So sánh các bộ luật Tỳ-kheo

Dhammika Sutta

Translated from the Pali by John D. Ireland

For free distribution only,

by arrangement with the Buddhist Publication Society

From The Discourse Collection: Selected Texts from the Sutta Nipata (WH 82), translated by John D. Ireland (Kandy: Buddhist Publication Society, 1983).

Thus have I heard. At one time the Lord was staying near Savatthi in the Jeta Grove at Anathapindaka's monastery. Now the lay-follower Dhammika with five hundred other lay-followers approached the Lord. Having drawn near and having saluted the Lord respectfully he sat down at one side. Sitting there the lay-follower Dhammika addressed the Lord as follows:

"I ask Gotama [1] of extensive wisdom this: How acting is a disciple virtuous -- both the disciple who has gone from home to the homeless state and the followers who are householders? For you clearly understand the behavior [2] of the world with the devas and the final release. There is none equal to you who are skilled in seeing what is profound. You are an illustrious Awakened One (Buddha). Having investigated all knowledge and being compassionate towards beings you have announced the Dhamma, a revealer of what is hidden, of comprehensive vision, stainless, you illuminate all the worlds.

"This Dhamma, subtle and pleasing and taught so clearly by you, Lord, it is this we all wish to hear. Having been questioned, foremost Awakened One, tell us (the answer). All these bhikkhus and also the layfollowers who have come to hear the truth, let them listen to the Dhamma awakened to (anubuddham) by the Stainless One as the devas listen to the well-spoken words of Vasava." [3]

(The Lord:) "Listen to me, bhikkhus, I will teach you the ascetic practice (dhamma dhutam), the mode of living suitable for those who have gone forth. Do you all bear it in mind. One who is intent upon what is good and who is thoughtful should practice it.

"A bhikkhu should not wander about at the wrong time but should walk the village for food at the right time, as one who goes about at the wrong time is (liable to be) obsessed by attachment, therefore Awakened Ones do not walk (for alms) at the wrong time. [4] Sights, sounds, tastes, scents and bodily contacts overwhelm (the minds of) beings. Being rid of desire for these sense objects, at the right time, one may enter (the village) for the morning meal. Having duly obtained food, going back alone and sitting down in a secluded place, being inwardly thoughtful and not letting the mind go out to external objects, a bhikkhu should develop self-control.

"If he should speak with a lay-disciple, with someone else or with another bhikkhu, he should speak on the subtle Dhamma, not slandering others nor gossiping. Some set themselves up as disputants in opposition to others; those of little wisdom we do not praise; attachments bind them and they are carried away by their emotions. [5]

"Having heard the Dhamma taught by the Sugata [6] and considered it, a disciple of Him of excellent wisdom should wisely make use of food, a dwelling, a bed, a seat and water for washing the robe. But a bhikkhu should not be soiled by (clinging to) these things, as a lotus is not wetted by a drop of water.

"Now I will tell you the layman's duty. Following it a lay-disciple would be virtuous; for it is not possible for one occupied with the household life to realize the complete bhikkhu practice (dhamma).

"He should not kill a living being, nor cause it to be killed, nor should he incite another to kill. Do not injure any being, either strong or weak, in the world.

"A disciple should avoid taking anything from anywhere knowing it (to belong to another). He should not steal nor incite another to steal. He should completely avoid theft.

"A wise man should avoid unchastity as (he would avoid falling into) a pit of glowing charcoal. If unable to lead a celibate life, he should not go to another's wife.

"Having entered a royal court or a company of people he should not speak lies. He should not speak lies (himself) nor incite others to do so. He should completely avoid falsehood.

"A layman who has chosen to practice this Dhamma should not indulge in the drinking of intoxicants. He should not drink them nor encourage others to do so; realizing that it leads to madness. Through intoxication foolish people perform evil deeds and cause other heedless people to do likewise. He should avoid intoxication, this occasion for demerit, which stupefies the mind, and is the pleasure of foolish people.

Do not kill a living being;

do not take what is not given;

do not speak a lie;

do not drink intoxicants;

abstain from sexual intercourse;

do not eat food at night, at the wrong time;

do not wear flower-garlands nor use perfumes;

use the ground as a bed or sleep on a mat.

"This is called the eight-factored observance made known by the known by the Awakened One who has reached the end of suffering.

"With a gladdened mind observe the observance day (uposatha), complete with its eight factors, on the fourteenth, fifteenth and eighth days of the (lunar) fortnight and also the special holiday of the half month. In the morning, with a pure heart and a joyful mind, a wise man, after observing the uposatha, should distribute suitable food and drink to the community of bhikkhus. He should support his mother and father as his duty and engage in lawful trading. A layman who carries this out diligently goes to the devas called "Self-radiant." [7]

-- vv. 376-378, 383-404

Notes

1. Gotama is the Buddha's clan or family name. [Go back]

2. According to the commentary, the Pali term "gati" translated here as "behavior" means either "trend of character" or "the destination of beings after death. [Go back]

3. "Vasava" is one of the several names for Sakka, ruler of the devas or gods. This is a poetical way of saying they should listen very attentively. [Go back]

4. The right time for going into the village to collect almsfood is in the forenoon. If a bhikkhu went about indiscriminately, "at the wrong time," he might see things or have experiences that would endanger his life of purity and cause him to revert to the lay life. [Go back]

5. Literally, "they send the mind far." [Go back]

6. Sugata, literally "well-gone," sometimes translated as the "Happy One," is an epithet of the Buddha. [Go back]

7. A class of heavenly beings (deva). A layman who practices this will, after death, be reborn as one of them. [Go back]

Source: Access-to-Insight, http://world.std.com/~metta/canon/khuddaka/suttanipata/snp2-14.html

Kinh Tập (Sutta Nipata)

Kinh Rắn

HT Thích Minh Châu dịch

Sutta Nipata I.1

Uraga Sutta - The Snake

translated by Bhikkhu Thanissaro

"Ai nhiếp phục phẫn nộ,

Đang được dấy khởi lên,

Như dùng chất linh dược,

Ngăn độc rắn lan rộng

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk who subdues his arisen anger

as, with herbs, snake-venom once it has spread,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Ái cắt đứt tham dục

Không còn chút dư tàn,

Như kẻ hái hoa sen

Sanh ra từ ao hồ,

Tỷ kheo ấy từ bỏ

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk who has cut off passion

without leaving a trace,

as he would plunging into a lake, a lotus,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Ai cắt đứt tham ái

Không còn chút dư tàn,

Làm cho nước cạn khô

Giòng nước chảy lanh mạnh

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk who has cut off craving

without leaving a trace,

as if he had dried up a swift-flowing stream,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Ai phá hoại kiêu mạn,

Không còn chút dư tàn,

Như nước mạnh tàn phá,

Cầu cỏ lau yếu hèn,

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk who has demolished conceit

without leaving a trace,

as a great flood, a very weak bridge made of reeds,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Ai trong các sanh hữu,

Không tìm thấy lõi cây,

Như kẻ đi hái hoa,

Trên cây sung không hoa,

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk seeing

in states of becoming

no essence,

as he would,

when surveying a fig tree,

no flowers,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Với ai trong nội tâm,

Không còn có phẫn hận

Đã vượt thoát ra khỏi,

Cả hữu và phi hữu,

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk with no inner anger,

who has thus gone beyond

becoming and not-,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Với ai những tầm tư,

Được làm cho tan biến

Nội tâm khéo sửa soạn

Không còn chút dư tàn,

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk whose discursive thoughts are dispersed,

well-dealt with inside

without leaving a trace,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Ai không đi quá trớn

Cũng không quá chậm trễ

Đã nhiếp nhục toàn diện,

Hý luận chướng ngại này,

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk who hasn't slipped past or turned back,

transcending all

this differentiation,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Ai không đi quá trớn,

Cũng không quá chậm trễ,

Biết rõ được ở đời,

Sự này toàn hư vọng

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk who hasn't slipped past or turned back,

knowing with regard to the world

that "All this is unreal,"

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Ai không đi quá trớn

Cũng không quá chậm trễ,

Từ bỏ, ly tham dục

Sự này toàn hư vọng

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk who hasn't slipped past or turned back,

without greed, as "All this is unreal,"

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Ai không đi quá trớn,

Cũng không quá chậm trễ,

Từ bỏ, ly sân hận,

Sự này toàn hư vọng

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk who hasn't slipped past or turned back,

without aversion, as "All this is unreal,"

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Ai không đi quá trớn,

Cũng không quá chậm trệ

Từ bỏ, ly si ám,

Sự này toàn hư vọng,

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk who hasn't slipped past or turned back,

without delusion, as "All this is unreal,"

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Với ai, các tùy miên,

Hoàn toàn không hiện hữu,

Các nguồn gốc bất thiện,

Được nhổ lên trừ sạch

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk in whom there are no latent tendencies

-- the roots of unskillfulness totally destroyed --

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Với ai, không có gì,

Do phiền não sanh khởi.

Làm duyên trở lui lại

Về lại bờ bên này

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk in whom there's nothing born of distress

that would lead him back to this shore,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Với ai, không có gì

Do rừng ái sanh khởi,

Tạo nhân khiến trói buộc

Con người vào tái sanh.

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk in whom there's nothing born of desire

that would keep him bound to becoming,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

"Ai đoạn năm triền cái,

Không sầu khổ bực phiền

Vượt qua được nghi hoặc,

Thoát mũi tên phiền não

Tỷ kheo ấy từ bỏ,

Bờ này và bờ kia,

Như loài rắn thoát bỏ,

Da rắn cũ già xưa."

The monk who's abandoned five hindrances,

who, untroubled, unwounded,

has crossed over doubt,

sloughs off the near shore and far --

as a snake, its decrepit old skin.

Chân thành cám ơn anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện tâm giúp đánh máy bài kinh nầy (07/97).

Source: Access-to-Insight, http://world.std.com/~metta

(Revised: 12-Jan-1999)

Kinh Tập IV.8

Tranh cãi vô ích

Kinh Pasura

Đức Phật khuyên Pasura không nên tìm cách tranh cãi vô ích với Ngài và tăng đoàn Tỳ kheo, vì Ngài và các vị đệ tử A-la-hán không còn chấp thủ vào tư kiến nữa.

Kinh Tập IV.8

Kinh Pasura

Sutta Nipata IV.8

Pasura Sutta

"Ở đây chính thanh tịnh"

Chúng thuyết giảng như vậy

Chúng nói: "Trong pháp khác

không có sự thanh tịnh".

Chúng nói chỗ y chỉ

Ở đấy là thanh tịnh

Chúng rộng rãi an trú

Trong sự thật của mình.

"Only here is there purity"

-- that's what they say --

"No other doctrines are pure"

-- so they say.

Insisting that what they depend on is good,

they are deeply entrenched in their personal truths.

Những ai muốn tranh luận

Sau khi vào hội chúng

Chúng công kích lẫn nhau

Chúng gọi nhau là ngu

Chúng đi đến người khác

Và khởi lên tranh luận

Chúng muốn được tán thán

Chúng tự gọi thiện xảo

Seeking debate, they plunge into an assembly,

regarding one another as fools.

Dependent on the authority of others,

they speak in dispute.

Desiring praise, they claim to be wise.

Ham mê thích tranh luận

Ở giữa các hội chúng

Ước muốn được tán thán

Chúng sợ hãi thất bại

Khi bị đánh thất bại

Chúng trở nên nhụt chí

Bị chê, chúng nổi giận

Rồi tìm lỗi người khác

Engaged in disputes in the midst of the assembly,

-- anxious, desiring praise --

the one defeated is staggered.

Shaken with criticism, he seeks for an opening.

Khi các nhà thẩm sát

Phê bình các câu hỏi

Tuyên bố cuộc tranh luận

Đi đến chỗ thất bại

Kẻ nói lời hạ liệt

Than khóc và sầu não

Chúng rên rỉ than van

"Nó đã đánh bại ta"

He whose doctrine is [judged as] demolished,

defeated, by those judging the issue:

He laments, he grieves -- the inferior exponent.

"He beat me," he mourns.

Giữa các vị sa-môn

Các tranh luận khởi lên

Trong các tranh luận nầy

Có chiến thắng, chiến bại

Do thấy rõ như vậy

Không vui thích tranh luận

Dầu có được tán thán

Cũng không lợi ích gì

These disputes have arisen among contemplatives.

In them are victory and defeat.

Seeing this, one should abstain from disputes,

for they have no other goal

than the gaining of praise.

Hay trong tranh luận nầy

Nó được lời tán thán

Sau khi đã nói lên

Chính giữa các hội chúng

Do vậy nó vui cười

Nó tự hào kiêu hãnh

Đạt được mục đích ấy

Như tâm ý nói lên!

He who is praised there

for expounding his doctrine

in the midst of the assembly,

laughs on that account and grows haughty,

attaining his heart's desire.

Cái làm nó cống cao

Cũng là đất hại nó

Tuy vậy nó vẫn nói

Lời cống cao kiêu mạn

Khi thấy được như vậy

Hãy đừng có tranh luận

Bậc thiện xảo nói rằng

Thanh tịnh không do vậy

That haughtiness will be his grounds for vexation,

for he'll speak in over-estimation and pride.

Seeing this, one would abstain from disputes.

No purity is attained by them, say the wise.

Cũng như bậc anh hùng

Nuôi dưỡng đồ ăn vua

La hét muốn tìm cầu

Một địch thủ anh hùng

Ôi anh hùng hãy tránh

Chỗ nào có vị ấy

Từ trước đã không có

Sự đấu tranh như vậy

Like a strong man nourished on royal food,

one goes about, roaring, searching out an opponent.

Wherever the opponent is,

go there, strong man.

As before, there's no battle here.

Những ai chấp tri kiến

Tranh luận về kiến ấy

Tuyên bố thuyết giảng rằng

Chỉ đây là sự thật

Ngươi hãy nói với chúng:

"Ở đây không tranh luận."

Ngươi hãy nói thêm rằng:

"Ở đây không địch thủ".

Those who dispute, taking hold of a view,

saying, "This, and this only, is true,"

those you can talk to.

Here there is nothing --

no confrontation

at the birth of disputes.

Cuộc chiến đấu đã tàn

Những ai sống như vậy

Không có sự va chạm

Giữa kiến này, kiến khác.

Hỡi nầy Pasura

Ngươi được gì nơi chúng

Với người không chấp thủ

Một sự gì tối thượng?

Among those who live above confrontation

not pitting view against view,

whom would you gain as an opponent, Pasura,

among those who are grasping no more?

Vậy ngươi hãy đi đến

Suy tư ngẫm nghĩ kỹ

Với tâm ý suy tư

Trên những loại tri kiến

Hãy hòa đồng chung hợp

Với bậc đã thanh tịnh

Ngươi không có thể không

Cùng vị ấy tiến bước.

So here you come,

conjecturing,

your mind conjuring

viewpoints.

You're paired off with a pure one,

and so cannot proceed.

Hòa thượng Minh Châu dịch Việt

English translation by Bhikkhu Thanissaro

Kinh Bại Vong

(Kinh Tập, Tiểu Bộ)

Hòa thượng Thích Thiện Châu

I. Giới Thiệu

Kinh Bại Vong (Parabhava-sutta) rút từ Tập Kinh (Suttanipata), kệ số 91-115, trang 18-20, Pali Text Society. Cũng như Kinh Chơn Hạnh Phúc (Mahamangala Sutta), kinh nầy do một thiên nhân hỏi nguyên nhân dẫn đến bại vong. Nội dung gồm 12 cửa bại vong. Từ điều thứ nhất đến điều thứ mười hai, không có gì khó hiểu. Ví dụ điều thứ nhất: "Thích chánh pháp thành công, ghét chánh pháp bại vong" có nghĩa là ưa thích đạo lý gồm qui luật thiên nhiên và lối sống cao đẹp thì có thể thành tựu sự nghiệp; trái lại chê ghét đạo lý thì thất bại thua thiệt; hoặc điều mười hai: nếu sanh trong gia đình vua chúa hay gia đình có quyền thế mà tham vọng quá lớn, không biết tài sản địa vị của mình đang có, luôn luôn vơ vét, bốc lột tiền của, của người khác và tranh dành quyền thế để thống trị kẻ dưới thì nhất định sẽ đi đến chỗ tiêu diệt.

Đọc qua mười hai cửa bại vong, chúng ta thấy rõ đạo Phật với những lời dạy do chính Phật Tổ thuyết giảng không phải là một "triết lý phù phiếm" mà là một đạo lý cao siêu song thực tiển giúp con người sống đẹp, sống cao và sống rộng. Có thể nói đạo Phật là những liều thuốc cứu người khỏi bịnh hoạn và có được sức khỏe để sống vui.

Đọc kinh Phật, chúng ta thấy có rất nhiều bài kinh sâu xa do Phật giảng cho các vị xuất gia tu hành như các thầy Tỳ kheo, các vị A-la-hán những cũng không ít bài kinh thực tiển do Phật giảng cho các Phật tử tại gia, những người tôn kính ba ngôi báu song vẫn sống với gia đình và trong xã hội.

Nội dung của những bài kinh ấy nhiều khi có vẽ trái ngược nhau. Ví dụ trong Kinh Chơn Hạnh Phúc Phật dạy người Phật tử tại gia thương mến vợ con, trong khi trong kinh Pháp cú, kệ 345, Phật dạy các thầy Tỳ kheo xem vợ con là giây trói buộc còn chắt hơn giây sắt. Nhưng sự thật thì không có gì mâu thuẩn nếu xem những bài kinh ấy là những liều thuốc trị bịnh mà không phải là những chủ thuyết và nhất là không phải là những tín điều (dogma).

Vì thế, người giảng kinh phải biết rõ nội dung kinh và căn cơ người nghe kinh, và người nghe kinh, đọc kinh cũng phải biết rõ kinh nào thích hợp với khả năng tu hành và hoàn cảnh sinh sống của mình. Nếu không, thì thuyết pháp chẳng khế cơ và nghe pháp không lợi ích. Và trong thực tế, sâm nhung dù quí bổ cũng có thể làm chết người được.

Đức Phật quả là đấng trí tuệ và từ bi vì Phật không những chỉ đường cho chúng ta đi đến chơn trời hạnh phúc mà còn dặn chúng ta tránh những lối rẻ dẫn đến bại vọng.

II. Chánh Kinh

Kinh Bại Vong (Paràbhava) (Sn 18)

(Hòa thượng Thích Minh Châu dịch)

Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika. Rồi một Thiên nhơn, sau khi đêm gần mãn, với dung sắc thù thắng, chói sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Thiên nhân ấy bạch Thế Tôn với những bài kệ:

Thiên nhân:

91. Về bại vong con người,

Con hỏi Gotama,

Con đến hỏi Thế Tôn,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

92. Thật dễ hiểu thành công,

Thật dễ hiểu bại vong,

Ưa mến pháp, thành công,

Thù ghét pháp bại vong.

Thiên nhân:

93. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ nhất về bại vong,

Thứ hai, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

94. Ai mến kẻ bất thiện,

Không ái luyến bậc thiện,

Thích pháp kẻ bất thiện,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

95. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ hai về bại vong,

Thứ ba, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

96. Người tánh ưa thích ngủ,

Thích hội chúng, thụ động,

Biếng nhác, thường phẫn nộ,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

97. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ ba về bại vong.

Thứ tư, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

98. Ai với mẹ hay cha,

Già yếu, tuổi trẻ hết,

Tuy giàu không giúp đỡ,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

99. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ tư về bại vong.

Thứ năm, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

100. Ai nói dối lường gạt,

Sa-môn, Bà-la-môn,

Hay các khất sĩ khác,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

101. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ năm về bại vong.

Thứ sáu, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

102. Người giàu có tài sản,

Có vàng bạc thực vật,

Hương vị ngọt một mình,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

103. Như vậy, chúng con rõ

Thứ sáu về bại vong.

Thứ bảy, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

104. Người tự hào về sanh,

Về tài sản dòng họ,

Khinh miệt các bà con,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

105. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ bảy về bại vong,

Thứ tám, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

106. Người đắm say nữ nhân,

Đắm say rượu, cờ bạc,

Hoang phí mọi lợi đắc,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

107. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ tám về bại vong.

Thứ chín, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

108. Không vừa đủ vợ mình,

Được thấy giữa dâm nữ,

Được thấy với vợ người,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

109. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ chín về bại vong.

Thứ mười, mong Ngài nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

110. Người tuổi trẻ đã qua,

Cưới cô vợ vú tròn,

Ghen nàng không ngủ được,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

111. Như vậy, chúng con rõ,

Thứ mười về bại vong.

Thứ mười một, xin nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

112. Đàn bà, hay đàn ông,

Rượu chè, tiêu hoang phí,

Được địa vị quyền thế,

Chính cửa vào bại vong.

Thiên nhân:

113. Như vậy, chúng con biết,

Thứ mười một bại vong.

Thứ mười hai, xin nói,

Cửa vào của bại vong?

Thế Tôn:

114. Tài sản ít, ái lớn,

Sanh gia đình hoàng tộc,

Ở đây muốn trị vì,

Chính cửa vào bại vong.

115. Bại vong này ở đời,

Bậc trí khéo quán sát,

Đầy đủ với chánh kiến,

Sống hạnh phúc ở đời.

Chân thành cám ơn chị BY đã có thiện tâm giúp đánh máy vi tính (Bình Anson, tháng 2-2001).

Tiểu Bộ Tập 6 (Khuddakapatha 6)

Kinh Châu Báu

Ratana Sutta

Khp 6

Kinh Châu Báu

Khp 6

Ratana Sutta -- Treasures

"Phàm ở tại đời này,

Có sanh linh tụ hội,

Hoặc trên cõi đất này

Hoặc chính giữa hư không.

Mong rằng mọi sanh linh,

Được đẹp ý vui lòng,

Vậy, hãy nên cẩn thận,

Lắng nghe lời dạy này."

"Do vậy các sanh linh,

Tất cả hãy chú tâm,

Khởi lên lòng từ mẫn,

Đối với mọi loài người.

Ban ngày và ban đêm,

Chúng đem vật cúng dường,

Do vậy không phóng dật,

Hãy giúp hộ trì chúng."

"Phàm có tài sản gì,

Đời này hay đời sau,

Hay ở tại Thiên giới,

Có châu báu thù thắng.

Không gì sánh bằng được,

Với Như Lai (Thiện Thệ),

Như vậy, nơi đức Phật,

Là châu báu thù diệu,

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Đoạn diệt và ly tham,

Bất tử và thù diệu,

Phật Thích Ca Mâu Ni,

Chứng pháp ấy trong thiền.

Không gì sánh bằng được,

Với pháp (thù diệu) ấy.

Như vậy, nơi chánh pháp,

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Phật, Thế Tôn thù thắng,

Nói lên lời tán thán,

Pháp thiền định trong sạch

Liên tục không gián đoạn,

Không gì sánh bằng được,

Pháp thiền (vi diệu) ấy,

Như vậy, nơi chánh pháp,

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Tám vị bốn đôi này,

Được bậc thiện tán thán,

Chúng đệ tử Thiện Thệ,

Xứng đáng được cúng dường.

Bố thí các vị ấy,

Được kết quả to lớn.

Như vậy, nơi Tăng chúng

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Các vị lòng ít dục,

Với ý thật kiên trì,

Khéo liên hệ mật thiết,

Lời dạy Gotama!

Chúng đạt được quả vị,

Chúng thể nhập bất tử,

Chứng chứng đắt dễ dàng,

Hưởng thọ sự tịch tịnh.

Như vậy, nơi Tăng chúng

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Như cây cột trụ đá

Khéo y tựa lòng đất,

Dầu có gió bốn phương,

Cũng không thể giao động.

Ta nói bậc chơn nhân

Giống như ví dụ này.

Vị thể nhập với tuệ,

Thấy được những Thánh đế.

Như vậy, nơi Tăng chúng

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Những vị khéo giải thích,

Những sự thật Thánh đế,

Những vị khéo thuyết giảng,

Với trí tuệ thâm sâu,

Dầu chúng có hết sức

Phóng dật không tự chế,

Chúng cũng không đến nỗi,

Sanh hữu lần thứ tám.

Như vậy, nơi Tăng chúng

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Vị ấy nhờ đầy đủ,

Với chánh kiến sáng suốt,

Do vậy, có ba pháp,

Được hoàn toàn từ bỏ:

Thân kiến và nghi hoặc,

Giới cấm thủ cũng không.

Đối với bốn đọa xứ,

Hoàn toàn được giải thoát.

Vị ấy không thể làm,

Sáu điều ác căn bản

Như vậy, nơi Tăng chúng

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Dầu vị ấy có làm,

Điều ác gì đi nữa,

Với thân hay với lời,

Kể cả với tâm ý,

Vị ấy không có thể,

Che đậy việc làm ấy.

Vị ấy được nói rằng.

Không thể thấy ác đạo.

Như vậy, nơi Tăng chúng

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Đẹp là những cây rừng,

Có bông hoa đầu ngọn,

Trong tháng hạ nóng bức,

Những ngày hạ đầu tiên.

Pháp thù thắng thuyết giảng,

Được ví dụ như vậy,

Pháp đưa đến Niết bàn,

Pháp hạnh phúc tối thượng.

Như vậy, nơi đức Phật,

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Cao thượng, biết cao thượng,

Cho, đem lại cao thượng,

Bậc vô thượng thuyết giảng

Pháp cao thượng thù thắng.

Như vậy, nơi đức Phật,

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Nghiệp cũ đã đoạn tận,

Nghiệp mới không tạo nên,

Với tâm tư từ bỏ,

Trong sanh hữu tương lai.

Các hột giống đoạn tận,

Ước muốn không tăng trưởng,

Bậc trí chứng Niết bàn,

Ví như ngọn đèn này.

Như vậy, nơi Tăng chúng,

Là châu báu thù diệu.

Mong với sự thật này,

Được sống chơn hạnh phúc."

"Phàm ở tại đời này,

Có sanh linh tụ hội,

Hoặc trên cõi đất này,

Hoặc chính giữa hư không.

Hãy đảnh lễ đức Phật,

Đã như thực đến đây,

Đưọc loài Trời, loài người,

Đảnh lễ và cúng dường.

Mong rằng với hạnh này,

Mọi loài được hạnh phúc!"

"Phàm ở tại đời này,

Có sanh linh tụ hội,

Hoặc trên cõi đất này,

Hoặc chính giữa hư không.

Hãy đảnh lễ Chánh pháp,

Đã như thực đến đây,

Đưọc loài Trời, loài người,

Đảnh lễ và cúng dường.

Mong rằng với hạnh này,

Mọi loài được hạnh phúc!"

"Phàm ở tại đời này,

Có sanh linh tụ hội,

Hoặc trên cõi đất này,

Hoặc chính giữa hư không.

Hãy đảnh lễ chúng Tăng,

Đã như thực đến đây,

Đưọc loài Trời, loài người,

Đảnh lễ và cúng dường.

Mong rằng với hạnh này,

Mọi loài được hạnh phúc!"

Whatever spirits have gathered here,

-- on the earth, in the sky --

may you all be happy

and listen intently to what I say.

Thus, spirits, you should all be attentive.

Show kindness to the human race.

Day and night they give offerings,

so, being heedful, protect them.

Whatever wealth -- here or beyond --

whatever exquisite treasure in the heavens,

does not, for us, equal the Tathagata.

This, too, is an exquisite treasure in the Buddha.

By this truth may there be well-being.

The exquisite Deathless -- ending, dispassion --

discovered by the Sakyan Sage in concentration:

There is nothing to equal that Dhamma.

This, too, is an exquisite treasure in the Dhamma.

By this truth may there be well-being.

What the excellent Awakened One extolled as pure

and called the concentration

of unmediated knowing:

No equal to that concentration can be found.

This, too, is an exquisite treasure in the Dhamma.

By this truth may there be well-being.

The eight persons -- the four pairs --

praised by those at peace:

They, disciples of the One Well-Gone, deserve offerings.

What is given to them bears great fruit.

This, too, is an exquisite treasure in the Sangha.

By this truth may there be well-being.

Those who, devoted, firm-minded,

apply themselves to Gotama's message,

on attaining their goal, plunge into the Deathless,

freely enjoying the Liberation they've gained.

This, too, is an exquisite treasure in the Sangha.

By this truth may there be well-being.

An Indra pillar,[1] planted in the earth,

that even the four winds cannot shake:

that, I tell you, is like the person of integrity,

who -- having comprehended

the noble truths -- sees.

This, too, is an exquisite treasure in the Sangha.

By this truth may there be well-being.

Those who have seen clearly the noble truths

well-taught by the one of deep discernment --

regardless of what [later] might make them heedless --

will come to no eighth state of becoming. [2]

This, too, is an exquisite treasure in the Sangha.

By this truth may there be well-being.

At the moment of attaining sight,

one abandons three things:

identity-views, uncertainty,

and any attachment to precepts and practices. [3]

One is completely released

from the four states of deprivation, [4]

and incapable of committing

the six great wrongs. [5]

This, too, is an exquisite treasure in the Sangha.

By this truth may there be well-being.

Whatever bad deed one may do

-- in body, speech, or in mind --

one cannot hide it:

an incapability ascribed

to one who has seen the Way.

This, too, is an exquisite treasure in the Sangha.

By this truth may there be well-being.

Like a forest grove with flowering tops

in the first month of the heat of the summer,

so is the foremost Dhamma he taught,

for the highest benefit, leading to Unbinding.

This, too, is an exquisite treasure in the Buddha.

By this truth may there be well-being.

Foremost,

foremost-knowing,

foremost-giving,

foremost-bringing,

unexcelled, he taught the

foremost Dhamma.

This, too, is an exquisite treasure in the Buddha.

By this truth may there be well-being.

Ended the old, there is no new taking birth.

dispassioned their minds toward further becoming,

they, with no seed, no desire for growth,

the prudent, go out like this flame.

This, too, is an exquisite treasure in the Sangha.

By this truth may there be well-being.

Whatever spirits have gathered here,

-- on the earth, in the sky --

let us pay homage to the Buddha,

the Tathagata worshipped by beings

human and divine.

May there be

well-being.

Whatever spirits have gathered here,

-- on the earth, in the sky --

let us pay homage to the Dhamma

and the Tathagata worshipped by beings

human and divine.

May there be

well-being.

Whatever spirits have gathered here,

-- on the earth, in the sky --

let us pay homage to the Sangha

and the Tathagata worshipped by beings

human and divine.

May there be

well-being.

Notes: This sutta also appears at Sn II.1

1. Indra-pillar: A tall hardwood pillar, planted at the entrance to a village. [Go back]

2. The person who has reached this stage in the practice will be reborn at most seven more times. [Go back]

3. These three qualities are the fetters abandoned when one gains one's first glimpse of Unbinding at Stream-entry (the moment when one enters the stream to full Awakening). [Go back]

4. Four states of deprivation: rebirth as an animal, a hungry shade, an angry demon, or a denizen of hell. In the Buddhist cosmology, none of these states is eternal. [Go back]

5. The six great wrongs: murdering one's mother, murdering one's father, murdering an Arahant (fully Awakened individual), wounding a Buddha, causing a schism in the Sangha, or choosing anyone other than a Buddha as one's foremost teacher. [Go back]

Source: Access to Insight,

http://world.std.com/~metta

HT Minh Châu dịch Việt

English translation by Bhikkhu Thanissaro

Chân thành cám ơn anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện tâm giúp đánh máy bản Việt ngữ (07/97)

Giới thiệu Kinh Bổn Sanh (Jàtaka)

Hòa thượng Thích Minh Châu

Lời Giới Thiệu - Tập I

Chúng tôi bắt đầu dịch tập Jàtaka (Bổn Sanh hay chuyện Tiền Thân) này, theo cách phân loại, đây là tập thứ 10 trong bộ Khuddaka Nikàya (Tiểu Bộ Kinh). Những Kinh đã được dịch là: Dhammapada (Pháp Cú, số 2); Udàna (Phật Tự Thuyết Kinh, số 3); Itivuttaka (Phật Thuyết Như Vậy, số 4); Suttanipàta (Kinh Tập, số 5); Theragàthà (Trưởng Lão Tăng Kệ, số 8); Therìgàthà (Trưởng Lão Ni kệ, số 9). Nay dịch tập Jàtaka (Bổn Sanh, số 10).

Vì lần này, chúng tôi chỉ mới dịch 120 mẫu chuyện cho Tập I, nên con số chính xác có bao nhiêu mẫu chuyện trong toàn tập Jàtaka chưa được xác định. Theo tập Jàtaka bằng chữ Pàli, thời con số cuối cùng là 547 mẫu chuyện (Jàtaka I, trang 596). Nhưng, ở bản dịch tiếng Anh ghi là 550 chuyện, chia thành 22 chương (Nipàta). Phân loại này phần lớn dựa trên số kệ (gàthà) trong mỗi chuyện. Ví như chương một có 150 mẫu chuyện, mỗi mẫu chuyện có một bài kệ. Chương hai gồm 100 mẫu chuyện, mỗi mẫu chuyện có hai bài kệ. Chương ba, chương bốn, mỗi chương gồm 50 chuyện, mỗi chuyện có ba và bốn bài kệ. Cho đến chương hai mươi mốt có 5 câu chuyện, mỗi chuyện có 80 bài kệ. Chương hai mươi hai có 10 câu chuyện, với một số kệ nhiều hơn. Mỗi Jàtaka (Bổn Sanh) gồm có bốn phần:

1) Paccuppanna-Vatthu (Câu chuyện hiện tại): Một câu chuyện được xem là xảy ra trong thời đức Phật tại thế, nên gọi là câu chuyện hiện tại, và vì câu chuyện này, đức Phật kể ra một câu chuyện quá khứ.

2) Atita-Vatthu: Câu chuyện quá khứ có liên hệ đến những nhân vật trong câu chuyện hiện tại. Trong câu chuyện quá khứ, luôn luôn có sự hiện diện của Bồ Tát (là Tiền thân của đức Phật) trong một vai trò nào đó. Có một hay nhiều bài kệ, khi thì do Bồ Tát nói, khi thì do đức Phật nói, phần lớn dưới hình thức một bài dạy đạo đức.

3) Veyyàkaranà: giải thích bài kệ hay một vài danh từ trong câu chuyện quá khứ.

4) Samodhàna (phần kết hợp): Đức Phật kết hợp hai mẫu chuyện hiện tại và quá khứ, có khi thêm một bài thuyết pháp, kết quả của bài ấy và cuối cùng là phần nhận diện Bổn Sanh, chỉ rõ sự liên hệ giữa những nhân vật chính trong hai câu chuyện quá khứ và hiện tại.

Theo truyền thống Tích Lan, câu chuyện hiện tại, câu chuyện quá khứ, lời giải thích và phần kết hợp gồm thành tập Jàtaka Atthakathà (Bổn Sanh sớ giải). Tập này được dịch sang tiếng Cingala (Tích Lan), trừ các bài kệ vẫn giữ tiếng Pàli. Tập Jàtaka Atthakathà bằng tiếng Cingala (Tích Lan) lại được dịch qua tiếng Pàli với danh từ là Jàtakassa Atthavannanà, mà nay chúng tôi đang dịch ra tiếng Việt Nam. Truyền thống xem rằng chính Buddhaghosa đã dịch từ tiếng Cingala ra tiếng Pàli, nhưng truyền thống này chưa được các học giả đồng ý.

Chúng tôi không dịch phần III, Veyyàkaranà, vì phần này có tánh cách sớ giải.

Vì chỉ mới dịch có 120 mẫu chuyện thành tập I này, nên chúng tôi chỉ có thể dựa vào số 120 mẫu chuyện, này để phân tích và đưa đến một vài kết luận hay nhận xét cho riêng 120 mẫu chuyện mà thôi. Chỉ khi nào dịch xong toàn bộ, sẽ có những kết luận chung cho cả tập Jàtaka.

Trước hết là nhận xét về trú xứ của câu chuyện hiện tại và câu chuyện quá khứ:

Dựa theo những công trình của các vị học giả đã nghiên cứu trước, chúng nhận thấy các câu chuyện quá khứ được xảy ra phần lớn về phương Bắc và phương Tây nước Ấn Độ. Còn các câu chuyện hiện tại được xảy ra phần lớn về phương Đông Ấn Độ. Ví dụ, trong các câu chuyện quá khứ, Ba-La-Nại được đề cập đến 428 lần, Gadhàra 25 lần, còn trong câu chuyện hiện tại, Kosala được đề cập 428 lần và Magadha 58 lần (xem Jàtaka tập VII, trang VI). Riêng trong 120 mẫu chuyện hiện được phiên dịch, trong các câu chuyện hiện tại, Kỳ-đà Viên được nói đến 83 lần, Trúc Lâm 10 lần, Xá Vệ 6 lần, v.v...

Jàtaka hay Bổn Sanh là những mẫu chuyện diễn tả các đời sống trước (tiền thân) của đức Phật và danh từ dùng trong các câu chuyện quá khứ là Bồ Tát. Chúng ta phải xác nhận ở nơi đây, danh từ Bồ Tát trong các chuyện Bổn Sanh chỉ cho tiền nhân của đức Phật trong những đời sống quá khứ, khi làm chư thiên, khi làm thú vật, khi làm vua, khi làm hoàng tử v.v... Trong các câu chuyện quá khứ, nhân vật nổi bật nhất luôn luôn là Bồ Tát, thường đóng vai trò linh động nhất hay quan trọng nhất

Phân tích 120 câu chuyện quá khứ được dịch trong tập I này, chúng tôi xin ghi nhận nơi đây những vai trò Bồ Tát đã đóng như sau:

26 lần Bồ Tát làm chim làm thú: 1 lần làm chó, 2 lần làm ngựa, 4 lần làm bò đực, 1 lần làm voi, 2 lần làm cá, 5 lần làm nai, 3 lần làm khỉ và 8 lần làm chim. Về các loài chim: ngỗng trời 1 lần, cun cút 3 lần, chim trĩ 1 lần, chim chúa 2 lần, chim bồ câu 1 lần.

Bồ Tát làm vua 6 lần, làm con vua 6 lần, làm đại thần 7 lần, làm triệu phú 10 lần, làm địa chủ 1 lần, làm Bà-La-Môn 4 lần, làm hiền trí 11 lần, làm Sư Trưởng 8 lần, làm ẩn sĩ 6 lần. Bồ Tát hành nghề cũng rất rộng rãi và đa dạng: làm trưởng đoàn lữ hành 3 lần, làm nghề đi buôn 2 lần, làm người cày ruộng 1 lần, làm người đánh trống 1 lần, làm người thổi tù và 1 lần, làm thầy thuốc 1 lần, làm thợ hớt tóc 1 lần, học nghề đoán sao, nghề nhào lộn 2 lần, làm con trai một gia đình 2 lần. Ngoài ra, chúng ta còn ghi nhận thêm: Bồ Tát làm chư thiên 5 lần, làm thần cây 8 lần.

Đây chỉ nói đến 120 chuyện trong tập này thôi, chưa đề cập đến các mẫu chuyện còn lại. Nhìn chung, chúng ta cũng thấy vai trò của vị Bồ Tát thật là đa dạng thật là phong phú, và vì đóng vai trò tiền thân đức Phật, phong cách đạo đức của Bồ Tát thật hoàn toàn tuyệt diệu từ lời nói, từ suy tư cho đến việc làm.

Mỗi chuyện tiền thân có một bài kệ, phần lớn do Bồ Tát nói, có khi đức Phật nói. Những bài kệ này, có thể là một lời phê bình khi nhận xét những sự việc đã xảy ra, có khi là một lời cảnh cáo những nhân vật trọng yếu, sai trái, có khi là một lời khuyên giáo đạo đức, dựa trên câu chuyện đã xảy ra. Nghiên cứu các bài kệ này cũng là một nguồn cảm hứng đặc biệt, và các bài kệ được xem là phần cổ kính nhất của tập Bổn Sanh này.

Phân tích 120 câu chuyện hiện tại trong Bổn Sanh này, chúng ta nhận thấy những đề tài được đề cập liên hệ trực tiếp với đức Phật, với các vị trưởng lão kế cận đức Phật, với các vị Tỳ-kheo, và một số cư sĩ liên hệ nhiều với đạo Phật. Ngoài ra, có đề cập những đề tài thông thường như đồ ăn cho người chết, lễ cúng dường khi cầu nguyện, các chòi lá bị cháy v.v... Đề tài sau này chiếm tỷ lệ rất thấp.

Những đề tài liên hệ trực tiếp đến đức Phật như thần thông song hàn (số 29), Devadatta luôn luôn tìm cách hại Phật (số 11, 21, 26, 57, 58, 72, 113), nữ Bà-la-môn Cica vu oan đức Phật số (120), đức Phật nhập Niết Bàn (số 95). Tiếp đến là một số Trưởng Lão thân cận với đức Phật như Ananda (số 92, 95), Ràhula (số 167), Sàriputta (số 37, 69), Cullapanthaka (4), Laludàya (5) v.v... Tiếp đến nữa là đề cập đến một số Tỳ-kheo có các hạnh không được tốt đẹp và cần đức Phật giáo giới, đề tài này có thể nói là chiếm đa số. Như Tỳ-kheo thối thất tinh tấn (số 2, 3, 23, 24, 51, 52, 55), Tỳ-kheo có nhiều đồ vật (6, 32), Tỳ-kheo khó nói (15, 43, 48, 59, 60, 82, 104, 116), Tỳ-kheo bị ái luyến (30, 61, 63, 66, 85, 106), Tỳ-kheo nói khoác (80), Tỳ-kheo ném con ngỗng trời (107), Tỳ-kheo làm ồn phi thời (119), Tỳ-kheo uống nước không có lọc (31). Tiếp theo là các đề tài liên hệ đến các đệ tử cư sĩ, hoặc của đức Phật hay của các vị Trưởng lão. Cấp-Cô-Độc được nói đến khá nhiều (số 1, 40, 45, 83, 90, 103), đệ tử của Sàriputta (25, 39). Lại có một số đề tài có thể xem là không liên hệ đến đạo Phật, như đồ ăn cho người chết (số 18), lễ cúng dường khi cầu nguyện (19), làm lợi ích cho bà con (12), các chòi lá bị cháy (36), các cơn mộng (77) và đề tài liên hệ đến nữ nhân (61, 62, 63, 64, 65, 66, 67).

Dựa trên các đề tài được đề cập trong các câu chuyện hiện tại, chúng ta có thể nói, những đề tài phần lớn đề cập đến Giáo hội Phật giáo trong thời đức Phật còn tại thế và khoảng 100 năm sau khi đức Phật nhập Niết Bàn, nhất là một số tệ trạng các Tỳ-kheo gặp phải, sau khi đạo Phật được truyền bá khắp xứ Ấn Độ và khi bậc Đạo Sư không còn nữa. Các đề tài và các mẫu chuyện cũng giúp chúng ta hiểu được một số nét về tình trạng xã hội đương thời.

Chúng tôi phải gác một bên, không cho đăng một số mẫu chuyện về nữ nhân, có tánh cách châm biếm thái quá, và câu chuyện 16 giấc mộng, có tánh cách sấm ký, sợ bị hiểu lầm.

Ở đây, một vấn đề phải được đặt ra là "ai là tác giả các tập Jàtaka này?" Tuy bộ này được phân loại vào Khuddaka Nikàya (Tiểu Bộ Kinh), tức là một trong năm tập Nikàya, Kinh tạng, và mỗi câu chuyện đều được diễn tả như là đức Phật đã kể lại, chúng ta có những lý do xác đáng để khẳng định tác giả các tập này phải là các vị Tỳ-kheo, hoặc sống trong thời đức Phật, hoặc sau đó khoảng vài chục năm. Vì chỉ có những vị này mới thông hiểu được tổ chức của Giáo hội và hiểu được những mẫu chuyện dân gian của Ấn Độ Vì chỉ những người am hiểu dân tình, đồng quê xứ sở Ấn Độ mới có thể ghi nhận và trình bày được. Bài giới thiệu không cho phép chúng tôi đi sâu vào vấn đề tác giả của các mẫu chuyện Bổn Sanh này. Nhưng căn cứ trên ngôn ngữ học, trên cách hành văn, trên các danh từ được dùng trong các câu chuyện, các giáo lý được đề cập, đức Phật được diễn tả, pháp môn được tu tập v.v... Chúng ta có những lý do để khẳng định tập Jàkata này mở một kỷ nguyên mới trong văn học Phật giáo và trong cung cách truyền bá đạo Phật, được xảy ra sau khi Phật nhập Niết Bàn.

Tuy vậy, chúng ta phải xác nhận rằng nền văn học Phật giáo Jàtaka này đã tác dụng rất lớn, ảnh hưởng đến nền văn học Phật Giáo Jàtaka này có tác dụng rất lớn, ảnh hưởng đến truyền bá đạo Phật, trong quá khứ cũng như trong hiện tại, ở Ấn Độ cũng như ngoài Ấn Độ, không những trong lãnh vực văn học mà còn lan đến lãnh vực nghệ thuật, kiến trúc, v.v... đời sống xã hội nhân dân, v.v...

Trước hết, một số mẫu chuyện Jàtaka được khắc trên những tác phẩm điêu khắc tại các chùa, các tháp như ở Sanchi, ở Amaravati, đặc biệt Bharhut, Ấn Độ. Tại đấy, tên các Jàtaka được khắc rõ ràng. Ngày nay, một số công trình điêu khắc ấy vẫn còn được giữ khá nguyên vẹn tại các di tích Phật giáo Ấn Độ. Những công trình điêu khắc ấy chứng tỏ các câu chuyện tiền thân đã được biết đến rất nhiều vào thế kỷ thứ ba trước kỷ nguyên. Pháp Hiển, nhà chiêm bài Trung Quốc, khi đến thăm Tích Lan vào thế kỷ thứ tư sau kỷ nguyên, đã chứng kiến tại ngôi chùa Adhayagiri, sự trình diễn năm trăm chuyện tiền thân của đức Phật, khi Ngài còn là Bồ Tát, dưới hình thức con voi, con nai, v.v... Chúng tôi khi còn ở Tích Lan, nhân ngày Phật Đản có chứng kiến các tấm Pandal rất lớn, về các mẫu chuyện Jàtaka để dân chúng đến xem và chiêm ngưỡng. Và tại các Pandal ấy, có diễn xuất các vở kịch mẫu chuyện Jàtaka nữa. Vì vậy, ngày lễ Phật Đản ở Tích Lan là ngày mà rất đông dân chúng đi từ Pandal này qua Pandal khác, vừa dự lễ, vừa xem diễn các vở kịch về Jàtaka; dân chúng vui chơi một đêm trong ngày hội lớn. Các mẫu chuyện này cũng được dùng làm đề tài thuyết pháp trong các dịp lễ, dân chúng đến nghe suốt đêm, nghe các vị sư Tích Lan kể chuyện tiền thân Jàtaka mà không biết mệt.

Một ảnh hưởng nữa mà các câu chuyện này đem lại, nhất là các mẫu chuyện về súc vật, nhiều khi vượt qua biên giới tôn giáo Ấn Độ và trở thành những chuyện cổ tích dân gian, nửa thần thoại, nửa thực tế, không lệ thuộc tôn giáo này hay xứ sở nào. Chúng tôi tin rằng có một số chuyện cổ tích Việt Nam được bắt nguồn từ những chuyện Jàtaka này như chuyện Tấm Cám chẳng hạn. Những mẫu chuyện cổ tích này đã trở thành gia tài chung của nền văn hóa dân gian, phản ảnh được những tính chất bình thường của dân chúng, dưới mọi chân trời, trong đời sống hằng ngày của dân chúng, khi phải tiếp xúc với những gì hay, hoặc xấu của cuộc đời. Chính vì vậy mà các tập Jàtaka này rất được phổ biến, không những trong giới Phật tử mà còn lan tràn khắp mọi địa phương, mọi dân tộc.

Tập Jàtaka có khoảng năm trăm năm mươi mẫu chuyện. Nay mới dịch xong tập I với một trăm hai mươi mẫu chuyện. Như vậy còn lại khoảng bốn trăm ba mươi chuyện, sẽ được tiếp tục dịch và dự tính mất hai năm mới xong. Qua việc dịch tập Jàtaka, chúng tôi gặp phải một thể văn hoàn toàn sai khác với các bản Nikàya, danh từ khác lạ, rất phong phú, rất nhiều chữ mới. Đó là thể văn kể chuyện, trực tiếp ghi chép các cuộc đối thoại, nên vừa dài vừa linh động, dịch cho gọn và cho sát với nguyên bản thật là cả một vấn đề.

Chúng tôi muốn nói thêm về mục đích phiên dịch kinh Tạng Pàli ra tiếng Việt. Từ Ấn Độ về nước vào năm 1964, chúng tôi bắt tay phiên dịch ngay hai bộ Màjjhima Nikàya (Trung Bộ Kinh) và Dìgha Nikàya (Trường Bộ Kinh) cho đến năm 1975 mới dịch xong. Từ năm 1975 đến 1978, chúng tôi dịch xong hai bộ Samyutta Nikàya (Tương Ưng Bộ Kinh) và Anguttara Nikàya (Tăng Chi Bộ kinh). Từ năm 1978, chúng tôi bắt đầu dịch bộ Khuddaka Nikàya (Tiểu Bộ Kinh) và cho đến nay, đã dịch được sáu tập trong mười lăm tập, đang dịch tập Jàtaka thứ bảy. Dịch xong Jàtaka, chúng tôi tự xem là dịch xong Kinh Tạng Pàli, số tập còn lại trong Tiểu Bộ Kinh, xin nhường lại cho các vị khác. Còn chúng tôi dự định duyệt lại các bộ Nikàya đã phiên dịch, thống nhất lại các danh từ chuyên môn, thống nhất lại các đoạn văn tương đương, hiệu đính lại các đoạn văn, các danh từ sai lầm, cố gắng hoàn thành cho được tốt đẹp những công trình phiên dịch của chúng tôi.

Chúng tôi phiên dịch Kinh Tạng Pàli hướng về hai mục đích rõ rệt:

* Mục đích thứ nhất là giới thiệu Kinh Tạng Pàli cho Phật tử và cho nhân dân Việt Nam, những nguyên bản kinh điển được xem là cổ xưa nhất và chứa đựng những giáo lý trung thành nhất của đức Phật. Đức Phật dạy các Phật tử hãy học giáo của Ngài trong ngôn ngữ của mình. Phật tử Việt Nam, tất nhiên phải học giáo lý của Ngài ngang qua tiếng Việt, và nhờ vậy Phật tử Việt Nam vượt qua được những trở ngại ngôn ngữ và tự mở rộng cửa chánh pháp và cho mình và cho mọi người. Chúng tôi phiên dịch Kinh Tạng vì chúng tôi xem Kinh Tạng gìn giữ được những lời dạy trung thành nhất của đức Phật chưa bị ảnh hưởng bởi những chia rẽ hệ phái và tông phái (Nam tông, Bắc tông).

* Mục đích thứ hai của chúng tôi trong nhiệm vụ phiên dịch này là xây dựng cho được một Đại Tạng Việt Nam. Ngày nay, chúng ta đã được độc lập thống nhất, chúng ta phải có Đại Tạng Việt Nam cho Phật tử Việt Nam. Ngôn ngữ Việt Nam đủ phong phú, đủ trong và sức mạnh đóng vai trò chuyển ngữ. Ngày nào, chúng ta còn lệ thuộc vào Pàli Tạng hay Hán Tạng v.v... ngày ấy, chúng ta vẫn còn lệ thuộc những văn tự ấy. Độc lập ngôn ngữ cũng có nghĩa là độc lập dân tộc. Xưa kia, ông cha ta đề cao tiếng Nôm là cũng vì vậy, vì chỉ có độc lập ngôn ngữ mới khỏi bị đồng hóa bởi văn hóa ngoại bang.

Chúng ta đang cần nghiên cứu Pàli Tạng và Hán tạng nhưng nghiên cứu không có nghĩa là cam tâm lệ thuộc và văn tự Pàli hay văn tự Hán Tạng. Điều cốt yếu là thấy rõ điều ấy, và thấy rõ điều ấy cũng tức là thấy được sự cần thiết phải xây dựng cho được một Đại Tạng Việt Nam.

Viết tại Viện Phật Học Vạn Hạnh trong mùa An Cư năm 1980,

để kỷ niệm Lễ Vu Lan năm Canh Thân.

Tỷ Kheo Thích Minh Châu

Viện Trưởng Viện Phật Học Vạn Hạnh.

Lời Giới Thiệu - Tập II

Đây là quyển Bổn sanh (Jàtaka) tập II, gồm từ chuyện số 121 đến chuyện số 250. Như vậy, còn khoảng hơn 250 mẫu chuyện nữa sẽ được tiếp tục dịch về sau.

Đầu tập Bổn sanh được phân loại vào Tiểu bộ kinh (Khuddha Nikàya), tức là thuộc Kinh tạng nhưng chúng ta phải đặt bộ này vào thời kỳ thứ hai tức là thời kỳ Đạo Phật đã chia thành 18 hay 20 học phái, và không thể xem là thuộc Kinh tạng thời nguyên thủy được. Thật sự tập Bổn sanh chính do các đệ tử của Đức Phật trước tác và mượn tiếng là Phật dạy để phổ biến những lời dạy của Đức Phật. Do vậy chúng ta phải có những thận trọng cần thiết, khi dẫn chứng các chuyện Bổn sanh là những lời dạy của Đức Phật. Tuy vậy các chuyện tiền thân này thật sự là những tác phẩm có giá trị về mặt văn học và sử học, một mặt giới thiệu cho chúng ta sự phong phú và nét đại chúng của các chuyện cổ tích Ấn Độ thuộc nền văn học dân gian liên hệ đến đạo Phật. Mặt khác, tập Bổn sanh giới thiệu cho chúng ta nếp sống của các Tinh xá, các Tu viện đạo Phật vào khoảng 300 năm đến 100 năm trước kỷ nguyên, và các sinh hoạt tín ngưỡng của các tỷ kheo, tỷ kheo ni, các nam cư sĩ, nữ cư sĩ Phật tử trong thời đại ấy. Chúng ta cũng có thể hy vọng tìm được sự liên hệ giữa các chuyện cổ tích Việt Nam với các mẫu chuyện Jàtaka này.

Đối với tất cả các Phật tử trực tiếp hay gián tiếp đóng góp vào sự nghiệp in Kinh, chúng tôi xin chân thành ghi ơn công đức.

Phật lịch 2526, ngày 22-4-1982

Tỳ Kheo Thích Minh Châu

Viện Trưởng Viện Phật Học Vạn Hạnh