Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận

Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận - Bài 12: Phẩm 1 - Phân Biệt Giới - Buổi 12

Giảng giải: Thầy Thích Thiện Trang

Giảng ngày: 25.09.2024

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Nam Mô A Mi Đà Phật!

Kính chào toàn thể quý vị đồng tu, đang theo dõi trực tiếp thời khóa phát trên kênh Youtube Thích Thiện Trang và Fanpage Thích Thiện Trang. Chúng ta đang học một bộ Luận thuộc về Duy Thức của Đại thừa, nếu xếp bên Bắc truyền thì gọi là Duy Thức, [còn] bên Nam truyền thì gọi là A Tỳ Đàm. Chúng ta kết hợp học cả hai vào trong một, và bộ này là Luận Câu Xá.

Chúng ta là những người con Phật, danh từ của nhà Phật gọi là Phật tử. Phật tử có hai ý nghĩa: Một là những vị Phật. Tức là chúng ta đúng là những vị Phật trong tương lai, chúng ta tương lai đều sẽ thành Phật, cho nên gọi là Phật tử. Ngoài ý nghĩa đó ra, Phật tử còn có nghĩa là con Phật, tức là một người con của đức Phật. Điều này là trong Kinh A Hàm, Kinh Nikaya, đức Phật có xác nhận rằng: “Những người Đệ tử của Ta (tức là Đệ tử của đức Phật Thích Ca) là sanh ra từ pháp của Ta (tức là từ giáo pháp của Ngài), cho nên gọi là Đệ tử của Ta hay con của Ta”. Quý vị hiểu như vậy!

Chúng ta rất may mắn, vì tuy chúng ta không gặp được trực tiếp đức Phật Thích Ca, nhưng vào thời hiện nay chúng ta vẫn gặp được giáo pháp của Ngài, vẫn còn có thể tiếp xúc, để học, để nhận biết. Đó là một sự rất may mắn, bởi vì “nhân thân nan đắc, Phật pháp nan văn”.

Nếu người ở đời không biết Phật pháp, thì mấy chục năm của cuộc đời có thể trôi qua một cách hoang phí. Vì sao nói như vậy? Bởi vì cuộc đời thật sự là vô thường, không có ai tồn tại mãi mãi. Và có sanh thì phải có lớn lên, phải có già, phải chết, thậm chí có người chưa kịp lớn lên, chưa già, [mà] cũng đã chết. Cuối cùng rồi cũng đi về đoạn diệt, một cuộc đời trôi qua.

Nếu như [cuộc đời] kết thúc như thế thì khỏe rồi. Nhưng không! Cuộc đời đó kết thúc, thì cuộc đời khác lại tiếp tục, và mang theo dòng nghiệp mà chúng ta đã tạo từ quá khứ cho đến giờ đi tiếp, để thọ sanh ở đời sau. Vì nếu như mang nghiệp không tốt, hoặc là do dẫn nghiệp không tốt, khiến chúng ta phải chấp nhận một cuộc đời khổ đau, và thông thường là khổ đau nhiều. Đức Phật nói cho chúng ta biết sự luân hồi [rất] khổ.

Cho nên ở đây chúng ta phải thấy rằng: mỗi một mùa trôi qua, ví dụ bây giờ chuẩn bị vào mùa thu, mùa đông. Bữa cộng tu Chủ nhật vừa rồi, quý vị thấy cứ một chút thì lá vàng [lại] rớt xuống, từng chiếc lá rơi xuống. Cảnh cũng lãng mạn đúng không quý vị? Thấy rất là lãng mạn! Nhưng thực tế mình là người học Phật, mình nhìn thấy mọi sự ở đời, [đều] báo hiệu Vô thường. Những cành lá đó hồi xưa cũng xanh, và không bao lâu thì chuyển thành vàng và rớt [xuống].

Cho nên nhận thức cuộc đời rất quan trọng. Nếu mình nhận thức đúng, thì con đường của mình đi, hay là cuộc đời của mình sẽ được tốt đẹp. Ví dụ quý vị thấy, các bạn lứa tuổi nhỏ lớn lên [thì] rất thích hoa phượng hồng, và những tình yêu đầu đời. Nhưng nếu là mình, với tầm nhìn của một người bốn mươi mấy tuổi, năm mươi mấy tuổi, sáu mươi mấy tuổi, [khi] nhìn mấy đứa học trò cầm hoa phượng chơi vui, thì mình kêu lãng xẹt, không có gì hấp dẫn. Bởi vì ở lứa tuổi của mình, mình [đã] trải qua cả một dòng đời, thì mình thấy họ là những người mê muội. Quý vị thấy những em bé đó, những bạn trẻ đó, mình thấy mê muội. Tình yêu đầu đời hay yêu hoa phượng, yêu trang giấy trắng gì đó, v.v… thật sự mình thấy mê lắm.

Ý Thiện Trang nói không phải các bạn đó mê, mà nói chúng ta cũng mê. Tức là với cái nhìn của một bậc giác ngộ, là những người đã ra khỏi sanh tử như đức Phật, thì nhìn chúng ta cũng vậy thôi. Ở thế gian này, chúng ta cũng mê những thứ giống như hoa phượng đỏ hay những trang sách vậy thôi. Đó là chúng ta mê nhà, mê tiền, mê đủ thứ. [Rồi] mong cuộc đời hạnh phúc, mong gia đình hạnh phúc, mong đủ thứ dài lâu.

Nhưng một sự thật là những điều đó không bao giờ xảy ra theo ý mình được, một ngày mai rồi [tất cả] cũng sẽ lũ lượt ra đi. Lũ lượt có nghĩa là lần lượt ra đi không thương tiếc, chứ không phải đi một cách thương tiếc, [nếu] còn lưu luyến mình thì khỏe biết mấy.

Ngay cả thân thể chúng ta đây, một ngày nào đó rồi cũng vào quan tài, thậm chí có người không được vào. Rồi giả sử quý vị được gia đình giàu có, được con cháu thờ, thì cùng lắm cũng thờ 100 năm [là] hết. Không tới đâu! Thiện Trang nghĩ mấy chục năm sau, [ngôi] mộ đó cũng [chẳng có] mấy ai viếng, và hũ cốt gửi trên chùa cũng chẳng có ai viếng đâu, [rồi] người ta cũng bỏ mất.

Đó là dù muốn hay không, thì chúng ta cũng phải có nhận thức như vậy. Nhận thức cuộc đời là ngắn ngủi, là Vô thường, và mọi sự theo đuổi hạnh phúc ở thế gian này đều không rốt ráo. Nói như vậy không phải bi quan, mà để chúng ta nhận thức rằng: chúng ta hãy tìm niềm vui tối thượng. Tìm niềm vui tối thượng ở đâu? Đó là ở giải thoát giác ngộ.

Nếu nhìn theo cách nhìn của Phật giáo, để có phước và để hưởng phước, [thì] không phải dễ đúng không quý vị? Quý vị phải tu rất nhiều, nào phải từ thiện, bố thí, cúng dường, làm đủ các việc, tu các hạnh lành. Tu vất vả lắm mới có chút phước. Có phước rồi mà hưởng thụ hơi nhiều một chút thôi, thì lại đọa lạc, đời sau lại mất thân người. Cho nên [điều đó cũng] nguy hiểm!

Quý vị nhớ câu chuyện ở trong Tiểu Bộ Kinh, câu chuyện thứ 207, [về] tiền thân của đức Phật Thích Ca Mâu Ni, trong đời quá khứ Ngài là một vị tu khổ hạnh. Lúc đó có một vị vua tên là Assaka, vị vua này có một hoàng hậu rất xinh đẹp, là hoàng hậu Ubbari` (tiếng Pali). Quý vị coi trong Tạng Kinh Nikaya có câu chuyện đó.

Nhà vua rất sủng ái vị hoàng hậu này, [nên phong] làm chánh cung hoàng hậu. Hoàng hậu thì xinh đẹp, vì có phước báo đời quá khứ và hưởng thụ cũng rất tuyệt vời. Tại vì phước báo làm chánh cung hoàng hậu, nên không thiếu gì, nên suốt ngày [bà lo] trang điểm cho đẹp, lúc nào cũng ướp hương thơm khắp người, rồi đủ các món đồ ăn. Nhưng hoàng hậu này số mạng cũng không được dài, sau đó thì [bà] qua đời. [Vì bà] qua đời sớm, [nên] vị vua đó rất buồn, không muốn [chôn], và luyến tiếc giữ cho ướp xác suốt như vậy. [Vua] giữ hoài và không muốn rời đi.

Câu chuyện đó [kéo dài] suốt bảy ngày, nhân dân thấy ông vua này si tình quá, không biết làm sao. Ông không chịu đem chôn, ông ướp xác để đó, để ngắm nhìn vì bà hoàng hậu quá đẹp. Câu chuyện đó lan ra, thì khi đó có vị Sa môn tu khổ hạnh (là tiền thân của đức Phật) mới tới đó [gặp một vị thanh niên và] nói: “Bây giờ tôi muốn giúp vua. Tại vì vua cai trị đất nước, thì không thể say đắm một người như vậy hoài được. Nhưng tôi không biết làm sao để gặp vua?”.

Vị [thanh niên] nói: “Tôi có thể giúp [ngài] gặp được vua. Nếu vua tới đây thì có thể gặp”. Vị thanh niên này [đến gặp vua và tâu]: “Có cách để giúp ngài, có thể giúp hoàng hậu, miễn là ngài gặp vị tiên nhân đó. Vị đó có Thần thông, đắc đạo, nên có thể giúp được ngài, và giúp cho hoàng hậu”.

Khi đó gặp thì [vua] mới hỏi hoàng hậu sanh vào chỗ nào? Quý vị biết sanh vào chốn nào không? [Một vị] chánh cung hoàng hậu, một người với [sự] hưởng thụ đầy đủ, [luôn] ướp hương hoa thơm lừng. Vị tiên nhân mới nói rằng: “Bà ấy đã đọa làm một con bọ hung” (bọ hung cánh cam). Ở trong kinh mà Hòa thượng Minh Châu dịch là một con sâu đi lăn phân. Có lẽ là ngài dịch cho ngôn ngữ đỡ thô, còn các vị dịch giả khác thì dịch ra là con bọ hung có màu sắc sặc sỡ, vì bà ưa lòe loẹt.

[Con bọ hung cái này] đang cặp với một con bọ hung khác, gọi là bọ hung chồng. Hằng ngày hai con bọ hung đi lăn từng chút phân và đắm say trong đó, quên mất vị vua trước là chồng mình. Tại vì vô trong loài súc sanh rồi. Nên đó là hưởng thụ quá nhiều.

Quý vị nhớ bữa Thiện Trang đã chia sẻ rồi, theo tinh thần của Phật giáo, nếu đam mê sắc, đam mê hưởng thụ, v.v… mà không đủ phước báo, thì làm các loài giòi, bọ, v.v… ham ăn, loài ăn tạp. Rồi ham mê lòe loẹt thì được màu cánh, màu áo, màu gì đó tốt đẹp, vì thiếu phước. Thiện Trang xin kể luôn câu chuyện đó cho trọn vẹn.

Sau khi [nghe nhưng] vua không tin điều đó. [Vì] vị đó cũng có Thần thông, có thể để cho con bọ hung đó nói chuyện, nên hỏi [con bọ hung]: “Có biết được quá khứ không?”. [Bọ hung] kêu: “Biết chứ! Tôi biết đời quá khứ, tôi là chánh cung hoàng hậu. Nhưng bây giờ tôi có chồng mới rồi, đây là chồng của tôi”. [Vị đó] kêu: “Nếu bây giờ lỡ gặp vua đó thì sao?”. [Con bị hung] nói: “Không quan tâm! Nếu ông đó tới đây thì tôi cũng có thể lấy cái càng này, cắt cho cổ ổng chảy máu, để rửa lên chân của chồng tôi, chứ tôi không quan tâm”.

Ông vua nghe câu nói đó, biết rằng mình đã quá mê. Khi chúng sanh, chính là người vợ cũ của mình, bây giờ đã đắm chìm vào một hoàn cảnh khác nữa, cho nên ông tỉnh. Và từ đó [vua] mới cho đem chôn thân thể của hoàng hậu.

Câu chuyện đó quý vị có thể tham khảo đầy đủ ở trong chuyện 207, chuyện tiền thân của đức Phật, trong Kinh Tiểu Bộ. Vị tiên nhân đó (vị Sa môn đó) chính là tiền thân của đức Phật. Còn vị vua đó không ai khác chính là một vị Tỳ kheo, [vì] sau này vẫn mê sắc dục, nên đức Phật dùng bài đó kể lại đời quá khứ, để cho vị Tỳ kheo đó nghe mà giác ngộ: “Hồi xưa ông cũng mê như vậy, bây giờ cũng mê vậy”. [Và] vị thanh niên kia, hình như là tiền thân của ngài Xá Lợi Phất. Thiện Trang không nhớ rõ lắm, nhưng quý vị có thể tra cứu trong kinh. Thiện Trang cố gắng nói có sách, mách có chứng. Quý vị có thể tra cứu, Thiện Trang đã cho nguồn rồi.

Ở đây Thiện Trang muốn nói là, quý vị muốn hưởng thụ cũng khó nữa, có phước rồi mà hưởng quá, thì cũng không được. Hưởng quá nghĩa là sao? Mình muốn hưởng thụ, để đời sau hưởng phước thì phải có tu, ít nhiều gì cũng phải tu. Mình có phước rồi thì mình phải chia phước cho thiên hạ, mình phải chia cho chúng sanh. Phải chia bao nhiêu phần trăm đó, thậm chí phải chia nhiều nữa, thì may ra đời sau được thân người. Mà hưởng quá đáng là thôi, đời sau mất thân người.

Thiện Trang nói cho quý vị vòng vòng để làm gì? Nói tóm lại trong luân hồi là khổ, còn ngụp lặn trong luân hồi là còn khổ. Cho nên chúng ta chỉ có một con đường, đó là mong ra khỏi sanh tử. Để ra khỏi sanh tử, thì mình phải thường xuyên quán niệm: Thứ nhất [là niệm] Vô thường, đời là vô thường, đời là khổ. Không phải nói để mình bi quan, mà mình quán niệm tâm như vậy. Thứ hai nữa là mình phải luôn luôn nhớ Tam Bảo, niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng. Quán chiếu cuộc đời vô thường, thì mau ra khỏi sanh tử.

Thiện Trang không có nhớ rõ trong kinh nào, hôm bữa có nghe một vị Sư nhắc lại. Nếu chúng ta tu tập đúng và đủ, đức Phật có đảm bảo cho chúng ta năm điều kiện để thành tựu như sau:

1. Điều kiện thứ nhất là chứng đạo ngay trong đời này, khi còn khỏe mạnh, nếu tu đúng và đủ. [Quý vị] nhớ, [phải] đúng pháp và đủ, chứ còn tu sai thì đức Phật không đảm bảo. Tu đủ có nghĩa là mình phải tu đủ, chứ không phải tu một hồi [rồi] thôi.

Giống như quý vị đi đúng đường rồi, đường từ Sài Gòn ra Hà Nội đi đúng. Nhưng chạy tới Đà Nẵng, thôi vô Đà Nẵng, đi dạo phố cổ Hội An chơi, hay đi ra Vinpearl Nha Trang chơi gì đó. Đi chơi mất rồi thì làm sao ra được? Tức là đi chưa đủ. Cho nên phải kiên trì kiên dũng. Đúng và đủ thì đức Phật nói đảm bảo chứng đạo ngay trong đời này. Nhưng có trường hợp không được, nếu trường hợp không được thì rơi xuống điều kiện thứ hai.

2. Điều kiện thứ hai là nếu không chứng đạo ngay còn lúc khỏe mạnh đây, thì đến lúc lâm chung, cận tử nghiệp sẽ chứng đạo. Điều kiện thứ hai ngon không? Điều này hình như trong Kinh A Hàm cũng có nói, và Kinh Nikaya cũng có nói.

3. Điều thứ ba là nếu [điều thứ hai] cũng không được luôn, [tức là] tới lúc cận tử nghiệp mà bệnh đau, rồi chết, mà cũng không được [đắc đạo], thì được sanh về cõi Trời. Và khi sanh về cõi Trời, thì được chư Thiên (các Thiên tử), sẽ nhắc nhở cho quý vị tu tiếp. Đó là điều thứ ba.

4. Nếu điều thứ ba cũng không được, tức là lên [cõi Trời] rồi mà tu cũng chưa chứng đạo nữa, thì khi gặp đức Phật ra đời (ví dụ như chúng ta gặp đức Phật Di Lặc) thì cũng sẽ là bậc tốc chứng. Có nghĩa là mau chứng lắm, lẹ chứng lắm, vào nghe pháp thì liền chứng ngay thôi, không có mất thời gian lâu nữa. [Quý vị thấy] ngon không? Đó là điều thứ tư.

5. Nếu điều thứ tư cũng không được, thì đức Phật nói: khi đủ Ba la mật hay Ba la mật chín mùi, dù không có đức Phật ra đời, thì người ấy cũng tự động chuyển nguyện thành một vị Độc giác. Có nghĩa là không cần có thầy gì hết, tôi cũng chứng đạo.

Như vậy năm vòng đó là đức Phật đảm bảo cho người tu đủ và tu đúng. Phải đủ và đúng. Mà Thiện Trang xin nói với quý vị, chúng sanh thời nay mê lắm. Mới vào thông thường gọi là bái sư, bái sư là gặp vị thầy nào là coi như một thầy đó thôi, ôm tới già, tới chết luôn. Thầy có bê bết cỡ nào, cũng ôm luôn. Đây là nạn mà chúng sanh thời nay, đặc biệt người Việt mình hay bị.

Tại sao mình cứ vào là mình đã chọn rồi? Mình phải có suy xét trước chứ. Cho nên theo thầy, nhưng phải coi thử vị thầy đó giảng có đúng theo Phật hay không? Những gì không tương ưng với Phật, thì chúng ta không thể theo được. Chúng ta theo thì cũng phải có trí tuệ. Theo một vị thầy, thì cũng phải coi vị thầy đó có giảng đúng với [lời] Phật hay không. Mà muốn biết có đúng với [lời] Phật hay không, thì phải coi kinh. Thậm chí kinh, mình coi một bản dịch chưa đủ, mà mình phải coi bản dịch thứ hai, coi bản dịch thứ ba, coi nhiều để mình so sánh lại, thì mới chính xác 100%. Chứ đâu phải vô một cái [là] ôm [thầy đó luôn].

[Hôm] bữa có người gửi cho Thiện Trang: “Thưa thầy, hai bản dịch Kinh Vô Lượng Thọ: một bản của Hòa thượng Thích Đức Niệm dịch, một bản của Trung tâm phiên dịch Huệ Quang dịch, sao khác nhau xa giữ vậy?”. Cùng một bộ kinh thôi, mà hai nhóm dịch khác nhau rồi. Vậy mà mình đi theo một người không đảm bảo, người ta bê bết tệ hại mà mình vẫn còn theo, pháp của người ta [giảng] không đúng mà mình vẫn theo. Rồi lên mạng nghe ai đó nói ngược với tư tưởng của mình, thì mình chống đối. Tại sao không chịu suy xét?

Chúng ta hãy lấy kinh của Phật làm chuẩn, lấy Sớ Giải, Chú Giải của chư Tổ làm bậc hai. Tức là bậc một thì phải là đức Phật, bậc hai là chư Tổ, tới bậc ba mới là những người thời nay như Thiện Trang chia sẻ, quý vị phải coi có đúng tinh thần của kinh hay không? Phải đúng chứ! Không đúng [mà] mình vô thờ phụng một vị thầy, nhưng vị thầy đó thế nào, có ổn chưa? Cho nên là hãy cố gắng suy xét, thời nay nhiều người vô là ôm luôn [một vị thầy], rồi đi theo đường tà mà không biết, thì thật là đáng thương. Thiện Trang chỉ nhắc vậy thôi, bởi vì thời nay người ta cũng có cách nói hay lắm.

Để chọn thầy, thì quan điểm của Thiện Trang thế này, có bốn hạng người:

1. Thứ nhất là người rất bê bết, tức là tu không được và giảng sai. Hạng người này chắc là mình bỏ đúng không, không cần phải tính nữa, bê bết rồi còn giảng sai kinh điển, [sai] pháp thì thôi khỏi [nói].

2. Hạng thứ hai là bê bết nhưng giảng đúng, tức là họ tu không tốt lắm, nhưng họ giảng đúng.

3. Hạng người thứ ba là tu được, nhưng giảng không đúng theo kinh sách, không đúng theo tinh thần của Phật pháp.

4. Hạng thứ tư là tu được và giảng đúng.

Vậy thì quý vị chọn hạng nào? Hạng thứ nhất thì khỏi [nói] rồi đúng không? Tu trật rồi, tu không được, mình nhìn thấy đời sống của người ta có vấn đề, phá giới đủ thứ, lên giảng tùm lum tào lao nữa, [thì] thôi bỏ. Hạng người thứ hai cũng vậy, hoặc là giới hạnh của họ chưa trang nghiêm, nhưng họ tu tạm tạm và họ nói đúng. Hạng thứ ba là tu thì thấy ok lắm, rất là tốt, nhưng giảng thì không trúng theo kinh Phật. Và hạng thứ tư là được cả hai.

Theo Thiện Trang, tất nhiên mình nên ưu tiên hạng thứ tư là số một, là tu được và giảng đúng. Nếu tìm người hạng thứ tư không có, thì người hạng thứ hai cũng được. Mình biết họ tu dở, họ tu chưa được, nhưng họ giảng đúng theo kinh Phật thì vẫn còn nghe được. Nếu không có hạng tư, thì mình phải xuống hạng hai. Còn tu có giỏi mà giảng sai, thì mình không thể học được, học chỉ có tà thôi. Đó là vấn đề mình phải có Phật pháp.

Bởi vì trong kinh đức Phật nói có những hạng người [như vậy], [thì] mình phải có trí tuệ [để chọn]. Và chọn thầy thì đừng chọn theo tiêu chuẩn thế gian. Tức là [thấy] thầy nổi tiếng, thầy đẹp. Không! Yếu tố đó là yếu tố phụ. Yếu tố quan trọng là phải chính xác, phải coi người ta giảng điều gì.

Ở đời quý vị nên nhớ, có những thứ đôi khi nghe chói tai, nghịch tai, nhưng phải nghe vì đó là sự thật. Có những điều mặc dù nghe êm tai, dễ chịu, nhưng mình phải bỏ ra ngoài. Bởi vì đôi khi thuốc đắng mới dã tật, mà sự thật thì mất lòng.

Bây giờ nói kiến thức ăn uống thôi, quý vị thích ăn, đặc biệt mấy bạn nhỏ thích ăn đồ chiên, đồ ngọt v.v... toàn ăn mấy đồ béo ngậy, thích ăn lắm. Nhưng người lớn như chúng ta thì biết rằng, ăn mấy đồ đó nhiều, độc, không tốt cho sức khỏe đâu. Cho nên mặc dù mấy món như khổ qua đắng, khó ăn, nhiều món khó ăn lắm, nhưng ta biết tốt nên ta phải ăn. Thuốc tuy đắng, nhưng phải uống để hết bệnh, chứ không phải cứ nghe những lời ngọt ngào.

Bây giờ thời nay thích ngọt ngào, dụ khị, cho nên có bộ phim gọi là Ngọt Ngào Và Man Trá đó quý vị. Tức là càng ngọt bao nhiêu, thì [càng] nguy hiểm [bấy nhiêu]. Ăn nhiều đường quá [thì bị] bệnh tiểu đường, ăn nhiều đồ béo quá thì dầu tăng, gọi là mỡ [trong máu] cao. Cho nên không ổn đâu!

Chúng ta phải là một người có trí huệ. Có những điều lúc trước mình học ở đâu đó, bây giờ mình học bị ngược, bị chói với mình, nhưng vì đúng [nên] mình vẫn phải lắng nghe. Chưa biết đúng hay không, thì từ từ mình phải suy xét, chứ đừng có vội lên phán: “Ôi! Thầy giảng khó quá!”. Khó! Nhưng đó là thuốc quan trọng thì vẫn phải nghe, phải hành. Mình chưa làm được, thì cũng ráng làm.

Giả sử quý vị bị ung thư, lúc đó dù khó cỡ nào thì quý vị cũng tìm cách chữa đúng không? Lúc đó chạy đông, chạy tây, thuốc nam, thuốc bắc, thuốc gì cũng có. Nghe nói trên núi cao, có vị thầy chữa bệnh ung thư tốt bằng lá gì đó, thì cũng ráng lặn lội, bò lên. Sao lúc đó tinh tấn dữ vậy? Mà học Phật pháp là huệ mạng nhiều đời nhiều kiếp, cơ hội để ra khỏi sanh tử là giáo pháp phải chính xác, phải đúng theo tinh thần của đức Phật, mà mình lại bỏ qua. Cho nên hình như có vấn đề. Thiện Trang chỉ nhắc một chút, để quý vị lựa chọn minh sư trong thời hiện đại, rất khó!

Đó là một chút cảm nhận thôi. Thiện Trang xin vào phần nội dung hôm nay, Thiện Trang chia sẻ tiếp các duyên cho hết. Có lẽ chúng ta sẽ chia sẻ bữa nay và bữa sau nữa cho hết các duyên. Hôm bữa [đã học 19 duyên], Thiện Trang xin nhắc lại trong 24 Duyên hệ là gồm có: (1) là Tiền sanh duyên, (2) là Hậu sanh duyên, (3) là Câu sanh duyên, (4) là Hiện hữu duyên, (5) là Vô hữu duyên, (6) là Thiền duyên, (7) là Vô gián duyên hay Đẳng vô Gián duyên, (8) là Đạo duyên, (9) là Nghiệp duyên, (10) là Quả duyên, (11) là Vật thực duyên, (12) là Thường cận Y duyên hay Cận y duyên, (13) là Ly khứ duyên, (14) là Bất ly duyên, (15) là Trưởng duyên, (16) là Tương ưng duyên, (17) là Bất tương Ưng duyên, (18) Dị thục duyên hay Dị thục Quả duyên, (19) là Hỗ tương duyên.

Đó là 19 nội dung mà Thiện Trang đã chia sẻ với quý vị. Có khi Thiện Trang nói Nhân duyên và Cảnh duyên thì dễ nên không nói, nhưng thôi bữa nay giảng luôn. Hôm nay Thiện Trang sẽ chia sẻ Nhân duyên, Cảnh duyên, Y chỉ duyên, và nếu có thời gian thì chia sẻ luôn Trùng Dụng duyên. Còn Quyền duyên thì dài quá, để bữa sau.

Thiện Trang sẽ chia sẻ [duyên] thứ (20) là Nhân duyên. Nhân duyên tức là đối tượng A tác động lên đối tượng B, giúp cho đối tượng B, bằng các tính chất thiện ác của mình. Trong đó có sáu nhân chính: là Tham, Sân, Si, Vô tham, Vô sân, Vô si.

Nói vậy khó hiểu quá, bây giờ nói tóm lại thế này: Giả sử quý vị làm một việc thiện, với tâm lành, vô tham. Tức là quý vị đi bố thí cho một đứa nhỏ nghèo, giúp cho nó ăn học. Như vậy quý vị đã làm nhân cho đứa nhỏ đó, mai mốt lớn lên nó đi học, [rồi] nuôi nó v.v... để nó trở thành Kỹ sư, Bác sĩ hay một người tốt. Thì lúc đó quý vị là nhân, giúp cho bên kia. Mà nhân đó của quý vị là nhân Vô tham, hay nhân từ bi, nói chung là có trí tuệ. Đó là một nhân [trong] đời sống bình thường.

Trong tu hành cũng vậy, khi mình tạo ra nhân với những tâm Tham, Sân, Si. Tâm Tham, [ví dụ] tôi vô học Phật pháp, vì tôi tham được nổi tiếng. Nhân như thế thì mai mốt rớt đài, tại vì mình đi sai đường. Học Phật pháp bằng tâm Tham [thì] không được. Rồi học Phật pháp bằng tâm Sân, Si cũng không được. Phải bớt tham, bớt sân, bớt si, giảm xuống. Nhân đó giúp cho đối tượng kia, thành ra mai mốt [đó là] sự thành tựu của mình. Vậy đối tượng này tác động đến đối tượng kia bằng sáu nhân: Tham, Sân, Si, Không tham, Không sân, Không si. Nói vậy cho dễ! Điều này là nhân duyên, thì quá dễ rồi, [vì] nhân quả mình học hoài rồi.

Tiếp theo [duyên] (21) là Cảnh duyên. Cảnh là gì? Đối tượng này giúp cho đối tượng kia, bằng cách đóng vai trò làm cảnh, để cho đối tượng kia nhận biết. Ví dụ Thiện Trang đang giúp cho quý vị nghe pháp, thì Thiện Trang đang làm Cảnh duyên cho quý vị. Như vậy Thiện Trang đã giúp cho quý vị. Và quý vị cũng giúp cho Thiện Trang, là quý vị làm Cảnh duyên để Thiện Trang giảng. Có người bình luận ở trên đó, thì Thiện Trang đọc chẳng hạn. Như vậy đó là Cảnh duyên.

Nhờ đọc bình luận đó mà Thiện Trang giảng tiếp sẽ tốt hơn. Hoặc là [đọc] bình luận đó [khiến] mình nổi sân lên, mình không giảng được nữa, chẳng hạn như vậy. Đấy là Cảnh duyên. Đối tượng này giúp đối tượng kia bằng cách [làm] cảnh duyên. Có một sự tác động, và chữ Cảnh duyên này có khi gọi là Sở tri duyên.

Sở tri duyên là nơi chốn, [là] chỗ, [là] điều mà mình biết được qua các giác quan. Thiện Trang nhìn thấy quý vị bình luận, quý vị nghe Thiện Trang nói. Hoặc là mình ở trong nhà, đang lúc tu thì một hồi nghe mùi [gì đó] thơm. Đó là Cảnh duyên, cảnh về mùi vị, mình nghe thơm thơm, nghĩ: “Ôi bữa nay có mùi thơm lạ quá, chắc chư thiên xuống”. Một hồi ra không phải chư thiên tới, mà là người trong nhà nấu ăn, nhiều khi có mùi như vậy. Đó là Cảnh duyên. Mà lúc đó mình tưởng là chư thiên tới, cho nên mình phấn khích, mình tu tinh tấn, đang mệt ghê gớm mà mình [cũng cố gắng] tu. Đó cũng là [một sự] giúp đỡ.

Hoặc là mình nghe một tiếng khen của người đồng tu, xong rồi bữa đó tự nhiên mình tinh tấn lên. Hoặc là mình nghe tiếng chửi của ông chồng từ xa, biết là ổng sắp về rồi đó. Nghe ổng chửi đứa con từ ngoài ngõ rồi, [nên] thôi giả bộ ngồi nhập định luôn. Ráng, phải cố gắng nhập định, chứ không một chút ổng vô ổng chửi nữa. Ngồi im phăng phắc để ổng khỏi thấy, ngồi một hồi giả thành thiệt luôn, nhập [định] luôn. Nhập rồi lát sau quên mất chuyện [ông chồng]. Những điều đó làm cảnh để giúp mình. Thì đó là Cảnh duyên hay Sở tri duyên.

Thế có một số người nói: “Thưa thầy, hình như học một hồi rồi không phân biệt được duyên nào hết”. Đúng không quý vị? Quý vị có thắc mắc không? Có lúc thì nói Cảnh duyên, lúc thì Hỗ tương duyên, lúc thì Câu sanh duyên. Ba duyên đó có giống nhau không? Tiền sanh duyên, Hậu sanh duyên v.v… sao giống nhau vậy? Đúng rồi! Ai phát hiện ra điều đó, thì người đó có trí tuệ, là phát hiện đúng. Tại vì sao? [Vì] có một duyên đó thôi nhưng phải chia ra.

Giống như nói thế này, một người nữ, quý vị đồng tu [ở đây là] người nữ nhiều, kêu cần một người đàn ông để vác đồ đạc từ dưới nhà lên lầu. Như vậy trong nhà cần phải có người đàn ông, người đàn ông vác bao đồ 50kg từ dưới nhà lên. Rồi bữa sau [đứa con] nói với người khác: “Bữa đó ba tao vác bao đồ 50kg từ dưới nhà lên lầu hai cho tao”. Có khi nói “người đàn ông” cũng được, nói “ba” cũng được. Tức là cũng một người đó thôi, nhưng có lúc nói ba, có lúc nói đàn ông. Cũng được mà, ba cũng là đàn ông đúng không quý vị?

Tức là cái này cũng là cái kia, nhưng chúng ta muốn nói về khía cạnh nào. Tức là bữa đó mình nói ở khía cạnh là: phải là đàn ông mới vác lên nổi, người nữ thì vác không nổi. Tức là có khi mình nói Cảnh duyên, có khi mình nói Hỗ tương duyên, có khi mình nói Câu sanh duyên. [Đó thì] tùy, mình muốn nhấn mạnh về vấn đề nào mà chia chẻ ra. Đấy là giáo lý này muốn cho chúng ta hiểu rõ từng mối quan hệ, từng chi tiết trong đó, cho nên [chia] ra.

Hoặc là có người hàng xóm nói: “Bữa đó tao thấy có một người mặc áo trắng, vác cái bao khoảng 50kg, từ dưới lên trên lầu hai cho mày”. Cuối cùng điều tra ra vẫn là ông ba đó thôi. Tức là [cùng một người], là ba (bố) của mình thôi, nhưng [đưa ra] ba dữ kiện khác nhau. Rồi đứa con của mình nói: “Bữa đó ông ngoại vác cái bao lên cho mẹ”. Cho nên là cũng một người đó thôi, nhưng mối quan hệ khác nhau. Đứa nhỏ nói là cấp cho mình thông tin khác, hàng xóm nói là cấp cho mình thông tin khác, mình đi nói với người khác là thông tin khác. Dữ kiện thì cùng một sự việc đó thôi, nhưng mình khai thác được [nhiều khía cạnh]. Quý vị nghe như vậy thì quý vị tổng hợp lại, là bà này có một đứa con trai, ông bố của đứa con đó thì khỏe mạnh. Vậy mình tự đúc kết ra một trời dữ liệu, và từ đó mình nối kết lại với nhau. Đó là trí tuệ đó, chia chẻ [ra].

Cho nên môn Duy Thức, môn A Tỳ Đàm là như vậy đó. Tức là thay vì nói một chiều, giống như bên Bát nhã Tánh không nói một điều thôi “Tất cả pháp, vô sở hữu, tất cánh không, bất khả đắc” là được rồi. Còn bên này thì không có như vậy, bên Pháp tướng Duy Thức khác bên Pháp tánh. Pháp tánh là nói Không thôi, là vô rồi, nhưng bên đây thì phải nói từ từ. Để quý vị hiểu ‘Không’, thì phải nói chút chút vậy đó, để quý vị hiểu từng chút từng chút, rồi [dần dần] tự nhiên buông được. Còn người căn tánh như Lục tổ Đại sư Huệ Năng [thì] khỏi, vô phát là xong luôn. Cho nên điều này cũng là điều kia.

Quý vị cứ lục lại, bây giờ 21 duyên rồi, duyên nào cũng có thể là duyên kia. Như vậy trong câu chuyện vừa rồi, là bố (ba) mình giúp mình. Như vậy là mình phải nương tựa bố mình để sống, mình nương tựa [vào] bố giúp đỡ mình, thì bố mình trở thành một đối tượng giúp cho mình theo kiểu đó, thì gọi là Y chỉ duyên; #y chỉ là nương tựa.

Cho nên cũng là ông bố đó thôi, bây giờ trở thành Y chỉ duyên. Vậy quý vị hiểu Y chỉ duyên là gì [rồi đúng không?] Y chỉ duyên là đối tượng này giúp đối tượng kia, bằng cách có mặt để tác động, giúp đỡ, là điểm tựa cho đối tượng kia. Điều này thì dễ hiểu, y chỉ là nương tựa. Như vậy đó là Y chỉ duyên.

Ví dụ như bây giờ quý vị nương tựa Thiện Trang để học tập, đó là Y chỉ duyên. Thiện Trang là Y chỉ duyên cho quý vị. Như vậy cùng một vai trò đó mà mình có thể [hiểu] thế này hay thế kia, cho nên là điều nào cũng [có thể] có. Như vậy Cảnh duyên, Câu sanh duyên, Tăng thượng duyên [đều] có trong đó hết, tùy trường hợp có khi có. Tăng thượng duyên là nói theo Duy Thức Đại thừa, chứ còn ở trong A Tỳ Đàm thì không chia ra Tăng thượng duyên. Nhưng mình cũng hiểu là ở trong đó đều có hết, nếu mình phân tích cùng một điều đó.

Nếu quý vị hiểu được một cách rốt ráo như vậy, thì quý vị tu rất dễ. Chứ không mình học nhân quả ba mớ, tức là mình học sơ sơ, suốt ngày mình cứ nói ông chồng là oan gia của con. Tức là mình chỉ thấy một duyên thôi, là nghịch duyên oan gia, mình không thấy Y chỉ duyên trong đó. Ổng cũng giúp mình chớ, không có ổng thì mình cũng khổ, không có ổng thì ai lo thế này thế kia. [Rồi] mình cứ thấy bà vợ toàn là oan gia. [Mình] quên mất hàng ngày nếu không có bà vợ, thì ai nấu cơm cho mình ăn, ai giặt đồ, đủ thứ các kiểu. Cho nên là khổ chưa?

Ý Thiện Trang muốn nói là, quý vị học qua 24 Duyên hệ này, chịu khó về lục lại viết ra và hiểu từng duyên. Vấn đề nào quý vị cứ chẻ ra, thì quý vị nhìn cuộc sống này bằng màu sắc khác. Quý vị sẽ có trách nhiệm hơn trong cuộc sống, quý vị cũng dễ buông hơn, trước các cảnh khổ của thế gian. Và quý vị nhìn thấy mọi việc thấu suốt, chu đáo. Ta tu như vậy dễ dàng, khỏe!

Còn mấy người không học, [hay] học lý thuyết ba mớ, thì khi cảnh tới là buồn. Sao mà buồn? Quý vị buồn làm gì? Bởi vì có nhiều duyên như vậy, mình xét duyên này duyên kia. Duyên này không tốt thì mình đổi qua duyên khác, mình nhìn theo góc khác đi. Đức Phật luôn cung cấp cho chúng ta, cách nhìn tổng quan về cuộc sống. Để nhìn tổng quan thì quý vị phải nhìn được nhiều góc độ, góc độ này nhìn không được thì [nhìn] góc độ khác. Chứ không phải Phật ép: “Tất cả pháp là Không đó con. Thôi ráng nhẫn đi con! Nhẫn, nhẫn, nhẫn, nhẫn...” Có nên nhẫn không quý vị? Có! Nhẫn nhưng không phải [như vậy]. Ở đây sẵn nói pháp hành.

Thiện Trang nghe trong Kinh Nikaya, ở bộ Kinh Tăng Chi, phần Sáu pháp. Để đoạn hết Lậu hoặc, tức là đoạn Phiền não, thì có sáu cách. Chúng ta thường nghe nói là nhẫn thôi: “Ráng nhẫn đi con, ráng nhẫn đi con”. Không! Nhẫn chỉ là một trong sáu cách thôi. Đức Phật nói sáu cách để hết Lậu hoặc, tức là đoạn Phiền não. Đoạn Phiền não [để làm] gì? [Đó] là để mấy vị chứng quả A la hán... Đúng! Chứng quả A la hán, chứng quả Tu đà hoàn, là nhờ hết Phiền não. Nhưng Thiện Trang nói, đầu tiên là quý vị hết Phiền não trong đời sống trước đã, cũng là một cách giải quyết.

Giống như có cô suốt ngày than thở: Thầy ơi, gia đình con thế này, gia đình con thế kia. Đó là học mà không có áp dụng gì hết. Tại sao? [Vì] không nhìn vào thực tế, đời là vô thường, thế này thế kia. Sáu cách đó như thế nào? Chúng ta chỉ biết lúc nào cũng nhẫn, thì ráng chịu đi, như vậy có đúng không? Không [phải như vậy]! Đức Phật nói:

1. Cách thứ nhất là hãy phòng hộ. Phòng hộ là gì? Phòng hộ các căn, tức là đừng để các căn chạy theo [cảnh]. Có nghĩa là quý vị phải giữ gìn, đừng ham gì hết. Mắt đừng ham sắc, thì không bị chạy theo sắc, là hết Phiền não. Tai không nghe những âm thanh ngọt, âm thanh hay, thì [không] chạy theo đó, nên hết Phiền não. Phòng hộ sáu căn là cách thứ nhất để hết Phiền não.

2. Cách thứ hai là thọ dụng. Thọ dụng có nghĩa là mình được sử dụng, chứ chúng ta toàn là từ chối không thôi. Không [phải như vậy]! Đức Phật nói là hãy thọ dụng. Ví dụ quý vị ăn, nhưng phải ăn thế nào? Ăn, nhưng thay vì tham ăn, thì đức Phật nói hãy nghĩ rằng thức ăn này để chúng ta sống được lâu, để có thời gian tu tập, để có sức khỏe, để tu. Chứ không phải ăn vì tham. Rồi nghe pháp này là để mình tăng sự tu hành. Tức là những cảnh đó để [mình] thọ dụng lấy. Được thọ dụng nha! Thọ dụng nhưng đừng có tham, sân, si thì được rồi.

3. Điều thứ ba, khi gặp nghịch cảnh thì chúng ta thường dùng cách là nhẫn đúng không? Sư phụ thường dạy: “Thôi nhẫn đi con”. Các Sư phụ bình thường thường dạy nhẫn đi, nhẫn nhục Ba la mật. Nhẫn nổi không? Nhẫn nổi được thì nhẫn, còn không nhẫn nổi thì thôi. “Thầy nói thôi là sao thầy?”. Đức Phật nói, [chứ] Thiện Trang không nói. Đức Phật nói nhẫn không được thì quý vị chuyển sang cách giải quyết thứ tư. Cách giải quyết thứ ba là nhẫn nhục, đó là nói theo Bắc truyền, nói theo Nam truyền là kham nhẫn.

4. Cách thứ tư là Ly khứ duyên, né tránh đi, tránh đi. Đức Phật nói không nhất định phải nhẫn, mà tránh được thì tránh đi con, nhớ nha! Chúng ta thường là tự trói mình vào. Mình nhẫn không nổi, mình chịu không nổi, thì né đi, đức Phật đâu có bắt [mình nhẫn]. Bao giờ không có trường hợp nào khác, không né được, [thì] phải nhẫn thôi.

Đức Phật không bao giờ tán thán, những người chịu khổ hạnh một cách ép xác. Mà đức Phật nói là: ở hoàn cảnh nào, ví dụ như Tỳ kheo, hãy lựa cư trú ở nơi nào có ăn để tu hành, khất thực không quá khó khăn. Chứ không phải đi [đến những] chỗ khó quá, rồi cuối cùng tu không được. Và đức Phật nói đừng có đắm say vào hưởng thụ, tức là đừng có say vào hưởng thụ, và đừng có né tránh với thế gian. Mình né Ngũ dục Lục trần cũng không được, kiểu nào cũng sai hết.

Rồi quý vị gặp nghịch cảnh, thì đức Phật nói né được thì né đi. Biết đường đó nguy hiểm [thì] đừng đi đêm. Biết chỗ đó, bà đó dữ quá [thì] đừng tới. Biết ông chồng mình như vậy, tránh mặt được lúc nào thì tránh lúc đó. Nếu gia đình khó khăn quá, tan vỡ thì thôi, đường ai nấy đi, rõ ràng như vậy!

Ở đây sẵn có người hỏi: “Thưa thầy, nghe nói ly hôn đọa Địa ngục phải không thầy?”. Quý vị coi hết giùm đi, tra giùm [trong] Tam tạng kinh điển, chỗ nào nói ly hôn đọa Địa ngục? Không có! Đức Phật chỉ nói là đừng xúi giục vào, đừng đi vào đường sanh tử. Quý vị giở ra trong Kinh Tương Ưng Chư Thiên, trong Kinh Tạp A Hàm. Thiện Trang quên kinh số bao nhiêu rồi, là 1200 mấy đó. Có một chư thiên xuống nói với đức Phật rằng: “Có gia đình kia vui lắm, bữa nay sinh ra một đứa con”. Đức Phật nói: “Có gì đâu mà vui. Ông nói sai rồi! Phải buồn mới đúng. Họ sanh ra thêm, tức là họ đi vào đường sanh tử thêm”. Đức Phật không tán thán chuyện đó, nên nhớ như vậy!

Cho nên đức Phật không tán thán việc lập gia đình, nhưng đức Phật luôn luôn có giải pháp. Tức là lỡ có [gia đình] rồi, thì cứ tiếp tục sống đi. Còn khi nào khó khăn quá thì cứ chấm dứt. Ví dụ trong câu chuyện, có cô đó trốn nhà đi xuất gia mà mang bầu (đã mang bầu từ trước khi đi xuất gia). Câu chuyện đó thì Thiện Trang nói rồi, nhưng bữa nay kể lại cho quý vị nghe rõ hơn.

[Câu chuyện về] cô đó trong Kinh Nikaya có kể chi tiết hơn. Tức là cô đó [vì] bị chồng đánh quá, nên bỏ nhà đi luôn, vô Tăng đoàn xuất gia. Xuất gia một thời gian sau thì bụng bự lên. Người ta nói cô phạm giới dâm dục rồi, [mất] phạm hạnh rồi. Cổ nói không, cổ không có phạm. Lúc đó mới triệu tập Tôn giả Ưu Ba Ly, rồi bao nhiêu người tới để giải quyết, tính toán thời gian cổ mang thai v.v... có đức Phật nữa. Và xác định là cô ấy mang thai khi cổ còn ở nhà, chứ không phải là sau này đi xuất gia rồi mới mang thai.

Bây giờ lỡ rồi thì cũng phải chịu thôi. Bây giờ ôm bình bát đi khất thực, mà bụng bầu như vậy thì sợ người ta nói. [Cho nên] Tăng đoàn giải quyết bằng cách truyền tin, là cô đó lỡ có [thai], cô mang thai trước khi [xuất gia]. Tức là đi đâu, người ta phải nói, phải thông báo với đại chúng: là cô đó mang thai trước khi đi xuất gia, chứ không phải là như vậy.

Sau đó cổ sinh con thì lại khổ lắm. Tại trong giới Tỳ kheo ni thì không được ngủ với người khác, mà đứa con nhỏ thì khóc la, làm mấy cô kia không ngủ được, cả Tinh xá inh ỏi lên như vậy, thì khổ đến mức nào. Bắt đầu các cô mới trình lên Phật. Phật nói bây giờ ráng chịu thôi, chứ làm sao.

Bữa đó vua Ba Tư Nặc đi qua, nghe đứa bé khóc, vua Ba Tư Nặc mới hỏi: “Sao trong Tinh xá của các cô có đứa bé này?” Vua mới trình lên đức Phật, xin cho con đem về chăm sóc. [Vua] chăm sóc đứa bé đó như một hoàng tử. Đứa bé cũng có phước đó quý vị, mẹ đi xuất gia, con có phước, được chăm sóc như hoàng tử.

Quý vị biết cô đó sau này đắc đạo. Đứa con đó lớn lên, hình như bảy tuổi đi xuất gia, sau này cũng đắc A la hán. Đấy! Cho nên là cũng ngon! Nhưng rõ ràng quý vị thấy, không có gì [về việc cổ bỏ đi xuất gia] nha.

Và có người nói: “Ủa chứ bây giờ đời sống gia đình ly thân, ly hôn như vậy, thì có tội không?” Thiện Trang nói, trong kinh không thấy có nói tội. Thật ra thì Thiện Trang nói, là quý vị bị vướng vào tình chấp thôi. Bây giờ quý vị thấy ở Nhật Bản, ở các nước phương Tây, [họ] sống theo xu thế thế này. Là hai đứa cưới nhau, đăng ký kết hôn, nhưng cuối tuần họ gặp nhau đi chơi thôi, còn phần ai, nhà ai nấy sống. Bây giờ hạnh đấy là ở Nhật Bản rất thịnh, ở các nước phương Tây cũng rất thịnh.

Vậy có sai không? Vậy những người đó có đọa Địa ngục không? Đây là theo Thiện Trang thôi nha, ở trong kinh không có nói, nhưng chúng ta dẫn chứng như sau. Ở cõi Bắc Cô Lô Châu (Uất Đơn Việt), ở trong Kinh Vô Lượng Thọ có câu “Uất Đơn thành thất bảo” đó. Thì quý vị nhớ ở cõi Bắc Cô Lô Châu, người ta không có gia đình. Người ta chỉ đến với nhau, hai người nam nữ gặp nhau, thì vô trong lùm cây. [Lùm] cây đó thấy hai người này, thì biết nghiệp lực của họ thế nào, hai người không có quan hệ huyết thống, thì nó phủ lá xuống cho [họ] sống ở trong đó 7 ngày thoải mái. Sau khi xong 7 ngày thì đi ra, người nữ mang thai xong rồi đẻ con. Đẻ con ra thì cũng bỏ ở ngoài đường, không có nuôi luôn. Mỗi người đi ngang qua, đưa cái ngón tay vô trong miệng cho đứa bé, giống như tiết ra chất sữa cho nó bú. Sau một thời gian thì đứa bé lớn lên. Chế độ của họ sống là như vậy, họ đâu có gia đình.

Và trong kinh có nói thêm, quý vị có thể coi Kinh Trường A Hàm, ở Phẩm Uất Đơn Viết. Hoặc là quý vị coi trong Kinh Nikaya, ở Trường Bộ Kinh cũng có, và coi trong Kinh Tăng Nhất A Hàm cũng có. Đức Phật nói: “Những người ở cõi Uất Đơn Viết tu Thập thiện. Sau khi chết, tất cả đều sanh về cõi Trời, không có đọa lạc”. Vậy thì họ đâu có đọa Địa ngục đâu.

Cho nên Thiên Trang nói, mô hình gia đình là do tùy hoàn cảnh, tùy thời đại, mỗi thời đại mỗi khác, ở mỗi nơi mỗi khác. Đừng lấy Kiến thủ kiến đập vô đó, để mình trói mình. Rồi nhiều người nói: “Thầy ơi, chồng con say rượu đánh con miết, mà con không dám ly hôn. Bởi vì con sợ đọa Địa ngục quá!”.

Đó là Tà kiến. Tại sao? Bây giờ quý vị nghĩ kỹ coi, chồng say rượu đánh mình, rồi mình [vẫn chịu đựng vì] lo cho mấy đứa con. [Nhưng] mấy đứa con sống trong môi trường thấy cha say rượu đánh mẹ, vậy mai mốt lớn lên nó có tốt không? Nếu như nó sống ở hoàn cảnh khác, thì [sẽ] tốt hơn. Nên không chịu được, không kham nhẫn được, hoàn cảnh khốc liệt quá, thì ưu tiên né tránh đi. Đó là cách thứ tư để giải quyết Phiền não.

5. Cách thứ năm là diệt trừ, là trừ bỏ đi, trừ bỏ là sao? Đức Phật nói rất rõ trong kinh, quý vị có thể tìm trong kinh, Thiện Trang chỉ nói đơn giản. Ví dụ khi tâm tham khởi lên, mình biết đó là tâm tham, thì mình bỏ đi. Khi sân khởi lên, mình biết đó là sân thì đừng sân nữa. Tham, Sân, Si, Thân kiến, Biên kiến v.v… mình bỏ đi. Đó là cách thứ năm để diệt trừ.

6. Cách thứ sáu để đoạn trừ Phiền não, là bằng cách tu tập. Tu tập thì phải tu hai thứ: Một là Thiền chỉ, hai là Thiền quán. Trong đó Thiền quán rất quan trọng để đối trị Phiền não. Ví dụ mình rất tham điều gì đó, thì mình kêu sao mình tham quá, như mình thích sắc, thích người nam đẹp quá, hay người nữ đó đẹp quá, thì mình phải quán bất tịnh, quán Vô thường. Vô thường nghĩa là đời không được bền lâu, đâu biết ngày mai lỡ chết mất sao, ai dám bảo đảm sống được bao lâu, mà ham chuyện đó. Mình đâu biết mình tu còn bao nhiêu năm trên cuộc đời này nữa, nên ráng tu. Rồi thân thể người đó có gì đâu, nhìn thế thôi, [họ] trát lên vài lớp phấn lớp son, hay là xịt nước hoa, nhìn ham vậy thôi, chứ thực tế là [họ] hôi rình à. Cho nên mình phải quán bất tịnh v.v… để diệt lòng dục đi.

Rồi khi đang sân, [thì] mình nhớ là: “Một ngọn lửa sân thiêu đốt hết cả rừng công đức”, [nên] mình không sân lên làm chi. Mình ráng nhẫn, mình bỏ sân. Hoặc [là mình quán] từ bi, họ chọc tức mình, thôi kệ họ v.v… mình có các phép quán đó để trừ.

Còn tu Chỉ là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng v.v… nhưng mình quán thì dễ hơn. Như vậy tu tập nhiều thì sẽ bớt Phiền não, sẽ hết Phiền não. Sáu phương pháp đó là để đoạn trừ [Phiền não]. Và đức Phật nói: “Tỳ kheo nào mà thành tựu được sáu pháp đó, thì xứng đáng là ruộng phước cho chư thiên và loài người cúng dường, xứng đáng được lễ kính”.

Thiện Trang xin nhắc lại sáu phương pháp để đoạn trừ Phiền não: (1) Phòng hộ. (2) Thọ dụng, tức là Thọ dụng đúng cách. (3) Kham nhẫn, hay chúng ta nói là nhẫn. (4) Né tránh. (5) Đoạn trừ hay diệt trừ. (6) Tu tập.

Chúng ta làm được những [điều đó], chứ không phải nhất định chịu trận đâu. Chúng ta thường cứ toàn là chịu trận, tức là thay vì sáu phương pháp, mình chỉ dùng một phương pháp là nhẫn thôi. Trong khi mấy phương pháp kia thì không [dùng], từ chối hết, nên thật là đáng thương. Mình phải học nha! [Những điều] Thiện Trang chia sẻ, toàn là trong kinh thôi đó.

Vừa rồi Thiện Trang đã chia sẻ duyên thứ 22 rồi, là Y chỉ duyên. Tiếp theo duyên 23 là Trùng dụng duyên; #trùng là lặp lại; #dụng là tác dụng, tác dụng lặp lại. Tức là khi đối tượng này giúp đỡ cho đối tượng kia, nhận biết bằng cách lặp lại, ngôn ngữ chúng ta gọi là tô đậm. Giống như mình viết chữ xong rồi, mình viết lại, đồ lại, tô cho đậm lên, [cho] đối tượng này mạnh hơn. Đó gọi là Trùng dụng duyên.

Điều này ngôn ngữ bên Bắc truyền gọi là huân tập. Điều gì lặp lại nhiều lần, lặp tới lặp lui, giúp cho điều kia mạnh lên. Ví dụ chúng ta nghe pháp hôm nay chưa đủ, ngày mai mở ra nghe lại tiếp, nghe tới nghe lui, nghe hoài, nghe nhiều lần, gọi là Trùng dụng duyên. Tức là mình sử dụng điều đó nhiều lần, thì sẽ giúp điều đó mạnh lên, nghe phải nghe nhiều lần.

Có đồng tu nói: “Thầy giảng cao quá, con nghe được nửa bài thôi con tắt, mai con nghe tiếp. Rồi bữa sau con phải nghe lại”. Đúng rồi quý vị, muốn nghe những pháp cao là phải nghe như vậy. Nghe như vậy chừng một thời gian, dần dần nền tảng của mình đầy đủ, thì mình mới tu được, đó là nghe pháp.

Còn trong đời sống, quý vị muốn học giỏi, thì cũng phải học như vậy. Cũng phải siêng học, học tới học lui, giải bài tập, phải giải cho nhuần nhuyễn. Đó là Trùng dụng duyên. Điều nào tô đậm hơn, [thì] giúp cho mạnh mẽ hơn. Cho nên phải tu tập nhiều, phải tu tập thường xuyên, gọi là “trường thời huân tu”, môn nào cũng vậy thôi.

Đấy là duyên thứ 23, là Trùng dụng duyên. Còn một duyên nữa là Quyền duyên, Quyền duyên thì dài tới 22 quyền, giảng chắc gần hết một buổi rồi, nên thôi để bữa sau. Bữa sau giảng Quyền duyên nữa là hết 24 duyên.

Quý vị [học được] 23 duyên rồi, quý vị về lọc lại, coi lại. Coi để mình hiểu, mình cố gắng học Phật pháp là áp dụng trong đời sống, chứ không phải là mình học cho vui. Quý vị làm sao [khi] ra ngoài đời sống, quý vị thấy gì cũng là vô thường, thấy các pháp sanh diệt. Nếu người tu niệm Phật thì nên niệm Phật, quay lại biến tất cả các cảnh tượng thành niệm Phật, thì mới thành công.

Chứ còn bây giờ mình tu, mình học lâu rồi, mà mình ra ngoài gặp cảnh, người ta buồn mình cũng buồn, người ta sân mình cũng sân, người ta si mình cũng si, [như thế là] mê quá. Rồi tới khi [lâm chung] thì thôi, ngay lúc sống đây mình tỉnh táo, mà còn như vậy, thì mai mốt chết sẽ không có hy vọng đâu, khó lắm! Quý vị mong ra khỏi luân hồi thì cực kỳ khó. Nhớ phải thường trực Tam Bảo hiện tiền, nhớ Phật, nhớ Pháp, nhớ Tăng. Nhớ rằng ta đang tu hành, phải nhớ làm sao đến nỗi khi vô trong mơ, nếu lỡ nằm ngủ mơ vẫn nhớ như vậy, thì người đó ít nhất đi về đường lành. Còn nếu như quý vị rõ ràng sáng suốt, thường trực như vậy, luôn luôn như vậy, thì sẽ có một ngày, Thiện Trang nói biết đâu quý vị đắc quả ngay trong đời này. Quý vị chứng được quả vị. Vì đó là quý vị tu Thiền quán.

Nhiều người không hiểu Thiền quán là gì? Quán là tư duy, nghĩ nhớ những niệm về Phật, về Pháp, về Tăng. Nghĩ nhớ những đối tượng nào đó rất nhiều, quán rất nhiều.

Còn Thiền chỉ là mình chỉ cần tập trung vào một đề mục. Trong A Tỳ Đàm hay bên Nam truyền nói là 40 đề mục. Thật ra bên Bắc truyền thì cũng có 40 đề mục. Ví dụ mình cứ [tập trung vào] một đề mục niệm Phật cũng được. Tập trung vào một đối tượng, đó là dừng tâm lại, cho nên gọi là Chỉ. Chỉ là dừng tâm, tập trung tâm lại vào một đối tượng đó thôi. Ví dụ như người ta niệm A Di Đà Phật, hay A Mi Đà Phật, hoặc là niệm nước, nghĩ toàn bộ là nước. Niệm lâu ngày thì công phu đó dừng tâm lại hết, và cuối cùng đắc định. Vì vậy có định là Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, và nói theo A Tỳ Đàm là Ngũ thiền nữa. Cũng vậy, tùy theo đề mục niệm đó, thì gọi là Thiền chỉ. Và chúng ta tu Thiền quán thì giúp ra khỏi sanh tử.

[Thiện Trang] xin nhắc lại: Thiền chỉ giúp đỡ đau. Ví dụ Sơ thiền giảm nhẹ đau, người nào chịu đựng được tốt, là do một phần có thể họ đã đắc Thiền. Nếu đắc đến Tứ thiền thì yên tâm, quý vị không có đau đớn, thọ lạc, thọ khổ [nên] vô tư.

Thứ hai, Thiền chỉ có Thần thông, Thiền chỉ trợ cho tu Quán. Còn tu Quán thì thứ nhất giúp đoạn Phiền não, khai trí tuệ. Tất nhiên bên Thiền chỉ cũng giúp trí mình khá hơn. Khi đắc được Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền thì trí của mình cũng sáng hơn, nhưng không bằng Thiền quán.

Cho nên những người trí tuệ, mình phải phân biệt, có nhiều người nhớ tốt [nhưng] không phải là trí tuệ, nhớ tốt là niệm thôi. Trong Niệm Định Huệ, thì Niệm khác, Định khác, Huệ khác. Huệ là khả năng connection (kết nối), từ những dữ kiện cũ, anh có thể kết nối lại thành ra những dữ kiện mới. Mà những kết nối đó, là đối với thế gian thôi. Còn khi nào ngộ ra pháp, có những điều mình ngộ, mà không có lúc nào mình nghĩ ra được. Giống như hôm qua Thiện Trang đi qua sông, bây giờ Thiện Trang cố gắng nhớ lại điều đó, mà không thể nhớ lại để diễn tả trạng thái đó được.

Khi [Thiện Trang] đi qua sông, quý vị biết có một con tàu lớn đi qua, nên nước sông động lắm, thì chuyến phà của mình bị lắc, chao đảo, và [Thiện Trang] cảm thấy hình như tất cả mọi thứ cảnh vật xung quanh bị chao đảo hết. Thiện Trang chợt hiểu ra: thế gian này sao mong manh như vậy, chỉ cần có một tác động nhỏ thôi, mà hình như tất cả mọi thứ cũng thay đổi. Hình như toàn bộ con sông này, khúc sông này thay đổi hết. Tức là một con tàu đi qua thôi, là bao nhiêu nghiệp được tạo ra ở dưới sông rồi. Có thể bao nhiêu loài sinh vật ở dưới bị tác động, như cá, hay những con gần bên bờ sông như kiến, cũng sẽ bị rớt xuống sông. Rồi có thể [có] những người sơ ý thế này, thế kia, v.v… rồi những chiếc lá rớt xuống sông, cũng bị trôi dạt theo hướng khác.

Tức là một đối tượng nhỏ là con tàu thôi, mà có tác động lớn như vậy. Còn người đi trên tàu thì họ không biết rằng: mình có tác động lớn như vậy đến cả môi trường xung quanh. Lúc đó Thiện Trang ngộ ra nhiều thứ lắm. Tức là một hình ảnh đó thôi, chao đảo con tàu của mình thôi, nhưng mình thấy được như vậy. Bây giờ Thiện Trang cố gắng diễn tả lại, nhưng Thiện Trang nghĩ chỉ diễn tả được 20% thôi, không thể diễn tả được cảm giác lúc đó. Cảm giác lúc đó tự nhiên an lạc vô cùng. Vì mình hiểu ra được vấn đề, là thế gian vô thường và vạn vật [phải] nương [vào] duyên. Tức là mình ảnh hưởng rất nhiều đến người khác, và mình cũng phụ thuộc rất nhiều vào người khác.

Và lúc đó Thiện Trang cũng hiểu là, con tàu đó đi được cũng là nhờ lượng nước trên sông phải đủ, và lượng nước trên sông này đủ là nhờ bao nhiêu cơn mưa, bao nhiêu dòng suối chảy ra v.v… Nếu chỉ cần vài thứ không đủ, thì con tàu đó không đi được. Có nghĩa là chỉ có một hình ảnh đó thôi, nhưng mình thấy ra cả bầu trời pháp như vậy, sống động với ta. Và Thiện Trang nghĩ đó là một chút giác ngộ, một chút tỉnh giác, gọi là tiểu tiểu ngộ thôi, nhưng thường xuyên như vậy.

Khi Thiện Trang lên tàu đi về, lại thấy một cảnh vật khác, đó là Thiện Trang phát hiện ra cây lớn bên bờ bị người ta đốn hạ lúc nào, cắt ra từng khúc, từng khúc. Thiện Trang nhìn xuống [thì thấy] có một tổ ong trên cây đó đã bị đập phá. Thiện Trang thấy vô thường thực sự. Tức là mọi cảnh vật hôm trước mình đi, mình vô tình đâu có thấy. Những con ong cũng không nghĩ ngày nào đó người ta phá tổ ong, bao nhiêu đàn chim [cũng] không còn đậu trên cành cây nữa, v.v…. Tức là vạn vật vô thường như vậy.

Quý vị nếu thường sống được như vậy, thì Thiện Trang tin là dần dần quý vị đắc đạo. Không đắc đạo trong đời này thì cũng như lúc nãy nói, lúc cận tử nghiệp tới, lúc sắp chết tới cũng đắc đạo. Còn không thì cũng có mấy điều kiện kia.

Nếu quý vị là người niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ, thì càng ngon nữa. Bởi vì lúc đó tâm thanh tịnh lắm quý vị, tự nhiên không biết [sao] trạng thái đó an lạc, thanh tịnh [lắm]. Lúc đó mình nghĩ đến câu Phật hiệu, câu Phật hiệu nổi lên rất nhẹ nhàng, và hình như mình chìm vào một thế giới khác, chứ không phải thế giới thật này nữa.

Quý vị tu [muốn được] như vậy, thì mình phải thường trực nhớ nghĩ (niệm) Vô thường, nhớ nghĩ về các pháp sanh diệt, duyên này, duyên kia. Mình học lâu rồi, đến lúc nào đó tự động nó ra, mà không cần suy nghĩ gì hết. Tự nhiên có một sự chấn động nào đó, một điều thay đổi nào đó trong đời, một sự thay đổi nhẹ nhàng biết đâu làm mình đắc đạo, quý tu nhiều đời rồi mà. Hay lắm quý vị! Từ đó mình mới sống được với cuộc đời này một cách vui vẻ tự tại. Từ đó các khổ não trên thân, như bệnh đau tự nhiên tan biến hết, vì sao? Bởi lúc đó quý vị sống giống như vào thế giới khác, mình không biết là quên hay thế nào đó, nhưng tự nhiên [mọi thứ] tan biến hết. Nếu thường xuyên sống như vậy là tuyệt vời.

Thiện Trang nói, quý vị cứ sống như vậy, có một lần như vậy thì sẽ có nhiều lần như vậy. Dần dần nhiều lần như vậy rồi, thì quý vị mở kinh ra đọc một câu, đọc một bài kệ, hoặc nghe ai giảng, tự nhiên người ta nghe không ra nhưng mình nghe ra, mình hiểu ra nhiều điều mà người khác không hiểu được. Và từ đó Phiền não tự nhiên tiêu tan, tự nhiên sống ở đời đã lắm. Quý vị sống có tinh thần như vậy thì mới đắc quả được. Mình có thể đắc Sơ quả, Nhị quả, Tam quả. Nếu đắc Tam quả, quý vị chưa tu Thiền chỉ phải không, thì quý bị dở nhất cũng tự nhiên đắc Thiền chỉ.

Đố quý vị: nếu đắc Tam quả, thì quý vị đắc được Thiền chỉ gì? Trong các tầng Thiền: Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, thì quý vị đắc được tầng Thiền nào? Nếu đắc được Tam quả, chắc chắn dù quý vị không tu Thiền [chỉ], tức là không ngồi nhập định gì hết, thì quý vị cũng đắc được Sơ thiền. Vì sao? [Vì] Tam quả A na hàm là Bất lai (là không còn sanh về cõi Dục). Cho nên người chứng Tam quả, dở gì thì dở, cũng chứng được Sơ thiền. Đây là trên kinh tạng Nam truyền, bên A Tỳ Đàm, v.v… nói. Nên tự nhiên mình về Sơ thiền thôi, nên tu Thiền quán đến lúc nào đó thì đắc [luôn] Thiền chỉ.

Tại vì không lo tu Thiền chỉ, cho nên tới đó thôi, nên không có Thần thông. Nhưng lúc đó quý vị quay qua tu Thiền chỉ thì dễ lắm, ngồi [một lúc] là ok. Tại vì điều này giúp điều kia, và hai bên [tương] trợ nhau. Mà tu điều nào rốt ráo? Xin nói với quý vị, là tu Thiền quán mới [giúp] ra khỏi sanh tử, còn Thiền chỉ không [thôi] thì khó. Trừ khi duyên của quý vị phải đủ, có nghĩa là Ba la mật quý vị đầy đủ rồi, thì Thiền chỉ giúp quý vị đắc đạo luôn. Còn không thì phải tu Thiền quán, tức là hàng ngày quán niệm. Cho nên mới đầu thì tu Thiền chỉ để mau [vào định], Chỉ Quán song vận thì nhanh. Nhưng đến lúc nào đó mình đủ khả năng, thì mình phải nhắm vào Thiền quán nhiều hơn. Đó là phương pháp của các vị tu Thiền bây giờ.

Tu Tịnh Độ thì cũng vậy, đừng nói tôi tu Tịnh Độ thì không có quán. Không phải! Cũng có niệm là tu Thiền chỉ, cũng có quán Tây Phương Cực Lạc, quán thân thể vô thường. Quán Tây Phương Cực Lạc cảnh giới đẹp, đời vô thường, ngắn tạm, v.v… Giống như Kinh Vô Lượng Thọ ở trong Phẩm Ba Mươi Hai nói: “Vô cực chi thắng đạo, dị vãng nhi vô nhân”, tức là con đường đạo thù thắng đến vô cùng, dễ đi mà không có người. Bữa nào mình đi ra đường, tự nhiên thấy con đường rộng thênh thang, sao bữa nay không ai đi hết? Thì tự nhiên mình nhớ câu kinh đó. Đấy cũng là một sự ngộ, tức là vẫn có quán đấy chứ. Hoặc là mình nhớ Tây Phương Cực Lạc đông người lắm, coi vậy chứ cũng dễ đi, cũng đông người, tại [ở] đây không ai đi thôi, chứ trên Tây Phương Cực Lạc thì đông. Quý vị thường xuyên niệm những niệm đó, thì mai mốt quý vị ra đi vãng sanh dễ dàng.

Đừng niệm Phiền não, có nhiều người suốt ngày niệm chồng con gì đó. Vậy thì Thiện Trang xin chia buồn, nếu học lâu năm rồi mà cứ chồng, con, cha, mẹ, anh, em, vợ chồng [thì] cứ khổ hoài trong đó. Đó là tâm thường đế trụ sanh tử chi đạo, là tâm thật sự luôn luôn trụ trong đạo sanh tử, hay là con đường sanh tử. Xin lỗi quý vị! Mai mốt chết là quý vị đi vô sanh tử tiếp thôi, đó là quý vị tự hại mình chứ không ai hại mình hết.

Thiện Trang đã chia sẻ xong 23 duyên rồi, bây giờ trở lại Luận Câu Xá. Mỗi bữa học bấy nhiêu đó thôi, nghe nhiều quá rồi, nghe không hiểu nữa. Hôm bữa chúng ta đang học bài kệ 11.