Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận

Tạm dịch: Đã tán thán đức của đức Phật rồi, tiếp theo lại kính lễ lần nữa. Kính lễ bậc thầy như Lý như thế: là cúi đầu chạm chân, nên gọi là kính lễ. Bậc có đầy đức Tự lợi và Lợi tha như ở trước, nên gọi là như thị. Như sự thật không có điên đảo mà truyền dạy khuyên nhủ khích lệ, gọi là như Lý sư. Bậc thầy như Lý là hiển bày đức Tự lợi và Lợi tha, có thể phương tiện thuyết Chánh pháp đúng như Lý, từ bùn lầy sinh tử, cứu giúp chúng sanh ra khỏi đó, [chứ] không phải thuận theo uy lực và nguyện cùng Thần thông.

禮 如 理 師，欲 何 所 作？對 法 藏 論，我 當 說 者，教 誡學 徒，故 稱 為 論。其 論 者 何？謂 對 法 藏。何 謂 對 法？頌曰：

Lễ như Lý sư, dục hà sở tác? Đối Pháp Tạng Luận, ngã đương thuyết giả, giáo giới học đồ, cố xưng vi luận. Kỳ Luận giả hà? Vị Đối Pháp Tạng. Hà vị Đối Pháp? Tụng viết:

Giải:

#Lễ như Lý sư, dục hà sở tác: Tức là kính lễ đối với bậc thầy Như Lý, bậc Sư Như Lý dùng điều gì thì sẽ làm; #dục là sẽ, sẽ làm những điều gì. Bây giờ chúng ta kính lễ chúng ta làm gì? Thường chúng ta quỳ lạy, không! Ở đây không phải như vậy.

#Đối Pháp Tạng Luận, ngã đương thuyết giả: Ở đây đối với bộ luận Đối Pháp Tạng, tức là bộ luận chính xác về Tạng Pháp, thì con sẽ nói về bộ luận đó.

Tức là ngài Thiên Thân sẽ nói về bộ luận để trả lại kính lễ thầy là phải tuyên thuyết pháp. Chứ không phải bây giờ mình kính lễ là vô lạy lạy, không phải! Mà mình phải tuyên dương giáo pháp của Phật đó là kính lễ.

Tức là làm bằng hành động cụ thể, bây giờ có nhiều người chúng ta chỉ có nói thôi, nói con kính lễ thầy mà không thực hành theo thầy là không kính lễ. Thầy dạy mình không làm theo, kính lễ Phật mà mình không làm theo, mình phải tuyên truyền lời dạy của Phật, đấy mới là thực tế. Chứ không nói ôi con lễ thầy, v.v… con kính thầy lắm, v.v… con tôn Sư lắm, mà thực tế mình làm điều ngược lại, mình không làm, đó là không kính lễ, đây là sự khác biệt. Còn nếu quý vị kính lễ kiểu kia thì thành mê tín, cho nên ngài Thế Thân ngài làm Luận này để đáp lại sự kính lễ, ngài thể hiện sự kính lễ.

#Giáo giới học đồ: tức là #giáo là dạy; #giới là khuyên răn. Tức là con sẽ khuyên dạy học trò; #học đồ: tức là học trò, ngài Thế Thân ngài sẽ mong dạy học trò để ngài thể hiện sự kính lễ đối với Phật.

#Cố xưng vi luận: cho nên gọi là luận.

#Kỳ Luận giả hà: tức là luận này là gì, luận này tên là gì.

#Vị Đối Pháp Tạng: là luận Đối Pháp Tạng, tên là Đối Pháp Tạng; #đối là chính xác, Pháp Tạng chính xác.

#Hà vị Đối pháp: thế nào gọi là Đối pháp, tức là Đối pháp là gì, giải thích chữ đó.

#Tụng viết: Tụng viết thì để bài kệ thứ hai sẽ giải thích thế nào.

Tạm dịch: Kính lễ đối với bậc như Lý sư, thì sẽ làm thế nào? Là đúng với Luận về tạng giáo pháp, con sẽ nói về điều ấy, khuyên dạy học trò, nên gọi là luận. Luận này tên gì? Là Đối Pháp Tạng. Thế nào là Đối Pháp? Kệ tụng rằng:

Hôm nay chúng ta tạm dừng học ở đây, nói chung mới đầu [chỉ] mang tính giới thiệu, nội dung đầu tiên chưa vô phần Chánh kinh, chưa nói về giáo pháp nào, bắt đầu vô các pháp Hữu vi, các pháp Vô vi, v.v… thì mới bắt đầu vô bộ luận này. Giống như bên Bách Pháp Minh Môn Luận cũng chia ra các pháp Hữu vi và Vô vi. Bách Pháp Minh Môn Luận có sáu pháp Vô Vi thì trong bộ luận này không có nhiều như vậy, chia ít hơn. Trong các bộ luận khác thì chia nhiều hơn, mỗi cách chia thì chúng ta chưa tới phần đó.

Hiện tại chúng ta mới [tới] phần giới thiệu, cho nên chưa hấp dẫn lắm, quý vị thông cảm, Thiện Trang sẽ tranh thủ những phần này Thiện Trang sẽ giảng chậm lại, nhưng Thiện Trang sẽ đem phần tâm đắc từ những bộ luận như này, A Tỳ Đàm này để chia sẻ ví dụ như hôm nay chúng ta sẽ học thêm Câu Sanh duyên quý vị hiểu được duyên hệ là sự liên hệ giữa các duyên mà liên hệ, #liên là liên hệ; #hệ là duyên liên hệ.

Còn vấn đề hồi nãy Thiện Trang đưa ra câu hỏi, bây giờ Thiện Trang trả lời. Tức là có người cầm búa vào đập tiệm đó, đập nát hết tất cả nhưng có một thứ họ không đập được nát, đó chính là cái búa. Tại vì mình đang hỏi sự kiện sự tướng thôi, cái búa là không bị đập nát tại vì nó đập nát tất cả, nhưng không đập nát cái búa, cái búa vẫn còn nó mới đập nát cái khác, đó là nói về sự tướng.

Còn nói về ý nghĩa là gì? Ý nghĩa là quý vị có thể làm tất cả các việc nhưng có một điều chúng sanh thường không làm được đó là Vô ngã. Có nghĩa là mình có thể làm bao nhiêu thứ, phá vỡ bao nhiêu thứ, mình có thể cầm búa, tức là mình có thể dùng mình để làm bao nhiêu việc. Nhưng một điều Vô ngã, phá ngã là chính bản thân mình [lại] không làm được, điều khó nhất của người tu hành, công án đó nói vậy. Tức là mình làm Vô ngã là một điều khó, mình có thể dùng sức mạnh để đập vỡ tất cả các đồ đạc trong tiệm đó là đã giỏi rồi. Nhưng điều quan trọng cuối cùng phá Ngã thì là khó.

Vì vậy bộ luận này học chín phẩm, phẩm cuối cùng mới là phá Ngã, phá chấp Ngã, quý vị nhớ không? Ở trong mục lục đó. Cho nên cái búa đó là cái Ngã của mình, để phá Ngã chúng ta phải học tám phẩm, rồi phẩm cuối cùng mới bàn về phá Ngã. Có nghĩa là mình nói Vô ngã không dễ, mình phải học, mình hiểu từng chút từng chút từ đầu, rồi cuối cùng mình mới phá được Ngã.

Đó là bộ môn Tiệm tu, Tiệm tu thì ai ai cũng có thể thành tựu, còn đốn tu tức là những người căn Tánh nhiều đời nhiều kiếp họ tu rồi cho nên họ vào là phá Ngã luôn, đấy là nội dung này.

Hôm nay chúng ta đã chia sẻ hết rồi, hẹn quý vị vào có lẽ là tuần sau chúng ta có duyên chúng ta sẽ học tiếp, Thiện Trang sẽ chia sẻ tiếp. Mỗi lần chia sẻ nếu chưa vào nội dung phần kinh văn, phần Chánh văn mà chỉ có phần giới thiệu thôi thì Thiện Trang sẽ lại chia sẻ phần A Tỳ Đàm bên Nam Truyền và những bộ luận khác để những tâm đắc, những nội dung nào mà quý vị có thể hiểu được thì Thiện Trang giới thiệu phần. Tất nhiên là nhiều lắm không thể giới thiệu hết được và Tạng A Tỳ Đàm là tạng khó chịu nhất. Bởi vì học vô là phải học nắm rõ từng chi tiết một. Mình làm việc gì tương ưng với bao nhiêu Tâm sở, bao nhiêu Tâm vương v.v… Tâm vương Tâm sở nào rồi từ đó mình mới chia chẻ ra thì mình mới tu được.

Còn nếu không thì mình học vui vui vậy thôi, nói đã đã vậy nghe cũng sướng tai, có được ít lợi ích, nhưng không phải lợi ích lớn. Cho nên quý vị cố gắng, hôm bữa Thiện Trang cung cấp cũng có nhiều điều rồi, hôm nay cung cấp thêm cho quý vị nữa và hôm sau Thiện Trang sẽ giải đáp cho quý vị làm sao để mình tu được cái Tam nhân, đầu thai bằng tâm tam nhân thì mình mới học từ từ mỗi lần mình nâng cấp một chút. Còn bây giờ mình mới vô mà mình đưa nhiều quá thì quý vị không nắm được.

Như vậy người học phải có thứ tự, phải có siêng học, phải cố gắng học là nắm bài trước và nắm bài sau, chứ còn mình học xong rồi quên mất là dần dần không có nhớ đâu quý vị. Quý vị phải nhớ những nội dung đó, về sau này mình học vô Tâm Sở v.v… học đủ các pháp, Sắc pháp mà quý vị không nhớ là quý vị nghe đằng sau quý vị không hiểu đâu. Thiện Trang cố gắng giảng chậm, giảng rõ ràng, giảng nhắc đi nhắc lại một vấn đề đó cho nên người [có] căn tánh chậm chút cũng nghe được, miễn là kiên trì nghe thôi.

Dạ hôm nay thời gian hết rồi cho nên hẹn quý vị vào buổi khác, chúng ta hồi hướng:

Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn

Pháp môn vô lượng thệ nguyện học

Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành!

Nguyện đem công đức này

Hướng về khắp tất cả

Đệ tử và chúng sanh

Đều sớm thành Phật đạo

A Mi Đà Phật!

Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận - Bài 3: Phẩm 1 - Phân Biệt Giới - Buổi 3

Giảng giải: Thầy Thích Thiện Trang

Giảng ngày: 26.06.2024

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Nam Mô A Mi Đà Phật!

Kính chào toàn thể quý vị đồng tu! Hôm nay là thứ Tư, chúng ta gặp nhau trong loạt bài chia sẻ về Luận Câu Xá. Đây là một môn học về Duy Thức Pháp Tướng. Nếu như nói về Phật pháp Bắc truyền thì gọi là Duy Thức. Nếu nói về Phật giáo Nam truyền thì gọi là Vi Diệu Pháp. Pháp này là pháp vi diệu, bởi vì đi vào sâu, vào giáo pháp một cách rốt ráo nhất có thể. Và chúng ta tuy chưa học được nhiều nhưng qua hai buổi vừa rồi Thiện Trang đã chia sẻ với quý vị, quý vị cũng cảm nhận được là môn này cực kì hay và đáng để học, đúng không ạ?

Tại vì mình học thì mình biết rõ được con người của mình, biết rõ được lộ trình tu chứng, lộ trình tu tập và biết rõ được mình tu mình đang ở đâu, mình đang ở vị trí nào, mình cần tu điều gì. Mình cần tu trên tâm như thế nào, trên sự như thế nào. Môn này là môn cung cấp đầy đủ nhất. Thiện Trang rất tin rằng, do thấy hấp dẫn như vậy nên rất nhiều người đã tìm vào các sách về Luận Câu Xá hay là A Tỳ Đàm để tìm đọc. Và quý vị sẽ kết luận rằng quá khó. Tại sao vậy? Vì môn này không dành cho những người tầm thường. Nếu như là tay mơ, mình không có nền tảng thì quý vị đọc vào không hiểu. Bởi vì vậy nên cần có người giảng. Người giảng cũng là người phải biết khá khá một chút, không biết khá khá là không biết đường học luôn.

Thiện Trang cũng xin chia sẻ với quý vị là môn này Thiện Trang cũng học lâu rồi, sau này Thiện Trang học thêm của Nam truyền nữa để bổ sung vào, thì thấy mình chia sẻ vừa cả Nam truyền và Bắc truyền vào thì rất được lợi ích. Chúng ta sẽ được lợi ích rất nhiều.

Quý vị thấy giống như bữa trước mình được học về các duyên, mình được học ba duyên trong 24 duyên hay là trong 52 duyên, gồm: Tiền sanh duyên, Hậu sanh duyên và Câu sanh duyên. Tiền sanh duyên là gì? Điều này rất quan trọng nếu chúng ta nắm được thì chúng ta sẽ dễ dàng để tu hành. Tiền là trước, Tiền sanh duyên là cái gì xuất hiện ở trước mà nó tác động làm duyên, nó ảnh hưởng đến cái đằng sau, thì cái đó gọi là Tiền sanh duyên. Hôm bữa Thiện Trang lấy ví dụ giống như: vì có mẹ mình ra đời mà mình mới ra đời, như vậy mẹ mình trở thành Tiền sanh duyên của mình. Như vậy đó là một cái tác động.

Hậu sanh duyên là gì? Hậu sanh duyên là những cái gì mặc dù nó chưa xuất hiện, nhưng nó có thể ảnh hưởng đến cái trước nó. Điều đó thông thường mình không được học, nhưng mà thực sự có như vậy. Ví dụ vì mình muốn cất căn nhà, căn nhà chưa có nhưng mà mảnh đất phải được dọn dẹp, được mua, được sửa chữa v.v.... Như vậy căn nhà chưa có, nó trở thành Hậu sanh duyên.

Điều thứ ba là có hai điều cùng có mặt đồng thời để giúp đỡ lẫn nhau, ví dụ như vợ chồng. Khi có vợ có chồng trong một đám cưới, cô dâu chú rể thì phải có hai người mới giúp đỡ nhau thành tựu được, thành vợ chồng. Đó gọi là Câu sanh duyên, đây là căn bản.

Chúng ta học được như vậy để chúng ta hiểu được rất nhiều điều, tu hành là mình biết ở trên cuộc đời này chúng ta có rất nhiều duyên chi phối, mà trong nhà Phật hay nói là mọi việc ở đời do duyên mà có. Mà đã do duyên thì bị ràng buộc, bị lệ thuộc, như thế thì khổ. Tại vì không tự tại.

Cho nên bậc Thánh các ngài hiểu rõ những điều đó, các ngài muốn ra khỏi dòng đời, ra khỏi vòng trói buộc. Đó gọi là Niết Bàn, là tịch tĩnh an vui. Đấy là con đường tu hành. Bởi vì trong đời, mình rất nhỏ bé, một cái duyên rất nhỏ có thể ảnh hưởng đến mình, nhiều cái rất đơn giản thôi. Ví dụ như chúng ta hàng ngày uống một ly nước, uống nước bình thường không có chuyện gì. Nhưng ngày nào đó vô tình một đứa trẻ con trong nhà bỏ một cái gì đó, rắc một cái gì đó vô. Nó lượm đâu bịch thuốc muỗi hay cái nhang muỗi rảy vô trong cái ly đó mà mình không biết. Mình uống vô một phát rồi sau đó thì cả cuộc đời mình không biết đi về hướng nào. Có nghĩa là sự việc ở đời có nhiều việc rất nhỏ, nhưng nó tác động rất lớn. [Vậy] chúng ta nhìn nhận được gì?

Chúng ta tu hai phương diện: phương diện thứ nhất là cái ta của chúng ta sẽ nhỏ đi, bởi vì biết rằng ta chẳng là gì trên cuộc đời này cả. Bởi vì chúng ta phụ thuộc quá nhiều duyên. Ví dụ như Câu sanh duyên, quý vị và Thiện Trang đang cùng tạo lên lớp học này. Thiện Trang chia sẻ, quý vị nghe thì mới có lớp học này. Nếu như không có quý vị, có mình Thiện Trang giảng không có ai coi là cũng không thành. Nếu như không có Thiện Trang, thì cũng không có người nghe. Đó gọi là Câu sanh duyên. Vì tương quan qua lại rất nhiều. Từ đó mình hiểu rõ, mình tu dễ dàng.

Thứ nhất là mình biết rằng mọi sự việc ở đời đều là khổ, bởi vì nó phụ thuộc duyên. Mà nó phụ thuộc càng nhiều bao nhiêu thì càng khó làm chủ được tình hình bấy nhiêu. Mình gọi là không làm chủ được cuộc chơi, cuộc đời. Cho nên vì vậy chỉ bậc Thánh nhân các ngài thoát ra, cố gắng thoát ra. Mà muốn thoát ra thì phải chuyển tâm phàm thành tâm Thánh. Chuyển bằng cách nào? Bữa hôm trước chúng ta có giới thiệu sơ qua là chúng ta phải cố gắng bớt dùng những Tâm sở của phàm phu, nếu không nhiều khi mình cũng không biết.

Thiện Trang kể câu chuyện cho đỡ nhàm chán. Quý vị biết câu chuyện rất quen thuộc đó là câu chuyện của tướng cướp Vô Não là Angulimala, có khi ở trong kinh lại gọi là Ương Quật Ma La hay là Ương Quật Ma. Ở trong Kinh Tăng Nhất A Hàm có kể như thế này, Thiện Trang cũng sẽ kể hết hợp với những bộ kinh khác nữa. Quý vị biết là ngài Ương Quật Ma La hay là ngài tướng cướp Vô Não, lúc đầu sinh ra đời là một người có tướng mạo đẹp, sức khỏe phi thường, sức khoẻ lắm quý vị. Đẹp rồi mà còn có sức khoẻ nữa, rất khoẻ mạnh, mấy người địch cũng không lại, và rất lễ phép, rất có tâm cung kính. Một người có trí tuệ, học hiểu biết rất rõ, ở trong vùng đó, lớn lên được gửi và đi học với một vị thầy Bà la môn giáo. Khi học [thì] vị thầy chấm đứa học trò này học quá giỏi, học rất tuyệt vời. Không chỉ tuyệt vời mà nó còn hiền lắm, nói gì nghe đó, tin thầy, nói gì cũng nghe, nếu như không có chuyện gì thì chắc là mọi điều tốt đẹp.

Một lần nọ vị thầy có việc đi xa, do rất tin tưởng học trò này, [vị học trò] lớn tuổi rồi, tuổi 18 đôi mươi gì đó, rất là trẻ đẹp, ở nhà mình để lo liệu việc nhà. Vị thầy Bà la môn giáo đó đi. Khi đó ở nhà thì vợ của ông thầy tức là Sư mẫu của ngài Ương Quật Ma La hay tướng cướp Vô Não, thật ra tên của ngài là Hiền Thiện, thấy anh chàng thanh niên này rất đẹp, tướng tá, nói chung mọi thứ ngoan hiền. Cô vợ của ông thầy nổi tâm nhiễm trước cho nên chủ động tìm tới, [và] có động chạm tiếp xúc để mà lôi kéo. [Nhưng] anh này có tâm rất đoan chánh, không có chuyện đó, tức là không chịu, nói: Bà giống như là mẹ tôi vậy, làm sao bà có thể làm như thế, như thế. Cô này vì lửa dâm dục quá mạnh, không được đáp ứng nên tức lắm. Tất nhiên cô ta phải tự mình thỏa mãn, ngôn ngữ bây giờ gọi là thủ dâm, cô ta dùng ngón tay cô ta tự [làm].

Qua một thời gian cô ta bị bệnh, vừa tức do bị bệnh, vừa tức [do] không thoả mãn nên trở nên ghét anh chàng này, vì vậy bày ra chuyện. Biết người chồng mình sắp về, tức là thầy của Ương Quật Ma La sắp về, cô này mới bày ra chiêu treo cổ tự vẫn, kiểu treo cổ khiến không chết, tức là thắt dây canh làm sao đó để cho nó không hổng chân để còn đứng được, không chết. Giả bộ treo cổ như vậy. Ông chồng về thấy vợ treo cổ như vậy đỡ xuống, thấy may vợ mình không chết, mới hỏi tại sao như vậy. [Cô vợ nói]: ‘Tại vì thiếp ở nhà bị thằng học trò ở nhà đó lạm dụng’, ngôn ngữ bây giờ gọi là lạm dụng tình dục, kiểu vậy. Ông thầy này nghe vợ mình nói như vậy tức quá, thậm chí vợ mình do thủ dâm bị bệnh thế này thế kia, nghĩ là do thằng này hết nên tức lắm. Nhưng biết thằng này sức khoẻ dữ lắm, bao nhiêu người đánh không được nữa mà, làm sao mình dám ra tay giết nó. Cho nên ông nghĩ thằng này dù sao nó cũng nghe lời, mình sẽ xúi nó làm việc để nó bị người ta giết là tốt nhất.

Trong lúc dạy ông nói: ‘Cái này là tâm con tà này, giờ con phải sám hối. Muốn sám hối đền tội là con phải giết 1. người’. Bảo tướng cướp Vô Não hãy giết đi và giết để lấy ngón tay xâu lại thành chuỗi đeo lên người, bao giờ đủ 1. người thì đủ xoá hết tội lỗi, lỗi lầm. Do vị đó có căn lành cho nên nói như vậy cũng không tin, nói sao đi giết người lại là việc để sám hối tội lỗi thế này thế kia. Ông thầy nói: Con không biết, như vậy như vậy mới đúng. Tất nhiên học trò rất tin thầy nên nghe lời. Ông đó còn nói thêm nếu giết mẹ hoặc là giết bậc Chánh đẳng Chánh giác tức là Phật, đức Thế Tôn là sẽ được sanh vào trời Phạm Thiên. Nói như vậy cho nên thằng nhỏ đó đi ra giết người, giết từng người một.

Cái xóm làng khu đó hoang mang, bởi vì tướng cướp Vô Não giết người không gớm tay. Mà người ta sợ đến vùng đó đến nỗi mỗi người đi không phải đi một mình nữa, mà kéo năm người, mười người, mười lăm, hai mươi người, thậm chí ba mươi người đi vào mà vẫn bị đánh không lại. Một vị đó [mà] giết tới bao nhiêu ngàn người như vậy, kêu là đếm bao giờ đủ số thì thôi. Đến khi gần đủ số rồi đó, đếm đi đếm lại còn thiếu một người nữa thôi, giờ không biết giết ai nữa cho đủ một 1. người, bây giờ khó tìm người quá. Lúc đó mẹ của ngài mới đem cơm tới, tướng cướp Vô Não nghĩ thôi mình giết luôn mẹ, nghe thầy mình nói là được sanh lên cõi Phạm Thiên, cho nên tính như vậy.

Lúc đó khi thấy mẹ đem cơm tới là nắm mẹ lại, rút kiếm định giết. Lúc đó đức Phật Thích Ca quán là người này nếu mà để phạm tội Ngũ nghịch là không còn cơ hội. Tại vì giết mẹ là tội Ngũ nghịch đó quý vị, cho nên Ngài nghĩ phải cứu. Ngài quán căn cơ Ngài cứu, cho nên Ngài dùng thần thông, tích tắc bay đến khu rừng đó và phóng ánh hào quang từ giữa chân mày, chiếu khắp khu rừng sáng lòa lên như vậy. Lúc đó Ương Quật Ma La, tức là tướng cướp Vô Não thấy ánh sáng đó dừng khựng lại, kêu sao lại có ánh sáng lạ kì như vậy, không biết ánh sáng ấy của ai, chẳng lẽ quan quân đem quân tới để bắt mình đây, v.v… Người mẹ nói đây không phải ánh sáng, nói chung làm một bài kệ, nói đây không phải ánh sáng thường, là ánh sáng của một bậc giác ngộ, v.v… Nghe vậy thì [Ương Quật Ma La] nói mình khỏi phải giết mẹ nữa, đi giết ông đó hay hơn, là đủ người khỏi cần giết mẹ.

Ông chạy tới, tìm thấy đức Phật rồi chạy theo. Đức Phật dùng thần thông đi đi như vậy, ông đuổi theo không được. Ông thấy Ngài đi bộ rất chậm mà sao đuổi hoài không được, [ông nói]: ‘’Ông kia sao ông không dừng lại’’. Đức Phật mới nói một bài kệ ý nói là: Ta đã dừng lại, còn ông không dừng lại. Người này mới kêu kỳ lạ, sao lại như vậy, dừng lại cái gì? Đức Phật mới nói: “Ta đã dừng lại Phiền não, dừng lại mọi thứ”. Ông đó nghe mới đầu cũng hiểu ra, nhưng tà kiến trỗi dậy, nên đức Phật dùng thần lực để giúp làm sao cho chánh kiến trỗi dậy, mới nhớ rằng trong bốn bộ Kinh Vệ Đà của Bà la môn giáo có nhắc đến đức Phật, đức Thế Tôn, một bậc ra đời hy hữu, nhớ đến đoạn đó cho nên tới hỏi đạo. Đức Phật thuyết cho bài pháp, lúc đó ông xin phép quy y, đi theo Phật. Và lúc đó đức Phật nói: “Thiện lai Tỳ kheo’’, thì [vị] đó [trở] thành một vị Tỳ kheo. Ngay bài pháp lúc đó [ngài] đắc Sơ quả Tu đà hoàn, tới cảm ơn mẹ, rồi về đi xuất gia theo Phật luôn, bỏ hết.

Lúc đó vua Ba Tư Nặc đem đội quân hùng hậu tới khu đó để dẹp loạn, bắt vị này. Đi tới thì không biết đâu, nhưng gặp đức Phật, đức Phật nói: “Ông nghĩ vị ấy như vậy rồi bây giờ lại quay đi xuất gia tu hành rồi thì sao?” Vua Ba Tư Nặc nói: “Làm thế nào có người như vậy được, một tướng cướp ác như vậy làm sao được, không có. Nhưng mà nếu như có thì con cũng sẽ đảnh lễ”. Đức Phật mới chỉ đằng kia kìa, có thấy ông kia ngồi đó, chính là vị đó. Vua Ba Tư Nặc nghe thấy vậy rụng rời hết, sợ quá, lông tóc dựng đứng. Nhưng mà đức Phật nói: “Yên tâm đi, bây giờ ông ấy tu hành rồi, không [như trước] đâu, ông hãy tới xem xem”. Vua Ba Tư Nặc tới quan sát đảnh lễ, rồi tán thán vô cùng.

Sau đó ngài tướng cướp Vô Não xuất gia là Angulimala, ngài mới trì bát khất thực và tu thời gian thì đắc được được quả A la hán. Quý vị nhớ nha, đắc quả A la hán. Sau khi đắc quả A la hán, [ngài] đi vào trong làng khất thực, người ta thấy và nhận ra đây là tướng cướp Vô Não này đã giết bao nhiêu người, cho nên người thì ném đá, người lấy dao, lấy kiếm, v.v… đánh, rồi chém. Cho nên [ngài] đi về quần áo thì rách tan nát, đầu chảy máu lênh láng khắp người, trở về lại Tịnh xá. Đức Phật và các Tỳ kheo thấy vậy thì đức Phật mới an ủi rằng: “Nghiệp của ông đáng lẽ phải chịu khổ trong một kiếp, nhưng mà nhờ nạn này coi như trả xong”. Các vị Tỳ kheo khác mới thắc mắc hỏi: “Thưa đức Thế Tôn, tại sao vị Angulimala này giết nhiều người như vậy rồi mà còn có thể xuất gia, thậm chí đắc quả A la hán nữa?”. Đức Phật mới nói tất cả việc đều có nhân duyên trong đời trước. Quý vị biết nhân duyên đời trước không ạ? Đoạn chuyện vừa rồi Thiện Trang nghĩ nhiều người đều biết, nhưng mà còn nhân duyên đời trước là thế nào, chúng ta nghe để biết.

Đức Phật mới nói vào thời sau khi đức Phật Ca Diếp nhập Niết Bàn. Đức Phật Ca Diếp là đức Phật thứ ba trong Hiền kiếp, chúng ta quá quen rồi, đức Phật Thích Ca là đức Phật thứ tư trong Hiền kiếp. Thì có một ông vua nước đó gọi là Đại Quả, sanh ra một đứa con rất là đẹp. Ông vua này có rất nhiều cung phi, nữ tần, vợ ổng nhiều lắm, nhưng ổng lớn tuổi mà không sinh được con. Cho nên ông đi cầu thần cây mới sinh ra được đứa con trai rất là đẹp, khỏe mạnh v.v… ông sướng lắm, thích lắm, đặt tên là Đại Lực. Đại Lực là khỏe mạnh.

Đến khi lớn lên tám tuổi, ông muốn cưới vợ [cho con], đứa bé từ chối không nhận kêu con nhỏ như vậy làm sao lấy vợ cho con làm gì. Đến năm lên 20 tuổi, ông cũng nói đi cưới vợ, đứa bé nói con không muốn cưới vợ gì đâu, v.v… Quý vị thấy căn lành lớn như vậy đó. Cho nên ổng đổi tên lại là Thanh Tịnh, gọi là Thái tử Thanh Tịnh. Đến năm Thái tử Thanh Tịnh 30 tuổi, vị vua này mới nghĩ rằng mình già rồi mà Thái tử nối ngôi mà ngay cả chuyện đó cũng không muốn, không có tâm gì hết, thì làm cách nào chứ kiểu này làm sao nối ngôi của ta được. Cho nên ông mới bàn với quần thần truyền lệnh ra khắp nước rằng: “Bây giờ ai có thể giúp cho Thái tử đắm say trong Ngũ dục, tức là mê Ngũ dục (trong đó có sắc dục nam nữ) được thì sẽ thưởng một ngàn lượng vàng và rất nhiều điều khác nữa”, truyền lệnh như vậy.

Lúc đó có một cô dâm nữ tên là Dâm Chủng, giống như bây giờ gọi là gái lầu xanh. Cô ta tới nói: “Tôi có thể làm được, tôi biết 64 món của nghề này nên tôi có thể làm được điều đó, hãy thưởng cho tôi đi”. Ông vua nói: “Nếu cô làm được thì thưởng gấp đôi, không phải một ngàn lượng vàng mà gấp đôi, hai ngàn lượng vàng và thêm những châu báu khác nữa”. Thì cô đó mới hỏi Thái tử ở đâu, [vua nói] Thái tử ở nơi đó. [Cô này nói] được rồi cho tôi ban đêm vô, nhưng phải cho lệnh được đi thoải mái tự do trong đó.

Cô này mới vào, thì Thái tử ngủ cùng với một vệ binh (lính canh) bên cạnh thôi. Cô này mới giở chiêu khóc ở ngoài cửa ban đêm, canh hai mà khóc ngoài cửa. Thái tử nghe được, kêu sao có người nữ như vậy ra coi thử, người nữ đó tại sao khóc. Ra hỏi thì cô nàng nói là tại vì thứ nhất là bị chết chồng, chồng mất rồi và bây giờ sợ cướp, sợ bị thế này thế kia cho nên sợ quá khóc. Thái tử nói vậy thì thôi dẫn cô ta vô chuồng bò để ở đi. Dẫn vô chuồng bò cô ta cũng khóc, dẫn vô chuồng ngựa cũng khóc, cuối cùng không chịu được, Thái tử bảo: “Thôi dẫn tới đây”.

Khi dẫn tới cho vô phòng của Thái tử. Bắt đầu cô ta tiếp cận dần dần, cô ta cứ giả bộ khóc rồi cuối cùng Thái tử cho phép, một hồi là cô với Thái tử tiếp cận được. Rồi cuối cùng cô ta dụ một hồi là Thái tử chịu không nổi. Thái tử mới đầu thì ngại ngần, nhưng mà sau đó là hai người đó đến với nhau. Sau đêm đó, sáng hôm sau Thái tử trở thành một người khác. Tức là từ một người rất thanh tịnh, không hề có chuyện đó, nhưng mà sau bữa đó là mê chuyện đó, mê luôn. Bữa sau vua thấy Thái tử đổi sắc mặt v.v… là vua mừng rồi.

Thái tử mới yêu cầu cha: “Từ nay, nếu như cha thương con hãy cho con những điều kiện: đó là cho lệnh tất cả những người nữ nào trong đất nước này mà chưa có chồng, vô trong nơi này trước hết rồi mới đi gả chồng”, tức là cho Thái tử trước rồi mới đi gả chồng. Cho nên vua ra lệnh như vậy, và một thời gian thì từng người nữ, từng người nữ nào chưa lấy chồng là cứ vào gặp Thái tử xong rồi được đi gả chồng.

Cứ như vậy, [lần lượt] tới một cô gái đó, ở trong một gia đình rất nổi tiếng, nổi tiếng về đức hạnh, mọi thứ, rất là xinh đẹp v.v… Tới lượt cô đó phải vào hoàng cung, vào để gặp Thái tử. Cô ta là một người rất là thông minh, cho nên cô ta chơi một chiêu bài hơi lạ kỳ. Tức là thay vì cô ta đi một cách bình thường tới Hoàng cung, cô ta không có bình thường, [mà] cởi hết quần áo, trần truồng mà đi. Đi từ nhà cô ta đi vào cung, rất nhiều người nghe cô này nổi tiếng [nên nghĩ] sao một cô gái nổi tiếng như vậy mà tại sao làm chuyện như vậy, sao lại dám ở trần ở truồng mà đi như vậy v.v… Người ta nói cô ta không ngại ngần giống như con lừa, có khác nào động vật, con lừa đâu. Cô ta nói: “Tôi không phải là con lừa, chính các ông mới là con lừa, mấy người mới là con lừa. Mấy người nghĩ xem tại sao người ta ngại? Nếu mà người nữ đi với người nữ, người nữ thấy người nữ thì đâu có ngại đâu. Chỉ có người nữ thấy người nam người ta mới ngại. Tôi là người nữ, nhưng mà cả đất nước này đều là người nữ hết, nên tôi không có ngại. Chỉ có mỗi vị Thái tử đó là người nam, bao giờ tôi đến Thái tử tôi mới ngại thôi, còn tôi đi ở đây toàn người nữ không mà”.

Quý vị hiểu câu nói đó không, tức là cô này đánh vào tâm lý rằng: tất cả đàn ông trong đất nước đó toàn là người nữ, nhục mặt quá, không có bảo vệ vợ mình, chấp nhận vợ mình [với Thái tử] cứ để như vậy. Cô muốn tạo điều đó, tạo hiệu ứng đó để thức tỉnh mọi người, là tại sao lại để cho một ông vua trong nước này, một Thái tử trong nước này lại có thể làm chuyện nghịch lý như vậy, chuyện bậy bạ mà cứ để như vậy.

Mọi người lúc đó [người] dân thức tỉnh, tại sao lại chấp nhận như vậy cho nên họ nổi lên. Thế là họ tự sắm giáo mác, họ trang bị áo giáp, kéo vây vào kinh thành, vây vua. Tất nhiên vua thì không thể nào đối lại tất cả dân, họ nói rằng: “Bây giờ cho vua hai điều kiện: Một là vua phải cho Thái tử ra đây chúng tôi sẽ xử, còn hai nữa là chúng tôi sẽ cho vua qua đời”. Ông vua lúc đó cũng hiểu ra, ông nói: “Thà hy sinh một người mà không mất gia đình, thà hy sinh một làng mà không mất một quê hương, thà hy sinh một huyện mà không mất một đất nước”. [Vua] nói là việc này được thôi, cho nên bắt Thái tử, trói giao lại cho dân.

Người dân dẫn Thái tử Thanh Tịnh đó ra ngoài, họ nói không có giết một cách đơn giản được, bây giờ mỗi người chúng ta phải trả thù bằng cách là mỗi người tự ném đá ném gạch vào, mỗi người đánh một phát cho bao giờ chết thì thôi. Và [Thái tử] bị bao nhiêu người đánh như thế, đến lúc sắp chết rồi, ông tức quá mới phát nguyện là: “Ta nguyện đời sau ta sẽ báo thù [việc] này, và cũng nguyện rằng đời sau ta sẽ được gặp bậc A la hán Chánh đẳng Chánh giác để mà đắc đạo giải thoát”.

Đức Phật mới nói vị Thái tử Thanh Tịnh đó chính là tướng cướp Angulimala tức là tướng cướp Vô Não. Vì ông nguyện trả thù, cho nên ông giết lại bao nhiêu người. Những người bị ông giết, chính là đời quá khứ đã ném đá, ném gạch vô người để ông chết, cho nên ông giết rất nhiều người. Và do ông cũng phát nguyện gặp được bậc Chánh đẳng Chánh giác nên là đắc được quả giải thoát, nên gặp Phật được đắc đạo giải thoát. Và ông thầy Bà la môn đó không ai khác chính là vua, còn vợ của ông thầy đó chính là cô dâm nữ đời trước.

Quý vị thấy không ạ, tức là nhân duyên trùng trùng điệp điệp cứ xoay vần, xoay qua xoay lại, cho nên đắc đạo A la hán mà bị tơi tả như vậy. Sau này chúng ta học bộ A Tỳ Đàm này, chúng ta mới hiểu ra là tại sao người tu hành có người thì đắc đạo ngon lành lắm, đi học vô trong gặp đức Phật, gặp giáo pháp Phật tu một cách an nhàn thoải mái sung sướng rồi đắc đạo giải thoát. Có người thì lên rừng, lên núi tu hành bao nhiêu năm, bệnh rồi thế này thế kia, rắn cắn, muỗi, bọ cạp đuổi v.v… đủ các khổ hạnh rồi mới đắc đạo giải thoát. Có người thì phải tu trầy trật đổi Pháp môn này, Pháp môn kia, lội đèo lội suối, tu khổ bao nhiêu thứ rồi cuối cùng mới đắc đạo giải thoát, là do nhân đời trước.

Không có gì ngẫu nhiên, tất cả đều do mình gieo nhân nào trong đời quá khứ, thì đến đời này mình sẽ chịu quả như thế. Cho nên mình hiểu rồi, đời này ráng tu. Tu kiểu gì, tu làm sao gieo trồng duyên tốt lành. Mình tu ráng tốt với mọi người, ráng làm thiện làm lành, làm sao tu một cách chánh đạo thì tương lai mình sẽ thành tựu một cách tốt đẹp. Còn không thì mình tu kiểu nào, cuối cùng cũng đắc quả thôi, kiểu gì cũng đắc quả thôi. Tại vì sao? Khi nào giải thoát là quý vị nhờ do công hạnh mình đủ. Tất nhiên nghiệp mình cũng nặng, nhưng mà công hạnh đủ là thành tựu. Nếu như mình tạo nghiệp tốt lành, mình gây được nhân tốt lành, thì tương lai đắc quả mình cũng được tốt lành.

Quý vị muốn tốt lành hay là muốn bị gặp những chướng ngại rồi đắc quả, sắp chết ngáp ngáp rồi niệm Phật mới vãng sanh v.v… Đó là do mình gieo nhân nào. Mình gieo nhân tốt đẹp thì đến lúc cuối cùng cứ cười tươi, an nhàn ra đi, xả thân. Nếu tu Tịnh Độ về Tây Phương Cực Lạc, hoặc là đắc quả v.v… cười an nhàn đắc quả. Đấy là nhân duyên của mỗi người, quý vị hiểu được rồi thì mình tu dễ dàng hơn. Bây giờ tu thế nào, đầu tiên môn này nói chúng ta biết rất rõ.

Ví dụ như hôm bữa Thiện Trang nói có ba hạng người có thể chứng quả, hoặc là ba hạng người gọi là tu mất 80 a tăng kỳ kiếp, 40 a tăng kỳ kiếp, 20 a tăng kỳ kiếp. Còn bây giờ mình nói chung chúng sanh, đức Phật chia ra sáu hạng người:

1. Người hạng thứ nhất là Dục tánh, dục là ham muốn. Người tham nhiều, tham danh, tham tài, tham sắc, tham lợi, tham đủ các kiểu tham gọi là Dục tánh. Ở đời có không quý vị? Có nhiều người tham lắm, tham cái này tham cái kia. Đó gọi là Dục tánh.

2. Người thứ hai gọi là Nộ tánh, nộ là sân nộ, nộ là nóng. Người kiểu gì cũng khó chịu, vô ngồi chút kêu: ôi sao nóng vậy, cái này nóng quá khó chịu, cái này lạnh quá khó chịu, cơm này sao nấu khó ăn, cái gì cũng khó chịu, cực kỳ khó chịu, người này thế này thế kia. Người đó gọi là người Nộ tánh. Đây căn lành hơi yếu, cho nên Dục tánh và Nộ tánh mạnh.

3. Thứ ba là người Độn tánh, độn tức là chậm chạp, chậm lụt, nghe pháp rồi làm gì cũng không hiểu, đó là Độn tánh.

4. Thứ tư là người Đãng tánh, đản tức là lơ đãng, tức là khả năng tập trung vào một cái gì đó không ổn. Họ học Pháp môn, họ vô Phật pháp, học môn này chút rồi chạy qua môn kia. Bữa nay nghe Tịnh Độ hay, tu Tịnh Độ vài bữa thấy thiền Vipassana hay hơn, chạy qua Thiền Vipassana. Bữa khác nghe ông thầy khác giảng, thấy cái này hay hơn, qua Mật tông. Cứ chạy vòng vòng, không có tập trung một việc gì, cứ chạy vòng vòng vậy. Đó là hạng người thứ tư Đãng tánh.

5. Thứ năm là người Mộ tánh, mộ tức là hâm mộ. Hạng người này dễ tin, rất là dễ tin việc gì thần thánh là vèo vèo vô tin ngay. Cho nên những người mà đi hầu đồng, v.v… mấy người đó là thuộc Mộ tánh. Họ rất là dễ tin và dễ tin mấy chuyện tào lao, nhiều lắm. Chuyện gì đâu thì tin, vào chánh đạo thì không tin được.

5. Hạng người tốt cuối cùng, đức Phật nói là người Ngộ tánh, ngộ trong chữ giác ngộ. Ngộ tánh là người rất dễ hiểu biết, vì dạy họ vào chánh đạo dễ dàng hơn. Họ học Phật pháp dễ hơn.

Như vậy đó là sáu hạng chúng sanh, Thiện Trang xin nhắc lại: Hạng thứ nhất là Dục tánh, hai là Nộ tánh, ba là Độn tánh, bốn là Đãng tánh, năm là Mộ tánh và sáu là Ngộ tánh. Chắc là chúng ta đây, chúng ta biết chúng ta đa số ở hạng Ngộ tánh, chúc mừng quý vị. Quý vị cũng là tốt rồi, vào được vòng sơ loại, vượt qua vòng sơ loại để vào vòng sau. Vào vòng sau rồi chúng ta mới tính tiếp mấy hạng người kiểu kiếp như hôm bữa đó, ráp vô. Quý vị thấy không, môn A Tỳ Đàm này hay ở chỗ là phân loại từng tầng, từng tầng, từng tầng như vậy đó, và như vậy thì chúng ta thấy rõ ràng mọi chuyện, mình biết.

Bây giờ học tới đây mình thấy dù sao mình cũng may mắn đúng không quý vị, mình cũng có một chút, chắc cũng còn ham nhưng mà tham không đến nỗi như người Dục tánh. Mình cũng có sân nhưng mà đâu đến nỗi sân như người Nộ tánh. Mình cũng có đôi khi không hiểu nhưng cũng không đến nỗi Độn tánh. Mình cũng có khi lơ đãng, chạy lung tung lang tang thầy này thầy kia, nhưng mà mình không đến nỗi Đãng tánh. Rồi mình cũng có sự hâm mộ nhưng mà hâm mộ giáo pháp, chứ nhiều khi hâm mộ thần thông bên ngoài là mình cũng không hâm mộ. Đấy cũng tốt thôi, là mình có Ngộ tánh vào Phật pháp này. Đó là trạch chọn căn cơ.

Cho nên đức Phật tuy có thần thông diệu dụng, tuy có đủ năng lực gọi là bi trí song vận, có trí huệ và lòng từ bi rộng lớn, nhưng đức Phật cũng không thể cứu độ nhiều chúng sanh. Vì sao? Vì hàng Ngộ tánh thì ít mà hàng Dục tánh, Nộ tánh, Mộ tánh, Đãng tánh v.v… mấy hàng độn tánh nhiều quá. Cho nên phải trải qua Hằng hà sa số kiếp mới vào cửa Phật một cách rốt ráo. Khó lắm quý vị, tu khó lắm, nói gì nói một pháp tu thôi gọi là pháp tu Bố thí Ba la mật là rớt đài hết.

Thế nào là Bố thí Ba la mật? Nói theo ngôn ngữ của bên Phật giáo Nam truyền hay nói, đó là quý vị giống như thả chim hay thả diều. Quý vị biết thả chim, thả diều không? Thả chim là giống như mình phóng sanh đó, mình thả con chim nào nó bay vèo vèo, nó bay luôn. Còn mấy đứa nhỏ thả diều, nó cột sợi dây vô, cột sợi dây nên con diều bay lên nó kéo kéo đó. Tức là mình bố thí nhưng mà mình bố thí giống như thả chim, tức là cho đi cho tặng cúng dường v.v… không một điều kiện, không một suy nghĩ không một hối hận gì, buông ra rồi là không còn nghĩ lại, thì đó mới là bố thí Ba la mật.

Còn bây giờ mình bố thí mà có một mớ điều kiện kèm theo, giống như người ấy quen tôi nên tôi mới bố thí, người đó thân tôi nên tôi mới bố thí, người đó không theo tôi nên tôi không bố thí v.v… đủ các kiểu, thì đó là thả diều. Cho nên có phải Ba la mật không? Không phải Ba la mật. Quý vị thấy rất khó, rồi một hồi kể công nữa chứ, đủ thứ kiểu. Cho nên mỗi pháp tu Bố thí Ba la mật trong Lục độ thôi là rớt đài hết khá rồi. Vì vậy mình mới là phàm phu đó quý vị, mình phải tu qua đời này đến đời kia, luyện. Tu là luyện, luyện tới, luyện lui, luyện bao giờ thành tựu là xong. Môn này luyện chưa đủ điểm đời sau luyện tiếp, cứ luyện miết như vậy luyện mới thành công. Và tu như thế nào? Cứ luyện thôi, luyện thế nào? Luyện trở thành từ phàm phu chuyển thành Thánh nhân.

Thế làm sao từ phàm phu để trở thành Thánh nhân? Ở đây có rất nhiều người kêu: thì cứ ráng làm giống Thánh nhân thì trở thành Thánh nhân thôi. Đúng không? Chúng ta hay nói vậy! Nhưng mà khổ nỗi chúng ta không biết Thánh nhân là sao, thì chúng ta tu bằng phương pháp gọi là loại trừ. Bây giờ chúng ta học vào bộ này, mai mốt chúng ta sẽ học Tâm sở, Tâm sở nào của bậc Thánh, Tâm sở nào của bậc phàm. Thánh thì mình không biết nhưng phàm thì mình biết. Người sân nhiều, si nhiều, mê nhiều v.v… mấy Tâm sở nào mình cố gắng bỏ đi hết Tâm sở xấu của phàm phu trong vòng Dục giới v.v… bỏ dần dần thì còn lại là Tâm sở của bậc Thánh, và tự nhiên chuyển phàm thành Thánh. Nếu quý vị chưa hiểu Thiện Trang lấy ví dụ này cho quý vị hiểu:

Bây giờ cho quý vị một cái chậu hay một cái bát đựng hai loại đậu, đậu đỏ và đậu đen (đỗ đỏ, đỗ đen), quý vị lựa ra như thế nào? Chia làm hai loại ra, chỉ lấy đậu đỏ thôi, đậu đen làm sao. Cách đơn giản nhất quý vị cứ lượm từng hạt đậu đen dụt ra ngoài, bỏ ra qua chỗ khác, thì quý vị bỏ một hồi còn lại toàn đậu đỏ, là thành công rồi.

Cũng vậy đó, tu hành là mình bỏ đi tất cả những gì của hàng phàm phu, thì còn lại chắc chắn là Thánh nhân thôi. Phàm phu là Sân, là Si, mai mốt nói có Tâm sở gọi là Phú. Phú là che giấu, mình có tật che giấu, bậc Thánh nhân không có che giấu. Như vậy mình cứ bỏ tâm đó đi. Cuống là cong quẹo, nịnh hót, cuống siểm kiểu vậy, thì mình bỏ những điều đó đi rồi từ từ mình trở thành bậc Thánh.

Đó là mình tu hành, quý vị mai mốt vô sâu, chúng ta học cho kỹ mấy Tâm sở, Tâm sở nào dành cho hàng phàm phu, Tâm sở nào của Sơ thiền, Tâm sở nào của bậc Thánh. Mình cứ bỏ những Tâm sở của phàm phu đi, [Tâm sở] phàm phu dễ thấy tại vì ai cũng thấy mà, chúng ta dễ thấy lắm. Còn Thánh nhân thì mình đâu có biết đâu, mà không biết Thánh nhân thì khó lựa lấy Thánh nhân. Mình vô ngồi thiền chút, niệm Phật chút, mình thấy định định chút [nghĩ] tôi đắc quả rồi. [Mình] đâu có biết đâu, có biết quả vị đó như thế nào. Cho nên thay vì lựa đậu đỏ để lượm qua, mình chỉ cần bỏ đậu đen (đỗ đen) ra ngoài là thành công. Tác dụng của học giáo pháp là học như vậy.

Có công án Thiền như thế này: Có vị học trò hỏi ông thầy: “Thưa thầy! Con thấy học chi cho nhiều giáo pháp quá, mình Thiền thì Thiền cho rồi đi, chứ đâu mà học nhiều thứ nào A Tỳ Đàm, học này học kia, học Giới, học đủ các kiểu như này mệt quá Sư phụ ạ. Con chỉ muốn học một cách đơn giản thôi vô thiền là được rồi, chứ chi mà con học nhiều thứ mệt quá”.

Ông thầy cũng không mất thời gian, nói: “Con xuống lấy đưa cho thầy con dao lên đây, cầm cho thầy con dao”.

Đứa học trò xuống cầm con dao đưa cho thầy. Quý vị biết đưa dao là phải đưa thế nào? Dao thì có lưỡi dao và cán dao, mình đưa cho thầy thì tất nhiên lịch sự chẳng ai đưa lưỡi dao mà phải đưa cán dao dâng lên: “Thưa thầy! Con dao đây thầy”. Ông thầy nói: “Ta bảo con đưa con dao, sao con đưa cán dao cho ta”. Người học trò nói: “Con đưa con dao thì con phải đưa cán dao mới cầm được con dao chứ”. Ông thầy nói: “Vậy cán dao để làm gì?” Người học trò nói: “Cán dao để giúp cầm con dao, nếu không có thì làm sao cầm con dao được Sư phụ”. Ông thầy nói: “Cũng vậy đấy, giáo pháp là cán dao, con không có giáo pháp thì con tu cái gì”.

Nếu không có giáo pháp, nếu không có nền tảng Giới, không có nền tảng về giáo pháp A Tỳ Đàm, giáo pháp của Phật thì mình tu cái gì. Mình khác nào có dao mà không có cán, cầm con dao mà không có cán thì đứt tay, làm sao xắt được gì. Cho nên nền tảng của tu học vẫn là giáo lý A Tỳ Đàm, giáo lý Giới luật, giáo lý kinh luật của Phật. Phải học cho đủ và khi học đủ rồi đến lúc nào đó mình tu hành được. Luyện tới luyện lui một việc nào đó, luyện xuôi luyện ngược luyện hoài sẽ thành tựu, điều gì cũng phải luyện hết.

Ở đây sẵn nói về luyện, Thiện Trang kể cho [quý vị] nghe câu chuyện ở Trung Quốc vào thời xưa. Có một người rất nổi tiếng về bắn cung, đó là ông Biện Trang. Ông nổi tiếng bắn cung lắm, có người tới xin phép để ông dạy cho. Quý vị biết dạy như thế nào không? Ông nói: “Bây giờ con luyện đi, cầm trái bưởi ta đặt cách 100 mét, làm sao con ngắm bao giờ bắn trúng trái bưởi đó là được. Bắn phát nào cũng trúng hết, luyện đi ngày nào cũng luyện, luyện hoài.”

Tất nhiên người ta luyện, nếu người có chút năng khiếu “nhất nghệ tinh, nhất thân vinh” mà, luyện hoài cuối cùng bắn được trái bưởi. Bắn xong báo: “Thưa thầy, bây giờ con bắn phát nào là trúng phát đó, trúng trái bưởi cách 100 mét rồi, tầm này là con bắn không có sai”. Thầy nói: “Được rồi, bữa nay cũng khá lắm rồi đó. Bây giờ thay trái bưởi bằng trái cam”.

Trái cam thì nhỏ hơn trái bưởi, là đề mục cao hơn, mình nói tu trong nhà Phật mình là đề mục cao thêm một tầng. Rồi bắn đi con. Tiếp tục bắn một hồi, một ngày nào đó cũng bắn thành công. Rồi thành công bắn cỡ nào cũng trúng trái cam hết. Ông thay trái cam bằng trái chanh (trái chanh nhỏ hơn nữa). Nhỏ hơn nữa có bắn được không? Rồi cũng bắn được, luyện thành cao thủ. Tiếp tục thay trái chanh bằng trái chùm ruột, trái nhỏ nhỏ thôi, quý vị biết trái chùm ruột hoặc nói trái cherry nhỏ nhỏ vậy đó. Bắn luôn, bắn xong rồi ông kêu quá tốt rồi, bây giờ thay bằng một cây kim, đầu cây kim thôi.

Luyện! Tức là từng cấp từng cấp rồi cuối cùng luyện bắn thành công. Cho nên luyện đến cỡ đó là thành công, ra phát nào trúng phát đó. Cho nên học mình hãy học giáo pháp nhuần nhuyễn, và mình thực tập đi thực tập lại để nhuần nhuyễn như câu chuyện bắn cung của ông Biện Trang là thành công. Như vậy thì mình sẽ dễ dàng thành tựu. Mình học đến khi nào giáo pháp nằm trong lòng, mọi nhất cử nhất động đều là của mình thì thành công. Mình luyện điều gì đó quá thì cũng thành công.

Giống như trong câu chuyện về hồi ký của một vị Giáo sư người Đức, ông theo Phật giáo Tây Tạng. Ông cũng thích Phật giáo Nam truyền lắm, ông không thích Phật giáo Bắc truyền, ông kêu Phật giáo Đài Loan, Trung Quốc thì cũng không có gì ghê gớm, Trung Quốc, Đài Loan hay là Việt Nam, Nhật Bản không có gì đáng. Nhưng ông thấy tu bên Nam truyền là hay, mà ông thấy Mật tông cũng hay. Một lần ông đến Tu viện Mật tông, ổng ấn tượng về một câu chuyện thế này:

Ông vào tới Tu viện Mật tông ở Tây Tạng, thấy có một ông già rồi cứ lau, nhúng miếng vải xuống rồi nằm dài người ra để lau từng miếng gạch trên Chánh điện. Lau nằm dài người ra như vậy. Ông thấy ngày hôm trước như vậy, ngày hôm sau cũng thấy ông đó làm vậy. Ổng lau từ từ, lau từ sáng tới trưa, ngày nào cũng lau vậy, rồi hôm sau nữa ông cũng thấy lau vậy. Ổng không chịu nổi [nên] tới hỏi: “Này ông! Ông chỉ có làm việc này thôi sao? Không làm việc khác à, không có tu Thiền, làm gì hết à, ông chỉ làm việc này sao?” Tức là ổng khinh thường ông này, kêu không học giáo pháp gì hay sao.

Ông già đó nói: “Tôi không biết chữ nên học giáo pháp gì được mấy đâu, nghe được bao nhiêu thì nghe thôi, tôi chỉ biết làm việc này thôi”. Ông Giáo sư kia cười, cũng khinh thường nghĩ có gì đâu, đúng là không biết dở kém. Ông [Giáo sư] hỏi: “Vậy ông làm ở đây bao nhiêu năm trong công việc này rồi?” Ông này nói: “Tôi làm ở đây 50 năm rồi”.

Ông Giáo sư ngạc nhiên: “Thế thì tội cho ông quá, 50 năm cuộc đời ông không có tu được gì hết trơn, ông chỉ vô lau Chánh điện này thôi, thế này thế kia, ông không học được giáo pháp gì hết …”.

Ông kia nói: “Đúng rồi! Những người như ông học nhiều thế này thế kia, luyện tu được nhiều, cho nên người ta nghĩ vậy. Nhưng mà tôi cũng thấy tôi ở đây 50 năm rồi, ông có biết không? Bao nhiêu người vô cũng chê tôi như ông, chê, chê hoài. Tôi mới đầu tôi nổi sùng, tôi khó chịu lắm, bởi vì người ta cứ chê tôi giống như là gì. Nhưng mà tôi luyện năm này qua tháng nọ, bây giờ 50 năm rồi, người ta chê tôi cũng không ăn thua gì hết trơn v.v… tôi cũng thấy bình thường an nhiên thậm chí tôi thấy thương người ta lắm, tôi thấy lòng từ bi người ta chưa hiểu v.v… Cho nên tôi thấy hình như đó là tu đó”.

Ông Giáo sư đỏ hết mặt, ông biết mình nhận định sai rồi. Người ta 50 năm tu Nhẫn nhục Ba la mật cỡ đó, tất cả mọi người coi khinh thường ông đó là rác, coi không ra gì hết. Mà ổng lại tự tại an nhiên, ngày ngày vui vẻ lau Chánh điện một cách vui vẻ như vậy. Đó là tu chứ còn gì nữa, tu đó quý vị, cho nên ổng ấn tượng, sợ vô cùng, rất nể luôn.

Cho nên có những điều mình tưởng không phi thường, nhưng làm đi làm lại, làm tới làm lui thì trở thành phi thường. Không dễ đâu, nhẫn [được] một điều, mỗi bữa học này, quý vị thấy bình thường phải không, nghe pháp có hơn hai tiếng có gì đâu. Nhưng mà quý vị nghe mười năm, thì quý vị nghe biết bao nhiêu kiến thức rồi, tự nhiên khiến thay đổi cả cuộc đời quý vị. Khiến chuyển quý vị thành một người khác, mà nếu người bạn quý vị mười năm qua không gặp, [giờ] gặp lại quý vị người ta ngỡ ngàng, quý vị đã chuyển đổi thành một người khác rồi, thay đổi đó quý vị.

Cho nên đừng xem những việc nhỏ, những việc bình thường mà không phải là phi thường. Điều đó mai mốt mình học trong các duyên thì đó là Vô gián duyên. Duyên nào cứ liên tục, liên tục vun bồi như vậy, thì thành Vô gián duyên. Và Vô gián duyên cực kỳ quan trọng trong việc tu hành. Bởi vì sao? Bởi tất cả những duyên tác động thì Vô gián duyên là duyên nhiều nhất, thường xuyên nhất, nên nó thay đổi cuộc đời mình nhiều nhất.

Học ở đây mình liên hệ thực tế, chứ không phải học mình nói đã lắm, Vô gián duyên, Tăng thượng duyên v.v… nói cho đã nhưng không ứng dụng. Thật ra mình phải hiểu Vô gián duyên là duyên quyết định, bởi vì nó đi hoài với mình. Tiền sanh duyên cứ sanh ra là hết rồi, bố mẹ sanh ra mình cũng chỉ như thế thôi, sau này mình đi con đường của mình. Vậy con đường của chúng ta phải là Vô gián duyên. Hậu sanh duyên cũng tác động nhưng không bằng, quý vị biết như vậy. Mai mốt mình học vô thế nào là Trưởng duyên, thế nào là Thiền duyên, thế nào là Vô hữu duyên, Hiện hữu duyên.

Sẵn đây nói luôn, tại vì nói nhiều quá một lúc thì quý vị sẽ không nhớ, nhưng cứ nói mỗi lần một ít, lần này nói ít vì tranh thủ phần này chưa vào kinh văn, vào kinh văn nhiều khi không có thời gian nói. Nhưng nói bên ngoài để báo cáo vài điều cho quý vị nắm được sơ sơ, rồi vô học cho đỡ choáng, chứ một lúc học 24 duyên quý vị lộn qua lộn lại không nhớ được. Cho nên hôm nay Thiện Trang vừa giới thiệu cho quý vị gọi là Vô gián duyên. Bây giới giới thiệu thêm cho quý vị gọi là Hiện hữu duyên và Vô hữu duyên.

Thế nào gọi là Hiện hữu duyên? Hiện hữu duyên là muốn việc đó thành tựu thì cái này phải có. Do cái này có mà nó ảnh hưởng đến những cái khác có, những cái khác tốt hơn hay xấu đi, v.v... đó gọi là Hiện hữu duyên. Mình áp dụng vào tu hành luôn, lấy ví dụ này để quý vị dễ hiểu.

Ví dụ một người có tâm cống cao ngã mạn, gọi là Tâm sở Ngã mạn của mình, tâm cống cao ngã mạn thì sẽ khiến cho người đó xuất hiện thêm một số bất lợi trong tu hành. Chẳng hạn người ta khó tiếp nhận từ giáo huấn của người khác, góp ý của người khác, từ đó có cản trở cho những tu hành khác. Cho nên một cái gọi là hiện hữu, một cái ngã thôi là Ngã mạn khiến cho chướng ngại trong đường tu hành rất nhiều, cái đó gọi là Hiện hữu duyên.

Nghĩa là sự có mặt của Ngã mạn này khiến cho chúng ta khó đi trên con đường giác ngộ hơn, con đường của chúng ta bị gập gềnh chông gai hơn, và dễ sa đọa nhiều hơn. Vì mình ít tiếp nhận được Thiện tri thức, trong đời mình sẽ không có nhiều Thiện tri thức. Mình sẽ không học được nhiều người, thậm chí mình không học được ai nếu quá Ngã mạn.

Quý vị thấy có người phỏng vấn nói sư Minh Tuệ chẳng hạn, vô hỏi phải hỏi câu: “Niết Bàn có phải là cảnh giới hay không?” v.v… thế này thế kia. Nói chung là có tâm rất Ngã mạn, người ta không có tâm cầu học đúng nghĩa. Thì cái này có một điều đó thôi là ảnh hưởng đến bao nhiêu điều, ảnh hưởng đến con đường tu của mình, đấy gọi là Hiện hữu duyên. Nghĩa là có một cái này mà nó ảnh hưởng bao nhiêu cái khác.

Giống như Thiện Trang cũng nói sư Minh Tuệ xuất hiện là Hiện hữu duyên, cũng khiến cho bao nhiêu người từ địa vị cao sang, bậc chân tu lỗi lạc nổi tiếng bỗng bị thiên hạ xem trở thành giả nhân giả nghĩa. Đó là hiện hữu này ảnh hưởng đến bao nhiêu đối tượng khác, gọi là có sự mặt của cái này ảnh hưởng đến những cái khác gọi là Hiện hữu duyên. Ví dụ Thiện Trang có mặt đây cũng khiến giúp cho quý vị, một số người được lợi ích một phần nào trong những bài chia sẻ này, thì đó cũng là Hiện hữu duyên.

Và tất nhiên có Hiện hữu duyên thì phải có Vô hữu duyên. Vô hữu duyên là không có sự có mặt của cái đó sẽ giúp cho điều khác. Điều này thì dễ hiểu hơn, ví dụ giống như là Hòa thượng Tịnh Không bên Tịnh Độ, ngài vắng bóng năm nay cũng gần hai năm rồi. Vì không có mặt của ngài, ngài không giảng từ lâu rồi, cho nên mới có duyên cho những vị Pháp sư khác, những vị thầy khác giảng tiếp [thì] mới có người giảng. Thiện Trang cũng giảng, nếu mà Hòa thượng bao nhiêu năm nay ngài vẫn còn cứ giảng ngày ngày, giảng nhiều, thì chắc chắn là Thiện Trang không giảng. Tại vì Hòa thượng giảng rồi thì mình không giảng. Cho nên sự vắng mặt của ngài đã giúp cho Thiện Trang có cơ hội tu chút công đức, giúp cho những người Pháp sư khác tu chút công đức. Và cũng vô tình giúp cho một số người như quý vị, do quý vị không bám theo Hòa thượng nữa nên quý vị học pháp thấp hơn, học với Thiện Trang thấp hơn. Nhờ pháp thấp hơn nên phù hợp với một số quý vị, nên quý vị cũng được tiến lên. Như vậy sự vắng mặt này giúp cho bao nhiêu người khác, thì đó gọi là Vô hữu duyên, tức là cái duyên đó không có.

Như vậy Thiện Trang đã giới thiệu sơ sơ hôm nay được ba duyên nữa rồi. Hôm bữa mình học Tiền sanh duyên, Hậu sanh duyên, Câu sanh duyên, hôm nay là Hiện hữu duyên, Vô gián duyên và Vô hữu duyên. Cứ mỗi bữa cho quý vị ba duyên thôi là được rồi. Lúc nào có điều kiện giới thiệu đến quý vị ba duyên nữa. Nhưng có một cái là Thiền duyên thì rất khó giới thiệu. Thiền duyên là chính yếu trong tu hành của chúng ta lại cực kỳ khó.

Quý vị biết Thiền duyên ảnh hưởng đến tu hành. Quý vị phải hiểu thế nào là Thiền duyên, phải nắm được Bảy chi thiền. Bây giờ ở trong đây có bao nhiêu người tu Thiền, bao nhiêu người tu Tịnh Độ mà được hỏi thế nào là Bảy chi thiền, chắc nhiều người không biết. Mình nói mình tu Thiền nhưng mà không biết thế nào là Bảy chi thiền.

Bảy chi thiền gồm có: Tầm, Tứ, Hỷ, Lạc, Định, Ưu, Xả. Nghe tên đã thấy lạ hoắc như vậy rồi, thì thôi còn nói gì nữa. Đây là những món thuộc dạng Tâm sở. Tầm là thế nào, mai mốt học Tâm sở hoặc là trong Duy Thức có Hối, Miễn, Tầm, Tứ. Thế nào là Hối? Hối là hối hận, làm việc gì rồi mình hối hận, đó là dạng Tâm sở.

Hôm bữa có người hỏi Tâm sở là gì thầy? Tâm sở có định nghĩa của mỗi vị đưa ra khác nhau, có người đưa ra định nghĩa này, có người đưa ra định nghĩa kia. Hòa thượng Tịnh Không nói Tâm sở là các tác dụng của tâm. Thiện Trang thì nói đó trạng thái của tâm. Đó là một cách nói thôi, bây giờ mình phải hiểu được bản chất chứ cách nói của mỗi người thì người ta diễn đạt khác nhau.

Bây giờ quý vị có món Tâm sở gọi là Phú, Phú tức là Phú tàng, là che giấu. Quý vị thích giấu diếm, không nói sự thật thì đó là Tâm sở Phú. Rồi có Tâm sở Cuống, Cuống tức là cong quẹo. Rồi Siểm là nịnh bợ, nịnh hót. Quý vị có những Tâm sở như vậy, vậy Tâm sở là gì thì quý vị tự hiểu ra.

Vậy trong Tâm sở Tầm, Tầm là gì? Trong kinh Phật có đưa ra một ví dụ, Tầm và Tứ giống như con ong thấy bông hoa, nó bay tới. Thì Tầm là tâm tìm kiếm, tâm hướng tới bông hoa, nó thấy bông hoa, từ xa nó bay tới. Tâm sở Tầm chính là giống như con ong nhìn thấy bông hoa nó hướng về điều đó. Đó gọi là Tầm.

Trong Sơ thiền quý vị biết định nghĩa Sơ thiền là một trạng thái định, gọi là hỷ lạc do ly dục sanh, đã rời được các pháp bất thiện, ly dục mà sanh ra, có Tầm có Tứ. Vậy thì chúng ta phải hiểu Tầm là gì, Tứ là gì. Tầm là cái tâm mình hướng về một đối tượng nào đó, giống như con ong hướng về bông hoa.

Thế còn Tứ là sao? Tứ là cũng là con ong đó, nó đã thấy bông hoa, rồi nó bay tới bông hoa và bay vòng quanh bông hoa. Nó bay vòng vòng quan sát bông hoa, tức là nó duyên sâu hơn, thì đó là Tứ. Mình học như vậy mình mới hiểu chi thiền, chứ ai cũng nói Thiền, nói tôi đắc Sơ thiền, đắc các tầng Thiền mà Bảy chi thiền cũng không nắm được.

Tâm sở Tầm, Tâm sở Tứ này thuộc về Tâm sở Sơ thiền. Nhưng mà từ Nhị thiền trở lên là hết Tầm, hết Tứ rồi. Và hôm bữa Thiện Trang có trích dẫn trong Kinh A Hàm, nói là một người mà đắc Thiền định từ Nhị thiền trở lên, thì người ta có thể dùng một nắm đất mà chặn được dòng nước của một con sông. Nhị thiền trở lên là khi người ta không có tâm Tầm, tâm Tứ nữa. Có nghĩa là khả năng tập trung tâm của người ta mạnh cực kỳ, nên nó có phát ra thần thông. Có sức thần thông có thể dùng một nắm đất ngăn dòng chảy của một con sông. Đó là trong Kinh A Hàm nói chứ không phải Thiện Trang nói. Cho nên sức mạnh của tâm chúng ta, mới đầu quý vị hiểu là có Tầm có Tứ, mà Tầm Tứ này khó lắm quý vị, hầu như chúng sanh nào cũng dùng hết, tới Sơ thiền vẫn còn cái Tâm sở Tầm, Tâm sở Tứ này.

Định nghĩa Tâm sở thì mỗi bộ luận định nghĩa khác nhau, quý vị có thể tham khảo tất cả, quý vị hiểu những cái đó là gì là được rồi. Chứ bây giờ mình cãi nhau cái này cái kia, mà quý vị định nghĩa được càng nhiều càng tốt. Giống như có người bình luận trên màn hình: “Tâm sở là sở hữu của tâm, hay là những gì tâm có”, thì cũng đúng một phần. Hoặc có người nói là những trạng thái của tâm, là những tác động của tâm v.v… cách nào đó tùy quý vị, nhưng quý vị hiểu Tâm sở như vậy.

Như vậy Tâm sở Tầm, Tâm sở Tứ này khó vô cùng, chỉ có bậc thiền định sâu từ Nhị thiền trở lên mới không có, còn lại là có hết. Dục giới chúng sanh ta là có Tầm có Tứ, chúng ta có duyên vào một đối tượng nào, có hết. Thậm chí đến bậc Thánh nhân A la hán, mà A la hán khi không nhập vào định là vẫn xài Tâm sở Tầm, Tâm sở Tứ này, khó!

Quý vị học phải rốt ráo tới cỡ đó thì mình mới tu được, chứ mình học mơ mơ màng màng, mình nói Tâm sở Tầm, Tâm sớ Tứ, nói như vậy thì có gì đâu. Mình phải hiểu rốt ráo được tới mức độ là A la hán nếu không nhập định vẫn sử dụng Tâm sở này. Tại vì sao? Phải hướng về một đối tượng nào đó, phải tập trung vào đối tượng nào đó. Đó là Tầm, Tứ. Còn mấy cái Hỷ, Lạc, Định, Ưu, Xả thì chúng ta dễ hiểu rồi. Đó là Bảy chi thiền mình phải nắm được.

Cứ từ từ Thiện Trang sẽ cung cấp dần dần, tại vì bộ Luận này dài lắm, mình đợi mà học tới đó, lúc đó quý vị học một lúc thì sẽ không nắm nổi đâu. Thay vì như vậy, Thiện Trang nghĩ ra cách đơn giản hơn là thỉnh thoảng chia sẻ một khúc, chia sẻ tâm đắc cho quý vị có nền tảng, mỗi bữa mình nắm một chút như vậy. Rồi đến khi vào học dần dần mình nhắc lại và bổ sung thêm thì đỡ choáng. Chứ bây giờ ở trong này 46 món Tâm sở, bên Duy Thức là 51 món Tâm sở, bên A Tỳ Đàm là có tới 52 món Tâm sở. Mình học một lúc nhiều quá quý vị không nhớ đâu, vì lẫn lộn lẫn nhau. Còn đây cứ thỉnh thoảng Thiện Trang nói Tâm sở này, Tâm sở kia thì quý vị cứ nghe qua nghe lại một hồi là mình nắm được rồi. Vô tình theo năm tháng nhớ hết, rồi tới khi học mình mở rộng là đủ luôn.

Đây là cách Thiện Trang chia sẻ, để bộ này là một bộ môn khó trở thành bộ môn dễ, mà mình học tới đâu mình hành tới đó, chứ không phải mình học trên giáo lý, lý thuyết. Đây là một cách chia sẻ để quý vị thấy được lợi ích.

Tiện đây Thiện Trang xin chia sẻ thêm một chút nữa, tranh thủ chia sẻ về phá Thân kiến. Mình muốn phá Thân kiến lắm, bởi vì Sơ quả Tu đà hoàn điều kiện là phá được ba Kiết sử trong Ngũ hạ phần Kiết sử gồm: Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi. Ai cũng biết điều này, vì điều này Thiện Trang đã chia sẻ rất nhiều lần rồi. Nghi thì gồm ba cái nghi lớn: Một là nghi Tam Bảo, hai là nghi về đường lối tu tập của mình, và thứ ba là nghi về chính mình tức là nghi về kiến giải của mình. Kiến giải mình nói hoài rồi nên không nói nữa.

Bây giờ nói về Thân kiến, vì Thân kiến là vấn đề khó nhất. Thiện Trang hồi xưa nói Thân kiến dễ, cái thân này của ta, ta bỏ cũng được, chết cũng được, ta bỏ chứ đâu có gì. Nhưng cái đó mới có Sắc thôi quý vị. Thân kiến gồm có thân Ngũ uẩn. Ngũ uẩn gồm có: Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức. Phá Thân kiến là phải bỏ năm điều đó, không cho năm điều đó có cái nào là ta. Trong kinh nói không cho cái này là ta, không có ta trong đó, đó không phải là ta. Bây giờ phân tích từng cái một để quý vị hiểu hơn về Thân kiến. Muốn bỏ Thân kiến thì mình phải hiểu Thân kiến cho rốt ráo thì mình mới bỏ được chứ.

Thứ nhất là Sắc, Sắc thì dễ rồi, Sắc là vật chất. Thân thể này là vật chất, nói theo nhà Phật là thân tứ đại thì dễ rồi. Mình chỉ cần phá được là mình đừng coi cái thân này là ta nữa, cứ nghĩ đây là áo quần của ta. Hòa thượng Tịnh Không hay nói thân này là áo quần của ta, cho nên cái áo này không quan trọng, bao giờ áo dơ thì bỏ. Khi nào thân này đau, ốm hay bị gì thì coi nó như cái áo, mình sẵn sàng mình bỏ. Cái này thì dễ hơn đúng không quý vị? Nội cái đó mà nhiều người cũng thấy khó quá, tại vì đau lên chút là kêu đau quá. Đặc biệt bệnh nhức răng thì mấy ai chịu nổi, nhức răng là khóc luôn, chảy nước mắt luôn. Bây giờ bị cái này bị cái kia thử coi mình có bỏ được cái đó không. Đó là cái dễ nhất, là Sắc thôi đó quý vị.

Thứ hai là Tưởng, trong Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức, Tưởng uẩn. Tưởng là khía cạnh về kinh nghiệm, về hồi ức, về kiến thức, về một cái nào đó gọi là Tưởng. Bây giờ Thiện Trang lấy ví dụ đơn giản là mọi người nắm được. Ở vùng Bảo Lộc của Thiện Trang có món chè thập cẩm rất nổi tiếng. Bây giờ chỉ cần nói tên món chè thập cẩm ở Bảo Lộc, thì những ai đã từng sống ở Bảo Lộc mà đã ăn món chè đó, là họ nghĩ ra ngay món chè đó gồm những gì. Thiện Trang đi xuất gia mười năm nay rồi, Thiện Trang không còn ăn món chè đó, nhưng Thiện Trang vẫn nhớ lại được món chè đó gồm có những gì trong đó. Người ta bỏ mười loại thì gồm có những loại như đậu ván v.v… nó khơi lại cho mình một mớ hương vị, một mớ cái gì đó. Thực ra bây giờ nó trở thành Pháp trần. Trong Nhãn trần, Nhĩ trần bây giờ nó trở thành Pháp trần. Thì cái này là khơi gợi lên cho chúng ta vị ngọt, v.v... bao nhiêu cảm giác. Cái đó là nhờ kiến thức mình phải biết đây là đậu gì, đó là đậu ván, đậu đen, sa sa, nhân sâm v.v… Rồi mình phải biết được rất nhiều kiến thức nữa, và mình nhớ lại, hồi ức lại, và kinh nghiệm mình đã học, thì đó gọi là Tưởng uẩn.

Và mình phải làm sao đừng nghĩ cái Tưởng đó là ta, đừng nghĩ trong Tưởng đó có ta, trong ta có Tưởng. Nói chung bỏ được Thân kiến phải bỏ được Tưởng. Cái Tưởng này khó, bây giờ mình nghĩ cái gì cũng nghĩ: à cái này tôi đang nghĩ, cái nghĩ này là tôi là sai, mình phải bỏ được.

Thứ ba là Thọ, Thọ là sự cảm nhận, cảm thọ tức là sự dễ chịu hay khó chịu của thân tâm. Ví dụ bây giờ mình thấy trời mùa hè nóng quá, cảm thấy khó chịu, đó là cảm thọ. Hoặc cảm thấy dễ chịu quá cũng là cảm nhận. Thọ có ba thọ: Thọ lạc, Thọ khổ và Xả thọ thì mình cũng đừng chấp, không dính vào đó. Thôi nói vậy đi, không nói rộng ra nhiều thứ quá.

Thứ tư là Hành, Hành uẩn là khía cạnh thiện ác của tâm. Bây giờ Thiện Trang lấy ví dụ, Thiện Trang cầm cây bút này đưa lên, Thiện Trang phân tích luôn một lúc để quý vị hiểu được cả Thức uẩn và Hành uẩn. Đầu tiên đưa [cây bút] lên, quý vị thấy vị sư này đang cầm cây bút màu trắng. Cái thấy đầu tiên nó chưa nhận định được đây là cây bút đâu quý vị, mà nó chỉ thấy cái gì đó màu trắng, cái hình dáng gì đó v.v… chưa có gì hết. Cái thấy đầu tiên mà chưa phân biệt được đây là cái gì, cái thấy nguyên sơ ban đầu nhất gọi là Thức uẩn. Thức là cái biết ban sơ, rồi tới chút nữa, nó biết đây là cây bút, và là cây bút màu trắng.

Vì sao mình biết đây là cây bút? Vì mình đã có kinh nghiệm trong quá khứ, tức là trong đời mình học mình đã tiếp xúc qua rồi. Chứ một đứa nhỏ mình đưa lên thế này nó cũng không biết là cây bút đâu, nó không biết cái gì đâu. Nhưng mà do mình có kinh nghiệm, có hồi ức, có tưởng tượng. Tức là nguyên tắc các giác quan của mình là mắt chụp hình trước, nó quay cảnh đó trước, thì cảnh đó chính là Thức uẩn. Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức thì đó là Thức uẩn.

Và bắt đầu bộ não của mình xử lý, tâm mình xử lý, nó đưa kinh nghiệm ra so sánh v.v... Ở trong Duy Thức Đại thừa nói là lôi chủng tử trong A lại da thức ra để so sánh, kiểm tra để biết và đưa ra kết quả: cái này là cây bút màu trắng, thì nhận định đó thuộc về Tưởng uẩn. Tưởng là đã biết được cái bút này màu trắng, vì ai cũng gọi màu trắng. Từ nhỏ tới giờ mình nói màu trắng mà, trong tiếng Anh là white. Nên là người ta biết như vậy là bình thường, đấy là do Tưởng uẩn rồi.

Bữa nay mình chia rất rõ, học Duy Thức mình phải chia như vậy, chứ không phải nói Sắc Thọ Tưởng Hành Thức rồi đọc Bát Nhã Tâm Kinh: “Quán Tự Tại Bồ tát hành thâm Bát nhã Ba la mật đa thời, chiếu kiến Ngũ uẩn giai không, độ nhứt thiết khổ ách, sắc bất dị không, không bất dị sắc” v.v… Đọc một hồi nhưng mà tóm lại Sắc là gì thì mình biết, nhưng Thọ Tưởng Hành Thức mình không nắm được, thì coi như Kinh Bát Nhã [làm] sao mình hành Ba la mật đa được, không được! Vì mình không có nền tảng này.

Cho nên Thiện Trang rất là thương cho rất nhiều Phật tử ngày nay, đi chùa bao nhiêu năm đọc hoài câu Bát Nhã Tâm Kinh nhưng không hiểu, Thọ Tưởng Hành Thức là gì, không phân biệt được. Tuy Tâm Kinh đơn giản, ngày ngày đọc nhưng mà không hiểu, và cũng nghĩ là đó là Bồ tát Quán Tự Tại tu, chứ mình không tu đâu. Khổ nỗi kinh Phật là dạy cho mình, hàng phàm phu tu chứ Bồ tát tu thì Bồ tát đã thành tựu rồi. Chúng ta là phàm phu chúng ta mới tu chứ quý vị.

Ở đây là Tưởng uẩn rồi, vậy Hành uẩn ở chỗ nào? Hành uẩn là có người thấy cây bút này nói cây bút gì ngắn quá, ghét cây bút này, thầy đừng đưa cây bút lên trước mặt tôi nữa, tôi thích cây bút kia hơn. Tức là cái khía cạnh quý vị khởi lên ý niệm yêu ghét, tức là có thiện ác trong đó. Quý vị có phân biệt thiện ác ở trong ý niệm, thấy cái bút này thì quý vị có thiện ác trong đó. Đó gọi là Hành uẩn. Mình phải bỏ được cái đó đi là mình thành tựu.

Thiện Trang xin nói lại lần nữa để cho quý vị hiểu. Hành uẩn là khía cạnh thiện ác khi tâm thức mình biết một vấn đề gì đó, đối với các Pháp trần hay là Nhãn trần, Nhĩ trần. Giống như đây là Nhãn trần, cảnh quý vị thấy cây bút. Quý vị thấy cây bút màu trắng, quý vị ghét quá, người thì thích, nói màu trắng là màu của tinh khiết, thanh tịnh, thích quá, cây bút màu trắng của thầy đẹp quá, ước gì mình có cái bút như vậy. Nhưng có người nói màu trắng là màu tang tóc, thầy cầm cây bút này khó chịu quá v.v…. Thì khía cạnh thiện ác trong tâm của quý vị xuất hiện yêu ghét, đó là Hành uẩn.

Tóm lại từ đó quý vị lấy các ví dụ, quý vị phân tích Sắc Thọ Tưởng Hành Thức, cứ như thế quý vị phân tích hết ra, rồi dần dần quý vị ngộ: trong cuộc đời mình nhìn cái này mình biết nó là cái gì, tâm mình đang chạy theo cái nào, mình đang dính vô cái gì, thì mới: “Quán Tự Tại Bồ tát hành thâm Bát nhã Ba la mật đa thời, chiếu kiến Ngũ uẩn giai không” được. Còn không cả đời đọc cái đó chỉ là kết duyên cho đời sau thôi. Quý vị đọc miết để làm gì, để ngày nào đó đức Phật Di Lặc ra đời, hoặc là Phật Sư Tử Như Lai, v.v… vị Phật trong Hiền kiếp, Phật nào đó Vị Lai Tinh Tú kiếp, thiên Phật v.v…. Quý vị do đọc nhiều lần, đọc tới đọc lui Bát Nhã Tâm Kinh nên đức Phật thuyết cho quý vị là quý vị ngộ liền. Còn bây giờ không hiểu, tại đâu có hiểu bản chất đâu nên phải học tới nơi tới chốn.

Phật pháp không có gì khó nếu như mình hiểu tới nơi tới chốn, hiểu tới nơi tới chốn rồi thì từ từ mình mới buông được. Cho nên Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức trước kia Thiện Trang học toàn Đại thừa cao quá nên không có mấy cái này. Sau này thấy mấy định nghĩa này đơn giản mà rõ ràng, chi tiết như vậy sao mình không được học. Giảng thì trên trời, không có áp dụng được cho mình. Tại vì đức Phật nói rồi trong Phật Tạng Kinh: “Trước không học nền tảng Tiểu thừa mà học Đại thừa, không phải Đệ tử của Ta”. Mình vô mình bay lên trên trước mà, mình không chịu học nền tảng dưới, cho nên sau khi được học nền tảng dưới thấy vô cùng hay.

Thiện Trang nói đúng là đời này mình may mắn, mình vào học được trên cao rồi mình học lại ở dưới. Có đồng tu nói với Thiện Trang: mong thầy sau này thầy giảng hết bộ Duy Thức rồi thầy giảng Hoa Nghiêm nữa là tuyệt vời. Thiện Trang cũng nói vậy đó, sau này nếu mà có duyên, Tịnh Độ thì tu chính cho nhiều đồng tu rồi, phải giảng Tịnh Độ từ nay đến cuối đời cho các đồng tu Tịnh Độ. Nhưng ngoài [ra] mình sẽ giảng mấy bộ về Duy Thức, A Tỳ Đàm này, giảng cho thông suốt rồi sau đó bay qua Hoa Nghiêm nữa là viên mãn, tuyệt vời luôn, cuộc đời còn gì tuyệt vời hơn nữa.

Quý vị thấy đấy là Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức và Thiện Trang chia sẻ với quý vị vẫn chưa phải giáo lý A Tỳ Đàm rốt ráo đâu, giáo lý A Tỳ Đàm còn chia thêm một tầng nữa. Thiện Trang xin giới thiệu cho quý vị để quý vị hiểu môn này hay chỗ nào. Nói như [vậy] chưa đủ đâu, vẫn thường lắm, vẫn còn cao hơn một tầng nữa. Trong Tưởng uẩn, A Tỳ Đàm hay trong kinh đức Phật chia ra còn ba Tưởng nữa. Tưởng hồi nãy là khía cạnh kinh nghiệm, là hồi ức, là kiến thức về đối tượng nào đó v.v… giúp chúng ta nhận diện nó rõ ràng, đó là Tưởng uẩn. Thì Tưởng uẩn này đức Phật lại chia làm ba nữa, quý vị chưa nghe bao giờ đúng không? Nếu ai chưa nghe thì bữa nay nghe, nếu ai nghe rồi thì nghe lại.

Tưởng uẩn gồm có ba là: Dục tưởng, Thiền tưởng và Quán tưởng. Nghe thì tưởng lạ nhưng mà rồi cũng quen. Dục tưởng là những cái biết của mình về Thế giới vật chất, về màu sắc, về hình dáng, dài ngắn, âm thanh v.v…. đó là những hồi ức v.v… Chúng sanh [trong] Dục giới dùng sáu thức, cho nên Dục tưởng nhiều lắm quý vị. Dùng sáu thức từ Sơ thiền trở lên chỉ còn dùng ba thức thôi, thì Dục tưởng bớt. Nên sau này có Thiền tưởng, mà Thiền tưởng này liên quan đến môn gọi là Bảy chi thiền lúc nãy. Rồi sau đó có Quán tưởng. Quán tưởng là với một đối tượng nào đó đem ra quán.

Cho nên Tưởng có ba cái tưởng là: Dục Tưởng, Thiền tưởng và Quán tưởng. Hôm nay Thiện Trang chỉ giới thiệu bấy nhiêu đó thôi. Còn bao giờ từ từ vô, đến lúc nào đó chúng ta lại chia chẻ ra thế nào là Dục tưởng, thế nào là Thiền tưởng, thế nào là Quán tưởng. Học như vậy mới tu được chứ quý vị, vô cứ con lạy Phật đi con, con cứ tụng đi con mà tụng không. Căn cơ cao thì thành tựu, còn mấy người căn cơ dở, lẹt đẹt như chúng ta thì đọc hoài sẽ ngán, chứ không phải “đọc sách ngàn lần tự hiểu nghĩa kia”. Không! Đọc sách ngàn lần muốn vứt cuốn sách luôn rồi, ngán quá rồi, đúng không quý vị, không có vô được. Đây là sự thật, cho nên mình học môn nào, mình phải học cho thấu triệt đi, vô cùng hấp dẫn, nó tới rồi bắt đầu mới vào.

Nãy giờ Thiện Trang đã dành thời gian khá nhiều để chia sẻ những tâm đắc, để cho quý vị hiểu môn này học điều gì. Tại vì nếu bây giờ vào phần chánh văn, như hôm bữa chúng ta vào phần chánh văn thì quý vị sẽ ngán ngay, bởi vì nội dung đó mới bắt đầu giới thiệu thôi, còn chưa có vào như vậy. Cho nên Thiện Trang tranh thủ nội dung chưa tới, mình đem những điều tinh hoa, những món ăn tuyệt vời để giới thiệu cho quý vị. Giống như món ăn này ngon lắm, nhưng nếu để cho quý vị ăn một lúc là no kềnh hông, quý vị ăn không nổi. Nên thôi bữa nay ta cắt cho một miếng ăn trước, để biết hương vị của món bánh này ngon lắm, rồi hôm sau cắt cho miếng nữa. Đây góc này ngon kiểu này, góc bên kia ngon kiểu này. Rồi cắt cho miếng nữa, cứ mỗi bữa cắt cắt miếng [như] vậy cho ăn trước. Cho đến khi vô mình ăn cũng thưởng thức được cả cái món bánh.

Chứ còn bây giờ tới lúc đó, tới chương tới nội dung đó mới học thì nhiều quá. Mặc dù món ăn ngon nhưng mà nhiều quá ăn không nổi, quý vị ăn không hết rồi bỏ mứa, bỏ thừa ra, uổng lắm. Vì vậy Thiện Trang chơi chính sách là cắt một miếng cho quý vị ăn một miếng để quý vị thèm chơi, đúng một món này ngon thiệt, công nhận món bánh này ngon thật nhưng mà chưa được ăn hết, mình phải chờ đợi từ từ ăn tiếp.

Còn không quý vị vô học một lúc 24 duyên thì quý vị chịu không nổi đâu. Học một lúc mà 46 món Tâm sở ở trong này học cũng không nổi. Nhưng nếu mình học từ từ, cứ nắm từ từ. Mấy cái này cứ học rồi từ từ, từ từ mình nắm được rồi. Nắm được rồi thì mình vào nhẹ nhàng, cứ đi từ từ thôi. Mình học quan trọng là thành tựu, học trước sau gì cũng hết. Và Thiện Trang chủ trương là mình học tới đâu thì mình có lợi ích tới đó. Chứ nếu mà mình học rồi mình cứ bám chấp vào giáo trình như vậy, mình không đảo những cái đó lên trước thì quý vị học chán, môn này khó quá, môn này chán quá, [rồi quý vị] bỏ mất.

Còn đây [Thiện Trang] giới thiệu rồi, giống như món bánh này rất ngon, chia cho miếng ăn biết ngon rồi, thì thế nào cũng ráng chờ để từ từ ăn cho hết cái bánh. Đồng thời biết công thức làm bánh đó thế nào, để mỗi người tự làm món bánh này và tự mình ăn, đúng theo sở trường của mình. Phật pháp là vậy đó. Đến cuối cùng là cung cấp cho quý vị công thức, để tự quý vị tự làm, trong kinh Phật gọi là: “Tự tác, tự tri, tự chứng”. #Tự tác tức là tự làm; #tự tri tức là tự biết, và cuối cùng #tự chứng là thành công.

Chẳng hạn mai mốt quý vị chứng Sơ quả Tu đà hoàn, sau khi chứng Sơ quả Tu đà hoàn, quý vị sống ở đời vui vẻ hoan hỉ. Vì quý vị biết đời sau mình đi về đâu, cho nên vui vẻ đến lúc chết cũng chả sao. [Vì] biết mình đời sau đi về đâu.

Nên là trong công án, quý vị thấy trong Ấn Quang Pháp Sư Văn Sao có ngài Thiền sư Viên Trạch, ngài biết được đời sau ngài đầu thai vào nhà đó, v.v… Ngài đó chắc là chứng Sơ quả hoặc Nhị quả, tại vì người chứng Sơ quả với Nhị quả họ có khả năng đấy. Tức là họ có biết được mình đi về đâu.

Cho nên tu hành đến lúc nào đó tự nhiên biết, khỏi lo, mình tự tri tự chứng mà, nên là yên tâm. Có nhiều cái nhiều khi biết nhưng mà ma gia trì cho mình biết cũng chết đó nha. Nên phải học làm sao để tâm mình tương ưng. Tâm mình tương ưng với bậc Thánh, bỏ tâm phàm đi. Mình càng tu công phu mình lên, giả sử mình có thần thông, mình có cái gì mà tâm mình có tham nhiều không. Bây giờ nếu như mình có chút thần thông mà tâm mình tham lên là mình biết mình bị ma thông rồi. Ma thông ma gia trì, cho nên là ham ăn, ham ngủ, ham danh, ham đủ các thứ, ham nhiều lên tức là mình bị tâm ma.

Rồi mình tu một hồi là cống cao ngã mạn mình ghê lên. Hồi xưa thì mình khiêm tốn lắm, thầy v.v… bây giờ thì mình cao lên hơn, mình vượt hơn tất cả mọi người, chả ai là thầy mình hết, mình coi thường mọi người. Tâm đó là tâm ngã mạn, tâm của A tu la. A tu la nên vào A tu la, mình tu mình biết ngay mình đi về đâu thôi.

Cho nên học hết 51 món Tâm sở bên Duy Thức Đại thừa, hoặc là bên A Tỳ Đàm là 52 món Tâm sở, hoặc là 46 Tâm sở trong bộ Luận Câu Xá này, mình sẽ hiểu rằng ta đang xây dựng ngôi nhà tương lai để ta về nơi đó. Là ngôi nhà nào, là cảnh giới nào trong Lục đạo Luân hồi hay là ra khỏi sanh tử, mình biết rất rõ, quý vị chỉ cần thấu như vậy. Mà phải học cái này là học hiểu rốt ráo và soi xét so sánh được tâm của mình, chứ không phải học kiểu lý thuyết. Bây giờ cũng nhiều người học nhưng mà học kiểu lý thuyết. Quý vị nói khí thế tâm này tâm kia thế nhưng mà không ứng dụng.

Cho nên môn này coi vậy chứ không dễ đâu quý vị. Rất nhiều người cũng nghe Thiện Trang giới thiệu đã lắm, là bắt đầu tìm sách tìm tài liệu coi. Coi xong rồi kêu khó quá, khó quá, chịu không nổi. Tại vì môn này là cần nền tảng. Người giảng môn này có mấy bậc, mấy tầng gọi là bảy tầng Pháp sư. Có những vị Pháp sư chỉ giảng được chương này mà không giảng được chương kia, không đơn giản đâu. Tức là có người giảng được chương này mà bao nhiêu chương kia không giảng được. Có người sẽ giảng được mấy chương đó, có người thì giảng hết được. Và có người giảng được bộ này bộ kia, nhiều bộ.

Nên đây là không phải là tài giỏi gì đâu, mà phải nói là nhiều đời người ta tu thế nào, người tu môn này nhiều, người ta tu thế nào đó… vốn đủ rồi. Còn bây giờ mình không có duyên, mình vô mình nghe: sao Thầy nói cái gì đâu không, khó quá. Mà Thiện Trang cố gắng giảng dễ hiểu nhất cho quý vị rồi đó, hy vọng quý vị nghe được bao nhiêu [thì] nghe nha. Hôm nay xin giới thiệu phần gọi là tâm đắc tới đây. Bây giờ còn khoảng gần tiếng nữa, Thiện Trang sẽ vào phần chánh văn của Luận Câu Xá. Chúng ta cứ đi từ từ thôi, đi chậm thôi, rồi khi vào phần chánh văn, vào phần nội dung chính, là tự nhiên lúc đó có muốn hay không muốn thì cũng phải bám vào trong đó. Mà bám vào trong đó là đi theo hướng khác, không có thời gian để chia sẻ những tâm đắc này nữa, cho nên quý vị phải hiểu như vậy. Bây giờ chúng ta còn thời gian thì chúng ta cứ đi chậm chậm.

Hôm nay chúng ta sẽ vào phần bài kệ, tiếp tục bài kệ thứ hai trong 600 bài kệ của bộ Luận Câu Xá: