So sánh các bộ luật Tỳ-kheo

Tu Pháp và Tu Thiền

Giới thiệu: Trưởng lão Đại Thuần-đà (Maha-Cunda) khuyên hai nhóm Tỳ kheo -- một nhóm chuyên tu Pháp và một nhóm chuyên tu Thiền -- không nên chống báng, khinh chê nhau, mà phải biết tán thán và tôn kính lẫn nhau, bởi vì pháp hành nào, nếu chứng đạt rốt ráo, cũng đều đem lại lợi ích, hạnh phúc và an lạc cho chư Thiên và loài người. -- (Bình Anson, 10-2000)

Kinh Mahacunda

(Tăng Chi VI.46)

Như vậy tôi nghe: Một thời, Tôn giả Mahàcunda trú ở Cetì, tại Sayamjàti. Tại đấy, Tôn giả Mahàcunda gọi các Tỷ-kheo:

- Này các Hiền giả Tỷ-kheo!

- Thưa Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahàcunda. Tôn giả Mahàcunda nói như sau:

- Ở đây, này chư Hiền, một số Tỷ-kheo chuyên tâm về Pháp không ưa thích các Tỷ-kheo tu Thiền, nói như sau: "Các người này nói: 'Chúng tôi tu Thiền, chúng tôi tu Thiền'. Họ tu Thiền, họ hành Thiền. Những người này thiền cái gì? Những người này thiền có lợi ích gì? Những người này thiền như thế nào? '". Ở đây, các Tỷ-kheo chuyên tâm về Pháp không hoan hỷ, và các Tỷ-kheo tu Thiền cũng không hoan hỷ; hành động như vậy không đưa lại hạnh phúc cho nhiều người, an lạc cho nhiều người, không đưa lại lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người.

Ở đây, này chư Hiền, một số Tỷ-kheo tu Thiền không ưa thích các Tỷ-kheo chuyên tâm về Pháp, nói như sau: "Các người này nói: 'Chúng tôi chuyên tâm về Pháp, chúng tôi chuyên tâm về Pháp". Họ tháo động, kiêu căng, dao động, lắm mồm, lắm miệng, lắm lời, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, các căn thả lỏng. Những người này chuyên tâm về Pháp cái gì? Những người này chuyên tâm về Pháp có lợi ích gì? Những người này chuyên tâm về Pháp như thế nào? '". Ở đây, này các Tỷ-kheo tu Thiền không có hoan hỷ, và các Tỷ-kheo, chuyên tu về Pháp cũng không hoan hỷ; hành động như vậy không đưa lại hạnh phúc cho nhiều người, an lạc cho nhiều người, không đưa lại lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người.

Nhưng ở đây, này chư Hiền, có những Tỷ-kheo chuyên tâm về Pháp, chỉ tán thán các Tỷ-kheo chuyên tâm về Pháp, không tán thán các Tỷ-kheo tu Thiền. Và ở đây, các Tỷ-kheo chuyên tâm về Pháp không được hoan hỷ; các Tỷ-kheo tu Thiền không được hoan hỷ. Hành đông như vậy không đưa lại hạnh phúc cho nhiều người, an lạc cho nhiều người, không đưa lại lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người.

Nhưng ở đây, này chư Hiền, có những Tỷ-kheo tu Thiền chỉ tán thán các Tỷ-kheo tu Thiền, không tán thán các Tỷ-kheo chuyên tâm về Pháp. Và ở đây, các Tỷ-kheo tu Thiền không được hoan hỷ; các Tỷ-kheo chuyên tâm về Pháp không được hoan hỷ. Sở hành như vậy không đưa lại hạnh phúc cho nhiều nguời, an lạc cho nhiều người, không đưa lại lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài người.

Do vậy, này chư Hiền, cần phải học tập như sau:

"Chúng ta là những người chuyên tâm về Pháp, chúng ta sẽ tán thán các Tỷ-kheo tu Thiền". Này chư Hiền, chư Hiền cần phải học tập như vậy. Vì cớ sao? Thật vậy, này chư Hiền, các người vi diệu ấy khó tìm được ở đời, những người cảm giác bất tử giới với thân và an trú.

Do vậy, này chư Hiền, cần phải học tập như sau:

"Chúng ta là những người tu Thiền, chúng ta sẽ tán thán các Tỷ-kheo chuyên tâm về Pháp". Này chư Hiền, chư Hiền cần phải học tập như vậy. Vì cớ sao? Thật vậy, này chư Hiền, các người vi diệu ấy khó tìm được ở đời, những người với trí tuệ thể nhập và thấy con đường thâm sâu hướng dẫn đến đích.

-- (HT Thích Minh Châu dịch Việt) --

Mahacunda Sutta

(Anguttara Nikaya VI.46)

Thus I have heard -- On one occasion the Venerable Mahacunda was living in Ceti at Sayamjati. At that time, the Venerable Mahacunda ađressed the monks: "Monks!"

"Yes, friend."

"Here, friends, there are monks who are dedicated to the Dhamma that harass and disparage the meditation monks [1] by saying: 'Those meditators, they meditate, premeditate, out-meditate, and mismeditate [2]. Of what do they meditate upon? On account of what do they meditate? What is their motivation?' Here, neither the monks who are dedicated to the Dhamma, nor the meditation monks find contentment. Moreover, they do not practice for the good and well-being of the multitude, nor for the welfare, the good, and the well-being of gods and men.

"Likewise, friends, there are meditation monks that harass and disparage the monks who are dedicated to the Dhamma by saying: 'Those monks who are dedicated to the Dhamma are conceited, arrogant, and unsteady, talkative and scattered in speech, absent-minded and unmindful, with minds wandering and faculties unrestrained. Of what are they dedicated to the Dhamma for? On account of what are they dedicated to the Dhamma? What is their motivation?' Here, neither the meditation monks, nor the monks who are dedicated to the Dhamma find contentment. Moreover, they do not practice for the good and well-being of the multitude, nor for the welfare, the good, and the well-being of gods and men.

"In ađition, friends, the monks dedicated to the Dhamma speak delightful only to other monks dedicated to the Dhamma, and do not speak delightful to the meditation monks. Here, neither the meditation monks, nor the monks who are dedicated to the Dhamma find contentment. Moreover, they do not practice for the good and well-being of the multitude, nor for the welfare, the good, and the well-being of gods and men.

"Likewise, friends, the meditation monks speak delightful only to other meditation monks, and do not speak delightful to the monks dedicated to the Dhamma. Here, neither the monks who are dedicated to the Dhamma, nor the meditation monks find contentment. Moreover, they do not practice for the good and well-being of the multitude, nor for the welfare, the good, and the well-being of gods and men.

"Therefore, friends, the monks dedicated to the Dhamma should train themselves thus: 'We will speak in a delightful manner to the meditation monks.' Thus you should train yourself. For what reason? Friends, it is rare that one finds an extraordinary person who dwells having personally attained the deathless element [3]. Similarly, friends, the meditation monks should train themselves thus: 'We will speak in a delightful manner to the monks dedicated to the Dhamma' Thus you should train yourself. For what reason? Friends, it is rare that one finds an extraordinary person who has come to know and pierced the profound and beneficial sayings and truly sees."

-- (translated by Sean Whittle) --

Notes by Sean Whittle:

[1]. The commentary explains that monks dedicated to the Dhamma are called this because they expound the teachings, and the monks who are meditators are called this simply because they meditate (or dwell in mental absorption).

[2]. jhayanti pajjhayanti nijjhayanti avajjhayanti: This is a passage which is meant to be a disparaging description of onés meditation practice. It appears in the Majjhima Nikaya in Sutta 50 as a remark to cause virtuous monks to become disparaged so Mara could find an opportunity, and in Sutta 108 as a description of onés mental absorption while being obsessed by the five hindrances. Though the precise meaning is unknown to me, I have followed Bhikkhu Bodhi (from his MN translation) in rendering these with their literal meanings.

[3]. Nibbana

Tăng Chi IV.77

Những điều không tưởng

Giới thiệu: Đức Phật khuyên chúng ta không nên hý luận về những điều không tưởng, không có ích lợi gì mà chỉ đưa đến cuồng loạn và thống khổ.-- (Bình Anson, tháng 10-2000).

Tăng Chi Bộ IV.77

Không Thể Nghĩ Được

-- Có bốn điều này không thể nghĩ đến được, này các Tỷ-kheo, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ. Thế nào là bốn?

1- Phật giới của các đức Phật, này các Tỷ-kheo, không thể nghĩ đến được, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ.

2- Thiền giới của người khi nhập Thiền, này các Tỷ-kheo, không thể nghĩ đến được, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ.

3- Quả dị thục của nghiệp, này các Tỷ-kheo, không thể nghĩ đến được, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ.

4- Tâm tư thế giới, này các Tỷ-kheo, không thể nghĩ đến được, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ.

Có bốn điều này không thể nghĩ đến được, này các Tỷ-kheo, nếu nghĩ đến, thời có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ.

Anguttara Nikaya IV.77

Acintita Sutta (Unconjecturable)

"There are these four unconjecturables that are not to be conjectured about, that would bring madness & vexation to anyone who conjectured about them. Which four?

1. "The Buddha-range of the Buđhas [ie. the range of powers a Buddha develops as a result of becoming a Buddha] is an unconjecturable that is not to be conjectured about, that would bring madness & vexation to anyone who conjectured about it.

2. "The jhana-range of a person in jhana [ie. the range of powers that one may obtain while absorbed in jhana] is an unconjecturable that is not to be conjectured about, that would bring madness & vexation to anyone who conjectured about it.

3. "The [precise working out of the] results of kamma is an unconjecturable that is not to be conjectured about, that would bring madness & vexation to anyone who conjectured about it.

4. "Conjecture about [the origin, etc., of] the world is an unconjecturable that is not to be conjectured about, that would bring madness & vexation to anyone who conjectured about it.

"These are the four unconjecturables that are not to be conjectured about, that would bring madness & vexation to anyone who conjectured about them."

(Hòa thượng Thích Minh Châu

dịch Việt)

(English translation by

Bhikkhu Thanissaro)

Tăng Chi V.209

Thuyết pháp và Ca hát

Giới thiệu: Ngoài việc phạm giới và phạm hạnh không trang nghiêm (Chương V, Tiểu Phẩm, Tạng Luật), Đức Phật có đề cập đến các nguy hại của một Tỳ khưu thuyết pháp với âm điệu ngân nga. -- (Bình Anson, tháng 08-2007).

Tăng Chi Bộ V.209

Thuyết Pháp với Giọng Ca

Này các Tỳ khưu, có năm điều nguy hại với người thuyết pháp với giọng ca ngân nga kéo dài. Thế nào là năm?

- Tự mình say đắm trong âm giọng ấy;

- Làm người khác say đắm trong âm giọng ấy;

- Các gia chủ phê bình: "Như chúng ta hát, cũng vậy, các Sa-môn Thích tử này ca hát!";

- Vì vị ấy cố gắng rèn luyện cho âm thanh điêu luyện nên sự thiền định của vị ấy bị gián đoạn;

- Làm cho người khác bắt chước theo tà kiến ấy.

Này các Tỳ khưu, có năm điều nguy hại với người thuyết pháp với giọng ca ngân nga kéo dài.

Anguttara Nikaya V.209

The plain song

Monks, there are these five disadvantages to one preaching Dhamma in a long-drawn, plain-song voice. What five?

- He is carried away himself by the song;

- Others are carried away thereby;

- Householders are offended and say: "Just as we sing, for sure, these recluse Sakya sons sing!";

- As he strives after the purity of the song, there is a break in concentration;

- Folk coming after fall into the way of (wrong) views;

Verily, monks, these are the five disadvantages to one preaching Dhamma in a long-drawn, plain-song voice.

(Hòa thượng Thích Minh Châu dịch Việt)

(English translation by F.L. Woodward)

Kinh Gia chủ

Gihi Sutta

(AN 5.179)

Gia chủ

The Householder

Gia chủ Anàthapindika với khoảng 500 nam cư sĩ đoanh vây, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn bảo Tôn giả Sàriputta:

Then Anathapindika the householder, surrounded by about 500 lay followers, went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. So the Blessed One said to Ven. Sariputta:

- Này Sàriputta, Thầy có biết người gia chủ mặc áo trắng nào mà sở hành được bảo vệ trong năm học giới, và có được không khó khăn, có được không mệt nhọc, có được không phí sức bốn tăng thượng tâm hiện tại lạc trú, nếu vị ấy muốn, có thể tự đáp về mình như sau: "Ta sẽ đoạn tận địa ngục, đoạn tận loài bàng sanh, đoạn tận loài ngạ quỷ, đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ. Ta là bậc Dự lưu, không còn phải thối đọa, quyết chắc đạt được Chánh giác"?

"Sariputta, when you know of a householder clothed in white, that he is restrained in terms of the five training rules and that he obtains at will, without difficulty, without hardship, four pleasant mental abidings in the here & now, then if he wants he may state about himself: 'Hell is ended; animal wombs are ended; the state of the hungry shades is ended; states of deprivation, destitution, the bad bourns are ended! I am a stream-winner, steadfast, never again destined for states of woe, headed for self-awakening!'

Sở hành được bảo vệ trong năm học giới nào?

Ở đây, này Sàriputta, Thánh đệ tử từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu.

Sở hành được bảo vệ trong năm học giới này.

"Now, in terms of which five training rules is he restrained?

"There is the case where a disciple of the noble ones abstains from taking life, abstains from taking what is not given, abstains from illicit sex, abstains from lying, abstains from distilled & fermented drinks that cause heedlessness.

"These are the five training rules in terms of which he is restrained.

Vị ấy có được không khó khăn, có được không mệt nhọc, có được không phí sức bốn tăng thượng tâm hiện tại lạc trú nào?

"And which four pleasant mental abidings in the here & now does he obtain at will, without difficulty, without hardship?

Ở đây, này Sàriputta, vị Thánh đệ tử có lòng tịnh tín bất động đối với đức Phật: "Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn". Đây là tăng thượng tâm hiện tại lạc trú thứ nhất đã chứng được, nhờ làm cho thanh tịnh tâm chưa được thanh tịnh, làm cho trong sáng tâm chưa được trong sáng.

"There is the case where the disciple of the noble ones is endowed with unwavering faith in the Awakened One: 'Indeed, the Blessed One is worthy & rightly self-awakened, consummate in knowledge & conduct, well-gone, an expert with regard to the world, unexcelled as a trainer for those people fit to be tamed, the Teacher of divine & human beings, awakened, blessed.' This is the first pleasant mental abiding in the here & now that he has attained, for the purification of the mind that is impure, for the cleansing of the mind that is unclean.

Lại nữa, này Sàriputta, vị Thánh đệ tử thành tựu lòng tịnh tín bất động đối với Pháp: "Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được kẻ trí tự mình giác hiểu". Đây là tăng thượng tâm hiện tại lạc trú thứ hai đã chứng được, nhờ làm cho thanh tịnh tâm chưa được thanh tịnh, làm cho trong sáng tâm chưa được trong sáng.

"Furthermore, he is endowed with unwavering faith in the Dhamma: 'The Dhamma is well-expounded by the Blessed One, to be seen here & now, timeless, inviting verification, pertinent, to be realized by the wise for themselves.' This is the second pleasant mental abiding in the here & now that he has attained, for the purification of the mind that is impure, for the cleansing of the mind that is unclean.

Lại nữa, này Sàriputta, vị Thánh đệ tử thành tựu lòng tịnh tín bất động đối với chúng Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn! Trực hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn! Ứng lý hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn! Chơn chánh hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn! Tức là bốn đôi tám chúng. Chúng đệ tử Thế Tôn đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời". Đây là tăng thượng tâm hiện tại lạc trú thứ ba đã chứng được, nhờ làm cho thanh tịnh tâm chưa được thanh tịnh, làm cho trong sáng tâm chưa được trong sáng.

"Furthermore, he is endowed with unwavering faith in the Sangha: 'The Sangha of the Blessed One's disciples who have practiced well... who have practiced straight-forwardly... who have practiced methodically... who have practiced masterfully — in other words, the four pairs, the eight individuals 1 — they are the Sangha of the Blessed One's disciples: worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of respect, the incomparable field of merit for the world.' This is the third pleasant mental abiding in the here & now that he has attained, for the purification of the mind that is impure, for the cleansing of the mind that is unclean.

Lại nữa, này Sàriputta, vị Thánh đệ tử thành tựu giới được bậc Thánh ái kính, không có bể vụn, không bị sứt mẻ, không tì vết, không ô nhiễm, đem lại giải thoát, được người trí tán thán, làm cho an lạc, hướng đến Thiền định. Đây là tăng thượng tâm hiện tại lạc trú thứ tư đã chứng được, nhờ làm cho thanh tịnh tâm chưa được thanh tịnh, làm cho trong sáng tâm chưa được trong sáng.

Bốn tăng thượng tâm hiện tại lạc trú này được chứng đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc không phí sức.

"Furthermore, he is endowed with virtues that are appealing to the noble ones: untorn, unbroken, unspotted, unsplattered, liberating, praised by the wise, untarnished, leading to concentration. This is the fourth pleasant mental abiding in the here & now that he has attained, for the purification of the mind that is impure, for the cleansing of the mind that is unclean.

"These are the four pleasant mental abidings in the here & now that he obtains at will, without difficulty, without hardship.

Này Sàriputta, người gia chủ mặc áo trắng nào mà Thầy biết sở hành được bảo vệ trong năm học giới, và có được không khó khăn, có được không mệt nhọc, có được không phí sức bốn tăng thượng tâm hiện tại lạc trú; nếu vị ấy muốn, có thể tự đáp về mình như sau: "Ta đã đoạn tận địa ngục, đoạn tận loài bàng sanh, đoạn tận loài ngạ quỷ, đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ. Ta là bậc Dự lưu, không còn phải thối đọa, quyết chắc đạt được Chánh giác".

"Sariputta, when you know of a householder clothed in white, that he is restrained in terms of the five training rules and that he obtains at will, without difficulty, without hardship, four pleasant mental abidings in the here & now, then if he wants he may state about himself: 'Hell is ended; animal wombs are ended; the state of the hungry shades is ended; states of deprivation, destitution, the bad bourns are ended! I am a stream-winner, steadfast, never again destined for states of woe, headed for self-awakening!'

Thấy sợ hãi địa ngục,

Hãy tránh xa điều ác,

Khéo chấp nhận Chánh pháp,

Bậc Hiền trí tránh xa,

Không hại các chúng sanh,

Những vật có nỗ lực,

Biết không có nói láo,

Không lấy của không cho,

Tự bằng lòng vợ mình,

Tránh xa vợ người khác,

Người biết không uống rượu,

Khiến tâm trí mê loạn,

Seeing the danger in hells,

the wise would shun evils,

would shun them, taking on the noble Dhamma.

You shouldn't kill living beings

existing, striving;

shouldn't grasp what isn't given.

Content with your own wife,

don't delight in the wives of others.

You shouldn't drink drinks,

distilled, fermented,

that confuse the mind.

Hãy tùy niệm đến Phật,

Hãy tùy niệm đến Pháp,

Hãy tu tâm không sân,

Hãy tu tâm nhiêu ích,

Để xứng đáng được sanh,

Cảnh giới các chư Thiên,

Cầu công đức lợi ích,

Hãy cung cấp vật thí,

Trước thí bậc Chí thiện,

Mới mong có quả lớn,

Recollect the self-awakened one.

Think often of the Dhamma.

Develop a mind useful, devoid of ill will,

for the sake of the heavenly world.

When hoping for merit,

provide gifts first

to those peaceful ones, ideal,

to whom what is offered, given,

becomes abundant [in fruit].

Này Sàriputta,

Ta sẽ nói cho Thầy,

Các bậc Chí thiện ấy,

Thầy hãy lắng nghe Ta,

Như trong một đàn bò,

Có con đen, trắng, đỏ,

Màu hung hay có đốm,

Có con màu bồ câu,

Dầu con bò màu gì,

Kiếm được con bò thuần,

Con vật kéo sức mạnh,

Đẹp, lanh và hăng hái,

Mặc kệ nó màu gì,

Liền mắc vào gánh nặng,

I will tell you of those peaceful ones,

Sariputta.

Listen to me.

In a herd of cattle,

whether black, white,

ruddy, brown,

dappled, uniform,

or pigeon gray:

if a bull is born —

tame, enduring,

consummate in strength, & swift —

people yoke him to burdens,

regardless of his color.

Cũng vậy, giữa loài Người,

Dầu có sinh chỗ nào,

Hoàng tộc, Bà-la-môn,

Thương gia hay nô bộc,

Kẻ không có giai cấp,

Hay hạ cấp đổ phân,

Giữa những người như vậy,

Ai điều phục, thuần thục,

Ngay thẳng, đủ giới đức,

Nói thực, biết tàm quý,

Sanh tử đã đoạn tận,

Phạm hạnh được vẹn toàn,

Gánh nặng đã hạ xuống,

Không còn bị trói buộc,

Việc cần làm đã làm,

Không còn bị lậu hoặc,

Đã đến bờ bên kia,

Không chấp trước tịch tịnh,

Phước điền ấy vô cấu,

Quả lớn đáng cúng dường.

In the same way,

wherever one is born

among human beings —

noble warriors, priests,

merchants, workers,

outcastes, or scavengers —

if one is tame, with good practices,

righteous, consummate in virtue,

a speaker of truth, with conscience at heart,

one who's abandoned birth & death,

completed the holy life

put down the burden,

done the task

fermentation-free,

gone beyondall dhammas,

through lack of clinging unbound:

offerings to this spotless field

bear an abundance of fruit.

Những kẻ ngu không biết,

Thiếu trí, ít nghe nhiều,

Chỉ bố thí bên ngoài,

Không đến gần kẻ thiện,

But fools, unknowing,

dull, uninformed,

give gifts outside

and don't come near the good.

Những ai gần kẻ thiện,

Có tuệ, tôn bậc Hiền,

Họ tin bậc Thiện Thệ,

An trú tận gốc rễ,

Sanh Thiên hay ở đây,

Được sanh gia đình tốt,

Bậc trí tuần tự tiến,

Chứng được cảnh Niết-bàn.

While those who docome near the good

— regarded as enlightened, wise —

whose trust in the One Well-gone

has taken root,

is established & firm:

they go to the world of the devas

or are reborn here in good family.

Step by step they reach Unbinding:

they who are wise."

Hòa thượng Minh Châu dịch Việt

English translation by Bhikkhu Thanissaro

Nên nói những gì ?

Tăng Chi IV.183

AN IV.183

Điều Được Nghe

Suta Sutta

(On What is Heard)

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá) tại Veluvana (Trúc Lâm), chỗ nuôi dưỡng các con sóc. Rồi Bà-la-môn Vassakàra, vị đại thần nước Magadha đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón thăm hỏi. Sau khi nói lên với Thế Tôn những lời chào đón thăm hỏi thân hữu, Bà-la-môn Vassakàra, vị đại thần nước Magadha bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, tôi nói như sau, thấy như sau: "Khi người nào nói lên điều mình thấy: "Tôi thấy như vậy". Do vậy, người ấy không có lỗi gì. Khi người nào nói lên điều mình nghe: "Tôi nghe như vậy". Do vậy, người ấy không có lỗi gì. Khi người nào nói lên điều mình cảm giác: "Tôi cảm giác như vậy". Do vậy, người ấy không có lỗi gì. Khi người nào nói lên điều mình thức tri: "Tôi thức tri như vậy". Do vậy, người ấy không có lỗi gì".

I have heard that on one occasion the Blessed One was staying at Rajagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels' Sanctuary. Then Vassakara the brahman, the minister to the king of Magadha, approached the Blessed One and, on arrival, exchanged courteous greetings with him. After an exchange of friendly greetings & courtesies, he sat to one side. As he was sitting there he said to the Blessed One:

- "I am of the view, of the opinion, that when anyone speaks of what he has seen, [saying,] 'Thus have I seen,' there is no fault in that. When anyone speaks of what he has heard, [saying,] 'Thus have I heard,' there is no fault in that. When anyone speaks of what he has sensed, [saying,] 'Thus have I sensed,' there is no fault in that. When anyone speaks of what he has cognized, [saying,] 'Thus have I cognized,' there is no fault in that."

2. - Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: "Tất cả điều được thấy cần phải nói ra". Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: "Tất cả điều được thấy không nên nói ra". Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: "Tất cả điều được nghe nên nói ra". Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: "Tất cả điều được nghe không nên nói ra". Này Bà-la-môn, Ta không nói rằng: "Tất cả điều được cảm giác nên nói ra". Ta không nói rằng: "Tất cả điều được cảm giác không nên nói ra". Ta không nói rằng: "Tất cả điều được thức tri nên nói ra". Ta không nói rằng: "Tất cả điều được thức tri không nên nói ra".

[The Blessed One responded:] "I do not say, brahman, that everything that has been seen should be spoken about. Nor do I say that everything that has been seen should not be spoken about. I do not say that everything that has been heard... everything that has been sensed... everything that has been cognized should be spoken about. Nor do I say that everything that has been cognized should not be spoken about.

3. Này Bà-la-môn, phàm nói lên điều thấy gì, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm, Ta nói rằng điều thấy như vậy không nên nói ra. Và này Bà-la-môn, phàm nói lên điều thấy gì, các pháp bất thiện tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, Ta nói rằng điều thấy như vậy nên nói ra.

Này Bà-la-môn, phàm nói ra điều nghe gì ... phàm nói ra điều cảm giác gì ... phàm nói ra điều thức tri gì ... các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm, Ta nói rằng điều thức tri như vậy không nên nói ra. Và này Bà-la-môn, phàm nói ra điều thức tri gì, các pháp bất thiện tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, Ta nói rằng điều thức tri như vậy nên nói ra.

"When, for one who speaks of what has been seen, unskillful mental qualities increase and skillful mental qualities decrease, then that sort of thing should not be spoken about. But when, for one who speaks of what has been seen, unskillful mental qualities decrease and skillful mental qualities increase, then that sort of thing should be spoken about.

"When, for one who speaks of what has been heard... what has been sensed... what has been cognized, unskillful mental qualities increase and skillful mental qualities decrease, then that sort of thing should not be spoken about. But when, for one who speaks of what has been cognized, unskillful mental qualities decrease and skillful mental qualities increase, then that sort of thing should be spoken about."

Rồi Bà-la-môn Vassakàra, vị đại thần xứ Magadha, hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn nói, từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi.

Then Vassakara the brahman, delighting & rejoicing in the Blessed One's words, got up from his seat and left.

Hòa thượng Thích Minh Châu dịch

Translated by Bhikkhu Thanissaro

Giới thiệu kinh Tiểu Bộ (Khuddaka Nikàya)

Trần Phương Lan

Tiểu Bộ kinh có nhan đề "Tiểu Bộ", nhưng lại chứa đựng số lượng kinh lớn nhất trong năm bộ Nikàya là 15 tập, so với Trường Bộ (3 tập), Trung Bộ (3 tập), Tương Ưng Bộ (5 tập) và Tăng Chi Bộ (3 tập). Chữ "Tiểu" ở đây, theo các vị luận sư, muốn chỉ tính cách hỗn hợp nhiều đề tài được diễn tả bằng nhiều thể văn khác nhau, từ các kinh kệ ngắn gọn do Đức Phật thuyết giảng, các tiền thân Đức Phật với hàng ngàn bài kệ do các vị Tỳ kheo cảm tác, tiểu sử các Đức Phật, các vị A la hán, sự tích Thiên cung, Ngạ quỷ do chư vị kết tập kinh điển biên soạn..., đến các luận thư phân tích giáo lý mở đầu cho văn học A Tì Đàm (Abhidhamma) của Luận tạng về sau. Tóm lại Tiểu Bộ kinh là một hợp tuyển đa diện gồm 15 tập theo thứ tự như sau:

1) Khuddaka Pàtha (Tiểu tụng): gồm 9 kinh và kệ ngắn gọn do Đức Phật thuyết về Tam quy, Thập giới, Các điềm lành, Phật bảo, Lòng từ v.v. cho các đệ tử mới học đạo.

2) Dhammapada (Pháp cú): gồm 423 bài kệ do Đức Phật thuyết được sắp theo các chủ đề trong 26 phẩm, là tập kinh phổ biến nhất trong các nước theo đạo Phật Nam truyền vì tính cách cô đọng phần cốt tủy của giáo lý qua các bài kệ ngắn gọn làm nền tảng của nếp sống đạo, từ đó nhiều bộ kinh lớn được phát triển về sau.

3) Udàna (Cảm hứng ngữ): gồm 80 chuyện gợi niềm cảm hứng để Đức Phật phát biểu những vấn đề hoan hỉ có tính cách giáo dục và khích lệ hội chúng, được chia làm 8 phẩm.

4) Itivuttaka (Phật thuyết như vậy): gồm 112 kinh chia ra 4 chương theo lối văn xuôi pha lẫn thơ kệ. Tập này cũng trích dẫn những cảm hứng ngữ trang nghiêm của Đức Phật nhưng bắt đầu bằng câu "Đây là điều được Đức Thế Tôn thuyết và tôi nghe như vậy".

5) Suttanipàta (Kinh tập): gồm 71 kinh trong 5 chương viết theo thể kệ, miêu tả hoàn cảnh xã hội cổ Ấn Độ và bàn luận những lời dạy đầy tính cách triết học và đạo đức của Đức Phật, cùng lý tưởng trong nếp sống thanh tịnh của các Tỳ kheo.

6) Vimanavatthu (Chuyện Thiên cung): gồm 85 chuyện chia ra 7 chương, miêu tả mọi cảnh huy hoàng của các lâu đài Thiên giới ở đời sau dành cho những người sống theo chánh đạo và làm thiện sự ở đời này.

7) Petavatthu (Chuyện Ngạ quỷ): gồm 51 chuyện trong 4 chương miêu tả cảnh giới khổ đau của các loài quỷ do ác nghiệp của chúng tạo ra ở đời này. Cả hai tập chuyện Thiên cung và Ngạ quỷ này nhằm nói lên tương quan giữa Nghiệp và Quả, cùng khích lệ sự tu tập của giới tại gia.

8) Theragàthà (Trưởng lão Tăng kệ): gồm 1,360 bài thơ kệ do 264 vị Tỷ kheo cảm tác từ đời sống tu tập của chư vị.

9) Therigàthà (Trưởng lão Ni kệ): gồm 524 bài kệ do 73 Tỷ kheo ni cảm tác. Cả hai tập thi kệ Theragàthà và Therigàthà được đánh giá là những tác phẩm đẹp nhất trong văn học Ấn Độ vì tính cách mang nặng tình người hòa lẫn thiền vị của các đệ tử Phật. Đây là những khúc hoan ca phản ánh đời sống thanh tịnh của những người tầm cầu giải thoát giác ngộ, chân hạnh phúc.

10) Jàtaka (Bổn sanh hay Chuyện tiền thân Đức Phật): gồm 547 chuyện ngắn và dài theo thể văn xuôi xen lẽ thi kệ trong 22 chương, theo thứ tự các bài kệ tăng dần từ chương một với một bài kệ cho đến chương 22, chấm dứt với tiền thân Vessantara nổi tiếng qua cả ngàn bài kệ. Các chuyện tiền thân có mục đích tạo niềm tin vào đạo pháp trong mọi tầng lớp xã hội từ vua chúa, Bà la môn cho đến các giới bình dân cùng khổ. Đối với các học giả, các chuyện tiền thân có tầm quan trọng lịch sử vì chúng được xây dựng trong khung cảnh Ấn Độ cổ đại.

11) Nidesa (Nghĩa tích): là một luận thư trình bày sự phân tích bình giải các vấn đề giáo lý của tập kinh Sutta Nipata. Sách này gồm hai phần: Đại nghĩa tích và Tiểu nghĩa tích.

12) Patisambhidàmagga (Vô ngại giải đạo): một luận thư trình bày các vấn đề phân tích giáo lý theo hình thức hỏi đáp như trong bộ A Tì Đàm. Hai tập kinh này được đánh giá là các tác phẩm tiền phong của văn học A Tì Đàm và được xem là do Tôn giả Sariputta (Xá Lợi Phất) thuyết giảng và bình luận 32 vấn đề giáo lý trong 3 phẩm.

13) Apadana (Sự nghiệp anh hùng): kể theo thể thơ kệ cuộc đời Đức Phật và các Thánh đệ tử của Ngài. Tập kinh gồm 4 phần: cuộc đời Đức Phật Gotama (Thích Ca), 41 vị Độc giác Phật, và 559 vị Tỷ kheo và Tỷ kheo ni đã trải qua những cuộc chiến đấu anh hùng cao thượng để đạt cứu cánh giải thoát giác ngộ.

14) Buddhavamsa (Phật sử): tập kinh theo thể thơ kệ nói về sự tích 24 vị cổ Phật từ Đức Phật Dipankara (Nhiên Đăng) đến Đức Phật Kassapa (Ca Diếp) và phương cách các Đức Phật chuyển Pháp luân. Tất cả đều do Đức Phật Gotama kể lại từ khi Ngài còn là Bồ tát được Đức Phật Dipankara thọ ký cho đến khi Ngài diệt độ trong Niết bàn Vô dư y.

15) Cariyà Pitaka (Sở hạnh tạng): gồm 35 chuyện tiền thân Đức Phật được kể theo lời thỉnh cầu của Tôn giả Sariputta, với mục đích nêu rõ ý chí tầm cầu giải thoát với nỗ lực cao độ và sự hy sinh vô thượng mà Bồ tát đã thực hiện qua mười công hạnh Ba la mật (viên mãn) của Ngài.

(Trích Nguyệt san Giác Ngộ, 01-1999)

Giới thiệu Thiên cung sự và Ngạ quỷ sự

Trần Phương Lan

Thiên cung sự (Vimanavatthu) và Ngạ quỷ sự (Petavatthu) là hai tập 6 và 7 của Tiểu Bộ kinh (Khuddàka Nikàya). Hai tập kinh này được xếp thành một đôi vì cách trình bày hình thức lẫn nội dung đều tương tự. Cả hai tập kinh đều đề cập đến sự tương quan giữa nghiệp và quả (Kamma - Vipàka) giữa đời này và đời sau.

Tập Vimanavatthu gồm bảy chương, trong đó có 4 chương miêu tả các lâu đài trên Thiên giới dành cho các nữ nhân và 3 chương dành cho nam nhân. Tất cả các vị này đều đã sống đời đạo hạnh, hành trì Ngũ giới và Bát quan trai giới cùng các việc thiện khác, tùy theo phương tiện khả năng của mình.

Tất cả các chuyện này đã do Tôn giả Maha Moggallana (Đại Mục kiền liên) tường trình lên Đức Phật sau khi Tôn giả nhập định và nhờ thần lực đi lên cõi Thiên để gặp chư Thiên và hỏi chuyện. Về sau Đức Phật dùng các đề tài này để thuyết pháp.

Ở tập kinh này, chúng ta được dịp thưởng thức các vần thi kệ miêu tả đầy đủ mọi chi tiết về các kỳ quan trên thiên giới mà ta chưa từng gặp trong các tập kinh trước đây của 5 bộ Nikàya. Các vần kệ đầy thi vị hòa lẫn đạo vị ấy nói lên tính cách phong phú trữ tình của văn học Pàli được chư Tỷ kheo sáng tác với mục đích khuyến giáo sự tu tập của giới Phật tử tại gia.

Chuyện Ngạ quỷ (Petavatthu) là tập kinh song hành với tập chuyện Thiên cung, miêu tả cảnh giới đau khổ của những người đã tạo ác nghiệp từ Tăng chúng cho đến giới cư sĩ tại gia. Các loài quỷ (Peta) trong các chuyện này gồm hai loại: một loại Ngạ quỷ hoàn toàn chịu khổ đau mọi mặt, và một loại quỷ thần được hưởng một phần hạnh phúc do một số thiên nghiệp đã làm và một phần khổ đau do ác nghiệp đời trước.

Tuy nhiên một số quỷ này được hưởng phước báo khi may mắn gặp thân nhân hay một vị Tỷ kheo thương xót nhận làm các thiện sự, bố thí, cúng dường v.v... rồi hồi hướng công đức về chúng để mong chúng được thoát khổ cảnh. Ở đây ta gặp những vần kệ miêu tả sự tương phản giữa hai cảnh giới ngạ quỷ và thần tiên của các loài quỷ.

Qua hai tác phẩm trên, tôi hy vọng chư vị Phật tử và độc giả thưởng thức những công trình văn học Pàli đầy tính cách đạo dức khuyến dụ mọi giới Phật tử một nếp sống đạo hạnh chân chánh để được hưởng hạnh phúc ở đời sau, nếu chưa được giác ngộ giải thoát hoàn toàn theo lý tưởng Phật giáo.

(Trích Nguyệt san Giác Ngộ, 01-1999)

Tiểu Bộ - Thiên Cung Sự

Kinh Lâu đài có sàng tọa

Trần Phương Lan dịch Việt

Một thời Đức Thế Tôn trú tại Sàvatthi (Xá Vệ), ở Jetavana (Kỳ Viên) trong tinh xá ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc). Sau khi vua Pasenadi (Ba Tư Nặc), nước Kosala (Kiều Tát La), đã cúng dường suốt bảy ngày lễ vật vô thượng lên Tăng chúng với Đức Phật đứng đầu, nhà đại phú Anàthapindika đã cúng dường suốt ba ngày để phù hợp với lễ vật của nhà vua; và đại đệ tử nữ, cư sĩ Visàkhà (Tỳ Xá Khư) cũng cúng dường đại lễ vật như thế, tin đổn về sự cúng dường vô thượng được truyền đi khắp cõi Jambudìpa (Diêm Phù Đề) : "Phải chăng bố thí cúng dường chỉ đặc biệt phát sinh kết quả lớn khi đó là sự bố thí hào phóng với lễ vật cao sang như vậy, hay đúng hơn, đó là sự bố thí cúng dường tùy theo phương tiện của mình ?". Khi Tăng chúng nghe lời bình luận này, chư vị trình lên Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn bảo :

-- "Không phải chỉ do hiệu lực của tặng vật mà việc bố thí cúng dường đặc biệt phát sinh kết quả lớn, song đúng hơn, do hiệu lực của tín tâm và phước điền của những người nhận được vật cúng dường. Vì vậy, dù chỉ nhỏ bằng một nắm thóc hay một tấm giẻ, một tọa cụ bằng cỏ lá hay một hạt đậu trong nước tiểu hôi thối của trâu bò, được cúng dường với lòng thành cho một người xứng đáng nhận lễ vật cũng sẽ có đại kết quả, đại vinh quang và thấm nhuần khắp nơi".

Thiên chủ Sakka đã nói như vầy :

-- "Nếu có tín tâm, thì không một vật cúng dường nào có thể nói là không quan trọng, khi nó được dâng lên Đức Như Lai, Chánh đẳng giác hay vị đệ tử của Ngài". Bấy giờ, chuyện này được phỗ biến khắp cõi Diêm Phù Đề. Quần chúng tùy theo phương tiện của họ bố thí, cúng dường Sa môn, Bà la môn, du sĩ lữ hành và hạng người cùng khỗ; họ cung cấp nước uống trong sân nhà hoặc để ghế ngổi ở cỗng ra vào.

Thời ấy có một Tỷ kheo đầy đủ hảo tướng oai nghi, đến khất thực đúng thời trước một nhà kia. Tại đó, vị thiện gia tín nữ chào đón vị ấy, cung kính đảnh lễ và trải một tấm vải vàng được ủi thẳng trên sàng tọa của bà rồi đem lại dâng vị ấy.

Bà cúng dường món ăn mà bà có thể sắm được và quạt hầu vị ấy. Vốn tâm tín thành, bà suy nghĩ : "Nay vừa phát sinh một phước điền vô thượng dành cho ta".

Khi vị Tỷ kheo đã thọ thực xong, vị ấy thuyết pháp về sự cúng dường sàng tọa và thực phẩm v.v... rồi ra đi. Khi bà ấy nghĩ về việc bố thí của bà và bài pháp thoại, tâm bà lập tức rung động với niềm hoan lạc và bà cúng dường vị Tỷ kheo cả chiếc sàng tọa ấy nữa.

Ít lâu sau, bà mắc bệnh từ trần và được tái sinh vào cõi Trời Ba Mươi Ba trong một lâu đài bằng vàng dài mười hai do tuần (dặm). Bà có một đoàn tùy tùng hầu cận gổm một ngàn tiên nữ. Vì trước kia bà cúng dường sàng tọa, nên tại đấy xuất hiện cho bà một chiếc sàng tọa bằng vàng dài một do tuần, du hành thật nhanh qua bầu trời, giống như một ngôi nhà có nóc nhọn. Vì thế nó được gọi là "Lâu đài có sàng tọa". Vì chiếc sàng tọa đước cúng dường trước kia có phủ tấm vải vàng, nên lâu đài này bằng vàng, chứng tỏ sự tương tự giữa nghiệp và quả. Vì sàng tọa đã được cúng với tâm hoan hỷ mãnh liệt, nên lâu đài di chuyển rất nhanh. Vì lễ vật được cúng dường với sự thích thú của người xứng đáng nhận nó, nên lâu đài có thể di chuyển tùy theo sở thích của bà. Vì hiệu quả tín tâm hoan hỷ của nữ nhân kia, nên lâu đài rực rỡ và sáng chói.

A) Duyên khởi của tập Chuyện Thiên cung (trích từ Sớ giải)

Một hôm, ý tưởng này khởi sanh trong trí Tôn giả Mahà Moggallàna (Đại Mục Kiền Liên) khi Tôn giả đang độc cư thiền định : "Vào thời này nhiều người tuy chưa đầy đủ về căn cơ và phước đức, song đạt đến tâm an tịnh, vẫn được tái sanh vào cõi Thiên sau khi làm các phước nghiệp và thọ hưởng thiên lạc huy hoàng. Giả sử nay ta du hành lên cõi Thiên và hỏi trực tiếp chư Thiên do phước nghiệp gì mà bây giờ chư vị thọ hưởng quả vị ấy? Rồi nếu ta trình vấn đề lên Đức Thế Tôn, Ngài có thể thuyết pháp dựa trên các chuyện Thiên cung này. Việc ấy sẽ đem đến lợi ích, an lạc, hạnh phúc của chư Thiên và loài người". Tôn giả trình lên Đức Thế Tôn những việc Tôn giả muốn làm, và Ngài chấp nhận. Ngay sau đó, lúc nhập Tứ thiền, y cứ vào các thắng trí do thần thông lực, Tôn giả lập tức đến cõi Tam thập tam Thiên và hỏi chư Thiên này về phước nghiệp. Chư vị kể lại với Tôn giả. Rổi khi trở về cõi người, Tôn giả trình Đức Thế Tôn những việc đã xảy ra. Bậc Đạo Sư chấp nhận và thuyết pháp cho hội chúng, lấy sự kiện này làm đề tài.

B) Nhận xét chung

Vì an lạc của chư Thiên và loài người. Tôn giả Mục Kiền Liên dùng thần thông lực du hành lên Thiên giới để tìm hiểu tương quan giữa nghiệp và quả qua các trường hợp cụ thể và sau đó Đức Phật dùng đề tài ấy để thuyết pháp cho giới đệ tử tại gia.

Bố thí, trì giới, các cõi Trời, là những bài học đầu tiên Ngài dành cho những người có tín tâm bước vào đạo. Bố thí và trì giới đem lại hạnh phúc, an lạc thiết thực với người cho lẫn người nhận ở đời này và còn sinh kết quả tốt đẹp ở đời sau.

Bài kinh khởi đầu bằng sự kiện đại bố thí của một số thí chủ danh tiếng khiến quần chúng thời ấy tự hỏi ý nghĩa thực sự của bố thí, và họ được Đức Phật xác nhận: kết quả của bố thí tùy thuộc vào tín tâm hoan hỷ của người cho và phước điền của người nhận. Vì vậy sự bố thí khiêm tốn cũng có thể đem lại kết quả lớn như những lễ vật cao sang. Bài kinh còn nêu rõ sự tương quan giữa nghiệp và quả trong từng chi tiết. Bố thí tùy khả năng phương tiện là điều được nhấn mạnh. Chư Thiên (Devà) theo nguyên nghĩa là "những vị có hào quang". Hào quang ấy cùng các thiên lạc mà vị Thiên ấy thọ hưởng nhiều hay ít đều tùy thuộc vào công đức mà vị ấy đã tạo khi còn ở cõi người.

Do vậy, chư Thiên được hưởng một cuộc sống lâu dài, dung sắc siêu phàm cùng các thiên lạc cao quý hơn loài người. Tuy thế, chư Thiên vẫn ở trong vòng luân hổi sanh tử, cho nên trong các chuyện Thiên cung, nhiều vị thiên nam thiên nữ luôn tỏ lòng tôn kính Đức Phật cùng chư Tăng; và qua nhiều chuyện, một số lớn các vị Thiên ấy vẫn trình bày nguyện vọng tu tập tinh cần theo Phật pháp để có thể chứng đạt những thành quả cao hơn trên con đường đi đến giải thoát giác ngộ hoàn toàn

GS.Trần Phương Lan

Nguyệt san Giác Ngộ, Sài Gòn, 02- 1999

Source: LotusNet Production, http://www.lotuspro.net/index.shtml

Thiên cung sự - Tiểu bộ kinh

(Vimanavatthu - Khuddaka Nikaya)

Kinh lâu đài có con voi

(Khunjaravimàna)

Trần Phương Lan dịch Việt

Đức Thế Tôn lúc ấy đang trú tại Ràjagaha (Vương xá) ở chổ nuôi sóc trong Veluvana (Trúc lâm). Bấy giờ một hôm có lễ hội được công bố khắp thành Ràjagaha. Mọi người đều phục sức thật đẹp và đi dự lễ hội.

Bấy giờ Đại vương Bimbisàra (Tần Bà Sa) thể theo nguyện vọng của thần dân, ngự ra khỏi cung và đi dự lễ quanh kinh thành trong cảnh vô cùng uy ghi rực rỡ. Thời ấy một thiện nữ nhân trú tại Ràjagaha thấy cảnh huy hoàng của nhà vua, lòng đầy kinh ngạc thích thú, bèn hỏi những người có tiếng thông thái :

-- Nhờ phước nghiệp gì ta tạo được cảnh vinh quang như Thiên giới này ?

Họ bảo nàng :

-- Này bạn, một thiện nghiệp cũng như viên ngọc quý làm thỏa nguyện (ngọc như ý), hay cây thần ban điều ước vậy.

Khi nghe thế, nàng tự nhủ: "Ta thấy kết quả trên Thiên giới còn vĩ đại hơn phần thưởng kia (do việc bố thí cúng dường)". Từ đấy nàng trở nên nhiệt tâm thực hành các công đức thiện nghiệp.

Bấy giờ, cha mẹ gửi cho nàng một bộ y phục mới, một sàng tọa mới, một bó hoa sen, sữa, lạc, mật ong, đường và gạo. Khi thấy các thứ này, nàng tự bảo: "Ta muốn bố thí, và bây giờ các lễ vật xứng đáng bố thí cúng dường đã có trong tay ta". Và với lòng hoan hỉ, nàng chuẩn bị lễ vật, nhà cửa và bản thân vào ngày hôm sau.

Thời ấy Tôn giả Sàriputta (Xá Lợi Phất) đi khất thực trong thành Ràjagaha, vào đường phố với oai nghi của một người đang đặt chiếc túi đựng một ngàn đồng tiền (dấu hiệu của một người đặc biệt). Người nữ tì của nàng thấy vị Trưởng lão liền thưa :

-- Bạch Tôn giả, xin đưa bình bát cho tiện nữ.

Và nàng nói thêm :

--Xin Tôn giả đi lối này để làm đặc ân cho một tín nữ.

Tôn giả trao nàng chiếc bình bát. Nàng dẫn Tôn giả đến nhà. Lúc ấy nữ nhân kia chào đón và phục vụ Tôn giả. Trong lúc nàng thết đãi Ngài, nàng phát nguyện: "Do uy lực của phước nghiệp này, ước mong ta sẽ được mọi cảnh vinh quang trên Thiên giới, đầy đủ các Thiên tượng, trùng các và sàng tọa, và ước mong không lúc nào thiếu hoa sen".

Kế đó, khi vị Trưởng lão đã thọ thực xong, nàng rửa bình bát và đỗ đầy lạc, mật ong, đường, cùng các thứ khác, lại lấy một xấp vải trải lên sàng tọa và trao tận tay vị Trưởng lão. Sau khi vị Trưởng lão đã giã từ, nàng ra lệnh cho hai gia nhân :

-- Hãy đem sàng tọa này và bình bát đến tinh xá, cúng dường Trưởng lão ấy rổi trở về.

Họ tuân lệnh. Về sau, nàng từ trần và được tái sinh vào cõi trời Ba mươi ba trong một Lâu đài bằng vàng cao một trăm do-tuần và có một đoàn tùy tùng hộ tống, gồm một ngàn tiên nữ.

Do ước nguyện của nàng, một con voi quý cao năm do-tuần xuất hiện cho nàng, được quấn quanh mình với các vòng hoa sen và trang điểm cân đai toàn vàng. Bấy giờ vào một ngày lễ hội, chư Thiên đều đi dự, mổi vị tùy theo uy lực của mình đến Thiên lạc viên Nandana để vui chơi trong ngự uyển. (Từ đây về sau câu chuyện cũng giống như phần sớ giải Lâu đài thứ nhất). Như vậy, chuyện này phải được hiểu như trong chuyện ấy; song ở đây, Tôn giả Moggallàna (Mục kiền liên) ngâm các vần kệ sau :

1- "Voi nàng như ngọn núi huy hoàng,

Tô điểm cân đai đủ ngọc vàng,

Khả ái, oai hùng, đầy tốc lực,

Nhẹ nhàng di chuyển giữa không gian.

2- Đây là một bảo tượng liên hoa,

Ánh sáng sen xanh, đỏ tỏa ra,

Chân cẳng voi đầy hương phấn phủ,

Sen vàng treo lủng lẳng trên ngà.

3- Rải rác hoa sen khắp mặt đường,

Phẳng lì, tô điểm cánh sen tàn,

Khiến lòng mê mẩn, đầy êm ái,

Vương tượng bước đi thật nhịp nhàng.

4- Trong lúc tượng vương tiến bước lên,

Chuổi chuông vàng trỗi khúc êm đềm,

Chúng thanh chẳng khác nào âm nhạc

Năm thứ đàn tơ hợp tấu nên.

5- An tọa trên lưng đại tượng vương,

Xiêm y nàng trắng, khéo trang hoàng,

Trông nàng thù thắng về dung sắc,

Vượt hẳn bao Tiên nữ cả đoàn.

6- Kết quả này do việc cúng dường,

Hay trì giới, hoặc chắp tay nàng ?

Khi nàng được hỏi điều như vậy,

Hãy nói cho ta biết rõ ràng".

7- Nàng Thiên nữ ấy hỉ tâm tràn,

Được Mục Liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

8- "Thấy một Sa môn đủ tướng hiền,

Hân hoan thiền định, trí an nhiên,

Con dâng sàng tọa đầy hoa rắc,

Với một tấm khăn vải phủ lên.

9- Tâm tín thành, tay tự trải khăn,

Rải hoa sen nở đã gần tàn,

Cùng chung các cánh hoa sen rụng,

Khắp chốn bao quanh chiếc tọa sàng.

10- Kết quả này do thiện nghiệp duyên,

Nên con nhận được của chư Thiên

Ân tình phụng sự và thương mến,

Con được tôn vinh ở cõi Tiên.

11- Quả thực kẻ nào có tín tâm,

Muốn đem sàng tọa để cung dâng

Những người giải thoát, tâm thanh tịnh,

Sẽ được như con, hưởng phước ân.

12- Vậy do ước vọng được an lành,

Mong quả lớn sau sẽ đạt thành,

Phải tặng tọa sàng cho những vị

Mang thân đời cuối chẳng lai sanh".

Nhận xét:

Bố thí, trì giới, các cõi Trời, là những bài học đầu tiên Đức Phật dạy cho các đệ tử tại gia khởi đầu học đạo, và những ai có tín tâm vào lời dạy của Ngài đều muốn thực hành chúng để đem lại an lạc hạnh phúc cho bản thân và nhiều người khác ở đời này lẫn đời sau.

Thực hành bố thí là thực hành tính vị tha, sẵn sàng phục vụ những ai đang có nhu cầu trong cuộc sống, thay vì phục vụ riêng mình vốn là khuynh hướng tự nhiên của con người. Nàng thiếu nữ trong chuyện này tượng trưng những người đầy lòng tin vào đạo, ước mong có cớ hội để thực hiện tâm nguyện của người Phật tử tại gia. Và cơ hội ấy đã đến. Nàng gặp duyên lành tiếp xúc với Tôn giả Sàriputta, đệ nhất đại đệ tử được Đức Phật ban danh hiệu "Vị tướng quân chánh pháp" (Dhammasenapati), tượng trưng trí tuệ tối cao của hàng đệ tử xuất gia, chỉ đứng sau trí tuệ vô thượng của Đức Phật mà thôi.

Quả đúng như lời Đức Phật dạy, nàng đã gặp vị đại diện phước điền vô thượng ở đời để gieo trổng công đức, nên hạt giống ấy đem lại bao kết quả sung mãn cho nàng về sau.

Nàng tín nữ thể hiện ước mong phục vụ một bậc cao tăng hiền đức qua cách trân trọng dâng lên Tôn giả tứ sự cúng dường tùy theo khả năng và phương tiện khiêm tốn của nàng, đó là tất cả những gì nàng có được do cha mẹ đã tặng nàng. Sự việc ấy nói lên tấm lòng thành kính của nàng trong khi thực hành bố thí và đem lại kết quả đời sau phù hợp với nguyện vọng của nàng.

Các vần thi kệ Pàli miêu tả một bảo tượng liên hoa, đó là một voi báu phủ đầy hoa sen tỏa ánh sáng với các chi tiết đặc sắc chứng tỏ nghệ thuật thi ca điêu luyện của chư vị kết tập kinh điển đã đưa người đọc vào một bối cảnh Thiên giới tân kỳ chưa từng có trong các bộ kinh trước.

Tiếp theo cảnh huy hoàng của nàng Thiên nữ ngự trên lưng voi ấy là những lời giải thích của nàng về sự tương quan giữa nghiệp nhân và nghiệp quả, cùng lời nhắn nhủ của nàng với những ai có lòng tin vào đạo muốn thực hành thiện sự để được an lạc hạnh phúc trong cả hai thế giới chư Thiên và nhân loại.

Source: LotusNet Production, http://www.lotuspro.net

Thiên cung sự - Tiểu bộ kinh

(Vimanavatthu - Khuddaka Nikaya)

Kinh lâu đài của ngựa Kiền Trắc

(Kanthakavimàna)

Trần Phương Lan dịch Việt

LTS: Nhân dịp lễ Phật Đản, Nguyệt san Giác Ngộ xin trân trọng giới thiệu kinh "Lâu đài của ngựa Kiền-trắc". Kanthaka (Kiền Trắc) là con ngựa quý ra đời tại hoàng cung của Vua Suddhodana (Tịnh Phạn) cùng một ngày với Thái tử Siddattha (Sĩ-đạt-ta). Kiền-trắc lớn lên và phục vụ nhà vua cho đến năm 29 tuỗi, nó cùng với người giữ ngựa Channa (Xa-nặc) đưa Thái tử lên đường xuất gia; sau đó ngựa đau buổn phát bệnh , từ trần và tái sanh lên cõi Trời. Câu chuyện này thuật lại cuộc gặp gỡ giữa Tôn giả Mục-kiền-liên và Thiên tử Kiền-trắc trên Thiên giới.

Bấy giờ Đức Thế Tôn trú tại Sàvatthi, trong Kỳ Viên. Thời ấy, khi Tôn giả Mahà-moggallàna (Đại Mục-kiền-liên) du hành lên Thiên giới, một vị Thiên tử tên là Kanthaka vừa bước ra khỏi lâu đài của chàng, đang lên xe đến vườn thượng uyển cùng với đoàn tùy tùng đông đảo trong oai nghi đầy thiên lực.

Khi thấy Tôn giả, vị Thiên tử vội xuống xe và đảnh lễ Tôn giả. Vị trưởng lão liền hỏi chàng :

1-2. Như trăng rằm, chúa tể muôn sao,

Tinh tú vây quanh tựa đứng chầu,

Mặt nguyệt xoay vần hình thỏ ngọc,

Lâu đài Thiên tử sáng dường nào,

Nguy nga tráng lệ trên Thiên giới,

Như mặt trời lên giữa cõi cao.

3-4. Ngọc bích, lưu ly, mã não, vàng,

Ngọc trai, hổng ngọc, bạc trang hoàng,

Nền màu rực rỡ đầy kỳ thú,

Ngọc bích dát lên khắp mặt sàn,

Trùng các nóc cao vời tuyệt mỹ,

Cung điện chàng xây dựng vẻ vang.

5. Chàng có hổ sen tạo mỹ quan,

Cá pu-thu (1) lội nước tung tăng,

Nước hổ lấp lánh và trong vắt,

Bờ được viền quanh với cát vàng.

6. Mặt hổ bao phủ các hoa sen,

Hoa súng lan tràn khắp phía trên,

Làm đắm say lòng, cơn gió thoảng

Tỏa làn hương tuyệt diệu quanh miền.

7-8. Đôi bờ có đủ các cây rừng

Kết trái đơm hoa thật khéo trổng,

Khi chàng an tọa như Thiên chủ,

Tràng kỷ chân vàng, lót thảm lông.

9. Tiên nữ hầu chàng khéo điểm trang,

Vòng hoa đủ loại, với kim hoàn

Làm chàng thích thú, chàng an hưởng

Đại lực thần như đấng Ngọc Hoàng.

10. Tù và, kèn, trống, với huyền cầm,

Trống lớn, trống con đánh bập bùng,

Thiên tử hưởng tràn đầy lạc thú

Khi đàn, ca, vũ, nhạc vang lừng.

11. Này đây thiên sắc với thiên thanh,

Thiên vị, thiên hương đẹp ý mình

Thiên xúc mượt mà, êm dịu quá,

Thật là vạn trạng với thiên hình.

12. Trong lâu đài rực rỡ huy hoàng,

Chàng chính là Thiên tử đại quang

Với sắc siêu phàm chàng chiếu sáng

Trông chàng chẳng khác ánh chiêu dương.

13. Kết quả này do việc cúng dường,

Hoặc do trì giới luật thông thường,

Hoặc do đảnh lễ đầy cung kính?

Được hỏi, xin cho biết hỡi chàng.

14. Chàng Thiên tử ấy hỉ tâm tràn

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp

Và đây là kết quả cho chàng:

15. "Trong chốn kinh thành tuyệt diệu xưa,

Ca-tỳ-la-vệ, tộc Thích-ca,

Con là Kiền-trắc, cùng sinh nhật

Với Thái tử là Sĩ-đạt-ta.

16. Vào nửa đêm, vương tử xuất gia

Đi tìm Giác ngộ, giã từ nhà,

Với bàn tay dịu bao màn lưới (2),

Các móng đổng thau chiếu sáng lòa (3).

17. Ngài bảo con, vừa vô mạn sườn:

"Hãy mang ta, hỡi bạn hiền thương,

Khi nào giác ngộ đường vô thượng,

Ta sẽ giúp người khắp thế gian".

18. Khi được nghe lời nói của Ngài,

Lòng con rộn rã vạn niềm vui,

Với tâm phấn khởi, đầy hoan hỉ,

Tuân lệnh trên, con vội hí dài.

19. Khi biết hoàng nam Tịnh Phạn Vương,

Đại danh lừng lẫy, cỡi lưng con,

Với tâm phấn khởi, đầy hoan hỉ,

Con rước người vô thượng chí tôn.

20. Vượt qua đất nước của người ta,

Khi mặt trời lên đã quá xa,

Ngài bước đi, lòng không luyến tiếc,

Bỏ con cùng với chú Chan-na.

21. Con liếm chân Ngài với lưỡi con,

Chân Ngài có các móng màu đổng,

Và con kêu khóc nhìn theo mãi

Khi thấy Ngài đi, bậc Đại hùng.

22. Vì không còn thấy bóng huy hoàng

Của Thái tử, con Tịnh Phạn Vương,

Con ngã quỵ ngay, lâm trọng bệnh,

Và nhanh chóng giã biệt trần gian.

23. Chính nhờ Ngài có đại oai thần,

Ở tại Thiên cung, con trú thân,

Thành phố chư Thiên này có đủ

Biết bao niềm lạc thú vô ngần.

24. Khi nghe Ngài giác ngộ viên thành,

Hỷ lạc trong lòng con khởi sanh,

Do chính căn nguyên thuần thiện ấy

Mà con sẽ tận diệt vô minh.

25. Nếu như Tôn giả có đi ra

Và yết kiến Ngài, bậc Đạo sư

Tôn giả nói giùm con kính lễ

Dưới chân Đức Phật Gô-ta-ma.

26. Con sẽ hầu thăm bậc Đại hùng,

Là người không có kẻ ngang bằng,

Khó tìm thấy được người che chở

Như Đức Phật che chở cõi trần".

27. Rồi chàng Thiên tử, dáng tri ân,

Biết lợi lạc, nên tiến đến gần ;

Khi đã nghe lời Ngài có mắt,

Chàng thanh tịnh pháp nhãn ly trần (4).

28. Tẩy sạch lòng nghi, đạt tín tâm,

Phát nguyền tu tập, vững tinh cần,

Khấu đầu đảnh lễ chân sư phụ,

Chàng biến mất ngay khỏi cõi trần.

Nhận xét:

Chuyện Thái tử Sĩ-đạt-ta nửa đêm rời bỏ hoàng cung lên đường cùng Xa-nặc cỡi ngựa Kiền-trắc đến tận bờ sông Anoma đã là nguổn cảm hứng của biết bao thi ca, nhạc kịch, hội họa, điêu khắc từ ngàn xưa đến nay. Hơn hai mươi thế kỷ qua, vô số Phật tử khắp thế giới đã xúc động trước cảnh con tuấn mã Kiền-trắc cùng Xa-nặc đưa Thái tử ra đi giữa đêm khuya, và sau đó con ngựa không chịu nỗi sự chia ly với vị chủ nhân muôn vàn kính yêu nên đã lâm bệnh từ trần và tái sanh cõi Trời.

Chuyện Lâu đài của ngựa Kiền -trắc là một trong những chuyện Thiên cung đặc sắc nhất, qua đó chư vị kết tập kinh điển đã dày công sáng tác những vần thơ tuyệt diệu ca tụng cảnh lâu đài của Thiên tử Kiền-trắc với đầy đủ thiên lạc: sắc, thanh, hương, vị, xúc trong muôn ngàn vẻ đẹp mà người đời không sao tưởng tượng nỗi.

Tiếp theo đó là lời tự thuật của Thiên tử Kiền-trắc về nghiệp nhân của chàng ở cõi người và nghiệp quả chàng đang thọ hưởng ở cõi Thiên.

Tuy nhiên, chàng Thiên tử này cũng như một số Thiên tử khác, vẫn thường tỏ ước mong tu tập theo giáo pháp của Đức Phật. Vì vậy, sau khi giã từ Tôn giả Mục-kiền-liên, chàng đã xuống cõi người yết kiến bậc Đạo sư để nghe Ngài thuyết pháp và đắc pháp nhãn vô trần ly cấu, tức là tri kiến của bậc Dự lưu thấy rõ các pháp có sanh khởi đều phải chịu hoại diệt, do đó chàng đoạn trừ nghi hoặc, khởi lòng tịnh tín đối với Phật-Pháp-Tăng và phát nguyện tu tập tinh cần trên con đường giải thoát giác ngộ mà Đức Phật đã đi tìm thuở trước.

* Chú thích :

1. Puthuloma : giống cá quý.

2. Tay có màn lưới phủ là một trong các đại nhân tướng của Đức Phật.

3. Các móng tay, chân màu đổng cũng là quý tướng.

4. Đắc pháp nhãn vô trần là thấy sự sanh diệt của các pháp, tức là đắc quả Dự lưu