Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận

Và xin nói với quý vị, ai đi học với Thiện Trang, tại trong này cũng có những người bạn của Thiện Trang đang nghe pháp, nên Thiện Trang xin nói là Thiện Trang không có tính này. Hồi xưa những người đi học chung với Thiện Trang có thể thấy là Thiện Trang không có tính này. Mà [Thiện Trang] thấy bạn thành công là mình vui, cũng mừng, cho nên Thiện Trang có tùy hỉ. Và trong Phật pháp nếu quý vị tu giỏi hơn thì Thiện Trang cũng mừng cho quý vị, đấy là sự thật. Điều này là do không biết tùy hỷ công đức, tùy hỷ tức là vui theo [khi thấy] người ta thành tựu. Cho nên những người này dễ sân lắm, vì tức mình khi thấy người ta thành tựu.

Tật đố [vì] ganh tị, thái độ ganh tị, tật đố vì sự lợi lộc, vì sự cung kính, vì tín ngưỡng. Ví dụ như mình thấy lợi, người ta được cho quà, còn mình không được quà, là mình khó chịu. Về sự cung kính: tức là thấy người ta được cung kính, còn mình không được cung kính là mình ghét, mình ganh tị. Về tín ngưỡng: là mình thấy người ta học Phật pháp giỏi hơn mình, người ta học Phật, Pháp môn đó mà mình không học, nhưng mình cũng không chịu. Tật đố về cách lễ bái: tức là mình [được người ta] cúi đầu lễ vậy thôi, còn thấy người ta được [người khác] nằm sấp xuống lễ luôn, là mình cũng khó chịu. Giống như bây giờ Sư Minh Tuệ được nhiều người cung kính, rất nhiều người cũng tật đố, ganh ghét, nên bày đặt nói xấu này kia chẳng hạn.

Rồi tật đố về sự cúng dường của người khác: điều này trong Phật pháp là rõ ràng nhất. Có nhiều người thấy người khác cúng dường nhiều hơn mình thì mình ghét, chùa đó được nhiều người cúng, còn chùa mình không được ai cúng hết nên mình ghét. Đó là Tật đố. Những Tật đố như thế gọi là Tật đố triền, tức là sự quấn quýt, quấn mình vô trong vòng khó chịu.

Ý nghĩa của Tật đố, chủ yếu là tật đố với tài sản, danh lợi của người khác. Phận sự của nó là không vừa lòng với tài sản, danh lợi của người khác. Và thành tựu là tránh mặt với tài sản, danh lợi của người khác. Nhân tố quan trọng nhất là có tài sản và danh lợi của người khác, tức là toàn nhìn vào người khác thôi.

Tâm sở này là Tâm sở Bất thiện Biệt cảnh. Vì sao là Biệt cảnh? Bất thiện Biệt cảnh là lúc có, lúc không có. Bây giờ có thì rõ rồi, ví dụ mình ngã mạn thì tất nhiên có tật đố rồi. Vì do tôi ngã mạn, nên tôi thấy người ta hơn tôi, là tôi không chịu được, thấy như vậy thì tôi sẽ tật đố. Điều đó là đương nhiên. Nhưng bây giờ quý vị lấy một ví dụ, một trường hợp trong những Tâm sở Bất thiện mà không có Tâm sở Tật đố này. Để Thiện Trang chiếu lại cho quý vị những Tâm sở mà chúng ta đã học.

Tâm sở Bất thiện Biệt cảnh gồm: Tham, Tà kiến, Ngã mạn, bây giờ mình học mấy [Tâm sở] sau, có trường hợp nào mà không có Tật đố hay không? Có rất nhiều. Ví dụ như Hôn trầm, đang ngủ thì tật đố với ai, ngủ gà ngủ gục, Thùy miên thì đâu có Tật đố đâu. Hoặc Tâm sở Hoài nghi, khi quý vị có Hoài nghi thì đâu có Tật đố, đang nghi vấn đề gì thì đâu có tật đố với ai. Hoặc Tâm sở Tham, tham thì có khi có tật đố, vì tham danh cho nên thấy người ta hơn mình thì mình tật đố. Nhưng có khi mình tham một cái gì đó, ví dụ như tham ăn, thì đâu có tật đố với ai trong lúc ăn đó. Nên đó cũng là một trường hợp mà không có Tật đố, nên mới gọi là Biệt cảnh, ý nghĩa là như vậy. Và có thể có trong nhiều [hoàn cảnh] khác nữa, hoặc có lúc có, lúc không. Đó là Tật đố, [Thiện Trang] giảng như vậy thì quý vị hiểu rồi nha.

Tâm sở tiếp theo là [Tâm sở] Lận: Lận dịch ngắn nghĩa là che giấu, nhưng nói rõ hơn Lận là trạng thái che đậy, giấu giếm tài sản của mình, không cảm thông, không chịu chia sẻ tài sản với người khác, hay là đặc ân của mình đối với người khác. Chữ Lận này [đối với] người miền Nam thì dễ hiểu hơn, Lận có ví dụ rất rõ ràng. Có câu chuyện hài, Thiện Trang nhớ là hồi xưa nghèo lắm, có ông đó đào được một ít khoai lang, miền Nam gọi là củ lang, miền Bắc gọi là khoai lang. Bắt đầu ổng đốt lửa nướng, [nhìn khoai] ngon quá. Nhưng có mấy đứa nhỏ tới, ổng kêu ta có mỗi củ khoai lang này, mà chia cho nó hết thì giờ làm sao, mới vừa bóc ra, còn chưa chín. Ổng không biết phải làm sao cho đúng, nên nghĩ cách lận vào trong quần đùi để giấu đi (nên gọi lận tức là giấu). [Ổng] cuốn vô trong cái quần, nhét ra đằng sau lưng để giấu đi. Tất nhiên giấu như vậy là bình thường thôi, ổng giấu sau lưng rồi quay mặt tới tụi nhỏ, thì tụi nhỏ không thấy và không xin được củ khoai lang đó, đợi chút rồi ổng ăn.

Nhưng ổng không nghĩ ra là lận như vậy một lát nó nóng quá. Do nóng quá nên ổng nhảy tưng tưng lên, một hồi củ khoai rớt xuống, tụi nhỏ cười quá trời. Quý vị tự hiểu cảnh lúc đó thế nào. Đó được gọi là lận. Lận nghĩa là che giấu tài sản của mình để không chia cho người khác, điều đó thuộc về Xan tham; Xan là bủn xỉn. Tức là Lận là mang tính bòn rút, keo kiệt, bủn xỉn, không muốn chia tài sản của mình cho người khác, cho nên gọi là Lận, tức là giấu.

Qua câu chuyện vừa rồi chắc quý vị nhớ lắm, vì câu chuyện đó hài thì sẽ dễ nhớ hơn. Cho nên mình bỏn xẻn thì gọi là Lận (ngôn ngữ miền Bắc gọi là bỏn xẻn, ngôn ngữ miền Nam gọi là lận). Thật ra Bỏn xẻn không chỉ mỗi tài sản đâu, mà trong Kinh Tăng Chi có năm loại bỏn xẻn:

1. Bỏn xẻn về chỗ ở, ví dụ như mình có chỗ ở, mà mình nói thôi không cho, bữa nay để bảng nhà có khách hoặc phòng trọ đang có khách, nên hôm nay không tiếp khách nữa v.v… Đó là bỏn xẻn. Tức là mình không muốn cho người ta chỗ ở. 2. Bỏn xẻn về lợi lộc: tức là có gì mình cũng không cho người ta, không chia sẻ với người ta. 3. Bỏn xẻn về sắc đẹp: tức là mình biết bí quyết làm đẹp mà không chia cho người ta, không chỉ cho người ta. 4. Bỏn xẻn pháp: tức là bỏn xẻn về Phật pháp, [hoặc] phương pháp làm. 5. Bỏn xẻn về dòng giống (trong kinh nói bỏn xẻn về dòng giống mình thấy hơi lạ). Dòng giống là sao? Dòng giống chắc là không cho dòng giống. [Ví dụ] dòng mình [là] Sát đế lợi ngon quá, nên không chịu chia sẻ dòng giống mình cho người khác. Hoặc là bây giờ nói: Tôi đẹp quá, mà bây giờ lấy người đó xấu thì con [sinh ra] sẽ xấu, cho nên không chịu, hay thế nào đó. Trong kinh nói vậy, chứ Thiện Trang không biết vì sao ở Ấn Độ thời đó tại sao lại bỏn xẻn dòng giống. Có thể do họ phân biệt dòng dõi, dòng Sát đế lợi, dòng Bà la môn...

Đó là năm loại bỏn xẻn, tức là không chỉ bỏn xẻn về tài sản, mà bỏn xẻn cả về chỗ ở, bỏn xẻn về lợi lộc, bỏn xẻn về sắc đẹp, bỏn xẻn pháp. Bỏn xẻn pháp là tôi biết Phật pháp nhưng tôi keo, tôi không muốn nói rõ, tôi nói mơ mơ màng màng, để quý vị nghe không hiểu chẳng hạn. Tôi cố tình như vậy, hoặc sợ người ta nghe người ta hiểu hết, người ta giỏi hơn mình rồi mình không giảng được cho ai. Hoặc nhốt người ta vô, kêu là học theo tôi thôi, đừng học theo ai hết, v.v… Hoặc là đừng đọc kinh, đọc kinh rồi giỏi hơn tôi, thì làm sao tôi giảng nữa, chẳng hạn. Những điều đó là thuộc về bỏn xẻn pháp.

Cho nên ngược lại [với Lận], là chúng ta phải rộng rãi lên. Những người rộng rãi là không có Lận (bỏn xẻn). Nếu ai tiếp cận với Thiện Trang [thì biết], từ nhỏ cho đến giờ, chứ không phải [khi] biết Phật pháp đâu. Hồi chưa biết Phật pháp thì Thiện Trang cũng rộng rãi rồi. Từ hồi sinh viên Đại học hay hồi Phổ thông thì Thiện Trang đều rộng rãi. Cho nên Thiện Trang không có Tâm sở Tật và Lận, thực sự nếu có thì chắc ít thôi, chứ không nhiều, vì Thiện Trang rất rộng rãi. Quý vị thấy, người nào hay đồng tu tới cần gì là [Thiện Trang] cho hết, tặng cũng được. Rộng rãi là mình bố thí, tâm bố thí ngược lại với [Tâm sở Lận].

Tại vì sao? Thật ra do học không hiểu Chánh pháp và nhiều đời mình học không tới, bây giờ có nhiều người học Phật pháp rồi nhưng Lận (bỏn xẻn) vẫn còn nhiều. Cho nên trong kinh, đức Phật khuyên chúng ta hãy bố thí, hãy xả, chứ không phải mình giấu hết.

Ở đây, Tâm sở Lận thực ra là quan điểm cá nhân, tức là quan niệm về mình, nhìn về tài sản của mình, nhìn về những gì của mình. Còn Tâm sở Tật thì nhìn về đối phương, nhìn về người khác, ngược nhau. Nhìn ra ngoài là ghét sự thành tựu của người ta, tài sản của người ta, những gì của người ta mà mình không hài lòng, đó gọi là Tật. Còn Lận thì ngược lại, là nhìn vào mình, mình thấy có của mình, mình có thành tựu này kia, nhưng không muốn chia sẻ thành tựu của mình cho người khác. Hai [Tâm sở] đó ngược nhau, [quý vị] hiểu như vậy cho dễ.

Cả Tâm sở Tật và Tâm sở Lận đều làm cho chúng sanh buồn, mà không cần pháp hỗ trợ từ những pháp khác. Nghĩa là chúng sanh sẽ buồn, vì sao? Quý vị thấy có ai vui vì hai Tâm sở này không? Có ai vui khi ganh ghét với người khác không? Chắc chắn ghen ghét là tức (là sân), nên [hai Tâm sở này] đi kèm với Sân, cho nên xếp vào nhóm Sân phần. Tật thì tất nhiên là ghét, có người tu tinh tấn lắm nhưng tại sao mặt không tươi tỉnh mà sân? Là do có Tật đố này, [vì] không muốn người khác hơn mình. Hoặc là có keo (keo kiệt, bỏn xẻn) là Lận, tức là che giấu. Cho nên không hài lòng, sợ mất, sợ gì đó nên sân, khó chịu khi người ta tới, mình đang ăn mà không muốn chia sẻ như trong ví dụ đó. Hoặc mình có pháp hay mà không chia sẻ, sợ người ta hơn mình, v.v… điều này là Lận. Điều đó cũng thuộc về Sân, vì làm chúng sanh buồn, khó chịu, cho nên đi với nhóm Sân. Quý vị hiểu đơn giản vậy thôi.

Vậy khi nào chúng sanh vui? Quý vị tu tuỳ hỷ công đức đúng không? Vậy quý vị hãy bỏ giùm hai Tâm sở Tật và Tâm sở Lận này, thì quý vị sẽ vui. Cho nên người thường thường pháp hỷ sung mãn, thường vui, là do họ bỏ được hai [Tâm sở] đó. Từ nhỏ Thiện Trang tự hào về điều này, [Thiện Trang] nói hơi ngã mạn chút điều này, tại vì Thiện Trang từ nhỏ đến lớn hay cười, vui. Thiện Trang nhớ năm học lớp 7, có một lần cô giáo nói là: “Sao em cười suốt vậy, lên kiểm tra bài cũng cười nữa?” Chắc bữa đó cô cũng hơi buồn nên cô cũng khó chịu với mình, [cô] đang buồn mà thấy mình cười miết. Thiện Trang tâm xả nên lúc nào cũng rộng rãi với mọi người, và không ganh tị, cho nên Thiện Trang không có gì hết.

Quý vị chỉ cần bỏ được hai Tâm sở này, thì Tâm sở Sân ít hiện hơn, như vậy quý vị được vui nhiều hơn, mặt mày của quý vị sẽ sáng hơn, đời sống sẽ bớt [phiền não] hơn. Thiện Trang thấy ngay cả những người đồng tu với nhau vẫn có sự ganh tị, thấy người ta hơn mình chút là bắt đầu nói đồng tu đó thế này, đồng tu đó thế kia. Rồi kêu đồng tu đó nói điều đó hay nhưng thực tế làm không được v.v… Toàn là như vậy, thì đó là Tật đó.

Rồi về Lận, có nhiều cái Lận lắm. Lận mở rộng ra là che giấu những yếu điểm của mình. Ngoài che giấu thành công của mình, sợ người ta hơn mình, hoặc chia sẻ những tài sản của mình. Cho nên coi vậy chứ xét hai Tâm sở này, ngay cả những đồng tu lâu năm cũng rớt rất nhiều. Điều này là thiện căn nhiều đời. Thiện Trang thấy không phải giàu là họ sẽ rộng rãi đâu, có nhiều người giàu mà keo kiệt, bỏn xẻn, rồi có nhiều người nghèo nhưng rộng rãi. Cho nên [quý vị] ráng rộng rãi đi. Thiện Trang thấy có những người không rộng rãi được, họ thấy mình rộng rãi là họ khó chịu, thì làm sao họ rộng rãi được, nên là khó.

Tật đố là gì? Tật đố là không mong người ta thành tựu, điều này cũng khó. Không phải người giỏi là họ không có Tật đố đâu, họ vẫn có Tật đố, vẫn ganh tị. Mà không phải người dở là họ sẽ có Tật đố, có nhiều người dở nhưng họ luôn tùy hỷ với sự thành công của người khác. Tất nhiên có nhiều người dở cũng có Tật đố. Cho nên [quý vị] cố gắng nha! Tu nằm ở đây, và bỏ được hai [Tâm sở] này là giảm được Sân rất nhiều.

Cho nên bỏn xẻn này thì cũng là bỏn xẻn đủ thứ hết, trong đó nói bỏn xẻn về chỗ ở, bỏn xẻn về dòng dõi, sắc đẹp v.v… Mình giấu giếm tài sản, không cho người khác dính líu đến tài sản của mình. Giống như có cái điện thoại hoặc có gì mà không đưa cho người ta xài. Nhân thân cận (tức là nhân gần nhất) là do tài sản hay những thành công về điều gì đó.

Tâm sở này là Biệt cảnh, vì sao? Vì có những lúc không có. Ví dụ Tâm sở nào, mình giấu cái gì mà không có. Bây giờ coi trong mấy ví dụ, xem Tâm sở nào không có Tâm sở Lận. Ví dụ lúc chúng ta hoài nghi, thì chúng ta không có Lận. Hoặc lúc ngủ thì thời gian đâu nghĩ đến tài sản hay gì nữa, ngủ mơ mơ màng màng, cho nên không có Tâm sở này. Vì vậy Tâm sở này mới là Tâm sở Bất thiện Biệt cảnh. Thông thường nhóm dưới không đi kèm với nhóm trên (thông thường chứ không phải tất cả). Cho nên tu hãy cố gắng bỏ hai Tâm sở này thì bớt Sân.

Thật ra còn một Tâm sở nữa là Tâm sở Hối. Hối là hối hận. Hối hận là trạng thái đau buồn, ăn năn về những ác pháp đã làm và những thiện pháp chưa làm. Tức là có hai điều: mình hối hận, ăn năn, đau buồn vì những pháp ác mình đã làm, mình làm chuyện nào xấu rồi mình hối hận. Ví dụ tiếc rằng hồi xưa mình vô minh quá, người nữ thì phá thai, hoặc người nam hối hận vì hồi xưa không biết học bộ Tại Gia Luật Yếu Quảng Tập, cho nên lỡ phạm tà dâm rồi. Vì nhớ miết, ray rứt như vậy, thì đó là đau buồn, ăn năn với pháp ác đã làm.

Ngoài ra còn đau buồn, ăn năn với các pháp thiện chưa làm, tức là mình chưa làm pháp thiện [nên] mình ăn năn. [Ví dụ] như hồi đó biết vậy thì tôi đã tu sớm rồi, năm đó biết thầy Thiện Trang giảng pháp hay như vậy, vô nghe sớm là được rồi. Bây giờ nghe không kịp, nghe không nổi v.v… Những điều đó là pháp thiện mà đáng lẽ mình làm. Hoặc mình nhớ, bữa đó gặp Sư Minh Tuệ, biết Sư Minh Tuệ đi qua nhà mình, bữa đó mà mình cúng dường, thì biết đâu là cúng dường được một vị Thánh nhân rồi, được phước báu lớn rồi. [Lại] bữa đó đi qua nhà mình, mà mình không cúng dường, thậm chí [vào] nhà xin mà mình không cho. Như vậy đó là hối hận vì thiện pháp mình đã không làm, hay chưa làm.

Những gì đã qua rồi mà mình hối hận về việc đó; hối là quay trở lại, hận là tức về những gì đã qua, hướng về quá khứ, ăn năn, đau buồn, đó là hối hận. Điều này thuộc về Tâm sở Sân. Tức ai? Tức [chính] mình.

Hai Tâm sở ở trên: Tật đố và Lận, (là tức người). Tật đố là tức vì người khác thành công. [Lận (che giấu)] là tức vì mình phải chia sẻ tài sản, chia sẻ thành công, hay chia sẻ những gì của mình cho người khác, vì tham mà tức. Còn Hối hận là tức vì chính mình, cũng là sân luôn. Cho nên ba [Tâm sở: Tật, Lận, Hối] này điều này thuộc về nhóm Sân, và làm cho [Tâm sở] Sân mạnh lên. Nên ai có ba điều này là sân nhiều lắm. Tại sao tu hành nhiều mà mặt mày tối thui, mặt mày sao sân vậy, thì quý vị chịu khó bỏ giùm ba Tâm sở: Tật, Lận, Hối ra.

[Thứ nhất] muốn buông bỏ được Tật, thì mình phải tùy hỷ tán thán sự thành công của người ta, vui với sự thành công của người ta. Tán thán sự thành công của người ta bằng sự tán thán thật lòng, mình thấy người ta thành công mình phải mừng vui. Thứ hai mình đừng có lận, mà phải rộng rãi lên. [Cho nên] ki bo, keo kiệt quá, không muốn chia sẻ thì sẽ có sân thôi. Thứ ba là không nhớ về những điều quá khứ. Trong A Tỳ Đàm nói: Việc khóc than một ly sữa đã đổ rồi, là một điều vô ích. Bởi vì sữa đã đổ đi thì không thể hốt lại. Giống như hồi xưa người ta nói ‘ly nước đã đổ rồi thì không hốt lại được đâu’, một cái ly đã vỡ không thể nào gắn lại được đâu. Cho nên những gì đã qua thì hãy bỏ đi, và bài kinh nói về điều đó chính là Kinh Nhất Dạ Hiền Giả.

Bữa nay Thiện Trang giới thiệu luôn Kinh Nhất Dạ Hiền ở bên Kinh A Hàm. Trong Kinh A Hàm có Kinh Nhất Dạ Hiền, [xin] giới thiệu luôn cho quý vị đoạn kinh này, bài kệ để quý vị học luôn:

Đức Thế Tôn đọc bài tụng:

Cẩn thận, đừng nghĩ quá khứ;

Tương lai cũng chớ mong cầu.

Quá khứ đã qua, đã mất,

Tương lai chưa đến, còn xa.

Hiện tại những gì đang có

Thì nên quán sát suy tư.

Niệm niệm mong manh không chắc,

Người khôn biết vậy nên tu.

Nếu có làm theo hạnh Thánh,

Ai hay nỗi chết ưu sầu.

Nhất định tránh xa sự chết;

Hiểm nguy, khổ lớn dứt trừ.

Như vậy thực hành tinh tấn,

Ngày đêm không chút biếng lười.

Vì vậy phải thường tụng đọc

Bạt địa la đế kệ này

(Trích từ Kinh Ôn Tuyền Lâm Thiên – Kinh 165 – Trung A Hàm).

Kinh 166 của Trung A Hàm cũng có bài kệ này, bài kệ này gọi là Bạt Địa La Đế, thực tế là tương đương với Kinh Nhất Dạ Hiền Giả bên Kinh Nikaya.

Quý vị chỉ cần nhớ: Cẩn thận, đừng nghĩ quá khứ; tương lai cũng chớ mong cầu. Diễn nghĩa khác thôi, nhưng thực tế là đừng nghĩ về quá khứ, cũng đừng mong cầu hướng về tương lai. Vì sao? Quá khứ đã qua, đã mất; còn tương lai thì chưa đến, còn xa; hiện tại những gì đang có thì nên quán sát suy tư. Cho nên mình hãy nghĩ về hiện tại thôi. Niệm niệm mong manh không chắc; người khôn biết vậy nên tu; nếu có làm theo hạnh Thánh; ai hay nỗi chết ưu sầu; nhất định tránh xa sự chết. Từ đó mình xa lìa được hiểm nguy, và từ đó thực hành tinh tấn đừng có lười biếng. Nhớ thường xuyên đọc tụng bài kệ này.

Đây là Kinh Ôn Tuyền Lâm Thiên – Kinh 165 (Kinh 166 cũng có bài kệ này) – Trung A Hàm. Quý vị thấy hai bộ Kinh đều rất rõ ràng. [Quý vị] cố gắng đừng nghĩ về quá khứ, đừng vọng về tương lai. Nếu nghĩ về quá khứ thì dễ bị hối hận, hối hận ngày xưa tại sao như thế. Ngày xưa có nhiều hối hận lắm, trên đời có rất nhiều sự hối hận, vì sao? Vì chúng ta có quá nhiều thứ mà mình làm không đúng. Vì sao không đúng? Vì hồi đó nghiệp che, vì hồi đó trí tuệ chưa đủ, vì hồi đó tầm nhìn chưa đủ. Và sau khi mình có tầm nhìn, mình có trí tuệ, hoặc mình thoát ra khỏi nghiệp đó thì mình thấy mình ngu, mình khờ, v.v… Những điều đó khiến cho mình hối hận, vì những việc làm không tốt, và những việc tốt mình bỏ qua.

Bây giờ lấy một ví dụ cơ bản thôi, như đi phỏng vấn 100 cặp vợ chồng, [hỏi]: “Có hài lòng với người chồng, người vợ đó không?” Thiện Trang đảm bảo đa số [trả lời] là không, chẳng ai hài lòng hết, biết vậy lấy người khác. Nhưng thực tế lấy người khác cũng vậy thôi, tại vì chưa vô đó cho nên nghĩ là tốt đẹp, thế gian gọi là ‘tình chỉ đẹp khi còn dang dở’, dang dở cho nên đẹp, tưởng tượng đẹp. Bằng kinh nghiệm thời mộng mơ, mình tưởng như vậy, ai ngờ sau này người ta cũng xấu hoắc.

Cho nên đừng hối hận vì những chuyện đã qua, vì nếu hối hận đó là mình đang tức chính mình: Tại sao ngày xưa tôi lựa chọn sai, tại sao hồi đó tôi không đi xuất gia cho rồi v.v… Những tâm này khiến mình sân. Hối hận cũng thuộc về Sân, Sân phần mà. Cho nên cố gắng tránh. Hối hận là sân, sân này là bất mãn với chính mình.

Cho nên ba Tâm sở: Tật đố, Lận, Hối hận là ba Tâm sở đồng hành, hay bầu bạn với Tâm sở Sân. Chúng cùng sanh khởi để tạo cho sân mạnh hơn. Sân là chính, còn mấy thằng kia giống như là phụ tá đi theo, hoặc mấy thằng kia khởi lên châm lửa cho thằng Sân. Cho nên muốn diệt Sân, muốn giảm Sân, thì cố gắng làm từ mấy Tâm sở: [Tật, Lận, Hối hận], tại vì mấy [Tâm sở] này trợ duyên.

Cho nên học bộ Duy Thức hay học bộ A Tỳ Đàm rõ ràng lắm. Chứ mình cứ đè đầu nói đừng có sân. Quý vị muốn đừng sân thì đừng tật đố, hãy tùy hỷ công đức với mọi người. Quý vị muốn đừng sân thì cố gắng rộng rãi, đừng keo kiệt bỏn xẻn, đừng che giấu tài sản, đừng che giấu tài năng hay che giấu gì đó, mà hãy rộng rãi lên là được. Hãy bố thí nhiều cũng bớt sân, cố gắng đừng hối hận về những gì đã qua, hãy giữ Chánh niệm. Đừng hối hận nghĩ về quá khứ: sao hồi đó lấy ông đó, sao hồi đó thế này thế kia, sao hồi đó không đi xuất gia, sao hồi đó [không] học Phật pháp sớm hơn. Toàn là hối hận, [tức] là đang sân với chính mình. Và ba [Tâm sở] Sân đó gộp thành một Sân lớn, là Sân bự này (Tâm sở Sân). Tức là mấy Sân nhỏ gộp thành Sân lớn.

Giống như nhà quý vị có một cái sân nhỏ, nhà hàng xóm có sân nhỏ, ba nhà hàng xóm gộp lại thành cái sân lớn (sân của sân vườn). Còn ở đây là sân giận, sân tức. Cho nên học đến đây ta thấy rõ lắm, nên phải học vào bộ A Tỳ Đàm, bộ Duy Thức này thì mới hiểu được nguyên nhân, khi hiểu rồi thì mới tu được. Còn trước giờ nói đừng sân, đừng sân, nhưng [không] biết sân từ đâu. Bữa nay [Thiện Trang] chỉ cho quý vị Sân có nhiều nguyên nhân: do Ngã mạn mà sân, do Tà kiến mà sân, do Tham không được mà sân, do Tật đố, do Lận, do Hối hận mà sân. Cho nên người nhiều vọng niệm là sân nhiều, còn người ít vọng niệm là vui vẻ hoan hỷ. Sống ở đời phải theo tiêu chuẩn tích cực thì mới bớt sân.

Chắc cũng hết giờ rồi, để bữa khác chúng ta chia sẻ tiếp. Hôm nay Thiện Trang xin chia sẻ tới đây. [Bộ này] kiến thức nhiều thì quý vị phải học đi học lại, nghe đi nghe lại. Hôm nay là bài thứ 25, quý vị nghe nhiều lần, rồi quý vị nhớ chép ra, in ra, coi tới coi lui thì mới nhớ được. Quý vị nhớ, để có nền tảng lúc trước thì sau mới học được, vì Thiện Trang mở rộng ra dần. Có những điều trước giảng rồi, thì đằng sau giảng lướt qua, để có thời gian mở rộng thêm.

Quý vị cố gắng học như vậy, chứ bộ này không học là tu hành thiếu sót rất lớn. Hy vọng quý vị học. Thiện Trang không có mong gì, chỉ mong quý vị thành tựu. Quý vị không thành tựu cũng là chuyện của quý vị, Thiện Trang lo phần sanh tử của Thiện Trang. Đường sanh tử của ai người nấy lo, và chúng ta nguyện đời đời là đồng vi pháp lữ (bạn pháp). Chúng ta sẽ còn đi trên con đường giải thoát, mong quý vị cũng sẽ sớm ra khỏi sanh tử, ít nhất đời này chúng ta sẽ vào vòng bất thoái, ít nhất không đọa ác đạo nữa. Mong quý vị được như vậy .

Hôm nay thời gian đã hết, kính chúc quý vị an lạc. Mời quý vị chúng ta cùng hồi hướng.

“Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn

Pháp môn vô lượng thệ nguyện học

Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành”.

“Nguyện đem công đức này

Hướng về khắp tất cả

Đệ tử cùng chúng sanh

Đều trọn thành Phật đạo”.

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Nam Mô A Mi Đà Phật!

Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận - Bài 26: Phẩm 1 - Phân Biệt Giới - Buổi 26

Giảng giải: Thầy Thích Thiện Trang

Giảng ngày: 023.01.2025

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Nam Mô A Mi Đà Phật!

Kính chào toàn thể quý vị đồng tu! Hôm nay là thứ Tư, chúng ta gặp nhau trong loạt bài chia sẻ về bộ giảng A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận, tức là Luận Câu Xá. Nội dung ở đây Thiện Trang xin nhắc lại, chúng ta có ba phần: một phần là phần Kinh tạng từ Kinh A Hàm, Kinh Nikaya; phần thứ hai là tạng Vi Diệu Pháp của bên Nam truyền, tức là A Tỳ Đàm của Nam truyền; và phần thứ ba chính là phần Luận Câu Xá.

Chúng ta cố gắng học một bộ này để chúng ta đủ hành trang, tư lương tu tập. Cho nên Thiện Trang cố gắng hết sức đưa cả ba bộ này vào, và sắp xếp theo một thứ tự làm sao để quý vị học tới đâu, nghe tới đâu thì [mình] tu hành được tới đó. Đó là mục tiêu của bộ giảng này và hy vọng quý vị đón nghe. Qua 25 bài rồi, hôm nay là bài thứ 26, thì quý vị sẽ được nhiều lợi ích.

Hôm nay [để] bắt đầu thì Thiện Trang cũng xin vào phần kinh tạng, nhờ lời của Phật để triển khai. Phần thứ nhất là:

Khai Thị Của Đức Phật Về Sự Khó Có Được Để Nghe Pháp

(Trích từ kinh trong Kinh Tăng Nhất A Hàm).

“Này Tỳ kheo, Như Lai xuất hiện thế gian được nói là rất khó gặp, thân người khó được, sinh ở trung tâm đất nước cũng khó được, gặp gỡ Thiện tri thức cũng vậy. Nghe pháp được giảng thuyết cũng rất khó. Pháp pháp tương sinh, thật lâu mới có một lần”.

Đoạn này nói cho chúng ta có mấy tầng bậc về sự khó. Đầu tiên, sự khó thứ nhất là đức Phật xuất hiện ở thế gian là khó gặp. Ở trong nhiều bộ kinh như Kinh A Hàm, chúng ta lấy cụ thể là Kinh Du Hành hay là Kinh Đại Bát Niết Bàn, có vị Tôn giả khác nói là đức Như Lai ra đời như hoa ưu đàm, hiếm khi, khó có gặp được [một] lần. Chúng ta là người rất may mắn, tuy chúng ta không gặp Phật trực tiếp, nhưng chúng ta cũng còn giáo pháp của Phật. Sự khó đó là một điều khó rồi, lâu lâu mới có một đức Phật ra đời ở thế gian.

Như ở trong Hiền kiếp này, chúng ta thấy mới đầu có Phật Câu Lưu Tôn, Phật Câu Na Hàm Mâu Ni, Phật Ca Diếp và Phật Thích Ca Văn (tức là đức Phật Thích Ca) cũng không dễ dàng gì chúng ta có được điều đó, cho nên lâu lâu mới có một lần. Trong Kinh A Hàm cũng nói 31 kiếp trước thì mới có hai vị Phật ra đời: là Phật Thi Khí và Phật Tỳ Xá Phù. Còn [thời] Hiền kiếp của chúng ta thì có bốn vị Phật.

Ở đây chúng ta có tầng thứ hai khó là: thân người khó được. Thông thường chúng ta hay nghe nói là: “Nhân thân nan đắc, Phật pháp nan văn”. Ở trong bài phỏng vấn Sư Minh Tuệ của Phật tử tại Úc, người ta cũng có hỏi là: “Thân người khó được, giống như là rùa mù ở trên biển mà gặp bọng cây, vậy thì có sợ hay không [để] được thân người?” Rất nhiều người chúng ta nghe câu chuyện này.

Câu chuyện này có cả ở trong Kinh Trường Bộ, Kinh Trung Bộ lẫn Kinh A Hàm đều có, không chỉ một lần mà đức Phật nói rất nhiều lần. Đó là tất cả những chúng sanh ở trong vòng sanh tử, giống như là con rùa ở trên một biển lớn rất rộng. Có một ví dụ thì đức Phật nói là rộng bao nhiêu đó, có ví dụ đức Phật nói là rộng 84. do tuần. 100 năm con rùa nổi lên mặt nước một lần, gặp được bọng cây trôi trên đó, mà đút đầu trúng cái bọng cây đó. Nếu một chúng sanh bình thường ở trong vòng tạo nghiệp, họ tìm lại được thân người sau khi đã mất thân người, cũng giống như rùa mù gặp bọng cây. Cho nên mới nói là thân người khó được.

Như vậy chúng ta rất lo lắng đúng không? Nhưng thật ra đức Phật cũng nói rất nhiều trong bộ kinh: Người có Chánh kiến, ví dụ như trong Kinh Tạp A Hàm, Thiện Trang mới nghe, tất nhiên nghe nhiều rồi nhưng không để ý. Đức Phật nói: Nếu một người có Chánh kiến, thì dù trải qua thời gian trăm ngàn năm, họ cũng không đọa vào đường ác. Cho nên Chánh kiến cực kỳ quan trọng. Chúng ta phải học pháp để có Chánh kiến. Khi có Chánh kiến rồi, chúng ta sẽ không sợ đọa vào các đường ác Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh. Điều thứ hai chúng ta cũng có được là thân người khó được, mà chúng ta đã có được.

[Điều thứ ba khó, đó là]: sinh ở trung tâm đất nước cũng khó được. Trung tâm đất nước, tức là một nơi có văn minh, có Phật pháp lưu truyền. Chứ nếu chúng ta sinh ra ở nơi rừng hoang, nơi khỉ ho cò gáy, thì chắc chắn chúng ta cũng khó gặp được Phật pháp. Cho nên phải sinh ra ở nơi trung tâm đất nước, tức là nơi có nền văn minh, văn hóa tương đối tốt. Đó là tầng thứ ba khó.

Tầng thứ tư [khó] là: gặp gỡ Thiện tri thức. Thiện tri thức là những người biết Phật pháp, những người có thể dẫn dắt chúng ta tu tập. Tu hành phải có người như vậy. Vậy nếu chúng ta gặp được [Thiện tri thức] thì cũng là một điều khó. Thời nay càng về sau, Thiện tri thức càng ngày càng ít, cho nên [đó] là điều khó thứ tư.

Điều khó thứ năm là: nghe pháp được giảng thuyết cũng rất khó. Chúng ta còn được nghe pháp nữa, như vậy chúng ta đến được tầng thứ năm. Đó là năm điều khó.

Đức Phật nói là pháp pháp tương sinh, thật lâu mới có một lần. Tức là các pháp nương nhau mà sinh ra, cái này sinh cái kia. Cho nên để có nhân duyên có được giáo pháp của đức Phật, được thân người, được ở trung tâm của đất nước, được gặp Thiện tri thức, được nghe pháp, năm điều đó thực sự là khó.

“Tỳ kheo nên biết, nay Như Lai xuất hiện ở thế gian, ông được nghe chánh pháp, các căn không thiếu để nghe chánh pháp kia, mà nay không ân cần, sau này hối không kịp. Đây là lời giáo giới của Ta”.

Có nghĩa là đức Phật nói bây giờ là chúng ta đã có được hết tất cả những điều đó rồi, các căn của chúng ta không bị đui, mù, câm, điếc để nghe được Chánh pháp, mà không có ân cần tức là không chịu cố gắng, thì sau này hối hận cũng không kịp nữa. Đó là lời giáo giới của đức Phật.

(Kinh Số 7 – Phẩm Chín Chúng Sanh Thứ 44 Chương Chín Pháp – Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Chúng ta thấy mình cũng rất may mắn đúng không? Chúng ta đã vượt qua. Đức Phật nói, bây giờ mình có pháp để nghe, mà mình không chịu nghe, thì sau này mình sẽ hối hận cũng không kịp, không chịu siêng năng tu hành thì hối hận cũng không kịp.

Chúng ta đến đoạn khai thị thứ hai là:

Tùy Thời Nghe Pháp Có Năm Công Đức.

Ở trên nói những điều khó có, thì chúng ta đã có rồi, bây giờ chúng ta tùy thời tức là tuỳ lúc, lúc nào chúng ta tranh thủ nghe pháp được thì có năm công đức.

KINH SỐ 187

Tôi nghe như vầy, một thời đức phật trú tại vườn (ông) Cấp Cô Độc, rừng cây (Thái tử) Kỳ Đà (ông Cấp Cô Độc và Thái tử Kỳ Đà thì chúng ta quá quen rồi), nước Xá Vệ. Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ kheo: “Tùy thời nghe pháp có năm công đức, tùy thời vâng lãnh không mất thứ lớp. Sao gọi là năm? (Chúng ta đang nghe pháp đây [thì có] được năm công đức, vậy chúng ta được năm công đức gì? Thiện Trang xin phép đánh số cho dễ):

(1). Điều chưa từng nghe nay được nghe: Đây là điều thứ nhất. Chúng ta nghe được những điều mà xưa nay chưa từng được nghe. Ví dụ chúng ta nghe trong bộ giảng Luận Câu Xá này, xưa nay chúng ta cứ nghĩ rằng để chứng Sơ quả Tu đà hoàn thì phải đoạn ba [Hạ] phần Kiết sử trong Năm Hạ phần Kiết sử: Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi. Khó quá! Nhưng thật ra chúng ta chỉ cần nghe được những điều như bốn niềm tin bất hoại: Bất hoại đối với Phật, [bất hoại] đối với Pháp, [bất hoại] đối với Tăng và thành tựu được Thánh giới, hay có chỗ nói là niềm tin bất động đối với Thánh giới. Nếu làm được vậy thì [được] Sơ quả Tu đà hoàn, và người đó không đọa vào các đường ác nữa. Đấy là những điều chưa từng nghe, thì đã được nghe. Hôm nay chắc chắn quý vị sẽ được nghe những điều chưa từng được nghe nữa. Đây là công đức thứ nhất.

(2). Điều đã được nghe, tụng, đọc lại: điều thứ hai là mình nghe rồi nhưng mình quên, được tụng đọc lại thì đó là nghe lại. Và sự nghe lại nhắc cho mình nhớ và mở rộng thêm điều cũ đó, cho nên cũng rất tốt.

(3) Kiến giải không tà lệch: nhờ nghe pháp mà kiến giải không tà lệch. Quý vị thấy Sư Minh Tuệ cũng khuyên chúng ta: là Phật tử nên nghe kinh của Phật. Kinh Phật bây giờ còn, hãy ráng nghe. Và quý vị thấy những người không nghe kinh thì thông thường kiến giải sẽ bị tà lệch.

Ví dụ như có rất nhiều đồng tu, Thiện Trang xin nói thẳng luôn là đồng tu Tịnh Độ chẳng hạn, có rất nhiều kiến giải không chính xác so với kinh Phật, đó là do họ không có nghe kinh. Nên Sư Minh Tuệ đã thầm thị hiện, đó là nghe hết Kinh A Hàm, Kinh Nikaya, Kinh Đại Bảo Tích, kinh nào đưa cho Sư là Sư nghe hết, Sư nghe như vậy. Cho nên tu tập không cần nhiều, thật ra chỉ cần nương theo Kinh A Hàm, Kinh Nikaya là đủ rồi. Thậm chí quý vị không cần nương theo cả hai bộ Kinh A Hàm, Kinh Nikaya, một trong hai bộ loại đó thôi là quý vị tu cũng có lợi rất lớn. Thiện Trang thấy rất nhiều kiến thức căn bản của Phật pháp đều được nói trong hai bộ đó.

Còn bây giờ chúng ta không học, mà chúng ta cứ nghe những người sau này giảng, người ta không có đọc kinh đó, người ta giảng tào lao, thật sự là rất tào lao. Thiện Trang nói cho quý vị biết là như vậy. Đó là một điều đáng tiếc! Và mình tưởng người ta giảng đúng, ví dụ như Chánh kiến là gì, rồi Chánh tư duy là gì, thì người ta cũng giảng ầm ầm. Nhưng người ta quên mất trong kinh đức Phật có nói [những điều đó] rồi. Người ta giảng một hồi, họ suy luận theo ý của họ, thì sai đi, kiến giải bị tà lệch. Cho nên nghe pháp mà nghe đúng Phật pháp thì rất tốt, không bị kiến giải tà lệch, hay kiến giải không tà lệch, đó là điều thứ ba.

(4) Không có hồ nghi: tức là không có nghi ngờ. Chữ #hồ là con hồ ly, con hồ ly là con cáo rừng, nó thường nghi ngờ nên gọi là hồ nghi. Ở đây ý nói nếu mình nghe pháp và thường xuyên học kinh điển, thì dứt sự hoài nghi. Điều này rất quan trọng. Vì đây là những điều mà chúng ta muốn vào Sơ quả, thì chúng ta phải dứt nghi. Làm gì thì làm, phải dứt được Kiết sử Nghi, ngay cả tiêu chuẩn thấp hơn là niềm tin bất hoại với ba điều hay bốn điều thì cũng là không nghi. Mà muốn không nghi thì quý vị phải nghe chánh kinh. Còn nếu quý vị không nghe những người trích dẫn từ chánh kinh, mà quý vị nghe người ta giảng một hồi, thầy này giảng một đường, thầy kia giảng một đường, là quý vị nghi thêm.

Cho nên Thiện Trang có nói, may mắn là sau này Thiện Trang coi trong kinh, thấy điều này Phật giảng trong kinh hết rồi. Những kiến thức căn bản của Phật pháp thì Phật đều nói ở trong kinh, chỉ cần coi trong đó là có hết, cho nên mình dứt được Nghi. Đồng thời những vấn đề nào mình còn chưa hiểu, mình còn phân vân, thì chỉ cần nghe trong đó là hiểu hết và dứt được nghi. Cho nên là biết được rồi thì sẽ không nghi nữa. [Đó là điều] thứ tư rồi.

(5) Hiểu nghĩa sâu xa: tức là hiểu ý nghĩa được sâu xa, điều này rõ ràng.

Tùy thời nghe Pháp có năm công đức, cho nên, này các Tỳ kheo, hãy tìm cầu phương tiện tùy thời nghe Pháp. Các Tỳ kheo, hãy học điều này như vậy”.

Các Tỳ kheo sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

(Kinh Số 1 – Phẩm Thính Pháp Thứ 36 Chương Năm Pháp – Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Cho nên là ráng nha! Đức Phật nói là tùy thời nghe pháp có năm công đức, cho nên các Tỳ kheo tức là nói chúng ta đó, hãy tìm cầu phương tiện tức là làm mọi cách để tùy thời (tùy lúc), bất cứ lúc nào cũng nghe pháp. Quý vị nghe pháp nhiều thì tự nhiên quý vị tu được.

Thời nay thì có tư tưởng ngược đời, đó là thôi, nghe làm chi cho nhiều, nghe nhiều thì Tà kiến, thế này thế kia... Trong khi đó đức Phật luôn luôn khuyên là đa văn, luôn luôn khuyên học pháp, nên nhớ như vậy! Chính mình không nghe nên dễ bị người ta dẫn dụ, dẫn dắt mình đi vào con đường nào đó. Còn nếu mình nghe hết trong kinh rồi, thì đố ai dẫn dụ quý vị đi sai đường được.

Thiện Trang thấy tuy thời gian Thiện Trang chia sẻ không nhiều, hôm nay mới bài 26 thôi, nhưng quý vị đồng tu nào mà chịu khó nghe, thì dường như mình bắt đầu xây dựng được Chánh kiến, và rất khó để có thể lôi quý vị đi đâu trật đường Chánh đạo. Cho nên rất là tuyệt vời! Thực ra mình nghe không nhiều lắm, nhưng chúng ta toàn là trích dẫn từ lời kinh, lời Phật, chứ không phải lời của Thiện Trang, cho nên quý vị nghe liền có lợi ích. Chúng ta nghe mấy chục bài thôi là chúng ta đã có Chánh kiến rồi. Lúc đó ai dẫn dắt lung tung lang tang, thì quý vị cũng không bị xê dịch, niềm tin của mình sẽ vững vàng. Cho nên là ráng nghe, hãy cố tranh thủ mọi phương diện, lúc nào nghe được thì nghe, đó là tư duy về pháp.

Đấy là hai điều nói về pháp hành cho chúng ta. Hôm nay Thiện Trang giới thiệu cho quý vị một điều nữa là:

Chăm Sóc Người Bệnh Cũng Như Chăm Sóc Đức Phật Không Khác Vậy.

Đây là lời của đức Phật luôn, đây là một bộ kinh rất dài, Thiện Trang chỉ trích một đoạn thôi.

….

Đức Phật bảo các Tỳ kheo: “Vì mục đích mà các ngươi xuất gia học đạo, cùng một Thầy, hòa một như nước với sữa, nhưng lại không chăm sóc lẫn nhau. Từ nay về sau hãy chăm sóc lẫn nhau. Nếu Tỳ kheo bệnh nào không có đệ tử thì trong chúng hãy cử người theo thứ tự chăm sóc người bệnh. Vì sao? Ngoài đây ra, Ta không thấy nơi nào mà sự bố thí có phước hơn chăm sóc người bệnh. Chăm sóc người bệnh cũng như chăm sóc Ta không khác vậy.”

Nhân duyên của đoạn này là có một vị Tỳ kheo bị bệnh mà không có ai chăm sóc cả. Từ đó đức Phật mới tới và quở trách, Ngài thuyết một bài pháp khá dài. Đoạn này là đoạn gần cuối, đức Phật nói là vì sao lại không chăm sóc người bệnh? Từ nay trở đi nhớ là phải chăm sóc lẫn nhau, và quý vị nhớ câu này: ‘chăm sóc người bệnh cũng như chăm sóc Ta không khác vậy’. Tức là chăm sóc người bệnh, phước bố thí đó cũng giống như là chăm sóc đức Phật vậy. Người bệnh này là người tu hành, ở đây nói các vị Tỳ kheo.

Quý vị thấy người tại gia cũng vậy, quý vị nhớ nương nhau, chăm sóc người bệnh có phước rất lớn. ‘Ta không thấy nơi nào mà sự bố thí có phước hơn chăm sóc người bệnh’, nhớ nha! Chứ không, nhiều khi tu hành, nhiều người không quan tâm chăm sóc người bệnh khác. Chăm sóc người bệnh cũng như chăm sóc Ta không khác vậy, đây là pháp tu rất cơ bản.

Rồi đức Thế Tôn liền nói kệ rằng:

Nếu có cúng dường Ta

Cùng chư Phật quá khứ;

Phước đức thí cho Ta,

Như nuôi bệnh không khác.

Quý vị thấy không? Cúng dường đức Thế Tôn cùng chư Phật quá khứ, phước đức thí cho Ta, như nuôi bệnh không khác. Như vậy là nuôi [người] bệnh phước lớn lắm đó. Cho nên tại sao những người làm Bác sĩ, Y tá, mấy ngành nghề đó mà làm đúng, thì họ có sức khỏe lắm. Quả báo hiện đời là có sức khỏe, đó là phước rất lớn, chúng ta phải hiểu được điều đó.

Đức Thế Tôn sau khi dạy những lời này xong, bảo ngài A Nan: “Từ nay về sau, các Tỳ kheo hãy chăm sóc lẫn nhau. Nếu có Tỳ kheo nào biết mà không làm sẽ căn cứ vào pháp luật mà xử trị. Đây là những lời giáo giới của Ta”. (Đây là lời giáo giới của Phật, là ở trong trong Tăng đoàn phải chăm sóc lẫn nhau, vì đi xuất gia rồi, không có người thân chăm sóc được nữa).

Các Tỳ kheo sau khi nghe những gì đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

(Kinh Số 7 – Phẩm Chín Chúng Sanh Thứ 44 Chương Chín Pháp – Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Đó là một pháp hành mà chúng ta cũng nên [hành theo], chứ không, tu riết rồi cuối cùng cũng xả ly thế gian, không quan tâm gì hết. Bệnh thì đức Phật nói phải tùy thời mà uống thuốc. Không uống thuốc, không chịu [chữa bệnh] thì bệnh sẽ nặng hơn v.v... Chúng ta đã học điều đó rồi. Cho nên là không rơi vào Tà kiến, nói bệnh là theo nhân quả, có chữa cũng chết, vì hết mạng rồi thì chắc chắn chết. Nếu không chữa thì vẫn sống được, vì mạng chưa hết.

Đó là một Tà kiến nha quý vị. Đức Phật nói rõ ràng, dẫn trong kinh rõ ràng, là chữa bệnh được thì mới hết. Còn tất nhiên có những người hết mạng rồi, thì có chữa cũng chết, đó là trường hợp bình thường.

Chúng ta nên nhớ, học nhân quả là gì? Nhân cộng duyên ra quả. Bệnh mình chưa đáng chết, nhưng do mình không biết giữ gìn, do mình không biết uống thuốc, do mình không chữa bệnh, thì cuối cùng chết sớm. Đó là trong kinh đức Phật có nói, cho nên phải hiểu, chứ đừng học nhân quả theo kiểu Tà kiến. Tà kiến là cứ nghĩ: số mạng hết rồi thì sẽ chết. Không phải! Số mạng chưa chắc hết, nhưng do duyên hết mà chết. Duyên gì? Duyên không chữa bệnh. Cho nên là đừng có Tà kiến, hãy học kinh điển cho rõ ràng, trong kinh đều có những câu chuyện như vậy.

Tiếp theo, Thiện Trang xin giới thiệu với quý vị một trong nhiều cách để vào Sơ quả Tu đà hoàn. Hôm nay là cách thứ tư. Quý vị nhớ, có ba cách: Cách thứ nhất là phá ba Kiết sử: Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi. Cách thứ hai là bất hoại tịnh đối với Phật, bất hoại tịnh đối với Pháp, bất hoại tịnh đối với Tăng, và thành tựu được Thánh giới. Cách thứ ba là thường quán Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã. Đó là ba cách để vào Sơ quả Tu đà hoàn. Có nhiều cách lắm, bữa nay, giới thiệu [cho] quý vị cách thứ tư, cũng trích từ kinh.

Một Trong Nhiều Cách Để Vào Sơ Quả Tu Đà Hoàn (4)

Tôi nghe như vầy: Một thời, Tôn giả Xá Lợi Phất cùng 500 Tỳ kheo ở trong vườn (ông) Cấp Cô Độc, rừng cây (Thái tử) Kỳ Đà, tại nước Xá Vệ.

Bấy giờ, các Tỳ kheo đến chỗ ngài Xá Lợi Phất, thăm hỏi ngài rồi ngồi qua một bên. Lúc ấy, các Tỳ kheo bạch Xá Lợi Phất: “Tỳ kheo thành tựu về giới nên tu những pháp gì?” Tỳ kheo đã thành tựu về giới rồi thì nên tu những pháp gì? Cho nên đây là nói thành tựu về giới quan trọng. Không có thành tựu về giới thì tu hơi khó.

Ngài Xá Lợi Phất đáp: “Tỳ kheo giới thành tựu (tức là thành tựu về giới) nên tư duy về năm Thủ uẩn là Vô thường, là Khổ, là Não, là nhiều đáng sợ, cũng nên tư duy về Khổ, Không, Vô ngã. Sao gọi là năm? Đó là Sắc uẩn, Thọ uẩn, Tưởng uẩn, Hành uẩn, Thức uẩn. Khi Tỳ kheo giới thành tựu tư duy năm uẩn này liền đắc quả Tu đà hoàn”.

Quý vị nghe cho kỹ nha, đây là một cách để đắc quả Tu đà hoàn. Đó là phải giữ giới, thành tựu giới. Điều nào cũng nói giới trước. Rồi tư duy về năm Thủ uẩn. Năm Thủ uẩn thì chúng ta biết [là]: Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức. Những điều này chúng ta đang học, rất quan trọng, [là] những kiến thức cơ bản. Mà tư duy thế nào? Phải [tư duy] là Vô thường, là Khổ, là Não (Não là khó chịu, bứt rứt), là nhiều đáng sợ, cũng tư duy về Khổ, Không, Vô ngã. Tỳ kheo thành tựu giới rồi mà làm như vậy thì liền đắc Tu đà hoàn.

Cho nên quý vị thấy để vào Sơ quả Tu đà hoàn có khó không? Nếu khó thì chúng ta thấy đâu có nói như vậy đúng không? Cho nên kiến thức cơ bản về Ngũ uẩn: Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức là quan trọng. Và chúng ta phải quán Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã, Não (Não là khó chịu), và nhiều đáng sợ. Nói tóm lại là chỉ cần [quán] Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã. Và năm Thủ uẩn là: Sắc (thân chúng ta), Thọ, Tưởng, Hành, Thức, những điều này chúng ta đã học ở bài trước, quý vị có thể coi lại. Chúng ta thấy toàn là kiến thức quan trọng, kiến thức cơ bản. Quý vị chỉ cần nắm được như vậy, tu được như vậy, giữ giới được thôi, thì liền đắc được Sơ quả Tu đà hoàn.

Cho nên thời nay chúng ta tu điều gì? Học một hồi, mà không học Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã, không học về Ngũ uẩn, mà đòi đắc Sơ quả Tu đà hoàn, thì chúng ta lại quay quay đi đâu? Cho nên chúng ta muốn đi vào cách khác thì làm sao được. Đấy là một cách rất dễ đúng không ạ? Cho nên hôm nay là biết thêm cách nữa để đắc Tu đà hoàn rồi nha. Bữa giờ chúng ta học Luận Câu Xá, đang học về Ngũ uẩn, và chúng ta suốt ngày học Khổ, Không, [Vô thường], Vô ngã, suốt ngày nói đi nói lại. Quý vị cứ nắm [những điều này], suốt ngày nhớ Khổ, Không, Vô Thường, Vô ngã là được rồi.

Hôm bữa hình như cách thứ ba Thiện Trang chỉ, không phải là cách Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã, mà Thiện Trang nhớ là cách dùng Ngũ căn: Tín, Tấn, Niệm, Định, Huệ để vào Sơ quả Tu đà hoàn. Như vậy bữa nay [nữa là] bốn cách. Cách này là quán Ngũ uẩn là Khổ, Không, Vô Thường, Vô ngã. Tư duy về Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã, rồi thành tựu về giới, thì chắc chắn là sẽ đắc quả Tu đà hoàn. Như vậy ráng giữ giới.

Tỳ kheo bạch ngài Xá Lợi Phất: “Tỳ kheo Tu đà hoàn phải tư duy những pháp gì?” Tức là Tỳ kheo đã đắc Tu đà hoàn rồi, thì phải tư duy những pháp gì.

Ngài Xá Lợi Phất đáp: “Tỳ kheo Tu đà hoàn cũng nên tư duy về năm Thủ uẩn này: là Khổ, là Não, là nhiều đáng sợ, cũng nên tư duy về Khổ, Không, Vô ngã. Các Hiền giả nên biết, nếu Tỳ kheo Tu đà hoàn tư duy về năm Thủ uẩn liền thành quả Tư đà hàm”. Tóm lại cũng lại tu pháp đó nữa, cũng vậy thôi. Nhưng nếu là Tu đà hoàn rồi, mà tu pháp đó nữa thì nâng cấp lên thành Tư đà hàm (Nhị quả).

Tỳ kheo bạch ngài Xá Lợi Phất: “Tỳ kheo Tư đà hàm phải tư duy những pháp gì?”

Ngài Xá Lợi Phất đáp: “Tỳ kheo Tư đà hàm cũng nên tư duy về năm Thủ uẩn này: là Khổ, là Não, là nhiều đáng sợ, cũng nên tư duy về Khổ, Không, Vô ngã. Bấy giờ, Tỳ kheo Tư đà hoàn tư duy về năm Thủ uẩn này liền chứng quả A na hàm”.

Tóm lại lên Nhị quả cũng tu như vậy thôi, để lên Tam quả. Quý vị thấy, pháp tu cơ bản là biết đời là khổ, thân này là khổ, thân này là nhiều đáng sợ. Vì sao khổ? Có nhiều người nói: “Học Phật bi quan quá, học suốt ngày nói khổ, khổ, khổ hoài”. Thật ra đạo Phật có nói bi quan [không]? Đức Phật không nói như vậy. Đức Phật nói thế này: “Ở đời có khổ lẫn có vui”, phải nói vậy. Nhưng nỗi khổ nhiều hơn niềm vui, và nỗi khổ là rốt ráo, còn niềm vui thì ngắn tạm. Chứ nói khổ không thôi thì không đúng.

Rõ ràng ở đời quý vị lâu lâu cũng có vui mà. Đang ăn là vui, đúng không? Đang đói [mà được] ăn ngon [thì] vui. Đang đi làm tới tháng nhận lương [thì] vui, đang buồn ngủ được ngủ [thì] vui. Rồi đang gì đó v.v… rất nhiều điều vui. Nhưng niềm vui đó không cứu cánh, không lâu dài. Ví dụ ăn một hồi thì thành khổ, vì mệt, no quá không ăn nổi được nữa. Đi làm mình nhận tiền nhưng muốn có tiền thì cũng mệt do làm nhiều. Rồi có một nỗi khổ là khổ sanh, già, bệnh, chết. Nỗi khổ già, bệnh, chết không thể nào thoát được.

Trong Kinh Tạp A Hàm, đức Phật đưa ra một ví dụ: Giống như hai mẹ con đó, thương yêu nhau lắm, nhưng đến khi con bệnh thì mẹ cũng không có cách nào bệnh thay cho con: “Này con, mẹ có thể chịu bệnh thay con”. Không được! Người con cũng vậy, không thể nào chịu bệnh thay mẹ. Rồi khi chết cũng vậy, người mẹ không thể nào chết thay cho con, và người con cũng không thể nào chết thay cho mẹ. Cho nên rốt cuộc rồi cũng quy về khổ. Khổ là vậy đó.

Rồi khổ đó là do gì? [Do] Không. Không là gì? Rồi mọi thứ sẽ trở về không, chứ còn hoài thì mình cần gì tu nữa. Đức Phật nói nếu thế gian toàn niềm vui thì cần gì đức Như Lai ra đời, hoặc thế gian toàn nỗi khổ thì đức Như lai ra đời để làm gì? Mà [cuộc đời] có khổ, có vui, nên đức Như Lai mới ra đời.

Quý vị thấy như ở Địa ngục, đức Phật có xuống [độ họ] được đâu. Họ khổ quá, [khổ] suốt ngày, họ đâu có thời gian để nghe Phật pháp được. Nhưng người ở dưới Địa ngục tu vẫn khổ mà. Cho nên muốn thoát khổ là gì? Chúng ta phải có ở cõi Người, vừa khổ vừa vui. Và tranh thủ thời gian đó để tu, để chuyển nỗi khổ thành nhiều niềm vui hơn. Ở đời hiện tại được an vui, đời tương lai được an vui, và rốt ráo là giải thoát, đó là ra khỏi sanh tử, được vui rốt ráo. Đó là lý do mà đức Như Lai (đức Phật) ra đời ở thế gian. Chúng ta phải hiểu rõ ràng, chứ không hiểu, nói một hồi đạo Phật là khổ, khổ, khổ hoài.

Rồi Vô ngã là gì? Vô ngã có nghĩa là không làm chủ được. Đức Phật lấy ví dụ trong kinh thế này: Giống như một vị vua, [như] vua Ba Tư Nặc, vua Tần Bà Sa La, hay vua A Xà Thế v.v… những vị vua đó có quyền hành rất lớn ở trong đất nước của họ. Vua muốn trục xuất ai [là] trục xuất, muốn đuổi ai là đuổi, muốn cho ai cái gì là cho. Bởi vì [có] quyền hành, cho nên ông vua đó là được quyền gì? Là có ngã trong đất nước đó. Nhưng có một cái Vô ngã, đó là ổng không làm chủ được ổng. Đến ngày nào đó ổng cũng già, ổng không làm chủ được. Đến ngày nào ổng cũng chết, ổng không làm chủ được. Đó gọi là không làm chủ được, gọi là không phải của ta, hay chính là Vô ngã. Định nghĩa như vậy rất rõ ràng.

Vì chúng ta sống ở đời, chúng ta biết thế gian này rõ ràng không thuộc về ta một cách rốt ráo. Chẳng qua ai có phước lớn thì ép thiên hạ phải theo mình. Thiên hạ phải theo mình vì mình có phước lớn, nhưng phước đó cũng có hạn chế. Đến lúc nào đó rồi phước đó cũng hết, mình cũng chết, mình cũng buông. Quý vị thấy không? Có ông nào lãnh đạo đất nước nào mà lãnh đạo được lâu dài đâu. Dù có là đại đế, dù có cỡ nào chăng nữa, thì cũng chôn vùi trong lịch sử mà thôi. Cho nên đó chính là Vô ngã, đó chính là Vô thường, đó chính là Khổ, là Không.

Chúng ta nhờ đó quán sát được thân thể chúng ta, [quán sát] tâm của chúng ta. Đó là Thọ, Tưởng, Hành, Thức, bốn điều đó thuộc về tâm, là Danh pháp. Còn Sắc pháp tức là thân thể vật chất này. Tất cả năm điều đó gọi là Ngũ uẩn, và đều là Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã.

Cứ hằng ngày mà quý vị nghĩ được như vậy, thì dần dần quý vị đắc quả Tu đà hoàn. Chắc chắn! Bởi vì sao? Quý vị thường nghĩ như vậy thì quý vị sẽ giữ giới, quý vị sẽ tu tập, vì quý vị biết đời không như là mơ. Đời rồi ngày nào đó mình sẽ tạm biệt nó thôi, cho nên không có cách nào hết. Quý vị cứ nghe như vậy, nghe tới nghe lui, rồi dần dần quý vị đắc được quả Tu đà hoàn. [Đắc] Tu đà hoàn thì quý vị không đọa ác đạo nữa. Nếu là Tu đà hoàn tiêu chuẩn thì quý vị còn tối đa bảy lần ở trong vòng sanh tử thôi, rồi quý vị đắc được Niết Bàn, ra khỏi sanh tử, tức là mình đã đi được trên con đường bất tử.

Còn nếu không thì chúng ta cứ vòng vòng trong đó, còn khổ hoài. Hết cõi Trời thì rớt xuống cõi Người, rồi Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh. Chúng ta cứ đi vòng vòng trong đó, khổ lắm. Đó là rốt ráo khổ. Còn nếu chúng ta muốn cứu cánh vui thì phải từ A la hán trở lên. Mà muốn được như vậy thì phải ráng tu những pháp đơn giản. Tam quả A na hàm vẫn tu những pháp này, vẫn là quán Ngũ uẩn là Khổ, là Không, là Vô thường, là Vô ngã, là Não, là nhiều đáng sợ. Cứ nghe hoài như vậy, nói hoài như vậy, thì quý vị sẽ trồng được căn lành. Và trồng được căn lành rồi thì chúc mừng quý vị, ngày nào đó quý vị sẽ đắc quả, sớm [hay] muộn thôi.

Như vậy tới Tam quả A na hàm thì tu [pháp] gì đây?

Các Tỳ kheo bạch ngài Xá Lợi Phất: “Tỳ kheo A na hàm phải tư duy những pháp gì?”

Ngài Xá Lợi Phất đáp: “Tỳ kheo A na hàm cũng nên tư duy về năm Thủ uẩn này: là Khổ, là Não, là nhiều đáng sợ, cũng nên tư duy về Khổ, Không, Vô ngã. Bấy giờ, Tỳ kheo A na hàm tư duy về năm Thủ uẩn này liền chứng quả A la hán”.

A na hàm vẫn là tu pháp đó. Cho nên quý vị thấy rõ ràng trong thời gian qua, Thiện Trang chia sẻ nhiều nhất vẫn là Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã thôi. Tại vì đức Phật nói vậy mà. Pháp này là pháp căn bản, pháp quan trọng nhất. Nếu không có pháp này thì chúng ta không thể tu các pháp khác. Bởi vì trong Tứ thánh đế chúng ta đã học qua, tu tập phải theo thứ tự. Đầu tiên phải là quán về Khổ đế trước, rồi mới tới Tập đế, rồi mới Diệt đế, rồi Đạo đế, theo thứ tự như vậy. Và chúng ta đang học rõ ràng như vậy. Cho nên không có tốt nghiệp đề mục Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã này thì không thành công đâu.

Các Tỳ kheo hỏi: “Tỳ kheo A la hán nên tư duy những pháp gì?”. Bây giờ A la hán tu pháp gì đây?

Ngài Xá Lợi Phất đáp: “Điều các Thầy hỏi đã vượt quá rồi. Tỳ kheo A la hán, việc cần làm đã xong, không còn tạo nghiệp, tâm được giải thoát khỏi Hữu lậu, không còn hướng đến năm đường trong biển sanh tử, lại không còn tái sinh, không còn tạo tác gì nữa. Cho nên, các Hiền giả, Tỳ kheo trì giới, bậc Tu đà hoàn, bậc Tư đà hàm, bậc A na hàm hãy tư duy về năm Thủ uẩn này. Các Tỳ kheo, hãy học điều này như vậy”.

Các Tỳ kheo sau khi nghe những gì ngài Xá Lợi Phất dạy, hoan hỷ phụng hành.

(Kinh Số 1 Phẩm Đẳng Kiến Thứ 34 – Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Quý vị thấy Kinh Tăng Nhất A Hàm [có] rất nhiều điều hay. Ở đây muốn nói lại là, theo thói quen ta hỏi luôn A la hán tu [pháp] gì? A la hán xong rồi, thì còn gì phải tu nữa. Tại vì việc [cần] làm đã xong, không còn tạo nghiệp, tâm được giải thoát khỏi Hữu lậu rồi, không còn hướng đến năm đường trong biển sanh tử. Cho nên là đâu cần nữa đâu, chúng ta cứ thế mà tư duy thôi.

Ở đây nói là không còn hướng đến năm đường trong biển sanh tử, cho nên quý vị yên tâm. Ở đây không nói sáu đường mà nói năm đường thôi, năm đường là gồm có: Trời, Người, Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh là năm đường. Nếu nói thêm một đường nữa là đường A tu la, thì là sáu đường. Chúng ta thấy ở đây chỉ nói năm đường, không còn đường nào nữa, A la hán là xong rồi. Như vậy ở đây là Phẩm Đẳng Kiến Thứ 34 của Kinh Tăng Nhất A Hàm.

Như vậy chúng ta thấy pháp tu quan trọng là gì? Là phải nhớ thân thể chúng ta, tức là năm Thủ uẩn. Thông thường gọi là “Uẩn”, năm uẩn, mà thêm chữ “Thủ uẩn”. Thủ là gì? Thủ là chấp giữ, mình chấp giữ nó. Chứ còn thực tế thân này là bình thường. Năm uẩn thì chúng sanh nào cũng có, A la hán vẫn còn năm uẩn đó thôi. Nhưng chúng sanh chúng ta là chấp giữ, chấp vào đó cho là mình, chấp vào đó cho là ngã, cho nên mới có đường sanh tử. Khi nào mình thoát được ra là được, cho nên chữ ‘Thủ’ là vậy. Thủ là chấp trước, là lấy, cầm, là chấp giữ.

Cho nên hãy cố gắng! Mình không phải là bỏ thân này, giống như mấy vị Tỳ kheo trong Kinh Tạp A Hàm nói, là có 60 vị Tỳ kheo, sau khi đức Phật dạy pháp Bất tịnh quán thì thấy thân thể này chán quá, cho nên cuối cùng nhờ vị kia giết mình luôn. Đó là một sai lầm. Không phải như vậy, mà chúng ta vẫn tận dụng thân thể này để tu hành.

Còn khi mình tu hành, thì mình cố gắng bỏ, bỏ tức là đừng nghĩ thân này là ta. Vì đây không phải là ta, từ vô lượng kiếp tới giờ ta có vô số thân. Đời này cũng như một thân thôi, do nhiều yếu tố giả duyên mà hợp thành. Ví dụ chúng ta do tinh cha, huyết mẹ, rồi chúng ta có duyên đầu thai vô, rồi được nuôi lớn đến bây giờ. Giống như Thiện Trang sinh 1983, năm nay là 2025, quý vị tự tính ra coi [Thiện Trang] bao nhiêu năm trên đời này. Đó là duyên. Nếu trước 1983, thôi trừ luôn đi 10 tháng mang thai, cho năm 1982, như vậy từ năm 1981 về trước Thiện Trang có một thân Ngũ uẩn khác. Và vô lượng đời rồi, cứ như vậy, quay vòng, nỗi khổ rất nhiều.

Nếu chúng ta không có chấp giữ, đừng cho thân này là ta, đừng cho những suy nghĩ này, những cảm nhận là ta. Chỉ cần như vậy thôi là quý vị phá được Thân kiến. Quán thân này là Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã, tức là phá Thân kiến đấy. Thực tế là [điều này] thuộc về phá Thân kiến. Thân kiến là gì chúng ta đã giảng rồi, gồm có Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức. Chúng ta đã giảng nhiều, lâu lâu sẽ giảng lại, nhưng giờ nói sơ lược vậy thôi.

Còn bây giờ Thiện Trang xin chia sẻ về Giới luật một chút. Thật ra không phải điều gì ghê gớm, đề mục ở đây gọi là:

Phá Giới Bị Quỷ Ám

Tức là phá giới thì bị quỷ ám. Điều này là trong kinh, Thiện Trang muốn giới thiệu [cho] quý vị, để nhiều người họ nói hình như mình đề xướng hơi lố, là tại sao nói ma quỷ, rồi [đem] Giới luật ra hù dọa, v.v… Thật ra đây chính là thời Phật, là có bộ kinh nói về người phá giới bị quỷ ám. Chúng ta coi thử bộ kinh này nói gì.

Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Phật ở trong vườn Trúc, khu Ca lan đà, thành Vương Xá. Bấy giờ, có con trai của Ưu bà di thọ trai tám chi, sau đó phạm giới, liền bị quỷ thần ám. Lúc ấy, Ưu bà di liền nói kệ: (ở đây có một người con trai của Ưu bà di thọ trai tám chi, tức là thọ Bát quan trai. Nhưng sau đó phạm giới nên bị quỷ thần ám. Lúc đó vị Ưu bà di đó liền nói kệ. Câu chuyện này thì quý vị coi “Ưu bà di tử”, tiếng Pali, [là] con trai của một Ưu bà di tên là Sānu. Chút nữa Thiện Trang sẽ quay lại câu chuyện này. Bây giờ đang nói theo kinh. Ưu bà di, tức là bà mẹ, nói kệ với con quỷ đó).

Ngày mười bốn, mười lăm,

Mồng tám mỗi phần tháng;

Tháng điềm hiện Thần thông,

Tám chi khéo chánh thọ.

Nơi trai giới thọ trì,

Không bị quỷ thần ám.

Xưa tôi hỏi mấy lần,

Thế Tôn nói điều này.

Đây là một đoạn kệ trong kinh nói rất rõ về tầm quan trọng của tu giới, giới này là giới Bát quan trai. Tức là ngày 14, ngày rằm, mùng 8 mỗi phần tháng (thật ra tháng hồi xưa ở Ấn Độ, chỉ có nửa tháng thôi, cho nên có ngày 14, 15 và ngày mùng 8) thọ giới Bát quan trai. Đối với người Cư sĩ thì phải tuân thủ như thế, cho nên là họ như thế. Và còn thêm nữa.

“Tháng điềm hiện thần thông”: điều này gọi là Tháng thần biến. Tháng thần biến là ba tháng: tháng Giêng, tháng Năm và tháng Chín, cũng phải thọ Bát quan trai nữa. Đây là theo Kinh Bồ Tát Giới, yêu cầu cao hơn, là tháng Năm, tháng Giêng và tháng Chín, ba tháng này do vua trời Tứ Thiên Vương đi xuống tuần tra nhân gian, cho nên là ráng mà thọ giới, tu Bát quan trai. Quý vị thấy tu như vậy mới được, mà thời nay có ai tu như vậy không? Cư sĩ nào tu được một tháng sáu ngày trai, tức là 14, 15, mồng 8, mà nhân đôi thì thành ra là còn hai ngày cuối tháng, và ngày 23. Tại chúng ta thọ tháng 30 ngày, còn tháng Ấn Độ là Hắc nguyệt và Bạch nguyệt, chia đôi ra. Cho nên đó là tu như vậy. Rồi ba tháng Thần biến nữa: là tháng Giêng, tháng Năm và tháng Chín. Như vậy là một năm có [rất nhiều ngày] tu Bát quan trai. Còn bây giờ mình tu không có bao nhiêu hết, cho nên mình không đắc quả là đúng rồi, không có gì lạ.

Ở đây nói rõ ràng, đây là lời trong kinh, ngày 14, 15, ngày mồng 8 mỗi phần tháng. “Tháng điềm hiện thần thông”: tức là Tháng thần biến. “Tám chi khéo chánh thọ”: tức là khéo mà thọ cho đúng về Tám chi, tức là Bát quan trai. ‘Nơi trai giới thọ trì, Không bị quỷ thần ám. Xưa tôi hỏi mấy lần, Thế Tôn nói điều này’.

Tức là bà này nói sao con bả lại bị quỷ ám. Trong khi đó hồi xưa, bả hỏi mấy lần rồi, đức Thế Tôn nói rõ ràng, nếu thọ giới Bát quan trai thì không bị quỷ thần ám, vậy sao con trai của bả bị quỷ thần ám. Ý là nói vậy. Quý vị thấy bí quyết để không bị quỷ thần ám là hãy thọ Bát quan trai, trong đoạn kinh này nói rõ như vậy. Cho nên có công đức hiệu quả như vậy đó. Cho nên người nào mà hay bị ma nhập gì đó, thì ráng biểu họ thọ Bát quan trai. Đây là trong kinh nói. Nhưng bà này thắc mắc là tại sao con của bả bị quỷ thần ám? Vì đoạn trên nói rồi, là do sau đó [con bả] phạm giới, thọ rồi mà phạm cho nên bị quỷ ám. Cho nên là những người bị quỷ ám là gì? Là giữ giới không được, nhớ nha, [đây] rõ ràng ở trong kinh đó. Đây là kinh tạng nha, quý thấy kinh này có câu chuyện trích tên là Sānu, bên Kinh Pali cũng có, chứ không phải Kinh A Hàm không [thôi].

Chúng ta coi thử con quỷ đáp làm sao.

Lúc ấy, Quỷ kia liền nói kệ (con quỷ cũng từ bi, nó cũng nói kệ lại):

Ngày mười bốn, mười lăm,

Và mồng tám mỗi tháng;

Ứng tháng thần túc tốt,

Tu tám chi chánh thọ.

Con quỷ cũng nói lại là ngày 14, 15 và mùng tám mỗi tháng, rồi vào Tháng thần túc (là Tháng thần biến), thì tu Tám chi chánh thọ ( tức là Bát quan Trai giới).

Sống trai giới thanh tịnh,

Khéo giữ gìn giới đức;

Không bị quỷ trêu đùa,

Lành thay, nghe từ Phật.

Tức là nó cũng khẳng định rằng, đúng rồi đó, tu như vậy là yên tâm, quỷ không có trêu đùa đâu. Đức Phật nói mà, con quỷ cũng nói vậy.

Theo những lời bà nói,

Ta sẽ thả con bà.

Ai có nghiệp chậm hoãn

Nhiễm ô hành khổ hạnh,

Phạm hạnh không thanh tịnh,

Trọn không được quả lớn.

Tức là con quỷ nói: đức Phật nói đúng rồi, cho nên theo những lời bà nói thì ta không dám hại con bà, mặc dù nó phạm giới, nhưng thôi, cũng thả luôn. Cho nên ai có nghiệp chậm hoãn, ý chỗ này nói nghiệp, thì không phải là nghiệp đâu, mà nghiệp này là nghiệp trì giới. Nghiệp trì giới của mình lỏng lẻo, không được thành công, thì trọn không được quả lớn.

Thí như nhổ cỏ may,

Nắm lỏng thì hại tay;

Sa môn hành ác xúc,

Tất sẽ đọa Địa ngục.

Tức là giống như mình đi nhổ cỏ may mà nắm lỏng, thì đứt tay. Quý vị biết cỏ may không? Cỏ may mà nắm chặt gốc thì không sao, nhưng nếu nắm lên một chút là xước tay. Cũng vậy, vị Sa môn mà làm ác xúc, tức là không giữ giới, thì tất sẽ đọa Địa ngục.

Thí như nhổ cỏ may,

Nắm chặt không hại tay;

Sa môn khéo nhiếp trì,

Tất đến Bát niết bàn.

Cũng vậy, nếu một người nhổ cỏ may mà nắm chặt, không tuột tay lên thì không đứt tay đâu. [Chỗ] ai có cỏ may thì biết, bây giờ chắc quý vị không biết cỏ may là gì, lên mạng tìm thử nha.

Sa môn khéo nhiếp trì,

Tất đến Bát niết bàn.

Khi ấy, Quỷ thần kia liền thả con của Ưu bà di này ra. Bấy giờ, Ưu bà di nói kệ dạy con (tức là may quá, cuối cùng con quỷ cũng thả ra, chứ không thì nó ám. Câu chuyện này chút nữa Thiện Trang sẽ kể chi tiết cho):

Nay con hãy nghe mẹ,

Nhắc lời quỷ thần nói.

Nếu có nghiệp chậm hoãn,

Nhiễm ô tu khổ hạnh,

Phạm hạnh không thanh tịnh,

Thì không được quả lớn.

Ý là bà mẹ nói lời con quỷ nhắc, là tại vì con tu không giữ giới thanh tịnh, cho nên không được quả lớn.

Thí như nhổ cỏ may,

Nắm lỏng thì hại tay.

Sa môn khởi ác xúc,

Tất sẽ đọa địa ngục;

Như nắm chặt cỏ may,

Tất tay mình không hại.

Sa môn khéo giữ gìn,

Tất đắc Bát niết bàn.

Cho nên giữ giới quan trọng là như vậy.

Khi ấy, con Ưu bà di tỉnh ngộ như vậy rồi, cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca sa, chánh tín xuất gia học đạo, sống không nhà, nhưng tâm không được vui, trở về nhà mình. Người mẹ từ xa thấy con liền nói kệ (tức là đứa con cũng khá, sau khi nghe xong cũng tỉnh ngộ, đi xuất gia, đắp áo ca sa, nhưng một thời gian sau lại trở về nhà, lại không vui, thì người mẹ tiếp tục nói con):

Lánh tục mà xuất gia,

Tại sao trở về làng?

Nhà cháy, của kéo ra,

Sao ném vào lửa lại?

Tức là giống như đi xuất gia rồi, tại sao lại trở về nhà? Nhà cháy, đem đồ hết ra ngoài rồi, tại sao lại ném vô trong nhà cháy nữa, cháy hết đồ thì sao? Ý [bà mẹ] nói như vậy.

Tỳ kheo con Ưu bà di kia nói kệ đáp (tức là lúc này người con thọ giới Tỳ kheo rồi):

Chỉ nghĩ mẹ mạng chung,

Còn mất không gặp nhau;

Nên trở về thăm viếng,

Sao thấy con không vui?

Ý là người này đi xuất gia rồi mà nhớ mẹ, nghĩ đến mẹ sau này chết sẽ không gặp nhau, cho nên trở về nhà thăm viếng.

Lúc ấy, người mẹ Ưu bà di nói kệ đáp:

Bỏ dục mà xuất gia,

Trở về muốn thụ hưởng;

Cho nên mẹ lo buồn,

Sợ bị Ma lung lạc.

Sau khi Ưu bà di đã giác ngộ con mình như vậy, như vậy rồi, người con trở lại chỗ thanh vắng, tinh cần tư duy, đoạn trừ tất cả Phiền não Kiết phược, chứng đắc quả A la hán.

Quý vị thấy kết quả cuối cùng vẫn là kết thúc tốt đẹp, mặc dù trầy trật. Vị này tu hành mới đầu bị quỷ ám [do] phá giới, rồi đi xuất gia một thời gian thì trở về, rồi bà mẹ nói nữa, cuối cùng cũng phải đi vô, quần quần vậy đó. Cho nên tu hành cũng gian nan, nhưng cuối cùng cũng đắc quả A la hán, đoạn trừ hết tất cả Phiền não, Kiết phược, chứng được quả A la hán.

(Kinh 1239. Quỷ Ám Kinh Tạp A Hàm).

Nếu quý vị nghi ngờ về Kinh này, thì có chú thích đây, tương đương với kinh nào ở trong Tạng của Pali, thì lúc nữa coi.

Nhân đây thì Thiện Trang kể câu chuyện này, trong Kinh Pali, Thiện Trang cũng đã tham khảo. Coi Kinh Pali thì câu chuyện này dài hơn, nằm trong Tích Truyện Pháp Cú, thực ra là trong Tiểu Bộ Kinh.

Câu chuyện này dài hơn, có một bà, có đứa con đi xuất gia, rồi sau đó buồn quá bỏ trở về nhà. Khi đi xuất gia mới làm Sa di thôi, chứ không phải làm Tỳ kheo. Làm Sa di nhưng có tài năng, thuyết pháp rất hay, và được rất nhiều người ưa chuộng, nói chung rất nhiều người thích nghe.

Vị này do tu có công đức như vậy, nên vị này cũng thường xuyên nhớ hồi hướng đến những người thân của mình, trong đời này và đời trước. Trong đó có một con quỷ, thực ra con quỷ đó là mẹ của vị Sa di đó ở đời trước, nên cũng nhận được sự hồi hướng đó. [Vì] nhận được hồi hướng đó, nên được rất nhiều lợi lộc, được người ta chăm sóc chu đáo, tức là được chúng quỷ chăm sóc. Còn những con quỷ khác cũng được hưởng như vậy.

Vị Sa di đó mới đầu nhỏ tuổi, theo năm tháng thì vị đó lớn lên. Khi lớn rồi thì nhiễm trần, bắt đầu thích chuyện gia đình, chuyện yêu đương gì đó, nên thoái tâm, không tu nữa và đi về. Đi về nhà, bà mẹ mới nấu cơm cho con, nói chung cũng khuyên con, đang đi tu mà sao bỏ về nhà, khuyên đi khuyên lại, nhưng đứa con không chịu [nghe]. Bà mẹ đành đi nấu cơm, còn đứa con thì lên ghế ngồi hay nằm gì đó.

Lúc đó đám quỷ thần kia quán sát, không biết ông này đi đâu rồi, mà không thấy hồi hướng cho mình. Cho nên quỷ mẹ (mẹ của ông đời trước), nghĩ chắc là [con mình] về, đã thoái tâm và hết tu rồi, [vì vậy] mình mất lợi ích, không được hồi hướng nữa, nên mình phải tới để độ nó. Độ bằng cách nào? Đang thấy ổng ngồi trên đó, giới không còn thanh tịnh, tại vì về rồi, giới không thanh tịnh nên nhập vô được. Bắt đầu cho ổng lăn từ trên ghế xuống đất, rồi khóc la gì đó v.v... Bà mẹ sợ quá, hỏi tại sao? Con quỷ mới nói bài kệ giống như nội dung vừa rồi, nói là: Tôi là quỷ, thế này thế kia, do con bà như vậy, như vậy.

Bà mẹ lo [cho] con mình quá, không biết phải làm sao. [Con quỷ] kêu: “Lát nữa tôi xuất ra rồi, bà hãy nói lại với con bà như vậy, như vậy”. Nội dung giống tương tự như bài kệ trên. Sau khi xuất ra, bà mẹ nói đúng [lại] như vậy, xong rồi khuyên đứa con. Đứa con trở lại tu tập, thọ giới Tỳ kheo, tu hành sau đó một thời gian thì đắc quả A la hán. [Về việc] đắc quả A la hán, thì trong tạng Pali không nói, trong Kinh Nikaya cũng không thấy nói, mà chỉ nói tới đoạn đi tu tiếp thôi.

Nhưng rõ ràng câu chuyện đó khai thị cho chúng ta rất nhiều: Thứ nhất là giữ giới thì không bị quỷ ám, rồi giới Bát quan trai phải thọ như thế nào, phải giữ như thế nào. Trong vòng một tháng là phải thọ sáu ngày, rồi ba Tháng thần biến nữa, theo Bồ tát giới là phải thọ ba tháng: tháng Giêng, tháng Năm và tháng Chín.

Rồi ngoài ra tu hành, quý vị thấy nếu phạm giới hay phá giới, thì dễ bị quỷ ám. Ở đây nói nếu quay trở lại tu thì vẫn đắc quả A la hán. Chúng ta thấy rõ ràng vấn đề này là để quý vị lỡ phạm. Nếu căn cứ vào nội dung câu chuyện, thì chúng ta thấy người này cũng không phạm giới trọng nào, chỉ phạm những giới nhỏ. Cho nên sau này xuất gia thì đắc A la hán. Đó là chúng ta cũng hiểu thêm về Giới luật. Quý vị, nếu ai chưa học Giới luật, thì cố gắng nghe bộ Tại Gia Luật Yếu Quảng Tập, để hiểu hơn và tu tập, vì Giới luật quan trọng.

[Tiếp theo] Thiện Trang xin chia sẻ thêm một chút pháp hành nữa, đó là:

7 Pháp Làm Cho Chánh Pháp Tăng Trưởng Không Bị Tổn Giảm (1)

Đây là bảy pháp thứ nhất đánh số một, bữa khác sẽ đánh số hai, số ba.

“Này các Tỳ kheo, lại có bảy pháp làm cho Chánh pháp tăng trưởng không bị tổn giảm.

1. Có tín tâm, tin đức Như Lai, Chí Chân, Chánh giác, đủ mười đức hiệu. Đầu tiên mình phải có niềm tin, tin ai? Tin Phật giùm đi, tin Phật là đức Như Lai, hoặc là Chí Chân tức là chân thật nhất, rồi Chánh giác, đủ mười đức hiệu.

2. Có tàm, biết hổ với điều thiếu sót của mình. Mình phải có tàm, có quý. Ở đây nói là phải biết hổ, biết thẹn, với những điều thiếu sót của mình.

3. Có quý, biết thẹn với việc ác mình đã làm. Điều này mà mình không biết thì không tu được, Chánh pháp của mình sẽ bị tổn giảm. Cho nên mình phải biết mình thiếu sót điều gì, mình đã làm việc sai gì, mình phải biết hổ, biết thẹn.

4. Đa văn, những điều đã được thọ trì đều thiện xảo ở đoạn đầu, đoạn giữa và đoạn cuối, nghĩa và vị thâm áo, phạm hạnh viên mãn, thanh tịnh không cấu uế. Quý vị nhớ là phải đa văn nha, đa văn chứ không phải học kiểu: thôi tôi biết bao nhiêu đó được rồi. Không phải! Phải học đa văn. Đa văn có hai nghĩa: [một] nghĩa là mình hiểu điều nào [phải] cho rõ ràng, thấu suốt.

Bây giờ nhiều người đề xướng “nhất môn thâm nhập, trường thời huân tu”, nhưng nếu họ đa văn thì cũng được. Đa văn là môn đó quý vị học cho thấu suốt, kinh của Phật pháp, một kinh là tất cả kinh, thì cũng được. Nhưng Thiện Trang check (kiểm tra) qua thì thấy không ổn, tại vì hiện tại, Thiện Trang thấy những người học như vậy, đa phần là học bị sai, học một hồi không khớp với kiến thức của Phật dạy. Ví dụ như kiến thức rất căn bản về Tứ đế v.v… rồi những kiến thức căn bản, ngay cả giáo nghĩa căn bản thôi cũng sai bét, thì làm sao có thể nói mình đa văn được. Cho nên đa văn kiểu nhất môn thâm nhập là không ổn. Nếu có người phải thật giỏi, họ dạy một môn mà thông được các môn khác, thì quý vị học một môn, vẫn đa văn.

Còn đây mình học một môn, mình cứ nói một bộ kinh v.v… nhưng mình học một hồi sai bét so với kinh Phật. Những kiến thức căn bản, nào là quả vị tu chứng, nào đoạn Phiền não, nào là giáo lý Ngũ uẩn, rồi Thân kiến, Biên kiến v.v... cũng sai hết. Những kiến thức rất căn bản, như Chánh kiến là gì v.v… cũng sai nữa, thì thôi, chúng ta không dám nói nha.

Thiện Trang khuyên quý vị, những người như vậy nên coi lại. Ví dụ như hồi xưa Thiện Trang thấy, mình cứ học Tam muội là gì, rồi Chánh định là gì. Cứ dịch ra Tam muội là Chánh định, Chánh thọ, nhưng trong kinh không phải nói như vậy. Thiện Trang kêu: “Sao kỳ vậy?” Sau này Thiện Trang mới biết, phát hiện ra rằng, có rất nhiều kiến thức mà xưa nay mình học, không phải với một người, mà nhiều người, đều không chính xác so với kinh. Lý do là những người đó cũng chỉ được học lại, hoặc người ta tự suy diễn theo thuật ngữ đó, rồi bắt đầu đoán nghĩa, chữ Hán như vậy nên mình giải như vậy thôi. Chứ thực ra đức Phật giải kiểu khác, đức Phật giải hết trong kinh rồi, những kiến thức căn bản đó đức Phật giải hết trong Kinh A Hàm, Kinh Nikaya rồi. Mà mình không học, mình tự suy luận, mình tự giải theo ý nghĩ của mình, thành ra trật. Rồi mình truyền cho đời sau, đời sau truyền tiếp, truyền tiếp, truyền một hồi đi đâu [luôn].

Nên bây giờ tại sao có rất nhiều kiến thức Phật pháp, mình nghe thầy này khác, nghe thầy kia lại khác, là tại vì điều đó. Tức là thầy này dẫn theo hướng này, thầy đó hiểu sao [thì] giảng theo hướng [của] ổng, ổng lấy thuật ngữ đó rồi giảng theo điều đó. Ví dụ Chánh kiến là gì, [thì] ổng giảng theo ý hiểu của ổng. Thầy kia cũng vậy, Chánh kiến là gì, thì cũng giảng theo ý hiểu của ổng. Cho nên hai ông giảng một hồi đi đâu luôn, nên mình nghe không khớp. Còn nếu quý vị nghe người nào giảng đúng theo trong kinh, thì chỉ có một kiến thức đó. Phật giảng như vậy, hoặc Đệ tử của đức Phật giảng như vậy, mình học y chang vậy, là đúng.

Đó là do thời Mạt pháp, người học thì ít mà người giảng thì nhiều. Tức là không chịu học mà ra làm Pháp sư, biết gì đó rồi lên giảng nghiễn. Còn chúng sanh thì chấp, Đệ tử theo thầy đó ‘tiên nhập vi chủ’, vô đó là sống chết với thầy đó luôn. Cho nên họ không thoát ra được, rồi cố bảo vệ thầy tới cùng, tôn vinh thầy lên mức độ nào đó. Cho nên là nguy hiểm lắm.

Thiện Trang khuyên, nếu quý vị có thời gian thì quý vị hãy coi Kinh A Hàm, Kinh Nikaya, rất nhiều kiến thức được đức Phật giảng, và có thời gian nữa thì quý vị nên coi kinh điển Đại thừa. Bởi vì kinh điển Đại thừa cũng rất hay, không thể bỏ kinh nào hết. Hãy học tất cả và khi quý vị học đến mức độ nào đó thì quý vị sẽ hiểu được: À, kinh hay lắm!

Mới đầu quý vị coi [thì thấy] khó lắm, khó cực kỳ, nhưng Thiện Trang đã chia sẻ cho quý vị rất nhiều kiến thức trong thời gian qua rồi. Với nền tảng Thiện Trang cung cấp cho quý vị, bây giờ [khi] nghe Kinh A Hàm, Kinh Nikaya thì quý vị sẽ hiểu được, không khó nữa. Bởi vì những kiến thức nào là Sơ quả, Nhị quả, Tam quả, Tứ quả, nào là bất hoại tịnh đối với Phật, bất hoại tịnh đối với Pháp, bất hoại tịnh đối với Tăng, v.v…. Những kiến thức [cơ bản] từ từ Thiện Trang đều cung cấp. Rồi Ngũ uẩn v.v… Khổ, Không, Vô thường, vô Ngã, những kiến thức đó được lặp đi lặp lại rất nhiều. Cho nên quý vị nghe thì sẽ hiểu, và từ từ quý vị có Chánh kiến.

Còn không, mình học hoài, mình sẽ bị rớt vào Tà kiến, vì học sai với giáo pháp của Phật. Mà đã Tà kiến thì không thể nào chứng quả Thánh được, nên nhớ vậy! Mình càng học, mình càng nghi. Vì sao? Vì mình học sai. Ráng lên nha! Thời nay là kinh sách được dịch đầy đủ rồi, [quý vị] ráng học. Không cần biết chữ cũng được, không cần biết ngoại ngữ, nào là tiếng Pali hay là Sanskrit hay là Hán cổ, quý vị vẫn học được. Những người biết là để tra cứu, để coi, để so sánh.

Như Thiện Trang thì thấy có những chỗ Thiện Trang nghi: À! Hình như người ta dịch có vấn đề, thì Thiện Trang mới phải tra lại, coi lại bản gốc. Hình như chỗ này không thông, thì Thiện Trang coi bản gốc. Thiện Trang còn coi A Hàm với Nikaya, vì tương ưng nhau mà, coi bên này xong rồi coi bên kia nữa. Tại vì [Thiện Trang] duyệt cả hai bên rồi, cho nên biết đoạn này [bên kinh này] tương ưng với đoạn nào bên [kinh kia], đoạn này là đoạn nào của Kinh Nikaya, của Kinh A hàm, thì từ đó mình so sánh.

Đó là những người hơi thiên về học giả. Còn quý vị là hành giả, quý vị học vậy được rồi. Tại vì sai sót ít lắm, không nhiều đâu, và sự sai sót đó không đáng kể. Bởi vì ở chỗ này sai, thì chỗ khác sẽ đúng. Tại vì những vấn đề quan trọng thì đức Phật sẽ nói nhiều lần. [Quý vị] nên cố gắng học nha! Chứ đừng có tự phụ, kêu: “Ôi, tôi học không nổi”.

Điều thứ tư này, để Chánh pháp tăng trưởng không bị tổn giảm, là phải đa văn, mình hiểu được ‘nghĩa vị thâm áo rồi phạm hạnh viên mãn, thanh tịnh không cấu uế’. Tức là mình phải tu cho tốt, giữ giới.

5. Siêng năng cần khổ, bỏ ác tu thiện, chuyên tâm tập luyện mãi không ngừng. Ở đây mình phải siêng năng, phải chịu khó, chịu khổ, rồi bỏ những việc ác để làm những việc lành. Ở trong Kinh Vô Lượng Thọ gọi là “khử ác tựu thiện” hay “cải vãng tu lai, ” rồi tập luyện mãi [không ngừng].

6. Điều đã học tập được, ghi nhớ mãi không quên. Điều nào học rồi thì cố gắng nhớ, ôn đi ôn lại những điều căn bản, để mình học điều nào thì mình nhớ điều đó, mình xài điều đó, chỉ cần vậy thôi. Quý vị cứ thấy những điều quan trọng [thì] Thiện Trang hay đức Phật cũng nói đi nói lại, nói nhiều lắm. Quý vị cứ nghe hoài, nhớ hoài, và hành bao nhiêu đó là quý vị có thành tựu rồi.

7. Tu tập trí tuệ, biết pháp sinh diệt, hướng đến con đường xuất ly của Hiền Thánh, dứt sạch gốc khổ. Điều này là phải tu tập trí huệ, bởi vì trí huệ quan trọng. Biết pháp sinh diệt, tức là biết các pháp thế gian là do sinh do diệt, nên không tồn tại mãi mãi; mà mình phải hướng đến con đường xuất ly, tức là ra khỏi thế gian của bậc Hiền, bậc Thánh; rồi dứt sạch gốc khổ. Mình phải nhắm tới đó, quý vị [nhớ] bảy điều này.

Với bảy pháp như thế thời Chánh pháp tăng trưởng không bị hao tổn”.

(Trích từ Kinh Du Hành Thuộc Trường A Hàm).

Điều này quý vị có thể coi trong Kinh Nikaya cũng có thôi, Kinh Nikaya gọi là Kinh Đại Bát Niết Bàn, Kinh Du Hành ở bên Trường A Hàm, thì hai kinh này đều có. Và không chỉ có bảy pháp này đâu, mà còn nhiều bảy pháp khác nữa, để bữa khác Thiện Trang sẽ giới thiệu bảy pháp khác. Quý vị cố gắng làm theo điều này, thì chúng ta sẽ được lợi ích. Và Chánh pháp tăng trưởng tức là tăng lên, lớn mạnh lên, không bị hao tổn. Còn nếu làm ngược lại thì chắc chắn sẽ bị hao tổn.

Thiện Trang trích thêm, đây cũng là một pháp hành nữa, đó là:

Yếu Tố Làm 5 Triền Cái Tăng Thêm

[5 Triền cái] là tu Thiền chỉ đúng không ạ? Thật ra là tu Thiền quán nữa, tu Thiền quán mà có năm Triền cái thì sẽ không tốt, tu không được. Năm Triền cái là gì, thì đoạn này chính là cách để làm sao tăng thêm, tăng thêm là không tốt, thì mình giảm ngược lại cho tốt. Đoạn này đức Phật nói luôn:

Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Phật ở trong vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ Đà, nước Xá Vệ. Bấy giờ đức Thế Tôn bảo các Tỳ kheo: “Có năm triền cái, bảy giác chi, có thức ăn, không thức ăn. Nay Ta sẽ nói. Hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì các ngươi mà nói.

Năm Triền cái là chướng ngại để vào các tầng định, thiền. Còn bảy giác chi là ngược lại, giúp cho tu tập. Hôm nay Thiện Trang chỉ giới thiệu năm Triền cái thôi, còn bảy giác chi thì để bữa khác. Lần sau sẽ giảng bảy giác chi là gì, rồi làm sao tăng được bảy giác chi, thì ở trong đoạn kinh này chính là nói điều đó luôn. Nhưng Thiện Trang chỉ cắt đoạn đầu nói về năm Triền cái thôi.

Thí như thân thể phải nhờ vào thức ăn mới tồn tại, chứ chẳng phải không nhờ thức ăn. Cũng vậy, năm triền cái nhờ vào thức ăn mới tồn tại, chứ chẳng phải không nhờ thức ăn.

Năm Triền cái là gì, thì đoạn này nói luôn, tại sao có năm Triền cái, phải có thức ăn để cung cấp năng lượng cho nó. Vậy chúng ta muốn tu Thiền, thì chúng ta phải dứt được năm Triền cái, thì chúng ta mới tu Thiền, tu Định được, tu tập mới được. Còn nếu ai có năm Triền cái là tu không được đâu. Cho nên ở đây chúng ta phải coi nguồn cung cấp năng lượng của nó là gì, tức là thức ăn của nó là gì. Chỉ cần biết được gốc của nó là từ đâu, mà mình cắt nguồn.

Giống như mình biết đứa con mê chơi game, nó đi chơi một ngày 10 tiếng ở quán game, thì mình phải biết là nguyên nhân do đâu mà nó có thể đi chơi 10 tiếng một ngày, và mình biết là do nó có tiền thì mới trả được. Vậy chỉ cần tra tiền đó là từ ai: cha cấp, anh em cấp hay là mẹ cấp, hay bà nội, bà ngoại cấp, hay là nó đi ăn cắp. [Mình] biết được, cắt tiền đó [là] xong, là nó không đi chơi được nữa.

Cũng vậy, nếu muốn không bị [tham], hôn trầm (ngủ gục), sân hận, phóng dật [trạo hối], hoài nghi, thì chúng ta [phải] cắt nguồn lương thực (thức ăn) của năm món đó đi. Đức Phật ý nói ví dụ như vậy, chúng ta sẽ dễ dàng [hiểu được]. Và đây là lời trong kinh, Thiện Trang cố gắng giảng toàn là lời kinh Phật thôi. Quý vị không thể nói là Thiện Trang giảng theo ý của Thiện Trang được, đây là lời Phật, quý vị không nghe thì quá đáng tiếc thôi. Cho nên là cố gắng nghe nha!

Đức Phật nói là ‘giống như thân thể thì nhờ thức ăn mới tồn tại. Cũng vậy, năm Triền cái nhờ vào thức ăn mới tồn tại, chứ chẳng phải không nhờ thức ăn’.