Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận

c. Không tỳ vết: là giới không bị vi phạm hai ba lần liên tiếp.

d. Không bị lốm đốm: là giới không bị thỉnh thoảng vi phạm. Hoặc nói chung giới hạnh không bị tổn hại do bảy hệ lụy dục tính và do sân hận cùng những ác pháp khác. Ở đây mình nói đơn giản là lâu lâu mình phạm một lần, đó gọi là bị lốm đốm, thì cũng không thanh tịnh.

e. Không bị chấp thủ: là trì giới không do ái và tà kiến chi phối. Có nhiều người bị Tà kiến, họ giữ giới không đúng. Tức là có những giới không đúng với giới của Phật, mà mình cũng giữ, đó là do ái và Tà kiến.

f. Tự tại: là việc hành trì giới giải tỏa khỏi sự nô lệ cho ái tham, nên tự tại. Quý vị giữ giới thì tự nhiên giải tỏa được, thoát khỏi vòng nô lệ của tham ái, tham lam và yêu thích. Cho nên mình giữ giới được thì mình tự tại. Còn bây giờ mình giữ không được cho nên mình tham. Mình tham thứ này, tham thứ kia, đủ các kiểu. Đó là do mình còn tham. Mình giữ giới thì tự nhiên bớt tham, hết tham, và thoát khỏi nô lệ đó, nên tự tại lắm.

Thiện Trang cũng thấy điều này. Bao giờ Thiện Trang giữ giới được tốt thì ok, còn khi nào mình chỉ cần phạm một giới nhỏ thôi. Quý vị biết là có những giới trọng, giới trọng mình không dám phạm rồi. Nhưng phạm giới ở mức nào đó, thì tự nhiên mình cũng không tự tại, bất an lắm.

Giống như Thiện Trang hồi xưa, quý vị biết Tỳ kheo có giới là không được đào đất, không được bẻ cây, không được chặt cây, v.v…. trừ khi làm thất thôi. Còn mình đào đất trồng rau, rồi hái rau, cắt rau còn sống, cắt hoa cúng Phật. Mỗi lần làm vậy thì cảm thấy bất an. Vì mình biết mình phạm giới, đào một cái hố thôi cũng phạm giới. Giới thì có thiên Ba dật đề, thiên Ba la di, thiên Tăng tàn, thiên Bất định. Thiên Ba dật đề là thiên thứ tư rồi, Ngũ thiên Thất tụ mà, thì mình tới thiên thứ tư rồi đó. Mình phạm giới đó là mình cảm thấy bất an, mặc dù thiên thứ tư thì cũng nhẹ rồi. Những khi phạm nhưng giới như vậy, thì mình thấy bất an, tự nhiên tu không được. Sau vài lần như vậy thì Thiện Trang nghỉ luôn, không trồng rau, không trồng gì hết, không làm. Thôi mình để mình tu, giữ giới luôn.

Giới Tỳ kheo phải giữ như vậy, giữ được càng nhiều càng tốt. Nếu phạm thì mình sám hối lại, mất công, một thời gian sau mới trở lại bình thường được. Khi trở lại bình thường thì mình mới được tự tại. Nên sau này sợ quá, dần dần mình ráng giữ nhiều hơn. Mà khi đang có công phu thì mình giữ được, giữ dễ lắm. Nhưng tới khi mất công phu, nhiều khi bắt đầu mình tham, ví dụ như tham ăn, tham uống, như chiều mà thấy nước đó ngon quá, dù biết nước đó hơi có cáu, nhưng kêu thôi uống đỡ đi, dù sao nước này [vẫn] trong, chắc cũng thanh tịnh. Đôi khi [nghĩ] vậy đó, nên là vẫn tham. Khi không tự tại là như vậy.

Rồi có những thứ khác nữa, nhiều khi [thấy] hoa đẹp quá, hoặc là rau người ta trồng sẵn hoặc mọc dại sẵn đó, thấy ngon quá, thôi kệ, hái vô ăn đỡ đi. Mặc dù mình biết hái, ngắt cây đó là phạm giới. Đó là khi mình bị nô lệ cho ái tham, là như vậy đó. Đây là những giới Tỳ kheo, cũng khó [giữ]. Cho nên sau này, bao giờ mà được như đất nước Myanmar hay nước nào đó, cho đi trì bát khất thực thì sướng. Ở Việt Nam mình thì trì bát khất thực cũng khó, vì Giáo hội Việt Nam mình từ lâu rồi không cho đi trì bát khất thực. Trừ khi có sắp xếp, có xin phép trước, nhưng như vậy cũng khó. Bây giờ Thiện Trang ở nơi này thì không trì bát khất thực được, cho nên khó giữ được trọn vẹn giới Tỳ kheo lắm.

g. Được người trí tán thán: là vì những bậc trí như đức Phật khen ngợi.

h. Nhân đưa đến Định: là vì giới dẫn đến Cận hành định, An chỉ định hoặc Thánh đạo định, Thánh quả định.

Quý vị nhớ đến điều này thì mình vui lắm. Vì giới dẫn đến Cận hành định, tức là Vị đáo định. Còn thấp hơn nữa là An chỉ định, là mình vui vui, an an thôi. Thánh đạo định là định của bậc Thánh. Thánh quả định là định của bậc khi vào quả vị rồi. Thánh đạo định giống như Sơ quả hướng, Nhị quả hướng, Tam quả hướng v.v… Nhưng Thánh quả định là vào luôn định của bậc chứng quả.

Mình chỉ cần nhớ vậy thôi, mình cứ ngồi đó mình nghĩ như vậy thì mình sẽ vui. Quý vị ngồi kiết già, bắt đầu nghĩ đến giới của mình được thanh tịnh, giữ giới tốt như vậy, giới của mình không bị bể vụn, không bị đứt, không bị tỳ vết, không bị lốm đốm, không có chấp thủ. Mình giữ giới đúng theo giới của Phật. Rồi mình được tự tại, vì mình đã thoải mái rồi. Mình được người trí tán thán như Phật, chư Thiên, chư thần ủng hộ, tán thán. Rồi mình được điều này thì chắc chắn trước sau gì cũng đưa đến Định, nên mình sẽ đạt được.

Ở đây Thiện Trang cũng xin nói luôn. Nhiều người xuất gia rồi, nghe như vậy thì hoang mang, kêu: ‘Vậy con không giữ được giới Tỳ kheo, thì con không đắc định sao?’ Thiện Trang nói không phải như vậy, quý vị giữ được tám giới của Sa di hay tám giới của Bát quan trai, thì quý vị cũng có thể đắc định. Nhưng quý vị không thể đắc được tới Thánh quả A la hán mà thôi. Những quả đó khó, chứ không phải là không được. Còn nếu mình giữ được giới Tỳ kheo, thì dễ đến Thánh quả A la hán. Càng giữ được giới nhiều bao nhiêu, thì càng dễ đạt được đạo và định sâu hơn. Quý vị giữ được tám giới Bát quan trai thôi, thì cũng đắc được các tầng Thiền rồi, chứ không đến nỗi dở. Rồi cũng đắc được các quả vị, nhưng không đắc được quả A la hán thôi. Nếu muốn đắc quả A la hán, thì phải giữ giới đến mức độ cao hơn.

Có những người có duyên, tuy là họ không giữ được giới hoàn toàn 100%, nhưng lúc đó họ có giới trong lúc định nghe pháp, hoặc là thế nào đó họ có định, thì tự nhiên họ đắc Thánh quả. Đó cũng là có duyên. Còn mình không có đủ duyên thì mình phải giữ.

Cho nên [đoạn này] cực kỳ quan trọng, đây là cách tu. Quý vị cứ ngồi kiết già, hoặc bán già v.v… nghĩ đến giới của mình, không bị bể vụn, không bị đứt, không bị tỳ vết, không lốm đốm. Nói chung là mình giữ tốt, giữ tốt quá nên mình được các bậc trí khen ngợi, được chư Phật, chư Thiên, chư thần ủng hộ mình, khen ngợi. Mình giữ [giới] như vậy, tâm mình như vậy, thì chắc chắn mình đưa đến Định. Do mình nghĩ như vậy riết thì vô định. Đó gọi là pháp Tùy niệm [Giới].

Và pháp Tùy niệm này chỉ đưa đến Vị đáo định thôi, không đắc được Sơ thiền. Ở đây các pháp Tùy niệm này, quý vị biết tu như vậy thì chỉ được như vậy thôi. Nhưng dù sao cũng đỡ, tu xong có nền như vậy rồi, thì mình tu các pháp khác. Mình tu 10 đề mục Biến xứ: Đất, Nước, Lửa, Gió, Xanh, Vàng, Đỏ, Trắng, Hư không, Ánh sáng thì cũng sẽ đắc. Chứ mình vô, mình tu [đề mục] kia ngay thì không đắc. Đó là lý do, nhiều người không biết cứ nhào vô tu những đề mục kia, rồi kêu không đắc: “Thưa thầy, sao con tu đó khó đắc vậy?” Khó đắc là tại vì mình chưa được giới thanh tịnh, mình phải tu lại [đề mục] này.

Cho nên muốn ra khỏi sanh tử thì phải chấp nhận điều đó thôi, chứ có cách nào đâu. Phải hy sinh, ở đời được điều này thì mất điều kia mà, đâu thể nào lựa chọn được. Ví dụ như trước khi lấy chồng, quý vị phải bỏ bao nhiêu người rồi, quý vị chọn một ông thôi. Chứ quý vị đòi một lúc cưới ba ông thì đâu được, đâu có chuyện đó. Một sự lựa chọn là nhiều sự hy sinh mà.

Bây giờ muốn giải thoát sanh tử, muốn đắc Thiền định thì phải hy sinh thế gian. Bây giờ tối nào cũng muốn ngủ với chồng, mà đòi đắc Sơ thiền thì không thể. Ít nhất một tháng phải bỏ ra mấy ngày để tu Bát quan trai, để trong thời gian đó có thể đắc Thiền, chứ còn không thì không được. Cho nên đức Phật mới đưa ra như vậy. Thậm chí một năm đức Phật mới đưa ra ba tháng Thần biến (Thần túc) là: tháng Giêng, tháng Năm và tháng Chín, để chuyên tu Bát quan trai, để vô Sơ quả Tu đà hoàn, vô Thánh quả.

Thời nay mình có chịu tu đâu, mình kêu giới đó khó quá, v.v… tu riết rồi không ai đắc đạo. Là do mình không làm, không nghe lời Phật, chứ quý vị làm theo thì được như vậy. Còn người đi xuất gia, vô chùa thì cũng bận rộn quá, suốt ngày nấu cơm, nấu nước, lo ăn lo uống, đón tiếp Phật tử, v.v… bận rộn quá thì làm gì tu được. Cho nên cuối cùng không ai đắc đạo. Đó là nói về thời gian. Rồi còn pháp học nữa, có ai dạy những pháp này không? Có ai học được mấy pháp này? Ít quá, ít người dạy, ít người học. Mà vô nghe thì như vịt nghe sấm, cũng không thích nghe, [mà] còn ghét nữa. Thấy ông thầy Thiện Trang dạy gì đâu, nghe thì phải nghe những [chuyện] yêu đương, rồi cười ha hả, hô hố mới đã.

Nói chung là [chúng sanh] hiệp tập với sanh tử quen rồi. Chúng sanh thường đi theo giới mà. Chúng ác thì đi theo ác, chúng thiện thì đi theo thiện. Chúng thích Thiền định thì đi theo Thiền định, chúng thích thế gian thì đi theo thế gian, chúng thích sanh tử thì đi theo sanh tử. Chúng [sanh] thích dễ không [thôi], nói có Pháp môn Niệm Phật dễ tu hơn đó, vạn người tu vạn người về. Rồi vạn người tu vạn người về chưa? Quý vị coi thấy có chưa? Lời đó đâu phải lời của Phật nói.

Để bữa nào Thiện Trang kiếm trong Kinh Đại Tập, Thiện Trang [vẫn] chưa kiếm được câu này trong Kinh Đại Tập. Tại vì thấy mấy chư Tổ như Đại sư Ấn Quang cũng có nhắc là: “Thời kỳ Mạt pháp, ức ức người tu hành, khó có người chứng đắc, chỉ nương Pháp môn Niệm Phật mà thoát luân hồi”. Thiện Trang kêu phải kiếm cho ra câu này, chứ không hồi xưa mình lỡ nói rồi, mà mình kiếm không ra là chết. Hiện nay chưa tìm ra nguyên văn chữ Hán, bây giờ phải đọc, mà chưa có thời gian đọc hết Kinh Đại Tập vì Kinh Đại Tập quá dài. Nhưng nếu Thiện Trang tìm không ra nữa là mệt, cho nên hy vọng là có.

Kinh Đại Tập được [xem] là một bộ kinh dài, bữa giờ mới đọc được tới phẩm thứ hai, quá dài cho nên chưa đọc hết. Nếu đọc hết rồi mà không có nữa là chư Tổ nói xạo, gạt mình nữa là thôi đó. Hy vọng là chư Tổ nói thật, và dẫn đúng theo kinh. Cho nên phải có kinh điển làm chứng. Và Thiện Trang trích nguyên văn chữ Hán, copy từ Văn Sao của Đại sư Ấn Quang để tìm trong Đại tạng kinh thì chưa thấy, có thể là ngài Đại Sư Liên Trì v.v… Thiện Trang đang nghĩ là có thể các ngài nói ý chăng, tại vì tìm theo nguyên văn bản gốc thì không thấy. Cho nên phải đọc hết kinh để coi thử có đoạn đó không, các ngài rút gọn lại nói cho gọn hay không, cho nên là để phải coi.

Quý vị [nhớ], điều gì cũng phải theo Phật, chứ cứ theo Tổ không [thôi] là coi chừng. Phải cẩn thận! Nhiều khi cuộc đời mình ngắn lắm, không bao nhiêu năm trên cuộc đời, mà mình học, mình tu không theo lời Phật dạy, mình nghe theo những điều gì đó, dễ dụ, dễ vui quá thì không được. Tất nhiên chúng ta tu Tịnh Độ đi chăng nữa, thì cũng tin có Tây Phương Cực Lạc, điều đó là khẳng định trong kinh nói, trong kinh nói mình phải tin. Nhưng riêng tu như thế nào thì phải căn cứ theo kinh, chứ đừng căn cứ theo người. Người chỉ tham khảo thôi, kinh là chủ đạo.

Bây giờ chúng ta học pháp niệm Giới trong Kinh Tăng Nhất A Hàm. Chúng ta ráng học luôn, hôm nay hơi trễ một chút, nghe cho hết chỗ này, chứ không bữa sau lại giữa chừng.

Pháp Niệm Giới Trong Kinh Tăng Nhất A Hàm

Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật trú tại vườn ông Cấp Cô Độc, rừng cây Thái tử Kỳ Đà, tại nước Xá Vệ. Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các Tỳ kheo: “Hãy tu hành một pháp. Hãy quảng bá một pháp. Đã tu hành một pháp rồi, liền có danh dự, thành tựu quả báo lớn, các điều thiện đủ cả, được vị cam lồ, đến chỗ Vô vi, liền được Thần thông, trừ các loạn tưởng, được quả Sa môn, tự đến Niết bàn. Những gì là một pháp? Là niệm Giới”.

Quý vị thấy đoạn trên quen quá rồi: ‘Hãy tu hành một pháp. Hãy quảng bá một pháp... cho đến ‘Những gì là một pháp?’ Hồi bữa quý vị thấy y chang như vậy, chỉ đổi chữ cuối cùng là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng. Bữa nay đổi thành niệm Giới. Cho nên ông nào thích niệm Phật, thì quất thành niệm Phật thôi, rồi ổng giấu mấy đoạn kia đi, kêu Phật dạy pháp niệm Phật được như vậy đó. Còn ông kia thích niệm Pháp, cho nên quất vô niệm Pháp, giấu mấy đoạn kia đi. Còn bây giờ người thích niệm Giới thì đưa đoạn này ra, giấu mấy đoạn kia đi, mấy bộ kinh kia đi, như vậy gọi là y nhân. Khác nhau đó, không rộng bằng Phật, Phật thì Ngài nói pháp nào cũng được, niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên, niệm pháp nào cũng được, lục niệm mà.

Đức Phật bảo các Tỳ kheo: “Thế nào là tu hành niệm Giới, liền có danh dự, thành tựu quả báo lớn, các điều thiện đủ cả, được vị cam lồ, đến chỗ Vô vi, liền được Thần thông, trừ các loạn tưởng, được quả Sa môn, tự đến Niết Bàn?”

Có nghĩa là quý vị tu niệm Giới thôi thì quý vị cũng được danh dự, được thành tựu quả báo lớn, được đủ các điều thiện. Điều này cũng là lý, niệm một câu niệm Phật cũng đủ các điều thiện. Không phải một câu niệm Phật, mà là niệm Phật ở trong Kinh A Hàm (niệm mười danh hiệu của Như Lai, nhớ công đức của Như Lai đó), chứ không phải niệm một câu Phật hiệu. Người ta đổi lại, nói một câu Phật hiệu là không đúng, mà phải là niệm Phật, bữa [trước] chúng ta cũng đã học rồi.

Niệm Giới cũng được như vậy, cũng đến chỗ Vô vi, rồi được Thần thông, trừ các loạn tưởng, được quả Sa môn là chứng quả Thánh, tự đến Niết Bàn là chứng A la hán.

Bấy giờ, các Tỳ kheo bạch đức Thế Tôn rằng: “Gốc rễ của Pháp do đức Thế Tôn nói. Nguyện xin đức Thế Tôn vì các Tỳ kheo nói diệu nghĩa này. Các Tỳ kheo sau khi nghe từ Như Lai rồi sẽ thọ trì”.

Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các Tỳ kheo: “Hãy lắng nghe, lắng nghe, và suy nghĩ kỹ. Ta sẽ phân biệt rộng rãi cho các ngươi”.

Các Tỳ kheo bạch rằng: “Kính vâng, bạch đức Thế Tôn”.

Sau khi các Tỳ kheo thọ giáo rồi, đức Thế Tôn bảo rằng (đoạn này là pháp tu của pháp này): “Tỳ kheo chánh thân, chánh ý, ngồi kiết già, buộc niệm ở trước, không có tư tưởng nào khác, chuyên tinh niệm Giới.

Quan trọng là ở đây. Đầu tiên là phải chánh thân, tức là ngồi cho ngay ngắn; chánh ý tức là tâm mình đừng chạy lung tung; ngồi kiết già. Nhớ là ngồi kiết già nha, nhiều người không quan trọng chỗ này, ngồi kiết già không được thì tất nhiên là ngồi bán già, bán già không được thì ngồi chân trong chân ngoài, còn không được nữa thì ngồi sao cũng được, chứ bây giờ làm sao. Nhưng ưu tiên cho kiết già, chứ không phải kêu kiết già chấp tướng là thôi luôn, [như vậy] là chống trái với lời Phật. Nhiều người nói vậy đó, kêu [ngồi] kiết già là chấp tướng. Mình kiết già không được nên mình nói vậy, hoặc là mình cố tình nói chống lại lời Phật. Quý vị thấy các pháp niệm này, lúc nào đức Phật cũng nói ngồi kiết già hết.

Buộc niệm ở trước, không có tư tưởng nào khác, chuyên tinh niệm Giới. Nhưng mình không biết niệm Giới là gì, thì ở đây có [nói] ý nghĩa luôn.

Giới có nghĩa là dừng các điều ác (đây là định nghĩa của Phật). Giới khiến thành tựu đạo, khiến người hoan hỷ (đức Phật nói đơn giản, Giới là dừng các điều ác, Giới khiến thành tựu đạo, khiến người hoan hỷ. Có nghĩa là mình sẽ thành tựu được đạo quả, khiến cho người hoan hỷ, và tất nhiên là mình cũng hoan hỷ). Giới là anh lạc đeo thân, hiện những vẻ đẹp (tức là Giới là chuỗi anh lạc đeo trên thân, hiện ra những vẻ đẹp. Cho nên giới [là] anh lạc, thì quan trọng). Phàm cấm giới, giống như bình cát tường, mọi sở nguyện liền đạt được (bình cát tường ở cõi Trời. Ở cõi Trời có cái bình, muốn điều gì thì ước rồi dốc dốc ra, lượm ra là có điều đó. Bao giờ lên cõi Trời thì mới có bình này, bây giờ mình không biết, mình chưa lên cõi Trời. Nhưng chắc là có, mình tin những lời Phật nói mà). Mọi pháp đạo Phẩm đều do giới mà thành tựu (tất cả các đạo phẩm (tức là phẩm đạo: Sơ quả, Nhị Quả, Tam quả, Tứ quả) đều do Giới mà thành tựu. Cho nên Giới cực kỳ quan trọng. Chỉ cần nhớ như vậy thôi).

Như vậy, Tỳ kheo thực hành cấm giới sẽ thành tựu quả báo lớn, các điều thiện đủ cả, được vị cam lồ, đến chỗ Vô vi, liền được Thần thông, trừ các loạn tưởng, được quả Sa môn, tự đến Niết bàn. Cho nên, này các Tỳ kheo, luôn phải tư duy không rời niệm Giới, liền sẽ được những thứ công đức thiện này. Như vậy, này các Tỳ kheo, hãy học điều này”.

Quý vị thấy, Phật dạy luôn luôn rất ngắn gọn, chỉ nhớ một đoạn vậy thôi. Một đoạn ngắn để tu, không có gì hết. Quý vị nhớ mấy điều là: chánh thân là ngồi cho ngay ngắn, chánh ý là tâm đừng chạy lung tung, ngồi kiết già giùm, buộc niệm ở trước tức là mình giữ ý niệm lại, rồi không có tư tưởng nào khác, chỉ niệm Giới. Chỉ cần nhớ Giới là không làm các điều ác, dừng các điều ác. Giới khiến cho mình thành tựu được đạo nghiệp, cho nên mình hoan hỷ. Giới là chuỗi anh lạc đeo trên thân, hiện những vẻ đẹp. Phàm Giới cấm, giống như bình cát tường, mọi sở nguyện đều đạt được. Có nghĩa là mình muốn thứ gì thì cứ giữ giới là được. Bên Nam Truyền nói: muốn giàu thì hãy giữ giới, muốn đắc đạo thì hãy giữ giới. Giới là con đường sanh lên thiên đường, v.v… đủ các kiểu. Giới là bình cát tường. Cho nên mọi đạo phẩm, tức là các quả vị Thánh từ Sơ quả, Nhị Quả, hay Tùy tín hành, Tùy pháp hành, v.v… đều phải do Giới mà thành tựu. Mình không giữ giới là khỏi luôn, coi như đập bể bình cát tường, không được gì.

Chỉ cần nhớ đơn giản vậy thôi, nhớ bấy nhiêu đó là tu được rồi. Và tất nhiên là một lúc thì mình tu một pháp thôi, thời điểm này thì mình tu pháp này, thời gian khác thì mình tu pháp khác. Mình thành tựu pháp này rồi mới tu pháp kia.

Có nhiều đồng tu hỏi: ‘Có nhiều đề mục như vậy, thì tu như thế nào?’ Thiện Trang nói thật ra các đề mục đó đều phải tu cả, nếu không tu thì không bổ trợ cho nhau. Nhưng có điều, mình chuyên về [đề mục] nào thì mình tu [đề mục] đó. Nếu hiện tại mình tu [đề mục] đó không đắc được, thì mình hãy tu đề mục khác. Tu 10 đề mục Biến xứ không được, thì hãy xuống lại tu giùm mấy đề mục dưới: Niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thiên... chúng ta đều học hết rồi. Từ từ, mình niệm những điều đó thì sẽ giúp tới Cận định dễ hơn.

Quý vị nên nhớ: đề mục ở trên, đắc cao, thì lại khó tu; còn đề mục ở dưới, đắc thấp, thì lại dễ tu. Vì sao? Giống như quý vị đi thi, quý vị đăng ký thi lớp Tiểu học thì dễ đậu hơn. Chứ quý vị vô mà đăng ký thi Đại học thì khó đúng không? Quý vị đăng ký thi lớp dễ trước đi, đậu rồi thì mình đăng ký lớp trên. Giống như Thiện Trang đi thi tiếng Pháp, vô mà Thiện Trang đăng ký thi B thì rớt chắc luôn. Nhưng nếu Thiện Trang đăng ký A thì thi nhẹ nhàng, ok. Nhưng đăng ký đến B là khó rồi đó. Cho nên mình cứ liệu sức mình, mình tu những đề mục thấp hơn, nếu mình không tu được đề mục cao.

Tất nhiên Thiện Trang luôn luôn khuyên quý vị đồng tu là: vô thì cứ tu thử đề mục cao đi, thử đề mục Biến xứ đó, biết đâu đắc thì đắc luôn, không mất thời gian nhiều nữa là thành công luôn. Còn không thành công thì quý vị quay lại tu giùm mấy đề mục sau, ví dụ như đề mục Tùy niệm (Tùy niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên).

Thiện Trang đã thử rồi, có bữa tâm Thiện Trang hơi loạn chút, Thiện Trang tu đề mục Tùy niệm Pháp thì thấy ok. Mặc dù không vô định gì, vì tối đa tới Vị đáo định thôi, không đắc được Sơ thiền trở lên, nhưng thấy ok, nhẹ nhàng. Thiện Trang thấy tâm mình đang loạn v.v… thì cứ tu xuống đề mục thấp hơn, chứ đừng ham [đề mục] đó. Nói đề mục đó tu đến Tứ thiền, mình vô đề mục Xả (Tứ vô Lượng tâm: Từ, Bi, Hỷ, Xả đó), vô Tứ thiền cho đã, [trong khi] vô tu mấy đề mục kia chưa được. Nên hãy tu từ dưới tu lên, nếu không đắc được Sơ thiền, thì mình xuống tu Vị đáo định, Cận định hành, bắt đầu từ dưới thấp, thì từ đó sẽ được. Mình phải biết cách tu.

Các Tỳ kheo sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

(KINH Số 4 – Niệm Giới – Phẩm Quảng Diễn Thứ Ba – Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Như vậy một bên là của Luận Thanh Tịnh Đạo bên Nam truyền, một bên là Kinh A Hàm.

Bữa nay hết thời gian rồi, đáng lẽ giảng tiếp Tâm sở, nhưng hết thời gian rồi, thôi để bữa khác. Tuần sau chúng ta sẽ học Tâm sở, Tâm sở cực kỳ quan trọng. Mình không học Tâm sở thì mình không tu quán Tứ niệm xứ được, đặc biệt là quán tâm trên tâm là không có cách nào. Thậm chí quán thọ trên thọ cũng không quán được, cho nên khó. Tu Tứ niệm xứ thì phải biết Tâm sở. Sau khi học Tâm sở rồi thì mình sẽ học tâm. Tâm thì gồm có Tâm nhân, Tâm quả. Ví dụ mình muốn đầu thai bằng tâm Tam nhân, thì mình phải tạo ra tâm Tam nhân, để được Tâm quả Tam nhân, chứ không phải tự nhiên mình muốn mà được.

Ví dụ như đời nay, tại sao nhiều người học giỏi, thế này thế kia, nhưng khi vô Phật pháp thì họ không tin, họ có nghe Phật pháp nhưng họ không tin. Thiện Trang nói đơn giản có thể là họ đầu thai chỉ bằng tâm Nhị nhân, không phải đầu thai bằng tâm Tam nhân. Vì đầu thai bằng tâm Nhị nhân, cho nên họ giỏi về việc học. Nhưng về tâm Thánh quả là đắc quả, tâm Thiền là đắc Thiền, thì họ không đắc được. Đó là do họ đầu thai bằng tâm Nhị nhân. Học pháp nhưng họ không ngộ được. Còn quý vị học có ngộ, có thế này thế kia v.v… thì có thể quý vị đầu thai bằng tâm Tam nhân.

Nhưng đó là Thiện Trang nói thôi, quý vị đừng cho đó là cứu cánh, vì không biết ai đầu thai là tâm Tam nhân hay tâm Nhị nhân đâu. Đừng tưởng họ dốt dốt mà kết cho họ là đầu thai tâm Vô nhân, đó là sai lầm lớn. Vì sao? Điển hình trong kinh Phật có một câu chuyện, mà phá vỡ đi suy nghĩ tầm thường của chúng ta. Chính là câu chuyện Thiện Trang đã nói từ đầu, đó là Tôn giả Châu Lợi Bàn Đà Già. Ổng dốt quá, học không thuộc gì hết, mình cứ nghĩ là ổng đầu thai tâm Vô nhân. Bởi vì [tâm] Nhị nhân thì người ta cũng học được. Nhưng cuối cùng ổng lại đắc A la hán. Có nghĩa là ổng đầu thai bằng tâm Tam nhân, nhưng tại vì nghiệp của ổng che, khiến ổng dốt, học không được thôi, chứ không phải ổng đầu thai bằng tâm Vô nhân.

Cho nên chỉ có Phật mới biết được thôi, bây giờ mình là phàm phu mà đi kết cho người ta, người đó đầu thai bằng tâm Vô nhân, tâm Nhị nhân, hay tâm Tâm nhân thì làm sao biết được. Tâm Tam nhân thì có thể biết được, nhưng tâm Nhị nhân và tâm Vô nhân thì hơi khó. Tại vì tâm Tam nhân thì dễ [biết] mà, ví dụ như người ta ngồi đắc Thiền, học pháp thì người ta ngộ được pháp v.v… điều đó rõ ràng, và chứng đạo quả là ok. Còn 2 điều kia thì mình đâu biết, người ta cũng giống giống. Hoặc mình cũng đầu thai tâm Tam nhân, nhưng do mình tu không đúng pháp, mình tu dở, mình tu không đúng phương pháp mình tu nhiều đời, hoặc mình không siêng năng tu, cho nên chẳng đắc gì, rồi mình cứ kêu ‘chắc con đầu thai tâm Nhị nhân’. Điều đó mình không biết được, chỉ có Phật mới biết, cho nên Phật mới quán chúng sanh nào đáng được độ, chúng sanh nào không đáng được độ, chứ còn mình thì thua.

Vì vậy Thiện Trang khuyên quý vị cứ tu đi, mình không biết mình thế nào, đừng tự ti. Và mọi điều tu hành không bao giờ uổng phí, nên nhớ như vậy. Dù quý vị không đắc trong đời này, thì cũng giúp quý vị đi vào đời sau đều thành tựu cả. Mình không đầu thai bằng tâm Tam nhân, tức là mình tu không đắc quả, nhưng mình có thể đi theo con đường Tùy tín hành, Tùy pháp hành. Đời sau mình có thể không đọa lạc, và đời sau nữa thì mình thành chứng quả rồi, ít nhất mình cũng vào dòng đó được. Cho nên không đắc được A la hán đời này thôi, không đắc được Thiền đời này thôi, nhưng những điều đó mình vẫn làm được. Cho nên đừng cho mình kém, ai biết được đâu, có nhiều người kém lắm, thời đức Phật có nhiều người tưởng dở lắm v.v… nhưng khi họ tới gặp Phật thì vẫn thành tựu. Còn bây giờ mình không gặp Phật thì chịu thôi.

Hôm nay thời gian đã hết rồi, Thiện Trang giảng trễ nên bài giảng hơi [dài], hẹn quý vị khi khác, có thể tuần sau chúng ta học tiếp. Thứ Bảy, Chủ nhật tuần này nghỉ, vì Thiện Trang có chút việc, và cũng tranh thủ để làm mấy bài phiên dịch, mong quý vị thông cảm, lâu lâu cho nghỉ vài bữa. Quý vị [dành] thời gian học lại bộ này cho chắc, học bộ này chắc rồi thì tự nhiên quý vị tu bất cứ Pháp môn nào cũng dễ. Thiện Trang nghĩ nền tảng này cực kỳ quan trọng. Khi mình có Chánh kiến rồi thì không có ai dẫn mình đi sai đường hết, thầy cô giảng như thế nào, Cư sĩ nào giảng thế nào, thì mình cũng luôn có một câu hỏi lại là: ‘Thưa thầy, thưa cô, lời giảng đó từ đâu, từ kinh nào? Hay là thầy cô tự nói ra? Nếu mình không hỏi được, thì mình tự tra để mình so sánh, mình chỉ tin những lời trong Kinh, trong Luật, trong A Tỳ Đàm, trong Giới. Nếu phù hợp theo đó, thì mình tin. Không nguyên văn, nhưng nghĩa tương tự giống vậy là được, chứ chớ vội tin. Điều nào nguyên văn thì mình nói là kinh, còn có nghĩa [giống] thôi thì cũng được.

Và hôm nay mình cũng biết được tầm quan trọng của việc tìm một vị Pháp sư mà hiểu được nghĩa, giảng đúng thì cũng khó. Đức Phật nói phải cúng dường cho người đó. Trong đời này cũng khó [tìm], không phải dễ đâu, càng về sau căn tánh người ta kém hơn, thì ít người [được] như vậy.

A Mi Đà Phật! Hôm nay chúng ta dừng ở đây, hẹn quý vị vào bữa khác. Mời quý vị chúng ta cùng hồi hướng.

“Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn

Pháp môn vô lượng thệ nguyện học

Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành”.

“Nguyện đem công đức này

Hướng về khắp tất cả

Đệ tử cùng chúng sanh

Đều trọn thành Phật đạo”.

A Mi Đà Phật!

Giảng Ký Câu Xá Luận Và Tinh Hoa Kinh Luận - Bài 34

Giảng giải: Thầy Thích Thiện Trang

Giảng ngày: 19.03.2025

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Nam Mô A Mi Đà Phật!

Kính chào toàn thể quý vị đồng tu! Hôm nay là thứ Tư, chúng ta chia sẻ về bộ giảng Luận Câu Xá. Thiện Trang xin nhắc lại lần nữa, là thông thường chúng ta có hai buổi chia sẻ Phật pháp vào thứ Tư và thứ Bảy. 20h tối (giờ Việt Nam), thứ Tư và thứ Bảy, với hai bộ giảng khác nhau. Ngoài ra còn có chương trình Học Phật Vấn Đáp hai tuần một lần, ví dụ như tuần này chúng ta có, vào tối thứ Sáu cũng 20h. Đó là chương trình học tập. Riêng phần Phật Học Vấn Đáp chỉ phát ở trong Zoom thôi, để quý vị hỏi trực tiếp. Đó là thông báo ngay từ đầu, chứ nhiều đồng tu tuy có nghe lâu rồi, nhưng một hồi bình luận, nói không biết thầy giảng vào thời gian nào, lúc nào. Cứ hỏi hoài như vậy, thì Thiện Trang trả lời luôn ngay từ đầu.

Bộ giảng này tương đối cao, cao ở chỗ là yêu cầu chúng ta tu để giải thoát sanh tử, chứ không phải là tu chơi chơi. Tất nhiên trong nền tảng để ra khỏi sanh tử, chúng ta là người thế gian, thì chúng ta cũng phải có những nền tảng, ví dụ như cách xài tiền làm sao, hay sống làm sao, rồi mai mốt có những vấn đề nào cần, căn bản về Phật pháp tu hành trong đời sống, thì chúng ta cũng phải đưa vào đây.

Có đồng tu nói là mong thầy khai thị nhiều hơn về Vô thường ở trong bộ giảng này. Thiện Trang nói là: chúng ta đã học lâu rồi, đa số đồng tu đều muốn giải thoát sanh tử thì mới học bộ này, thì ai cũng biết Vô thường rồi. Đời người là mong manh, là giả tạm, thì ai cũng biết hết. Và chẳng ai muốn đời sau mình phải bị đọa vào Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh cả. Ai cũng muốn thành A la hán, thành Phật, Bích chi phật, hoặc ít nhất cũng là Sơ quả Tu đà hoàn, hoặc chúng ta cũng mong không đọa vào đường ác, thì là địa vị Nhẫn vị trong Tứ gia hạnh, hoặc ít nhất cũng phải là Tùy tín hành, Tùy pháp hành. Chúng ta cũng phải tu như vậy cả, chứ không ai nghĩ đời sau mình lại muốn chui vào làm một con chó, hay làm một con mèo, hay làm một chúng sanh trong đường Ngạ quỷ đói khát. Điều đó thì chúng ta nhớ quá rồi, nên Thiện Trang xin phép lâu lâu khai thị thôi. Chúng ta chỉ cần nhớ như vậy.

Ở đây tu hành, cơ bản chúng ta có hai môn tu hành chính: là Thiền chỉ và Thiền quán. Thiền chỉ để làm gì và Thiền quán để làm gì, chúng ta đều [đã] học qua, nhưng nhiều đồng tu vẫn không có nhớ. Thiện Trang xin nhắc lại, Thiền chỉ để làm gì? Ở trong bài giảng trước, đức Phật khai thị trong Kinh Tăng Chi, nói là Thiền chỉ giúp cho mình đoạn trừ được xan tham, v.v… nói chung đoạn trừ được những Phiền não về tham, sân, và cuối cùng được Tâm giải thoát. Còn Thiền quán đoạn các Phiền não kia và đưa đến Tuệ giải thoát. Thông thường một vị A la hán cần có Câu giải thoát là Tâm giải thoát và Tuệ giải thoát.

Thiền chỉ giúp cho chúng ta đỡ đau, ví dụ đắc Sơ thiền thì đỡ đau hơn rất nhiều, còn đắc Tứ thiền thì hoàn toàn không đau. Những người tự tại ra đi thông thường là đắc Thiền, còn người không đắc Thiền thì lúc ra đi thường không có tự tại. Đó là Thiền chỉ. Còn Thiền quán cũng giúp chế ngự được đau, bớt [đau], đỡ thôi chứ không có đủ lực. Thiền quán thì giúp chứng quả. [Về] Thiền chỉ, khi quý vị đắc rồi thì có thể mất, còn Thiền thì còn đắc, hết Thiền thì hết đắc. Có thể là như vậy, tùy theo trạng thái tâm. Còn Thiền quán, một khi đắc thì thông thường đắc luôn. Ví dụ chúng ta vô Sơ quả Tu đà hoàn thì không bao giờ mất nữa.

Đó là những căn bản mà chúng ta cũng phải biết. Và chúng ta tu tùy lúc, tùy thời để cân bằng Thiền chỉ và Thiền quán. Thiền chỉ thì Thiện Trang đã giới thiệu cho quý vị rất nhiều đề mục tu, ví dụ như tu về nước, tu về lửa, v.v… Ngày xưa thì trong bộ đó dạy như vậy, nhưng với công nghệ mới như bây giờ, thì Thiện Trang xin giới thiệu quý vị, có thể mua tivi về coi lửa, coi nước ở trong đó, rồi quán xanh, vàng, đỏ, trắng. Hoặc không có tivi cũng được, quý vị kiếm bức tranh nào thật đẹp về màu đó, những màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng, tất nhiên là những màu khác [nữa], quý vị thích màu nào cũng được. Quý vị in to ra, dán hoặc treo trước mặt, rồi quán. Đó là những phép quán mà chúng ta nên tu.

Thiện Trang thấy là mình tu song song hai [pháp] này thì hiệu quả hơn rất nhiều. Tại vì nếu mình chỉ tu [Thiền quán], ăn rồi mình nghe pháp, mình nói mình tu Tứ niệm xứ ở trong đời sống, v.v… công phu đó lên nhưng lên chậm lắm. Còn mỗi khi quý vị có Thiền chỉ, quý vị chỉ cần ngồi vô, định tâm được chút thôi thì Phiền não bớt rất nhiều. Khi đó mình học pháp hay mình tu Tứ niệm xứ nhạy bén lắm. Cho nên đức Phật dạy trong kinh, Tỳ kheo hãy biết tùy thời lúc nào tu Thiền chỉ, lúc nào tu Thiền quán. Hai [pháp] này giúp cho nhau, chứ không phải mình tu thiên về một [pháp thì] rất khó thành tựu.

Và chúng ta cũng phải biết thêm một nền tảng nữa là Giới. Không giữ giới được thì không có cách nào vô Thiền. Đó là chúng ta phải giữ giới nữa (Giới Định Tuệ). Và học pháp đây chính là tu Thiền quán. Bởi vì khi chúng ta tâm duyên với pháp, tức là tâm chúng ta chỉ chú trọng về pháp, tập trung về pháp, lúc đó mình đang tu Thiền quán. Thiền quán này cũng là tu Thiền chỉ, nhưng Thiền chỉ của chúng ta, theo trong đó thì không thể đắc được công phu từ Sơ thiền trở lên. Tại vì mình nghe pháp, tâm mình duyên với nhiều cảnh quá, tức là pháp thay đổi liên tục. Cho nên cho dù quý vị có tập trung nghe pháp cả ngày từ sáng đến tối, thì cùng lắm quý vị chỉ đắc đến Cận định hành (Vị đáo định) thôi. Đó là bên Thiền chỉ. Chứ không phải chúng ta nghe pháp là chỉ có tu Thiền quán không [thôi], tức là trong đó hai [pháp] đi chung với nhau. Nhưng để đắc Thiền chỉ, tức là mình phải tính từ Sơ thiền trở lên.

Nhiều khi đồng tu không biết tu thế nào, rồi đến hỏi Thiện Trang, hỏi hoài, là nhập thất tu làm sao. Thiện Trang nói rồi, nhập thất thì mình tranh thủ tu cả hai, lúc nào tu Thiền chỉ thì tu Thiền chỉ, lúc nào tu Thiền quán thì tu Thiền quán. Chứ còn mình vừa tu cái này, vừa tu cái kia một lúc thì không được. Một lúc tu một pháp thôi, lúc nào mình thấy đề mục này không được thì mình đổi đề mục khác. Đó là biến hóa, mình đã học nhiều đề mục rồi mà. Thiện Trang đã chia sẻ rồi, nếu mình tu những đề mục trên không được, thì mình hạ thấp xuống đề mục dưới. Ví dụ mình nhắm tới tu 10 đề mục Biến xứ, mình nhắm mấy đề mục từ Sơ thiền trở lên mình không đắc, thì mình phải tu những đề mục thấp hơn Sơ thiền, để mình có thể đắc. Đó là chia sẻ bí quyết như vậy thôi. Thật ra chúng ta tu có bấy nhiêu đó thôi, học cho hết rồi tu.

Mở bài hôm nay, để cho quý vị đỡ căng thẳng, thì [kể] cho [quý vị] một câu chuyện. [Vì] nội dung hôm nay cũng hơi căng thẳng. Mở đầu bài 34 hôm nay là:

CHUYỆN CON CHIM CÚT

(Tiền thân Vattaka của đức Phật Thích Ca)

Bài kệ Có cánh không bay được ... Đây là trong Tích truyện Pháp Cú, trong câu chuyện có câu kệ này.

Câu chuyện này, khi đang du hành ở xứ Ma kiệt đà, bậc Đạo Sư đã kể về lửa rừng bị dập tắt. Một thời Thế Tôn đang du hành trong xứ Ma kiệt đà. Khi đang đi khất thực trong một làng nhỏ ở Ma kiệt đà, sau bữa ăn, trên đường trở về với chúng Tỷ kheo, Thế Tôn thấy một đám lửa lớn bùng lên. Phía trước và phía sau ngài có nhiều Tỷ kheo. Ngọn lửa tràn đến, lan rộng, tạo thành một màn khói và một màn lửa. Một số Tỷ kheo còn là phàm phu, vì sợ chết, liền nói:

Đoạn này nói về đức Phật Thích Ca Mâu Ni, khi Ngài đi khất thực về, đi qua làng đó thì tự nhiên lửa bốc cháy lên, lan rộng, và khói cũng lan ra như vậy. Các Tỳ kheo còn là phàm phu thì sợ chết, liền nói. Phàm phu sợ chết là chuyện bình thường, phàm phu mà, chưa có chứng Thánh nên sợ. Nên quý vị sợ chết là đương nhiên thôi, các Tỳ kheo thời Phật cũng sợ mà.

- Chúng ta hãy tạo nên một đám lửa đối nghịch tại chỗ ngọn lửa đang cháy, ngọn lửa kia sẽ không cháy lan rộng. Tức là các vị Tỳ kheo sợ quá, sợ lửa cháy chết, nên bây giờ nói là: hãy tạo thêm một đám lửa nữa đối nghịch với chỗ ngọn lửa đang cháy, thì ngọn lửa kia sẽ không cháy lan rộng. [Các ngài] nghĩ ra ý như vậy.

Rồi với ý định này, họ lấy que làm lửa và đốm lửa được nhen lên. Một số Tỷ kheo khác nói:

- Này Hiền hỉ, làm gì vậy? Các Hiền giả như những người không thấy mặt trăng đứng giữa hư không, hay vòng tròn mặt trời với ngàn tia sáng mọc lên từ thế giới phương Đông, hoặc đại dương mà chúng ta đang đứng trên bờ. Hoặc các Hiền giả không thấy núi Tu di khi các Hiền Giả cùng đi với bậc Thượng nhân ở đời này và trên thiên giới. Các Hiền giả không nhìn đến bậc Chánh Đẳng Giác mà chỉ la: Chúng ta hãy tạo nên một ngọn lửa đối nghịch! Các Hiền giả không biết Phật lực. Chúng ta hãy đi lại gần bậc Đạo Sư.

Nghĩa là các vị Tỳ kheo đó thì nhóm lửa lên, mục tiêu là để tạo ngọn lửa đối nghịch, để lửa kia không cháy tới, vì sợ chết mà. Nhưng một số Tỳ kheo khác thì nói là tại sao quý vị kỳ vậy? Quý vị đi bên Phật mà quý vị còn sợ. Quý vị đi bên Phật giống như mặt trăng giữa hư không vậy, mặt trời sáng như vậy, như ngọn núi Tu Di. Bậc Chánh Đẳng Giác (Phật) cỡ đó, mà quý vị sợ ngọn lửa kia cháy. Quý vị thấy vô lý không?

Cho nên bây giờ ai sợ hãi là bình thường đúng không? Chính thời đức Phật, có những Tỳ kheo đang đi bên Phật mà còn sợ lửa cháy, lo kiếm cách nào để [ngăn] lửa lan cháy tới mình. Trong khi đó quên mất là đi bên cạnh mình là một đấng Đạo sư, một đức Phật, mà mình không tin vào Phật lực. Cho nên phàm phu có nhiều nỗi lo. Nhưng cũng có người nhắc như vậy. Chúng ta thấy câu chuyện bắt đầu như vậy. Rồi bây giờ làm sao?

Tất cả Tỷ kheo từ phía trước phía sau đều đi đến gần bậc Đạo Sư, đứng thành một nhóm. Bậc Đạo Sư cùng với chúng Tỷ kheo đứng trên một khoảng đất. Các ngọn lửa rừng ầm ầm lan đến như muốn nuốt sống tất cả (quý vị thấy lửa rừng cháy như vậy, lan tới, nên mọi người đều sợ là đúng rồi. Nhưng các Tỳ kheo nhắc nhau, mấy người sợ thì tìm cách dập lửa, còn những người khác thì nhớ là mình đang ở gần bậc Đạo sư mà sợ gì, cho nên tụm lại, đứng thành một nhóm bên cạnh đức Phật. Bây giờ lửa lan tới, muốn nuốt sống tất cả. [Chúng ta] coi thử coi tình hình thế nào?), nhưng khi lan đến chỗ Như Lai đứng, chúng lan xung quanh, không đến gần hơn mười sáu tầm. Nó không có sức mạnh lan rộng một vùng rộng ba mươi hai tầm (1 tầm = 1, 8 m).

Ở đây ngài Minh Châu chú giải 1 tầm = 1, 8m. Quý vị thấy tuy lửa cháy ghê vậy đó, nhưng lan tới đó gần 16 tầm (16 x 1, 8m gần bằng 30m), thì vòng đó lửa không cháy tới nữa, không lan tới một vùng rộng 32 tầm (khoảng 50 60m). Vùng như vậy thì không bị lửa cháy, còn vùng khác thì cháy hết. Quý vị thấy sức mạnh của đức Phật không? Chúng ta đi bên Phật thì phải tin như vậy chứ, có gì đâu mà sợ quá.

Các Tỷ kheo nói lên lời tán thán đức hạnh bậc Đạo Sư: (các Tỳ kheo cũng hiểu rằng lửa không cháy là do đức Phật).

- Ôi đức hạnh của chư Phật! Ngọn lửa vô tri này không có thể cháy lan đến chỗ chư Phật đứng, mà bị dập tắt như bó đuốc cỏ trong nước. Ôi, uy lực của chư Phật thật là kỳ diệu!

Quý vị thấy hay không? Thời nay mà mình có Phật thì chắc mình cũng yên tâm, gặp nạn tới ôm chân Phật. Bây giờ cũng có nhiều người gặp nạn ôm chân Phật, chạy tới ôm tượng Phật. Có những chuyện thì cũng có cảm ứng, chúng ta cũng không có chứng kiến trực tiếp, chúng ta chỉ nghe thôi. Nhưng Thiện Trang xin nói với quý vị, riêng kinh nghiệm của bản thân Thiện Trang, không biết mình tu hành thế nào, nhưng khi gặp chuyện gì đó mà cầu nguyện với Phật, thì thấy cũng có hiệu quả.

Thiện Trang biết trong này có nhiều hành giả không tin Đại thừa, không tin có Bồ tát Quán Thế Âm, Bồ tát Địa Tạng v.v… Đó là học theo Nguyên thủy. Kinh nghiệm [của] Thiện Trang khi học từ Đại thừa, thì Thiện Trang thấy là hồi xưa mỗi khi gặp những khó khăn nào đó, mà mình ôm chân Phật (tức là mình cầu nguyện), cầu nguyện ngài Quán Thế Âm Bồ tát hay cầu ngài Địa Tạng hay cầu bất cứ vị nào, thì Thiện Trang thấy có cảm ứng, có xoay chuyển. Cho nên Thiện Trang nghĩ là các nhà học giả Nguyên thủy, tu hành Nguyên thủy, có thể tham khảo chi tiết này để suy xét lại. Tại vì mình chưa chứng A la hán, mình không biết điều nào đúng, điều nào sai. Quý vị cho là không có, chưa chắc là không có. Thiện Trang không nói là có hay không có, tùy quý vị, nhưng Thiện Trang tin là có.

Bậc Đạo Sư, nghe câu chuyện của họ, liền nói (tức là đức Phật nghe câu chuyện, liền nói):

- Này các Tỷ kheo, không phải chỉ nay Ta có sức mạnh khiến ngọn lửa tắt đi, khi cháy đến chỗ đất này. Đây chính là sức mạnh của hạnh chân thật xưa kia Ta đã làm (hạnh của Ngài là gì mà dập được lửa? Đó là hạnh chân thật xưa kia Ngài đã làm). Chính tại chỗ này, hoàn toàn trong suốt một kiếp, lửa sẽ không đốt cháy. Thần thông này tồn tại suốt một kiếp.

Có nghĩa là [ở] chỗ đó thì yên tâm, sau này quý vị kiếm chỗ đó ở là không bao giờ bị cháy, lửa không cháy suốt một kiếp luôn. Thần thông này tồn tại suốt trong một kiếp.

Trong kinh có ghi nhận có bốn sự kiện, sẽ tồn tại suốt hết kiếp này. Lần trước Thiện Trang kể [chuyện thứ nhất] rồi, câu chuyện hình con thỏ trên mặt trăng. Còn đây là chuyện thứ hai. Còn hai chuyện nữa, chúng ta cứ từ từ, lâu lâu sẽ đưa ra cho quý vị nhớ. Đây là chuyện thứ hai, là chuyện lửa không có cháy suốt một kiếp tại chỗ đó. Đây là lời đức Phật chúng ta phải tin.

Rồi Tôn giả Ànanda (ngài A Nan) xếp chiếc áo Tăng già lê làm bốn thành tấm nệm cho bậc Đạo Sư ngồi. Bậc Đạo Sư ngồi kiết già. Chúng Tỷ kheo đảnh lễ Như Lai, bao vây xung quanh Ngài và ngồi xuống. Các Tỷ kheo yêu cầu:

- Bạch Thế Tôn, chúng con chỉ biết hiện tại, còn quá khứ bị che kín. Mong Thế Tôn làm sáng tỏ vấn đề cho chúng con.

Ngài cũng ngồi rất tự tại. Khi đó ngài A Nan xếp áo Tăng già lê (là tấm y rộng) xếp lên để cho đức Phật ngồi. Ngài ngồi rồi thì các Tỳ kheo mới thỉnh nói lại chuyện quá khứ. Chuyện bây giờ thì thấy rõ rồi, thấy không bị lửa cháy, thần lực không thể nghĩ bàn rồi, Phật lực không thể nghĩ bàn rồi. Nhưng bây giờ mình coi thử chuyện quá khứ thế nào? Hồi xưa chưa thành Phật, thì Ngài cũng có năng lực đó rồi.

Theo lời yêu cầu của họ, bậc Đạo Sư kể câu chuyện quá khứ.

*

Thuở xưa, ở nước Ma kiệt đà, tại chỗ này (cũng tại chỗ đó luôn), Bồ tát được tái sanh làm con chim cun cút. Từ cái trứng, con chim con tự mình mổ vỏ và thoát ra, thân hình to bằng trái banh. Cha mẹ đặt nó nằm trong tổ chim, chim mẹ tha đồ ăn về nuôi nó. Tự nó không có sức mạnh để xòe cánh bay giữa hư không, cũng không có sức mạnh giơ chân lên để đi trên đất liền.

Câu chuyện này là cũng tại chỗ đó, thuở xưa, nhưng không biết là bao giờ. Lúc đó Bồ tát tức là tiền thân của đức Phật Thích Ca, là một con chim cun cút, tự mổ vỏ và thoát ra. Cha mẹ tha đồ ăn về nuôi, nhưng lúc đó Ngài không có năng lực xòe cánh bay lên hư không được, không có khả năng bay, mà chân yếu quá cũng không đi trên đất liền được, không có sức mạnh.

Về điều này thì có nhiều người hỏi: “Phật tu nhiều đời mà sao như vậy?” Quý vị thấy trong tiền thân của đức Phật, có những đời như vậy. Trong A Tỳ Đàm nói, khi lâm chung thì mình sẽ mang theo nghiệp tái sanh, tức là đầu thai bằng tâm thức nào, nghiệp nào. Mặc dù phước báo công đức nhiều lắm, nhưng đời đó có thể [Ngài] bị gì đó, hoặc [do] nguyện lực thế nào đó chúng ta không biết, mà có thể làm con chim. Và một vị Bồ tát được thọ ký, [có] đọa nhiều lắm thì cũng đọa [vào loài] to bằng bàn tay trở lên để không mất tánh linh. Con chim cun cút này là tiền thân của đức Phật Thích Ca.

Tại chỗ ấy, năm này qua năm khác, lửa rừng thường phát cháy. Trong thời gian này, lửa rừng đang đốt cháy với tiếng gầm thét to lớn (tức là chỗ con chim cun cút bị lửa cháy). Các đàn chim từ trong tổ bay ra, sợ chết, kêu la, và bay trốn (tất nhiên con chim nào cũng sợ nên bay [là] đúng rồi). Cha mẹ Bồ tát sợ chết, bay trốn bỏ lại Bồ tát. Bồ tát nằm trong tổ, ngóc cổ vươn ra, thấy lửa đang cháy lan tới, liền suy nghĩ: "Nếu ta có sức mạnh xòe cánh bay lên hư không, và ta có thể đi đến một chỗ khác; hay nếu ta có sức mạnh giơ chân lên, ta có thể đi bằng chân đến một chỗ khác. Cha mẹ ta, vì sợ chết, đã bỏ ta một mình, đã bỏ chạy để cứu mình. Nay ta không có chỗ nương tựa nào khác. Tự mình không nơi nương tựa, ta phải làm gì đây!".

Đây là một khó khăn. Quý vị thấy rõ ràng, người ta [khi] đứng giữa [sự sống và cái chết], như bài kệ mà người Trung Hoa hay nói. Giống như là chim ở trong rừng, tức là người ta nói gia đình hay chúng ta nói là vợ chồng phu thê: “Nhân tình tựa điểu đồng lâm túc, đại hạn lai thời các tự phi”. Tức là gia đình hay tình vợ chồng, thì giống như những con chim sống trong rừng, khi đại nạn tới thì phần con nào con nấy bay, chẳng quan tâm nữa. Cũng vậy, lúc đó chim cha chim mẹ bỏ chim con chết thì kệ thôi chứ làm sao, lo cứu mình, chạy thôi chứ, đúng không quý vị? Cuối cùng, đại nạn tới rồi thì phần con nào con nấy bay thôi. Con chim cun cút này không có năng lực bay, chắc còn nhỏ hay thế nào đó [mà] chưa bay được, và đi cũng không đi được. Vậy thì làm sao bây giờ? Hết chỗ nương tựa rồi. Nhưng quý vị thấy rất nó bình tĩnh đúng không? [Chúng ta] học tính bình tĩnh này.

Ngài lại suy nghĩ: "Trong thế giới này, có công đức, thật sự có công đức. Có những vị trong quá khứ viên mãn thành tựu các hạnh Ba la mật, ngồi dưới gốc Bồ đề, chứng Chánh Đẳng Giác, đầy đủ Giới Định Tuệ, Giải thoát, Giải thoát Tri kiến, thành tựu chân lý, lân mẫn từ bi, nhẫn nhục tụ tập lòng thân ái, bình đẳng đối với tất cả chúng sanh, những vị Phật Nhất thiết trí. Có những công đức Pháp mà các vị ấy đã chứng đắc. Và ta có được một sự thật:

Đoạn này Thiện Trang phân tích một chút. Quý vị thấy ngay trong lúc hiểm nguy nhất, dù là con chim cun cút, nhưng tiền thân của đức Phật nhớ ngay đến Tam Bảo, cụ thể là nhớ đến Phật Bảo. Nhớ là: ‘Trong thế giới này thật sự có công đức’. Câu đó là nhớ đến Pháp. Sau đó nhớ là quá khứ có những vị Phật, nhờ tu thành tựu các Ba la mật, ngồi dưới gốc Bồ đề, mà chứng thành Đẳng Chánh Giác (chứng thành Phật), có đầy đủ Giới Định Tuệ, có Giải thoát, Giải thoát Tri kiến v.v… đủ các kiểu. Đó là nhớ Phật, niệm Phật.

Quý vị nhớ chưa? Cho nên ngay lúc nguy hiểm mà nhớ ra Phật là ngon rồi đúng không? Nếu theo [niệm] đó mà chết thì cũng sanh vào cõi Trời, chứ không phải nhỏ đâu. Cho nên quan trọng là lúc hiểm nguy phải bình tĩnh, chứ còn chúng ta sợ chết, lúc đó cuống cuồng lên [là] chết cháy luôn. Bây giờ coi thử chim cun cút nhớ Phật, niệm Phật. Đây là đang niệm Phật, niệm Phật quá khứ. Niệm Phật không phải là kêu danh hiệu Phật, mà nhớ đến công hạnh, nhớ đến công đức của Phật quá khứ. Và [chim cút nhớ]: Ta có một pháp hiện hữu.

Một tự tánh pháp hiện hữu (Ngài cũng nhớ đến Tự Tánh của mình luôn). Do vậy, ta cần phải niệm các công đức đã được các đức Phật quá khứ chứng đắc, nắm giữ tự tánh pháp về sự thật hiện có nơi ta (có nghĩa là vừa nhớ Phật trong, vừa nhớ Phật ngoài. Nhớ trong mình có Tự Tánh, [rồi] nhớ Phật ngoài). Làm một hạnh chân đẩy lui ngọn lửa, đem lại an toàn cho ta và cho các con chim còn lại". Do vậy, bài kệ này được nói lên:

Có nghĩa là lúc đó tuy bị như vậy, nhưng Ngài rất bình tĩnh, nhớ đến Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng), đặc biệt là Ngài lúc đó có lòng từ bi. Tức là Ngài không phải đẩy lùi ngọn lửa cho Ngài, mà Ngài còn nghĩ cho các con chim còn lại nữa. Quý vị thấy tu hành phải như vậy. Còn chúng ta, lúc đó sợ chết quá nên niệm chết, chết... [Vì] niệm chết nên chết luôn chứ sao, niệm cháy thì cháy luôn thôi. Còn đây Ngài (con chim cun cút này) nói bài kệ:

Ở đời có giới đức,

Chân thật, tịnh, từ bi,

Chính với chân thật ấy

Ta sẽ làm một hạnh,

Hạnh chân thật vô thượng.

Hay hướng niệm Pháp lực,

Niệm chư Phật quá khứ,

Dựa sức mạnh chân thật,

Ta làm hạnh chân thật.

Ở đây, [quý vị] nhớ: ở đời có Giới đức (đức của Giới), là chân thật, thanh tịnh, từ bi. Quý vị thấy hoàn toàn ở đây [là] Kinh Vô Lượng Thọ. Tựa đề Kinh Vô Lượng Thọ cũng có ở đây, nhưng mình học trên văn tự thôi, mình không thực hành được. Còn Ngài thì thực hành được, Ngài chỉ cần lấy bấy nhiêu đó làm một hạnh. Ngài hướng niệm Pháp lực, niệm chư Phật quá khứ, dựa vào sức mạnh chân thật đó làm hạnh chân thật.

Rồi Bồ tát niệm công đức chư Phật đã nhập Niết Bàn trong quá khứ, nhân danh tánh chân thật hiện có trên tự thân, làm một hạnh chân thật, và đọc bài kệ:

Đây là bài kệ lúc đầu. Quý vị nhớ không? Đây là Kinh Pháp Cú:

Có cánh không bay được,

Có chân không thể đi,

Cha mẹ đã bỏ ta,

Hỡi lửa, hãy đi lui!

Đầu tiên Ngài nói: ‘Có cánh không bay được; Có chân không thể đi’, đây là nói về bản thân Ngài. Cha mẹ bỏ Ngài rồi, nhưng Ngài nguyện: “Hỡi lửa, hãy lui đi!”. [Ngài] nói vậy thôi.

Khi Bồ tát nói sự thật ấy, ngọn lửa đi trở lui khoảng mười sáu tầm (1 tầm = 1, 8 m) (giống như chi tiết trên). Khi trở lui như vậy, lửa không đốt cháy khu rừng nó đi ngang qua và được dập tắt tại chỗ ấy, như bó đuốc nhúng vào nước. Do vậy, bài kệ được nói như sau:

Ta làm hạnh chân thật,

Màn lửa lớn lửa ngọn.

Đi lui mười sáu tầm

Như ngọn đuốc gặp nước.

Trong suốt kiếp này, chỗ ấy không bị lửa đốt cháy, được gọi là Thần thông tại trong một kiếp. Như vậy, Bồ tát đã làm hạnh chân thật, và khi mạng chung, ngài đi theo nghiệp của mình.

Đây là hết câu chuyện quá khứ, thật ra chỉ có vậy thôi. [Ngài] dùng tâm lực đẩy lùi lửa. Nhiều người nói câu chuyện này có vẻ mơ hồ quá. Khó tin! Nhưng thật ra quý vị không biết công đức của một người tu Ba la mật nhiều đời, công đức đó mạnh lắm, nguyện gì [là] thành đó. Và lúc đó Ngài nguyện lửa lùi thì lửa lùi.

Quý vị cứ kiểm tra đi. Hồi xưa thì Thiện Trang không biết, nhưng sau này học nhiều thì Thiện Trang cũng hiểu hơn một chút. Có những điều, tại sao nhiều người nói cầu nguyện gì cũng linh ứng? Thật ra là do công hạnh Ba la mật của họ nhiều. Trải qua nhiều đời, quý vị hành Ba la mật nhiều, thì nguyện của quý vị dễ thành. Còn mình nguyện gì cũng không thành, là vì công hạnh Ba la mật của mình yếu.

Thứ hai là tâm mình yếu quá. Quý vị sợ quá nên không chuyển được cảnh. Kinh Lăng Nghiêm nói: “Nhược năng chuyển vật, tất đồng Như Lai”, tức là nếu có thể chuyển được vật chất, hoàn cảnh, thì có thể giống Như Lai. Trong Kinh Hoa Nghiêm nói: “Tâm, Phật, chúng sanh tam vô sai biệt”. Những điều này điều kia đều có đạo lý giống nhau.

Cho nên nhiều khi mình không học bài kinh này, mình không kết nối với những bộ kinh khác [được]. Nhưng nguyên tắc đầu tiên là phải có định tĩnh, phải có định lực, phải điềm tĩnh trước mọi khó khăn. Và thứ hai là nguyện lực đủ. Có nguyện lực rồi, [và] nhiều đời mình tu công hạnh đủ, khi quý vị có nguyện gì thì sẽ thành. Có khi có nhiều người nguyện [là] thành, nhưng có nhiều người nguyện không thành. Đó là do nhiều yếu tố. Trong đó có tâm lực quan trọng, và điều quan trọng nữa là Ba la mật. Quý vị thấy câu chuyện này rõ ràng như vậy.

Và quý vị thấy kết quả cuối cùng trong các câu chuyện tiền thân đức Phật, là khi mạng chung thì Ngài vẫn đi theo nghiệp của mình, vẫn là theo nghiệp thôi. Tức là hồi đó chưa thành Phật nên vẫn vậy thôi. Ở trong Kinh A Hàm hay Kinh Nikaya có những câu chuyện như thế, khác với trong những câu chuyện nói mình tu tự tại, muốn đi đến đâu thì đi. Không! Ở đây [Ngài] vẫn đi theo nghiệp của mình.

Bậc Đạo Sư nói:

- Này các Tỷ kheo, không phải chỉ nay Ta có sức mạnh không cho ngọn lửa cháy đến khu rừng này, mà thời xưa, khi làm chim cun cút con, Ta đã có sức mạnh của một hạnh chân thật.

* Sau khi kể pháp thoại này, bậc Đạo Sư thuyết giảng các Sự thật (các sự thật tức là giảng Tứ diệu đế, mà ngài Minh Châu dịch thành các sự thật, nên mình nghe khó hiểu. Thực tế là Tứ diệu đế hay là Tứ đế). Cuối bài giảng, một số người chứng quả Dự lưu, một số người chứng quả Bất Lai, một số người chứng quả A la hán. Bậc Đạo Sư, kết hợp hai mẩu chuyện, và nhận diện Tiền thân như sau:

- Thời ấy, cha mẹ của ta hiện tại là cha mẹ ta trong quá khứ, còn vua loài cun cút là Ta vậy.

(Trích từ Kinh Tiểu Bộ - Tạng Kinh Nikaya).

Ở đây chúng ta nghe thấy, thì mình phải học, làm sao bớt sợ nha. Và nhớ niệm chư Phật. Niệm Phật có hiệu quả, chứ không phải niệm Phật không có hiệu quả. Đó là ai niệm? Chim cun cút con niệm, và chim cun cút con đó là tiền thân của đức Phật Thích Ca.

Quý vị thấy thêm một chi tiết nữa, là cha mẹ của ngài thời xưa cũng là cha mẹ bây giờ, đó là Ma Da phu nhân và vua Tịnh Phạn. Hồi xưa [hai người] bỏ chạy mất tiêu. Mình cũng thông cảm thôi, tại vì thời đó là chim thôi mà, cũng sợ chết. Ai chẳng sợ chết đúng không?

Ở đây có [chi tiết] nữa. Tức là trong các bài pháp, sau khi giảng xong một câu chuyện, thì đức Phật giảng thêm Tứ đế. Có những người đắc quả Dự lưu (Sơ quả Tu đà hoàn), có người đắc quả Bất lai (quả A na hàm), và có người chứng quả A la hán. Chúng ta thấy tại sao chúng ta nghe mà không chứng gì hết? Tại vì chúng ta ít được nghe giáo pháp Tứ đế, mà toàn nghe chuyện gì đâu không. Đó là một vấn đề. Thứ hai [là] mình tu hành không được tốt.

Đó là câu chuyện mà Thiện Trang giới thiệu cho quý vị. Câu chuyện này hay không quý vị? Chắc hay! Nhớ nha! Lần sau khi gặp nạn gì, thì các hành giả, đặc biệt là hành giả Nguyên thủy, thường ít khi niệm Tam Bảo lắm, mà khi chết là chấp nhận chết theo nghiệp thôi. Nhưng quý vị nên nhớ, thực tế ngay trong kinh Nguyên thủy, Kinh Nikaya, cũng có những bài kinh dạy chúng ta niệm công đức Tam Bảo, để vượt qua nạn, như trong câu chuyện này.

Cho nên nếu quý vị học, quý vị thấy sự tương ưng giữa kinh điển Đại thừa với Kinh Nikaya chẳng hạn. Có những chi tiết tương đồng. Thiện Trang nói thật sự là không khác nhau nhiều, chỉ có do người không hiểu dẫn, giảng một hồi nên đi xa nhau, càng ngày càng xa nhau thôi. Nếu quý vị chịu khó tìm hiểu, đọc hai bên kết hợp lại, thì chúng ta sẽ thấy có nhiều phần tương đồng. Chứ không, một bên thì cầu nguyện quá đáng, một bên thì tự lực quá đáng, thì cũng không phải. Chúng ta thấy ở trong câu chuyện này cũng rõ ràng có niệm về công đức của chư Phật quá khứ, và dùng sức mạnh của mình để dập tắt ngọn lửa.

Đó là phần thứ nhất Thiện Trang giới thiệu một câu chuyện để quý vị nghe cho tỉnh táo. Bây giờ chúng ta đến vấn đề thứ hai trong buổi hôm nay. Thiện Trang xin đưa ra 4 nguyên nhân của giấc mơ, theo A Tỳ Đàm. Chúng ta hay nằm mơ, nằm mộng hay chiêm bao v.v... Vấn đề nằm ở đâu? Có 4 nguyên nhân như sau.

Bốn Nguyên Nhân Của Giấc Mơ

1. Những nghiệp thiện hay bất thiện đã tạo tác, đến dẫn dắt, để đốc tâm cho mộng đến những nghiệp ấy.

Trong nguyên nhân của ngủ mơ, thì có 4 nguyên nhân: Nguyên nhân đầu tiên là mình làm những việc thiện, việc ác, thì tạo ra nghiệp. Và nghiệp đó đến lúc đến, thì tự nhiên khiến cho tâm mình mơ mộng về những điều đó. Cho nên nhiều người mơ sợ hãi, mơ thấy cảnh vui, mơ gì đó, là do mình làm những việc đó nhiều quá. Mình làm việc đó nhiều thì thành nghiệp. Ví dụ như mình làm những việc gì thì tối mơ việc đó.

Cho nên ở đời cố gắng sống Chánh niệm. Chánh niệm là như thế nào? Không sợ sệt, không sợ hãi, không có tham, không có sân, không có si. Mình sống rõ ràng, mình tạo nghiệp thiện hay bất thiện, ở đây nói thiện hay bất thiện gì cũng tạo [nghiệp] hết, có thể dẫn đến giấc mơ. Nếu là nghiệp thiện thì cho giấc mơ thiện, nghiệp ác thì cho giấc mơ ác, cho nên là tại sao mơ.

Nhiều người sợ giấc mơ lắm, cứ mơ lung tung rồi sợ. Hôm nay Thiện Trang giới thiệu phần này là để cho quý vị hiểu bản chất của giấc mơ. Không phải tự ý mình nói, mà là căn cứ theo trong A Tỳ Đàm. A Tỳ Đàm nói nên chúng ta tin. Đó là điều thứ nhất.