Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận

Tức là có nhiều người nghĩ Thiện Trang đi lên con đường đó rồi Thiện Trang ngã mạn, Thiện Trang thành tựu. Thiện Trang nghĩ không phải như vậy, tại vì quý vị chưa lên vị trí đó, quý vị lên rồi, ngồi hoài thì quý vị sẽ thấy thường, không có gì lạ hết. Bởi vì chẳng có gì đặc biệt, những người không có thì ham, những người có rồi thì họ xem tất cả mọi thứ bình thường và thấy cuộc đời không có gì để vui. Các niềm vui là ngắn tạm một thời gian rồi thôi, cho nên chỉ vui trong Chánh đạo, vui trong ánh đạo vàng là niềm vui tối thượng.

Thiện Trang thấy rõ ràng nhất, tất nhiên chúng ta là phàm phu thì có lúc thoái chuyển, lúc cũng ham cái này, ham cái kia một chút. Nhưng quý vị cứ ham một thời gian là quý vị giác ngộ, bởi vì tánh của mình là tánh giác ngộ. Mình nhận ra được đời là vô thường, nhớ học thật kỹ bài học Khổ, Vô thường giùm, là quý vị tu được hết. Cho dù quý vị tu Pháp môn nào cũng vậy, nắm đời là Khổ, Vô thường, vô Ngã, chỉ có Niết Bàn tịch tịnh là an vui, chỉ có chứng Thánh là vui. Khi nào quý vị vô được Sơ quả rồi thì từ đó trở đi không còn lo lắng gì nữa, dù có luân hồi thì cũng chỉ tối đa bảy đời mà thôi.

Trong Vi Diệu Pháp có đặt ra câu hỏi là: “Tại sao Sơ quả Tu đà hoàn tối đa chỉ có bảy đời thôi, không có đời thứ tám?” Lý do đơn giản thôi, bởi vì với một nhận thức về Khổ, Vô thường, giả sử họ có nằm dài sáu đời rồi, đến đời thứ bảy thì họ cũng sẽ tinh tấn, tại vì họ biết rõ khổ mà. Giống như quý vị ở trong một hầm phân, quý vị ở hoài đến một lúc nào đó thì quý vị cũng nhẫn không nổi, hôi quá, dơ quá, quý vị chịu không nổi, chịu trận sáu ngày thôi, đến ngày thứ bảy thì cũng phải ra, hết chịu nổi rồi. Vì vậy khi nhận thức được thế gian này là khổ đau, là vô thường, không mong đợi gì, không trông cậy được gì, thì tự nhiên quý vị sẽ buông. Đấy là một cách dễ dàng nhất.

Còn nếu chúng ta cứ mê trong đó, khi nhỏ lớn lên thì lo kiếm công việc, lo chuyện học hành, lớn lên chút nữa thì lo kiếm người yêu, lập gia đình, rồi lo có con. Có con rồi thì lo chăm con, yêu thương con. Con lớn lên, nói nó hết nghe thì mong có cháu, chăm cháu, rồi mai mốt già, cháu lớn lên thì chăm chắt, tới khi chết thì thôi, cũng không được gì.

Cuộc đời ngắn ngủi rồi lại luân hồi, mà luân hồi thì con đường đi vô ba đường ác rất lớn. Con đường đi lên ba cõi lành là Trời, Người, thật ra A tu la trong kinh Nam truyền cũng xếp vào đường ác luôn, còn bên Bắc truyền mình thì nói là Trời, Người, A tu la là đường thiện. Còn Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc Sanh là đường ác. Nhưng dù thế nào, ngay cả cõi Người cũng không sung sướng gì, cho nên chúng ta cố gắng, mọi sanh hữu này cố gắng thoát ra.

Sáu khuynh hướng này là sáu khuynh hướng của Bồ tát.

Bước 8: Thành tựu xác tín mục tiêu: Điều này đơn giản lắm, mục tiêu chúng ta tu chỉ có hai điều thôi.

1. Tu Thiền chỉ thì mục tiêu là để đắc Định: để hỗ trợ cho Thiền quán.

2. Tu Thiền quán thì mục tiêu là Niết Bàn: tức là phải chứng quả giải thoát. Khi mình không xác định mục tiêu này thì thôi, mình tu làm gì đúng không? Không được gì.

Bước 9: Giao phó mạng sống cho vị thầy: Điều này nghe hơi bị ghê gớm, nhưng chúng ta đọc thử xem.

Khi đức Thế Tôn còn hiện tiền, vị hành giả đi đến đảnh lễ Ngài và nói: “Bạch đức Thế Tôn, con xin xả bỏ mạng sống này cho Ngài”. (Đoạn này Thiện Trang không dám tự nói, mà để nguyên như vậy, Thiện Trang chỉ rút ngắn lại thôi.)

Sự quy phục dâng mạng cho vị bổn sư sẽ là động lực giúp đỡ vị hành giả vững bước, được lớn mạnh và được thành tựu trong giáo pháp, bởi vì nếu không quy phục dâng mạng như thế, thì khi sống ở một nơi xa xôi hẻo lánh, hành giả không thể kiên cường khi gặp hoàn cảnh bất trắc xảy ra, và vị ấy có thể trở lui về thế tục, thối thất trong giáo pháp; Nhưng khi hành giả đã quy phục dâng mạng cho thầy thì không còn nỗi sợ hãi nào khởi lên trong vị ấy, bởi có niềm hoan hỷ nghĩ rằng “há ta đã không quy phục dâng mạng cho vị đạo sư của ta hay sao?”

Tại sao ở đây lại nói như vậy? Tại vì giống như mình [có chỗ để] dựa vào, mình có niềm tin vượt qua được sợ hãi. Còn nguyên nhân là đây:

Một người chưa quy phục trọn vẹn thì trơ lì không chịu sửa đổi, khó dạy, không nghe lời khuyên can, muốn đi đâu thì đi, mà không hỏi ý vị thầy.

Cho nên lời này quan trọng. Đoạn này nói nhiều, nhưng tóm lại ở đây là: nếu mình chưa quy phục một vị Thiện tri thức trọn vẹn, mình trơ lì, cho nên khi người ta dạy thì mình khó sửa đổi, khó dạy, và không nghe lời khuyên can, nên từ đó mình tu rớt, trật đi. Điều này thì cũng hơi khó đúng không?

Điều này trong kinh có nói, về việc chọn vị thầy, nếu chọn thầy thì ưu tiên điều gì? Ở thời đức Phật thì tất nhiên chọn Phật là tốt rồi. Nếu không chọn được thầy là Phật, thì phải chọn ai? Bắt đầu hạ cấp xuống, mình phải chọn những người thấp hơn, đó là chọn đến những người tu chứng A la hán. Còn không [có] [người] chứng A la hán thì hạ thấp nữa là Tam quả A na hàm, không thì Nhị quả, Sơ quả. Sơ quả không có thì bắt đầu chọn đến những người thông Tam tạng kinh điển. Người thông Tam tạng không có thì bây giờ thông một tạng kinh cũng được. Rồi [không có] những người [thông] một tạng [kinh], thì thông một bộ kinh cũng được, bí quá mà.

Và những người đó đức hạnh phải đảm bảo một chút, chứ nếu không đảm bảo thì [nhiều khi] người ta dẫn mình đi trật lất. Trong đoạn nào đó đức Phật cũng có dạy là mình phải chọn Thiện tri thức đúng, nên người không thông Tam tạng được thì thông một tạng kinh, còn nếu bí quá thì [người thông] một bộ kinh cũng được, đó là trường hợp bất đắc dĩ. Và người thầy nương tựa cũng phải xứng đáng, nhiều khi không có cũng không biết đường nào, bởi thời Mạt pháp rồi. Bây giờ tu [Thiền thì] trong đó [phải] có vị thầy tu Thiền, chứng Thiền, v.v… Bây giờ kiếm ai chứng Thiền, mà người ta có chứng thì người ta có nói đâu mà biết, cho nên là chỉ có thể coi thử cách thế nào. Đoạn này Thiện Trang chỉ nói sơ như vậy.

Bước 10: Không bỏ sót mọi chỉ dẫn tu tập: Có nghĩa là sự tu tập nào mình cũng nắm vững hết thì mình mới tu được.

Đó là 10 bước để tu Thiền, thật ra tu tất cả các môn đều như vậy. Thiện Trang chiếu lược lại, chắc chúng ta cũng đều nắm hết rõ ràng: Bước 1 là mình phải cắt đứt 10 điều vướng bận, điều này thì rõ ràng. Bước 2 là [cắt đứt những điều vướng bận nhỏ]. Bước 3 là tìm được Thiện tri thức để người đó cho đề mục cho mình.. Muốn cho đề mục thì mình coi thử cá tính của mình thuộc tính nào (tính sân, tính ái, tính si, tính tin, tính thông minh hay tính suy tầm). Đó cũng là bước 4: là chọn đề mục phù hợp cá tính của mình. Bước 5 là coi chỗ tu có thuận lợi không, nếu không thuận lợi thì mình nên tránh đi, để lựa chọn chỗ tu thuận lợi theo bước thứ 6. Bước 7 là mình cần khuynh hướng này, cố gắng đừng tham, đừng sân, đừng si, khuynh hướng thấy lỗi, khuynh hướng xuất gia, viễn ly trong sự ồn ào đông người, xuất ly khỏi sanh tử. Rồi bước 8 là mình xác định tu phải có mục tiêu, tu Thiền chỉ mục tiêu để đạt Định, và trợ cho Thiền quán. Mình tu Thiền quán mục tiêu là để chứng quả giải thoát. Sau đó bước 9 là mình hướng tới một vị Thiện tri thức, nếu không có thì mình nghe pháp từ xa, v.v… mình tự tu. Và mình hướng về vị [thầy] nào thì phải quy phục chứ nếu mình trơ lì, không chịu sửa, thầy dạy không nghe, khuyên can không được thì cuối cùng không được [gì hết].

Điều này Thiện Trang thấy rõ thời nay đa số là khó, vì học cũng không tin thầy, tin sơ sơ, kinh Phật cũng không hiểu, cuối cùng là tu mù luyện đui thôi, khi đó mình tu không đắc lực. Cho nên khó! Thiện Trang thường nói quý vị hãy cầu Phật Bồ tát gia trì để không bị rớt khỏi.

Thời gian hôm nay hết rồi, đáng lẽ [Thiện Trang] giới thiệu cho quý vị mục pháp tu niệm hơi thở theo Kinh Tăng Nhất A Hàm và theo bộ Luận Thanh Tịnh Đạo, nhưng hết giờ rồi, để bữa khác, mỗi bữa giảng bấy nhiêu đó thôi, hẹn quý vị vào hôm khác. Chúng ta học như vậy, thật ra mỗi bữa quý vị học rất nhiều kiến thức căn bản, Thiện Trang tranh thủ đưa vào đây, để quý vị học một bộ này thì quý vị tu được luôn, chứ không phải mình học lý thuyết không thôi.

Quý vị thấy bộ Luận Câu Xá này thật ra rất hay, nếu quý vị thâm nhập được, quý vị có nền tảng, quý vị coi và hiểu thì mình nên tu. Thiện Trang nói đơn giản mình tu, thật ra pháp học không nhiều, mới đầu mình thấy [kiến thức] mênh mông, nhưng nếu quý vị học đủ một nền tảng nào đó thì dễ thôi. Hồi xưa Thiện Trang nghĩ học Phật pháp phải học nhiều lắm, nhưng thực tế không phải, tại vì mình học không đúng, nên học rất nhiều. Nhưng nếu mình học đúng trọng tâm, thì học bao nhiêu đó là đủ để hành trì. Còn việc học sau này là để mình nâng lên được phần nào thì tốt phần đấy. Nếu mình học không đủ, nhiều khi học quá trời mà cuối cùng không hiệu quả, vì mình học trên ngọn, mà không học gốc.

Những kiến thức ngày hôm nay rất nhiều, Thiện Trang nghĩ nhiều đồng tu chưa được học bao giờ. Đặc biệt nhìn cá tính của mình thôi, mà mình [cũng] không nhìn được thì làm sao mình biết tu, mình sửa Phiền não. Bữa sau Thiện Trang có những bài nữa, như phần với cá tính nào tu tập như thế nào, lúc nào mình bị sân thì mình tu đề mục nào, mình tu điều gì, mình tu phần nào trong Thất giác chi để trừ Phiền não, v.v… Những phần đó thật ra đức Phật dạy hết rồi, mà có mấy người coi đâu, nên không lấy [để giảng]. Mà khi giảng thì giảng hướng ngoại nhiều, giảng nào tình, tài, tiền bạc, âu lo, hoằng dương xã hội, v.v… chứ thực tế mình tu tập cho tốt là mình hoằng dương được xã hội.

Quý vị tu chứng Thánh rồi thì tự nhiên chư thần gia trì quý vị, giúp quý vị làm lợi ích cho đời. Quý vị tu đắc đạo thì tự nhiên thành tựu, đâu cần đội ngũ Youtuber hay gì đâu, tự nhiên có hết. Không cần! Tự nhiên có hết. Cho nên mình phải tin vào trí huệ xuất thế gian, đức Phật tuyệt vời lắm. Còn mình ham duyên, chưa gì hết, chưa tu tới đâu mà toàn ham hoằng pháp. Thiện Trang nói đồng tu mình có nhiều người kỳ lạ lắm, ham cái này ham cái kia, nhưng Thiện Trang nói việc đó cũng tốt, dù sao như vậy cũng tu phước, tu phước cũng tốt, sau này dần dần mình vào được tu huệ. Chứ mới đầu mình vào nhắm tu huệ luôn, đâu biết ai dạy thế nào mà tu. Cứ từ từ tu phước rồi từ từ phước dẫn, dẫn một hồi sẽ gặp Thiện tri thức, gặp người này người kia, cho nên phải có [tu phước].

Hôm nay chúng ta học rõ ràng, quý vị hiểu rồi đúng không? Và không nói nhiều nhưng những lời này là trích từ bộ Luận Thanh Tịnh Đạo, Thiện Trang cô [đọng cho] gọn lại, và cũng thêm một ít trong kinh. Cho nên những điều này không phải của Thiện Trang, Thiện Trang cũng không có kinh nghiệm đến cỡ đó. Nhưng không biết sao đó, Thiện Trang chịu khó tìm hiểu nhiều, học nhiều nên có duyên biết được nhiều thứ. Và Thiện Trang biết thì chia sẻ lại cho quý vị để quý vị áp dụng, quý vị tu được tốt, thì [được] thành tựu, chúng ta cùng sớm giác ngộ, sớm ra khỏi sanh tử. Nguyện đời đời kiếp kiếp [chúng ta] cùng là pháp lữ, tức là bạn về pháp. Chúng ta tương tai sẽ đều là những bậc Thánh nhân để mà độ sanh.

A Mi Đà Phật! Mời quý vị chúng ta cùng hồi hướng:

“Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn

Pháp môn vô lượng thệ nguyện học

Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành”.

“Nguyện đem công đức này

Hướng về khắp tất cả

Đệ tử cùng chúng sanh

Đều trọn thành Phật đạo”.

A Mi Đà Phật!

Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận - Bài 21: Phẩm 1 - Phân Biệt Giới - Buổi 21

Giảng giải: Thầy Thích Thiện Trang

Giảng ngày: 11.12.2024

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Nam Mô A Mi Đà Phật!

Kính chào toàn thể quý vị đồng tu! Hôm nay [là] thứ Tư, chúng ta chia sẻ về Luận Câu Xá. Hôm nay là bài thứ 21, chúng ta đang học ở Phẩm thứ nhất của Luận Câu Xá. Những nội dung mà Thiện Trang giới thiệu ở đây, thực ra có rải rác trong Luận Câu Xá, nhưng chúng ta có kết hợp với bộ A Tỳ Đàm (Vi Diệu Pháp) của bên Nam truyền, cho nên có những phần chúng ta được học trước. Phần trong Tạng kinh giới thiệu có nhiều bộ kinh như Kinh A Hàm, Kinh Nikaya, đều là những kiến thức cần thiết. Thiện Trang cố gắng sắp xếp lại trình tự để cho quý vị học, quý vị nắm được trình tự để mình học tới đâu thì mình hành được tới đó. Cho nên có những thứ tự không giống theo bất cứ một giáo trình nào khác. Vì vậy cho dù quý vị có nghe bộ Luận Câu Xá của ai đi chăng nữa thì cũng không thể giống với bộ Luận này. Cho nên đừng nói là giống rồi, chúng ta không cần học.

Chúng ta không mất nhiều thời gian [nữa], hôm nay chúng ta giới thiệu vào phần nội dung. Đầu tiên Thiện Trang trở lại với “27 Địa Vị Hiền Thánh” đã giới thiệu ở bài 20, trích từ Kinh Phước Điền thuộc Trung A Hàm. Thiện Trang xin nhắc lại, vì bữa trước chỉ giới thiệu thôi, hôm nay sẽ nói rõ hơn một chút.

27 Địa Vị Hiền Thánh

Này Cư sĩ, 18 hạng người Hữu học là những ai? Là Tín hành, Pháp hành, Tín giải thoát, Kiến đáo, Thân chứng, Gia gia, Nhất chủng, Hướng Tu đà hoàn, Đắc Tu đà hoàn; Hướng Tư đà hàm, Đắc Tư đà hàm; Hướng A na hàm, Đắc A na hàm, Trung Bát niết bàn, Sanh Bát niết bàn, Hành Bát niết bàn, Vô hành Bát niết bàn, Thượng lưu Sắc cứu cánh. Đó là 18 hạng Hữu học.

Ở đây Thiện Trang muốn giới thiệu lại một chút về các địa vị: Tín hành, Pháp hành, Tín giải thoát, Kiến đáo, Thân chứng, Gia gia, Nhất chủng. Các địa vị này là trước khi chứng Sơ quả Tu đà hoàn, bỏ luôn cả Hướng Tu đà hoàn (Tu đà hoàn hướng) vào nữa. Bên Vi Diệu Pháp gọi là Tu đà hoàn đạo, đạo với hướng thì cũng giống nhau. Quý vị đếm từ Tín hành (Tùy tín hành), Pháp hành (Tùy pháp hành), Tín giải thoát, Kiến đáo (#đáo có khi dịch là đảo, đảo hay đáo cũng vậy, nhưng nên dịch là đáo thì đúng hơn. Vì chữ đáo hay đảo là cùng một âm, nhưng phải dịch là Kiến đáo), Thân chứng, Gia gia, Nhất chủng. Tổng là bảy. [Những địa vị] này ở trong một số bộ luận hay Thiên Thai Tứ Giáo Hóa Nghi thì gọi là Thất hiền (là bảy địa vị Hiền).

Từ Hướng Tu đà hoàn, Đắc Tu đà hoàn; Hướng Tư đà hàm, Đắc Tư đà hàm; Hướng A na hàm, Đắc A na hàm, Trung Bát niết bàn, Sanh Bát niết bàn, Hành Bát niết bàn, Vô hành Bát niết bàn, Thượng lưu Sắc cứu cánh, [được] xếp vô là địa vị Thánh. Thiện Trang muốn nói về các địa vị [Hiền] này, quý vị có thể coi trong bất cứ một bộ luận nào, ví dụ như của Tông Thiên Thai, hay mai mốt chúng ta học trong Luận Câu Xá này cũng có, trong những bộ luận khác cũng có. Chứ không phải mỗi trong kinh có, nhưng ở đây chúng ta muốn dẫn trong kinh để quý vị thấy rõ.

Ví dụ hôm bữa chúng ta có một tiêu chuẩn để không đọa lạc, [đó là] vào quả (Dự lưu) mà chỉ là [niềm tin] bất động (niềm tin bất động đối với Phật, niềm tin bất động đối với Pháp, niềm tin bất động đối với Tăng, và đầy đủ Thánh giới), thì nằm trong địa vị Thất hiền này: Tín hành, Pháp hành, Tín giải thoát, Kiến đáo, Thân chứng, Gia gia, Nhất chủng. Ở trong Luận Câu Xá, mai mốt chúng ta học, có một địa vị gọi là Nhẫn vị hay Thế đệ Nhất vị. Hai địa vị đó, nếu chúng ta chỉ cần tới Nhẫn vị thôi thì đã không đọa vào ba đường ác rồi. [Quý vị] nhớ: tới đó là không đọa đường ác. Nên quả Dự lưu hôm bữa mà niềm tin bất động đối với Phật, Pháp, Tăng, và đầy đủ Giới thì chưa phải là Tu đà hoàn. Vì Tu đà hoàn là phải phá Thân kiến, Giới cấm thủ, và Nghi. Nhưng từ đó trở đi, ngôn ngữ của Phật giáo Nam truyền gọi là vào dòng Thánh rồi, bên Bắc truyền thì gọi là vào dòng Hiền. Hiền, Thánh thật ra bên Pali hay tiếng Phạn cũng là một thôi. Nhưng qua Trung Hoa thì các chư Tổ Trung Hoa chia ra thành Hiền, Thánh cho rõ ràng.

Chúng ta phải hiểu được như vậy. Cho nên chỉ cần tới địa vị đó là mình đã không đọa vào ba đường ác rồi. Còn quý vị bước thêm một hồi nữa, quý vị tới Tu đà hoàn (phá Thân kiến, Giới cấm thủ, và Nghi), thì quý vị mới còn tối đa bảy đời nữa ở trong Dục giới, rồi sau đó không còn ở Dục giới nữa, và tối đa 7 đời [sẽ] chứng A la hán, địa vị này thì cao hơn. Còn có những địa vị thấp hơn.

Cho nên mình học [nhưng] nhiều khi mình không hiểu, rồi mình thấy tiêu chuẩn để vô Sơ quả Tu đà hoàn lớn quá, khó quá. Ở đây xin giới thiệu với quý vị: tính luôn cả Sơ quả Tu đà hoàn hướng là tám địa vị. Tám địa vị này thấp hơn Tu đà hoàn. Quý vị vào được [những địa vị] đây là cũng ngon rồi.

Còn A la hán thì ở đây:

Này Cư sĩ, 9 hạng người Vô học là những ai? (A la hán đó) Là Tư pháp, Thăng tấn pháp, Bất động pháp, Thoái pháp, Bất thối pháp, Hộ pháp, Hộ tắc Bất thoái Bất hộ Tắc thoái, Thật trụ pháp, Tuệ giải thoát, Câu giải thoát. Đó là 9 hạng vô học”.

(Trích từ Kinh Phước Điền thuộc Trung A Hàm).

Quý vị để ý, từ Thật trụ pháp, Tuệ giải thoát, Câu giải thoát, ba địa vị này là không thoái chuyển A la hán. Còn những địa vị đằng trước là có khi thoái chuyển lại. Trong Luận Đại Tỳ Bà Sa nói rằng: họ có thể thoái chuyển nhiều nhất tối đa về Tu đà hoàn thôi, không có [thoái] hơn nữa. Hộ tắc Bất thoái Bất hộ Tắc thoái dịch nghĩa là #hộ tức là mình hộ trì được pháp, thì sẽ không có thoái chuyển, [còn] nếu mình không hộ trì được pháp đó thì thoái chuyển. Hạng này là hạng ở giữa. Mấy hạng ở trước thoái là bình thường. [Trong] chín bậc thực ra có ba bậc A la hán (Thật trụ pháp, Tuệ giải thoát, Câu giải thoát) là không thoái chuyển thôi.

Ở đây so với bài hôm trước, Thiện Trang giới thiệu năm kiểu A la hán ở A Tỳ Đàm nữa. Quý vị thấy còn có A la hán chứng thêm Tam minh, rồi nhiều thứ nữa, thì [những địa vị này] ở đâu? Là nằm ở Câu giải thoát này, kèm thêm [và] chia nhỏ ra. Cho nên chia tất tần tật hết từ đầu đến cuối, trong một bộ Vi Diệu Pháp khác người ta có thể chia ra thành 43 địa vị. Ở đây mới có 27 [địa vị], nhưng mình chia thêm Câu giải thoát ra. Rồi chia thêm chỗ A na hàm từ Sơ thiền cho đến Tứ thiền. Tức là A na hàm có thể sanh về trời Sơ thiền, Sơ thiền có mấy tầng trời đó, hoặc Nhị thiền có ba tầng trời, Tam thiền có ba tầng trời, cho đến Tứ thiền, cộng một hồi thành ra 43 địa vị. Quý vị hiểu số 43 từ đâu ra là như vậy. Chứ không thì một hồi [thấy] sao [thầy] Thiện Trang giảng lại mâu thuẫn thế, lúc thì nói có mấy địa vị, lúc thì nói nhiều thế. Tức là từ đó mà chia ra, chia càng nhỏ ra thì càng nhiều [địa vị], còn không lại nói lược thì có bao nhiêu đó thôi. Chúng ta cũng hiểu dễ dàng thôi.

Những địa vị như từ Hướng A na hàm, Đắc A na hàm, Trung Bát niết bàn, Sanh Bát niết bàn, Hành Bát niết bàn, Vô hành Bát niết bàn, Thượng lưu Sắc cứu cánh, là A na hàm hết. Đó là vẫn chia chưa kỹ, Đắc A na hàm cũng phải chia ra Trung Bát niết bàn, Sanh Bát niết bàn, Hành Bát niết bàn, Vô hành Bát niết bàn, Thượng lưu Sắc cứu cánh, toàn là ở trời Ngũ Tịnh Cư Thiên. Thực tế là còn một loạt hạng đắc A na hàm ở đằng trước nữa, sanh về trời Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền. Một loạt như vậy thành ra nhiều.

Nếu chúng ta chia tỉ mỉ ra, càng kỹ bao nhiêu thì càng dễ tu. Vì mình tu tới đâu, mình thấy đắc tới đó. Giống như bây giờ quý vị học, kêu ráng học đến lớp 12 thì mới tốt nghiệp, mới phát cho quý vị bằng tốt nghiệp. Quý vị cảm thấy mới vô học lớp 1 thì bao giờ mới tới lớp 12. Nhưng bây giờ thôi cứ học hết lớp 1 thì phát cho sổ học bạ, ký đã học hết lớp 1, xong lớp 2, v.v… xong lớp 5 cấp đỡ cho một cái bằng đi, rồi tới lớp 9 cấp đỡ một cái bằng đi, v.v… Càng như vậy thì một người học sẽ cảm thấy mình tu, mình học, mình có gì đó để đắc. Vì chúng sanh phàm phu mà, cho nên chia nhỏ ra như vậy dễ hơn. Còn nói lược thế kia thì mình cứ nhìn tiêu chuẩn Tu đà hoàn trở lên là mình thấy ngán quá. Phá Thân kiến, Giới cấm thủ, Nghi, khó quá, thì bây giờ mình chỉ cần nhẹ nhẹ hơn, cố gắng vào Tùy tín hành, Tùy pháp hành, hoặc Gia gia, Nhất chủng, v.v… những địa vị đó, nói chung là nhiều lắm. Đó là lý do mình học kỹ càng vậy đó. Không kỹ thì mơ mơ màng màng, nhưng mình học rất kỹ.

Hôm nay Thiện Trang giới thiệu thế nào là Tùy tín hành và Tùy pháp hành. Tức là mỗi bữa giới thiệu chút thôi, từ từ rồi lúc nào đó giới thiệu mấy địa vị kia. Bữa nay địa vị đầu tiên là Tùy tín hành và Tùy pháp hành, trích trong kinh luôn:

Thế Nào Là Địa Vị Tùy Tín Hành, Tùy Pháp Hành?

Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Phật ở tại vườn ông Cấp Cô Độc, rừng cây Thái tử Kỳ Đà, nước Xá Vệ. Bấy giờ, đức Thế Tôn nói với các Tỳ kheo: (Ở đây cũng là pháp tu của người vào Tùy tín hành, tất nhiên có nhiều cách tu nhưng ở đây có một cách, tức là bộ kinh khác thì nói cách khác nữa).

Có năm thủ uẩn. Những gì [là] Năm? Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức thủ uẩn. (Điều này quen không quý vị? Chúng ta đang học điều này và chúng ta vào là vào Tùy tín hành luôn).

Thế nào là sắc thủ uẩn? Những gì là Sắc, tất cả chúng đều là bốn đại. (Rất quen đúng không quý vị? Chúng ta đang học Sắc là bốn đại: Đất, Nước, Lửa, Gió mà), và sắc do bốn đại tạo; đó gọi là Sắc thủ uẩn (chúng ta học tới đây biết rồi). Lại nữa, sắc kia là vô thường, khổ, là pháp biến dịch (Quan trọng là điều này, nhớ giùm sắc đó là vô thường, khổ, là biến dịch; biến dịch là biến đổi, thay đổi, di chuyển. Cho nên nhớ giùm chân lý Tứ đế là Khổ, Không, Vô thường, vô Ngã, chỉ cần nắm [mấy điều] đó thôi). Nếu Sắc thủ uẩn này vĩnh viễn bị đoạn trừ không dư tàn, rốt ráo xả ly, diệt tận, ly dục, tịch diệt, các Sắc thủ uẩn khác không tương tục, không xuất hiện, không khởi lên; đó gọi là vi diệu, cũng gọi là tịch tĩnh, cũng gọi là xả ly tất cả Hữu dư, Ái tận, Vô dục, Diệt tận, Niết bàn.

Đầu tiên là nói Sắc uẩn rồi, tiếp theo:

Thế nào là Thọ thủ uẩn? Đó là sáu thọ thân. Những gì là sáu? Thọ phát sanh do xúc con mắt; thọ phát sanh do xúc của tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Đó gọi là Thọ thủ uẩn. Lại nữa, Thọ thủ uẩn này là vô thường, khổ, là pháp biến dịch, cho đến, diệt tận, Niết bàn.

Quý vị thấy đoạn này quen không? Quá quen! Chúng ta đang học điều này mà, Luận Câu Xá [cũng] đang học điều này luôn. Điều này ở trong kinh, Thiện Trang dẫn để quý vị thấy Luận Câu Xá này là trong kinh ra, không phải mình học theo chư Tổ rồi trật lất. Không có! Có căn cứ [trong] kinh điển. Chúng ta học Thọ này là do tiếp xúc của mắt, thọ do tiếp xúc của tai, tai thì nghe âm thanh, rồi mũi, lưỡi, thân, ý. Sáu cảm thọ khởi lên do sự tiếp xúc đó.

Thế nào là Tưởng thủ uẩn? Đó là sáu tưởng thân. Những gì là sáu? Tưởng phát sanh do xúc con mắt; cho đến, tưởng phát sanh do xúc của ý (giống y chang Luận Câu Xá rồi đúng không quý vị? Đây là kinh nha). Đó gọi là Tưởng thủ uẩn. Lại nữa, Tưởng thủ uẩn này là vô thường, khổ, là pháp biến dịch, cho đến, diệt tận, Niết bàn. Nói tóm lại là nhớ giùm Khổ, Vô thường, là pháp dời đổi, và cuối cùng cũng sẽ đi đến không (diệt tận). Tương tự như vậy:

Thế nào là Hành thủ uẩn? Đó là sáu tư thân (#tư là suy nghĩ, đây là định nghĩa của đức Phật). Những gì là sáu? Tư phát sanh do xúc con mắt; cho đến, tư phát sanh do xúc của ý. Đó gọi là Hành thủ uẩn.

Ở đây nói [hành là] suy nghĩ, còn ở trong A Tỳ Đàm có người giải thích là suy nghĩ về thiện ác. Nhưng trong kinh này, đức Phật nói là “tư” thôi, tư là suy nghĩ. Suy nghĩ do mắt của mình tiếp xúc, ví dụ chúng ta thấy hình ảnh của Thiện Trang đang hiện lên, bắt đầu suy nghĩ bữa nay thầy Thiện Trang, sư Thiện Trang không vui, thầy buồn hay thế nào đó, v.v… Cảm giác đó là do phát sanh từ mắt.

Tương tự, tư (suy nghĩ) do phát sanh từ âm thanh. Ví dụ nghe âm thanh, bữa nay nghe giọng thầy Thiện Trang có vẻ rõ ràng, bữa nay chắc sức khỏe của thầy tốt, chẳng hạn. Như vậy [đó là] tư do điều đó. Không chỉ mỗi âm thanh do tai, rồi mình ăn, miệng là vị giác, mũi ngửi mùi, thân tiếp xúc với môi trường, ý là pháp mình nghe hôm nay. Ví dụ mình nghe hôm nay mình thấy hoan hỷ, vui vẻ. Thầy Thiện Trang đang trích dẫn trong kinh, để chứng minh rằng Luận Câu Xá này hoàn toàn tương ưng với kinh, để mình có niềm tin hơn, mình hoan hỷ. Những sự tư (suy nghĩ) như vậy gọi là Hành uẩn. Cho nên đôi khi mình phải học trong kinh [thì] mình mới biết chữ tư này. Hành uẩn này mà theo định nghĩa A Tỳ Đàm thì lại khác, đôi khi có khác chút. Có thể do mỗi người nhận thức khác nhau.

Lại nữa, Hành thủ uẩn này là vô thường, khổ, là pháp biến dịch, cho đến, diệt tận, Niết bàn.

Thế nào là Thức thủ uẩn? Đó là sáu thức thân. Những gì là sáu? Thức thân con mắt; cho đến ý thức thân, đó gọi là Thức thủ uẩn. (Cũng giống vậy thôi! Thức là sự biết. Những gì là sáu? Mấy sự biết này chúng ta đã học hết rồi). Lại nữa, Thức thủ uẩn này là vô thường, khổ, là pháp biến dịch, cho đến, diệt tận, Niết bàn.

Tóm lại là vậy. Cuối cùng nhớ giùm tất cả điều đó là Khổ, Vô thường, là pháp biến dịch. Quý vị tu được Ngũ uẩn: Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức, thì chúc mừng quý vị. Đức Phật nói luôn:

Này các Tỳ kheo, nếu đối với pháp này mà dùng trí tuệ tư duy, quán sát, phân biệt, nhẫn thọ, đó gọi là Tùy tín hành, siêu thăng, ly sanh, vượt qua khỏi địa vị phàm phu. (Nghe đã không? Nếu đối với các pháp này mà dùng trí tuệ tư duy, quán sát, phân biệt, nhẫn thọ. Mình học mình phải có trí tuệ tư duy trong đó, mình quán sát, mình phân biệt, mình nhẫn thọ. Chúng ta đang học, đang làm những điều này đúng không? Đó gọi là Tùy tín hành. Và sẽ siêu thăng (là vượt hẳn lên), ly sanh (ở trong đây có chú giải là nhập Chánh tánh Ly sanh. Trong ngôn ngữ của mấy bộ luận là nhập Chánh tánh Ly sanh), vượt qua khỏi địa vị phàm phu. Cho nên Tùy tín hành là đã vượt qua địa vị phàm phu, vào dòng Hiền, dòng Thánh rồi. Bên Pali gọi là dòng Thánh, bên Hán tạng gọi là dòng Hiền). Nếu chưa đạt được quả Tu đà hoàn, mà nửa chừng không chết, thì chắc chắn sẽ đạt được quả Tu đà hoàn.

Có nghĩa là mình tu theo điều này thì chắc chắn đến quả Tu đà hoàn, nếu như mình không chết giữa chừng. Còn chết thì chưa chứng Tu đà hoàn, [nhưng] cũng được vào Tùy tín hành rồi, trước sau gì quần quần một hồi rồi cũng chứng. Có điều nếu mình đủ thời gian, mình tu được tới đây rồi, đời này quý vị tu được điều này [trí tuệ tư duy, quán sát, phân biệt, nhẫn thọ], nói chung nắm được năm Thủ uẩn này, và nhớ Khổ, Không, Vô thường, vô Ngã giùm. Cứ nhớ vậy, tư duy đi tư duy lại, nghĩ đi nghĩ lại, nhớ hoài, học hoài, cuối cùng thì quý vị cũng ra khỏi địa vị phàm phu thôi, vượt khỏi địa vị phàm phu. Và nếu quý vị còn đủ thọ mạng, còn đủ thời gian tu được như vậy, thì chắc chắn chứng Tu đà hoàn. Nhớ [như vậy]! Còn nếu không đủ [thời gian] thì đức Phật không nói tiếp, nhưng chúng ta tự biết là không đủ [thời gian] thì chúng ta cũng ra khỏi địa vị phàm phu rồi. Nhớ là ra khỏi địa vị phàm phu rồi nha, không phải là phàm phu nữa, cũng là lên một bậc rồi. Coi như là được cấp bằng mẫu giáo [hay] lớp lá, lớp mầm, lớp chồi gì đó, cũng được một lớp rồi. Đó là Tùy tín hành, ngon không? Ngon chứ!

Chứ không, ăn rồi cứ suốt ngày nói Tu đà hoàn, Tu đà hoàn khó quá. Bây giờ xin giới thiệu, trước Tu đà hoàn có tám địa vị nữa, địa vị đầu tiên là Tùy tín hành. Mai mốt mình học Luận Câu Xá có địa vị ngon lắm, Nhẫn vị thôi là không đọa ác đạo rồi. Còn Noãn vị, địa vị đầu tiên trong Luận Câu Xá, là chắc chắn sẽ chứng đạo. Tại vì vô đây rồi là chắc chắn chứng đạo rồi, không nói gì hết, nhưng không biết bao giờ chứng thôi, và thậm chí còn đọa Địa ngục A Tỳ nữa. Noãn vị trong Tứ gia hạnh vẫn có thể đọa Địa ngục A Tỳ, nhưng không sao, trước sau gì cũng chứng.

Còn mấy vị trí kia, còn phàm phu là không biết bao giờ [chứng] luôn. Cho nên học như vậy thì mình mới thấy dễ tu, mới thấy mình tu được. Còn không, học [mấy địa vị] kia thấy mơ màng quá, xa vời quá, đạo quả quá khó, rồi mình không muốn tu nữa đúng không? [Còn] mình học [những địa vị] này thì mình thấy phấn chấn rồi: À, con có hy vọng đó. Tiêu chuẩn này quá dễ mà, quý vị chỉ có dùng trí tuệ tư duy quán sát, phân biệt, nhẫn thọ đối với năm Thủ uẩn này thôi. Và mình quán sát Vô thường, Khổ, là pháp biến dịch, [cho đến] diệt tận, rồi Khổ, Không, Vô thường, vô Ngã, tóm lại là [những điều] đó.

Đó là Tùy tín hành. Bây giờ là Tùy pháp hành.

“Này các Tỳ kheo, nếu đối với pháp này, mà bằng tăng thượng trí tuệ, tư duy quán sát, nhẫn thọ, đó gọi là Tùy pháp hành, siêu thăng, ly sanh, vượt qua khỏi địa vị phàm phu. Nếu chưa đạt được quả Tu đà hoàn, mà nửa chừng không chết, thì chắc chắn sẽ đạt được quả Tu đà hoàn.

Địa vị này là tu tốt hơn địa vị kia một chút thôi, là bằng “tăng thượng trí huệ”. Tức là ở trên này chỉ là trí tuệ tư duy, quán sát, phân biệt, nhẫn thọ thôi, mới sơ sơ thôi. Còn đây là tăng thượng trí tuệ, rồi cũng tư duy quan sát… giống vậy. [Nếu] chưa đạt Tu đà hoàn mà không chết, thì chắc chắn sẽ đạt quả Tu đà hoàn. Có nghĩa là [nếu] quý vị có thời gian thì quý vị chứng luôn Sơ quả. Quý vị thấy sướng không? Sung sướng hơn đúng không?

Thấy chưa? Học Phật pháp như vậy mới hấp dẫn, chứ suốt ngày nói đời Mạt pháp tu không có ai chứng gì hết. Xin lỗi! Không học, không tu, [thật ra là do] không biết tu, không biết học, không có ai dạy cho nên mạt pháp, chứ còn tu đúng thì không có chuyện mạt pháp, nhớ vậy! Pháp của Phật không bao giờ mạt, chỉ có người mạt và người truyền [pháp] mạt. Khi truyền [pháp] là dụt hết kinh, che hết mấy dòng này đi. Rồi tu một Pháp môn nào đó, chọn pháp nào đó mà pháp đó cao quá, không phù hợp thì mới mạt, đúng không? Không phù hợp tại vì cao quá, mình tu không vào. Cho nên hôm nay mừng rồi nha!

Quý vị nhớ nha! Nếu mà tu được vậy là [đắc] Tu đà hoàn luôn. Vậy mình ráng có tuổi thọ lâu lâu chút là mình chứng Tu đà hoàn được nha. Cho nên Thiện Trang sau khi học kinh tạng, duyệt gần hết tạng kinh rồi, Thiện Trang mới phát hiện ra: hóa ra chứng Sơ quả, Nhị quả cũng không khó lắm, quan trọng là biết đường và cần có thêm thời gian một chút. Có thời gian thôi [là được], tại vì mình ở trong pháp, mình trụ năm này qua tháng nọ, cứ thấm dần thấm dần. Mưa dầm thì thấm lâu, nước nhỏ giọt hoài cũng đầy ly thôi, đầy thùng luôn.

Cho nên là ở đây đức Phật nói: nếu mình tu sơ sơ theo [đoạn] trên thôi, chưa có trí tuệ lắm thì cũng được [quả] Tu đà hoàn, nếu mình không chết giữa chừng. Còn nếu mình không chết giữa chừng, mình có trí tuệ tăng thượng, tức là trí tuệ lên nữa thì mình chứng luôn Nhị quả Tư đà hàm. Ở đây chắc người ta đánh nhầm, để [Thiện Trang] coi lại bản chữ Hán cho chắc. Hồi bữa nhớ coi là chữ “Tư” rõ ràng đầu tiên mà, mới sửa là Tư đà hàm mà sao thành Tư đà hoàn vậy không biết. Để coi lại nha, nhưng Thiện Trang nhớ bữa đó Thiện Trang sửa lại chữ “Tư” rồi, là chắc chắn đằng sau phải là “hàm” chứ không phải là “hoàn”. Còn nếu mà sai thì cũng không sao, điều này không quan trọng lắm, để bữa sau coi lại, chứ bây giờ không kịp coi chữ Hán.

“Này Tỳ kheo, đối với pháp này nếu bằng trí tuệ chân chánh mà quán sát như thật, ba Kiết (ba Kiết sử) được biết rõ là hoàn toàn đoạn trừ; đó là: Thân kiến, Giới thủ, Nghi. Tỳ kheo, đó gọi là quả Tu đà hoàn, sẽ không rơi vào đường ác, quyết định thẳng đến Chánh giác (Chánh giác đây là A la hán), bảy lần sanh qua lại giữa Trời Người, cuối cùng sẽ cứu cánh biên tế của khổ.

Có nghĩa là nếu mình tu tốt nữa là sẽ chứng luôn Tu đà hoàn, trừ được ba Kiết sử [Thân kiến, Giới cấm thủ, Nghi]. Cho nên đây là tới Tu đà hoàn luôn rồi. Vậy thì còn nguyên đoạn giữa nữa [là] một trời quả nữa, ở trên nói rồi. Ở đây nói bảy lần qua lại giữa Trời Người là nói tắt. Ở bộ kinh khác Thiện Trang đã trích rồi, đức Phật nói là tối đa bảy lần thôi, chứ không phải là chắc chắn bảy lần.

“Này Tỳ kheo, nếu đối với pháp này nếu bằng trí tuệ chân chánh mà quán sát như thật, tâm sẽ không khởi lên Lậu hoặc, đó gọi là A la hán. Khi các lậu đã sạch rồi, những gì cần làm đã làm xong, trút bỏ gánh nặng, đạt được mục đích của mình, các Kiết sử hữu dứt sạch, chánh trí, tâm đạt được giải thoát.”

Bấy giờ, các Tỳ kheo sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

(Kinh 52. Phân Biệt (1) - Tạp A Hàm).

Đoạn này là trích từ Kinh A Hàm, Thiện Trang muốn nói cho quý vị, tại vì sao Thiện Trang hay trích Kinh A Hàm hơn Kinh Nikaya? Nguyên nhân đơn giản là tại vì: Thứ nhất có nhiều người nói: “Thầy Thiện Trang đang theo Nam truyền”. Xin lỗi! Tôi trích luôn Kinh A Hàm Hán tạng, Kinh Bắc truyền. Thứ hai, những người học Nam truyền chê Bắc truyền là Tổ sư Trung Hoa nói, giảng v.v... truyền không đúng Chánh pháp Như Lai. Xin lỗi! Quý vị học những gì mà Thiện Trang trích từ Kinh A Hàm thì hoàn toàn đúng. Cho nên nếu quý vị học Nam truyền rồi phê phán Bắc truyền là cũng sai. [Bắc truyền] có sai là do “y nhân bất y pháp”, là nương theo người không nương theo pháp. Kinh Nam truyền, kinh Bắc truyền không khác nhau nhiều, nội dung A Hàm và Kinh Nikaya là gần tương đương. Quý vị không tin, quý vị cứ tra cứu mà xem.

Thiện Trang cũng xin chia sẻ thêm một chút để quý vị muốn nghiên cứu Kinh A Hàm và Kinh Nikaya thì tổng quan như thế nào. Sau khi Thiện Trang đã coi gần hết, nói là coi gần hết chứ thật ra là coi hết rồi, nhưng cuối cùng có những đoạn coi, hoặc là nghe lướt qua, không nắm được hoàn toàn. Cho nên đang tiếp tục nghe lại, coi lại. Nếu mọi người muốn học Kinh A Hàm và Kinh Nikaya thì bắt đầu từ đâu? Và kinh nào nói nội dung nào? Thiện Trang xin chia sẻ như thế này:

Về Kinh A Hàm có bốn bộ, đó là: Trường A Hàm, Trung A Hàm, Tạp A Hàm và Tăng Nhất A Hàm. Trường A Hàm tương đương với Kinh Trường Bộ của Tạng Nikaya. Một bên là chữ Hán của Bắc truyền, một bên là của Nam truyền, hai bộ kinh này gần như khớp nhau. Thiện Trang không dám nói là khớp nhau hoàn toàn, bởi vì số bộ kinh gần ngang nhau. Kinh Trường A Hàm ít hơn Kinh Trường Bộ một chút (mấy bài kinh). [Về] nội dung thì có những nội dung bên này có, nhưng bên kia không có. Trường A Hàm và Trường Bộ Kinh là những kinh dài cho nên gọi là “trường”.

Quý vị coi Kinh Nikaya, Thiện Trang xin phép quý vị là quý vị đừng coi Trường Bộ Kinh trước, bởi vì mở đầu là Kinh Phạm Võng, là thôi rồi, mệt rồi đó. Kinh Phạm Võng là kinh nói về phá 62 Tà kiến của ngoại đạo. Như vậy [nếu] quý vị nghe những điều đó thì quý vị không thấy giống kinh Phật, rồi quý vị đọc ngán lắm, mà dài lắm. Đọc khoảng 2 tiếng rưỡi mới hết bộ kinh đó, rất dài. Tương đương với A Hàm cũng có một bộ kinh tương tự như vậy. [Vì vậy] không nên coi bộ đó trước.

Kinh thứ 2, Kinh Sa Môn Quả cũng khá dài, nhưng Kinh Sa Môn Quả nói về Tứ quả A la hán thế này thế kia v.v… thì cũng hay. Quý vị coi bên này với bên kia, Trường Bộ Kinh với Trường A Hàm tương đương nhau. Trong đó nói nhiều về các giáo phái ngoại đạo, nói nhiều về: ví dụ như Thế giới này được hình thành như thế nào, con người từ đâu mà có, rồi các cõi Bắc Câu Lô Châu, Nam Thiệm Bộ Châu, Đông Thắng Thần Châu, cõi Trời, Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh v.v... thì hai bộ kinh này nói nhiều nhất. Ai muốn nghiên cứu về phần Triết học, thì hai bộ kinh này nói nhiều. Nói nhiều thôi nha, chứ không phải là thiếu pháp hành. Bởi vì có những phần pháp hành cũng có trong đó. Pháp hành ví dụ như [việc tu] chứng quả v.v… Như Kinh Sa Môn Quả cũng nói về cách tu chứng quả, hoặc là Kinh Nhất Thiết Lậu Hoặc (là Tất cả các Lậu hoặc), cũng toàn nói về tu hành chứng quả, cho nên cũng không thể bỏ qua. Đó là Trường A Hàm và Trường Bộ Kinh.

Và nếu quý vị muốn nghe đầy đủ về các cảnh giới, thì Kinh Trường A Hàm nói đầy đủ hơn Kinh Nikaya, Trường Bộ Kinh nói không đầy đủ. Ví dụ những đoạn nói về cõi Người bắt đầu từ tuổi thọ bao nhiêu, từ trời Quang Âm rồi sanh ra, tại sao bây giờ chúng ta có Thế giới này như vậy, thì Kinh Trường A Hàm nói đầy đủ hơn. Các cõi Long (Rồng), Điểu, Thần, các cõi A tu la... thì Kinh Trường A Hàm nói đầy đủ hơn Kinh Trường Bộ. Đấy thì chúng ta phải biết là hai bộ có khác nhau một chút, nên học cả hai để đối chiếu.

Thứ hai là Kinh Tăng Nhất A Hàm. Tăng Nhất là gì? Tăng Nhất A Hàm là kinh mà [có] từng chi phần, ví dụ như cái nào là một pháp thì xếp vô một, hai pháp, rồi ba pháp thì xếp vô [hai], ba, rồi bốn, năm, sáu cho đến 11. Kinh Tăng Nhất A Hàm tương đương với Kinh Tăng Chi Bộ bên Nam truyền, thì cũng xếp các pháp [như vậy]. Ví dụ như có bảy pháp bất thoái là gồm những gì, hoặc là có năm con đường để diệt trừ khổ đau, v.v… cứ tầng tầng như vậy, sắp xếp theo tăng số như vậy, một trật tự sắp xếp hơi khác lạ. Chính vì vậy chúng ta cần tìm điều gì mà số bảy thì vô tìm Thiên Bảy, cần tám thì vô Thiên Tám. Trong đó nói tu chứng cũng có, mà nói cả bên ngoài cũng có, nói cả Thế giới đủ các chủ đề. Tại vì sắp xếp theo con số tăng dần, cho nên không biết đường nào mà lần. Vì vậy phải có thời gian để coi. Đó là hai bộ Kinh: Tăng Chi Bộ và Tăng Nhất A Hàm thì tương đương nhau.

Thiện Trang thấy Kinh Tăng Chi nhiều hơn Tăng Nhất A hàm một chút (vài bộ), Kinh Tăng Nhất A hàm có vẻ ít hơn. Nhưng ngược lại có một số bộ mà trong Kinh Tăng Nhất A Hàm có, mà Kinh Tăng Chi không có. Cho nên cũng không thể bỏ Kinh Tăng Nhất A Hàm được.

Thứ ba là Kinh Trung A Hàm. Kinh Trung A Hàm có 222 bộ kinh. Kinh [này] tương ưng với Kinh Trung Bộ của bên Nikaya. Nhưng Trung Bộ của Nikaya thì có trăm mấy bộ kinh thôi, ít hơn. Vậy Kinh Trung A Hàm có nhiều bộ kinh quan trọng và hay hơn, và coi qua coi lại thì nói chung cũng có khác nhau. Như vậy riêng phần Trung Bộ Kinh, thì Thiện Trang thấy thích Trung A Hàm hơn bên kia, thích hơn thôi nhưng vẫn phải coi bên kia, bởi vì có những điều mà bên A Hàm không có, nhưng Trung Bộ Kinh có.

Thứ tư của A Hàm đó là Kinh Tạp A Hàm mà Thiện Trang mới vừa trích chẳng hạn. Kinh Tạp A Hàm là gì? Tạp là đủ thứ các kiểu. [Tương ưng với] bên kia là Tiểu Bộ Kinh, và còn một bộ kinh nữa của Nikaya là Kinh Tương Ưng. Thực ra Tạp A Hàm có phần vừa giống cả Kinh Tăng Chi, có phần thì giống cả Kinh Tương Ưng, có phần giống luôn cả Kinh Tiểu Bộ. Nhưng lấy hết bốn bộ A Hàm so với Tạng Nikaya, thì thua [về] phần tiền thân của đức Phật, không đủ. Phần tiền thân của [đức Phật] v.v… mấy câu chuyện Ngạ quỷ sự thì bên A Hàm không đủ. Thiện Trang cứ thắc mắc sao bốn bộ A Hàm cuối cùng vẫn thua Tiểu Bộ Kinh của Nikaya. Thiện Trang mới coi, vậy chứ có nhiều chuyện nữa ở đâu?

Quý vị phải tra ở những kinh khác nữa, tức là bên Hán tạng còn có những kinh, ví dụ như Kinh Xuất Diệu, rồi mấy bộ kinh khác nữa, không nằm trong Kinh A Hàm. Coi lại cuối cùng cũng giống bên Nikaya. Cho nên là bốn bộ A Hàm không hoàn toàn tương ưng với năm bộ Kinh Nikaya.

Đó là Thiện Trang đã lượt qua hết rồi, Thiện Trang xin đúc kết như vậy cho quý vị thấy. Cho nên nếu quý vị muốn học mà thấy sao bên này có mà bên kia không có, thì quý vị chịu khó nghiên cứu duyệt hết Hán tạng. Tức là Hán tạng bây giờ hình như cũng dịch ra khá nhiều rồi, [nhưng] chưa đủ đâu quý vị. Thiện Trang có biết chữ Hán cho nên Thiện Trang dịch ra những kinh: Kinh Xuất Diệu, kinh này kinh kia Thiện Trang coi được. Hình như có một Đại tạng kinh Linh Sơn gì đó ở Việt Nam dịch hết rồi, quý vị có thể coi trong đó là có hết. Cho nên là không có thiếu đâu, có hết. Vì vậy [quý vị] cứ coi đầy đủ, và nếu ai giỏi thì cứ học đi. Học bởi vì sao? Học để mình có Chánh kiến, mình có Chánh kiến rồi thì mình không bị người ta dẫn dắt đi đâu hết.

Mục tiêu của Thiện Trang là cung cấp cho quý vị để quý vị có một trí tuệ sáng suốt, rõ biết, không bị chúng sanh lừa. Thời nay dễ bị lừa lắm, nào vô đó là bắt đầu đóng khung, bắt học theo một vị thầy ở đó thôi. Học theo thầy đó cho nên cuối cùng mình có giỏi lắm thì mình cũng giỏi thua vị thầy đó, đúng không? Tại vì mình đâu có học với đức Phật đâu. Còn Thiện Trang cung cấp với quý vị như vậy để quý vị tiến lên. Quý vị phải giỏi, quý vị phải là Đệ tử của đức Thế Tôn, chứ không phải là Đệ tử của Thiện Trang, nhớ vậy nha! Mục tiêu của Thiện Trang cung cấp cho quý vị là vì như vậy.

Mai mốt Thiện Trang trích Kinh KaLaMa ra cho quý vị nhớ: chớ vội tin dù đó là thầy dạy cho mình, chớ vội tin dù đó là truyền thống v.v…. Có nhiều điều chưa chắc tin được đâu. Tuy là vậy, nhưng vì thầy mình cũng học với một vị thầy nào đó, mà lỡ ông thầy nào đó tà kiến ổng chỉ cho mình, mà mình cũng học rồi truyền lại cho Đệ tử của mình tà kiến sao. Cho nên hãy học với Phật thì chính xác, và chúng ta đều là Đệ tử của Phật.

Thiện Trang cũng là một người học với đức Thế Tôn, Thiện Trang mong là Thiện Trang truyền để quý vị bước lên, quý vị học với đức Thế Tôn. Và quý vị học được với đức Thế Tôn thì quý vị mới thành tựu hơn Thiện Trang được. Căn tánh của quý vị giỏi hơn Thiện Trang, thì quý vị mới thành tựu hơn Thiện Trang được. Còn quý vị mà học với Thiện Trang thôi, thì cùng lắm là quý vị bằng với Thiện Trang thôi đúng không? [Cho nên] đừng có dại, mình phải là Đệ tử của đức Phật, [bậc] Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì mình mới thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác được. Còn Đệ tử của một ông phàm phu thì thế nào mình cũng là phàm phu, mình giỏi lắm thì mình cũng chứng quả. Tất nhiên về nguyên tắc ở trong kinh có dẫn ra nhiều câu chuyện, là phàm phu cũng có thể dạy cho người ta chứng quả được, thậm chí chứng đến Tam quả, Tứ quả được. Nhưng việc đó hy hữu, hiếm có. Còn thực tế thì ráng học theo Phật đi. Cho nên là phải như vậy.

Như hôm nay Thiện Trang không có thời gian để tìm lại bộ kinh, là có một câu chuyện nói về ba vị Tỳ kheo thì phải. Ba vị Tỳ kheo sau khi tu, dạy cho bà Cư sĩ đó tu đã một hồi, thì bà đó nói: “Các thầy tu thế nào thì con tu thế đó”. Bà vô trong rừng để tu, tu một thời gian thì đắc Tam quả A na hàm. Sau khi đắc Tam quả A na hàm rồi, [bà đó] mới quán sát lại thấy mấy vị thầy của mình chưa chứng quả vị nào hết. Bả nghĩ sao các thầy tu tinh tấn lắm mà, quý thầy dạy cho mình cũng phương pháp đó mà mình tu thì đắc Tam quả, còn quý thầy thì không chứng gì hết. Bả mới quan sát để tìm coi nguyên nhân, với địa vị A na hàm và có Thần thông hay sao đó, bả quan sát thì mới biết nguyên nhân là do Vật thực, tức là do thức ăn. Các thầy ăn những thức ăn không phù hợp. Sau đó bả chỉ lại cho mấy vị thầy cách ăn uống cho phù hợp, và sau khi ăn uống phù hợp thì các vị đó cũng đắc quả luôn.

Cho nên đôi khi trong kinh đức Phật nói phải khéo ăn, ăn không đúng, không phù hợp thì coi chừng không chứng quả. Tại vì sao? Ví dụ như bây giờ chúng ta ăn đồ ăn âm quá, suốt ngày quý vị ăn nấm rồi ăn chay nhiều đồ âm, mà cơ thể mình yếu nữa nên cứ hôn trầm, thụy miên. [Cơ thể] không khỏe mạnh thì làm sao tu được. Rồi ăn món này bị bệnh, ăn món kia [bị bệnh], v.v… Cho nên ăn cũng phải biết ăn, ăn phù hợp. Ăn không phù hợp thì không được, nhớ nha!

Cho nên đức Phật dạy [hết], [mình] đừng có học Đại thừa theo kiểu là cảnh giới của Bồ tát Đại thừa thì không cần ăn uống gì, vô cái là chuyển thành tốt hết. Điều đó đúng, chính xác, [nhưng là] cảnh giới của Bồ tát Sơ trụ Hoa Nghiêm trở đi, bậc 41 của Biệt giáo, bậc 11 của Viên giáo. Còn chúng ta là phàm phu thì chúng ta không học cách đó được đâu, chúng ta học theo đức Phật đi. Đức Phật dạy là bệnh thì hãy khéo chữa bệnh, ăn cũng phải khéo ăn, ở cũng phải khéo chọn chỗ ở, nhớ như vậy. Chứ đừng có tưởng mình vô tướng rồi, không có đâu. Mình là phàm phu, chưa vô tướng được đâu, nên quý vị để ý vậy. Ví dụ như ăn, quý vị biết bí quyết ăn làm sao không?

Bây giờ có nhiều người Việt Nam mình ăn, Thiện Trang biết [là ăn chưa đúng]. Hồi xưa Thiện Trang không biết, tại vì Thiện Trang người từ nhỏ suy dinh dưỡng rồi, mới có mấy tuổi chui vô trong rừng ở cho nên suy dinh dưỡng, ăn thì quen ăn [vậy] rồi. Quý vị biết không? Hồi nhỏ cơm còn không có ăn nữa mà, làm sao ăn ngon được. Sau này có cơm thì cũng quen ăn với một chút đồ ăn thôi. Ở Việt Nam mình có món gọi là món mắm kho quẹt. Tức là bỏ một chút dầu, hồi xưa là mỡ chứ không phải là dầu nữa, rồi cho một chút mắm, một chút nước gì đó, khuấy khuấy là ăn [với] nguyên một tô cơm được rồi đúng không? Những kiểu ăn như vậy thì không đủ dinh dưỡng. Quý vị ăn như vậy, ăn nhiều chỉ no bụng mà thôi, không có đủ dinh dưỡng. Vì thật ra khoa học nói những thức ăn từ tinh bột như gạo, v.v… thì không có nhiều dinh dưỡng.

Vậy nguyên tắc ăn, quý vị không cần ăn nhiều như vậy. Người Việt Nam mình ăn nhiều nhưng không đủ dinh dưỡng, ăn như vậy chỉ no bụng chứ không đủ dinh dưỡng. Nếu muốn đủ dinh dưỡng thì quý vị nên học cách ăn của phương Tây. Người phương Tây ăn thế nào? Người ta ăn ít tinh bột thôi, trong bữa ăn đó người ta ăn 1/4 tinh bột thôi. Có nghĩa là ví dụ như cơm gạo, mì, bánh mì hay gì đó thì người ta ăn 1/4 thôi. Người ta sẽ ăn thêm 1/4 nữa là rau, là [một] nửa rồi đó, hoặc là hơn chút tùy cơ thể. Một nửa 50% thì 25% là tinh bột, 25% là rau, rau sống rồi [trái cây] gì đó để cho đủ vitamin. Và ăn thêm 50% là các loại đạm, chúng ta ăn chay thì [đạm là] các loại đậu, nấm v.v… Ăn các loại đạm cung cấp vô cơ thể như vậy mới đủ.

Và Thiện Trang thử rồi, Thiện Trang tập. Bây giờ thì do ăn kiểu kia quen rồi, bây giờ ăn kiểu đó khó. Nhưng Thiện Trang ăn thử, chỉ cần ăn một ngày một bữa và ăn nhẹ thôi, không cần ăn no, thì Thiện Trang cũng đủ dinh dưỡng cả ngày, không đói, không mệt. Cho nên thay đổi ngay. Quý vị cố gắng học [cách ăn này], cách ăn này hơi sang một chút đối với người nghèo. Nhưng là hồi xưa thôi, chứ còn bây giờ điều kiện mình cũng khá mà đúng không quý vị? Thiện Trang thấy bây giờ đồ ăn chay đầy đủ các kiểu mà, quý vị ăn được như vậy, tập được như vậy một thời gian, thì quý vị ăn ít thôi mà cũng khỏe. Thiện Trang thấy ăn như vậy mà ăn một ngày một bữa vẫn đủ dinh dưỡng. Đủ dinh dưỡng là cơ thể không bị ốm. Còn mình ăn kiểu kia thì mình ăn nhiều nhưng vẫn ốm, tại vì mình ăn không đủ. Cho nên là dinh dưỡng cũng là một vấn đề.

Quý vị coi thời đức Phật cũng vậy, thời đức Phật trừ những giai đoạn khó khăn thôi, còn bình thường các ngài đi khất thực hoặc là được đi dự Trai tăng, người ta cúng dường đầy đủ nào là thức ăn cứng, thức ăn mềm, thức ăn này kia, đầy đủ hết các vật thực, cho nên mới khỏe như vậy. Đệ tử của đức Phật đó. Chúng ta cũng phải vậy, chúng ta đừng có vội học Bồ tát Đại thừa. Bồ tát Đại thừa là các ngài vô quái ngại rồi, các ngài ăn gì cũng chuyển vào thành đồ tốt hết. Còn chúng ta [đừng] học theo cảnh giới đó, cảnh giới đó không phải của mình, chưa đâu.

Giống như quý vị nghe nói trong kinh, Bồ tát Đại thừa ở đâu thì cảnh ở đó sẽ không có tai nạn, không có gì, [vì] cảnh tùy tâm chuyển mà, chuyển hết. Nhưng quý vị coi giùm Kinh A Hàm, Kinh Nikaya đi, thời đức Phật, đức Phật ở nơi đó, sét vẫn đánh người ta chết kìa. Rồi ở nơi đó vẫn có lũ lụt này kia, ví dụ như câu chuyện lũ lụt mà nhóm ngài Ưu Lâu Tần Loa Ca Diếp đó, vẫn bị lũ lụt kìa. Và đức Phật ở [đó nhưng] mùa màng [nơi] đó vẫn mất [mùa], thất bát, vẫn bị đói kìa.

Cho nên không phải đâu, bởi vì đó là học theo Kinh Hoa Nghiêm, mấy kinh Đại thừa thì đúng ở Thế giới phương khác như Thế giới Tây Phương Cực Lạc thì đúng. Còn Thế giới Ta Bà này thì không phải như vậy. Chúng phải hiểu, chứ đừng có học rồi chấp tướng. Chấp rồi mình ráng hành theo Bồ tát Đại thừa, hành một thời gian rồi mình phiền não, tại vì mình làm không được.

[Quý vị] nên nhớ, ba loại Phiền não gồm Kiến tư hoặc, Trần sa hoặc và Vô minh hoặc, giống như ba lớp áo: lớp áo trong, lớp áo giữa và lớp áo ngoài. Không có chuyện cởi lớp áo trong mà chưa cởi lớp áo ngoài, nên nhớ như vậy. Lớp áo ngoài là Kiến tư hoặc, lớp áo giữa là Trần sa hoặc, và lớp áo trong là Vô minh hoặc. Vậy thì quý vị muốn cởi luôn [lớp áo] ở trong là Vô minh hoặc, làm Bồ tát Đại thừa là thành Sơ trụ Viên giáo Hoa Nghiêm, thì xin lỗi quý vị, quý vị làm không được đâu. Một lúc mà quý vị cởi ba lớp áo là không thể rồi, cho nên hãy cởi lớp áo đầu tiên. Kiến tư hoặc chính là mười Kiết sử mà chúng ta đang học đây, gồm năm Hạ phần Kiết sử và năm Thượng phần Kiết sử. Mình là phàm phu, mình xác định rõ ràng, mình cứ đi chậm mà chắc, đừng ham trèo cao để rồi té đau, vì sao? Vì mình không phải cảnh giới đó.

Tất nhiên, có một số người có thể làm được, nhưng Thiện Trang nghĩ không phải là chúng ta. Tự Thiện Trang thấy, Thiện Trang cũng học rất nhiều rồi, [nhưng] không hiệu quả bằng, tức là mình cứ tưởng mình vào được, nào nghe đã lắm, rồi chuyển tâm, v.v... đang nghe thì đã thiệt, nhưng tới khi gặp cảnh là mê.

Và trong Vi Diệu Pháp nói: một bậc A la hán (mình nói chứng quả A la hán nha), các ngài dù là A la hán [nhưng nếu] không thường xuyên [nhập] Thiền định, “Thiền duyệt vi thực” tức là dùng Thiền định, mà các ngài vẫn tiếp cảnh, cứ suốt ngày gặp người này người nọ hoài, thì các ngài cũng ốm nhách, các ngài cũng bệnh thôi. Nên nhớ là vậy!

A la hán còn chưa làm được huống hồ chi là mình. Cho nên các bậc A la hán, các ngài sợ đám đông lắm, các ngài né, né. Còn lên Bồ tát rồi thì mới tự tại thôi. [Như] quý vị thấy Sư Minh Tuệ, không biết ngài chứng [quả] gì, nhưng rõ ràng đợt trước đó ngài bị chúng sanh bu hoài một thời gian là cũng ốm nhách, chịu không nổi, mặt mày cũng xanh luôn. Mình không biết cảnh giới của ngài, Thiền định thế nào, nhưng rõ ràng [là ngài cũng] không chịu nổi.

Cho nên đừng tưởng mình giỏi, mình hãy làm một người thật thà. Mà thật thà tốt nhất là dành thời gian học giùm, coi Kinh A Hàm, Kinh Nikaya. Còn nếu không có thời gian, thì quý vị học ở đây, Thiện Trang cũng toàn trích dẫn kinh để quý vị vừa coi đó, quý vị lỡ thấy Thiện Trang giảng sai, thì quý vị thấy: À kinh này không thể sai được, đức Phật nói mà, kinh nói mà.

Còn nếu Thiện Trang tóm tắt lại, mà tóm tắt theo kiểu giảng theo ý của Thiện Trang thì nhiều khi sai. Giống như chỗ 7 phương pháp để đoạn Phiền não, hoặc 6 phương pháp đoạn Phiền não, bữa nghe bên kia nói như vậy, Thiện Trang đã giảng rồi. Nhưng hôm nay coi lại kinh, thấy mấy điều bị trật rồi, tại vì sao? Nói theo người ta mà, người ta nói vậy, tóm tắt lại, nên mình cũng nói theo như vậy. Cuối cùng không phải, là người ta tóm tắt sai, có mấy chi tiết hay hơn nữa nằm trong đó. Cũng không sao, bữa nào mình giảng lại theo kinh.

Cho nên phải cẩn thận, tóm tắt của người ta cũng hay, nhưng chưa chắc đã đúng với ý của Phật, bởi vì người ta lãnh hội như thế, thì người ta nói như thế thôi. Cho nên sau này Thiện Trang rút kinh nghiệm rồi, Thiện Trang chia sẻ hầu như dẫn kinh, và Thiện Trang thích cách này. Còn ai nói gì thì nói, muốn thế nào cũng được, không phải mọt sách, nhưng mình phải nói có sách, mách có chứng. Còn những điều Thiện Trang chưa trích dẫn được thì mong quý vị thông cảm. Vì Kinh tạng Nikaya, Kinh A Hàm nhiều quá, hồi đó coi qua, nghe hay hay, chưa kịp ghi lại thì tụt luôn. Mình kêu để bữa sau ghi lại, nhưng bữa sau không biết nằm ở đâu, rồi cứ nhớ nhớ vậy thôi, nên có khi nhầm chút. Hoặc không có dẫn cho quý vị, thì quý vị thông cảm, từ từ rồi [Thiện Trang] tìm lại.

Hôm nay xin giới thiệu cho quý vị pháp tu Niệm hơi thở theo Kinh Tăng Nhất A Hàm. Tức là bữa mình giới thiệu 40 đề mục tu Thiền chỉ, trong đó có pháp tu [Niệm hơi thở]. Ở đây Thiền Trang không nói là tu Thiền chỉ, đây là Kinh A Hàm, không biết người ta tu Thiền chỉ hay Thiền quán. Quý vị coi thử xem là Thiền chỉ hay Thiền quán. Bởi vì đề mục Niệm hơi thở là vừa Thiền chỉ, vừa Thiền quán.

Pháp Tu Niệm Hơi Thở Theo Kinh Tăng Nhất A Hàm

Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật trú tại vườn ông Cấp Cô Độc, rừng cây Thái tử Kỳ Đà ở nước Xá Vệ. Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các Tỳ kheo:

“Hãy tu hành một pháp. Hãy quảng bá một pháp. Đã tu hành một pháp rồi, liền có danh dự, thành tựu quả báo lớn, các điều thiện đủ cả, được vị cam lồ, đến chỗ Vô vi, liền được Thần thông, trừ các loạn tưởng, được quả Sa môn, tự đến Niết bàn. Những gì là một pháp? Là Niệm an ban”.

Đoạn này quý vị thấy quen không ạ? Rất quen, chúng ta đã dẫn đoạn này hôm bữa, muốn đề xướng niệm Phật thì người ta đổi chữ ‘những gì là một pháp’ thành niệm Phật. Người ta muốn niệm pháp thì đổi thành niệm pháp, muốn niệm hơi thở thì đổi thành niệm an ban, muốn niệm Tăng thì đổi thành niệm Tăng. Đây là trong Kinh Tăng Nhất A Hàm, ở thiên Một Pháp.

Cho nên chúng ta không học Kinh Tăng Nhất A Hàm, người ta đề xướng niệm Phật thì cứ quất niệm Phật thôi, người ta thích niệm Tăng thì cứ quất niệm Tăng thôi. Tại vì có những bộ kinh tương tự như nhau, chỉ đổi một chữ này. Đó là giá trị của việc coi kinh với không coi kinh. Có thầy thấy tâm đắc niệm Phật thì dẫn niệm Phật thôi. Rồi có thầy tâm đắc niệm hơi thở thì quất niệm hơi thở, ổng thích niệm gì quất lên cho mình. Và Đệ tử [nói]: “Kinh Phật mà!” “Cũng đúng, cũng đúng! Là kinh Phật, [mình] theo thầy”. Nhưng khổ nỗi thầy đã lọc bỏ mấy bộ kia.

Cho nên khiến một số người có căn tánh khác, họ không vào được. Tất nhiên căn tánh của ông thầy thì ok, căn tánh của những người theo ổng thì ok, nhưng có những người căn tánh khác đã không được học, vì pháp của Phật rất bình đẳng. Thiện Trang cũng chỉ nói cho đầy đủ thôi. Ở đây Niệm an ban là Niệm hơi thở đó quý vị.

Đức Phật bảo các Tỳ kheo: “Thế nào là tu hành Niệm an ban, liền có danh dự, thành tựu quả báo lớn, các điều thiện đủ cả, được vị cam lồ, đến chỗ Vô vi, liền được Thần thông, trừ các loạn tưởng được quả Sa môn, tự đến Niết bàn?”

Có nghĩa là niệm hơi thở cũng đến Niết Bàn, giống như niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên, 6 pháp niệm đó ở trong phẩm này đều có hết. Cho nên pháp pháp bình đẳng, không có cao thấp là vậy.

Bấy giờ, các Tỳ kheo bạch Thế Tôn rằng: “Gốc rễ của Pháp do đức Thế Tôn nói. Nguyện xin đức Thế Tôn vì các Tỳ kheo mà nói diệu nghĩa này. Các Tỳ kheo sau khi nghe từ Như Lai rồi sẽ thọ trì”.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ kheo: “Hãy lắng nghe, lắng nghe, và suy nghĩ kỹ (ở trong âm Hán Việt là thiện tư niệm chi). Ta sẽ phân biệt rộng rãi cho các ông”.

Các Tỳ kheo bạch rằng: “Kính vâng! Bạch đức Thế Tôn”.

Sau khi các Tỳ kheo thọ giáo rồi, đức Thế Tôn bảo rằng:

Bây giờ cách niệm theo hơi thở như thế nào, đây là theo kinh nha, chứ không phải tự mình nói thì người ta không tin.

“Tỳ kheo chánh thân, chánh ý, ngồi kiết già, buộc niệm ở trước, không có tư tưởng nào khác, chuyên tinh niệm An ban. Nói An ban, tức là khi hơi thở dài, hãy quán biết hơi thở ta hiện đang dài; Nếu hơi thở lại ngắn, hãy quán biết hơi thở ta hiện đang ngắn; Nếu hơi thở rất lạnh, hãy quán biết hơi thở ta hiện đang lạnh; Nếu hơi thở lại nóng, hãy quán biết hơi thở ta hiện đang nóng. Quán khắp thân thể từ đầu đến chân, tất cả đều nên quán biết. Nếu hơi thở lại có dài ngắn, cũng hãy quán hơi thở có dài ngắn. Dụng tâm đặt nơi toàn thân, biết hơi thở dài ngắn, tất cả đều biết rõ, cho đến khi hơi thở ra vào được phân biệt rõ ràng. Nếu tâm đặt nơi thân, biết hơi thở dài ngắn, cũng lại biết rõ, đếm hơi thở dài ngắn cũng phân biệt rõ ràng".

Như vậy cách này là nguyên lời văn của Phật. Chánh thân tức là thân của mình đừng làm việc tùm lum; Chánh ý là ý nghĩ đừng suy nghĩ tùm lum, tà la; rồi ngồi kiết già. Cho nên có những người nói không nên ngồi kiết già, thực tế đức Phật lúc nào cũng bảo ngồi kiết già. Tuy nhiên, có những người ngồi kiết già không được, ngồi kiết già không được thì quý vị ngồi bán già, ngồi bán già không được thì ngồi chân trong chân ngoài, không thì ngồi sao cũng được. Chứ còn ngồi kiết già mà đau quá rồi suốt ngày tu gì được. Đó là nói tư thế tốt nhất, chứ không có nhiều người cứ chấp, nói “tu hành ngồi chấp tướng”. Thật ra Phật cũng bảo như vậy, toàn chấp tướng không đó. Cho nên học Đại thừa riết, cuối cùng bác Sự, thành ra mình tu không đạt được gì.

Buộc niệm ở trước có nghĩa là ý niệm phải hướng về trước, không có tư tưởng nào khác, rồi chuyên tinh niệm An ban tức là niệm hơi thở, niệm ghi nhớ hơi thở. Đơn giản lắm quý vị! Quý vị chỉ cần biết: hơi thở dài thì biết hơi thở đang dài, hơi thở ngắn thì biết hơi thở đang ngắn, hơi thở lạnh thì biết hơi thở lạnh, hơi thở nóng thì biết hơi thở nóng. Rồi quán hết thân thể từ đầu đến chân, quán biết như vậy. Dụng tâm đơn giản vậy thôi quý vị, có khó gì đâu, phân biệt rõ ràng như vậy, rồi cuối cùng đắc được đạo luôn.

Thấy chưa? Pháp tu của Phật đơn giản lắm. Thiện Trang coi trong kinh, tức là cách tu của Phật không có khó khăn, không có phức tạp gì hết, rất đơn giản, cứ tu vậy thôi là thành tựu. Ở đây đức Phật nói:

“Như vậy, các Tỳ kheo, đó gọi là niệm an ban, liền được thành tựu đầy đủ quả báo lớn, các điều thiện đủ cả (có nghĩa là khỏi đi làm thiện cũng đủ thiện luôn), được vị cam lồ (là nước uống của cõi Trời, của chư thiên, nên đã lắm), đến chỗ Vô vi (là không sanh không diệt), liền được Thần thông, trừ các loạn tưởng (hết các loạn tưởng), được quả Sa môn (Tứ quả Sa môn hoặc là nói 27 quả Sa môn như lúc nãy nói), tự đến Niết bàn. Cho nên, này các Tỳ kheo, luôn phải tư duy không rời niệm an ban, liền sẽ được những thứ công đức thiện này. Như vậy, này các Tỳ kheo, hãy học điều này”.

Các Tỳ kheo sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

(Kinh Số 8 – Phẩm Quảng Diễn Thứ 3 Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Quý vị thấy phương pháp này tu không có khó gì hết, không có cao siêu gì hết, rất đơn giản. Thiện Trang coi đúng kinh Phật dạy [rất] đơn giản, và hình như đời sau mỗi người bày thêm một chút hay sao ấy, bày thêm kiểu này, bày thêm kiểu kia. Ở đây Thiện Trang không có trích từ đề mục tu Niệm hơi thở của bên [Luận] Thanh Tịnh Đạo, vì Thiện Trang thấy bên đó nói cũng y chang như này, nhưng nói dài hơn, vòng lên vòng xuống, nói chung là chỉ thêm. Thiện Trang thấy thôi mình theo Phật là được rồi. Giống nhau thì trích một bên là được rồi, không cần trích theo Luận Thanh Tịnh Đạo.

Và ở bên Kinh Nikaya thì có một bộ kinh nói khác một chút, là khi trụ hơi thở thì trụ ngay ở chóp mũi, thế là bao nhiêu người bắt đầu cố gắng vận hết khí trụ ngay chỗ mũi, thì lại là sai. Thật ra là để ý hơi thở thở ra từ mũi. Đây là bộ Kinh A Hàm [nói], thì quý vị coi, Thiện Trang thấy ok, quý vị theo là được rồi.

Cho nên tu, quý vị thấy có khó không ạ? Đạo Phật phải đơn giản vậy, chứ [khó] gì đâu. Ai tu niệm Phật thì chư Tổ như Đại sư Ấn Quang chỉ thêm một cách, là gắn câu Phật hiệu vào trong hơi thở, gắn cách nào cũng được. Quý vị muốn gắn chỗ nào thì gắn, gắn vào lúc thở ra hay vào thì tùy quý vị. Cho nên tu đơn giản lắm, có [khó] gì đâu, gì mà Thật tướng các pháp ghê gớm lắm. Không [cần]! Cho nên học thì đã thiệt, nhưng thực hành không được. Còn nếu thực hành được thì mình thực hành những điều này dễ, chỉ cần để ý hơi thở, theo dõi hơi thở ra, hơi thở vô. Thiện Trang thấy thực hiện theo [phương pháp] này dễ, không buồn ngủ, không biết sao [Thiện Trang] thấy không buồn ngủ, mình [không] chạy theo những điều gì mà mình suy nghĩ.

Thật ra những pháp học cao, ở đây không phải mình phản bác, nhưng mình học các pháp cao thì cũng đã, hưng phấn lắm. Ví dụ như học Thập Huyền môn của Hoa Nghiêm thì đã lắm, nhưng đã được lúc đó thôi. Tức là tới khi đem xài thì xài không được, còn [phương pháp] này xài được. Học thì không có gì hứng thú gì ghê gớm, không có cao siêu gì, nhiều khi không đã, nhưng thực hành thì được. Tức là tâm mình thì chạy lên được, nhưng mình hành không tới. Quý vị cứ thử đi, Phật Pháp là đến để mà thấy. Chỗ ‘đến để mà thấy’ là nằm ở chỗ Công đức niệm Pháp, đức Phật nói rất nhiều lần, mình phải thực hành thì mới thấy được [lợi ích].

Hôm nay [Thiện Trang] đã giới thiệu cho quý vị đề mục Niệm hơi thở theo kinh. Ở đây đức Phật có nói kết quả của pháp tu quán Niệm hơi thở. Để cho công bằng chút, nãy giờ [trích] Kinh A Hàm không thôi, bây giờ trích [Kinh] Nikaya.

Kết Quả Của Pháp Tu Quán Niệm Hơi Thở