Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận

Sân có nhiều điều, [nhưng] thông thường có thể hiện ra trạng thái trả thù, cách tính của ác độc là tính ác độc và thái độ ác độc; cách tính ám hại là sự ám hại, thái độ, và tính ám hại; sự sân, sự tức tối, sự hung hãn v.v… Nói chung điều nào mà biểu hiện ra như vậy là tâm sân nặng quá rồi. Cho nên bốn ý nghĩa của Tâm sở Sân: 1. Là trạng thái làm cho thân tâm thô tháo. Điều này rõ ràng, quý vị mà sân là làm việc thô tháo, làm việc tầm bậy, làm việc sai, không đúng nữa. 2. Phận sự là thiêu đốt sắc, ý vật, và nơi nương tựa của mình nóng nảy. Tức là thiêu đốt, làm nóng, nói chung là hủy hoại xung quanh, tính nóng nảy. 3. Thành tựu là hư hoại thân tâm. Cho nên là hư hoại cả thân lẫn tâm. Đừng dại mà sân nha! Sân ở đây có nhiều yếu tố, như ở [phần] trên [nói] Sân là sự tức giận, hờn, buồn rầu, sự ghét, ác cảm, sự thâm thù, v.v… chứ không phải là sân bình thường mà chúng ta học. Đó là chúng ta học cạn quá. 4. Nhân gần nhất (nhân cận) là độ sát hại. Nói chung do mình tiếp xúc với những thứ gì mà không hài lòng.

Và Sân cũng là một Tâm sở Biệt cảnh. Vì sao? Biệt cảnh tức là có lúc không có tâm sở Sân trong những Tâm sở xấu. Quý vị coi lại Tâm [sở] Sân nằm ở Biệt cảnh thôi. Có những lúc mình không có sân đâu. Vậy lúc nào không sân? Điều này cũng khó đúng không? Lấy ví dụ, trong Tâm sở xấu (Tâm sở Bất thiện), thì tất nhiên bốn [Tâm sở]: Si, Vô tàm, Vô úy, Trạo cử thì có rồi. Bây giờ mình coi thử trong 3 nhóm [Tham phần, Sân phần, Trì trệ và Do dự] thì có điều nào không có Sân không? Ví dụ như Nghi thì không có Sân, có những điều mình nghi đâu có vì sân đâu. Mình muốn biết pháp đó, mình muốn hiểu vấn đề đó nên mình nghi, lúc đó mình đâu có sân, mình nghi để mình học hỏi mà.

Còn Ngã mạn thì dễ đi theo Sân. Hoặc đôi khi có những cái tham mà mình đạt được thì mình không sân. Ví dụ quý vị đang tham ăn, ăn ngon, uống nước ngọt được thoả mãn thì đâu có sân, lúc đó Tham không đi chung với Sân. Nhưng tham không được thì mới sân, chứ không phải lúc nào cũng sân. Rồi lúc buồn ngủ, ngủ bình thường thì không sân. Còn khi ngủ mà bị quay hình, lên video, thấy người ta nói, v.v… thì mới nổi sân. Hoặc đôi mình không muốn ngủ mà cứ buồn ngủ, cho nên mình buồn phiền, bực mình với chính mình, nên sân. Nên trong trạng thái Hôn trầm, Tâm sở Hôn trầm có thể đi chung với Sân và cũng có thể không đi chung với Sân. Chúng ta thấy [rõ] được rồi nha.

Thời gian hôm nay đã hết rồi, mà [Thiện Trang] mới giảng tới [Tâm sở] Sân, để hôm sau Thiện Trang cố gắng chia sẻ hết mấy Tâm sở. Chúng ta dành mấy buổi để học về Tâm sở, để quý vị ứng dụng thực hành trước. Còn kiến thức của bộ Luận Câu Xá thì từ từ mình học bổ sung sau, bởi vì có nhiều [kiến thức] lắm. Ví dụ quý vị muốn học các địa vị Hiền, Thánh, quý vị phải học từ Sơ quả đến Tứ quả A la hán, rồi học Tứ gia hạnh, Tùy tín hành, Tùy pháp hành v.v… Những điều đó phải học hai chương, hai phẩm, thì quý vị mới học được. Noãn vị thôi cũng phải một đoạn, cho nên rất dài. Những điều đó đều quan trọng cả, thì chúng ta phải học từ từ.

Ở đây chúng ta tranh thủ đưa lên những tâm đắc, những điều quan trọng để dạy trước. Nếu quý vị học bộ A Tỳ Đàm, hay bộ Vi Diệu Pháp thì bao giờ mới tới đây. Mà khi học tới đây thông thường người ta giới thiệu rất nhanh, cho nên mình học mà mình không ứng dụng được. Thiện Trang thích mình học tới đâu thì mình xài được tới đó, thà biết ít nhưng biết tới đâu dùng được tới đó, thì mình đi được một đoạn đường. Còn mình biết nhiều kiến thức, nói thì vanh vách, nhưng mình không ứng dụng được, tức là pháp đó không hiệu quả.

Phật pháp là pháp để thực hành, pháp là để thực hiện, để được lợi ích ngay. Cho nên mong quý vị thông cảm, chúng ta cứ đi chậm chậm. Thiện Trang tin những bài giảng như vậy tương lai sẽ được nhiều người truyền hơn, bởi vì những điều này ứng dụng thực tế, bất cứ tông phái nào, Pháp môn nào cũng cần. Mới đầu người ta thấy lạ, lạ thì thông thường khó tiếp nhận. Giống như trong một khu rừng có nguyên một đàn khỉ sống quen rồi, tự nhiên có một con khỉ rất đẹp, rất dễ thương tới, nhưng thấy con khỉ lạ thì chúng tấn công. Cũng vậy, có những gì không quen với mình thì khó tiếp nhận, nhưng thời gian quen rồi thì mình sẽ dễ dàng tiếp nhận, nếu như mình biết điều đó hiệu quả, lợi ích.

Quý vị thấy hiệu quả, lợi ích thì hãy cố gắng giới thiệu cho những người nào có duyên, biết đâu họ nghe thì sẽ thay đổi được đời tu của họ. Không phải Thiện Trang quảng cáo Thiện Trang, nhưng chỉ mong là giúp cho giáo pháp của Như Lai được truyền ở đời. Thêm một chút nữa, phần nhỏ thôi, không lớn, cũng giúp cho những người tu có tâm muốn giải thoát sanh tử, muốn đến bờ kia Niết Bàn, thì họ ứng dụng được chút nào đó. Chúng ta chính là những người đồng tu, đồng học thôi, tương lai chúng ta đều nhận đức Phật làm thầy chứ không có ai làm thầy đâu. Quý vị chứng Sơ quả Tu đà hoàn chỉ nhận Phật làm thầy thôi, không nhận người khác làm thầy. Chúng ta chỉ là đồng học.

A Mi Đà Phật! Thời gian hôm nay hết rồi, Thiện Trang xin chia sẻ đến đây, hẹn quý vị vào buổi khác. Mời quý vị chúng ta cùng hồi hướng.

“Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn

Pháp môn vô lượng thệ nguyện học

Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành”.

“Nguyện đem công đức này

Hướng về khắp tất cả

Đệ tử cùng chúng sanh

Đều trọn thành Phật đạo”

A Mi Đà Phật!

Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận - Bài 23: Phẩm 1 - Phân Biệt Giới - Buổi 23

Giảng giải: Thầy Thích Thiện Trang

Giảng ngày: 25.12.2024

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Nam Mô A Mi Đà Phật!

Kính chào toàn thể quý vị đồng tu! Chúng ta đang theo dõi thời khóa trực tiếp vào thứ Tư hàng tuần, với chuyên đề là A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận, nói ngắn gọn là Luận Câu Xá. Bộ luận này là bộ luận thiên về giáo pháp tu chứng. Nói về lộ trình tu chứng thì bộ Luận Câu Xá này khá đầy đủ, tương đương với một bộ bên Nam truyền là bộ Vi Diệu Pháp (A Tỳ Đàm). Thiện Trang đã chia sẻ hôm nay là bài 23, chúng ta giới thiệu một số vấn đề trong kinh tạng, Kinh Nikaya, Kinh A Hàm, cũng như trong A Tỳ Đàm của bên Nam truyền (Vi Diệu Pháp là của Nam truyền) và cả phần Luận Câu Xá này, để chúng ta có một kiến thức tổng quan, học đến đâu thì tu được tới đó. Cho nên Thiện Trang đã cố gắng đưa rất nhiều kiến thức, sắp xếp một trình tự khác, không giống với giáo trình Luận Câu Xá.

Nếu như quý vị có duyên thì quý vị có thể tìm bộ Luận Câu Xá, ví dụ như Thiện Trang đang có bộ Luận Câu Xá của ngài Tuệ Sỹ. Rất tiếc bộ này Thiện Trang tìm trên mạng không thấy, tức là chỉ có bán sách, chứ không thấy có file, cho nên hơi khó cho quý vị. Thực ra coi quyển này, nếu quý vị không có trình độ, thì quý vị coi cũng không hiểu mấy. Tại vì thuật ngữ của ngành Duy Thức cũng tương đối khó, nếu mình không có kiến thức căn bản thì mình coi cũng mơ mơ màng màng thôi. Cả bên A Tỳ Đàm cũng vậy, nếu không có người giảng, mình đọc thì đọc vậy thôi.

Thiện Trang có vào một trang web Vi Diệu Pháp, mọi người chia sẻ rất nhiều tài liệu, hầu như không thiếu một điều gì. Thiện Trang thấy rõ ràng là mọi người chia sẻ tất cả lên đó thôi, chứ còn để áp dụng vào pháp hành, pháp tu, thì khó. Có lẽ là kiến thức thì có, nhưng để hiểu sâu và thực hành thì khó. Dù sao chúng ta cũng rất may mắn vì chúng ta học có thực hành.

Hôm nay Thiện Trang xin cung cấp một phần đầu tiên, đó là bổ sung nền tảng về kinh tạng và những kiến thức căn bản về pháp hành.

Sử Dụng Tài Sản Như Thế Nào?

Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Phật ở trong vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ Đà, nước Xá Vệ. Bấy giờ, có một Thiên tử tướng mạo tuyệt vời, vào lúc cuối đêm, đến chỗ đức Phật, đảnh lễ sát chân Phật, rồi ngồi lui qua một bên, từ thân tỏa ánh sáng chiếu khắp vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ Đà. Thiên tử kia nói kệ hỏi đức Phật:

Điều đầu tiên vốn quen thuộc, là trong kinh Phật lúc nào cũng giới thiệu đức Phật ở nơi đâu, lúc đó có ai tới, v.v… Đây là một vị chư thiên (cõi Trời). Thông thường trong kinh hay nói, vào ban đêm chư thiên hay đến thăm đức Phật. Đây là một vị chư thiên, một vị Thiên tử tức là một người cõi Trời. Cõi Trời có Thiên tử và Thiên nữ. Thiên nữ là người nữ ở cõi Trời, trời Dục giới thì có người nữ, còn từ trời Phạm Thiên (Sơ thiền) trở lên thì toàn là người nam thôi. Ở đây không nói vị Thiên [tử] này ở trời nào, hỏi đức Phật như thế này:

Người tạo tác thế nào,

Trí tuệ để cầu tài;

Cùng giữ gìn tài sản,

Hoặc hơn, hoặc lại kém?

Vị Thiên tử này muốn hỏi vấn đề về tài sản, #tạo tác là làm việc như thế nào để có trí tuệ để cầu tài sản, cùng giữ gìn tài sản hoặc hơn hoặc lại kém; #hơn là tăng thêm; [#kém là] bị suy sút đi. Đây là một kiến thức pháp hành căn bản cho tất cả những người tu hành chúng ta.

Bấy giờ, đức Thế Tôn nói kệ đáp:

Bắt đầu học nghề khéo,

Tìm cách gom tài vật;

Được tài vật kia rồi,

Phải nên chia làm bốn.

Một phần tự thọ dụng,

Hai phần cho kinh doanh;

Phần còn lại cất dấu,

Để phòng khi thiếu thốn.

Đức Phật rất là trí tuệ đúng không quý vị? Đức Phật nói đầu tiên phải học nghề khéo đã, học [nghề] cho giỏi đã, chứ không phải nói bảo mình đi làm liền. Không! Đức Phật bảo phải đi học, bắt đầu phải đi học. Rồi tìm cách gom tài vật, cũng cho đi gom đấy chứ. Được tài vật kia rồi: tức là mình làm ăn có tiền rồi, thì phải nên chia làm bốn, tức là chia tài sản đó ra làm bốn phần. Một phần tự thọ dụng: tức là mình để sử dụng. Hai phần cho kinh doanh: #hai phần tức là một nửa (50%), là đem đầu tư cho kinh doanh. Trong bộ kinh này thì không nói rõ, nhưng trong một bộ kinh khác thì đức Phật có nói là: phần đi kinh doanh là gồm có bù vào những công cụ sản xuất như máy móc, hay dụng cụ hao mòn. Một nửa trong số tiền để kinh doanh thì đầu tư tiếp, phát triển lên. Phần cuối cùng ở đây là phần còn lại [thì] cất dấu, để phòng khi thiếu thốn. Đồng tu Tịnh Độ hình như bị trật điều này đúng không quý vị? Chúng ta học cách là xả hết, đừng có tích trữ, và thôi đừng có thọ dụng, gắng tiết kiệm, tiết [kiệm] phước, tiết [kiệm] gì đó, v.v…

Mình thấy đức Phật dạy rất là trí tuệ. Mình không học, xong mình cứ “y nhân bất y pháp” cho nên đời mình khổ. Thứ nhất là mình không có tự thọ dụng, tiết kiệm quá đáng, rồi thành ra đời khổ. Rất nhiều người làm ăn cũng khá lắm, nhưng quá tiết kiệm cho nên đời họ khổ, và những người thân của họ khổ. Và tạo ra một điều nữa là những người khác nhìn thấy mình học Phật thì họ cũng sợ mình luôn, họ không dám học Phật, học Phật kham khổ quá.

Quý vị thấy đức Phật rất trí tuệ. Như vậy nếu quý vị làm ăn được bốn phần thì quý vị hãy dùng 25% để xài (tự thọ dụng); rồi quý vị đem một nửa tài sản (tiền làm ra đó) đi đầu tư để kinh doanh tiếp, để bổ sung, sửa chữa đồ đạc, máy móc, v.v… [phần] còn lại 25% [là để] tích trữ. Nhớ nha! [Phần] còn lại cất dấu để phòng khi thiếu thốn. Điều này hồi xưa mình không học [nên] mình không biết. Chính Thiện Trang gặp khó khăn chỗ này, khi mình có việc gì cần làm thì không có tiền. Tiền đâu ra? Phải chờ thời gian! Cho nên khi đó khó khăn.

Chúng ta cố gắng học, Phật giáo của chúng ta rất trí tuệ. Thực ra chúng ta quen học theo chư Tổ Trung Hoa. Chư Tổ Trung Hoa thì bị ảnh hưởng của Đạo gia. Quý vị coi ở bên Đạo gia rất kỹ về tiết kiệm phước, ví dụ như ăn mà đổ xuống thì lượm lên. Nhưng quý vị coi trong Luật tạng, Tỳ kheo có một giới là không được lượm đồ ăn đổ. Tại vì có một vị Trưởng giả đó cúng dường cho các vị Tỳ kheo, có một vị Tỳ kheo ăn rớt đồ gì đó xuống, ông lật đật lượm lên ăn. Vị Trưởng giả đó mới báo lên Phật: “Bạch đức Thế Tôn, chúng con cúng dường tài sản đâu có thiếu, rất nhiều. Các vị Tỳ kheo là những người phải nói là có oai nghi mô phạm, mà bây giờ lượm cơm, lượm đồ ở dưới đất giống như mấy con gà”. Từ đó đức Phật mới chế giới là không được lượm những đồ ăn đổ xuống đất.

Quý vị để ý, [điều này] khác với Hòa thượng Hải Hiền. Cho nên chúng ta hãy học theo kinh Phật. Thiện Trang khuyên là quý vị hãy “y pháp bất y nhân”. Tại vì chư Tổ Trung Hoa ảnh hưởng của Đạo gia, người ta rất là khắc khổ, tu càng khổ hạnh càng tốt. Nhưng rõ ràng ở đây, so với trong bài kệ này thì chúng ta thấy đã sai rồi đúng không? Được thọ dụng ¼ (25%), cho nên quý vị được quyền thọ dụng mà. Rồi còn cất dấu ¼ nữa để phòng khi thiếu thốn. Chứ chúng ta cứ nói tin vào vận mạng. Phật nói không phải như vậy, phải có duyên, có nhiều yếu tố. Trong mạng có, nhưng [phải] có duyên, có hoàn cảnh, có này kia [thì] mới có tiền. Rồi lỡ quý vị đau ốm, quý vị có vấn đề chuyện gì v.v… mà quý vị không có tiền trả. Cho nên ngay bài đầu tiên trong học Phật là bài xài tiền, [thì mình] đã không học đúng. Hồi xưa đôi khi mình cứ y theo truyền thống thì rất nguy hiểm. Chúng ta cố gắng làm sao học theo kinh Phật, những lời đức Phật dạy rất tuyệt vời, rất trí huệ. Ở đây khi mình có vấn đề gì thì mình cũng còn có 25%.

Quý vị nghe tiếp, đoạn sau còn hay nữa:

Người kinh doanh sự nghiệp,

Làm ruộng hay buôn bán;

Chăn bò, dê thêm vốn;

Nhà cửa để kiếm lời,

Có nghĩa là đức Phật cho phép mình giàu lên: thêm vốn, nhập thêm, cất dấu. Từ đó thêm vốn kinh doanh và thêm cả tích trữ. Quý vị nhớ cứ 25% để thọ dụng, theo tài sản mình càng nhiều thì mình được thọ dụng càng nhiều. Quý vị coi trong Kinh A Hàm và Kinh Nikaya, đức Phật không có chê trách việc thọ dụng. Đức Phật đâu có chê là bà đó sao mặc đồ (y) lòe loẹt, xa hoa quá, trang điểm, anh lạc nhiều, v.v… Không có chuyện đó! Quý vị hãy coi kỹ Kinh A Hàm và Kinh Nikaya, đức Phật không nói điều đó. Đây là một điều mà chúng ta phải coi lại.

Vì Phật giáo cần truyền ở nhân gian, những người học Phật mà kham khổ quá thì quý vị khó độ chúng sanh. Họ kêu tu là khổ. Quý vị thấy những vị Cư sĩ tại gia, càng học mà thấy giàu có, xinh đẹp, hột xoàn đeo quá trời, v.v… đủ các kiểu, thì người ta càng tin là Phật pháp linh. Cho nên quý vị là Cư sĩ tại gia thì để ý nha, chúng ta không nói những người xuất gia, ở đây là nói cho người tại gia.

Tạo phòng ốc giường nằm;

Sáu nhu yếu sinh hoạt,

Phương tiện tạo mọi thứ;

An lạc sống suốt đời.

Quý vị thấy [đức Phật] cho phép quý vị: tạo phòng ốc giường nằm, sáu nhu yếu sinh hoạt, phương tiện tạo mọi thứ, an lạc sống suốt đời. Chứ đâu phải là không cho thọ dụng đâu. Cứ xây nhà, xây cửa, làm gì cũng được. Ok! Đức Phật cho hết, sáu nhu yếu của sinh hoạt là ok.

Đức Phật dạy tiếp:

Khéo tu nghiệp như vậy,

Trí tuệ dùng cầu tài;

Của báu theo đó sanh,

Như các sông về biển.

Quý vị [nghe] đã không? Nếu tu đúng như vậy thì trí tuệ dùng cầu tài, của báu theo đó mà sanh, như các sông về biển, tức là càng ngày càng nhiều.

Tài sản nhiều như vậy,

Như ong gom vị ngọt;

Ngày đêm của tăng dần,

Như kiến dồn đống mồi.

[Đức Phật] không có bắt quý vị xả sạch như bên Đạo gia đâu. Như vậy là có quyền gom, như ong gom vị ngọt, ngày đêm của tăng dần, như kiến dồn đống mồi, càng ngày càng nhiều. Quý vị sẽ càng ngày càng giàu.

Không giao của người già,

Không gởi người biên cảnh;

Không tin người gian xảo,

Cùng những người keo kiệt.

Đức Phật dạy: là không giao của cho người già, của đem giao cho người già [thì có] nguy cơ mất. Vì người ta chết rồi [là] mất tiền. Không gởi người biên cảnh, [vì] gởi người đi xa, đi ra biên cảnh, đi ra nước ngoài, đi vượt biên mất. Rồi xong mất tiền! Quý vị thấy ngay bài pháp này, đức Phật quá trí tuệ. Không tin người gian xảo: Không tin! Đừng có chơi với mấy người gian xảo, giao cho họ là mất tiền. Cùng những người keo kiệt: trên đời này thực ra có rất nhiều người keo kiệt, keo kiệt lắm, nên không chơi luôn. Đừng có tin họ! Đức Phật dạy luôn.

Gần gũi người nên việc,

Xa lìa người hỏng việc;

Người thường làm nên việc,

Giống như lửa cháy bùng.

Tức là cố gắng gần gũi những người làm nên việc, còn mấy người làm việc tầm bậy, hư hỏng việc, thì thôi né đi, xa lìa đi. Thấy chưa! Đức Phật dạy như vậy. Đâu có phải [như] mình, nào là từ bi độ chúng sanh gì ghê quá. Những bài này rất tuyệt vời, quá hay. Người thường làm nên việc, giống như lửa cháy bùng: tức là càng ngày càng lên, càng phát triển lên.

Đức Phật tiếp tục dạy:

Bạn lành, người quý trọng,

Người cẩn mật, chân chất,

Đồng cảm như anh em,

Khéo đùm bọc lẫn nhau.

Quý vị thấy không? Ráng chơi với bạn lành, người quý trọng, người cẩn thận, người chân chất. Còn bây giờ mình thích chơi với người gian xảo, người nói cho ngọt, thế này thế kia, rồi không cẩn thận, ẩu đả nữa. Đồng cảm như anh em, phải xem người ta giống như anh em mình luôn. Khéo đùm bọc lẫn nhau, vì nói như ngôn ngữ bây giờ là “gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”.

Quý vị thấy không? Rất hay! Thiện Trang nói trong Kinh A Hàm, Kinh Nikaya đức Phật dạy hết rồi. Chúng ta chỉ có lười học, chúng ta cứ y nhân, người ta dạy một hồi là đi đâu rồi, đi xa lơ xa lắc. Còn mình cứ học trong kinh, y trong kinh thôi, là bảo đảm được lợi ích rất lớn. Thiện Trang may mắn là coi hết Kinh A Hàm, Kinh Nikaya rồi. Thiện Trang bây giờ cứ nhớ tới đâu thì trích lục lại, [để] chuyển cho quý vị những bài tinh hoa. Tất nhiên không thể giới thiệu hết một lúc được, nhưng những tinh hoa thì cứ từ từ [giới thiệu]. Mình học tới đâu thì mình xài tới đó. [Mình học] bài này [thì] biết cách xài tiền rồi, biết cách dùng tài sản, và biết cách để chơi với người rồi đúng không?

Ở trong vòng quyến thuộc,

Biểu hiện như trâu chúa;

Tùy chỗ cần mọi người,

Chia của, cho ăn uống;

Tức là đối với những người quyến thuộc, thân thuộc của mình, thì hãy biểu hiện như trâu chúa. Tức là phải cung kính, trâu chúa nói chung rất là siêng năng. Tùy chỗ cần mọi người: tức là mọi người cần điều gì [thì] hãy chia của cho họ và cho ăn uống.

Khi tuổi hết mạng chung,

Sanh về trời hưởng lạc.

Đức Phật cắm cho câu cuối cùng luôn, quý vị sống như vậy thì yên tâm, sống đến cuối đời, hết mạng, thì quý vị sẽ lên cõi Trời. Vì sao? Vì [ở] nhân gian quý vị sống quá tốt rồi, tu được như vậy, thì được lên cõi Trời. Đâu cần phải khắc khổ, nào không dám ăn, không dám làm gì, v.v… Quý vị nhớ có câu chuyện ông đó không dám ăn, không dám xài, không dám cho bà con, không dám cho thân thuộc xài. Cuối cùng ổng chết, để lại tài sản quá trời quá đất. Hình như cũng trong Kinh Tạp A Hàm hay Kinh Tăng Nhất A Hàm, trong Kinh Nikaya cũng có. Sau đó rồi cuối cùng vua Ba Tư Nặc tới thâu hết, mà thâu mệt mỏi luôn, quá nhiều tài sản. Ông đó ăn uống rất kham khổ, không dám cho bà con xài, cuối cùng cũng chả có đứa con nào, nên không có ai thừa kế tài sản. Hai câu chuyện đó rõ ràng.

Hôm nay quý vị thấy [lời dạy của đức Phật] rất hay, quý vị cố gắng truyền những điều này cho các đồng tu học, chứ không sống ở đời khổ quá. Ở đời này khổ, thì đời sau khổ tiếp. Tại vì nguyên lý trong A lại da thức, A Tỳ Đàm nói: Sáu căn tiếp xúc với cảnh giới Sáu trần bằng tâm như ý, thì đời sau được quả như ý, là được quả an vui. Mà quý vị Sáu căn tiếp xúc với cảnh giới Sáu trần khổ quá, khắc khổ quá là bất như ý, thì đời sau quý vị sẽ tiếp tục khổ nữa. Nên nhớ như vậy! Đây là nguyên tắc.

Đức Phật dạy rất trí tuệ, chứ không phải như mình là mình chấp. Có những Kiến thủ kiến, Giới cấm thủ, giữ không đúng theo lời Phật dạy. Mình cho là mình tu ngon, thật là đáng thương! Cho nên không học kinh Phật làm sao biết, đạo lý này không ai nói, ai hay. Chỉ có Phật là đấng giác ngộ, một đấng Đạo sư tuyệt vời, thoát khỏi ba cõi, Ngài nhìn thấu vô lượng kiếp đời về trước, vô lượng kiếp đời vị lai, thấu tỏ tất cả nghiệp báo của chúng sanh, dù là nghiệp cỡ nào Ngài cũng thấu rõ, [nên] Ngài dạy thế nào thì chúng ta phải tin. Còn người thời nay dạy, đó là kiến giải của họ thôi. Nên nhớ vậy! Chúng ta hãy học theo Phật.

Lúc ấy, Thiên tử kia lại nói kệ:

Đã lâu mới được thấy

Bà la môn Niết bàn;

Vượt qua mọi sợ hãi,

Vĩnh siêu ân ái đời.

Phần này ở bên Kinh Tương Ưng của Nikaya, chương này gọi là Tương Ưng Chư Thiên, nhưng đây là bên Kinh Tạp A Hàm.

Thiên tử kia nghe Phật nói xong, hoan hỷ, tùy hỷ cúi đầu lễ sát chân Phật, rồi biến mất.

(Trích từ Kinh 1197. Cầu Tài [43] – Phẩm Tương Ưng Chư Thiên – Kinh Tạp A Hàm).

Nhớ [đây là trong] kinh nha, chứ không phải Thiện Trang nói đâu quý vị. Đừng có nói [là] ông thầy Thiện Trang bịa ra nói. Không có! Đây là [từ] trong kinh hết. Quý vị thấy hay không ạ? Rất hay! Thiện Trang thấy hay rõ ràng. Sống cuộc đời tu hành phải như vậy, đời này cũng hạnh phúc an lạc, giao tiếp toàn người tốt v.v... [Phật] cũng đâu bắt quý vị phải sống kham khổ. Cuối cùng hết mạng, đời sau quý vị [được] sanh lên cõi Trời. Nếu có tu tập thì càng được giải thoát, quá hay rồi còn gì nữa!

Còn khổ hạnh kiểu tiếc phước, kiệm phước v.v… là của Đạo gia. Quý vị nhớ trong kinh đức Phật nói: Khi người có phước báo là tự nhiên của cải sanh. Tức là Châu Diêm Phù [Đề] này mai mốt tự nhiên giàu có lên, trù phú lên rất nhiều, tài sản dùng không hết. Còn khi phước báu của chúng sanh yếu, thì tự nhiên chiêu cảm chúng sanh làm nhiều việc xấu, cho nên chiêu cảm đất đai cằn cỗi, mất mùa, hạn hán, và những vàng bạc ẩn mất.

Nên nhớ như vậy, chứ không phải mình tiết kiệm, giống như bây giờ nhiều người nói tiết kiệm nước. Thật ra nếu quý vị tu tốt thì cảm được nước càng ngày càng nhiều. Còn bây giờ quý vị tiết kiệm, [nhưng] chống lại nghiệp của chúng sanh được không? Không! Chắc chắn không! Đúng không quý vị? Cho nên là phải lo tu, tu nhân để được quả, chứ không phải là làm như vậy. Cho nên có nhiều điều không có chính xác, đây là kiến thức mà mình không học Phật pháp thì mình không biết.

Đó là phần đầu tiên. Hôm nay Thiện Trang cung cấp một [điều] lạ, đó là cung cấp kiến thức đời sống. Thỉnh thoảng đổi chiêu, tất nhiên lúc nào cũng đạo giải thoát là quan trọng. Nhưng đôi khi mình cũng cung cấp những kiến thức này để cho quý vị đều cảm thấy rằng: À, thật ra đạo Phật rất tuyệt vời, dạy cả những điều đời sống, dạy cả những điều xuất thế, những điều tuyệt vời. Và chỉ có đức Phật thôi, không có ai bằng đức Thế Tôn đâu, yên tâm. Chúng ta quá may mắn chúng ta được học.

Bây giờ tất nhiên chúng ta sẽ nói đến vấn đề tu tập giải thoát. Bữa nay [mình học] phần: Tứ Thánh Đế: Khổ Tập Diệt Đạo là gì? Hôm bữa giới thiệu đi giới thiệu lại, bí quyết để ra khỏi sanh tử là quý vị hãy thông giùm Tứ thánh đế: Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Hôm nay giới thiệu [tiếp], cũng là từ một bộ kinh.

Tứ Thánh Đế: Khổ - Tập – Diệt – Đạo Là Gì?

Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ Đà, nước Xá Vệ. Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các Tỳ kheo:

“Nên tu tập pháp bốn đế. Những gì là bốn? Thứ nhất là Khổ đế, mà nghĩa không thể tận, nghĩa không thể cùng, thuyết pháp vô tận. Tức là trong Tứ thánh đế, bắt đầu là Khổ đế. Đế là chân thật. Sự thật về khổ gọi là Khổ đế. Ở đây nói [về] nghĩa thì đức Phật nói không thể tận, không thể cùng, thuyết pháp vô tận. Tức là nói về mỗi điều khổ này mà nói hoài cũng không hết.

Thứ hai là Khổ tập đế, mà nghĩa không thể tận, nghĩa không thể cùng, thuyết pháp vô tận. Cũng tương tự như thế, Tập là sự tu tập, tức là nguyên nhân, mình nói đơn giản là nguyên nhân của khổ, chân lý hay là sự thật về nguyên nhân của khổ.

Thứ ba là Khổ tận đế, mà nghĩa không thể tận, nghĩa không thể cùng, thuyết pháp vô tận. Cũng tương tự như vậy, Khổ tận đế tức là sự thật khi khổ hết, #tận là tận diệt.

Thứ tư là Khổ xuất Yếu đế, mà nghĩa không thể tận, nghĩa không thể cùng, thuyết pháp vô tận. Khổ xuất Yếu đế là gì? Là sự thật, #yếu là quan trọng, để ra khỏi khổ, cho nên gọi là con đường diệt khổ, chúng ta gọi là Đạo đế. Tất nhiên có nhiều lắm, nhưng ở đây nói là xuất yếu thôi, là những điều quan trọng nhất thôi, chứ còn để nói hết thì cũng không thể nào hết được.

Thế nào là Khổ đế? Bây giờ định nghĩa thế nào Khổ đế. Bây giờ người ta định nghĩa mỗi kiểu, nhưng tất nhiên mình [định nghĩa] theo Phật. Đức Phật định nghĩa cho mình luôn. Khổ đế: là khổ bởi sanh, khổ bởi già, khổ bởi bệnh, khổ bởi chết, khổ bởi buồn lo phiền não, khổ bởi oán ghét gặp nhau, khổ bởi ân ái bị chia lìa, khổ bởi những gì cầu mà không được, nói tóm lại là khổ bởi năm Thủ uẩn. Đó gọi là sự thật về khổ.

Điều này quan trọng cho nên Thiện Trang xin phân tích một chút. Khổ đế là gì? Đức Phật định nghĩa dễ hiểu lắm. Khổ đế là khổ bởi sanh [già, bệnh, chết…].

Đầu tiên là Khổ bởi sanh: [Điều này] thì tất nhiên mỗi người phân tích mỗi kiểu. Người thì nói sanh là đứa nhỏ được sanh ra, nó khổ lắm, chui ra là đã khóc oe oe. Vì nó được sanh ra từ sản môn (tức là cơ quan sinh sản của người nữ), cho nên giống như là bị hòn núi đè ép, nó đau đớn, khổ. Đó gọi là khổ bởi sanh.

Có người giải theo nghĩa bóng, nói rằng khổ bởi sanh tức là cuộc sống khổ (chữ sanh cũng là cuộc sống). Cuộc sống khổ bởi vì sao? Vì hằng ngày chúng ta đi làm lụng, rồi ăn uống, ngủ cũng mệt, v.v… Nói chung cuộc sống bị bao nhiêu sự ràng buộc, ràng buộc càng nhiều, mất tự tại cho nên khổ. Hai cách giải này Thiện Trang đều đồng ý, và chúng ta học cả hai. Tóm lại đời là khổ. Từ khi sanh ra cũng khổ, mà sống cũng khổ.

Thứ hai là Khổ bởi già: Già thì ai cũng biết khổ rồi, già thì bắt đầu xấu, sức khỏe không đủ nữa. Hồi xưa thì khỏe lắm, nhưng bây giờ thì yếu rồi, dần dần già rồi thì người run run, tay cầm ly nước cũng run nữa. Rồi đi đứng cũng không được, ăn ngủ cũng không yên.

Quý vị có thể lên mạng [xem], hôm bữa Thiện Trang thấy có một cảnh rất là đáng thương. Có một video quay từ camera, có một người bà, hình như già già chút. [Bà] đi bình thường lắm, đi từ dưới nhà, bước lên thềm có mấy bậc thang là lên nhà thôi. Đi giữa chừng thì tự nhiên bà bị trượt chân thế nào đó, quay quay té rầm vô trong góc. Có hai đứa cháu nhỏ, thấy bà nội (bà ngoại) gì đó té nó chạy ra, nhưng bà nằm im luôn. Xong rồi nó chạy đi kêu người, chạy qua chạy lại, hai đứa nhỏ quá nên nó không biết làm sao hết. Đoạn video đó cũng khoảng bốn phút mấy. Một hồi bà cũng tỉnh rồi ngồi dậy, ngồi mà ngồi không nổi.

Quý vị thấy già là khổ. Đó là mới thấy sơ sơ đó, còn có nhiều điều khổ lắm. Trong nhà quý vị có người già là quý vị biết. Thiện Trang thì thấy có ông nội, bà nội của Thiện Trang hồi xưa đó, già lẫn rồi, đủ các kiểu khổ, cho nên là sợ già lắm, khổ bởi già. Mà ai dám chắc mình không bị khổ già. Cho nên khổ già, đó là một nỗi khổ. Chính vì nỗi khổ đó mà nhiều người kêu thôi ráng có chồng, có con để mai mốt con chăm sóc, rồi ráng có vợ để [vợ] chăm sóc, v.v… Nhưng khổ nỗi đời là vô thường, không biết chắc được ai đi trước ai. Cho nên là nhiều người tính không bằng trời tính.

Giống như hồi xưa Thiện Trang nhớ là có một người đó, Thiện Trang xin phép không nói tên. Thiện Trang biết rõ ràng, là khi [họ] có được hai người con trai lớn rồi thì kêu đi triệt sản đi, vì đủ [con] rồi. Khi triệt sản xong, mấy năm sau thì hai thằng con trai chết đuối. Vậy là cuối cùng cũng khổ, mà già rồi. Lúc đó hai đứa con trai hình như là mười mấy tuổi đó, hai đứa chết đuối luôn, thế là không có con. Cho nên gọi là ‘người tính không bằng trời tính’. Đó là nói theo kiểu nhân gian. Mình nói theo đúng nghĩa là mình không có phước, mà có nghiệp.

Mà thật ra quý vị nếu mà tin sâu nhân quả, thì quý vị không có lo chuyện đó lắm. Tại vì khi mình tu mà có phước báo, mình có thế nào thì già mình sẽ không bị già kiểu khổ đau, dù không có người chăm sóc [nhưng] mình cũng khỏe. Còn nếu mà mình không có phước báo, thì khi già cho dù đám con cháu đông đầy mà chúng cũng không chăm mình đâu, nên nhớ vậy. Còn nếu mình có phước báo, mình tu tập tốt, thì không đến nỗi nào, mình gieo nhân nào được quả đó mà. Mình sẽ có một sức khỏe, nguyện cầu [khỏe mạnh] đến lúc ra đi.

Thiện Trang nguyện vậy đó. Thiện Trang kêu: lúc nào mình già yếu quá mà phải cần đến người ta chăm sóc thì thôi, cho con đi cho rồi. Con không [muốn] ở cõi đời này để báo hại bất cứ một ai. Chỉ mong vậy thôi! Cố gắng làm sao ra đi tốt đẹp. Sẵn sàng bỏ, không cần đâu! Thà sống không thọ mà khỏe mạnh, còn hơn sống thọ mà yếu đuối. Đó là phương châm của Thiện Trang.

Thứ ba là Khổ bởi bệnh: Điều này thì nhiều người biết rồi. Lúc nào bệnh mà chẳng khổ đúng không quý vị? Đủ các bệnh, bệnh nhẹ cho đến bệnh nặng. Mỗi trúng gió thôi là đã mệt đờ đờ rồi, còn các nỗi khổ khác nữa, thì khỏi nói luôn. Cho nên là ở đây [nói về] bệnh, thì quý vị cố gắng giữ gìn, ăn uống [để có] sức khỏe.

Nếu quý vị để ý từ khi Thiện Trang chuyển địa điểm, chuyển qua nơi này thì quý vị thấy sức khỏe Thiện Trang tốt hơn xưa. Có lẽ một phần là về khí hậu đỡ hơn, thứ hai có lẽ là do tâm mình cũng dễ hơn, thứ ba là do hoàn cảnh tốt hơn, thứ tư nữa là do ăn uống.

Hồi xưa Thiện Trang cũng không biết, Thiện Trang cũng ăn uống rất là khắc khổ, và không có chú trọng ăn lắm. Sau này, sau khi coi trong Kinh A Hàm, Kinh Nikaya thì thấy mình đã sai lầm, đức Phật không có dạy như vậy. Đức Phật dạy là phải ăn uống cho được bình thường. Nói chung là phải khéo biết chú trọng ăn uống để có sức khỏe. Tại vì không phải điều nào mình cũng đổ cho nghiệp. Cho nên rất nhiều người sai lầm kêu: “Tôi có sức khỏe tốt, vì nghiệp tôi tốt”. Chẳng qua là quý vị có phước báo. Phước báu đang có, nhưng quý vị nên nhớ duyên thay đổi thì vẫn ảnh hưởng. Giống như cái cây là nhân, nhưng duyên không tốt thì cuối cùng cái cây không có trổ quả được đâu.

Cho nên có nhiều nguyên nhân, để [có sức khỏe] tốt thì ăn uống là một trong những nguyên nhân. Nhiều người tu cực đoan, ăn uống quá khổ, ăn uống thiếu chất rồi cuối cùng bị bệnh. Rồi ăn uống không cân bằng về âm dương, v.v...

Thật ra Thiện Trang cũng chẳng ăn uống gì sang hết đâu, ăn uống bình thường thôi, nhưng mình biết cách ăn hơn. Ăn không cần ăn nhiều mà ăn đủ, hồi bữa Thiện Trang nói rồi. Ví dụ như hồi xưa mình chỉ lo ăn cơm không, ăn cơm nhiều quá còn đồ ăn ít. Thực tế mình ăn cơm nhiều không giúp [đủ dinh dưỡng], chỉ là no bụng thôi. Quý vị chỉ cần ăn theo công thức, ví dụ như bây giờ người ta đưa ra công thức là 25% rau, trái cây, rồi 25% là ăn các loại tinh bột, còn 50% là các loại đạm, ví dụ như chúng ta có thể ăn từ đậu nành, đậu hũ, v.v… cộng lại là 100%.

Còn chúng ta ăn theo kiểu người Việt là 90% là cơm, còn chút xíu đồ ăn nữa thôi. Cho nên quý vị ăn nhiều cũng không mập được đâu, mà thiếu dinh dưỡng. Cho nên người Việt Nam nhỏ, còn người phương Tây quý vị thấy không, họ ăn chế độ dinh dưỡng khác. Người phương Tây họ ăn khoai tây, phô mai các loại v.v… ăn đủ các loại cho nên là người họ to khỏe. Đó là do ăn uống. Người Việt Nam nào mà qua sống nước ngoài một thời gian, họ ăn theo chế độ của người phương Tây thì người đó cũng [mập] lên.

Bây giờ Thiện Trang bỏ luôn, không ăn buổi chiều, cũng không uống các loại nước khác mà chỉ uống nước trắng thôi. Do như vậy mới ốm, chứ thật ra Thiện Trang mà ăn uống đàng hoàng thì chắc cũng mập thôi, tại vì [ăn kiểu] của phương Tây mà. Nếu ai gặp Thiện Trang mà quan sát kỹ người Thiện Trang, thì xương chân tay của Thiện Trang cũng to lắm chứ không có nhỏ. Nhưng tại vì người ốm là do ăn thiếu dinh dưỡng, suy dinh dưỡng từ nhỏ rồi. Còn bây giờ già rồi ăn không được nữa, với lại mình tu [nên] ít ăn quá. Chứ nếu cho Thiện Trang ăn đầy đủ suốt ngày, nào là cà phê, trà sữa gì đó, thì bảo đảm mấy ngày là lên cân liền, bảo đảm luôn.

Tại vì Thiện Trang nhớ hồi xưa, quý vị coi có tấm hình hồi Thiện Trang đi an cư kiết hạ ba tháng, hồi xưa lâu lắm rồi, hình như 2016 thì phải, ở một trường hạ. Thiện Trang cũng nhịn ăn chiều, không ăn uống gì vào buổi chiều, nhưng buổi sáng là cũng có đầy đủ. Các cô Phật tử già già đó, lên chùa cúng dường, nào là: “Thầy ơi, thầy có uống nước gì không?” Nước này nước kia, rồi trà tùm lum, là mập lên liền. Hồi đó được 49kg, là mập nhất trong thời đi xuất gia. Nhưng được 3 tháng đó thôi, hết 3 tháng về thì không được như vậy nữa.

Cho nên do là mình không có ăn uống thôi, chứ không phải là mình có thể trạng đó. Nên đó cũng là một nguyên nhân. Rồi người Thiện Trang do ăn uống bao nhiêu năm, hồi xưa cứ uống trà để chống buồn ngủ khi đi học, riết rồi người bị âm. Sau này phát hiện mình âm quá thì dương hóa lên. Giống như bây giờ, quý vị biết là Thiện Trang uống kiểu này là nóng lắm, mỗi ngày là phải ba ly nước, nấu nước sôi xong rồi xắt lát gừng bỏ vô đó, ngâm cho nguội rồi rót uống. [Vậy] là nóng lắm, người đáng lẽ phải nổi mụn nổi đủ các kiểu, nhưng [Thiện Trang] chỉ đủ cân bằng lại âm dương thôi, tức là người Thiện Trang quá âm.

Và từ đó trở đi quý vị biết sao không? Sức khỏe bây giờ ok, hồi xưa sợ mưa, sợ gió v.v… bây giờ đi mưa gió không sao hết. Bây giờ đi ra ngoài mưa gió lạnh cỡ nào cũng chịu đựng được hết, và lâu rồi không bị trúng gió. Hồi xưa sợ thần gió, chứ bây giờ hết sợ rồi. Đó là Thiện Trang chỉ bí quyết cho những người nào bị âm quá. Tại vì mình là người ăn chay, ăn toàn đồ hàn, rồi [cơ thể bị] âm. Đấy, quý vị nên thay đổi đi là quý vị sẽ khỏe hơn.

Cho nên Phật pháp là khoa học, khoa học về đời sống, khoa học về ăn uống, khoa học về bệnh tật, khoa học về tâm linh, khoa học về tâm sinh lý, tất cả đều là khoa học. Mà mình không biết học vào Kinh Nikaya, Kinh A Hàm, mình cứ chạy theo kinh Đại thừa ở trên cao, nói cho cảnh giới Bồ tát. Bồ tát thì khỏi cần ăn uống gì cũng được, nhưng mình không phải, mình là phàm phu. Quý vị coi trong Kinh A Hàm, Kinh Nikaya đức Phật còn bị bệnh, đức Phật còn phải chữa bệnh. Rồi các vị Tỳ kheo như ngài Xá Lợi Phất v.v... cũng bị bệnh hết. Cho nên là các ngài cũng phải chữa bệnh, huống hồ chi mình.

Cho nên đừng có chấp trước, đừng nghĩ bệnh rồi thôi, số mạng chưa hết thì chắc chắn sẽ không chết, số mạng hết rồi sẽ chết. Cách nói như vậy đúng không? Không đúng! Thiện Trang đã dẫn trong bộ giảng nào đó, là có câu chuyện vị Tỳ kheo đó lo tu tập quá, ăn ít quá cuối cùng chết, số mạng chưa hết mà chết. Trong kinh đức Phật nói có những trường hợp số mạng chưa hết mà chết, đó là có trường hợp bệnh mà không được chữa cho nên chết. Số mạng họ chưa hết, nhưng do bệnh mà không được chữa nên chết. Nên nhớ vậy, đừng có Tà kiến nha, thật sự rất nguy hiểm. Từ từ rồi Thiện Trang sẽ dẫn ra những điều đó. Tại vì nghe qua mới biết, nhớ vậy thôi chứ còn lúc nào đó dẫn [cụ thể]. Giống như hôm nay [Thiện Trang] đã dẫn cho quý vị câu chuyện về xài tài sản, là quý vị thấy chóng mặt rồi đúng không? [Từ đó giờ] cứ tưởng mình xài đúng. Nhưng không! Đức Phật dạy hay lắm. Như vậy đó là khổ bởi bệnh.

[Thứ tư] là Khổ bởi chết: Chết thì tất nhiên trong Kinh Vô Lượng Thọ nói hôi thối bất tịnh, chẳng có gì vui, đau đớn. Hoặc là trong kinh, trong chỗ nào đó nói là giống như con rùa sống bị lột mai, đủ các khổ, khổ của chết. Tất nhiên nếu quý vị có phước báu thì cũng không đến nỗi khổ cỡ đó.

Tiếp theo là Khổ bởi buồn lo phiền não: Điều này thì ai cũng biết rồi, trong đời thì mấy ai không có buồn lo phiền não.

[Thứ năm] là Khổ bởi oán ghét gặp nhau: Ở trong gia đình nhiều khi vợ chồng là oan gia, gặp nhau là cứ suốt ngày cãi vã. Thiện Trang thấy không phải người không biết tu là không có nạn này, mà người biết tu cũng vậy. Thiện Trang nhớ hồi xưa Thiện Trang có quen hai ông bà già, họ lấy nhau từ trẻ, mà hai người đều là những người Phật tử thuần thành, tu từ trẻ, Phật pháp thâm sâu. Một người tu Thiền, một người tu Tịnh Độ. Vậy mà đến già rồi vẫn không bao giờ nhường nhau được lời nói. Cho nên ông đó nói: “Bí quyết của tôi đó là tôi rút kinh nghiệm, tôi muốn làm việc đó theo hướng A thì tôi phải nói B, để bả bác lại. Thế nào bả cũng bác lại, bả nói A là đúng ý của tôi”. Có nghĩa là ổng cứ đưa ra bất cứ trường hợp nào thì bả cũng phải nói trường hợp ngược lại. Cho nên ổng kêu: “Sau này tôi rút kinh nghiệm, tôi cứ muốn theo hướng A thì tôi phải nói B, để bả bẻ lại là được”.

Rồi bả cũng vậy, hai người phải như vậy, tức là khắc khẩu nhau. Vậy mà làm vợ chồng với nhau mấy chục nhau. Quý vị thấy không? [Hai người đó là] học Phật pháp, tinh tấn tu hành. Học Phật pháp mà còn như vậy. Tức là có một nạn gọi là oán ghét mà gặp nhau, đó là Oán tắng Hội khổ. Cho nên là điều đó đương nhiên, mà mình gặp nhiều [trường hợp] trong đời. Trừ khi quý vị sống một mình thôi, chứ còn nếu quý vị sống với người khác là thường bị điều này. Đi làm công ty cũng vậy, nhiều người đi làm cơ quan cũng có những người ghét mà mình gặp hoài. Rồi ở nhà, trong nhà là khổ nhất, hình như chồng vợ [rơi vào trường hợp này] nhiều. Thông thường là vậy, khổ lắm! Cho nên đó là nỗi khổ oán ghét mà gặp nhau.

Rồi [thứ bảy] là Khổ bởi ân ái bị chia lìa: Đây chính là Ái biệt Ly khổ. Điều này thì rõ ràng, yêu nhau, thương nhau nhưng bị chia lìa. Ở đây nói yêu nhau, thương nhau theo hai phương diện. Một là phương diện tình cảm gia đình: cha khóc con, con khóc cha. Trong Kinh Vô Lượng Thọ nói huynh đệ v.v… khóc thương lẫn nhau. Còn nếu nói yêu nhau mà chia lìa, thì ở đời [nói] tình chỉ đẹp khi còn dang dở, điều này rất nhiều. Đó là bình thường. Cho nên đó là khổ bởi ân ái bị chia lìa. Điều này nhiều lắm, quý vị chắc đủ kinh nghiệm rồi, khỏi cần phải nói.

[Thứ tám] là Khổ bởi những gì cầu mà không được: Đây là Cầu bất Đắc khổ, cầu không được cho nên khổ. Điều này thì nhiều nữa. Ai cũng mong cầu nhiều, đặc biệt là lứa trẻ, mộng mơ nào là cầu lên địa vị tột đỉnh nhân gian. Nhưng càng lớn giấc mơ đó càng nhạt nhòa, và thậm chí tan theo mây khói, thậm chí chỉ mong ước một cuộc sống bình thường thôi. [Mà cuộc sống] bình thường như ai cũng không có nữa, cho nên cầu không được, nên cuối cùng mình đâu có cầu. Hồi nhỏ mình kêu: mai mốt mình sẽ lên địa vị này địa vị kia.

Hồi đi dạy Thiện Trang biết, Thiện Trang hỏi những người học trò, đặc biệt những bạn học tàm tạm, kha khá, học giỏi... là ước mơ tương lai của tụi em làm gì? Tụi nó nói là tương lai em sẽ làm giám đốc công ty, em sẽ làm chủ tịch tập đoàn này kia, em sẽ xây nhà mặt phố Mỹ Hưng gì đó v.v.. đủ các kiểu. Nhưng quý vị biết không? Theo năm tháng, khi học lớp 10 hỏi thì nó nói vậy, [nhưng] tới lớp 12 hỏi thì [nó] kêu chắc bây giờ giảm bớt đi, chứ không làm được [đến] đó thầy ơi, bây giờ thi Đại học nhắm chắc không đậu, sống bình bình là được rồi.

Bắt đầu vài năm sau học xong rồi Thiện Trang hỏi: “Bây giờ thì sao?” [Có đứa nói]: “Bây giờ mong ước được sống một cuộc đời bình thường”, thậm chí có đứa nói: “Mong sống bằng thầy là được rồi”. Có nghĩa là ước mơ [mong] cầu, hồi xưa mình đặt ra, mình mong ước ghê lắm, nhưng càng ngày càng nhỏ, cầu không được ở thế gian. Muốn lắm chứ, ai cũng muốn hạnh phúc, ai cũng muốn cầu những địa vị tốt đẹp tài sản, v.v… nhưng đời mình đâu có được như vậy.

Đó là một phần phước báo trong mạng của mình và nhiều yếu tố khác nữa. Chứ không phải là [do] phước báo hết tất cả. Có những phước báo thì nằm trong vận mạng mình. Và nguyên lý ở trong A Tỳ Đàm nói: tức là phước của chúng sanh giống như vô tận, đặc biệt những người tu tập như chúng ta đó. Quý vị nói là chúng ta hết phước hả? Xin lỗi, nếu quý vị hết phước thì quý vị chỉ ở Địa ngục A Tỳ thôi, chứ quý vị làm gì ở cõi Người. Chúng ta nên nhớ chúng ta tu Ba la mật bao nhiêu kiếp rồi, phước chúng ta cũng nhiều lắm đó. Nhưng tại sao phước không trổ? Tại vì không có duyên, quý vị phải có điều kiện.

Giống như câu chuyện hôm bữa Thiện Trang dẫn trong Kinh Tạp A Hàm, quý vị nhớ không ạ? [Câu chuyện] Lão Nam Nữ, vợ chồng già đó. Hai người rõ ràng có phước đấy chứ, có thể họ giàu nhất thành Xá Vệ, giàu nhì thành Xá Vệ, giàu thứ ba thành Xá Vệ. Vậy mà cuối cùng đâu có được gì. Cho nên đừng đổ cho vận mạng, mà có nhiều yếu tố nữa. Và tất nhiên [phước đó] không bao giờ mất, phước đấy lại lưu chuyển đời sau còn nữa, có tu thì còn. Và do chúng ta là những người tu tập nhiều đời, thì chắc chắn còn. Kho tàng của chúng ta nhiều lắm quý vị, xài không hết đâu. Mà có điều mình không có duyên để ra thôi, phải tin những điều đó.

Nói tóm lại là khổ bởi năm Thủ uẩn, là: Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức. Ở trong Tám khổ thì nói là Ngũ uẩn (Ngũ ấm Sí thịnh khổ): Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức. Năm điều này [khiến cho mình] khổ. Sắc là vật chất, vật chất không có cho nên khổ, vật chất thiếu nên khổ. Còn Thọ là những cảm nhận của mình trong đời. Lúc này đang muốn vui mà nó cho buồn, đang buồn mà chuyển thành vui, vui quá thì cũng khổ. Rồi Tưởng là suy nghĩ, lo lắng, đó là Tưởng. Rồi Hành là những khía cạnh thiện ác, hay là những suy nghĩ. Để bữa nào Thiện Trang trích ra một đoạn khác nói: Hành là những tư tưởng ở trong mình, những thiện ác ở đời, v.v.. đủ các kiểu khổ. Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức, nói tóm lại đấy là những điều khổ.

Đó là sự thật về khổ. Như vậy mình biết sự thật khổ này là ngon rồi, cơ hội ra khỏi sanh tử là do điều này. Bởi vì sao? Bởi vì khi nào quý vị chán quá, là quý vị không muốn vô trong vòng sanh tử đâu. Và sự chán đó khiến quý vị tu tập đạo, thì trước sau gì quý vị cũng sẽ thoát khỏi khổ. Cho nên sau này chúng ta học ở trong Luận Câu Xá, nói là hãy nhìn trong lạc có khổ. Bao giờ nhìn trong sự vui mà thấy được khổ là thành công.

Bây giờ trong lúc vui, quý vị có nhìn thấy được khổ không? [Ví dụ] đang ăn món chè rất ngon, mà quý vị có nghĩ là sẽ khổ không? Đâu có, đang ăn ngon mà, thầy nói kỳ vậy, ăn ngon mà khổ gì. Mình nghĩ: ăn xong rồi buồn ngủ, món ngon này chỉ là giả tạm ngon. Vì bữa nay mình ăn xong rồi ngày mai không có ăn nữa, mai mốt không có ăn nữa, nên khổ.

Tức là bao giờ quý vị luôn luôn nhìn cuộc sống, nhìn thấy phương diện: “À, niềm vui này là ngắn hạn, niềm vui này không lâu dài, không bền, v.v…” Quý vị nhìn dần dần như vậy, thì tâm xuất ly sanh tử của mình mạnh. Do tâm đó thì trước sau gì quý vị cũng ra khỏi sanh tử. Còn nếu mình mê trong đó, gọi là Dục ái, Hữu ái, Vô hữu ái, thì quý vị còn ở trong đó thôi. Sắc giới hữu và Vô sắc Giới hữu, tức là mình còn ham trong cõi Dục giới, mình còn ham trong cõi Sắc giới, và còn ham trong cõi Vô sắc giới, thì chúng ta vẫn còn ở trong luân hồi thôi. Còn người ra khỏi luân hồi, là do họ đã nhìn thấy trong ba cõi là khổ, cho nên họ chỉ có con đường tu tập Thánh đạo để ra khỏi sanh tử.

Thế nào là Khổ tập đế? Tập đế: là ái tương ưng với dục, tâm thường nhiễm đắm. Đó gọi là Khổ tập đế.

Đức Phật nói luôn: Tập đế là ái tương ưng với dục, là do sự ái, hay mình nói là sự ham muốn, tương ưng với ham muốn, tâm thường nhiễm đắm trong đó nên khổ. Nguyên nhân của khổ là như vậy. Cho nên ngày nào đó mình hết ham, hết tham đắm trong đó rồi là xong. Nói vậy chứ khó lắm, [phải] Tam quả A na hàm mới hết tham. Một người chứng Sơ quả Tu đà hoàn đi nữa thì vẫn còn tham, họ chỉ bớt tham, bớt dục hơn thôi, chứ vẫn còn. Và do họ nhìn thấy một phần của khổ rồi, họ nhìn thấy [nên] cũng chán ngán, họ cũng muốn xuất ly, đến một lúc nào đó họ ngán quá thì thôi, ra khỏi sanh tử đi. Chấm dứt sanh tử đó nên tối đa chỉ bảy đời thôi. Cho nên đó là nguyên nhân khi họ nhìn thấy được rồi.

Thế nào là Khổ tận đế? Tận đế: là dục ái bị diệt tận không còn tàn dư, không tái sanh khởi. Đó gọi là Khổ tận đế.

Khi nào thì hết khổ? Chỉ cần dục ái bị diệt tận, không còn tàn dư, không tái sanh khởi nữa, thì được. Vậy bây giờ muốn diệt khổ thì hết ham đi. Nhưng nói vậy chứ chúng ta chưa nhìn thấy sự thật, nên chúng ta còn tham.

Mai mốt chúng ta học tới phẩm Hiền Thánh của bộ Luận Câu Xá này, có trích dẫn trong kinh nói: Giống như một người bị cùi (ghẻ lở), do bị ghẻ lở nên hằng ngày họ đưa tay cào cho đỡ ngứa, hơ qua lửa cho đã. Và khi nóng, đã như vậy, họ cho đó là vui. Chúng sanh, trong vòng sanh tử cũng vậy, đem niềm vui giống như người bị cùi, ghẻ lở đó, hơ trên lửa, mà họ cho là vui. Thực tế đó là một nỗi đau, nó đau chứ, tại vì do đỡ ngứa nên thấy vui, chứ thực tế bị chảy máu, đốt tay nóng như vậy, đâu có gì vui đâu. Bao giờ mình nhìn thấy được như vậy, tất cả hưởng thụ ở thế gian, niềm vui thế gian là điên đảo, là khổ, thì quý vị dứt được niềm ái dục, sự ham muốn ở trong đó, thì mình mới ra khỏi sanh tử, tức là A la hán. Còn bây giờ mình giảm được một chút thì mình chứng Tu đà hoàn, Tư đà hàm.

Thế nào là Khổ xuất Yếu đế? Khổ xuất yếu: là tám phẩm đạo Hiền thánh. Nghĩa là Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh hành, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh tam muội (Chánh tam muội chính là Chánh định. Điều này quá quen rồi. Đây là tám Chánh đạo của Hiền Thánh, hay chúng ta gọi là Bát chánh đạo). Đó gọi là Khổ xuất Yếu đế. Là đạo lý quan trọng nhất để xuất thế, để ra khỏi khổ. Đó là quý vị phải có Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định là Chánh tam muội. Chúng ta học từ từ, bữa [trước] Thiện Trang đã giới thiệu về Chánh kiến rồi.

Chánh kiến là biết như thật về Khổ, Khổ tập, Khổ diệt và Khổ diệt đạo. Tức là biết như thật, phải biết như thật nha! Chứ không phải nhiều người nói, giống như một Sư cô nhắn cho Thiện Trang nói: “Sư Minh Tuệ tu không đúng Chánh pháp, là do không có Chánh kiến”. Thiện Trang không thích tranh cãi làm chi, Thiện Trang chỉ nói: “Vậy cô biết Chánh kiến là gì không? Mà cô dám nói người ta không có Chánh kiến”. Thì cô nói rằng: “Chánh kiến tức là tri, tri về Khổ, tri về Tứ đế”.

Thiện Trang nói: “Vậy như thế thì không được rồi, cô về coi lại kinh đi, rồi cô hãy nói”. Tại vì sao? Không phải biết, mà là biết như thật, phải biết đúng như thật cơ. Chứ biết không thì quá dễ rồi, biết thì chúng ta cũng biết vậy. Biết như thật, phải có khái niệm biết như thật, là mình thấy đúng như bản chất của nó. Giống như nhìn trái am la (tức là trái xoài) trong lòng bàn tay. Quý vị để trái xoài trong lòng bàn tay, quý vị nhìn rõ ràng mồn một, và thấy trái xoài như thế nào.

Vậy một người mà có Chánh kiến, là thấy đủ Tứ Thánh đế: Khổ, Tập, Diệt, Đạo, giống như thấy trái xoài trong lòng bàn tay. Bây giờ mình thấy chưa? Tất nhiên là không thấy rồi, bởi vì nếu mà thấy thì đâu có đi nhắn tin nói chuyện đó nữa, ta thấy rồi, ta còn thời gian đâu mà nhắn tin. Quý vị hiểu không?

Một người mà còn thị phi nhân ngã, thì chắc chắn họ không bao giờ có Chánh kiến. Đây là Thiện Trang nói chính Thiện Trang, Thiện Trang chưa có Chánh kiến, tại vì sao? Mình vẫn thấy chưa đúng như thật, mình thấy, nhưng chưa thấy đúng như thật về Khổ đế, Tập đế, Diệt đế, Đạo đế. Mình chỉ thấy mơ mơ màng màng, đời cũng khổ đó, bắt chước nói đời khổ, nào là Tám khổ, Ba khổ, rồi nguyên nhân của Khổ, là do ái dục, do Phiền não, 10 Kiết sử. Rồi mình nói con đường diệt khổ là Bát chánh đạo, hoặc Tứ niệm xứ, nói như thật. Hoặc mình nói mai mốt diệt khổ rồi được Niết Bàn. Xin lỗi! Ai nói diệt khổ rồi được Niết Bàn, đã chứng Niết Bàn chưa? Chưa chứng mà! Làm sao biết như thật được.

Cho nên chỉ nói lý thuyết thôi, không phải đâu. Còn khi nào có Chánh kiến là người đó vào dòng Thánh rồi, chỉ có vào dòng Thánh mới có Chánh kiến thôi. Còn lại chỉ là sự biết [do] học trên lý thuyết một mớ, không xài được. Chắc tương lai xài được, vì biết lý thuyết cũng còn đỡ hơn là không biết. Có nghĩa là giống như sinh viên học Đại học ngành Y, quý vị học lý thuyết hết rồi, nhưng chưa đi thực tập, quý vị chưa được cấp bằng Bác sĩ.

Cũng vậy, chúng ta là những người chỉ học mớ lý thuyết Phật pháp bòng bong đó thôi, còn ứng dụng để đi thực tập sinh trong ngành đó thì chưa xong. Quý vị biết hầu như các ngành nào học xong rồi [nhưng] vẫn chưa được công nhận tốt nghiệp mà, quý vị phải đi thực tập xong thì người ta mới công nhận quý vị tốt nghiệp chứ.

Thiện Trang hồi xưa học Sư phạm, nếu như không có kiến tập và thực tập, thì Thiện Trang ra đi dạy rất khó khăn. Nhưng nhờ đi kiến tập một kỳ, hình như cũng hơn một tháng, rồi đi thực tập nguyên một mùa mấy tháng. Xuống trường Phổ thông, phải làm giống y như giáo viên, nào phải dẫn dắt học sinh, nào này kia, sinh hoạt, dạy dỗ, tập lên tập xuống, thầy cô hướng dẫn, v.v… ra trường mới đi dạy ngon lành được chứ. Quý vị mới học lý thuyết ra, bảo đi dạy, viết bảng, viết không xong mà nói này nói kia. Rồi phải mất mấy năm luyện xong, khoảng một đến hai năm sau mới trở thành giáo viên được. Mà ra đi dạy được chưa? Chưa! Thiện Trang nói năm đầu đi dạy cũng tùm lum, chưa được nữa, phải dạy qua mấy năm.

Khi dạy, Thiện Trang nói hầu như Thiện Trang dạy ba năm, để giáp chương trình Trung học Phổ thông môn Toán. Sau khi giáp vòng rồi, mình biết đây là trọng tâm, điều này cần dạy, điều này không cần dạy, điều này dạy bao nhiêu, xoáy vào điều này, xoáy vào điều kia. Mà mỗi khi dạy như vậy, họ đổi bộ sách mới là mệt, lại mất ba năm sau để quay lại vòng đó, mới nắm được kiến thức quan trọng trong chương trình Trung học Phổ thông. Để biết lớp 10 cần dạy điều gì, lớp 11 cần dạy điều gì, và trong lớp 10 đó, học kỳ một cần dạy điều gì là chính. Còn dạy trật trọng tâm là học sinh đau đầu thêm, mai mốt đi thi, kết quả thấp thêm thôi.

Cho nên giữa lý thuyết và thực hành thì cách xa nhau như trời cách xa đất. Chứ đừng có tưởng mình học vài ba chữ Phật pháp, nói vanh vách, nghe ghê! Không có! Phật pháp không phải như vậy đâu quý vị. Đó là Thiện Trang nói Thiện Trang, không nói người khác.

Cho nên chúng ta thật sự chưa có Chánh kiến đâu, chỉ là biết một chút mà thôi. Nhưng sự biết này trước sau gì cũng dẫn mình đến sự biết thực sự. Giống như đã tìm thấy dấu chân con thỏ, thì trước sau gì cũng đi tìm được con thỏ đó thôi, bởi vì cứ đi theo dấu chân của nó. Thôi khỏi nói con thỏ, nói quý vị để lạc con chó trên sa mạc, trên sa mạc cũng không có nhiều chó lắm, nên quý vị nhìn dấu chân đi, quý vị tìm một hồi thì cũng ra con chó đang nằm ở đâu thôi.

Người học Phật pháp như chúng ta là đang đi tìm, lần theo dấu chân của con chó trên sa mạc mà thôi. Còn khi nào quý vị tìm được con chó, đó chính là Chánh kiến, thì lúc đó chúng ta mới có hy vọng vào Thánh đạo. Chứ không phải học [một chút] rồi nói tôi có Chánh kiến. Chưa! Xin lỗi chưa đâu!

Bởi vì định nghĩa của đức Phật là ‘biết như thật’ cơ mà. [Còn] mình mới biết sơ sơ, mình không có Chánh kiến thì làm sao dám nói người không có Chánh kiến, làm sao nói người ta là tà. Cho nên chỉ nên nói là: “Theo những gì họ làm, mà giống như trong kinh nói, thì điều đó là đúng”.

Nên Thiện Trang nói: Cứ coi đi, Sư Minh Tuệ làm đúng theo Kinh A Hàm và Kinh Nikaya đó, cứ thế mà coi. Chứ còn nghe người này nói, nghe người kia nói, thì không bàn. Thiện Trang nói thôi không có tranh cãi, thích coi thì coi, còn không thích coi thì thôi, không sao. Thiện Trang cũng không tranh cãi, Thiện Trang chỉ nói: “Thiện Trang không biết, cô cố gắng coi lại trong kinh đi, để hiểu Chánh kiến là gì. Chứ cô nói dẫn như vậy là chưa đủ”. Thiện Trang chỉ nói chưa đủ thôi.

Quý vị thấy rõ ràng, có rất nhiều vấn đề, đây là Phật pháp, không phải đơn giản đâu. Để mình có một Chánh kiến thì rất khó, phải đọc Tam tạng kinh điển, rồi học, rồi tu hành lâu ngày thì dần dần ngấm. Còn mình biết đúng là may lắm rồi, gọi là biết được đúng, [nhưng] đó chưa phải là Chánh kiến. Mà biết đúng theo kinh Phật là may lắm rồi.

Đó gọi là, này Tỳ kheo, có bốn đế này là thật hữu, không hư dối, là điều mà đức Thế Tôn nói, cho nên gọi là đế. Trong các loài chúng sanh hai chân, bốn chân ở cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, hữu tưởng, vô tưởng, Như Lai là tối thượng, đã thành tựu bốn đế này, nên gọi là bốn đế.

Quý vị thấy: Bốn đế này là thật hữu, tức là thật sự có, không hư dối, là điều mà đức Thế Tôn nói, cho nên gọi là đế. Vì đức Phật nói ra nên gọi là đế. Trong các loài chúng sanh hai chân, bốn chân ở cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, hữu tưởng, vô tưởng, Như Lai là tối thượng, đã thành tựu bốn đế này. Chỉ có Như Lai [là tối thượng] thôi nha! Chứ không phải mấy loại kia, mình chưa có đâu. Nên nhiều người tưởng dễ ăn lắm. Vào bậc Thánh mới có, A la hán mới thực sự thông được Tứ đế. Sơ quả Tu đà hoàn vẫn chưa thông hoàn toàn, thông được một phần [thôi].

Ở đây có một định nghĩa của chữ ‘Lưỡng Túc Tôn’, quý vị thấy: trong các loài chúng sanh hai chân, bốn chân ở cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, … Như Lai [là tối thượng], thì trong bộ kinh khác cũng có giải thích. Chữ Lưỡng Túc Tôn có nghĩa là trong các loài hai chân, thì đức Thế Tôn (đức Phật) là người tôn quý nhất, nên gọi là Lưỡng Túc Tôn. Tức là tôn quý trong những loài hai chân, bởi vì hai chân đã là tôn quý rồi. Vì bốn chân làm sao mà tôn quý được, bốn chân quý vị đi bò bò dưới đất, nhiều chân càng bò nữa, con rắn thì không có chân, nó trườn trườn còn tội nữa. Cho nên loài nào hai chân đã là tôn quý rồi. Chúng ta may mắn sinh vào loài hai chân, [nhưng] chúng ta vẫn chưa phải tôn quý trong những loài hai chân. Tôn quý nhất trong loài hai chân là Lưỡng Túc Tôn, đó chính là đức Phật.

Cho nên định nghĩa trong Kinh A Hàm, trong Kinh Nikaya, nói đơn giản lắm: Lưỡng Túc Tôn tức là bậc tôn quý trong những loài hai chân; hai chân là loài tôn quý trong tất cả các loài khác. Chứ không phải Lưỡng Túc Tôn giải thích theo Đại thừa, các chư Tổ Trung Hoa giải thích là hai điều tôn quý: là Phước trí Diệu nghiêm, thì cũng đúng, cũng hay. Cho nên Thiện Trang thấy là theo Đại thừa thì giải thích điều gì cũng thành hay hết, nhưng theo nguyên thủy, [Kinh] Nikaya và [Kinh] A Hàm thì chỉ là giải thích những điều gì rất đơn giản và gần gũi với chúng ta.

Nếu ai biết học [thì] học cả hai bộ đó. Còn nếu mình bay lên trên Đại thừa quá, cuối cùng xa rời mình quá, thì nhiều khi mình sẽ thực hành không được. Mà thực hành không được thì mình tu đến cuối đời chả có thành tựu gì.

Còn nếu quý vị áp dụng được những điều mà gần gũi với mình, sau đó quý vị học thêm giáo lý Đại thừa, phát huy ngôn ngữ bay bổng lên thì tuyệt vời. Quý vị thấy, giống như hồi xưa [Thiện Trang] lỡ dịch trong Kinh A Di Đà, về xa luân [của] Chuyển Luân Thánh Vương to giống như là đĩa bay. Sau này Thiện Trang đọc Kinh A Hàm mới ngã ngửa ra là không phải, xa luân là bánh xe của Chuyển Luân Thánh Vương. Quý vị [gõ google tìm] Kinh Trường Bộ ở [trong] bộ Kinh Đại Thiện Kiến Vương hoặc là coi Kinh Du Hành ở trong Kinh Trường A Hàm, cũng nói về Đại Thiện Kiến Vương thôi, nhưng hai bộ tách ra thành hai tên, có nói rõ xa luân chỉ là một cái bánh xe bằng vàng không phải cõi Người làm, mà do chư Thiên cõi Trời làm. Xa luân chỉ [có] bán kính một trượng tư, nhỏ thôi, đâu có to gì đâu, Chuyển Luân Thánh Vương cầm lên được mà. Cho nên đôi khi mình phát huy ý nghĩa theo hướng nào đó thì thấy xa rời Phật pháp.

Thiện Trang nói [ở] đây là sám hối với quý vị, Kinh A Di Đà Thiện Trang lỡ dịch như thế rồi, sau này Thiện Trang phải điều chỉnh lại, vì đó là sai. Cho nên có những điều mình tưởng là chân lý nhưng không phải chân lý, nếu [như] mình không coi kinh. Nên ngôn ngữ phát huy là tốt, nhưng [phải] phát huy đúng theo kinh điển thì được, mà phát huy trật đi thì là sai. Có nhiều điều lắm và sau này quý vị coi [thì biết]. Tức là kinh thì đúng, nhưng người phát huy ra ý nghĩa sai. Rồi có những ngôn ngữ Duy Thức rất đơn giản, Thiện Trang phát hiện ra ở trong Kinh Lăng Già nói hết, [nhưng] sao người ta giảng kiểu khác rồi. Kinh Lăng Già không phải là kinh Tiểu thừa mà là kinh Đại thừa, và nói về ngôn ngữ Duy Thức mà mình nghe người ta giảng đi đâu.

Cho nên càng về sau thì Thiện Trang nói: Thôi! [Con] không tin các ngài. Con xin cám ơn các ngài, nhưng con học theo kinh thôi, chỉ có kinh điển con mới tin được thôi. Còn mặc dù các ngài được tôn vinh là chư Tổ v.v… thế nào con không biết, nhưng con thấy các ngài giảng không đúng với kinh, thì con không nương theo các ngài được.

Đó là lý do tại sao sau này, Thiện Trang trích dẫn kinh là chính, quý vị thấy không ạ? [Thiện Trang] toàn trích dẫn kinh thôi. Và chúng ta học với đức Thế Tôn, đức Phật, lời [trong] kinh Phật là yên tâm nhất. Thiện Trang cũng mong quý vị hãy phát huy tinh thần đó, và chúng ta có thời gian thì chúng ta nên coi thêm [lời của] chư Tổ, để chúng ta phát huy thêm những [gì của] thời đại. Những điều nào mà chư Tổ nói đúng với tinh thần của kinh, thì chúng ta nên sử dụng. Còn những điều nào mà trật, thì mình cứ mạnh dạn bỏ qua, đừng có chấp trước quá. Bởi vì các ngài cũng như mình thôi, các ngài cũng có những sai sót nhất định, vì các ngài cũng chưa thành Phật. Nên chúng ta phải thông cảm, chứ chúng ta không phỉ báng. Nhưng Thiện Trang muốn nói là [quý vị] cố gắng “y pháp bất y nhân”. Như vậy [là đã giảng] về Lưỡng Túc Tôn rồi.

Đó gọi là, này các Tỳ kheo, có bốn đế mà do không giác tri nên sống chết xoay vần mãi trong năm đường (năm nẻo).

Ở đây đức Phật nói luôn nguyên nhân mà chúng ta xoay vần trong năm đường: Trời, Người, Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh. Tất nhiên có A tu la nữa, và cũng xếp chung vô trong đó luôn. Tại sao có năm đường đó? Vì chúng ta không có giác tri. Ở đây thay vì ngôn ngữ là ‘biết như thật’ thì gọi là giác tri. #Tri là biết; còn #giác là giác ngộ, phải ngộ ra nữa. Mình giác ngộ rồi, biết rồi thì quý vị không xoay vần trong năm đường này nữa. Cho nên tiêu chuẩn này khó đúng không quý vị? Đâu có đơn giản đâu. Khi nào mà ngộ rồi, là giác tri; tri là biết, giác là giác ngộ hoặc là biết như thật. Ngôn ngữ là biết như thật, biết như thật Tứ đế rồi thì mình ra khỏi sanh tử thôi.

Nay Ta do đạt được bốn đế này, từ bờ này đến bờ kia, thành tựu nghĩa này, đoạn trừ cội gốc sinh tử, như thật biết rằng không còn tái sinh nữa”.

Quý vị thấy không ạ? Đức Phật mới nói: Do Ta đạt được bốn đế này từ bờ này đến bờ kia, thành tựu nghĩa này, đoạn trừ được cội gốc sanh tử, như thật biết rằng không còn tái sinh nữa. Cho nên là đâu có đơn giản đâu, mình tu làm gì tới đó được.

Bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói kệ rằng:

Nay có pháp bốn đế,

Nếu không như thật biết,

Luân hồi trong sinh tử,

Quyết không được giải thoát.

Như nay có Tứ đế,

Đã giác, đã hiểu rõ,

Nên đoạn gốc sinh tử,

Cũng không còn tái sinh.

Quý vị thấy không ạ? Nếu mà không biết như thật thì luân hồi trong sanh tử thôi, không chạy đi đâu [được], nên quyết không được giải thoát. Tứ đế này phải biết, mà biết như thật. Cho nên nhiều người nói: “Biết như thật khó quá thầy ơi”. [Thiện Trang nói]: đầu tiên là biết đã, biết đã là mừng rồi, rồi ngày nào ngộ ra [gọi] là giác. Ở dưới này nói thay vì biết như thật, thì đức Phật đổi chữ cho mình đúng không? Ở trong những Kinh A Hàm hay ở chỗ đó, tức là ở trên này là biết như thật, mình không biết như thật, biết như thật là như thế nào? Ở dưới này nói: ‘Như nay có Tứ đế; Đã giác, đã hiểu rõ’, tức là giác và hiểu rõ gọi là biết như thật. ‘Nên đoạn gốc sanh tử; Cũng không còn tái sinh’.

Khi nào mình giác, khi nào mình hiểu rõ [thì đoạn gốc sanh tử]. Cho nên Thiện Trang nói trong ba trí: là Trí văn, Trí tư và Trí tu, thì Trí tu giúp mình hiểu rõ ra, hiểu mà phải hiểu đúng như thật thì đó là giác. Còn mình có hiểu rõ Tứ đế là gì v.v… Khổ, nguyên nhân của khổ, rồi con đường diệt khổ, rồi khi hết khổ thì được điều gì, mình nói vanh vách, mình hiểu rõ luôn, sự hiểu rõ đó gọi là Trí tư. Còn quý vị nghe không [thôi] thì có Trí văn thôi, [ví dụ như] bây giờ là [quý vị] đang nghe [là Trí văn] thôi. [Còn] Trí tư có nghĩa là quý vị ngồi xuống, quý vị nghĩ thấy đời vô thường, đời khổ thiệt, hồi nhỏ mình sanh ra lớn lên rồi bị cha mẹ bắt đi học, bị thầy cô đánh đập, bảo đi học cho đàng hoàng. Rồi đi [học] về [gặp] những cơn mưa [quần áo bị] ướt đẫm, [rồi] bị bạn bè chặn đường đánh, v.v… đủ các kiểu, nên mình mới thấy [được] khổ. Và mình thấy đời sau mà như vậy nữa thì khổ nữa. Rồi bây giờ lớn lên cũng có được bao nhiêu ngày vui đâu. Có vui, tức là không phải nói không vui. Thật tế mà nói trong cõi Người này, một ngày nếu mình sống bình thường, thì thật ra mình có mấy tiếng vui, còn mấy tiếng khổ, đúng không quý vị?

Ví dụ như có 24 giờ, cho giờ ngủ là vui đi. Thật ra Thiện Trang thấy ngủ cũng chưa chắc vui, vì mệt rã rời nên [cơ thể] muốn ngủ, chứ [mình] có muốn ngủ đâu. Bây giờ mình tu rồi, mình ngủ ít lắm, khoảng 4 đến 6 tiếng thôi, cho chẵn 6 tiếng đi. 6 tiếng đó là ngủ không biết gì và ngủ cũng mệt. Thôi cứ cho 5 tiếng là ngủ trong an lạc vui vẻ, mà chưa chắc nữa, nhiều khi nằm mơ ác mộng, phải mộng thấy điều gì đó vui vui mới được, chứ ác mộng thì không được. Như vậy cho 5 tiếng vui luôn, 18 tiếng còn lại thì quý vị đi làm mỗi ngày 8 tiếng đồng hồ. Đi làm thì chắc đa số không ai vui, thôi [cứ] cho một tiếng vui đi, như vậy là 6 tiếng vui. [Rồi] đi công việc tức là từ nhà đến chỗ làm, đi chợ búa, hay đi đâu đó, mình cho hai giờ đi. Hai giờ đó thì chắc lúc nào vô tiệm mua sắm gì đó v.v… mới vui được chút, chứ còn đi ngoài đường nóng nực, mưa gió thì chắc không có vui đâu. Cho nên là cho vui thêm 1 tiếng nữa, là quý vị được 7 tiếng vui. Như vậy là còn mấy giờ ăn uống đúng không? Thôi cho ăn uống vui đi, nhưng ăn xong phải rửa chén, rồi nấu ăn thì cũng mệt mỏi.

Tóm lại trong 24 giờ cho tối đa quý được 1/3 [là vui]. Tức là 8 giờ vui, còn lại 16 giờ là khổ. Như vậy khổ nhiều hơn vui, đó là cõi Người, mà ai có phước báo nhiều thì chắc có thể là 50/50. Cõi Trời thì người ta vui luôn, không có khổ. Còn Địa ngục thì khổ hoàn toàn, không có gì vui. Ở Súc sanh thì có vui không? Có! Lâu lâu cũng vui chứ, giống như con heo lâu lâu cũng được ăn vậy, cũng được cho gặp tình nhân, nó cũng vui chứ. Ở cõi Ngạ quỷ lâu lâu cũng được [ăn], như vậy là cũng có vui. Nhưng nói chung càng xuống dưới thì càng khổ nhiều, ít vui. Cho nên sự thật là khổ, ý là nói bản chất của tất cả mọi điều là khổ, chứ không phải mình nói tất cả đều là khổ. [Nói như vậy] thì người ta không chịu, phải nói là khổ nhiều vui ít. Và chúng sanh ở trong ba đường thì ở cõi dưới nhiều hơn ở cõi trên, tức là ở cõi khổ nhiều hơn ở cõi sướng.

Mình nói như vậy thì mình mới hiểu Tứ đế, chứ đè đầu đứa con ra nói: “Con ơi con! Ráng tu đi, đời là khổ, đời là khổ”. Nó [nghĩ]: “Bà bị khùng hả? Khổ đâu, tôi đang sướng ghê gớm mà. Hằng ngày tôi đi học có người cho tiền đi học, đi tới quán trà sữa, ăn uống trà sữa, lâu [lâu] đi hẹn hò bạn gái, bạn trai, đi chơi đá banh. Sướng [như] vậy mà khổ đâu”. Khi đó nói đời là bể khổ thì nó đâu có tin. Nhưng mình [phải] phân tích cho nó là: Con đang lứa tuổi đó, con được nhiều niềm vui hơn, còn [khi] lớn lên thì con sẽ [thấy] càng ngày càng khổ nhiều hơn. [Con] nhìn mẹ, nhìn cha, nhìn ông bà [đi]” v.v… [Quý vị] phân tích cho nó thấy, thì nó mới chán được. Chứ không phải quý vị cứ đè đầu nói: khổ, khổ, khổ...

Cho nên có phải trí tuệ biện tài, mà điều đó là từ mình hiểu rõ, đó là Trí tư thôi. Còn bao giờ mà quý vị ngộ, ngộ là gì? Khi nào đó [quý vị] đang ngồi đây, ví dụ Thiện Trang đang giảng pháp, quý vị thấy thầy Thiện Trang là Pháp sư giảng pháp sung sướng lắm, được bao nhiêu người nghe, bao nhiêu người cung kính, cảm ơn thầy, v.v… Thiện Trang nói thật, [giảng cũng] khổ. Vì sao? Ở cõi này, ngay cái thân này là khổ rồi, lên giảng [pháp] mệt mỏi, đâu có tự tại đâu. Giảng cũng phải học, bao giờ giảng không cần học, không cần chuẩn bị giống như đức Phật, thì mới tự tại, mới sướng. Đức Phật đâu cần học gì đâu, ai gặp đức Phật thì Ngài quán căn cơ nói ngay, và nói mọi thứ ở đời đều rõ ràng sáng suốt. Đó mới gọi là ngộ.

[Còn] mình ngộ là gì? Tức là mình biết mọi thứ, mình đang sống trong khổ đó, và đừng nghĩ là vui. Đang ăn, mình biết việc ăn này thật sự có niềm vui một chút thôi, rồi sau này cũng khổ. Ăn xong no [rồi] buồn ngủ, và nhiều khi ăn hóa chất [vẫn còn] trong [người]. Còn ăn là còn khổ, vì ăn là phải tốn tiền, tốn tiền thì phải đi kiếm tiền để [mua thức] ăn nữa. Rồi thân này khổ, vì sao? Không có nhà ở là khổ! [Phải] tự mình ngộ ra, không ai dạy mình cơ. Điều nào mà mình tự mình giác ngộ ra, không ai dạy mình thì may ra mới gọi là giác. Và sự giác đó nhiều đến mức độ, đủ để lúc nào cũng thấy được như vậy, thì đó gọi là biết như thật về khổ. Mà [đấy] mới biết như thật về khổ thôi, [còn] phải biết về nguyên nhân của khổ là Tập đế đó, rồi biết như thật về con đường để diệt khổ là Đạo đế, và biết như thật về Diệt đế nữa, thì đó mới thành công. Khi đó chúc mừng quý vị, quý vị xong [việc] rồi đó, quý vị coi như bye bye dòng Sanh tử Luân hồi, quý vị trở thành A la hán.

Còn nếu chúng ta biết được một phần, thật ra quý vị biết được khổ thôi, là quý vị cũng có tâm xuất ly. Quý vị sẽ học Phật pháp rất mạnh mẽ, dần dần trước sau gì thì quý vị cũng vô dòng Thánh thôi, chả chạy đi đâu hết. Cho nên quý vị hãy ráng tu tập nha!

“Nếu có chúng bốn bộ (là Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di) nào không được đế này, không giác, không tri, thì sẽ đọa vào năm đường (năm nẻo). (Đọa năm đường là Trời, Người, Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh, [còn] A tu la là có trong năm đường đó). Cho nên, này các Tỳ kheo, hãy tìm cầu phương tiện thành tựu bốn đế này. Các Tỳ kheo, hãy học điều này như vậy”.

Các Tỳ kheo sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

(Trích Từ Kinh Số 1 Phẩm Tứ Đế Thứ 25 – Chương Bốn Pháp Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Vậy thì quý vị hiểu rồi đúng không? [Thiện Trang] xin chia sẻ để quý vị vui thêm một chút. Thật ra mai mốt mình học Luận Câu Xá này vào phần sau, quý vị sẽ thấy lộ trình (con đường) ra khỏi sanh tử rõ lắm. Đó là gì? Thiện Trang xin tóm tắt nói ngắn gọn cho quý vị dễ hiểu, nếu nói và học tới chỗ đó thì dài lắm.

Có nghĩa đầu tiên là mình phải gieo trồng được thiện căn. Hôm bữa Thiện Trang có nói trong lớp [học] thứ hai, giống như quý vị có một đám vườn, đám ruộng, thì Thiện Trang là người giảng pháp, hoặc chúng ta là những người học pháp, mục tiêu là chúng ta ném vô trong đó những hạt giống, [ví dụ] hạt giống [của] lúa, hoặc cây ngô (bắp), cây gì đó… mình trồng cây gì thì mình ném [hạt giống] đó vô. Mình muốn trồng thành cây lúa thì mình ném hạt lúa, muốn cây ngô (bắp) thì ném hạt ngô vô, cây đậu thì ném [hạt đậu] vô. Những đám [vườn] đó đang khô cằn lắm, không cách nào lên được. Nhưng mình cứ quăng [hạt giống] vô đó đi, để trồng thiện căn, để mai mốt được trái bắp [giống như] là quả vị Bích chi phật, hạt lúa là giống như quả vị Thanh văn, còn hạt đậu giống như quả Tu đà hoàn vậy đó. Mình ném vô đó tức là mình đang học, đang nghe pháp đây, là để mình vun trồng như vậy. Và đến lúc nào đó khi bất chợt có một cơn mưa xuống, các hạt đủ điều kiện thì tự nhiên sẽ nảy mầm, rồi sẽ đơm hoa kết trái, ra được [là] chứng quả.

Giai đoạn đầu tiên gọi là trồng thiện căn, quý vị phải tu tập được giai đoạn như vậy. Khi có thiện căn rồi thì vị trí đó gọi là Đảnh vị trong Tứ gia hạnh, có nghĩa là quý vị đã trồng được thiện căn rồi. Cho nên ở trong bài kệ có nói: “Đảnh bất đoạn thiện căn”. Đảnh vị là không mất thiện căn nữa, vì hạt giống đó đã vô trong vườn của quý vị rồi. Còn Noãn vị là ấm ấm, giống như ta ném hạt vô, nhưng hạt đó bị nước trôi ra ngoài mất, hoặc mình ném vô nhưng bị sâu hay bị kiến ăn mất rồi, [nên] hạt đó không lên được, đám đất đó chẳng có cây nào.

Đó là Noãn vị, ấm ấm thôi, nhưng dù sao cũng có cơ hội. Noãn vị là chắc chắn vào rồi, trước sau cũng có hạt đó, nên [sẽ] lên, gọi là Noãn vị. Còn nếu Đảnh vị là ngon rồi, hạt đó chắc chắn lên. Rồi tới Nhẫn vị thì quý vị không đọa đường ác nữa. Có nghĩa là đám ruộng của quý vị tới mùa rồi, chắc chắn phải trổ, và Thế đệ Nhất vị là ngon rồi, chắc chắn là sẽ vào [quả vị Thánh]. Sau này mình học ra những quả vị như vậy, rồi một hồi mới tới Sơ quả Tu đà hoàn.

Cho nên chỉ cần vào dòng Tứ gia hạnh thôi là ngon rồi quý vị! Miễn là mình trồng được căn lành. Mà mình muốn trồng được căn lành như vậy, thì chúng ta [phải] cố gắng nghe pháp, học pháp đi, nghe tới nghe lui, học tới học lui, thì thiện căn [sẽ] đủ mạnh. Và trong đó có đưa ra một dấu hiệu, là người nào [khi] nghe kinh Phật, nghe pháp Phật, thấy những chuyện của Phật, v.v… mà có cảm động, rơi lệ, chảy nước mắt, thì những người đó đã có được hạt giống Bồ đề rồi, chính là có hạt giống giác ngộ rồi. Có nghĩa đã ném được vô trong đó những hạt lúa, hạt đậu, hạt bắp rồi. Chúc mừng quý vị! Trước sau gì cũng chứng quả thôi, không lâu nữa đâu. Cho nên ai mà có những cảm động đối với Phật pháp, thế này thế kia, thì chúc mừng quý vị! Quý vị cũng đã đi qua được một giai đoạn khá dài để vun trồng thiện căn.

Bữa nay nói như vậy để quý vị vui hơn, quý vị yên tâm nha! Chứ không phải mình tu đường dài xa quá. Không! Bây giờ con đường đã gần. Thiện Trang tin là những người đang nghe những bài pháp khó như Thiện Trang chia sẻ trong Luận Câu Xá này, là những người đã vào dòng đó rồi, tức là vào dòng trồng được thiện căn rồi. Chứ không [là] nghe không nổi đâu, chắc là bỏ chạy sớm rồi. Hôm nay chia sẻ thêm niềm vui cho quý vị. Chúc mừng quý vị! Quý vị đã gần tiến đến địa vị Thánh nhân rồi đó. Nếu mà học thì có thể gọi là vào dòng Hiền rồi, hoặc là sắp vào dòng Hiền. Từ dòng Hiền lên đến dòng Thánh không có lâu nữa, cho nên quý vị cố gắng! Nếu chậm quá [thì] mấy đời nữa, còn nhanh thì giải quyết luôn, đời này làm xong. Vậy nên [quý vị] ráng tu đi nha! Hạt giống Bồ đề mình đã có, ráng làm sao dò dò, tưới nước đúng chỗ đó, để hạt giống lên là ok.

Hôm nay Thiện Trang xin giới thiệu thêm một phần nữa trong 40 Đề mục tu Thiền chỉ (Samatha) theo Luận Thanh Tịnh Đạo. Tại vì Thiện Trang nói là sẽ chia sẻ hết 40 đề mục này, ít nhất là giới thiệu sơ qua. Chúng ta coi lại để nhớ:

Đề mục Biến xứ thì có 10 đề mục: Đất; Nước; Lửa; Gió; Xanh; Vàng; Đỏ; Trắng; Hư Không Giới Hạn; Ánh Sáng, thì chứng tới Tứ thiền Sắc giới. Đề mục Bất tịnh (Bất mỹ) thì có 10 đề mục quán về Tử thi, thì chỉ chứng tới Sơ thiền. Đề mục Tùy niệm gồm có: Tùy niệm Phật; Tùy niệm Pháp; Tùy niệm Tăng; Tùy niệm giới; Tùy niệm thí; Tùy niệm thiên; Tùy niệm tử (Tùy niệm chết); Tùy niệm tịch tịnh, thì không đắc Thiền, chỉ đưa đến Cận định hay Định cận hành (Vị đáo định). Đề mục Niệm thân thể trược thì chứng tới Sơ thiền; Và Niệm hơi thở thì chứng tới Tứ thiền Sắc giới. [Những đề mục] Tùy niệm như Tùy niệm Phật thì mình đã học qua rồi. Hình như hôm bữa [Thiện Trang] cũng chỉ cho [quý vị] về Đất và Nước rồi. Hôm nay [Thiện Trang] sẽ chia sẻ thêm về [đề mục] Lửa, Gió và Tùy niệm Pháp. Mình chia sẻ dần dần rồi cũng hết thôi. Một lúc thì quý vị nghe không nổi, nên mình cứ từ từ, mỗi bữa chia sẻ một chút rồi cũng hết.

Đề mục Phạm trú: Từ; Bi; Hỷ thì chứng tới Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền; còn [đề mục] Xả thì chứng tới Tứ thiền Sắc giới. Đề mục Vô sắc: Không vô Biên xứ; Thức vô Biên xứ; Vô sở Hữu xứ; Phi tưởng Phi phi Tưởng xứ, thì chứng Tứ thiền Vô Sắc giới. Đề mục Tưởng nhờm Gớm thức ăn thì không đắc Thiền, chỉ đưa đến Cận định hay Vị đáo định. Còn đề mục Phân biệt Bốn nguyên tố: Đất, Nước, Lửa, Gió thì không đắc Thiền, chỉ đưa đến Cận định hay Vị đáo định.

10 đề mục Biến xứ là điều kiện cho đắc Thần thông Thắng trí: tức là muốn có Thần thông Thắng trí (trí thù thắng về Thần thông) thì chúng ta phải tu 10 đề mục trên. Còn đề mục Niệm hơi thở là đề tài vừa tu Thiền chỉ vừa Thiền quán.

Hôm nay Thiện Trang xin giới thiệu: Các đề mục tu Thiền chỉ tiếp theo, là đề mục Biến xứ Lửa. Tức là có người thích tu niệm đề mục Lửa để đắc Thiền chỉ, thì tu như thế nào? Bây giờ xin giới thiệu.

Về đề mục Lửa này, nếu một người có căn lành nhiều đời tu tập đề mục này rồi, thì cũng chẳng cần phải tu đề mục này đâu, mà họ chỉ cần nhìn thấy những gì có [ánh] lửa như ngọn nến, ngọn đèn, bếp lò hay đám cháy rừng, v.v… thì tự nhiên họ khởi được Vị đáo định, từ đó là họ vào luôn, có thể là họ đắc luôn. Giống như ngài Mục Kiền Liên, do nhiều đời tu Thiền chỉ nên ngài có Thần thông rất mạnh mẽ. Cho nên có những người trong đời này, chỉ cần có duyên một chút là tự nhiên họ có Thần thông, chẳng cần phải tu. Giống như quý vị chỉ cần có duyên với đề mục này thôi, vì nhiều đời quý vị tu đề mục này nhiều quá mà, quý vị quán một cái thì quý vị thấy toàn là lửa. Từ đó là mình đắc Thần thông, đắc được đề mục này.

Còn những người mới mẻ như chúng ta thì phải tu thôi. Cách tu như thế nào? Trong Luận Thanh Tịnh Đạo nói rằng: dùng củi gỗ cháy lâu, bó lại, chất lên, để làm lửa đốt (giống như đốt lửa trại), nhưng phải lấy tấm màn che trước đám lửa. Tức là để mình chỉ thấy đám lửa thôi, đừng thấy cảnh đằng sau đó. Chứ không phải đốt lửa trại rồi ngắm cảnh, rồi nhìn ra xa xăm thấy nước, mây, trời gì đó, nhìn thấy người đi qua đi lại, v.v… thì sẽ bị phân tâm. Mà quý vị phải dùng tấm màn che lại, chỉ thấy lửa không thôi.

Thật ra tấm màn này là che đằng trước, chứ không phải che đằng sau. Và trên tấm màn thì khoét lỗ tròn có đường kính hơn một gang tay, để người ngồi đằng sau nhìn lửa qua lỗ của tấm màn đó, rồi chú tâm niệm: Lửa, lửa, lửa… Làm sao đó đến khi nhắm mắt lại vẫn thấy ánh lửa còn bập bùng lên, lay động, thì đó là ứng chứng Trì tướng, tức là mình đắc được Vị đáo định rồi. Mãi một thời gian sau thì tới Tợ tướng, rồi bắt đầu vào đạt đến Cận định, và dần dần chứng lên tới Sơ thiền trở lên.

Điều này cũng dễ thôi, không khó! Thời nay cũng chẳng cần phải đốt lửa đâu, có một cách là quý vị cứ mở tivi lên, có video nào chuyên về lửa, rồi lấy gì đó che hết lại, làm sao chỉ để thấy lửa thôi, thấy vòng tròn có ánh lửa cứ bập bùng, bập bùng. Bây giờ có kính thực tế ảo nữa, ai giàu thì xài cái đó, cứ coi ánh lửa miết đến khi nhắm mắt lại cũng thấy lửa. Cứ luyện lâu ngày như vậy thì sẽ nhập vào định, lúc nào cũng thấy lửa một hồi dần dần toàn thấy lửa không, cả trời lửa. Mà tu đề mục này dễ cháy nhà lắm nha. Lỡ đắc định rồi mà nghĩ nhà cũng là lửa thì cháy nhà luôn, cho nên cũng nguy hiểm.

Cho nên tu đề mục này thì phải [tìm] vị trí nào tu cho phù hợp, chứ nhiều khi đắc định rồi, mà lỡ nghĩ lửa, lửa, lửa một hồi là nhà bùng cháy luôn. Vì lúc đó quý vị đắc Thiền rồi, đắc được Nhị thiền trở lên thì định lực của quý vị tạo ra lửa, cho nên cháy nhà thì nguy hiểm. Cho nên thôi ra ngoài khu nào vắng, hay thất nào đó ở đi, thì tu đề mục này mới được. Vì lần đầu quý vị chưa làm chủ được, sau này khi quý vị làm chủ rồi thì quý vị muốn thu lửa lại thì thu thôi. Đấy là một đề mục tu. Đơn giản không quý vị? Rất là đơn giản, không có khó khăn gì.

Tiếp theo chúng ta đến đề mục Biến xứ Gió. Đề mục Lửa thì tất nhiên là có Thần thông rồi, Thần thông để đốt cháy cái gì đó thì dùng lửa. Còn đề mục Gió để làm gì quý vị biết không? Đề mục Gió là để tạo ra gió, và để di chuyển. Ai muốn có Thần thông để di chuyển thì tu đề mục Gió này.

Đề mục Biến xứ Gió này thì tu thế nào? Đề mục này khó, vì mình đâu có thấy gió. Gió thổi ào ào nhưng mình đâu có thấy gió đâu mà tưởng, cho nên khó. Vì gió là hiện tượng dao động của không khí, nên làm sao thấy được. Nhưng nếu mình có cách tu thì vẫn tu được. [Đó là] nhận biết cảm giác mát trên thân, trên da của mình, rồi sự lay động của lá cây. Tức là quý vị chú ý sự xúc chạm của gió trên da thịt, ví dụ như quý vị chắc phải mặc đồ mỏng mỏng thế nào đó, để cảm thấy gió [chạm vào da thịt]. Hoặc là nhìn lá cây rung rung hay ngọn cỏ bị lay động bởi gió, rồi tưởng tượng là có gió, rồi bắt đầu niệm gió, gió, gió… Quý vị cứ niệm như thế, đến khi đủ thì xuất hiện hiện tượng là quý vị nhắm mắt hay mở mắt lúc nào cũng thấy gió. Và dần dần vào được Thiền chỉ của Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền.

Đó là đề mục tu về Gió, đề mục này hơi khó tu. Nhưng những người có duyên thì họ sẽ tu được. Và khi tu đề mục Gió mà quý vị đạt được định Nhị thiền trở lên, thì quý vị muốn thu mình bay theo gió thì cũng được luôn. Khi đó là mình đắc Thần thông. Đề mục này thì giới thiệu cho quý vị biết thôi, chứ Thiện Trang nghĩ cũng khó tu, vì bây giờ ở trong nhà đâu có gió. Nhưng nếu mở quạt thì có gió, chắc cũng tu được, mình có thể tưởng tượng.

Trong 4 đề mục: Đất, Nước, Lửa, Gió thì Thiện Trang đã giới thiệu thêm 2 đề mục nữa rồi. Đề mục màu Xanh đã giới thiệu rồi, còn đề mục Vàng, Đỏ, Trắng, Hư không và Ánh sáng nữa là hết 10 đề mục Biến xứ. Vì tu 10 đề mục Biến xứ này có Thần thông mà, nên chắc quý vị muốn biết rõ hơn. Rồi Thiện Trang sẽ giới thiệu mấy đề mục về Tùy niệm cũng quan trọng. Còn mấy đề mục Vô sắc (Không vô Biên xứ; Thức vô Biên xứ; Vô sở Hữu xứ; Phi tưởng Phi phi Tưởng xứ) thì chắc khỏi, vì có ai tu đến đó đâu. Còn ai muốn tu đến đó thì tự đi học. Thiện Trang chỉ giới thiệu thêm đề mục Từ, Bi, Hỷ, Xả nữa. Mục tiêu của Thiện Trang là như thế.

Hôm nay [Thiện Trang] giới thiệu thêm đề mục Tùy Niệm Pháp Theo Luận Thanh Tịnh Đạo.

Thế nào là Tùy niệm Pháp? Là pháp mà niệm tưởng những đức tính đặc biệt của pháp được đức Phật thuyết, gọi là niệm Pháp. Ở đây là giới thiệu theo Luận Thanh Tịnh Đạo, chứ không phải là giới thiệu trong kinh.

Đầu tiên là quý vị phải nắm được giáo pháp của Phật có 6 đức tính hay 6 ân đức của Pháp.