy đã ăn vừa đủ với miếng đầu tiên, song khi đang nuốt miếng ấy mà từ chối, thì có sự chứng tỏ đã ăn đủ. Bởi thế, người theo cấp 1, khi đã chứng tỏ mình ăn vừa đủ thì không thể nhận miếng thứ hai để ăn sau khi nuốt miếng thứ nhứt. Người theo khổ hạnh cấp 2 thì cứ vẫn ăn sau khi đã nói thôi. Người theo cấp 3 có thể tiếp tục ăn cho đến khi rời khỏi chỗ.

Lúc nào 1 trong 3 người ấy ăn thêm sau khi đã ăn xong thì khổ hạnh bị hỏng. Đây gọi là phá giới trong trường hợp này.

45. Khổ hạnh này có những lợi ích như sau: Vị ấy khỏi lỗi liên hệ đến đồ ăn tàn thực, khỏi bị bội thực, khỏi cất giữ thức ăn, khỏi tìm kiếm thêm đồ ăn. Vị ấy sống đúng theo hạnh thiểu dục, tri túc v.v...

46.

Không ăn đồ tàn thực

Khỏi tìm kiếm nhọc công

Khỏi cất chứa đồ ăn

Và cũng không bội thực

Muốn tránh những lỗi này

Thì nên theo hạnh ấy

Được Thế Tôn ca tụng

Vì tăng trưởng hỉ túc.

47.

viii) Hạnh ở rừng được thọ trì với một lời nguyện: "Tôi không ở một trú xứ trong xóm làng" hoặc "Tôi lập hạnh sống ở rừng".

48. Người lập nguyện này phải rời bỏ trú xứ trong xóm làng để vào rừng lúc bình minh. "Trú xứ trong làng" có nghĩa là khu làng và phụ cận. "Làng" có thể gồm 1 hay nhiều nóc nhà tranh, có thể được bao quanh bằng tường hay không, có thể có người ở hay không, cũng có thể là một khu trại có người ở trong khoảng hơn 4 tháng. "Phụ cận" của làng là phạm vi một hòn đá rơi xuống do người có tầm vóc trung bình đứng ở cổng làng ném ra, nếu làng có cổng. Theo các Luật sư thì phụ cận là tầm ném đá của một thanh niên luyện cánh tay bằng cách ném đá. Theo luận sư căn cứ vào kinh, thì chỉ là tầm ném đá khi người ta đuổi quạ. Nếu làng không có tường ngăn ranh giới thì "phụ cận của nhà" là tầm nước rơi do một người đàn bà đứng từ cửa nhà ở bìa, bưng đổ hắt ra. Từ điểm nước rơi, tầm ném đá theo cách vừa kể gọi là làng. Từ chỗ này, trong phạm vi ném hòn đá thứ hai, là phủ cận làng.

49. "Rừng", theo định nghĩa của Luật là "Trừ làng và phụ cận, tất cả đất còn lại là rừng" (Luật iii, 46). Theo A-tỳ-đàm thì "Ra khỏi trụ mốc ranh giới làng gọi là rừng." (Phân biệt luận 251). Nhưng theo kinh, thì đặc điểm của rừng là "Một trú xứ ở rừng là khoảng cách 500 độ dài của cái cung" (Luật iv, 183). Có nghĩa là phải đo bằng cung của người dạy bắn cung từ cột trụ cổng làng nếu có, hoặc từ một tầm đá ném nếu làng không cổng, cho đến bức tường của trú xứ tự viện ở rừng.

50. Nhưng nếu tự viện không có tường thì theo các Luật giải, đo bằng cách lấy cái nhà ở đầu tiên làm ranh giới, hoặc lấy nhà ăn, chỗ họp, cây bồ đề, chánh điện làm ranh, dù cách xa nhà ở trong tự viện. Nhưng Luận Trung bộ nói bỏ vùng phụ cận của viện và của làng, khoảng cách phải đo là giữa hai tầng đá rơi.

51. Ngay cả khi làng ở gần kề, có thể nghe tiếng người từ trong tự viện, tự viện ấy vẫn được xem là trú xứ ở rừng nếu khoảng giữa có những mỏm đá, sông v.v... ngăn cách không thể đi thẳng đến và độ dài khoảng cách đường thủy là 500 cung. Nhưng nếu người nào cố ngăn bít chỗ này chỗ kia trên đường vào làng, làm cho nó dài ra để có thể bảo rằng mình làm đúng luật thì đó là khổ hạnh bịp.

52. Nếu y chỉ sư hay giáo thọ sư của hành giả bị bịnh và ở rừng không thể kiếm được những gì cần cho bịnh, thì có thể đưa thầy đến một trú xứ ở làng để săn sóc nhưng phải rời làng đúng lúc để trở lại rừng vào lúc rạng đông. Nếu cơn bịnh gia tăng vào lúc trời gần sáng thì hành giả phải lo cho vị thầy chứ không được bận tâm về sự giữ gìn khổ hạnh của mình.

53. Khổ hạnh này cũng có ba bực. Cấp 1, người ấy phải luôn luôn trở về rừng vào lúc bình minh. Cấp 2, có thể cư trú tại 1 khu làng vào bốn tháng mùa mưa. Cấp 3, có thể ở làng luôn cả mùa đông.

Nếu trong thời gian đã định, 3 hạng nói trên rời rừng để đi nghe pháp tại một trú xứ ở làng, khổ hạnh của họ không bị hỏng nếu trở lại rừng đúng lúc bình minh, hoặc trên đường về vào lúc bình minh. Nhưng nếu giảng sư đã đứng lên mà vị ấy nằm 1 lát rồi ngủ quên khi mặt trời đã mọc, hoặc ở lại cố ý, cho đến khi mặt trời mọc, thì khổ hạnh ở rừng bị phá.

54. Và đây là những lợi lạc trong khổ hạnh ở rừng. Một tỳ kheo ở rừng tác ý vào lâm tưởng (Trung, kinh 121) có thể đạt được ngay trong hiện tại định tướng chưa đạt, hoặc duy trì định tướng đã đạt. Bậc Đạo sư hài lòng về vị ấy, như kinh nói: "Này Nàgita, ta hài lòng về vị tỳ kheo sống ở rừng" (Tăng chi iii, 343). Khi sống tại một trú xứ xa vắng, tâm hành giả không bị dao động bởi những sắc pháp không thích đáng v.v... Vị ấy khỏi những lo âu, từ bỏ bám víu vào đời và thưởng thức lạc thú độc cư. Hạnh đầu-đà khác như phấn tảo y v.v... dễ dàng tu tập đối với vị ấy.

55.

Độc cư nơi xa vắng

Làm cho tâm hân hoan

Đấng Đạo sư hài lòng

Vị độc cư rừng thẳm,

Người vui hạnh ở rừng

Lại được hưởng hương vị

Còn hơn cả giá trị

Hạnh phúc của vua trời.

Áo giáp y phấn tảo

Tung tăng trong rừng già

Lâm tuyền dễ thực hiện

Bao nhiêu hạnh đầu đà.

Tỳ kheo ấy chắc chắn

Làm quần ma kinh hoảng

Bởi thế người có trí

Nên vui hạnh ở rừng.

56.

ix) Hạnh ở gốc cây: Được thọ trì bằng cách thốt lời nguyện: "Tôi từ chối một mái nhà" hoặc "Tôi theo khổ hạnh ở gốc cây".

Vị theo khổ hạnh này nên tránh những loại cây như sau: cây gần chỗ biên giới, cây có thờ cúng, cây cao su, cây ăn trái, cây có nhiều dơi, cây có lỗ hổng, cây đứng giữa một tự viện. Vị ấy có thể chọn một gốc cây ở phía ngoài một ngôi chùa. Đây là chỉ dẫn.

57. Khổ hạnh này cũng có ba bực. Cấp 1 không được phép quét dọn sạch sẽ gốc cây đã chọn, mà chỉ có thể dùng chân để hất đi những lá rụng trong khi ở. Người theo cấp 2 có thể nhờ 1 người nào đi ngang quét dọn gốc cây. Cấp 3 có thể sai những chú tiểu trong chùa quét, san bằng đất, rải cát, làm rào quanh gốc cây với một cái cổng vào. Đến ngày lễ lạc, người ở gốc cây nên ngồi vào một chỗ nào khuất nẻo.

Lúc nào một trong ba hạng nói trên có trú xứ dưới một mái che thì khổ hạnh bị phá.

58. Những lợi lạc là, vị ấy làm đúng theo Luật nói: "Xuất gia bằng cách tùy thuộc vào một trú xứ gốc cây" (Luật i, 58) được đức Đạo sư tán thán, vì "không có giá trị, dễ kiếm và không lỗi" (Tăng chi ii, 26); tưởng về vô thường được khơi dậy khi thấy lá cây luôn thay đổi, sự tham chỗ trú và ưa xây cất không có mặt nơi vị ấy, vị ấy sống cộng trú với chư thiên, phù hợp nguyên tắc ít muốn, v.v...

59.

Đức đạo sư ca tụng

Một trong những tùy thuộc

Chỗ nào bằng gốc cây

Cho người ưa tịch tĩnh?

Độc cư dưới gốc cây

Được chư thiên hộ vệ

Vị ấy sống chơn tu

Không tham về trú xứ.

Nhìn lá cây xanh non

Trở màu đỏ lục vàng

Lần lượt đều rơi rụng

Hết tin ở trường tồn.

Đức đạo sư phú chúc

Gốc cây nơi vắng vẻ

Không người trí nào chê

Vì dễ quán sinh diệt.

60.

x) Hạnh ở ngoài trời: Được thọ trì bằng cách thốt lời nguyện: "Tôi từ chối mái nhà và gốc cây" hoặc "Tôi tu hạnh ở giữa trời".

Người theo hạnh này được phép đi vào nhà Bố-tát để nghe pháp hoặc bố-tát. Nếu trong khi vị ấy đang ở trong nhà mà trời mưa, vị ấy có thể chờ hết mưa rồi đi ra. Vị ấy có thể vào nhà ăn, nhà bếp để làm phận sự hoặc vào dưới một mái che để hỏi những thượng tọa tỳ-kheo về một bữa ăn, vào để dạy hay học, để khuân vác đồ đạc từ ngoài. Nếu đang đi mang theo đồ dùng của các thượng tọa mà trời đổ mưa thì được vào một chỗ trú cho nhanh, nhưng nếu không mang gì cả thì phải đi với tốc độ bình thường vào chỗ trú. Luật này cũng áp dụng cho người ở gốc cây. Đây là chỉ dẫn.

61. Có ba cấp bực. Cấp 1 không được ở gần một gốc cây, mỏm đá hay nhà. Phải dùng một tấm y làm lều mà ở giữa trời. Cấp 2 được ở gần một gốc cây, tảng đá, nhà, mà không ở dưới đó. Cấp 3 thì có thể ở dưới một hốc đá không có ống máng (đục để ngăn mưa lọt), dưới lều bằng cành cây, dưới một tấm lều vải được hồ cho cứng và dưới một cái lều của người canh ruộng bỏ không.

Lúc họ đi vào dưới một mái nhà hay một gốc cây để ở thì khổ hạnh bị phá. Những vị tụng Tăng chi bộ bảo, khổ hạnh của họ bị phá khi một trong ba hạng cố ý ở dưới một gốc cây... vào lúc mặt trời đã mọc.

62. Có những lợi lạc như sau: Khỏi có những chướng ngại do chỗ trú gây ra, trừ được hôn trầm biếng nhác. Hạnh của vị ấy xứng đáng lời ca tụng "như thú rừng, tỳ kheo ấy sống không ràng buộc và không nhà" (Tương ưng i, 199). Vị ấy thong dong, muốn đi đâu cũng được, sống phù hợp với nguyên tắc ít muốn, biết đủ ...

63.

Nhờ ở nơi khoảng trống

Tỳ kheo thêm tinh cần

Dễ kiếm, tâm bén nhạy

Như con nai giữa rừng

Hết hôn trầm biếng nhác

Dưới vòm trời đầy sao

Trời trăng làm ánh sáng

Thiền định đem hân hoan.

Hương vị độc cư lạc

Vị ấy sẽ tìm được

Khi sống giữa đất trời

Người trí hãy yêu thích.

64.

xi) Hạnh ở nghĩa địa được thọ trì với 1 lời nguyện: "Tôi từ chối chỗ trú không phải nghĩa địa" hoặc "Tôi tập hạnh sống tại nghĩa địa". Người ấy không được ở một nơi chỉ có cái tên là "đất nghĩa trang" vì chỗ nào không có 1 tử thi được đốt thì không phải nghĩa địa. Nhưng khi có 1 tử thi đã được đốt ở đấy, thì chỗ ấy trở thành nghĩa địa, dù có bị bỏ phế đã hơn 10 năm.

65. Một người sống ở nghĩa địa không được sai làm sẵn những đường đi, lều trại ... đặt sẵn bàn ghế giường, nước rửa, nước uống và giảng pháp, vì khổ hạnh là việc trọng đại hơn vị ấy phải tinh cần và phải báo cho các bậc trưởng lão hoặc chính quyền địa phương biết để ngăn ngừa sự lôi thôi. Khi đi kinh hành, nên vừa đi vừa nhìn giàn hỏa (để thiêu tử thi) với nửa con mắt. Trên đường đi đến nghĩa địa, vị ấy phải tránh những chính lộ và theo con đường mòn. Cần nhận kỹ những sự vật ở đấy vào lúc ban ngày để về đêm, khỏi tưởng ra những hình thù ghê sợ. Ngay cả lúc phi nhân (ma) có đi vất vưởng vừa đi vừa rú lên, vị ấy cũng không được ném vật gì vào những hồn ma ấy. Không được bỏ công việc đi đến nghĩa địa dù chỉ một ngày. Những vị tụng đọc Tăng chi bộ kinh bảo, sau khi trải qua canh giữa tại nghĩa địa, hành giả được phép rời khỏi vào canh cuối. Không được ăn những thứ như bột mè, bánh bao, cá, thịt, sữa, dầu ... những thứ ma ưa thích. Không được đi vào những gia đình. Đây là chỉ dẫn.

66. Khổ hạnh này cũng có 3 bực. Cấp 1 phải sống tại những nơi luôn luôn có việc thiêu đốt, tử thi và tang lễ. Cấp 2 được phép sống ở nơi chỉ có 1 trong 3 điều ấy. Cấp 3 có thể sống tại 1 nơi chỉ có những đặc tính của 1 nghĩa địa như đã nói trên.

Khi 1 trong 3 hạng người ấy có trú xứ tại 1 nơi không phải nghĩa địa thì khổ hạnh bị phá. Những vị tụng đọc Tăng chi bộ thì bảo khổ hạnh bị phá vào ngày nào mà 1 trong 3 hạng ấy không đi đến nghĩa trang.

67. Những lợi ích như sau: Hành giả được sự tưởng niệm về cái chết, sống tinh tấn, tưởng bất tịnh luôn hiện tiền, tham dục biến mất vì luôn luôn thấy được thực chất của thân thể. Vị ấy có tỉnh giác cao độ, từ bỏ 3 kiêu mạn về sự sống, tuổi trẻ và vô bịnh, chinh phục sợ hãi khiếp đảm, phi nhơn tôn trọng vị ấy. Vị ấy sống đúng theo hạnh tri túc thiểu dục...

68.

Hành giả ở nghĩa địa

Ngủ cũng thường tinh tấn

Tử tưởng luôn hiện tiền

Tham dục nào bén mảng

Ý thức đời phù du

Tận trừ mọi kiêu mạn

Với người hướng Niết-bàn

Hạnh này nhiều lợi lạc.

69.

xii) Khổ hạnh nghỉ đâu cũng được thọ trì bằng cách phát nguyện: "Tôi từ bỏ lòng tham đắm sàng tòa" hoặc "Tôi giữ hạnh nghỉ đâu cũng được". Người lập hạnh này phải bằng lòng với bất cứ chỗ nghỉ nào mình có được, khi người phân phối bảo: "Chỗ này thuộc về ông" vị ấy không được bảo người nào dời chỗ.

70. Có 3 cấp bực. Cấp 1 không được hỏi thăm về trú xứ dành cho mình, như: "Có xa không?" hoặc "Có quá gần không?" hoặc "Chỗ ấy nóng không?" hoặc "Chỗ ấy lạnh không?". Cấp 2 được phép hỏi nhưng không được đi quan sát trước. Cấp 3 thì được đi quan sát trước và nếu không thích, có thể chọn một chỗ ở khác.

Khi lòng tham đối với trú xứ khởi lên trong tâm những vị này, thì khổ hạnh bị hỏng. Đây là phá giới ở khổ hạnh này.

71. Có những lợi lạc như sau: vị ấy làm đúng lời khuyên "Vị tỳ kheo nên hỷ túc với những gì mình có được" (Luật iv, 259), có tâm nghĩ tưởng đến những người đồng phạm hạnh, từ bỏ so đo cao thấp, bỏ tâm thuận nghịch, đóng cái cửa tham muốn, sống theo hạnh thiểu dục tri túc...

72.

Người ở đâu cũng được

Hài lòng cái mình có

Ngủ nghỉ trong an lạc

Dù trên đệm cỏ khô.

Không ham cầu chỗ tốt

Không ghét chỗ thấp xấu

Giúp đỡ bạn đồng tu

Tỳ kheo còn ngơ ngáo.

Bởi vậy người có trí

Hỷ túc với sàng tòa

Đây hạnh đáng yêu mến

Được Thế Tôn khen ngợi.

73.

xiii) Khổ hạnh ngồi được thọ trì bằng cách phát nguyện: "Tôi sẽ không nằm" hoặc "Tôi giữ hạnh ngồi không nằm". Hành giả có thể đứng hoặc đi bất cứ giờ nào trong đêm vì chỉ cấm nằm. Đây là chỉ dẫn.

74. Có 3 cấp bực. Cấp 1 không được dùng 1 chỗ tựa lưng hay dây vải băng ngang người hoặc nịt lưng (phòng khi ngủ bị té). Cấp 2 được dùng bất cứ thứ nào trong 3 loại ấy. Cấp 3 được dùng 1 chỗ tựa, 1 băng vải, 1 nịt lưng, 1 gối dựa, 1 "cái 5 chân" và 1 "cái 7 chân". Cái 5 chân là dụng cụ gồm 4 chân và chỗ dựa lưng (ghế dựa). Cái 7 chân là dụng cụ gồm 4 chân, chỗ dựa lưng và 2 bên có chỗ tỳ cánh tay (ghế bành). Tương truyền cái ghế như vậy đã được chế cho trưởng lão Pìthàbhaya (Abhaya ngồi ghế). Vị này chứng chứng quả Bất hoàn trước khi viên tịch. Khi 1 trong 3 hạng người ấy nằm thì khổ hạnh của họ bị phá.

75. Những lợi ích như sau: xiềng xích trói buộc tâm, như "Vị ấy say mê lạc thú nằm dài, nghỉ ngơi, biếng nhác" bị cắt đứt, dễ chú tâm vào đề mục thiền định, dễ tinh cần tinh tấn, phát triển hạnh tu.

76.

Ẩn sĩ ngồi kiết già

Bàn chân trên hai vế

Lưng thẳng ngồi bất động

Làm kinh động ác ma.

Không ưa thú nằm dài

Sa đọa trong biếng lười

Tỳ kheo ngồi an nghỉ

Sáng chói khổ hạnh lâm

Hỷ lạc siêu thế gian

Tuôn phát từ hạnh ấy

Người có trí do vậy

Yêu mến khổ hạnh ngồi.

Trên đây là luận về thọ giới, chỉ dẫn, cấp bực, sự vi phạm và những lợi lạc trong khổ hạnh ngồi.

77. Bây giờ, hãy luận về những điểm kế tiếp (xem Đoạn 3): 4, 5, 6, 7.

78.

(4)Về phương diện Ba tánh: Tất cả khổ hạnh của hữu học, phàm phu và A-la-hán đều có thể thiện hay bất định, chứ không khổ hạnh nào bất thiện (bất định là trường hợp A-la-hán).

Nhưng nếu có người bảo cũng có khổ hạnh bất thiện vì kinh nói: "Người có ác dục, làm mồi cho dục, trở thành một vị sống ở rừng" (Tăng chi iii, 219)... thì nên trả lời: "Người nào có trú xứ trong rừng thì gọi là người ở rừng, nhưng vị ấy có thể là người có ác dục hay thiểu dục. Nhưng như đã nói (Đoạn 11), những khổ hạnh ấy sở dĩ được gọi là đầu đà (dhuta) vì hành giả đã rủ sạch (dhuta) cấu uế bằng cách thọ trì một trong những khổ hạnh ấy. Không ai gọi là khổ hạnh vì người bất thiện có thể hành trì, mà đã bất thiện thì không thể rủ sạch được thứ gì để có thể gọi hạnh của kẻ đó làm là khổ hạnh. Và cái gì bất thiện thì không thể vừa rũ sạch lòng tham (y phục)... vừa trở thành lối thực hành của đạo. Do đó, có thể bảo, không khổ hạnh nào là bất thiện.

79. Những người cho rằng khổ hạnh là ở ngoài ba tánh (không thuộc thiện hay bất thiện hay bất định), thì không có khổ hạnh kể về ý nghĩa.

(Chú thích: ám chỉ những vị ở Abhayagiri tại Amuràdhapura. Họ cho rằng khổ hạnh là một khái niệm chỉ có danh tướng (nàma- pannatti), mà như vậy thì cũng không thể có nghĩa rũ sạch cấu uế, hay khả tính về sự thọ trì, vì theo ý nghĩa tối hậu, chúng phi hữu, vì khái niệm là phi hữu - Hết phần chú thích).

Do rũ sạch cái gì, mà một cái vốn phi hữu có thể được gọi là khổ hạnh? Vậy mà vẫn có câu "Bắt đầu thọ trì những khổ hạnh" (Luật iii 15) do đó thành mâu thuẫn. Cho nên thuyết này (cho rằng khổ hạnh không ở trong ba tánh) không thể chấp nhận.

80.

(5) Kế tiếp, có sự phân biệt giữa ý nghĩa "người tu khổ hạnh", "người nói về khổ hạnh", "các pháp khổ hạnh", "các khổ hạnh" và hạng người nào cần thực hành khổ hạnh.

81. Người tu khổ hạnh là người đã rũ sạch cấu uế. Người giảng nói về khổ hạnh: có người tu khổ hạnh mà không giảng về khổ hạnh, có người giảng về khổ hạnh mà không phải là người tu khổ hạnh, có người không giảng cũng không tu, có người vừa giảng vừa tu.

82. Một người đã rũ sạch những cấu uế nhờ một khổ hạnh, nhưng không khuyên dạy kẻ khác thực hành khổ hạnh, là hạng thứ nhất, như trưởng lão Bakkula (Bạc-câu-la).

Người bản thân chưa tẩy sạch những cấu uế, mà chỉ khuyên dạy kẻ khác tu khổ hạnh, là như trưởng lão Upananda.

Người không tu khổ hạnh cũng không dạy khổ hạnh, như đại đức Làludàyin.

Người vừa tu khổ hạnh vừa dạy tu khổ-hạnh, như bậc tướng quân Chánh pháp là tôn giả Xá-lợi-phất.

83. Những pháp khổ hạnh: là 5 pháp câu hữu với khỗ hạnh: ít muốn, biết đủ, viễn ly, độc cư, và cái có được nhờ các thiện pháp ấy. (Tăng chi iii, 219)

84. Ít muốn và biết đủ là vô tham. Độc cư và viễn ly là: viễn ly thuộc về vô tham, độc cư thuộc vô si. "Cái có được nhờ các thiện pháp ấy" là trí, cái trí nhờ đó một người thực hành khổ hạnh, và kiên trì trong các đức tính khổ hạnh (idamatthità: imehi kusaladhammehi atthi: idam-atthi). Ở đây, nhờ vô tham mà một người rũ bỏ tâm tham đối với những vật bị cấm chỉ. Nhờ vô-si, vị ấy rũ bỏ cái mặt nạ lừa dối khoác ở ngoài những vật ấy để che lấp sự nguy hiểm của chúng. Và nhờ vô tham, vị ấy rũ bỏ đam mê khoái lạc giác quan khi sử dụng những vật dụng hợp pháp. Nhờ vô si, vị ấy rũ bỏ sự say mê khổ hạnh khi thực hành khổ hạnh.

85. Những khổ hạnh là 13 hạnh đầu đà nói trên.

86. Hạng người nào nên tu khổ hạnh: Khổ hạnh thích hợp cho những người nhiều tham và si. Vì sao? Vì việc tu khổ hạnh vừa là một tiến trình khó khăn, vừa là một sự trú trong viễn ly, do khó tiến, mà tham giảm thiểu; do tinh cần trong viễn ly, si giảm thiểu. Hoặc hạnh ở rừng và ở gốc cây thích hợp cho người nhiều sân, vì sân giảm thiểu nơi một người ở những nơi không vướng vào xung đột.

87.

(6) và (7). Theo nhóm và riêng biệt: (6) Theo nhóm, thì những khổ hạnh chỉ gồm có tám: ba chính và năm lẻ. Ba chính, là khất từng nhà, nhất tọa thực, và ở ngoài trời. Hạnh khất thực từng nhà bao gồm luôn cả hạnh ăn đồ khất thực; ăn bằng bát, và không ăn tàn thực bao gồm trong hạnh nhất tọa thực. Và một người đã ở ngoài trời thì cần gì phải thọ giới ở gốc cây, hay giới nghỉ chỗ nào cũng được? Bởi vậy, chỉ có ba khổ hạnh chính này, cùng với năm khổ hạnh riêng biệt là ở rừng, mặc y phấn tảo, hạnh ba y, hạnh ngồi và hạnh ở nghĩa địa làm thành tám khổ hạnh mà thôi.

88. Lại nữa, chúng gồm bốn: hai liên-hệ y phục, năm liên hệ thực phẩm, năm liên hệ trú xứ, và 1 liên hệ đến sự tinh cần (khổ hạnh ngồi).

Lại nữa, các khổ hạnh rút lại chỉ gồm hai: 12 hạnh thuộc về tứ sự, và một về tinh cần. Và gồm hai, xét theo cái gì nên tu tập cái gì không nên. Khi một người tu khổ hạnh thấy đề tài quán tưởng của mình được tiến bộ, thì nên tu khổ hạnh, nhưng nếu không tiến mà còn thối, thì không nên tu. Khi vị ấy thấy dù khổ hạnh hay không, thiền- quán vẫn tiến, thì nên tu khổ hạnh vì lòng thương tưởng đến hậu lai. Và khi vị ấy thấy, dù tu khổ hạnh hay không, đề tài thiền quán vẫn không tiến bộ, thì vị ấy vẫn nên tu khổ hạnh, để tạo một thói quen tốt cho tương lai. Do đó mà nói tất cả khổ hạnh chỉ gồm hai thứ.

89. Và tất cả khổ hạnh đều thuộc một loại, là tư tâm sở. Vì chỉ có một khổ hạnh, đó là cái ý chí, chí nguyện thọ-trì. Sớ giải nói: "Chính tư tâm-sở gọi là khổ hạnh".

90.

(7) Riêng biệt, thì có 13 khổ hạnh cho tỷ kheo, 8 cho tỷ kheo ni, 12 cho sadi, 7 cho sa di ni và tịnh nữ, 2 cho nam, nữ cư sĩ. Như vậy tất cả có 42.

91. Nếu có một nghĩa địa ở khoảng trống phù hợp với khổ hạnh ở rừng, thì một tỷ kheo có thể đồng lúc thực hiện cả 13 khổ hạnh. Nhưng 2 khổ hạnh ở rừng và không ăn tàn thực thì Luật cấm các tỷ kheo ni thực hành. Và cũng khó cho những vị này thực hành 3 khổ hạnh ở giữa trời, ở gốc cây và ở nghĩa địa, vì tỷ kheo ni không được ở 1 mình không có bạn ở chung, mà thực khó tìm được 1 người đồng một khuynh hướng thích ở 1 nơi như vậy và cho dù có 1 người, thì hành giả cũng không thoát khỏi tình-trạng phải sống chung với 1 người khác. Bởi thế, việc tu khổ hạnh của họ không đi đến đâu. Do vậy, khổ hạnh dành cho tỷ kheo ni rút lại còn 8, vì một số khổ hạnh không thể áp dụng cho nữ.

92. Trừ khổ hạnh ba y, 12 khổ hạnh kia dành cho sa di, 7 khổ hạnh (8 khổ hạnh tỷ kheo ni trừ khổ hạnh ba y) dành cho sa di ni và tịnh nữ. Hai khổ hạnh nhất tọa thực và ăn bằng bát là đặc biệt thích hợp cho nam nữ cư sĩ. Với cách ấy, có hai loại khổ hạnh.

93. Đến đây, chấm dứt luận về những khổ hạnh được thọ trì để viên mãn các đức đặc biệt (ít muốn, biết đủ, v.v...) nhờ đó phát sinh thanh tịnh giới, như được tả trong thanh tịnh đạo, đạo lộ được chỉ rõ trong bài kệ dưới ba đề mục Giới, Định và Tuệ:

Người trú giới có trí

Tu tập tâm và tuệ

Nhiệt tâm và thận trọng

Tỷ kheo ấy thoát triền. -- (Tương ưng, i, 13)

Chương này được soạn để làm hoan hỷ những người lành.

Chân thành cám ơn Tỳ kheo Giác Đẳng đã có thiện tâm gửi tặng phiên bản điện tử (Bình Anson, 10-2000)

Tìm hiểu về Giới luật (Sìla) trong Phật giáo

Thích Quang Thạnh

Theo quan điểm Phật Giáo, trong tất cả loại hữu tình chúng sanh, con người luôn đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển tâm linh (tu tập); vì thế, mục đích của Phật Giáo là nhắm vào đối tượng con người để hướng dẫn họ có một cuộc sống hoàn toàn chơn thiện mỹ, và trở thành người có nhân cách đạo đức hoàn thiện. Đồng thời, Phật Giáo luôn dạy cho họ phương cách làm thế nào để sửa đổi từ một con người có đức tánh xấu thành một con người có đức tánh tốt, từ đối tượng vô minh trở thành một đối tượng trí thức, từ một con người có tư tưởng tiêu cực-bi quan-thụ động-và xấu xa ... trở thành con người có tư tưởng tích cực-lạc quan-năng động-và tốt đẹp.

Đạo đức Phật Giáo là lối sống luôn mang lại an lạc và hạnh phúc cho con người. Nó nêu bật vị trí quan trọng cao tột của con người và chứng minh rằng con người có khả năng đạt được chơn giá trị đạo đức tối thượng(giải thoát) nếu như vị ấy có đủ ý chí vàsự nổ lực tự thân . Đặc biệt, Đạo đức Phật Giáo là lối sống cao thượng dạy con người:

"Tránh làm các điều ác, tu tập các việc lành, giữ tâm ý trong sạch. Đó là lời dạy của chư Phật." (To eschew all evils, to perform good actions, and to purify one’s mind. That is the teaching of the Buddhas) [1]

Sống đạo đức có nghĩa là sống phù hợp với việc làm thiện qua Thân-Khẩu-Ý(Tam nghiệp), sự tuân thủ giới luật(Sìla) là một trong những phương pháp đạo đức Phật giáo huấn luyện 3 nghiệp của con người loại trừ các phiền não nhiễm ô ở đời, và đạt được sự thanh tịnh về thân-khẩu-ý của chính mình:

" Người luôn thận trọng lời nói, khéo phòng hộ tâm, không phạm điều ác về thân, và giữ các phương pháp tu tập này thanh tịnh; sẽ chứng được đạo của Thánh nhân dạy." (He who guards his speech, restrains his mind, commits no wrong by his body, and thus keeps these roads of action clean, will achieve the way taught by the wise) [2]

Bằng cách thực hành đúng đắn về giới được đức Phật thiết lập, hàng giả diệt trừ tất cả những phiền não lậu hoặc: Tham-Sân-Si, bẻ gãy những lạc thú trần tục, giải thoát tất cả mọi khổ đau, và đạt đến sự thanh tịnh 3 nghiệp(thân-khẩu-ý) cùng với tâm và tuệ giải thoát. Về phương diện thế gian, bất cứ xã hội hay một tổ chức đoàn thể nào(như: trường học, cơ quan, xí nghiệp, nhà máy ... ) muốn ổn định trật tự xã hội và hoạt động các công việc của đoàn thể một cách có hiệu qủa cao, xã hội hay đoàn thể đó phải tự ấn định cho riêng nó những quy tắc hay điều luật đối với kỷ luật tập thể. Mặt khác, muốn thực hiện cuộc cách mạng đạo đức xã hội và môi trường sống của con người, điều trước tiên là phải cải tạo tư tưởng đạo đức cá nhân qua phương pháp tu tập và sự thực hành giới. Điều này có nghĩa là nếu con người muốn cải cách lại nền đạo đức xã hội ngày càng trở nên tốt đẹp mà không có sự chuyển hóa đạo đức cá nhân bằng sự thạnh lọc thân-khẩu-ý trở nên thanh tịnh, cuộâc cải cách đó chỉ là sự cải tạo hình thức bề ngoài mà thôi.

Theo lời dạy cơ bản của đức Phật, sự tu tập giới là một sự biểu lộ tình thương và lòng từ mẫn vô hạn đối với tất cả chúng sanh. Lòng từ bi của Phật giáo được biểu lộ không chỉ riêng đối với tất cả nhân loại mà còn được biểu hiện qua thái độ Bất Hại(Ahimsà) đối với tất cả loài thú vật và thảo mộc. Với từ ngữ " Bất hại(Ahimsà)" không có nghĩa là "không va chạm". Nó có nghĩa là " không tàn phá" và " không hủy diệt" . Đó là một thái độ truyền thống của đạo Phật được bắt nguồn từ lời dạy của đức Phật cách đây hơn 25 thế kỷ. Thái độ này được biểu hiện qua các nước Phật giáo bằng những phương pháp đặc biệt như là: trồng cây để che bóng mát ở 2 bên đường, trồng các loại dược thảo khác nhau để chữa bệnh, xây dựng các bệnh viện dành cho người bệnh cũng như các trạm thú y dành cho thú vật, ... dưới triều đại của vua A Dục vào khoảng 300 trước công nguyên (planting trees for shade on two road-sides, planting various kinds of medicinal trees for curing, and building hospitals for the humans as well as clinics for animals, ect ... , under the reign of King Asoka-300BC) [3]

Đối với Phật giáo, con người thuộc về tự nhiên, vũ trụ được hình thành do các yếu tố nhân và duyên. Do đó, con người được bao gồm trong thiên nhiên và ngược lại. Nếu con người cố ý hủy hoại tự nhiên, điều đó có nghĩa là con người tự phá hủy chính mình. Vì con người và tự nhiên luôn ảnh hưởng qua lại và mối liên hệ lẫn nhau. Để chứng minh ý nghĩa này, nhà sinh thái học người Anh, ông A.Macfadyen đã phát biểu rằng:

" Sinh thái học tự nó liên quan đến mối quan hệ qua lại giữa sinh vật sống, thảo mộc, hoặc loài động vật, và môi trường của chúng ... " (Ecology concerns itself with the interrelationship of living organism, plants, or animals; and their environment ... ) [4]

Mặt khác, theo quan điểm Phật Giáo, sự đòi hỏi của con người tiếp xúc với thiên nhiên giống như những chú ong tiếp xúc với hoa ; dù hút mật hoa, ong không bao giờ làm tổn hại hương sắc của hoa : "Như ong hút mật hoa , ra đi không làm hại hương và sắc, cũng vậy bậc Thánh đi vào làng" (As the bee collects honey from flowers and departs without doing any harm to their scent, so let a sage dwell in the village) [5] . Đó là nguyên tắc sống đạo đức đối với các hàng đệ tử Phật được biểu lộ bằng sự tuân thủ giới luật (Sìla).

Trước khi thực hành giới luật Phật Giáo, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu và nghiên cứu về giới luật (Sìla) trong Phật Giáo. Đó là đề tài mà người viết muốn giới thiệu đến với quý đọc giả.

I . Nguyên từ của Sìla

1. Định nghĩa về "Sìla":

Từ "Sìla" không có nghĩa là những điều luật, quy luật, hay những quy tắc ... buộc con người phải tuân thủ như : trong nhà trường, cơ quan, các ban ngành đoàn thể, các tổ chức xã hội, hay ở các tôn giáo khác. Một vài học giả đã giải thích Sìla với ý nghĩa khác qua nhiều phương diện khác nhau như : Về phương diện quy tắc và lòng từ, "Sìla" có nghiã là: sự hướng dẫn về tư cách đạo đức (guide for behavior) [6]; hoặc phép tắc để hành xử (rule for action) [7]; hay có nghĩa khác là lời dạy, mệnh lệnh, sự ngăn cấm, quy luật, ... v..v..(precept, command, prohibition, dicipline, ect.) [8]. Về phương diện đạo đức, "Sìla" có nghĩa là: giới hạnh (Virtue), như tác giả B.Buddhaghosa đã định nghĩa: "Giới hạnh là gì? Đó là những trạng thái bắt đầu bằng sự hiện diện củ Tư tâm sở trong một con người xa lánh việc Sát Sanh(không giết hại chúng sanh), ... v ... v ... ; hoặc trong con người thực hành viên mãn các học giới " (What is Virtue? It is the states beginning with volition present in one who abstain from killing living-beings,etc., or in one who fulfils the practice of the duties) [9].

Đặc biệt, về phương diện tu tập, "Sìla" là từ ngữ của Pàli được hiểu theo nhiều nghĩa như : "việc thực hành đạo đức, đức tính tốt, đạo đức Phật giáo,và điều lệ về đạo đức" (moral practice, good character, Buddhist ethic, and code of morality) [10]. Trong Từ Điển Sanskrit-Anh, nó được định nghĩa như sau: " Theo từ ngữ Phật học Sanskrit, Sìla được giải thích là: phong cách cư xử theo đạo đức, là một trong 6 hoặc 10 pháp Ba-la-mật; hoặc được giải thích là: giới điều về đạo đức. Theo Phật giáo, có 5 giới hay còn gọi là 5 phép tắc cơ bản về phong cách đạo đức" (According to Sanskrit word of Buddhist "sìla", it is explained as ‘Moral Conduct’, is one of the six or ten perfection or Pàramitàs ; or ‘Moral Precept’. With Buddhism, there are five fundamental precepts or rules of moral conduct) [11].

Theo quan điểm người viết, mặc dù từ "Sìla" thuộc Pàli và từ "Sìla" thuộc Sanskrit có phần khác nhau một chút về hình thức dấu, chúng có cùng một nghĩa tương đồng và luôn nhấn mạnh về phương cách thực hành và ứng dụng về Sìla trong cuộc sống con người, hầu mang đến cho họ một lối sống hoàn toàn chơn thiện mỹ với niềm vô biên an lạc và hạnh phúc tối thượng. Theo quan điểm Phật giáo, Sìla bao gồm 2 nghĩa: giới điều về đạo đức (theo phương diện đạo đức), và phong cách cư xử về đạo đức (theo phương diện tu tập). Với nghĩa đầu tiên, nó được xuất phát từ lời dạy của đức Phật khuyên con người: tránh ác làm lành, tu tập thân-khẩu-ý thanh tịnh, diệt trừ tất cả những phiền não tham-sân-si đưa đến sự an lạc giải thoát cho chính mình. Với nghĩa thứ hai, không những nó khuyên con người qúy mến nhau, thương yêu nhau, thông cảm cho nhau, đoàn kết và giúp đở nhau; mà còn hướng dẫn con người làm thế nào để tu tập Sìla(Giới) thích nghi với mọi tình huống xã hội hầu mang lại lợi ích, an vui và hạnh phúc thật sự cho mình và người. Đây chính là ý nghĩa Sìla tích cực và năng động trong giới Phật giáo. Ý nghĩa Sìla như thế mới có thể đóng góp vai trò quan trọng của nó về phương diện đạo đức trong cuộc sống con người và cộng đồng xã hội ngày nay.

2. Những điều luật của Sìla:

Như chúng ta biết rằng, cuộc sống của các hàng đệ tử phật trong 5 chúng, như là: Tỳ-kheo(Bhikkhus), Tỳ-kheo-ni(Bhikkhunìs), Sa-di(Sràmaneras), Phật tử Nam(Upàsakas), Phật tử Nữ (Upàsikas), được tuân thủ những giới điều của Phật giáo. Nền tảng cội nguồn của những quy điều này truyền đến thế hệ chúng ta từ một hình thức rất sớm với tên gọi là Ba-la-đề-mộc-xoa(Pàtimokkha), và được tập hợp lại từ những quy điều tự viện khác nhau được bao gồm trong Luật Tạng (Vinaya Pitaka).

Ba-la-đề-mộc-xoa có 2 phần : một dành cho Tỳ-kheo bao gồm 227 giới [12], và một dành cho Tỳ-kheo-ni bao gồm 311 giới [13]. Mặt khác, Ba-la-đề-mộc-xoa được phân chia thành 8 loại tội lớn nhỏ khác nhau dành cho Tỳ kheo, và 7 loại tội cho Tỳ-kheo-ni (vì không có 2 pháp Bất Định -Aniyatà) được trình bày tóm tắt như sau:

Số tt

Các loại giới

Tỳ-kheo

Tỳ-kheo-ni

1

Ba-la-di (Pàràjika: Defeat Rules)

4

4

2

Tăng Tàn(Sanghàdisesa:Formal MeetingRules)

13

17

3

Bất Định (Aniyatà: Undetermined Rules)

2

-

4

Xã đọa (Nissaggiyà Pàcittiya: Forfeiture Rules)

30

30

5

Tội Đọa (Pàcittiya: Expiation Rules)

92

166

6

Hướng Bỉ Hối (Pàtidesaniyà: Confession Rules)

4

8

7

Chúng Học (Sekhiya: Training Rules)

75

75

8

Diệt Tránh (Adhikarana Samatha: Legal Question Rules)

7

7

Tổng cộng

227

311

Đó là phần giới Pàtimokkha dành cho Tỳ-kheo và Tỳ-kheo-ni. Tiếp theo là phần 10 giới dành cho vị Sa-di(Sàmanera), đó là tránh xa :

1. Việc sát sanh (Destroying life)

2. Việc trộm cắp (Stealing)

3. Việc tà dâm (Impurity)

4. Việc nói dối (Lying)

5. Việc uống các chất say và rượu mạnh (Arrack and strong drink and intoxicating liquors)

6. Việc ăn phi thời (Eating at forbidden times)

7. Việc ca múa hát xướng và xem nghe (Dancing, singing music and seeing spectacles)

8. Việc đeo tràng hoa thơm và thoa phấn sáp (Garlands, scent, unguents, ornaments, and finery)

9. Việc xử dụng giường cao và rộng lớn (The use of the high or broad beds)

10. Việc cầm giữ vàng bạc (Accepting gold and silver) [14].

Trong sự liên hệ về 10 giới này, tác giả H. Kern đã đề cập về Sìla trong cách diễn đạt khác. Ông viết: "Tất cả10 giới này buột các thành viên trong Tăng đoàn tuân thủ, 5 giới đầu dành cho Phật tử là tránh xa: (1) việc sát sanh, (2) trộm cắp, (3) tà dâm,(4) nói dối, (5) dùng các chất say; 5 giới sau tránh xa: (6) ăn phi thời, (7) tham gia vào các trò chơi giải trí ở đời, (8) dùng phấn sáp và hương thơm, (9) nằm giường trang sức và rộng lớn, (10) giữ tiền bạc." [15]

Về phương diện khác, một số sách đã được các tác giả đề cập về 10 giới theo một trật tự khác, ví dụ như: trong quyển "Đạo Đức Phật Giáo" của tác giả H. Saddhàtissa, ông ta đã đổi lại vị trí của giới thứ 8 sang vị trí của giớiù thứ 9 và ngược lại [16]. Hay trong sách giáo khoa "A Study of the Sphutàrthà Srighanacarasangraha Tika" của Giáo sư Sanghasen Singh, ông ấy đã sắp xếp vị trí của giới thứ 6 sang vị trí của giới thứ 9 va ngược lại. [17]

Chúng ta thấy rằng, tùy theo căn cơ cao thấp của con người mà đức Phật thiết lập ra các giới điều theo mỗi mức độ khác nhau, nhằm giúp con người dễ dàng tu tập tâm thanh tịnh trên con đường tu tập phát triển tâm linh. Mặc khác, dù giới luật (Sìla) có phân chia thành nhiều loại khác nhau, 5 giới đầu và 10 giới đầu vẫn là những giới căn bản và chủ yếu cho tất cả mọi người khi tu tập đạo đức tâm linh; những giới khác được hệ thống hóa một cách chi tiết từ những 10 giới căn bản này. Đăc biệt, 5 giới đầu là nền tảng cơ bản đạo đức chủ yếu trong sự tu tập không những cho tất cả qúy vị Phật tử, mà còn cho tất cả mọi người trong xã hội nếu họ muốn tìm một cuộc sống an lạc và hạnh phúc thực sự, muốn thiết lập một xã hội có trật tự, và muốn xây dựng một thế giới hòa bình. Đó là nền đạo đức luân lý cơ bản được đức Phật thiết lập và hướng dẫn cho con người tu tập đạo đức tâm linh với mục đích vì an lạc và hạnh phúc cho mọi người trong cuộc sống hiện tại cũng như ở tương lai.

II. Khái niệm và hiệu lực của Sìla

1. Khái niệm về Sìla:

Khi đề cập đến Sìla, đầu tiên chúng ta cần nhận thức đúng đắn về khái niệm của Sìla. Như được đề cập về Sìla trong phần đầu giới thiệu, Sìla không có nghĩa là những điều lệ hay những quy tắc như ở: trường lớp, cơ quan, xã hội, hay các tổ chức đoàn thể ... , nó cũng không có nghĩa là: chấm dứt, hay ngăn cấm các hành vi bất thiện như cắt đứt cây cỏ thảo mộc ... Sự tuân thủ Sìla trong đạo Phật nhằm vào ý thức đạo đức cá nhân hầu giúp con người giải thoát tất cả những phiền não ô nhiễm và khổ đau ở đời, mang lại cho họ một cuộc sống hoàn toàn chơn thiện mỹ.

Đức Phật, Ngài nhận rõ hoàn toàn sự đau khổ con người bắt nguồn từ cội gốc phiền não Tham-Sân-Si; vì thế, Ngài đã dùng phương tiện khéo léo bằng cách thiết lập các giới điều về đạo đức cho con người tu tập ý thức cá nhân, và mang lại cho họ sự an vui, hạnh phúc và giải thoát tâm. Từ quan điểm này, chúng ta nhận thấy Sìla trong Phật giáo được bắt nguồn từ sự đau khổ của con người, nó chỉ là phương tiện cho con người nương theo để tu tập thoát khỏi mọi khổ đau khi con người vẫn còn đau khổ. Vì vậy, đứng trên phương diện giải thoát mà nói, sự tuân thủ giới không là cái gì cả, nó chỉ là phương tiện tạm thời để gíup con người thoát khỏi mọi khổ đau. Từ đây, ta có thể nói rằng: Giới (Sìla) là cội gốc của sự Giác ngộ, là nền tảng của Niết bàn, là chiếc bè đưa người qua bể khổ, là chiếc cầu nối liền với bờ Giải thoát.

Mặt khác, sự thực hành Giới (Sìla) có nghĩa là dạy con người làm thế nào để tu tập đạo đức cá nhân, làm thế nào để nhận rõ và thông cảm nổi khổ của con người như của chính mình. Hiểu được khái niệm này, hành giả không những tu tập đạo đức chính mình mà còn không gây đau khổ cho mình và người khác trong cuộc sống cộng đồng xã hội.

Từ sự giải thích ở trên về khái niệm giới, chúng ta hiểu được rằng: Giới trong Phật giáo là nhằm vào sự giải thoát phiền não và sự tu tập đạo đức cá nhân của con người; do đó, sự tuân thủ giới luật (Sìla) trong Phật giáo mang lối thực hành mới mẽ, năng động và tích cực đối với mọi người, mọi xã hội, và mọi thời gian vì tính chất giải thoát của nó. Đó là khái niệm đúng đắn về Giới(Sìla) trong Phật giáo được trình bày như trên.

2. Hiệu lực của Sìla:

Khi nghiên cứu về Phật pháp, chúng ta nhận thấy lời dạy của đức Phật luôn khuyên con người: tu tập đạo đức cánhân, cư xử với nhau bằng tấm lòng nhân ái và vị tha, sống với sự bình đẳng-bác ái-độ lượng-và khoan dung, không làm đau khổ cho mình và người, xa lánh những phiền não và lạc thú ở đời bằng sự tu tập Giới hầu giải thoát khổ đau và đạt được chơn hạnh phúc tối thượng. Hơn nữa, sự tuân thủ giới luật trợ giúp con người phát huy lốisống mẫu mực, thành tựu ý thức đạo đức cá nhân, và đưa con người đến sự an lạc hạnh phúc và giải thoát giác ngộ. Đặc biệt, giới Phật giáo dạy con người nhận thức đúng đắng về phong cách cư xử đạo đức trong mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái, giữa thầy và trò, giữa chồng và vợ, giữa chủ và tôi tớ, và giữa tình bạn với nhau như :

a. Giữa cha mẹ và con cái [18]

Đức Phật đã xác định và nhấn mạnh về mối liên hệ của gia đình bằng cách khuyến khích tất cả mọi người nên duy trì mối quan hệ ràng buột gia đình với nhau , sống với nhau bằng sự tôn trọng nhân cách và được thể hiện qua trách nhiệm và bổn phận của mình trong gia đình. Ngài đã đưa ra 5 điều giới mà người con cần phải tuân thủ:

- Cấp dưỡng cho cha mẹ (Supporting his parets now).

- Thực hiện trách nhiệm và bổn phận của mình đối với cha mẹ (Performing duties incumbent on them).

- Duy trì nòi giống và truyền thống của gia đình (Keeping up the lineage and tradition of the family).

- Làm tròn công việc ma chay đối với người đã khuất (Making gifts in due course to the dead).

Ngược lại, cha mẹ phải đối xử với con cái theo 5 điều :

- Ngăn cản con cái làm những hành động bất chính (Restraining him from evil action).

- Khuyến khích con cái làm những việc có đạo đức (Exhorting him to virtue).

- Hướng dẫn cho con cái có nghề nghiệp ổn định (Training him to a profession).

- Sắp xếp việc cưới hỏi thích hợp cho con cái (Arranging a suitable marriage for him).

- Trao cho con di sản thừa kế đúng lúc (In due time, hanging overhis inheritance)

b. Giữa Thầy và trò [19]

Mối quan hệ giữa thầy và trò được đánh giá rất cao trong Phật giáo. Đức Phật dạy 5 cách được ứng dụng cho học trò đối với Thầy:

- Đứng dậy chào Thầy (Rising from his seat in salutation).

- Hầu Thầy (Waiting upon the teacher).

- Ham học (Desiring to learn).

- Chăm sóc thầy chu đáo (Rendering him personal service).

- Chú tâm mỗi khi nghe lời dạy của Thầy (Paying attention when receiving the teacher’s teachings).

Ngược lại 5 cách này, Thầy giáo phải có 5 bổn phận đốivới học trò:

- Dạy học trò những điều mà Thầy đã được huấn luyện (Training the pupil in that wherein the teacher has been trained).

- Làm cho học trò nắm chắc những điều đã được học (Making the pupil hold fast that, which is well held).

- Dạy bảo học trò hết lòng bằng kiến thức khéo léo của mình (Thoroughly instructing the pupil in the lore of every art).

- Nói tốt cho học trò giữa những người bạn và đồng nghiệp (Speaking well of the pupil among his friends and companies).

- Bảo vệ sự an toàn cho học trò trong mỗi phương diện (Providing for his safety in every quarter).

c. Bổn phận chồng đối với vợ [20]

Để giữ được cuộc sống hạnh phúc gia đình giữa chồng và vợ được lâu dài, Đức Phật dạy 5 bổn phận của người chồng đối với vợ:

- Tôn trọng nhau (Respect).

- Lịch sự nhã nhặn với nhau (Courtesy).

- Trung thành (Faithfulness).

- Tôn trọng quyền làm vợ (Hand over authority to her).

- Cung cấp cho vợ những vật trang sức cần thiết (Providing her with necessary adornment).

Ngược lại, vợ cũng phải biểu hiện 5 bổn phận của mình đối với chồng:

- Thể hiện tốt trách nhiệm của mình đối với chồng (Well performing her duties).

- Biểu hiện lòng mến khách đối với dòng dõi giữa 2 gia đình (Showing her hospitality to the skin of both families).

- Trung thành (Faithfulness).

- Giữ gìn kỷ lưỡng tài sản của chồng (Well watching over the husband’s wealth)

- Khéo léo và linh động thực hiện các việc kinh doanh.(Skill and industry in discharging all her bussiness).

d. Bạn bè với nhau [21]

Trong phần này, đức Phật đãđưa ra 5 phương pháp để cư xử trong tình bạn. Vị ấy phải tự mình làm tròn trách nhiệm của mình đối với bạn theo 5 điều:

- Rộng lượng với bạn (Generosity).

- Nhã nhặn với bạn của mình (Courtesy).

- Có lòng nhân từ (Benevolence).

- Cư xử với bạn giống như cư xử với chính mình (Treating them as he treats himself).

- Nói lời tốt đẹp (Being as good as his word).

Ngược lại, người bạn của vị ấy cũng đáp lại cho vị ấy theo 5 cách:

- Bảo vệ bạn khi bạn không kịp đề phòng (Protecting him when he is off his guard).

- Giữ gìn của cải cho bạn (Guarding his property).

- Là nơi nương tựa cho bạn trong lúc nguy hiểm (Becoming a refuge in danger).

- Không từ bỏ bạn trong lúc khó khăn (Not forsaking him in his family).

- Quan tâm đến gia đình của bạn (Showing consideration for his family).

e. Bổn phận giữa chủ đối với đầy tớ [22]

Đức Phật dạy người chủ phải cư xử với người đầy tớ của mình theo 5 cách:

- Phân công việc phải tùy theo sức khẻo và khả năng của đầy tớ (Assigning their work according to their strength and capabilities).

- Cung cấp đầy đủ thức ăn và lương bổng cho họ (Supplying them with food and wages).

- Chăm sóc họ khi bệnh hoạn (Looking after them in sickness).

- Thỉnh thoảng chia sẽ cho họ những món ăn ngon (Sharing withthem occasional delicacies).

- Cho phép họ nghỉ ngơi đúng lúc (Granting leave at time).

Ngược lại, người tớ phải thể hiện 5 bổn phận trách nhiệm của mình đối với chủ như:

- Thức dậy trước người chủ của mình (Rising before the owner).

- Đi ngủ sau chủ của mình (Going to rest after the owner).

- Bằng lòng với công việc được giao (Contenting themselves with what is given to them).

- Làm việc hết lòng (Well working).

- Làm tốt thanh danh của chủ (Establishing a good reputation for the owner).

Đặc biệt đối với Tăng-ni, bằng sự tuân thủ giới tiểu-trung và giới đại , vị ấy thận trọng những hành vi thiện trong lời nói và việc làm của mình. Sống trong sạch, phẩm hạnh tốt, phòng hộ các căn, vị ấy chánh niệm tĩnh giác. Vị ấy đạt được sự thanh tịnh về thân-khẩu-ý (By the observance of Sìla with the Culla Sìla(Minor Precepts, Majjhima Sìla(Medium Precepts), and Maha Sìla(Major Precepts), one encompasses himself with good deeds in act and word. Pure are his means of livelihood, good is his conduct, guarded the door of his senses, he is mindful and seft-possessed. He attains the purification of body-speech-and mind) [23]. Với sự hòan hảo giới hạnh, vị ấy tẩy trừ tâm tham ái, ác ý, yếu ớt và biếng nhác, trạo cử và hối tiếc, và tâm nghi ngờ (with fulfilment of moral conduct, he purifies his mind of lusts, of malevolence, of weakness and of sloth, of flurry and reget, and of doubt) [24]. Khi 5 phiền não đã được tẩy trừ, tâm vị ấy an tịnh chứng và trú vào Tứ thiền. Sau đó, tâm vị ấy hướng đến Thắng trí, và chứng đắc Tam minh và Lục thông. Đây là kết quả dị thục của đời sống Sa môn trong cuộc đời.

Từ vấn đề được đề cập ở trên, chúng ta có thể nói rằng: sự tuân thủ giới là nhằm vào sự tẩy trừ những hành vi bất thiện, xây dựng một con người đạo đức và gương mẫu trong xã hội, hình thành một xã hội hòa bình và hạnh phúc cho con người. Đây là nguyên tắc đạo đức cơ bản được đức Phật thiết lập vì an lạc hạnh phúc và giải thoát cho mình và người trong cuộc sống hiện tại cũng như trong tương lai.

3. Sự tu tập Giới (Sìla):

Trước khi đề cập về sự tu tập giới, chúng ta không quên đề cập đến công năng và nhiệm vụ của nó. Nhiệm vụ của giới gồm có 2 nghĩa: hành động để chấm dứt tà hạnh và thành tựu đức không lỗi nơi người có giới. Bởi thế khi gọi là Giới, cần hiểu rằng nó có nhiệm vụ chặn đứng các tàhạnh là nhiệm vụ của nó theo nghĩa hành động, và bản chất không lỗi kể như nhiệm vụ của nó trong nghĩa thành tựu. Vì ở đây, chính hành động hoặc sự thành tựu được gọi là nhiệm vụ. Còn công năng và lợi ích của việc trì giới là "phòng phi chỉ ác"(tức là ngăn chặn những việc làm sai trái và đình chỉ các việc ác. Chính nhờ hành trì đúng đắn các giới điều đức Phật chế ra, hành giả đạt được sự thanh tịnh về thân-khẩu-ý và đạt được sự vô uý).

Theo quan điểm của đạo Phật, Giới được đặt trên nền tảng tình yêu thương rộng lớn và lòng thương xót đối với tất cả chúng sanh. Vì thế, muốn thành tựu giới trọn vẹn, chúng ta cần phải sống với sự chế ngự của giới bổn Patimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt. Nhờ vậy, 3 nghiệp được thanh tịnh:

"Thân khẩu ý thanh tịnh, thị danh Phật xuất thế

Thân khẩu ý bất tịnh, thị danh Phật diệt độ"

Thân khẩu ý thanh tịnh tức là: thân tránh xa những điều xấu ác như sát sanh-trộm cắp-tà dâm ...; miệng không nói dối, nói 2 lưỡi, nói lời độc ác ...; ý không móng khởi lên tham-sân-si và tà kiến. Trong khi thực hành giới , chúng ta cần nhất phải giữ gìn thân và miệng bề ngoài cho đúng với giới luật thì tâm trí bên trong mới được trong sạch . Trong và ngoài đều trong sạch, tức nhiên dung nhiếp nhau từ chỗ mê đến chỗ ngộ . Muốn đạt đến chỗ ngộ , hành giả cần phải hướng về những giới điều như : nhiếp luật giới, nhiếp thiện pháp giới, nhiêu ích hữu tình giới( Tam Tụ Tịnh Giới) ... Nếu thực hành đúng Giới học như trên , tức nhiên thân tâm giải thoát được mọi sự ràng buộc và không sanh khởi những hành vi bất thiện. Nhờ có sức mạnh của việc trì giới, chúng ta có thể vượt lên sư chi phối của ngoại cảnh, của nội tâm; hầu tìm đến sự an tịnh cho chính mình ngay trong cuộc đời.

Trong thời đại hiêản nay, người đệ tử Phật ( nói chung) và Tăng - Ni trẻ (nói riêng) cần phải tu tập giới như thế nào để hoà hợp với cuộc đời khi chúng ta thực hiện nhiệm vụ "Truyền trì đạo mạch" của đức Thế Tôn?

Trong kinh Kim cang, có câu :

"Nhất thiết hữu vi pháp - Như mộng , huyễn, bào ảnh

Như lộ diệc như điển - Ưng tác như thị quán".

Thật vậy, vạn vật trên cuộc đời này đều do các duyên hoà hợp mà sinh khởi và hoại diệt khi duyên tan rã. Các pháp đều không trường tồn, luôn sanh diệt diệt sanh, sanh sanh diệt diệt, sanh để rồi diệt, diệt để rồi sanh ... cứ như thế luôn đổi thay biến hoá từ tình trạng này sang tình trạng khác. Chúng như chiêm bao, như huyễn hoá, như bọ bào, như bóng nắng, sương mai, như điện chớp ... nên gọi là vô thường, giả tạm, không thật có ... Người học cần phải biết phân biệt như vậy mà quán sát rằng : con người do Thất đại (Địa, Thủy, Hoả, Phong, Không, Kiến, Thức) giả hợp mà thành. Hay nói khác, do duyên của 5 Uẩn (Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức) giả hợp mà thành một con người, mọi sự vật trên cuộc đời đều do Tứ Đại (Đất, Nước, Gió, Lửa) giả tác thành mà hiện hữu. Tất cả luôn bị sức búa của thời gian tàn phá, tiêu diệt và hủy hoại theo quy luật tất yếu của cuộc sống . Dòng đời luôn vận chuyển theo thời gian mà thay đổi, sanh diệt và không bao giờ đứng yên một chổ. Mọi thứ trên cuộc đời đều phải vận động để tiến hoá, đấùu tranh để sinh tồn. Vì vậy Đức Phật đã từng nói : "Tất cả những lời dạy của Ngài như ngón tay chỉ mặt trăng" . Chúng ta chớ lầm tưởng ngón tay là cứu cánh, nó chỉ là "phương tiện" để chỉ cho mọi người hướng đến mặt trăng mà thôi! Mọi giáo điều của Ngài chỉ là phương tiện để giúp cho con người nương theo đó vượt thoát mọi khổ đau, hầu hướng đến sự an lạc giải thoát cho chính mình. Cũng vậy, giáo điều của Phật chỉ tạm chế ra khi có người trong Tăng đoàn phạm lỗi , nếu không ai có lỗi thì Ngài không chế. Do đó, giới điều của Phật chỉ là phương tiện làm cho con người thuần thục về tư tưởng, về lối sống và ứng xử với nhau một cách tốt đẹp. Nếu con người vốn thuần thục trong giới, họ trở thành những người mẫu mực, chân chánh, thân tâm luôn thanh tịnh thì cần gì phải giữ gìn giới điều. Khi cây chưa bén rễ, chúng ta cần phải có hàng rào (giới) để ngăn cản loài chó, gà không bươi phá. Khi nó bén rễ, phát triển cao lớn, cfnh lá sum xuê thì dù cho không có hàng rào chăng nữa, gà chó cũng chẳng làm tổn ại gì đến cây.

Trong tạng kinh Phật giáo đức Phật có đề cập đến 5 sự lợi ích cho người trì giới và sống đúng giới luật:

a. Tiền của dồi dào qua công việc làm đứng đắn (Acquirement of great wealth through his industry and of strong rectitude)

b. Tiếng lành đồn xa (Good report of him are spread aboard)

c. Khi vào trong bất kỳ hội chúng nào , hoặc xã hội, hoặc giới thượng lưu, hoặc giới Bà la môn, hoặc gia chủ, hoặc những thành viên trong cộng đồng tôn giáo (Sa môn) ... tâm vị ấy không sợ hãi và bối rối. (His entering into whatever society, Nobles, Brahmins, Householders, or members of a religious order,etc., with his confident and self-possessed mind.)

d. Chết không sợ hãi (Death without anxiety)

e. Sau khi chết, vị ấy được thác sanh vào cõi thiên giới (Rebirth into some happy state in heaven after death) [25]

Và ngược lại, đức Phật cũng đề cập 5 sự hãm hại và mối nguy hiểm đến với những ai không tuân thủ giới :

a. Tài sản bị hao hụt ( Falling from great property through sloth and devoid of rectitude)

b. Tiếng ác đồn xa (His evil repute gets noised abroad)

c. Khi vào trong bất kỳ hội chúng nào, hoặc xã hội, hoặc giới thượng lưu, hoặc giới Bà la môn, hoặc gia chủ, hoặc những thành viên trong cộng đồng tôn giáo (Sa môn) ... tâm vị ấy luôn sợ hãi và bối rối. (His entering into whatever society, Nobles, Brahmins, Householders, or men of a religious order,etc., with shy and confused mind)

d. Chết với tâm đầy sợ hãi (Death with full anxiety)

e. Sau khi chết, vị ấy bị thác sanh vào cõi ác thú (Rebirth into some unhappy state of suffering or woe after death) [26]

Nói tóm lại, người Tăng Ni trẻ chúng ta sống trong một thời đại văn minh tiến bộ , cần phải hiểu biết thâm sâu về sự tu tập giới. Chúng ta không nên đóng kín những giới điều của Phật trong một khuôn mẫu nhất định mà phải dùng trí quán sát "Tuỳ Duyên Bất Biến" trong khi tu tập . Dẫu biết rằng giới lànền tảng của trí tuệ, là thềm thang của sự giải thoát, là cửa ngõ của Niết Bàn; song chúng ta phải biết thực hành giới trong từng hoàn cảnh, tình huống khác nhau khi tu tập; miễn là tâm hồn định tĩnh, không tham đắm với ngoại cảnh xung quanh. Giống như cây to lớn phải nảy cành thay lá nhưng không bao giờ rời gốc của nó. Chúng ta cũng vậy, luôn uyển chuyển về sự tu tập giới trong từng hoàn cảnh thích hợp với mình không nên quá khắc khe hoặc phóng khoáng trong việc tu tập giới. Chủ yếu là làm sao thân tâm chúng ta được an tịnh, tướng mạo đoan trang trong một thái độ thoải mái, lịch lãm. Có như vậy, ta mới hoà nhập vào lối sống cuộc đời một cách dễ dàng khi hoá độ. Tinh thần này đã được các vị thiền sư, tổ sư vận dụng nó làm "kim chỉ nam" trong qúa trình hành đạo, cũng như ngài Tùng Thẩm Pháp sư vì muốn khai ngộ cho đệ tử mà tự tay mình bóp chết con mèo trước mặt các hàng đệ tử với một tâm trạng lắng đọng vô tư; như vậy đối với ngài có sát sanh chăng? Ngài Thiền Lão Thiền sư làm cố vấn, ngài Thảo Đường làm quốc sư, ngài Đỗ Thuận Thiền sư được vua Lê Đại Hành mời vào cung bàn luận việc chính trị ngoại giao của nước nhà ... Như vậy, các ngài đã tham đắm danh lợi, hoặc mất tính chất một tu sĩ, hay phá giới chăng?

Là đời hậu tấn, chúng ta phải noi theo tinh thần của các vị tiền bối, luôn "phóng khoáng" trong một "trật tự nề nếp" khi tu học giới mà không chấp chặt ở một giới điều nào cả. Điều quan trọng nhất là luôn duy trì và giữ vững thân tâm mình được thanh tịnh, an lạc; chánh niệm tĩnh giác trong khi đi-đứng-nằm-ngồi-nói năng-cư xử ... một cách lịch thiệp, ôn hoà và nhã nhặn. Như vậy, ta đã biết tực hành giới một cách trọn vẹn. Chúng ta đừng qua niệm rằng: giữ giới tức là mắt thấy sắc không nhìn, tai không dám nghe tiếng, mũi không dám ngửi mùi hương, lưỡi không chịu nếm hương vị, thân không dám va chạm, ý không dám suy nghĩ; đó là những người giữ giới theo sự cố chấp trong từng giới điều. Là con người, lẽ dĩ nhiên chúng ta luôn cần những món ăn vật chất để nuôi cơ thể và những cuộc vui giải trí hầu làm thoải mãn tinh thần của con người khi mệt mỏi. Song, là một tu sĩ Phật giáo, chúng ta phải ăn uống như thế nào để khỏi bị bội thực; tiếp xúc với ngoại cảnh như thế nào hầu không bị ô nhiễm, tham đắm và đừng để mọi người chê bai. Đó mới là người biết sống, biết tu trì giới luật trọn vẹn của Phật. Đạo Phật chúng ta luôn luôn hoà mình vào cuộc đời, mãi mãi là bông sen mang hương thơm đến cho đời và mọi người mà không bị tổn hại đến hương sen. Vì vậy, hoa sen là một hình ảnh tượng trưng cho tinh thần nhập thế của Đạo Phật, tượng trưng một lối sống "tuỳ duyên bất biến" của người tu sĩ trong thời hiện đại với sứ mạng :

"Truyền trì đạo mạch, tục diệm truyền đăng, xiển dương Chánh pháp, lợi lạc quần sanh, báo Phật ân đức" trên tinh thần "Đạo pháp và Dân tộc".

"Hương Chiên đàn Già la

Hương Sen và Vũ quý,

Ngần ấy loại hương vị

Không sánh bằng Giới hương"

(Sandalwood or Tagara, a lotus flower or a vasiki,

Among these kinds of perfume, the perfume of virtue is unsurpassed ) [27]

Hay:

"Ít giá trị hương này

Hương già-la, chiên đàn,

Chỉ hương ngườiđức hạnh

Tối thượng toả thiên giới"

(Scanty is the scent that comes from Tagara and sandalwood but the perfume of those who possess virtue rises up to the gods as the highest.) [28]

III. Kết luận

Đề tài : "Tìm hiểu về Giới Luật (SìLa) trong Phật giáo" là một phần nhỏ trong phạm vi Tạng luật Phật giáo, vì thế theo phạm vi của đề tài, người viết không thể diễn đạt toàn bộ Tạng luật một cách chi tiết, mà chỉ đề cập một phần nhỏ trong phần luật mà thôi. Đó là sự nghiên cứu về: Nguyên từ Sìla (định nghĩa và giới thiệu các giới điều của Sìla) , cũng như đề cập đến khái niệmvà hiệu lực của Sìla trong sự tu tập .

Như trên đã đề cập, Sìla của Phật giáo luôn dựa trên đạo đức (morality) và lòng từ (compassion). Sự tuân thủ giới luật (Sìla) là nhằm vào sự tu tập ý thức đạo đức cá nhân hầu làm cho con người thoát khỏi mọi khổ đau ở đời . Vì thế, đức Phật đã sử dụng nhiều phương tiện thiện xảo bằng cách tạm thiết lập các giới điều cho các đệ tử tuân hành hầu mang lại sự an lạc và hạnh phúc cho con người.

Mặt khác, Sìla của Phật giáo được bắt nguồn từ nỗi đau khổ của con người. Có nghĩa là sự tuân thủ giới luật (Sìla) không là gì cả ; nó chỉ là những phương tiện tạm thời hầu giải thoát con người từ những phiền não vô minh và tham ái, đạt được sự thanh tịnh thân và tâm (giác ngộ giải thoát).

Sống trong thời đại văn minh tiến bộ, chúng ta cần phải hiểu và thực hành giới(sìla) một cách chính xác trong khi tu tập. Có nghĩa là chúng ta không nên cố chấp vào những giới điều của Phật như là một khuôn khổ ấn định không bao giờ thay Đổi, mà hãy quan sát nó bằng trí tuệ sâu xa của chính mình trong khi tu tập giới. Mặc dù Sìla là nền tảng của trí tuệ, là thềm thang của sự giải thoát, là cách cửa của sự Niết bàn, chúng ta phải nhận thức như thế nào khi tu tập giới trong nhiều điều kiện và hoàn cảnh khác nhau với tâm an tịnh của chính mình. Hay nói cách khác vị ấy nên uyển chuyển để tu tập giới trong những tình huống thích hợp với chính mình và không nên giữ một thái độ quá khắc khe hoặc quá lỏng lẻo trong khi tu tập giới. Dĩ nhiên, là một con người, chúng ta cần phải thưởng thức những món ăn ở đời để giữ gìn thân thể và vui chơi nhiều trò chơi giải trí để thoải mái tinh thần; Nhưng điều quan trọng là chúng ta ăn uống như thế nào để không bị bội thực, và làm thế nào để thưởng thức những thú vui ở đời mà vẫn luôn giữ tâm an tịnh và giải thoát. Đó làngười biết tuân thủ giới luật một cách đúng đắn và hợp lý.

"Hương các loài hoa thơm

Không bay ngược chiều gió,

Nhưng hương người đức hạnh

Ngược gió khắp tung bay,

Chỉ có bậc Chân nhân

Toả khắp mọi phương trời"

(The scent of flowers does not travel against the wind, nor that of Sandalwood, or of Tangara and Malika flowers. But the fragance of good people travels even against the wind, a good man pervades every quarter) [29]

Đặc biệt chúng ta nhận thấy rằng : Bất kỳ xã hội nào muốn phát triển và tồn tại lâu dài trong cuộc đời cần phải có những con người xã hội đứng đắn. Con người xã hội đứng đắn là con người hoàn hảo về ý thức đạo đức cá nhân với sự vắng mặt của tham sân si ở nội tâm . Sự tuân thủ giới luật không phải là một cái gông cùm áp đặt con người làm điều này không làm điều kia, nó chỉ giúp cho con người quay về với ý thức đạo đức cá nhân của chính họ và diệt tận mọi phièân não khổ đau. Con người sống trong sự thực hành giới có nghĩa là sống trong ý thức đạo đức của chính mình vì thế, mục đích của giới trong Phật giáo là giáo dục con người trở thành người xã hội gương mẫu, người lý tưởng , và người hoàn hảo trong xã hội .

Vai trò của giới Phật giáo là làm cho con người giải thoát tất cả mọi ràng buộc ở đời cũng như cải tạo những hành vi bất thiện mà con người gây ra trong xã hội. Khi con người sống trong giới (Sìla) và thân tâm trở nên an tịnh không còn phiền não tham sân si, xã hôĩi trở nên an bình, không còn những vấn đề sát sanh, trọm cắp, v.v.; hoặc xung đột, thù oán cũng như những vấn đề xuống cấp đạo đức cá nhân. Về quan điểm môi trường sinh thái, con người xã hội không những giữ gìn môi trường, cây cối, thảo mộc, đường xá sạch và xanh ; mà còn bảo vệ và chăm sóc chúng bằng ý thức đạo đức của chính mình. Kết quả là xã hội và môi trường sinh thái ngày càng phát triển và tồn tại lâu dài từ trong ánh mắt và trái tim của chúng ta. Đối với giáo dục, giới Phật giáo có một nền giáo dục tâm lý vượt hẳn trên nền giáo dục ở đời vì tính siêu việt của nó . Điều này có nghĩa là giới Phật giáo có một phương pháp giáo dục tuyệt vời diệt tận mọi phiền não hầu mang lại an lạc hạnh phúc tối thượng cho con người. Từ quan điểm này, vai trò của giới Phật giáo có sự đóng góp to lớn đói với sự phát triển xã hội hiện nay trong nhiều phương diện khác nhau.

Bên cạnh , vì tầm quan trọng về vai trò của giới (Sìla) trong giai đoạn hiện nay, người viết chỉ hy vọng rằng chúng ta nên có những công trình nghiên cứu rõ ràng về giới của Phật giáo qua hai quan điểm Nam truyền và Bắc truyền Phật giáo, hoặc nên có sự nghiên cứu nghiêm túc về Sìla dựa theo lời dạy nguyên thủy của đức Phật mà không dựa theo tư tưởng của các trường phái khi các nhà học giả Phật giáo muốn thực hiện công trình của mình . Tại sao? Vì mỗi trường phái đều có những khái niệm về Sìla riêng biệt và khác nhau; do đó, nguyên từ của Sìla ngay càng xa rời với ý nghĩa nguồn gốc của nó , cũng như mất đi vai trò quan trọng của nó trong cuộc sống con người hiện nay.

Ta có thể nói: với tính uyển chuyển năng động và tích cực của việc thực hành Sìla, giới Phật giáo luôn thích nghi với mọi tình huống hoàn cảnh xã hội, và luôn hiện hữu trong cuộc đời như là một sự cần thiết của xã hội ngày nay. Có như vậy đạo Phật mới đứng vững và hiện hữu được lâu dài ở mọi thời gian và không bao giờ bị mai một, như lời phát biểu của cựu thủ tướng Srilanka Bandaranaike đã nhấn mạnh:

"Phật giáo sẽ trường tồn như mặt trời, mặt trăng và loài người hiện hữu trên mặt đất; vì Phật giáo là tôn giáo của con người, của nhân loại nói chung" (Buddhism will last as long as the sun and moon last and the human race exists upon the earth, for it is the religion of man, of humanity as a whole) [30]

Tài liệu tham khảo

I. PRIMARY SOURCES:

1. Rhys Davids, T.W. (trans), Sacred Books of the Buddhists: Dialogues of the Buddha, and F.Max Muller (ed), vol. II, part I, the fifth edition reprinted, Oxford: P.T.S., 1992.

2. Rhys Davids, T.W and C.A.F. (trans), Sacred Books of the Buddhists: Dialogues of the Buddha, vol. III-IV, part II-III, the fourth edition reprinted, Oxford: P.T.S., 1989.

3. Horner, I.B. (trans), The Book of the Discipline - Vinaya Pitaka, vol. III, Oxford: PTS, 1993.

4. Rhys Davids, T.W., and Hermann Oldenberg (trans), The Sacred Books of the East: Vinaya Texts, and F. Max Muller (ed), vol. 13, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers Pvt. Ltd., 1996.

5. Buddhaghosa, B. The Path of Purification, trans. by Đànamoli, the 4th edition, Sri lanka : Buddhist Publication Society, 1979.

II. SECONDARY SOURCES:

1. Vincent A. Smith, The Edicts of Asoka, Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd., 1992.

2. Edward J. Kormondy, The Concept of Ecology, 3rd edition, Delhi: Prentice - Hall of India Pvt. Ltd., 1994.

3. Kern, H., Manual of Indian Buddhism, Delhi: Motilal Banarsidass, 1989.

4. Prof. Sanghasen Singh, A Study of the Sphutàrthà Srighanaca-rasangraha Tika, Delhi: Buddhist Text Society, 1975.

5. Saddhàtissa, H., Buddhist Ethics: Essence of Buddhism, London: George Allen and Unwin Ltd., 1970.

6. Nikunja Vihari Banerjee (trans), The Dhammapada, Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd., 1989.

III. DICTIONARIES:

1. Rhys Davids, T.W., and William Stede, Pali - English Dictionary, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers Pvt. Ltd., 1997.

2. Monier - William, M. Sanskrit - English Dictionary, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers Pvt. Ltd., 1999.

3. Cowie, A.P. (chief-editor), Oxford Advanced Learner’s Encyclopaedic Dictionary, London: Oxford University Press, Oxford, 1992.

4. Paul Procter (chief-editor), Cambridge International Dictionary of English, London: Cambridge University Press, Cambridge, 1995.

5. William Edward Soothill and Lewis Hodous (compilator), A Dictionary of Chinese Buddhist Terms, Delhi: Motilal Banarsidass, 1997.

Delhi, ngày 20/02/2001

Thích Quang Thạnh

Chú Thích

(1) N. V. Banerjee (trans), The Dhammapàda, verse 183, p.103. (Pháp Cú, kệ 183, trang 103).

(2) Ibid., verse 281, p. 109.(Như trên, kệ 281, trang 109).

(3) Vincent A. Smith, The Edicts of Asoka, pp. 6 - 8. ( Những Sắc Dụ của vua A Dục, từ trang 6-8).

(4) Edward J. Kormondy, Concept of Ecology, preface xiv.(Khái niệm về Môâi Trường, lời nói đầu xiv)

(5) N.V.Banerjee (trans), op.cit.,verse 49, p.126.( như trên, kệ 49,trang 126)

(6) A. P. Cowie (ed) , Oxford Advanced Learner’s Dictionary, p.704. (Từ Điển Oxford nâng cao, trang 704).

(7) Paul Proctor (ed) , Cambridge International Dictionary of English, p. 1109. (Từ Điển Anh Văn quốc tế Cambridge, trang 1109).

(8) William Edward Soothill and Lewis Hodous (compilers) , A Dictionary of Chineses Buddhist Terms, p.239. (Từ Điển Thuật Ngữ Phật Học Trung Quốc, trang 239).

(9) B. Buddhaghosa, The Path of Purification, p.7.(Thanh Tịnh Đạo, trang 7)

(10) T. W. Rhys Davids and W. Stede, Pàli- English Dictionary, p.712. (Từ Điển Pàli-Anh, trang 712).

(11) M. Monier-William, Sanskrit- English Dictionary, p. 1079.(Từ Điển Sanskrit- Anh, trang 1079).

(12) T. W. Rhys Davids and H. Oldenberg (trans), The Sacred Book of the East, vol. 13, pp. 3-68 ( Thánh Điển Phương Đông, tập 13, từ trang 3 đến trang 68)

(13) I. B. Horner(trans), The Book of Discpline: Vinaya Pitaka, vol.III, pp. 156-176. (Luật Tạng, tập III, từ trang 156 đến trang 176.)

(14) T. W. Rhys Davids and H. Oldenberg, op. cit., p.211.(như trên, trang 211)

(15) H. Kern, Manual of Indian Buddhism, p.70. (Sách Giáo Khoa về Phật Giáo Aán Độ, trang 70.)

(16) H. Saddhàtissa, Buddhist Ethics: Essence of Buddhism, pp. 87-112. (Đạo Đức Phật Giáo: Nền Tảng của Phật Giáo, từ trang 87 đến trang 112).

(17) Prof. Sanghasen Singh, A Study of the Sphutarthà Srighanacarasangraha Tika, p. 14.

(18) T. W. and C. A. F. Rhys Davids (trans), Sacred Book of the Buddhists: Dialogues of the Buddha, vol. IV, part III, pp. 180-181.(Thánh Kinh Phật Giáo: Trường Bộ kinh, chương IV, phần III, trang 180 đến trang 181).

(19) Ibid., p. 181. ( Như trên, trang 181).

(20) Ibid., pp. 181-182. (Như trên, từ trang 181 đến trang 182)

(21) Ibid., p. 182. (Như trên, trang 182).

(22) Ibid., pp.182-183. (Như trên, từ trang 182 đến trang 183).

(23) T. W. Rhys Davids (trans), op. cit., vol. II, part I, p. 79. (Như trên, chương II, phần I, trang 79).

(24) Ibid., p. 82.(Như trên, trang 82).

(25) Ibid.,vol III, part II,p.91.(như trên, chương III, phần II, trang 91.)

(26) Ibid, pp.90-91. (như trên,, từ trang 90 đến trang 91)

(27) N. V. Banerjee (trans), op.cit.,verse 55, p.127. (như trên, kệ 55, trang 127).

(28) Ibid.,verse 56, p.127. (như trên, kệ 56, trang 127).

(29) Ibid.,verse 54, p.127. (như trên, kệ 54, trang 127).

(30) Phật giáo dưới mắt các nhà trí thức, Tr. 56, T.Tâm Quang dịch.

Source: Buddhism Today, http://www.buddhismtoday.com

Giới Cụ Túc

(Upasampadà)

Tỳ-kheo Tâm Hạnh

Đệ tử của đức Phật không luận xuất gia hay tại gia đều thọ trì giới luật. Giới ở đây được hiểu là bao gồm cả Định và Tuệ - con đường đi đến giải thoát, chứ không chỉ là đạo đức luân lý thế gian thường tình. Trong tám loại luật nghi (Câu Xá luận, phẩm Nghiệp) được truyền thọ từ thời đức Phật đến nay thì chỉ riêng giới cuả Tỳ kheo và Tỳ kheo ni mới được gọi là giới Cụ Túc. Như vậy, thọ giới Tỳ kheo, Tỳ kheo ni hay thọ giới Cụ Túc có nghĩa là chính thức bước vào đời sống của bậc thánh, chứ không phải thọ 227 giới (theo Theravàda, Tứ phần có 250 giới, các bộ phái khác có tăng giảm nhiều). Bởi vì, sau khi thành đạo, đến năm thứ 12 đức Phật mới chế định giới luật, và tất nhiên các vị Tỳ kheo trong thời gian này không có thọ giới tướng như hiện nay. Số lượng học giới mà chúng ta thấy trong giới bổn là do thành quả của cuộc kết tập I sau khi đức Phật nhập Niết bàn.

Giới Cụ túc nguyên ngữ Pàli là Upasampadà. Danh từ này là sự kết hợp của hai từ tố: Upa (Upaka) là gần lại, lui tới, lên cao; Sampàda (Sampatti) nghĩa là sự thành tựu, sự an vui, sự giác ngộ. Như vậy, Upasampadà được hiểu là thân cận, bước lên bậc cao thượng. Do đó, trong Hữu Bộ Bách Nhất Yết Ma (Đại chính, N.1453) Ngài Nghĩa Tịnh dịch là "Cận viên" với ý gần sự giải thoát, trong các bản văn truyền giới Tỳ kheo (Tăng và Ni) thường gọi là tu lên bậc trên, hay...một chút nữa ta sẽ đưa ngươi đến chỗ cao tột... đều xuất phát từ ý nghĩa trên. Như trên đã nói giới Tỳ kheo được gọi là Cụ túc vì thể hiện trọn vẹn mẫu mực đời sống của một vị A La Hán, trong khi đó các loại giới khác chỉ mô phỏng hay thể hiện một phần nhỏ. Đời sống thanh tịnh này được thể hiện trọn vẹn bằng bốn pháp (Catupàrisuddhi sila) nên gọi là Cụ túc. Đó là:

1. Biệt biệt giải thoát luật nghi

2. Phòng hộ căn môn luật nghi

3. Phương tiện sinh sống luật nghi

4. Chánh niệm tính giác thọ dụng luật nghi.

Luật nghi, tiếng Pàli gọi là Samvara (Sila) nghĩa là sự hộ trì, sự thu thúc, sự ngăn chặn. Luật nghi này được nguyện giữ trọn đời và không bị hạn chế do năm trường hợp:

1. Giữ giới chỉ với loại hữu tình nào đó,

2. Chỉ giữ một chi phần nào của giới,

3. Chỉ giữ giới ở tại địa phương nào đó,

4. Chỉ giữ giới ở thời gian nào đó

5. Chỉ giữ giới lúc bình thường, trừ chiến tranh.

Nếu giữ giới mà bị hạn chế do một trong năm yếu tố trên thì chỉ gọi là diệu hạnh chứ không phải luật nghi (Câu Xá luận, phẩm Nghiệp). Bốn loại luật nghi còn gọi là bốn thanh tịnh giới là:

I. Biệt biệt giải thoát luật nghi (Pàtimokkha samvarasìla): Biệt biệt giải thoát luật nghi có nghĩa là giữ giới nào thì ngăn chặn hành vi bất thiện ấy, không cho nó len vào tâm và giải thoát được tội lỗi ấy. Đây là sự hộ trì toàn bộ những điều học được quy định trong giới bổn và thấy sự nguy hiểm trong những tội lỗi nhỏ nhặt nhất. Những điều học (giới) này là khả năng ngăn chận sự ô nhiễm bên ngoài theo các phiền não, nghiệp đạo tràn vào tâm làm cho tâm ô nhiểm. Như vậy, biệt biệt giải thoát luật nghi là sự hộ trì thân và ngữ nghiệp bằng những điều học giới trong giới bổn.

II. Phòng hộ căn môn luật nghi (Indriya samvarasila - phòng hộ căn môn): Kiểm soát các giác quan, nơi mà sự ô nhiểm len lén đi vào tâm ý. Khi mắt tai... sáu căn tiếp xúc với sáu trần. Tỳ kheo luôn kiểm soát sự sinh diệt của các cảm thọ (thọ), quán sát sự hoạt động của căn và trần (nội ngoại thân), quán sát sự sinh diệt của tâm ý khi ý căn tiếp thu đối tượng pháp - trần (tâm), quán sát sự hoạt động của tưởng và hành khi tiếp thu các đối tượng (pháp) (Trung bộ kinh, tập I, trang 25 và 132, lược.). Như vậy, trọn đời, bất cứ lúc nào vị Tỳ kheo cũng phải an trú trên bốn niệm xứ.

III. Phương tiện sinh sống luật nghi (Ajìva pàrisùddhisìla): Nuôi sống bằng các phương tiện trong sạch nghĩa là sống theo bốn truyền thống của chư Phật trong mười phương ba đời, gọi là bốn Thánh chủng. Thánh chủng nghĩa là dòng họ hay dòng dõi cao quý. Dòng Bà la môn sống bằng cúng bái, xem ngày giờ, thiên văn địa lý, bói toán...dòng Sát đế ly cầm quyền, sống bằng cách chiến đấu với vũ khí, dòng Phệ xá sinh sống bằng các nghề buôn bán, gieo trồng, làm thợ; dòng Thủ đà la sống bằng các nghề làm thuê...;nhưng dòng họ của chư Phật không sinh sống theo các hình thức mang tính chất cạnh tranh và áp bức người khác hay bị người khác áp bức.

Cho nên, trong dòng họ chư Phật có bốn sự truyền thừa: đó là che thân bằng ba tấm y do bố thí; nuôi lớn nhục thân bằng cách khất thực với một cái bình bát; ở dưới gốc cây, rừng vắng hay hang động; trị bệnh bằng các loại thuốc dễ tìm. Nói cách khác, đó là truyền thống sống không gia đình, hoàn toàn không tư hữu, ngoài y và bát cần thiết như hai cánh chim, bay đến và đi bất cứ nơi nào (trích Yết Ma Yếu Chỉ, HT. Thích Trí Thủ dịch và soạn, trang 106, lược).

IV. Chánh niệm tỉnh giác thọ dụng luật nghi (Paccaya sannissitasìla): Đời sống thanh tịnh do chánh niệm tỉnh giác trong bốn cử chỉ đi đứng ngồi nằm. Khi nói gì, hành động gì điều biết rõ mình đang nói gì và làm gì như Phật dạy: ... này các Tỳ kheo, khi bước tới, lui, mặc y, mang bát, ăn, uống, nhai nếm, đại tiểu tiện, ngủ, thức, im lặng... đều biết rõ việc mình làm... (Trung Bộ kinh, tập I, trang 134, lược). Niệm thanh tịnh này còn chỉ cho sự chánh niệm quán sát và thọ dụng đúng pháp bốn món vật dụng cần thiết (y phục, thực phẩm, chỗ ở, thuốc trị bệnh). Do học tập và thực hành bốn sự thanh tịnh ấy cho đến ba ngàn uy nghi, tám vạn tế hạnh nên giới của Tỳ kheo được gọi là giới cuả Cụ túc.

Như vậy, thọ Tỳ kheo không chỉ là thọ 227, 250, 348 giới tướng, mà chính là nhận lấy giới thể do chư Tăng yết ma truyền như pháp. Giới thể ấy do đức Phật truyền từ vườn Nai và kế tục đến nay, được bốn sự thanh tịnh bảo vệ làm cho một người phàm phu xây dựng nhân cách của một bậc thánh. Chỉ có giới thể Cụ túc vô lậu ấy mới đủ năng lực đưa ta và người khác đến giải thoát giác ngộ. Cho nên, có thọ giới Cụ túc mới được dự vào hàng Tăng bảo. Nếu đoàn thể nào, tập thể nào không có truyền và thọ giới Cụ túc này thì cũng chỉ là tập thể, đoàn thể thế gian (Tăng - Sangha - nghĩa là đoàn thể) chứ không phải là Tăng bảo, một trong ba ngôi báu.

Tỳ kheo Tâm Hạnh

Đôi nét về Giới Luật

Thượng tọa Thích Phước Sơn

Sau khi Đức Thế Tôn nhập diệt, các đệ tử của Phật cảm thấy bơ vơ vì vừa vắng bóng bậc Đạo Sư thân thiết và cao cả của mình. Trong tình cảnh đó, mọi người ai cũng mong được chiêm ngưỡng lại hình ảnh của bậc Đạo Sư, như một hiện hữu bất diệt. Hình ảnh ấy chính là Pháp thân, hay Giáo pháp và Giới luật của Phật. Vì vậy, khi vừa hoàn tất việc trà tì của Đức Thế Tôn, Tôn giả Ca Diếp liền tức tốc triệu tập các vị trưởng lão Tỷ kheo tổ chức đại hội kết tập Pháp tạng. Đây là lâờn kết tập Pháp tạng đầu tiên ngay trong mùa Hạ năm Phật nhập Niết bàn. Cuộc kết tập này do vua A Xà Thế bảo trợ, với sự tham dự của 500 vị đại A la hán, Tôn giả Ca Diếp chủ tọa, Tôn giả A Nan đọc tụng kinh giáo và Tôn giả Ưu Ba Li đọc tụng giới pháp. Thầy đọc ròng rã đến 80 lần mới hoàn thành bộ phận giới luật, nên đặt tên là bộ Bát Thập Tụng luật.

Thế rồi, các vị trưởng lão tuần tự trao truyền cho nhau. Trước hết là Trưởng lão Ca Diếp, vốn là đệ tử thượng túc có uy tín của Đức Thế Tôn, có trách nhiệm nặng nề nhất trong việc duy trì. Đến lúc cuối đời, Tôn giả trao truyền lại cho A Nan; A Nan truyền cho Mạt Điền Địa; Mạt Điền Địa truyền cho Thương Na Hòa Tu; Thương Na Hòa Tu truyền cho Ưu Ba Cúc Đa. Đến đây thì bộ Bát Thập Tụng luật phát sinh diễn biến. Theo giáo sử cho biết, Tôn giả Ưu Ba Cúc Đa có 5 người đệ tử kiệt xuất, mỗi vị bèn dùng bộ Bát Thập Tụng luật làm cơ sở, biên soạn lại thành một bộ luật theo quan điểm riêng cho bộ phái của mình. Do vậy, mà có 5 bộ phái và 5 bộ luật sau đây xuất hiện:

1. Đàm Vô Đức bộ (Dharma-gupta) có luật Tứ Phần, gồm 60 quyển.

2. Tát Bà Đa bộ (Sarvasti-vàda) có luật Thập Tụng, gồm 61 quyển.

3. Di Sa Tắc bộ (Mahisàsaka) có luật Ngũ Phần gồm 30 quyển.

4. Ca Diếp Di bộ (Kàsyapiya) có Giải Thoát Giới kinh, gồm 1 quyển.

5. Bà Ta Phú La bộ (Vàtsi-putriya) có luật Ma Ha Tăng Kỳ, gồm 40 quyển.

Đó là 5 bộ luật đã được truyền dịch sang Hán tạng, và còn được bảo quản khá tốt trong Đại Chính tân tu Đại tạng kinh, thuộc các tập 22, 23 và 24. Trong đây, riêng có bộ Ca Diếp Di chỉ có một quyển giới bản của Tỷ kheo, còn Quảng luật (bộ luật đầy đủ) thì chưa được truyền dịch. Ngoài ra, 4 bộ còn lại thì gồm đủ cả quảng luật và giới bản của Tỷ kheo, Tỷ kheo ni cũng như các Kiền độ (Khanda: Chủ đề riêng). Đối với các bộ này thì bộ Luật Tứ Phần được xem là phong phú, quy mô và hoàn chỉnh hơn hết; đồng thời nội dung của nó được bố cục rất giống với bộ luật Pàli. Bộ luật Pàli này thuộc Phật giáo Nam truyền (Nam tông), được xem là còn giữ nguyên vẹn tinh thần của Bát Thập Tụng luật, mặc dù đã trải qua nhiều lần tu chỉnh.

Để hiểu một số nét khái yếu, ta có thể tuần tự trình bày qua mấy điểm sau đây:

I. ĐỊNH NGHĨA GIỚI LUẬT

Muốn biết rõ nội dung vấn đề, trước hết ta nên đề cập sơ qua về cách định nghĩa truyền thống của từ Giới luật. Chữ Pàli Sìla, phiên âm là Thi la, dịch nghĩa là Giới. Như vậy, Giới là những điều răn cấm do Đức Phật chế định cho hàng đệ tử xuất gia và tại gia dùng để ngăn ngừa tội lỗi của 3 nghiệp. Do thế, Giới được định nghĩa là:

- Phòng phi chỉ ác: Ngăn ngừa điều sai trái, chặn đứng việc xấu ác.

- Biệt biệt giải thoát: Giữ được giới nào, giải thoát được việc đó.

- Xứ xứ giải thoát: Nơi nào giới luật được tuân thủ, thì nơi ấy cuộc sống được thanh thoát.

- Tùy thuận giải thoát: Hướng về con đường giải thoát.

- Thanh lương: Làm cho cuộc sống mát mẻ, thoải mái.

- Chế ngự: Có năng lực kiềm chế những việc xấu.

Đó là vài định nghĩa tổng quát về Giới. Còn Luật, chữ Phạn là Vinaya, phiên âm là Tì nại da, nói gọn là Tì ni, dịch nghĩa là Điều phục: Chế ngự, nhiếp phục; Diệt: Diệt trừ điều ác v.v... Như vậy, Luật là những nguyên tắc do Phật quy định dành cho Tỷ kheo, Tỷ kheo ni áp dụng khi sống trong tập thể Tăng đoàn. Nó có công dụng như những hướng dẫn cần thiết để nghiêm trì giới cấm, đồng thời là những phương thức xử lý hữu hiệu các sự vi phạm giới pháp. Nếu nói một cách tách bạch thì Luật bao hàm cả giới, còn Giới chỉ là một bộ phận của Luật. Nhưng nói một cách khái quát thì Giới, Luật tuy gọi khác nhau mà cùng chung một tính chất, vì thế nên có tên ghép là Giới luật.

II. PHÂN LOẠI GIỚI LUẬT

Nếu đứng trên lập trường phóng khoáng, nhìn nhận quá trình phát triển của Phật giáo từ khởi thủy cho đến hiện tại, thì ta có thể phân chia giới luật ra làm 2 loại là: Giới Thanh văn và giới Bồ tát.

1. Giới Thanh văn: Loại này có các cách phân chia theo công dụng tính chất và phương diện.

* Về công dụng, Giới được chia thành 2 loại là: Chỉ trì và tác trì:

a) Chỉ trì: Không làm việc bất thiện tức là hành trì. Đây chỉ cho các loại giới bản của Tỷ kheo, Tỷ kheo ni.

b) Tác trì: Thực hiện các điều Phật quy định tức là hành trì. Đây chỉ cho các Kiền độ, các pháp Yết ma.

* Về tính chất, Giới được chia thành 2 loại: Tánh giới và Già giới.

a) Tánh giới: Tính chất của việc đó là giới. Nghĩa là việc đó nếu vi phạm thì có tội (dù Phật có chế định hay không chế định). Ví dụ như sát sinh, trộm cắp thì chuốc lấy quả báo xấu. Bốn giới căn bản của Phật giáo là sát sinh, trộm cắp, tà dâm và nói dối thuộc về loại này. Loại này còn gọi là Tánh trọng giới.

b) Già giới: Những điều ngăn cấm để khỏi dẫn đến phạm các trọng tội. Ví dụ như uống rượu, tích trữ vàng bạc. Những việc này bản thân nó không có tội, nhưng chúng là những nguyên nhân làm lũng đoạn tinh thần dẫn đến phạm vào các tội ác. Loại này còn gọi là Thế gian cơ hiềm giới.

* Về phương diện (hay khoa), Giới được chia làm 4 loại: Giới pháp, giới thể, giới hạnh và giới tướng.

a) Giới pháp: Những điều do Phật chế định.

b) Giới thể: Bản thể của giới. Giới thể này phát sinh khi thọ giới Cụ túc và chi phối giới tử suốt đời. Loại này được thành tựu nhờ 3 nhân tố: Giới tử chí thành, Giới sư thanh tịnh và Giới đàn trang nghiêm.

c) Giới hạnh: Các hành vi của 3 nghiệp hoạt hiện ra ngoài phù hợp với giáo pháp.

d) Giới tướng: Các tướng trạng của giới.

Thông thường, các Luật sư đem chia giới bản của Tỷ kheo, Tỷ kheo ni thành 5 thiên và 7 tụ.

- Năm thiên gồm có:

1. Thiên Ba la di: Các tội nghiêm trọng.

2. Thiên Tăng già bà thi sa: Các tội tương đối nghiêm trọng.

3. Thiên Ba dật đề: Các tội nhẹ hơn hai khoản trên.

4. Thiên Đề xá ni: Các tội thuộc về việc ăn uống.

5. Thiên Đột cát la: Các tội thuộc về oai nghi.

- Bảy tụ gồm có:

1. Tụ Ba la di.

2. Tụ Tăng già bà thi sa.

3. Tụ Thâu lan giá: Các tội liên quan đến hai khoản trên mà nhẹ hơn.

4. Tụ Ba dật đề.

5. Tụ Đề xá ni.

6. Tụ Ác tác: Những ác hạnh thuộc về thân.

7. Tụ Ác thuyết: Những ác hạnh thuộc về miệng.

Ngoài ra còn có lối phân chia qua các tên gọi như:

- Khai: Mở ra. Nghĩa là Thầy Tỷ kheo không được uống rượu, nhưng nếu có bệnh, thầy thuốc bảo phải uống rượu mới chữa khỏi thì được phép uống rượu để chữa bệnh.

- Già: Ngăn lại. Nghĩa là thầy Tỷ kheo sau khi khỏi bệnh thì ngăn cấm không cho dùng rượu thuốc nữa.

- Trì: Tuân thủ nghiêm nhặt.

- Phạm: Vi phạm.

- Danh: Tên gọi của giới.

- Chủng: Chủng loại của giới.

- Tánh: Tánh chất của giới.

- Tướng: Tướng trạng của giới

2. Giới Bồ tát:

Về giới Bồ tát đại khái có các cách chia sau đây: Chia theo tính chất, khinh trọng và ứng dụng.

* Về tính chất được chia thành 3 loại gọi là Tam tụ tịnh giới; đó là:

a) Nhiếp luật nghi giới: Bao gồm các giới bản. Đây thuộc về "Chư ác mạc tác" (không làm các việc ác).

b) Nhiếp thiện pháp giới: Bao gồm các việc thiện. Đây thuộc về "Chúng thiện phụng hành" (siêng làm các việc thiện).

c) Nhiếp chúng sanh giới (Nhiêu ích hữu tình giới): Làm các việc lợi ích cho chúng sanh.

* Về khinh trọng được chia làm 2 loại:

a) Mười giới trọng: 10 giới nặng.

b) Bốn mươi tám giới khinh: 48 giới nhẹ.

* Về ứng dụng chia thành 2 loại:

a) Định cọng giới: Do tu thiền định, tự nhiên thân tâm thanh tịnh, giới hạnh đầy đủ; nghĩa là người tu thiền định khi phát sinh hiệu quả, không cần thọ giới mà vẫn sống phù hợp với giới pháp.

b) Đạo cọng giới (Vô lậu giới): Do tu vô lậu nghiệp, phát sinh trí tuệ, không cần thọ giới mà đời sống vẫn phù hợp với giới pháp.

III. VỊ TRÍ CỦA GIỚI LUẬT

Toàn bộ giáo pháp của Phật được chia thành 3 tạng gọi là 3 tạng Thánh giáo, thì giới luật chiếm một tạng, gọi là Luật tạng. Trong 3 vô lậu học - 3 trọng tâm đưa đến giải thoát - thì giới chiếm vị trí hàng đầu.

Giới luật chính là thọ mạng của Phật pháp (Tì ni tạng thị Phật pháp chi thọ mạng), như các quyển giới bản thường nói đến. Hoặc nói "Tạng Luật còn thì Phật pháp tồn tại, tạng Luật mất thì Phật pháp tiêu vong" (Tì ni tạng trụ, Phật pháp diệc trụ, Tì ni tạng diệt, Phật pháp diệc diệt). Giới luật cũng là người đại diện cho Phật, như Đức Phật đã dạy trong kinh Di Giáo:

"Nhữ đẳng Tỷ kheo, ư ngã diệt hậu đương tôn kính, trân trọng Ba la đề mộc xoa, như ám ngộ minh, bần nhân đắc bảo; đương tri thử tắc thị nhữ đẳng đại sư. Nhược ngã trụ thế, vô dị thử dã"

(Này các Tỷ kheo, sau khi ta nhập diệt, các thầy phải tôn kính, trân trọng giới luật, như người mù mà được sáng mắt, người nghèo mà được châu báu; phải biết rằng giới luật là vị đại sư cao cả của các thầy. Nếu ta còn sống ở đời thì cũng chẳng khác gì giới luật này).

Ngoài ra, trong quyển Trùng Trị Tì Ni Sự Nghĩa Tập Yếu, ngài Trí Húc cũng minh định: "Năm phần pháp thân đều y cứ vào giới, ba môn vô lậu lấy giới làm đầu; không một Đức Như Lai nào không đủ giới thể; không một vị Bồ tát nào không tu giới ba la mật; không một kinh điển nào không đề cao giới pháp; không một bậc Thánh hiền nào không giữ giới hạnh trang nghiêm. Giống như đất, tất cả thiện pháp đều từ đó mà sinh trưởng; giới luật như thành quách, hành giả dựa vào đó mà xa lìa được ma chướng".

IV. NHỮNG LỢI ÍCH CỦA GIỚI LUẬT

Ở phần dẫn nhập của các bộ Quảng luật thường đề cập đến 10 lợi ích của giới như sau:

1. Để nhiếp phục Tăng chúng.

2. Để Tăng chúng được hoan hỷ.

3. Để Tăng chúng được sống an lạc.

4. Để chiết phục những người không biết hổ thẹn.

5. Để những người biết hổ thẹn được sống yên ổn.

6. Để những người chưa tin phát sinh lòng tin.

7. Để những người đã tin càng thêm tin tưởng.

8. Để diệt trừ các lậu hoặc (ô nhiễm) trong hiện tại.

9. Để ngăn ngừa các lậu hoặc trong tương lai.

10. Để cho chánh pháp được tồn tại lâu dài. (1)

Đồng thời kinh Trường Bộ cũng nêu ra 5 lợi ích của giới:

1. Người có giới đức sẽ hưởng được gia tài pháp bảo nhờ tinh tấn.

2. Người có giới đức được tiếng tốt đồn xa.

3. Người có giới đức không sợ hãi rụt rè khi đến các hội chúng đông đúc.

4. Người có giới đức khi chết tâm không rối loạn.

5. Người có giới đức sau khi mệnh chung được sinh về thiện thú thiên giới. (2)

V. NHỮNG VÍ DỤ VỀ GIỚI LUẬT

Để nói lên tính chất ưu việt của giới pháp, các bản nghi thức truyền giới thường nêu những ví dụ: "Giới như đám đất tốt muôn hạt giống lành từ đất mà sinh ra, giới như thuyền bè đưa người qua bể khổ, như chuỗi ngọc anh lạc để trang nghiêm pháp thân". Hoặc nói: "Độ khổ hải chi châu hàng, di sinh nhai chi thê đăng" (Giới là thuyền bè đưa qua biển khổ, là thềm thang bắc qua bờ sinh tử). Nhưng câu phổ biến nhất là: "Giới như bộ áo giáp kiên cố để bảo vệ sự tấn công của lục trần".

Ngoài ra, nếu một người phạm giới do lợi dưỡng, tiếng khen, hay bị dục vọng sai khiến, thì gọi là Giới bị rách nát, như tấm vải bị cắt bỏ ở ngoài biên. Nhưng nếu vị ấy phạm giới trong lúc đang tu học tiến bộ, thì gọi là Giới bị lủng, như tấm vải bị cắt ở giữa. Khi một người phạm giới liên tục 2, 3 lần thì gọi là Giới bị hoen ố, như một con bò đen, bỗng có một mảng lông khác màu ở trên mình. Khi vị ấy phạm giới thường xuyên thì gọi là Giới bị lốm đốm, như một con bò màu vàng lại có nhiều đốm trắng khắp mình(3).

Người xuất gia thọ dụng 4 vật cúng dường liên quan đến việc trì giới có các ví dụ: Dùng như kẻ trộm, dùng như kẻ mắc nợ, dùng như hưởng gia tài tổ tiên, dùng như người chủ. Một người không có giới đức sử dụng 4 vật cúng dường, được gọi là dùng như kẻ trộm. Một người có giới mà không chân chính cảnh giác trong khi dùng 4 vật cúng dường thì gọi là dùng như kẻ mắc nợ. Trái lại, sử dụng 4 vật cúng dường để đạt được 7 bậc hữu học (4 đạo, 3 quả), thì gọi là dùng như hưởng gia tài của tổ tiên, vì họ là những người con của Như Lai, họ dùng những vật dụng như thừa hưởng gia tài của cha để lại. Thế nhưng, một vị đã đoạn trừ hết phiền não, không còn bị các dục vọng sai khiến, thì dùng các vật cúng dường như người chủ (4).

VI. SỰ UYỂN CHUYỂN CỦA GIỚI LUẬT

Trong lần kết tập Pháp tạng thứ nhất, sau khi Tôn giả Ưu Ba Li (Upali) khẩu tụng lại các giới, các vị trưởng lão phân vân về tính thiết thực của một số giới điều nhỏ nhặt. Bấy giờ Tôn giả A Nan liền thưa với đại hội:

"Ngã thân tùng Phật văn, ức trì Phật ngữ: Tự kim dĩ khứ, vị chư Tỷ kheo, xả tạp toái giới" (5).

(Bản thân tôi từng nghe và nhớ rõ những lời Phật đã dạy: Từ nay trở đi, Ta vì các Tỷ kheo, bỏ bớt những giới nhỏ nhặt).

Thế rồi, Tôn giả Ca Diếp hỏi A Nan, Phật có xác định những giới nào là nhỏ nhặt có thể bỏ được hay không, thì Tôn giả A Nan bảo là Phật không cho biết. Do đó, Ca Diếp lý luận rằng, nếu giờ đây chúng ta tùy tiện bỏ bớt những giới điều do Phật chế thì e rằng ngoại đạo sẽ chê bai: "Pháp của Sa môn Thích tử giống như mây khói, khi thầy còn sống thì những pháp do thầy chế định, các đệ tử tuân thủ một cách nghiêm túc, nhưng sau khi thầy nhập Niết bàn, họ không chịu thực hành nữa". Vì thế, để tránh những sự đàm tiếu của người ngoài trong hiện tại cũng như vị lai, Ca Diếp quyết định:

"Tự kim dĩ khứ, ưng cọng lập chế: Nhược Phật tiên sở bất chế, kim bất ưng chế. Phật tiên sở chế, kim bất ưng khước. Ưng tùy Phật sở chế nhi hành" (6)

(Từ nay trở đi, chúng ta cùng nhau lập ra quy ước: Nếu những gì trước đây Phật không chế định thì nay không nên đặt ra; Những gì trước đây Phật đã chế định thì nay không nên loại bỏ, mà nên tùy nghi tuân thủ những gì do Phật đã chế).

Và ý kiến này đã được đại hội nhất trí tán thành. Mặc dù vậy, chúng ta vẫn thấy đây chỉ là giải pháp dung hòa, có tính chất uyển chuyển, chứ không mang tính bắt buộc. Vì thật ra, vấn đề này, ở một chỗ khác Đức Phật cũng đã giải thích khá rõ:

"Tuy thị ngã sở chế nhi ư dư phương bất dĩ vi thanh tịnh giả, giai bất ưng hành. Tuy phi ngã sở chế nhi ư dư phương tất ưng hành giả; giai bất đắc bất hành" (7)

(Tuy là những điều do ta chế định, nhưng đối với những nơi khác không cho là hợp lý, thì đều không nên làm. Tuy là những điều không do ta chế định, nhưng đối với những nơi khác bắt buộc phải làm, thì không thể không làm).

Ngoài ra, trong lần kiết tập Pháp tạng thứ hai có một số vấn đề giới luật gây ra tranh luận, thì Tôn giả Ly Bà Đa - một trong những vị chủ trì cuộc kết tập - cũng đã đưa ra một giải pháp chiết trung:

"Nhược quán Tu Đa La, Tì ni, kiểm hiệu pháp luật, dữ Tu Đa La tương ưng, dữ pháp luật tương ưng, bất vi bản pháp; nhược dĩ tác, nhược vị tác, ưng tác" (8)

(Nếu xem xét và đối chiếu với kinh, với luật mà phù hợp với kinh, với luật, không trái với những nguyên tắc căn bản, thì những gì đã làm ta cứ tiếp tục, những gì chưa làm, ta cứ làm).

Như vậy, Giới luật hiển nhiên không phải là những giáo điều khô cứng, bất di bất dịch, mà là những nguyên tắc hướng dẫn cuộc sống trở nên tốt đẹp; nó vừa có tính khế lý mà cũng khế cơ và đồng thời luôn uyển chuyển và sinh động. Đây chính là những di huấn của Đức Phật và của các vị trưởng lão tiền bối như chúng ta đã thấy.

* * *

Tóm lại, qua những trình bày trên đây, chúng ta đã hiểu về ý nghĩa, sự phân loại, vị trí, lợi ích, các ví dụ và sự uyển chuyển của giới luật một cách tổng quát. Theo tinh thần chân chính của giới luật thì đó là những nguyên tắc chỉ đạo tối ưu để giúp hành giả sống một cuộc đời thánh thiện phù hợp với chân lý, đạt đến an vui, giải thoát. Thế nhưng, hiện nay chúng ta đang tuân thủ một loại giới luật do Đức Phật - người Ấn Độ - chế định cách đây 25 thế kỷ, mà không gian, thời gian khác nhau, trình độ hoàn cảnh bất đồng, phong tục tập quán mỗi nơi mỗi khác; do vậy, chắc chắn có một số giới điều không còn phù hợp với hiện tại và không thể phát huy hết hiệu quả của chúng một cách tích cực. Nhưng may thay, chính Đức Phật và các vị trưởng lão tiền bối đã thấy trước được vấn đề và đã dự liệu những giải pháp uyển chuyển tương đối khả thi. Do đó, thiển nghĩ, chúng ta không nên câu nệ một cách cứng nhắc vào các hình thức giới luật, mà cần phải linh động, vận duống tinh thần của giới luật, miễn sao đạt được kết quả thiết thực, đưa chúng ta đến mục tiêu giải thoát, giác ngộ, thì sẽ không cô phụ tâm nguyện đại bi của Đức Từ Phụ, và không trái với bản hoài của các bậc trưởng lão tiền bối không ngừng quan tâm đến sứ mệnh tiếp dẫn hậu lai.

Ghi chú:

(1) Ma Ha Tăng Kỳ luật, quyển 1, Đ.22, tr.228c

(2) Kinh Trường Bộ II, tr.86.

(3), (4) Thanh Tịnh Đạo Luận Toản Yếu, Thích Phước Sơn, tr.25; 27.

(5), (6), (8) Tứ Phần luật, quyển 54, Đ.22, tr.967b; 967b; 970a.

(7) Ngũ Phần luật, quyển 22, Đ.22, tr.153a.

(Trích Nguyệt san Giác Ngộ, số 70 & 71, 2002)

Chân thành cám ơn anh Pháp Đăng đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 04-2003)

Tám Trọng Pháp của các Tỳ khưu ni

Tỳ khưu Indacanda dịch

Lời giới thiệu: Gần đây, nhân thấy có nhiều thảo luận về Bát Kỉnh Pháp trên các diễn đàn Internet, chúng tôi xin trích đăng toàn thể đoạn kinh có liên quan, trích từ bộ Tiểu Phẩm, Tạng Luật Pāli, do Tỳ khưu Indacanda dịch sang Việt ngữ và xuất bản tại Việt Nam vào cuối năm 2005 -- (Bình Anson, tháng 4-2006).

X. CHƯƠNG TỲ KHƯU NI

(BHIKKHUNĪKHANDHAKAM)

Lúc bấy giờ, đức Phật Thế Tôn ngự trong lãnh thổ của dòng Sākya (Thích Ca) ở thành Kapilavatthu (Ca Tỳ La Vệ), tu viện Nigrodha. Khi ấy, bà Mahāpajāpati Gotamī đã đi đến gặp đức Thế Tôn, sau khi đến đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng ở một bên. Khi đã đứng một bên, bà Mahāpajāpati Gotamī đã nói với đức Thế Tôn điều này:

- Bạch ngài, tốt đẹp thay người nữ có thể đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố.

- Này Gotamī , thôi đi! Bà chớ có nghĩ đến việc nữ nhân rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố nữa.

Đến lần thứ nhì, bà Mahāpajāpati Gotamī đã nói với đức Thế Tôn điều này:

- Bạch ngài, tốt đẹp thay người nữ có thể đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố.

- Này Gotamī , thôi đi! Bà chớ có nghĩ đến việc nữ nhân rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố nữa.

Đến lần thứ ba, bà Mahāpajāpati Gotamī đã nói với đức Thế Tôn điều này:

- Bạch ngài, tốt đẹp thay người nữ có thể đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố.

- Này Gotamī , thôi đi! Bà chớ có nghĩ đến việc nữ nhân rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố nữa.

Khi ấy, bà Mahāpajāpati Gotamī (nghĩ rằng): “Đức Thế Tôn không cho phép người nữ việc rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố" nên khổ sở, buồn rầu, mặt mày ủ dột, vừa khóc lóc, vừa đảnh lễ đức Thế Tôn, hướng vai phải nhiễu quanh, rồi ra đi.

*

Sau đó, đức Thế Tôn khi đã ngự tại thành Kapilavatthu theo như ý thích đã ra đi du hành đi về phía thành Vesālī. Trong khi tuần du hành, ngài đã ngự đến thành Vesālī. Tại nơi đó, trong thành Vesālī, đức Thế Tôn ngự tại Mahāvana (Đại Lâm), giảng đường Kūtāgāra.

Khi ấy, bà Mahāpajāpati Gotamī đã nhờ người cạo tóc, khoác y phục màu ca-sa cùng với nhiều người nữ dòng Sākya đã ra đi về hướng thành Vesālī, tuần tự đã đi đến thành Vesālī, Mahāvana, giảng đường Kūtāgāra. Khi ấy, bà Mahāpajāpati Gotamī với hai bàn chân sưng vù, thân hình phủ đầy bụi bặm, khổ sở, buồn rầu, mặt mày ủ dột, đang đứng khóc lóc ở bên ngoài cổng ra vào. Đại đức Ānanda đã nhìn thấy bà Mahāpajāpati Gotamī với hai bàn chân sưng vù, thân hình phủ đầy bụi bặm, khổ sở, buồn rầu, mặt mày ủ dột, đang đứng khóc lóc ở bên ngoài cổng ra vào, sau khi nhìn thấy đã nói với bà Mahāpajāpati Gotamī điều này:

- Này bà Gotamī , tại sao bà lại có hai bàn chân sưng vù, thân hình phủ đầy bụi bặm, khổ sở, buồn rầu, mặt mày ủ dột, đứng khóc lóc ở bên ngoài cổng ra vào vậy?

- Thưa ngài Ānanda, như thế này bởi vì đức Thế Tôn không cho phép người nữ việc rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố.

- Này bà Gotamī , nếu vì chuyện đó thì bà hãy ở ngay tại đây trong chốc lát để tôi cầu xin đức Thế Tôn việc người nữ rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố.

*

Sau đó, đại đức Ānanda đã đi đến gặp đức Thế Tôn, sau khi đến đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống ở một bên. Khi đã ngồi xuống một bên, đại đức Ānanda đã nói với đức Thế Tôn điều này:

- Bạch ngài, bà Mahāpajāpati Gotamī này với hai bàn chân sưng vù, thân hình phủ đầy bụi bặm, khổ sở, buồn rầu, mặt mày ủ dột, đang đứng khóc lóc ở bên ngoài cổng ra vào (nghĩ rằng): "Đức Thế Tôn không cho phép người nữ việc rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố." Bạch ngài, tốt đẹp thay người nữ có thể đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố.

- Này Ānanda, thôi đi! Ngươi chớ có nghĩ đến việc nữ nhân rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố nữa.

Đến lần thứ nhì, đại đức Ānanda đã nói với đức Thế Tôn điều này:

- Bạch ngài, tốt đẹp thay người nữ có thể đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố.

- Này Ānanda, thôi đi! Ngươi chớ có nghĩ đến việc nữ nhân rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố nữa.

Đến lần thứ ba, đại đức Ānanda đã nói với đức Thế Tôn điều này:

- Bạch ngài, tốt đẹp thay người nữ có thể đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố.

- Này Ānanda, thôi đi! Ngươi chớ có nghĩ đến việc nữ nhân rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố nữa.

Khi ấy, đại đức Ānanda (nghĩ rằng): “Đức Thế Tôn không cho phép việc người nữ rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố; có lẽ ta nên cầu xin đức Thế Tôn việc người nữ rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố bằng một phương thức khác?" Sau đó, đại đức Ānanda đã nói với đức Thế Tôn điều này:

- Bạch ngài, sau khi rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố, người nữ có khả năng chứng đạt quả vị Nhập Lưu, hoặc quả vị Nhất Lai, hoặc quả vị Bất Lai, hoặc quả vị A-la-hán hay không?

- Này Ānanda, sau khi rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố, nữ nhân có khả năng chứng đạt quả vị Nhập Lưu, quả vị Nhất Lai, quả vị Bất Lai, luôn cả quả vị A-la-hán.

- Bạch ngài, nếu sau khi rời nhà xuất gia sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố, người nữ có khả năng chứng đạt quả vị Nhập Lưu, quả vị Nhất Lai, quả vị Bất Lai, luôn cả quả vị A-la-hán nữa; bạch ngài, bà Mahāpajāpati Gotamī có nhiều công đức đối với đức Thế Tôn, là dì ruột, là người chăm sóc, là người nuôi dưỡng, là người cho sữa, bà đã cho đức Thế Tôn bú sữa khi người mẹ ruột qua đời. Bạch ngài, tốt đẹp thay người nữ có thể đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố.

*

- Này Ānanda, nếu bà Mahāpajāpati Gotamī thọ nhận tám Trọng Pháp, hãy xem chính điều ấy là sự tu lên bậc trên đối với bà:

Tỳ khưu ni đã tu lên bậc trên được một trăm năm nên thực hiện sự đảnh lễ, sự đứng dậy chào, sự chắp tay, (và) hành động thích hợp đến vị tỳ khưu vừa tu lên bậc trên vào ngày hôm ấy. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Tỳ khưu ni không nên an cư mùa mưa ở trú xứ không có tỳ khưu. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Tỳ khưu ni vào mỗi nửa tháng nên mong mỏi hai việc từ hội chúng tỳ khưu là việc hỏi ngày lễ Uposatha (bố tát) và việc đi đến (để nghe) giáo giới. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Tỳ khưu ni đã trải qua mùa (an cư) mưa nên yêu cầu [1] ở cả hai hội chúng dựa trên ba yếu tố: do được thấy, hoặc do được nghe, hoặc vì nghi ngờ. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Tỳ khưu ni vi phạm tội nghiêm trọng nên thực hành hành phạt mānatta (tự hối) nửa tháng ở cả hai hội chúng. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Cô ni tu tập sự (sikkhamānā) đã thực hành sự học tập về sáu pháp trong hai năm nên tầm cầu sự tu lên bậc trên ở cả hai hội chúng. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Tỳ khưu ni không vì bất cứ nguyên do gì được phép mắng chửi nói xấu tỳ khưu. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Kể từ hôm nay, việc khuyên bảo của các tỳ khưu ni đến các tỳ khưu bị ngăn cấm, việc khuyên bảo của các tỳ khưu đến các tỳ khưu ni không bị ngăn cấm. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Này Ānanda, nếu bà Mahāpajāpati Gotamī thọ nhận tám Trọng Pháp, hãy xem chính điều ấy là sự tu lên bậc trên đối với bà.

*

Sau đó, đại đức Ānanda đã học tám Trọng Pháp từ đức Thế Tôn rồi đã đi đến gặp bà Mahāpajāpati Gotamī , sau khi đến đã nói với bà Mahāpajāpati Gotamī điều này:

- Này bà Gotamī , nếu bà có thể thọ nhận tám Trọng Pháp thì chính điều ấy sẽ là sự tu lên bậc trên đối với bà:

Tỳ khưu ni đã tu lên bậc trên được một trăm năm nên thực hiện sự đảnh lễ, sự đứng dậy chào, sự chắp tay, (và) hành động thích hợp đến vị tỳ khưu vừa tu lên bậc trên vào ngày hôm ấy. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Tỳ khưu ni không nên an cư mùa mưa ở trú xứ không có tỳ khưu. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Tỳ khưu ni vào mỗi nửa tháng nên mong mỏi hai việc từ hội chúng tỳ khưu là việc hỏi ngày lễ Uposatha và việc đi đến (để nghe) giáo giới. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Tỳ khưu ni đã trải qua mùa (an cư) mưa nên yêu cầu ở cả hai hội chúng dựa trên ba yếu tố: do được thấy, hoặc do được nghe, hoặc vì nghi ngờ. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Tỳ khưu ni vi phạm tội nghiêm trọng nên thực hành hành phạt mānatta nửa tháng ở cả hai hội chúng. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Cô ni tu tập sự (sikkhamānā) đã thực hành sự học tập về sáu pháp trong hai năm nên tầm cầu sự tu lên bậc trên ở cả hai hội chúng. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Tỳ khưu ni không vì bất cứ nguyên do gì được phép mắng chửi nói xấu tỳ khưu. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Kể từ hôm nay, việc khuyên bảo của các tỳ khưu ni đến các tỳ khưu bị ngăn cấm, việc khuyên bảo của các tỳ khưu đến các tỳ khưu ni không bị ngăn cấm. Đây cũng là pháp cần được trọng vọng, cung kỉnh, tôn kính, cúng dường, và không được vi phạm cho đến trọn đời.

Này bà Gotamī , nếu bà có thể thọ nhận tám Trọng Pháp này thì chính điều ấy sẽ là sự tu lên bậc trên đối với bà.

- Thưa đại đức Ānanda, cũng giống như người nữ hoặc người nam còn trẻ, ở tuổi thanh niên, ưa thích trang điểm, vừa mới gội đầu sau khi nhận được tràng hoa sen, hoặc tràng hoa nhài, hoặc tràng hoa đủ loại nên thọ lãnh bằng hai tay rồi đặt lên ở đỉnh đầu; thưa đại đức Ānanda, cũng tương tợ như vậy, tôi thọ nhận tám Trọng Pháp này cho đến trọn đời không vi phạm.

*

Sau đó, đại đức Ānanda đã đi đến gặp đức Thế Tôn, sau khi đến đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống ở một bên. Khi đã ngồi xuống một bên, đại đức Ānanda đã nói với đức Thế Tôn điều này:

- Bạch ngài, bà Mahāpajāpati Gotamī đã thọ nhận tám Trọng Pháp. Người dì của đức Thế Tôn đã được tu lên bậc trên.

- Này Ānanda, nếu nữ nhân không đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố, này Ānanda, Phạm hạnh có thể sẽ được tồn tại lâu dài, Thánh Pháp (saddhamma) có thể tồn tại một ngàn năm [2]. Này Ānanda, bởi vì nữ nhân đã xuất gia rời nhà sống không nhà trong Pháp và Luật đã được đức Như Lai công bố, này Ānanda, giờ đây Phạm hạnh sẽ không tồn tại lâu dài, này Ānanda, giờ đây Thánh Pháp sẽ tồn tại chỉ còn năm trăm năm.

Này Ānanda, cũng giống như những gia đình có nhiều người nữ, ít người nam thường dễ bị các kẻ cướp, các kẻ trộm đột nhập; này Ānanda, cũng tương tợ như thế, trong Pháp và Luật nào nữ nhân đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà, Phạm hạnh ấy không được tồn tại lâu dài.

Này Ānanda, cũng giống như trong thửa ruộng lúa đang phát triển, có loại bệnh gọi là mốc trắng xuất hiện, như thế ruộng lúa ấy không tồn tại lâu dài; này Ānanda, cũng tương tợ như thế, trong Pháp và Luật nào nữ nhân đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà, Phạm hạnh ấy không được tồn tại lâu dài.

Này Ānanda, cũng giống như trong ruộng mía đường đang phát triển, có loại bệnh gọi là rệp cây xuất hiện, như thế ruộng mía ấy không tồn tại lâu dài; này Ānanda, cũng tương tợ như thế, trong Pháp và Luật nào nữ nhân đạt được sự xuất gia rời nhà sống không nhà, Phạm hạnh ấy không được tồn tại lâu dài.

Này Ānanda, cũng giống như người đàn ông chính vì phòng xa nên củng cố bờ đê của cái hồ lớn để không có sự tràn ra của nước; này Ānanda, cũng tương tợ như thế, tám Trọng Pháp do ta chính vì phòng xa đã quy định cho các tỳ khưu ni cho đến trọn đời không được vi phạm.

Dứt Tám Trọng Pháp của các tỳ khưu ni.

Chú thích:

[1] Là việc tiến hành lễ Pavāranā (Tự Tứ) sau khi an cư mùa mưa (chú thích của người dịch).

[2] Ngài Buddhaghosa giải thích như sau: Nói đến 1000 năm là đề cập đến sự diệt tận các lậu hoặc với sự thành đạt về bốn Tuệ Phân Tích. Từ đó về sau là 1000 năm của sự diệt tận các lậu hoặc do thuần túy Minh Sát, 1000 năm của đạo quả Bất Lai, 1000 năm của đạo quả Nhất Lai, 1000 năm của đạo quả Nhập Lưu. Như vậy, Thánh Pháp (saddhamma) sẽ tồn tại 5000 năm.

Trích: Chương X, Tiểu Phẩm, Tạng Luật, Tỳ khưu Indacanda dịch (2005),

http://buddhanet.net/budsas/uni/u-luat-tieupham/tp-10.htm

Bài kinh trên cũng được ghi lại trong Tăng chi bộ, chương Tám pháp:

Tăng chi, chương Tám pháp, VI. Phẩm Gotamī

Hòa thượng Thích Minh Châu dịch

Mahāpajāpati Gotamī