Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 19/106

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Nghiên cứu Phật học

So sánh các bộ luật Tỳ-kheo

Tác giả
Bình Anson
Thông tin
Nguồn: budsas.net (Bình Anson) — tải 2026-09-01

Bát Chánh Đạo

Tương Ưng Bộ, SN XLV.8

Trong bài kinh này Đức Phật giảng về các yếu tố của Con Đường Tám Chánh đưa đến giác ngộ.

SN XLV.8

Phân tích

Nhân duyên ở Sàvatthi.

-- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng và phân tích Thánh đạo Tám ngành này. Hãy lắng nghe và khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

-- Này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường Thánh đạo Tám ngành? Tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tri kiến? Này các Tỷ-kheo, chính là trí về khổ, trí về khổ tập, trí về khổ diệt, trí về con đường đưa đến khổ diệt. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh tri kiến.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy? Này các Tỷ-kheo, chính là xuất ly tư duy, vô sân tư duy, vô hại tư duy. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh tư duy.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ? Này các Tỷ-kheo, chính là từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh ngữ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp? Này các Tỷ-kheo, chính là từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ phi Phạm hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh nghiệp.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh mạng? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đoạn trừ tà mạng, nuôi sống với chánh mạng. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh mạng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tinh tấn? Ở đây, này các Tỷ-kheo, với mục đích khiến cho các ác, bất thiện pháp từ trước chưa sanh không cho sanh khởi, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn, trì tâm; với mục đích khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn, trì tâm; với mục đích khiến cho các thiện pháp từ trước chưa sanh nay được sanh khởi, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn, trì tâm; với mục đích khiến cho các thiện pháp đã được sanh có thể duy trì, không có lu mờ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tấn, trì tâm. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh tinh tấn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh niệm? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, với mục đích điều phục tham ưu ở đời; Tỷ-kheo sống quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm với mục đích điều phục tham ưu ở đời; Tỷ-kheo sống quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm với mục đích điều phục tham ưu ở đời; Tỷ-kheo sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm với mục đích điều phục tham ưu ở đời. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh niệm.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh định? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Làm cho tịnh chỉ tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh, nhất tâm. Vị ấy ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là chánh định.

SN XLV.8

Analysis

Setting at Savatthi.

"Bhikkhus, I will teach you the noble eightfold path and I will analyse it for you. Listen to that and attend carefully, I will speak."

"Yes, venerable sir," those bhikkhus replied. The Blessed One said this:

"And what, bhikkhus, is the noble eightfold path? Right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, right concentration.

"And what, bhikkhus, is right view? Knowledge of suffering, knowledge of the origin of suffering, knowledge of the cessation of suffering, knowledge of the way leading to the cessation of suffering: this is called right view.

"And what, bhikkhus, is right intention? Intention of renunciation, intention of non-ill will, intention of harmlessness: this is called right intention.

"And what, bhikkhus, is right speech? Abstinence from false speech, abstinence from divisive speech, abstinence from harsh speech, abstinence from idle chatter: this is called right speech.

"And what, bhikkhus, is right action? Abstinence from the destruction of life, abstinence from taking what is not given, abstinence from sexual misconduct: this is called right action.

"And what, bhikkhus, is right livelihood? Here a noble disciple, having abandoned a wrong mode of livelihood, earns his living by a right livelihood: this is called right livelihood.

"And what, bhikkhus, is right effort? Here, bhikkhus, a bhikkhu generates desire for the non-arising of unarisen evil unwholesome states; he makes an effort, arouses energy, applies his mind, and strives. He generates desire for the abandoning of arisen evil unwholesome states.... He generates desire for the arising of unarisen wholesome states.... He generates desire for the maintenance of arisen wholesome states, for their non-decline, increase, expansion, and fulfilment by development; he makes an effort, arouses energy, applies his mind, and strives. This is called right effort.

"And what, bhikkhus is right mindfulness? Here, bhikkhus, a bhikkhu dwells contemplating the body in the body, ardent, clearly comprehending, mindful, having put away covetousness and displeasure in regard to the world. He dwells contemplating feelings in feelings, ardent, clearly comprehending, mindful, having put away covetousness and displeasure in regard to the world. He dwells contemplating mind in mind, ardent, clearly comprehending, mindful, having put away covetousness and displeasure in regard to the world. He dwells contemplating mental phenomena in mental phenomena, ardent, clearly comprehending, mindful, having put away covetousness and displeasure in regard to the world. This is called right mindfulness.

"And what, bhikkhus, is right concentration? Here, bhikkhus, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, a bhikkhu enters and dwells in the first jhana, which is accompanied by thought and examination, with rapture and happiness born of seclusion. With the subsiding of thought and examination, he enters and dwells in the second jhana, which has internal confidence and unification of mind, is without thought and examination, and has rapture and happiness born of concentration. With the fading away as well of rapture, he dwells equanimous and, mindful and clearly comprehending, he experiences happiness with the body; he enters and dwells in the third jhana of which the noble ones declare: 'He is equanimous, mindful, one who dwells happily.' With the abandoning of pleasure and pain, and with the previous passing away of joy and displeasure, he enters and dwells in the fourth jhana, which is neither painful nor pleasant and includes the purification of mindfulness by equanimity. This is called right concentration."

HT Minh Châu dịch Việt

English translation by Bhikkhu Bodhi

Chân thành cám ơn nhóm chủ trương trang nhà LotusNet, http://www.lotuspro.net , đã có thiện tâm gửi tặng toàn bộ Tương Ưng Kinh dạng điện tử.

Những lời hoa mỹ

Cái Chốt Trống

Tương Ưng Bộ, XX.7

Trong bài kinh này, Đức Phật khuyên chúng ta phải cẩn thận về các bài giảng từ nhiều nguồn gốc xa lạ và ngoại lai, bởi vì có rất nhiều bài giảng tuy nghe rất hay, rất êm tai, rất hoa mỹ, nhưng có thể không phải là Chánh Pháp của Đức Phật và không đưa đến giải thoát.

SN XX.7

Cái Chốt Trống

(Tạp 47.18, Cổ, Đại 2, 315b)

Trú ở Sàvatthi.

-- Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, dân chúng Dasàrahà có một cái trống tên là Anaka. Khi cái trống Anaka bắt đầu nứt ra, dân chúng Dasàrahà đóng vào một cái chốt khác. Cho đến một thời gian, này các Tỷ-kheo, cả cái thùng ván của trống Anaka biến mất và chỉ còn lại những cái chốt tụ tập lại.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo sẽ thành trong tương lai. Những bài kinh nào do Như Lai thuyết, thâm sâu, nghĩa lý thâm diệu, xuất thế gian, liên hệ đến tánh Không, họ sẽ không nghe khi các kinh ấy được thuyết giảng; họ sẽ không lóng tai; họ sẽ không an trú chánh tri tâm, và họ sẽ không nghĩ rằng các pháp ấy cần phải học thuộc lòng, cần phải thấu đáo.

Còn những bài kinh nào do các thi sĩ làm, những bài thơ với những danh từ hoa mỹ, với những câu văn hoa mỹ, thuộc ngoại điển, do các đệ tử thuyết giảng, họ sẽ nghe khi các kinh ấy được thuyết giảng; họ sẽ lóng tai; họ sẽ an trú chánh tri tâm và họ sẽ nghĩ rằng, các pháp ấy cần phải học thuộc lòng, cần phải học thấu đáo.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các kinh do Như Lai thuyết, thâm sâu, nghĩa lý thâm diệu, xuất thế gian, liên hệ đến tánh Không, sẽ đi đến tiêu diệt.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Những bài kinh nào do Như Lai thuyết giảng, thâm sâu, nghĩa lý thâm diệu, xuất thế gian, liên hệ đến tánh Không, chúng tôi sẽ nghe khi các kinh ấy được thuyết giảng; chúng tôi sẽ lóng tai; chúng tôi sẽ an trú chánh tri tâm. Và chúng tôi sẽ nghĩ rằng, các pháp ấy cần phải học thuộc lòng, cần phải học thấu đáo".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

SN XX.7

Ani Sutta

The Peg

Staying at Savatthi.

"Monks, there once was a time when the Dasarahas had a large drum called 'Summoner.' Whenever Summoner was split, the Dasarahas inserted another peg in it, until the time came when Summoner's original wooden body had disappeared and only a conglomeration of pegs remained. [1]

"In the same way, in the course of the future there will be monks who won't listen when discourses that are words of the Tathagata -- deep, deep in their meaning, transcendent, connected with emptiness -- are being recited. They won't lend ear, won't set their hearts on knowing them, won't regard these teachings as worth grasping or mastering.

" But they will listen when discourses that are literary works -- the works of poets, elegant in sound, elegant in rhetoric, the work of outsiders, words of disciples -- are recited. They will lend ear and set their hearts on knowing them. They will regard these teachings as worth grasping and mastering.

"In this way the disappearance of the discourses that are words of the Tathagata -- deep, deep in their meaning, transcendent, connected with emptiness -- will come about.

"Thus you should train yourselves: 'We will listen when discourses that are words of the Tathagata -- deep, deep in their meaning, transcendent, connected with emptiness -- are being recited. We will lend ear, will set our hearts on knowing them, will regard these teachings as worth grasping and mastering.'

"That's how you should train yourselves."

Hòa thượng Minh Châu dịch Việt

Translated by Bhikkhu Thanissaro.

Source: Access-to-Insight, http://world.std.com/~metta/

Note:

1. The Commentary notes that the drum originally could be heard for twelve leagues, but in its final condition couldn't be heard even from behind a curtain. [Go back]

Tương Ưng 22.95

Năm uẩn đều trống rỗng

Đức Phật giảng rằng cả năm uẩn đều trống rỗng:

sắc như bọt nước, thọ như bong bóng nước, tưởng như ráng trời, hành như cây chuối, thức như ảo thuật.

SN 22.95

Bọt nước

(Tạp 10, Đại 2,86b) (S.iii,114)

SN 22.95

A Lump of Foam

Một thời Thế Tôn ở Ayujjàya, trên bờ sông Hằng. Ở đấy Thế Tôn dạy các Tỷ-kheo như sau:

-- Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng này chảy mang theo đống bọt nước lớn. Có người có mắt nhìn đống bọt nước ấy, chuyên chú, như lý quán sát. Do nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó, đống bọt nước ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong đống bọt nước được? Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có Sắc gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; vị Tỷ-kheo thấy Sắc, chuyên chú, như lý quán sát Sắc. Do vị Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát Sắc, Sắc ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong sắc được?

Ví như, này các Tỷ-kheo, trong mùa thu, khi trời mưa những giọt mưa lớn, trên mặt nước, các bong bóng nước hiện ra rồi tan biến. Một người có mắt nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó, bong bóng nước ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong bong bóng nước được? Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có Thọ gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát Thọ ấy. Do Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó, Thọ ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong Thọ được?

Ví như, này các Tỷ-kheo, trong tháng cuối mùa hạ, vào đúng giữa trưa đứng bóng, một ráng mặt trời rung động hiện lên. Một người có mắt nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó. Do người ấy nhìn chuyên chú, như lý quán sát, nên ráng mặt trời ấy hiện rõ ra là trống không, rỗng không, không có lõi cứng... Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong ráng mặt trời được? Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có Tưởng gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát Tưởng ấy. Do Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó, Tưởng ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong Tưởng được?

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người cần có lõi cây, tìm cầu lõi cây, đi tìm lõi cây, cầm cái búa sắc bén đi vào ngôi rừng. Ở đây, người ấy thấy một cụm cây chuối lớn, mọc thẳng, mới lớn, cao vút. Người ấy chặt rễ cây ấy. Sau khi chặt rễ, người ấy chặt ngọn. Sau khi chặt ngọn, người ấy lột vỏ chuối ngoài. Khi lột vỏ chuối ngoài, giác cây còn tìm không được, tìm đâu cho có được lõi cây? Một người có mắt nhìn chuyên chú, như lý quán sát cụm chuối ấy. Khi người ấy nhìn chuyên chú, như lý quán sát cụm chuối ấy, cụm chuối ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra là không có lõi cây. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cây trong cụm chuối được? Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm các Hành gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát Hành ấy. Khi người ấy nhìn chuyên chú, như lý quán sát, Hành ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra là không có lõi cây. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cây trong các Hành được?

Ví như, này các Tỷ-kheo, một ảo thuật sư hay đệ tử một ảo thuật sư, tại ngã tư đường bày trò ảo thuật. Một người có mắt nhìn chuyên chú, như lý quán sát trò ảo thuật ấy. Do người ấy nhìn chuyên chú, như lý quán sát, ảo thuật ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong ảo thuật được? Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm Thức gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại... hoặc xa hay gần; Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát, Thức ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong Thức được?

Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã giải thoát, đời sống phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Vị ấy biết rõ như vậy.

Thế Tôn thuyết như vậy. Sau khi nói như vậy, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

1. Sắc ví với đống bọt,

Thọ ví bong bóng nước,

Tưởng ví ráng mặt trời,

Hành ví với cây chuối,

Thức ví với ảo thuật,

Đấng bà con mặt trời,

Đã thuyết giảng như vậy.

2. Nếu như vậy chuyên chú,

Như lý chơn quán sát,

Như lý nhìn (các pháp),

Hiện rõ tánh trống không.

3. Bắt đầu với thân này,

Bậc Đại Tuệ thuyết giảng,

Đoạn tận cả ba pháp,

Thấy sắc bị quăng bỏ.

4. Thân bị quăng, vô tri,

Không thọ, sức nóng, thức,

Bị quăng đi, nó nằm,

Làm đồ ăn kẻ khác.

5. Cái thân liên tục này,

ảo sư, kẻ ngu nói,

Được gọi kẻ sát nhân,

Không tìm thấy lõi cây.

6. Hãy quán uẩn như vậy,

Vị Tỷ-kheo tinh cần,

Suốt cả đêm lẫn ngày,

Tỉnh giác, chánh tư niệm.

7. Hãy bỏ mọi kiết sử,

Làm chỗ mình nương tựa,

Sống như lửa cháy đầu,

Cầu chứng cảnh bất động.

On one occasion the Blessed One was dwelling at Ayojjha on the bank of the river Ganges. There the Blessed One addressed the bhikkhus thus:

"Bhikkhus, suppose that this river Ganges was carrying along a great lump of foam. A man with good sight would inspect it, ponder it, and properly investigate it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in a lump of foam? So too, bhikkhus, whatever kind of form there is, whether past, future, or present ... far or near: a bhikkhu inspects it, ponders it, and properly investigates it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in form?

"Suppose, bhikkhus, that in the autumn, when it is raining and big rain drops are falling, a water bubble arises and bursts on the surface of the water. A man with good sight would inspect it, ponder it, and properly investigate it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in a water bubble? So too, bhikkhus, whatever kind of feeling there is, whether past, future, or present ... far or near: a bhikkhu inspects it, ponders it, and properly investigates it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in feeling?

"Suppose, bhikkhus, that in the last month of the hot season, at high noon, a shimmering mirage appears. A man with good sight would inspect it, ponder it, and properly investigate it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in a mirage? So too, bhikkhus, whatever kind of perception there is, whether past, future, or present ... far or near: a bhikkhu inspects it, ponders it, and properly investigates it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in perception?

"Suppose, bhikkhus, that a man needing heartwood, seeking heartwood, wandering in search of heartwood, would take a sharp axe and enter a forest. There he would see the trunk of a large plantain tree, straight, fresh, without a fruit-bud core. He would cut it down at the root, cut off the crown, and unroll the coil. As he unrolls the coil, he would not find even softwood, let alone heartwood. A man with good sight would inspect it, ponder it, and properly investigate it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in the trunk of a plantain tree? So too, bhikkhus, whatever kind of volitional constructions there are, whether past, future, or present ... far or near: a bhikkhu inspects them, ponders them, and properly investigates them. As he investigates them, they appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in volitional constructions?

"Suppose, bhikkhus, that a magician or a magician's apprentice would display a magical illusion at a crossroads. A man with good sight would inspect it, ponder it, and properly investigate it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in a magical illusion? So too, bhikkhus, whatever kind of consciousness there is, whether past, future, or present ... far or near: a bhikkhu inspects it, ponders it, and properly investigates it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in consciousness?

"Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple becomes disenchanted with form, disenchanted with feeling, disenchanted with perception, disenchanted with volitional constructions, disenchanted with consciousness. Being disenchanted, he becomes dispassionate. Through dispassion (his mind) is liberated. When it is liberated there comes the knowledge: 'It's liberated.' He understands: 'Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this world.'"

This is what the Blessed One said. Having said this, the Sublime One, the Teacher, further said this:

1. "Form is like a lump of foam,

Feeling like a water bubble;

Perception are like a mirage,

Constructions like a plantain trunk,

And consciousness like an illusion:

So explained the Kinsman of the Sun.

2. However one may ponder it,

Or properly investigate,

It appears but hollow and void

When one sees it properly.

3. With reference to this body

The One of Broad Wisdom has taught

That with the abandoning of three things

One sees this form discarded.

4. When vitality, heat, and consciousness

Depart from this physical body,

Then it lies there cast away:

Food for others, without volition.

5. Such is this continuum,

This illusion, beguiler of fools.

It is taught to be a murderer,

Here no substance can be found.

6. A bhikkhu with energy aroused

Should look upon the aggregates thus,

Whether by day or by night,

Comprehending, ever mindful.

7. He should discard all the fetters

And make a refuge for himself;

Let him fare as if with head ablaze,

Yearning for the imperishable state."

Hòa thượng Minh Châu dịch Việt

English translation by Bhikkhu Bodhi

(10/11/2000)

Tương Ưng 22.99

Vô minh như sợi dây thừng

Đức Phật giảng rằng những người nào chưa thấu hiểu bản chất vô ngã của năm uẩn (sắc, thọ, tưởng, hành, thức) thì vẫn chịu sinh tử luân hồi như con chó bị cột bởi sợi dây thừng và chạy vòng quanh cây cột đó.

SN 22.99

Gaddula Sutta

Dây thằng

(Tạp 10, Đại 2,69b) (S.iii,149)

Samyutta Nikaya 22.99

Gaddula Sutta

The Leash

Nhân duyên ở Sàvatthi. Đức Thế Tôn giảng:

-- Vô thỉ, này các Tỷ-kheo, là sự luân hồi này. Điểm bắt đầu không thể nêu rõ đối với chúng sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu chuyển, luân hồi.

Có thể có một thời, này các Tỷ kheo, biển lớn đi đến khô cạn, hoàn toàn đi đến khô kiệt, không có hiện hữu. Nhưng này các Tỷ kheo, Ta không có tuyên bố rằng, có sự chấm dứt khổ đau đối với chúng sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu chuyển, luân hồi.

Có thể có một thời, này các Tỷ-kheo, Sineru (Tu-di), Vua các núi, đi đến băng hoại, hoại diệt, không có hiện hữu. Nhưng này các Tỷ-kheo, Ta không có tuyên bố rằng, có sự chấm dứt khổ đau đối với chúng sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu chuyển, luân hồi!

Có thể có một thời, này các Tỷ-kheo, đại địa đi đến băng hoại, hoại diệt, không có hiện hữu. Nhưng này các Tỷ-kheo, Ta không có tuyên bố rằng, có sự chấm dứt khổ đau đối với chúng sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu chuyển luân hồi!

Ví như, này các Tỷ-kheo, có con chó bị dây thằng trói chặt vào một cây cột hay cột trụ vững trắc, chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh cây cột ấy hay cột trụ ấy. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc. Người ấy quán thọ như là tự ngã... quán tưởng như là tự ngã... quán các hành như là tự ngã... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức.

Người ấy chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... Người ấy chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh thức. Vì rằng người ấy chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... người ấy chạy theo vòng theo, chạy tròn xung quanh thức; người ấy không giải thoát khỏi sắc, không giải thoát khỏi thọ, không giải thoát khỏi tưởng, không giải thoát khỏi các hành, không giải thoát khỏi thức, không giải thoát khỏi sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta tuyên bố rằng: "Vị ấy không giải thoát khỏi khổ đau".

Nhưng bậc Đa văn Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, được thấy các bậc Thánh, khéo thuần thục pháp các bậc Thánh, khéo tu tập pháp các bậc Thánh, thấy rõ các bậc Chân nhân, khéo thuần thục pháp các bậc Chân nhân, khéo tu tập pháp các bậc Chân nhân, không quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc. Người ấy không quán thọ như là tự ngã... không quán tưởng như là tự ngã... không quán các hành như là tự ngã... không quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức.

Vị ấy không chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh thức. Vị ấy không chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... không chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh thức. Vị ấy không chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... thức; do không chạy vòng theo, chạy vòng tròn xung quanh thức, vị ấy được giải thoát khỏi sắc, được giải thoát khỏi thọ, được giải thoát khỏi tưởng, được giải thoát khỏi các hành, được giải thoát khỏi thức, được giải thoát khỏi sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói: "Vị ấy được giải thoát khỏi đau khổ".

At Savatthi. There the Blessed One said:

"Monks, from an inconstruable beginning comes transmigration. A beginning point is not evident, although beings hindered by ignorance and fettered by craving are transmigrating and wandering on.

"There comes a time when the great ocean evaporates, dries up, and does not exist. But for beings -- as long as they are hindered by ignorance, fettered by craving, transmigrating and wandering on -- I don't say that there is an end of suffering and stress.

"There comes a time when Sineru, king of mountains, is consumed with flame, is destroyed, and does not exist. But for beings -- as long as they are hindered by ignorance, fettered by craving, transmigrating and wandering on -- I don't say that there is an end of suffering and stress.

"There comes a time when the great earth is consumed with flame, is destroyed, and does not exist. But for beings -- as long as they are hindered by ignorance, fettered by craving, transmigrating and wandering on -- I don't say that there is an end of suffering and stress.

"Just as a dog, tied by a leash to a post or stake, keeps running around and circling around that very post or stake; in the same way, an uninstructed, run-of-the-mill person -- who has no regard for noble ones, is not well-versed or disciplined in their Dhamma; who has no regard for people of integrity, is not well-versed or disciplined in their Dhamma -- assumes form to be the self, or the self as possessing form, or form as in the self, or the self as in form. He assumes feeling to be the self... He assumes perception to be the self... He assumes (mental) fabrications to be the self... He assumes consciousness to be the self, or the self as possessing consciousness, or consciousness as in the self, or the self as in consciousness.

"He keeps running around and circling around that very form...that very feeling...that very perception...those very fabrications...that very consciousness. He is not set loose from form, not set loose from feeling...from perception...from fabrications...not set loose from consciousness. He is not set loose from birth, aging, and death; from sorrows, lamentations, pains, distresses, and despairs. He is not set loose, I tell you, from suffering and stress.

"But a well-instructed, noble disciple -- who has regard for noble ones, is well-versed and disciplined in their Dhamma; who has regard for people of integrity, is well-versed and disciplined in their Dhamma -- doesn't assume form to be the self, or the self as possessing form, or form as in the self, or the self as in form. He doesn't assume feeling to be the self... He doesn't assume perception to be the self... He doesn't assume fabrications to be the self... He doesn't assume consciousness to be the self, or the self as possessing consciousness, or consciousness as in the self, or the self as in consciousness.

"He doesn't run around or revolve around that very form...that very feeling...that very perception...those very fabrications...that very consciousness. He is set loose from form, set loose from feeling...from perception...from fabrications...set loose from consciousness. He is set loose from birth, aging, and death; from sorrows, lamentations, pains, distresses, and despairs. He is set loose, I tell you, from suffering and stress.

Hòa thượng Minh Châu dịch Việt

English translation by Bhikkhu Thanissaro

Tương Ưng 36.11

Thiền định trong độc cư

Đức Phật giảng dạy các phát triển các tầng thiền-na đưa đến đoạn diệt và tịnh chỉ. Tuy nhiên, chỉ khi nào các lậu hoặc được hoàn toàn tiêu trừ thì mới có được an định và tịnh chỉ thật sự.

SN 36.11

Sống một mình

(S.iv,216)

Samyutta Nikaya 36.11

Rahogata Sutta

Secluded

Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Ở đây, bạch Thế Tôn, khi con sống một mình, Thiền tịnh, tâm tư như sau được khởi lên: "Thế Tôn dạy có ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ". Ba thọ này được Thế Tôn thuyết dạy. Nhưng Thế Tôn lại nói: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy (nằm) trong đau khổ". Do liên hệ đến cái gì, lời nói này được Thế Tôn nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy (nằm) trong đau khổ"?

-- Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Này Tỷ-kheo, Ta nói rằng có ba thọ này: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ba thọ này được Ta nói đến. Nhưng này Tỷ-kheo, Ta lại nói: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy (nằm) trong đau khổ". Chính vì liên hệ đến tánh vô thường của các hành mà lời ấy được Ta nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy nằm trong đau khổ". Chính vì liên hệ đến tánh đoạn tận, tánh tiêu vong, tánh ly tham, tánh đoạn diệt, tánh biến hoại của các hành mà lời ấy được Ta nói lên: "Phàm cái gì được cảm thọ, cái ấy (nằm) trong đau khổ".

Nhưng này Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng sự đoạn diệt các hành là tuần tự: khi chứng được Thiền thứ nhứt, lời nói được đoạn diệt; khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được đoạn diệt; khi chứng Thiền thứ ba, hỷ được đoạn diệt; khi chứng Thiền thứ tư, hơi thở vô, hơi thở ra được đoạn diệt; khi chứng Không vô biên xứ, sắc tưởng được đoạn diệt; khi chứng Thức vô biên xứ, không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt; khi chứng Vô sở hữu xứ, thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt; khi chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ, vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt; khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ được đoạn diệt. Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham được đoạn diệt, sân được đoạn diệt, si được đoạn diệt.

Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng sự tịnh chỉ các hành là tuần tự; khi chứng Thiền thứ nhứt, lời nói được tịnh chỉ; khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được tịnh chỉ; khi chứng Thiền thứ ba, hỷ được tịnh chỉ; khi chứng Thiền thứ tư, hơi thở vô, hơi thở ra được tịnh chỉ; khi chứng Không vô biên xứ, sắc tưởng được tịnh chỉ; khi chứng Thức vô biên xứ, không vô biên xứ tưởng được tịnh chỉ; khi chứng Vô sở hữu xứ, thức vô biên xứ tưởng được tịnh chỉ; khi chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ, vô sở hữu xứ tưởng được tịnh chỉ; khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ được tịnh chỉ. Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham được tịnh chỉ, sân được tịnh chỉ, si được tịnh chỉ.

Này các Tỷ-kheo, có sáu khinh an này, khi chứng Thiền thứ nhứt, lời nói được khinh an; khi chứng Thiền thứ hai, tầm tứ được khinh an; khi chứng Thiền thứ ba, hỷ được khinh an; khi chứng Thiền thứ tư, hơi thở vô, hơi thở ra được khinh an; khi chứng Không vô biên xứ, sắc tưởng được khinh an; khi chứng Vô sở hữu xứ, thức vô biên xứ tưởng được khinh an; khi chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ, vô sở hữu xứ tưởng được khinh an; khi chứng Diệt thọ tưởng định, tưởng và thọ được khinh an. Đối với Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tham được khinh an, sân được khinh an, si được khinh an.

Once a certain monk came to see the Blessed One and, after saluting him respectfully, sat down at one side. Seated thus, he spoke to the Blessed One as follows:

"When I went into seclusion, while I was in solitude, this thought occurred to me: 'Three feelings have been taught by the Blessed One: pleasant, painful and neutral feelings. But the Blessed One has also said that whatever is felt is within suffering.' Now, with reference to what was it stated by the Blessed One that whatever is felt is within suffering?"

"Well spoken, monk, well spoken! While three feelings have been taught by me, the pleasant, the painful and the neutral, yet I have also said that whatever is felt is within suffering. This, however, was stated by me with reference to the impermanence of (all) conditioned phenomena (sankhara). I have said it because conditioned phenomena are liable to destruction, to evanescence, to fading away, to cessation and to change. It is with reference to this that I have stated: 'Whatever is felt is within suffering.'

"I have further taught, monk, the gradual cessation of conditioned phenomena. In him who has attained the first meditative absorption (jhana), speech has ceased. Having attained the second absorption, thought-conception and discursive thinking has ceased. Having attained the third absorption, joy has ceased. Having attained the fourth absorption, inhalation and exhalation have ceased. Having attained the sphere of the infinity of space, perception of form (matter) has ceased. Having attained the sphere of the infinity of consciousness, the perception of the sphere of the infinity of space has ceased. Having attained the sphere of no-thingness, the perception of the sphere of infinity of consciousness has ceased. Having attained the sphere of neither-perception-nor-non-perception, the perception of the sphere of no-thingness has ceased. Having attained the cessation of perception and feeling, perception and feeling have ceased. In a taint-free monk greed has ceased, hatred has ceased, delusion has ceased.

"I have further taught, monk the gradual stilling of conditioned phenomena (sankhara). In him who has attained the first meditative absorption, speech has been stilled. Having attained the second absorption, thought-conception and discursive thinking have been stilled. Having attained the third absorption, joy has stilled. Having attained the fourth absorption, inhalation and exhalation have stilled. Having attained the sphere of the infinity of space, perception of form (matter) has stilled. Having attained the sphere of the infinity of consciousness, the perception of the sphere of the infinity of space has stilled. Having attained the sphere of no-thingness, the perception of the sphere of infinity of consciousness has stilled. Having attained the sphere of neither-perception -nor-non-perception, the perception of the sphere of no-thingness has stilled. Having attained the cessation of perception and feeling, perception and feeling have been stilled. In a taint-free monk greed has been stilled, hatred has been stilled, delusion has been stilled.

"There are, monk, these six quietenings. In him who has attained the first absorption, speech is quietened. Having attained the second absorption, thought-conception and discursive thinking are quietened. Having attained the third absorption, rapture is quietened. Having attained the fourth absorption, inhalation and exhalation is quietened.[1] Having attained the cessation of perception and feeling, perception and feeling are quietened. In a taint-free monk greed is quietened, hatred is quietened, delusion is quietened."

Hòa thượng Minh Châu dịch Việt

Translated from the Pali by Nyanaponika Thera

Note:

[1]. In the section on "being quietened" (patipassaddha), the four immaterial absorptions (arupajjhana) are not mentioned. According to Commentary they are implied in the "cessation of perception and feelings" (for the attainment of which they are a condition).

Tương Ưng X.12

Kinh Alavaka

Đức Phật dạy dạ xoa Alavaka những pháp hành trì để có một đời sống tối thượng. Các pháp hành nầy cũng có thể áp dụng được trong đời sống của con người.

Tương Ưng X.12

Kinh Alavaka

(S.i,218)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Alavi, tại trú xứ của Dạ-xoa Alavakka. Rồi Dạ-xoa Alavaka nói với Thế Tôn: -- Này Sa-môn, hãy đi ra!

-- Lành thay, Hiền giả, Thế Tôn nói và đi ra.

-- Này Sa-môn, hãy đi vào.

-- Lành thay, Hiền giả, Thế Tôn nói và đi vào.

Lần thứ hai, ... Lần thứ ba, Dạ-xoa Alavaka nói với Thế Tôn: -- Này Sa-môn, hãy đi ra.

-- Lành thay, Hiền giả, Thế Tôn nói và đi ra.

-- Này Sa-môn, hãy đi vào.

-- Lành thay, Hiền giả, Thế Tôn nói và đi vào.

Lần thứ tư, Dạ-xoa Alavika nói với Thế Tôn: -- Này Sa-môn, hãy đi ra.

-- Này Hiền giả, Ta không đi ra. Hãy làm gì Ông nghĩ là phải làm.

-- Này Sa-môn, ta sẽ hỏi Ông một câu hỏi. Nếu Ông không trả lời ta được, ta sẽ làm tâm Ông điên loạn, hay ta làm Ông bể tim, hay nắm lấy chân, ta sẽ quăng Ông qua bờ bên kia sông Hằng.

-- Này Hiền giả, Ta không thấy một ai, ở thế giới chư Thiên, Ma giới hay Phạm thiên giới, với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, với chư Thiên và loài Người có thể làm tâm Ta điên loạn, hay làm bể tim Ta hay nắm lấy chân, quăng Ta qua bờ bên kia sông Hằng. Tuy vậy, này Hiền giả, hãy hỏi đi như Ông muốn.

Samyutta Nikaya X.12

Alavaka Sutta

To the Alavaka Yakkha

Thus have I heard.

On one occasion the Blessed One was dwelling at Alavi, the haunt of the yakkha Alavaka. Then the yakkha Alaavaka approached the Blessed One and said to him: -- Get out, recluse!

-- All right, friend, the Blessed One said, and he went out.

-- Come in, recluse.

-- All right, friend, the Blessed One said, and he went in.

A second time, ... A third time the yakkha Alavaka said to the Blessed One: -- Get out, recluse!

-- All right, friend, the Blessed One said, and he went out.

-- Come in, recluse.

-- All right, friend, the Blessed One said, and he went in.

A fourth time the yakkha �Âavaka said to the Blessed One: -- Get out, recluse.

-- I won't go out, friend. Do whatever you have to do.

-- I'll ask you a question, recluse. If you won't answer me, I'll drive you insane or I'll split your heart or I'll grab you by the feet and hurl you across the Ganges.

-- I do not see anyone in this world, friend, with its devas, Mara, and Brahma, in this generation with its recluses and brahmins, its devas and humans, who could drive me insane or split my heart or grab me by the feet and hurl me across the Ganges. But ask whatever you want, friend.

(Alavaka):

Cái gì đối người đời,

Là tài sản tối thượng?

Cái gì khéo hành trì,

Đem lại chơn an lạc?

Cái gì giữa các vị,

Là vị ngọt tối thượng?

Phải sống như thế nào,

Được gọi sống tối thượng?

(Alavaka:)

What here is a man's best treasure?

What practised well brings happiness?

What is really the sweetest of tastes?

How lives the one whom they say lives best?

(Thế Tôn):

Lòng tin đối người đời,

Là tài sản tối thượng.

Chánh pháp khéo hành trì,

Đem lại chơn an lạc.

Chân lý giữa các vị,

Là vị ngọt tối thượng.

Phải sống với trí tuệ,

Được gọi sống tối thượng.

(The Blessed One:)

Faith is here a man's best treasure;

Dhamma practised well brings happiness;

Truth is really the sweetest of tastes;

One living by wisdom they say lives best.

(Alavaka):

Làm sao vượt bộc lưu?

Làm sao vượt biển lớn?

Làm sao siêu khổ não?

Làm sao được thanh tịnh?

(Alavaka:)

How does one cross over the flood?

How does one cross the rugged sea?

How does one overcome suffering?

How is one purified?

(Thế Tôn):

Với tín, vượt bộc lưu.

Không phóng dật, vượt biển.

Tinh tấn, siêu khổ não.

Với Trí, được thanh tịnh.

(The Blessed One:)

By faith one crosses over the flood,

By diligence, the rugged sea.

By energy one overcomes suffering,

By wisdom one is purified.

(Alavaka):

Làm sao được trí tuệ?

Làm sao được tài sản?

Làm sao đạt danh xưng?

Làm sao kết bạn hữu?

Đời này qua đời khác,

Làm sao không sầu khổ?

(Alavaka:)

How does one gain wisdom?

How does one find wealth?

How does one achieve acclaim?

How bind friends to oneself?

When passing from this world to the next,

How does one not sorrow?

(Thế Tôn):

Ai tin tưởng Chánh pháp

Của bậc A-la-hán,

Pháp ấy khiến đạt được,

Niết-bàn (chơn an lạc),

Khéo học, không phóng dật,

Minh nhãn khéo phân biệt,

Nhờ hành trì như vậy,

Vị ấy được trí tuệ.

Làm gì khéo thích hợp,

Gánh vác các trách nhiệm,

Phấn chấn, thích hoạt động,

Như vậy được tài sản,

Chơn thật đạt danh xưng,

Bố thí kết bạn hữu,

Đời này qua đời khác,

Như vậy không sầu khổ.

Tín nam gia chủ nào,

Tìm cầu bốn pháp này,

Chơn thực và chế ngự,

Kiên trì và xả thí,

Vị ấy sau khi chết,

Không còn phải sầu khổ.

Đời này qua đời khác,

Sau chết, không sầu khổ.

Ta muốn Ông đến hỏi,

Sa-môn, Bà-la-môn,

Có những pháp nào khác,

Tốt hơn bốn pháp này:

Chơn thực và chế ngự,

Xả thí và kham nhẫn.

(The Blessed One:)

Placing faith in the Dhamma of the arahants

For the attainment of Nibbana,

From desire to learn one gains wisdom

If one is diligent and astute.

Doing what is proper, dutiful,

One with initiative finds wealth.

By truthfulness one wins acclaim,

Giving, one binds friends.

That is how one does not sorrow

When passing from this world to the next.

The faithful seeker of the household life

In whom dwell these four qualities

Truth, Dhamma, steadfastness, generosity

Does not sorrow when he passes on.

Come now, ask others as well,

The many recluses and brahmins,

Whether there exists here anything better

Than truth, self-control, generosity, patience.

(Alavaka):

Làm sao nay ta hỏi,

Sa-môn, Bà-la-môn,

Khi nay ta được biết,

Nguyên nhân của đời sau.

Phật đến Alavi,

Thật lợi ích cho ta.

Nay ta được biết rõ,

Cho gì được quả lớn.

Nên ta sẽ bộ hành,

Làng này qua làng khác,

Thành này qua thành khác,

Đảnh lễ Phật Chánh Giác,

Cùng đảnh lễ Chánh pháp,

Các vị chứng Pháp tánh.

(Alavaka:)

Why now should I ask this question

Of the many recluses and brahmins?

Today I have understood

The good in the future life.

Indeed, for my sake the Buddha came

To reside at Alavi

Today I have understood

Where a gift bears great fruit.

I myself will travel about

From village to village, town to town,

Paying homage to the Enlightened One

HT Minh Châu dịch Việt

English translation by Bhikkhu Bodhi

Tương Ưng V

Tương Ưng Tỷ-kheo-ni

Sau đây là 10 bài kinh ngắn ghi lại các đối đáp giữa Ác ma (Mara) và 10 vị đại đệ tử Tỳ kheo ni của Đức Phật.

Tương Ưng 5

Tương Ưng Tỷ-kheo-ni

Samyutta Nikaya 5

Connected Discourses with Bhikkhunis

1. Alavika (S.i.128)

Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi, Jetavana, tại vườn ông Anàthapindika.

Tỷ-kheo-ni Alavikà, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Sàvatthi để khất thực. Khất thực ở Sàvatthi xong, sau buổi ăn, trên con đường khất thực trở về, Tỷ-kheo-ni đi đến rừng Andha để tìm sự yên tĩnh viễn ly.

Ác ma muốn làm Tỷ-kheo-ni Alavikà run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn nàng từ bỏ yên tĩnh viễn ly, nên đi đến Tỷ-kheo-ni Alavikà và nói lên bài kệ:

Đời không có xuất ly,

Sống viễn ly làm gì?

Hãy trọn hưởng dục lạc,

Chớ hối hận về sau.

Tỷ-kheo-ni Alavikà suy nghĩ: "Ai đã nói lên bài kệ này? Người hay không phải người?" Tỷ-kheo-ni Alavikà suy nghĩ: "Chính Ác ma muốn làm ta run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn làm ta từ bỏ yên tĩnh viễn ly nên đã nói lên bài kệ đó".

Tỷ-kheo-ni Alavikà biết được: "Đấy là Ác ma", liền nói lên bài kệ:

Ở đời có xuất ly,

Nhờ trí tuệ, ta chứng.

Này Bà con phóng dật,

Biết sao được pháp ấy?

Ái dục như kiếm thương,

Đài chém đầu các uẩn.

Điều Ông gọi dục lạc,

Ta gọi là bất lạc.

Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Alavikà đã biết ta", nên buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

1. Alavika

Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Savathi in Jeta's Grove, Anathapindika's Park.

Then, in the morning, the bhikkhuni Alavika dressed and, taking bowl and robe, entered Savathi for alms. When she had walked for alms in Savathi and had returned from her alms round, after her meal she went to the Blind Men's Grove seeking seclusion.

Then Mara the Evil One, desiring to arouse fear, trepidation, and terror in the bhikkhuni Alavika, desiring to make her fall away from seclusion, approached her and addressed her in verse:

"There is no escape in the world,

So what will you do with seclusion?

Enjoy the delights of sensual pleasure:

Don't be remorseful later!"

Then it occurred to the bhikkhuni Alavika: "Now who is it that recited the verse - a human being or a non-human being?" Then it occurred to her: "This is Mara the Evil One, who has recited the verse desiring to arouse fear, trepidation, and terror in me, desiring to make me fall away from seclusion."

Then the bhikkhuni Alavika, having understood, "This is Mara the Evil One," replied to him in verses:

"There is an escape in the world

Which I have closely touched with wisdom.

O Evil One, kinsman of the negligent,

You do not know that state.

Sensual pleasures are like sword stakes;

The aggregates, their chopping block.

What you call sensual delight

Has become for me non-delight."

Then Mara the Evil One, realizing, "The bhikkhuni Alavika knows me," sad and disappointed, disappeared right there.

2. Soma (S.i.129)

Nhân duyên ở Sàvatthi. Rồi Tỷ-kheo-ni Somà vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Sàvatthi để khất thực.

Khất thực ở Sàvatthi xong, sau bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, Tỷ-kheo-ni đi đến rừng Andha để nghỉ ban ngày. Sau khi đi sâu vào rừng, nàng ngồi dưới một gốc cây để nghỉ ban ngày.

Ác ma muốn làm Tỷ-kheo-ni Somà run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn nàng từ bỏ Thiền định, liền đi đến Tỷ-kheo-ni Somà; sau khi đến, nói lên bài kệ với Tỷ-kheo-ni Somà:

Địa vị khó chứng đạt,

Chỉ Thánh nhân chứng đạt,

Trí nữ nhân hai ngón,

Sao hy vọng chứng đạt?

Tỷ-kheo-ni Somà suy nghĩ: "Ai đã nói bài kệ này? Người hay không phải người?" Tỷ-kheo-ni Somà suy nghĩ: "Đây là Ác ma muốn làm cho ta run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn ta từ bỏ Thiền định, nên đã nói lên bài kệ đó".

Tỷ-kheo-ni Somà biết được : "Đây là Ác ma", liền nói lên bài kệ với Ác ma:

Nữ tánh chướng ngại gì,

Khi tâm khéo Thiền định,

Khi trí tuệ triển khai,

Chánh quán pháp vi diệu?

Ai tự mình tìm hỏi:

"Ta, nữ nhân, nam nhân,

Hay ta là ai khác?"

Xứng nói chuyện Ác ma,

Ác ma thật cân xứng.

Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Somà đã biết ta", nên buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

2. Soma

Setting at Savathi. Then, in the morning, the bhikkhuni Soma dressed and, taking bowl and robe, entered Savathi for alms.

When she had walked for alms in Savathi and had returned from her alms round, after her meal she went to the Blind Men's Grove for the day's abiding. Having plunged into the Blind Men's Grove, she sat down at the foot of a tree for the day's abiding.

Then Mara the Evil One, desiring to arouse fear, trepidation, and terror in the bhikkhuni Soma, desiring to make her fall away from concentration, approached her and addressed her in verse:

"That state so hard to achieve

Which is to be attained by the seers,

Can't be attained by a woman

With her two-fingered wisdom."

Then it occurred to the bhikkhuni Soma: "Now who is this that recited the verse - a human being or a non-human being?" Then it occurred to her: "This is Mara the Evil One, who has recited the verse desiring to arouse fear, trepidation, and terror in me, desiring to make me fall away from concentration."

Then the bhikkhuni Soma, having understood, "This is Mara the Evil One," replied to him in verses:

"What does womanhood matter at all

When the mind is concentrated well,

When knowledge flows on steadily

As one sees correctly into Dhamma.

One to whom it might occur,

'I'm a woman' or 'I'm a man'

Or 'I'm anything at all' -

Is fit for Mara to address."

Then Mara the Evil One, realizing, "The bhikkhuni Soma knows me," sad and disappointed, disappeared right there.

3. Gotami (S.i.129)

Nhân duyên ở Sàvatthi. Tỷ-kheo-ni Kisà Gotamì, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực.

Khất thực ở Sàvatthi xong, sau bữa ăn, trên con đường đi khất thực trở về, Tỷ-kheo-ni Kisà Gotamì đi đến rừng Andha để nghỉ ban ngày; sau khi đi sâu vào rừng Andha, đến ngồi dưới một gốc cây để nghỉ ban ngày.

Ác ma muốn làm cho Tỷ-kheo-ni Kisà Gotamì run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn khiến nàng từ bỏ Thiền định, liền đi đến Tỷ-kheo-ni Kisà Gotamì; sau khi đi đến, liền nói lên bài kệ với Tỷ-kheo-ni Kisà Gotamì:

Sao nàng như mất con,

Một mình, mặt ứa lệ.

Hay một mình vào rừng,

Để tìm đàn ông nào?

Tỷ-kheo-ni Kisà Gotamì suy nghĩ: "Ai đã nói lên bài kệ này? Người hay không phải người?" Tỷ-kheo-ni Kisà Gotamì suy nghĩ: "Đây là Ác ma muốn làm ta run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn khiến ta từ bỏ Thiền định nên đã nói lên bài kệ đó".

Tỷ-kheo-ni Kisà Gotamì biết được: "Đây là Ác ma", liền nói lên bài kệ với Ác ma:

Con hại, đã qua rồi,

Đàn ông đã chấm dứt,

Ta không sầu, không khóc,

Ta sợ gì các Ông?

Khắp nơi hỷ, ái đoạn,

Khối mê ám nát tan,

Chiến thắng quân thần chết,

Vô lậu, ta an trú.

Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Kisà Gotamì đã biết ta" nên buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

3. Gotami

Setting at Savathi. Then, in the morning, the bhikkhuni Kisagotami dressed and, taking bowl and robe, entered Savathi for alms.

When she had walked for alms in Savathi and had returned from her alms round, after her meal she went to the Blind Men's Grove for the day's abiding. Having plunged into the Blind Men's Grove, she sat down at the foot of a tree for the day's abiding.

Then Mara the Evil One, desiring to arouse fear, trepidation, and terror in the bhikkhuni Kisagotami, desiring to make her fall away from concentration, approached her and addressed her in verse:

"Why now, when your son is dead,

Do you sit alone with tearful face?

Having entered the woods all alone,

Are you on the lookout for a man?"

Then it occurred to the bhikkhuni Kisagotami: "Now who is this that recited the verse - a human being or a non-human being?" Then it occurred to her: "This is Mara the Evil One, who has recited the verse desiring to arouse fear, trepidation, and terror in me, desiring to make me fall away from concentration."

Then the bhikkhuni Kisagotami, having understood, "This is Mara the Evil One," replied to him in verses:

"I've gotten past the death of sons;

With this, the search for men has ended.

I do not sorrow, I do not weep,

Nor do I fear you, friend.

Delight everywhere has been destroyed,

The mass of darkness has been sundered.

Having conquered the army of Death,

I dwell without defiling taints."

Then Mara the Evil One, realizing, "The bhikkhuni Kisagotami knows me," sad and disappointed, disappeared right there.

4. Vijaya (S.i.130)

Nhân duyên ở Sàvatthi. Tỷ-kheo-ni Vijavà vào buổi sáng đắp y... và ngồi xuống dưới một gốc cây để nghỉ ban ngày.

Ác Ma muốn làm cho Tỳ-kheo-ni Vijaya sợ hãi ... muốn khiến nàng từ bỏ Thiền định, liền đi đến Tỳ-kheo-ni Vijaya; sau khi đến, nói lên bài kệ với Tỳ-kheo-ni Vijaya:

Nàng vừa trẻ, vừa đẹp,

Ta vừa trẻ, vừa xuân,

Với cung đàn năm điệu,

Nàng cùng ta vui hưởng.

Tỷ-kheo-ni Vijaya suy nghĩ : " Ai đã nói lên bài kệ này? Người hay không phải người?" Tỷ-kheo-ni Vijaya suy nghĩ : " Đây là Ác ma... nói lên bài kệ đó."

Tỷ-kheo-ni Vijaya suy nghĩ : "Đây là Ác ma", liền nói lên bài kệ với Ác ma:

Sắc, tiếng, vị, hương, xúc,

Làm cho ý đam mê,

Ta nhường lại Ác ma,

Ta đâu có cần chúng.

Với thân bất tịnh này,

Dễ hư hoại mong manh,

Ta bực phiền, tủi hổ,

Dục ái được đoạn tận.

Họ sanh hưởng sắc giới,

Chúng vọng vô sắc giới,

Thiền chứng an tịnh ấy,

Mọi nơi, mê ám diệt.

Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Aijayà đã biết ta", buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

4. Vijaya

Setting at Savathi. Then, in the morning, the bhikkhuni Vijaya dressed ... she sat down at the foot of a tree for the day's abiding.

Then Mara the Evil One, desiring to arouse fear, trepidation, and terror in the bhikkhuni Vijaya, desiring to make her fall away from concentration, approached her and addressed her in verse:

"You are so young and beautiful,

And I too am in the bloom of youth.

Come, noble lady, let us rejoice

With the music of a fivefold ensemble."

Then it occurred to the bhikkhuni Vijaya: "Now who is this...? This is Mara the Evil One ... desiring to make me fall away from concentration."

Then the bhikkhuni Vijaya, having understood, "This is Mara the Evil One," replied to him in verses:

"Forms and sounds, tastes and odours,

Tactile objects that delight the mind:

I offer them right back to you,

For I, O Mara, do not need them.

I am repelled and humiliated

By this foul, putrid body,

Subject to break up, fragile:

I've uprooted sensual craving.

As to those beings who fare amidst form,

And those who abide in the formless,

And those peaceful attainments too:

Everywhere darkness has been destroyed."

Then Mara the Evil One, realizing "The bhikkhuni Vijaya knows me," sad and disappointed, disappeared right there.

5. Uppalavanna (S.i.131)

Nhân duyên Sàvatthi. Rồi Tỷ-kheo-ni Uppalavannà vào buổi sáng đắp y... và đứng dưới gốc cây tala có trổ hoa.

Ác ma muốn làm cho Tỷ-kheo-ni Uppala-vannà run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn khiến nàng từ bỏ Thiền định, liền đi đến Tỷ-kheo-ni Uppalavannà. Sau khi đến, Ác ma nói lên bài kệ này với Tỷ-kheo-ni Uppalavannà:

Này nàng Tỷ-kheo-ni,

Dưới gốc cây tala,

Đang nở nụ trăm hoa,

Nàng đến đứng một mình,

Nhan sắc Nàng tuyệt đẹp,

Không ai dám sánh bằng!

Tại đây Nàng đã đến,

Trong tư thế như vậy,

Nàng ngu dại kia ơi,

Không sợ cám dỗ sao?

Tỷ-kheo-ni Uppalavannà suy nghĩ: "Ai đã nói lên bài kệ này? Người hay là không phải người?" Tỷ-kheo-ni Uppalavannà suy nghĩ: "Đây là Ác ma... đã nói lên bài kệ đó."

Tỷ-kheo-ni Uppalavannà biết được : "Đây là Ác ma", liền trả lời với bài kệ:

Trăm ngàn người cám dỗ,

Có đến đây như Ông,

Mảy lông ta không động,

Ta không gì sợ hãi

Ác ma, ta không sợ,

Ta đứng đây một mình,

Ta có thể biến mất,

Hay vào bụng các Ông.

Ta đứng giữa hàng mi,

Ông không thấy ta được.

Với tâm khéo khiếp phục,

Thần túc khéo tu trì,

Ta thoát mọi trói buộc,

Ta đâu có sợ Ông?

Này Hiền giả Ác ma!

Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Uppalavannà đã biết ta", buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

5. Uppalavanna

Setting at Savathi. Then, in the morning, the bhikkhuni Uppalavanna dressed ... she stood at the foot of a sala tree in full flower.

Then Mara the Evil One, desiring to arouse fear, trepidation, and terror in the bhikkhuni Uppalavanna, desiring to make her fall away from concentration, approached her and addressed her in verse:

"Having gone to a sala tree with flowering top,

You stand at its foot all alone, bhikkhuni.

There is none whose beauty can rival your own:

Foolish girl, have you no fear of rogues?"

Then it occurred to the bhikkhuni Uppalavanna: "Now who is this...? This is Mara the Evil One ... desiring to make me fall away from concentration."

Then the bhikkhuni Uppalavanna, having understood, "This is Mara the Evil One," replied to him in verses:

"Though a hundred thousand rogues

Just like you might come here,

I stir not a hair, I feel no terror;

Even alone, Mara, I don't fear you.

I can make myself disappear

Or I can enter inside your belly.

I can stand between your eyebrows

Yet you won't catch a glimpse of me.

I am the master of my own mind,

The bases of power are well developed;

I am freed from every kind of bondage,

Therefore I don't fear you, friend."

Then Mara the Evil One, realizing, "The bhikkhuni Uppalavanna knows me," sad and disappointed, disappeared right there.

6. Cala (S.i.132)

Nhân duyên ở Sàvatthi. Tỷ-kheo-ni Càlà vào buổi sáng đắp y... ngồi dưới một gốc cây để nghỉ ban ngày.

Ác ma đi đến Tỷ-kheo-ni Càlà; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo-ni Càlà:

-- Này Tỷ-kheo-ni, Nàng không vui thích gì?

-- Này Hiền giả, ta không vui thích sanh.

-- Sao Nàng không vui thích sanh? Khi đã sanh, phải thọ hưởng các dục. Này Tỷ-kheo-ni, ai dạy cho nàng: "Chớ có vui thích sanh"?

-- Sanh ra rồi phải chết,

Đã sanh thấy khổ đau,

Kiết sử trói gia hại,

Do vậy không thích sanh.

Đức Phật thuyết giảng pháp,

Khiến vượt khỏi tái sanh,

Đoạn trừ mọi khổ não,

Giúp ta trú chân thật.

Chúng sanh hướng sắc giới,

Họ vọng vô sắc giới,

Nếu không biết đoạn diệt,

Họ đi đến tái sanh.

Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Càlà đã biết ta", buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

6. Cala

Setting at Savathi. Then, in the morning, the bhikkhuni Cala dressed ... she sat down at the foot of a tree for the day's abiding.

Then Mara the Evil One approached the bhikkhuni Cala and said to her:

"What don't you approve of, bhikkhuni?"

"I don't approve of birth, friend."

"Why don't you approve of birth? Once born, one enjoys sensual pleasures. Who now has persuaded you of this: 'bhikkhuni, don't approve of birth'?"

"For one who is born there is death;

Once born, one encounters sufferings -

Bondage, murder, affliction-

Hence one shouldn't approve of birth.

The Buddha has taught the Dhamma,

The transcendence of birth;

For the abandoning of all suffering

He has settled me in the truth.

As to those beings who fare amidst form,

And those who abide in the formless -

Not having understood cessation,

They come again to re-becoming."

Then Mara the Evil One, realizing, "The bhikkhuni Cala knows me," sad and disappointed, disappeared right there.

7. Upacala

Ở tại Sàvatthi. Rồi Tỷ-kheo-ni Upacàlà, vào buổi sáng, đắp y... và ngồi xuống một gốc cây để nghỉ ban ngày...

Ác ma đi đến Tỷ-kheo-ni Upaàlà; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo-ni Upaàlà:

-- Này Tỷ-kheo-ni, Nàng muốn tái sanh tại chỗ nào?

-- Ta không muốn tái sanh tại một chỗ nào cả, này Hiền giả.

-- Chư Thiên Ba mươi ba,

Dạ-ma, Đâu-suất thiên,

Chư vị Hóa lạc thiên,

Tha hóa Tự tại thiên,

Nàng hãy hướng tâm này,

Đến cảnh giới chư Thiên,

Rồi Nàng được tái sanh,

Hưởng an lạc cảnh ấy.

-- Chư Thiên Ba mươi ba,

Dạ-ma, Đâu-suất thiên,

Chư vị Hóa Lạc thiên,

Tha hóa, Tự tại thiên,

Vì ái dục trói buộc,

Lại bị ma chinh phục.

Toàn thế giới cháy đỏ,

Toàn thế giới hỏa thiêu,

Toàn thế giới bùng cháy,

Toàn thế giới rung động.

Không rung, không dao động,

Không hệ lụy, phàm phu,

Chỗ nào ma không đến,

Chỗ ấy ta vui thích.

Rồi Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Upacàlà đã biết ta", buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

7. Upacala

Setting at Savathi. Then, in the morning, the bhikkhuni Upacala dressed ... she sat down at the foot of a tree for the day's abiding.

Then Mara the Evil One approached the bhikkhuni Upacala and said to her:

"Where do you wish to be reborn, bhikkhuni?"

"I do not wish to be reborn anywhere, friend."

"There are TavatiÌsa and Yama devas,

And devatas of the Tusita realm,

Devas who take delight in creating,

And devas who exercise control.

Direct your mind there

And you'll experience delight."

"There are TavatiÌsa and Yama devas,

And devatas of the Tusita realm,

Devas who take delight in creating,

And devas who exercise control.|

They are still bound by sensual bondage,

They come again under Mara's control.

All the world is on fire,

All the world is burning,

All the world is ablaze,

All the world is quaking.

That which does not quake or blaze,

That to which worldlings do not resort,

Where there is no place for Mara:

That is where my mind delights."

Then Mara the Evil One, realizing, "The bhikkhuni Upacala knows me," sad and disappointed, disappeared right there.

8. Sisupacala (S.i. 133)

Tại Sàvatthi. Tỷ-kheo-ni Sisupacàlà vào buổi sáng đắp y... rồi ngồi xuống một gốc cây để nghỉ ban ngày.

Rồi Ác ma đi đến Tỷ-kheo-ni Sisupacàlà; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo-ni Sisupacàlà:

-- Này Tỷ-kheo-ni, Nàng thích thú tà giáo của ai không?

-- Này Hiền giả, ta không thích thú tà giáo của ai cả.

-- Vì ai Nàng trọc đầu,

Hiện tướng nữ Sa-môn?

Nàng không thích tà giáo,

Vậy nàng tu cho ai,

Này kẻ ngu muội kia?

-- Những kẻ tin tà kiến,

Thuộc ngoại đạo tà giáo.

Ta không thích pháp họ,

Họ không biết Cháp Pháp.

Có dòng họ Thích-ca.

Đản sanh Phật vô tỷ,

Ngài chinh phục tất cả,

Ngài đại phá chúng ma,

Tại mọi chỗ, mọi nơi,

Không ai chiến thắng Ngài.

Ngài giải thoát hoàn toàn,

Không bị gì triền phược.

Bậc Pháp nhãn thấy khắp;

Tất cả nghiệp đoạn diệt,

Giải thoát, diệt sanh y.

Thế Tôn, Đạo Sư ta,

Ta theo giáo pháp Ngài.

Rồi Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Sisupacàlà biết ta", buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

8. Sisupacala

Setting at Savathi. Then, in the morning, the bhikkhuni Sisupacala dressed ... she sat down at the foot of a tree for the day's abiding.

Then Mara the Evil One approached the bhikkhuni Sisupacala and said to her:

"Whose creed do you approve of, bhikkhuni?"

"I don't approve of anyone's creed, friend."

"Under whom have you shaved your head?

You do appear to be a recluse,

Yet you don't approve of any creed,

So why wander as if bewildered?"

"Outside here the followers of creeds

Place their confidence in views.

I don't approve of their teachings;

They are not skilled in the Dhamma.

But there is a scion of the Sakyan clan,

The Enlightened One, without an equal,

Conqueror of all, Mara's subduer,

Who everywhere is undefeated.

Everywhere freed and unattached,

The One with Vision who sees all,

Who attained the end of all kamma,

Released in the extinction of acquisitions:

That Blessed One is my Teacher;

His is the teaching I approve."

Then Mara the Evil One, realizing, "The bhikkhuni Sisupacala knows me," sad and disappointed, disappeared right there.

9. Sela (S.i.134)

Ở tại Sàvatthi. Tỷ-kheo-ni Selà vào buổi sáng đắp y... ngồi dưới một gốc cây để nghỉ ban ngày.

Ác ma muốn làm cho Tỷ-kheo-ni Selà run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn khiến nàng từ bỏ Thiền định, liền đi đến Tỷ-kheo-ni Selà. Sau khi đến, Ác ma nói lên bài kệ này với Tỷ-kheo-ni Selà:

Bởi vì bong bóng này,

Được tạo tác làm ra,

Ai là người sáng tạo,

Bong bóng như huyễn này?

Từ đâu bong bóng sanh?

Đi đâu bong bóng diệt?

Rồi Tỷ-kheo-ni Selà suy nghĩ: "Ai đã nói lên bài kệ này? Người hay không phải người? ...Đây là Ác ma, muốn làm ta run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn khiến ta từ bỏ Thiền định, nên đã nói lên bài kệ ấy".

Rồi Tỷ-kheo-ni Selà được biết: "Đây là Ác ma", nên trả lời Ác ma với bài kệ:

Bong bóng như huyễn này,

Không phải tự ngã làm,

Sự vật bạc phước này,

Không phải người khác làm.

Do nhân duyên quy tụ,

Sự vật được hình thành,

Do nhân duyên tán ly,

Sự vật bị tiêu diệt.

Hột giống gieo vào ruộng,

Được nẩy mầm, sinh lộc,

Khi nhiễm thấm cả hai,

Vị đất và khí ướt.

Cũng vậy uẩn và giới,

Cùng với sáu xứ này,

Do nhân duyên quy tụ,

Chúng sẽ được hình thành,

Do nhân duyên tán ly,

Chúng bị hoại, tiêu diệt.

Rồi Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Selà đã biết ta", nên buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

9. Sela

Setting at Savathi. Then, in the morning, the bhikkhuni Sela dressed ... she sat down at the foot of a tree for the day's abiding.

Then Mara the Evil One, desiring to arouse fear, trepidation, and terror in the bhikkhuni Sela, desiring to make her fall away from concentration, approached her and addressed her in verse:

"By whom has this puppet been created?

Where is the maker of the puppet?

Where has the puppet arisen?

Where does the puppet cease?"

Then it occurred to the bhikkhuni Sela: "Now who is this...? This is Mara the Evil One ... desiring to make me fall away from concentration."

Then the bhikkhuni Sela, having understood, "This is Mara the Evil One," replied to him in verses:

"This puppet is not made by itself,

Nor is this misery made by another.

It has come to be dependent on a cause,

When the cause dissolves then it will cease.

As when a seed is sown in a field

It grows depending on a pair of factors:

It requires both the soil's nutrients

And a steady supply of moisture.

Just so the aggregates and elements,

And these six bases of sensory contact,

Have come to be dependent on a cause;

When the cause dissolves they will cease."

Then Mara the Evil One, realizing, "The bhikkhuni Sela knows me," sad and disappointed, disappeared right there.

10. Vajira (S.i. 135)

Ở tại Sàvatthi. Tỷ-kheo-ni Vajirà vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Sàvatthi để khất thực.

Khất thực xong, sau bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, Tỷ-kheo-ni Vajirà đi đến rừng Andha để nghỉ ban ngày, đi sâu vào rừng Andha và ngồi dưới một gốc cây để nghỉ ban ngày.

Rồi Ác ma muốn làm Tỷ-kheo-ni Vajirà run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn khiến nàng từ bỏ Thiền định, liền đi đến, nói lên bài kệ với Tỷ-kheo-ni Vajirà:

Do ai, hữu tình này,

Được sanh, được tạo tác?

Người tạo hữu tình này,

Hiện nay ở tại đâu?

Từ đâu hữu tình sanh?

Đi đâu hữu tình diệt?

Rồi Tỷ-kheo-ni Vajirà suy nghĩ: "Ai đã nói lên bài kệ này? Người hay không phải người?"

Rồi Tỷ-kheo-ni Vajirà lại suy nghĩ: "Chính là Ác ma muốn làm ta run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn khiến ta từ bỏ Thiền định, nên đã nói lên bài kệ này".

Rồi Tỷ-kheo-ni Vajirà biết được: "Đây là Ác ma", liền trả lời Ác ma với bài kệ:

Sao Ông lại nói hoài,

Đến hai chữ chúng sanh?

Phải chăng, này Ác ma,

Ông rơi vào tà kiến?

Đây quy tụ các hành,

Chúng sanh được hình thành,

Như bộ phận quy tụ,

Tên xe được nói lên.

Cũng vậy, uẩn quy tụ,

Thông tục gọi chúng sanh.

Chỉ có khổ được sanh,

Khổ tồn tại, khổ diệt,

Ngoài khổ, không gì sanh,

Ngoài khổ không gì diệt.

Rồi Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Vajirà đã biết ta", nên buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

10. Vajira

Setting at Savathi. Then, in the morning, the bhikkhuni Vajira dressed and, taking bowl and robe, entered Savathi for alms.

When she had walked for alms in Savathi and had returned from her alms round, after her meal she went to the Blind Men's Grove for the day's abiding. Having plunged into the Blind Men's Grove, she sat down at the foot of a tree for the day's abiding.

Then Mara the Evil One, desiring to arouse fear, trepidation, and terror in the bhikkhuni Vajira, desiring to make her fall away from concentration, approached her and addressed her in verse:

"By whom has this being been created?

Where is the maker of the being?

Where has the being arisen?

Where does the being cease?"

Then it occurred to the bhikkhuni Vajira: "Now who is this that recited the verse - a human being or a non-human being?"

Then it occurred to her: "This is Mara the Evil One, who has recited the verse desiring to arouse fear, trepidation, and terror in me, desiring to make me fall away from concentration."

Then the bhikkhuni Vajira, having understood, "This is Mara the Evil One," replied to him in verses:

"Why now do you assume 'a being'?

Mara, have you grasped a view?

This is a heap of sheer constructions:

Here no being is found.

Just as, with an assemblage of parts,

The word 'chariot' is used,

So, when the aggregates are present,

There's the convention 'a being.'

It's only suffering that comes to be,

Suffering that stands and falls away.

Nothing but suffering comes to be,

Nothing but suffering ceases."

Then Mara the Evil One, realizing, "The bhikkhuni Vajira knows me," sad and disappointed, disappeared right there.

Hòa thượng Minh Châu dịch Việt

English translation by Bhikkhu Bodhi

Tương Ưng V.47.9

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.