Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận

5. V. Quả (2) (S.v, 314)

...Niệm hơi thở vô, hơi thở ra, này các Tỳ kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn thời có quả lớn, có lợi ích lớn. Tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như thế nào, niệm hơi thở vô, hơi thở ra thời có quả lớn, có lợi ích lớn?

Ở đây, này các Tỷ kheo, Tỷ kheo đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến căn nhà trống, ngồi kiết già, lưng thẳng, đặt niệm trước mặt (quý vị thấy giống ở trên không? Khá giống, chỉ có khác là [Phật] dạy đi vô rừng, đi vô gốc cây, đi vô nhà trống, rồi ngồi kiết già, lưng thẳng, là Chánh thân đó, đặt niệm trước mặt); vị ấy chánh niệm hơi thở vô, chánh niệm hơi thở ra. "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

Tu tập như vậy, này các Tỷ kheo, làm cho sung mãn như vậy, niệm hơi thở vô, hơi thở ra thời có quả lớn, có lợi ích lớn.

Đoạn ‘làm cho sung mãn’ là ngôn ngữ dịch của Hòa thượng Minh Châu, nếu quý vị thông tiếng Pali, thông Hán tạng thì quý vị thấy bên chữ Hán gọi là ‘huân tập, huân tu’ tức là làm cho sung mãn. Tại vì mình dịch từ tiếng này qua tiếng kia rồi mình thấy từ ngữ khác nhau, nhưng thật ra mình tập đi tập lại, làm miết, gọi là làm cho sung mãn).

Tu tập như vậy, này các Tỷ kheo, làm cho sung mãn như vậy, niệm hơi thở vô, hơi thở ra thời được chờ đợi bảy quả, bảy lợi ích. Thế nào là bảy quả, bảy lợi ích? (Không biết được bảy quả gì, thì quý vị nghe luôn nha).

Ngay trong hiện tại, lập tức thành tựu Chánh trí (tức là Trí tuệ chân chánh). Nếu ngay trong hiện tại không lập tức thành tựu Chánh trí, thời khi mệnh chung, thành tựu Chánh trí (Chánh trí ở đây là A la hán). Nếu khi mệnh chung không thành tựu Chánh trí, thời sau khi đoạn diệt năm Hạ phần Kiết sử, được Trung gian Bát niết bàn, được Tổn hại Bát niết bàn, được Vô hành Bát niết bàn, được Hữu hành Bát niết bàn, được Thượng lưu, đạt đến Sắc cứu Cánh thiên.

Như vậy điều này chính là những quả vị ở Kinh [A Hàm], quý vị thấy tương đương nhau không? Tuy là hai bộ kinh khác nhau nhưng một hồi rồi cũng nói các quả vị này thôi. Đây chính là đoạn mà Thiện Trang có nói đức Phật có hứa năm điều ngay hiện tại mà quý vị không chứng, thì sau đó mệnh chung sẽ thành chứng. Nếu [mệnh chung] không chứng thì đời sau [sẽ] được chứng mấy [quả vị] này, thì nằm trong đoạn đó.

Tu tập như vậy, này các Tỷ kheo, làm cho sung mãn như vậy, niệm hơi thở vô, hơi thở ra thời được chờ đợi bảy quả, bảy lợi ích này.

(V. Phẩm Bộc Lưu – Kinh Tương Ưng – Tạng Nikaya).

Như vậy quý vị thấy hay không, rất dễ, rất đơn giản thôi, có gì đâu mà tu khó khăn. [Chỉ cần] niệm hơi thở thôi, thở vô thở ra, có gì đâu mà bày đủ chiêu, nào là pháp khí v.v... Thời xưa làm gì có pháp khí, đánh beng beng, tùng tùng đâu. Không có! Thời đức Phật không có những điều đó. Chúng ta cứ tu càng đơn giản đúng với những gì Phật dạy, thì càng dễ chứng đắc. Còn thời nay tu phải đông chúng, lên hò hét, đánh trống, đánh chuông, đánh mõ, đủ các kiểu, càng đánh nhiều thì tâm mình bị [dễ bị] phân tán. Nên nhớ vậy!

Còn pháp Phật đơn giản: vô khu rừng đi con, vô gốc cây đi con, ngồi nhà trống, ngồi kiết già xuống, lưng thẳng tức là chánh thân, đặt niệm trước mặt giùm, rồi theo dõi hơi thở. Hơi thở ra biết thấy hơi thở ra, vô biết vô, dài biết dài, ngắn biết ngắn, lạnh biết lạnh, nóng biết nóng, [theo dõi] hơi thở vậy thôi. Để ý [hơi thở] hoài một hồi, [rồi] đắc đạo hồi nào không hay, chứng luôn Thần thông v.v... Đề mục tu hơi thở là đắc cả Thiền chỉ và Thiền quán. Đó là đề mục chung để tu Thiền chỉ và Thiền quán.

Cho nên nếu ai tu niệm Phật thì gắn thêm [câu Phật hiệu vào]. Đại Sư Ấn Quang cũng có nói gắn một câu Phật hiệu vô nên ngài không sợ, vì đằng nào một hơi thở vừa dứt thì ngài cũng có một câu Phật hiệu đó, nên chết cũng không sao, vừa dứt hơi thở là qua đời khác [rồi]. Trong kinh đức Phật nói như vậy đúng không? Mạng người chỉ trong hơi thở. Vậy ai tu niệm Phật thì họ tu kiểu đó được, không sợ!

Chúng ta thấy những pháp tu này rất đơn giản, đâu cần bày ra ghê gớm quá. Còn sau này thì tất nhiên các chư Tổ có bày ra cho phù hợp với chúng ta, phù hợp với mỗi đời, thì quý vị cũng có thể theo. Trong đó có những chư Tổ cũng là những ngài tu đắc đạo, chắc cũng cao thủ, nhưng không phải ai cũng vậy, nên [quý vị] phải cẩn thận. Những điều gì được lưu truyền mà không giống trong kinh thì chúng ta phải suy xét, để thực hành thử, chứ không mình cứ tin quá, rồi nhiều khi mình tu một hồi không được gì. Còn những gì đức Phật đã nói, thì bậc Như Lai không bao giờ nói sai đâu. Quý vị yên tâm!

Để cho quý vị thấy hưng phấn hơn, Thiện Trang tiếp tục trích phần Những Lợi Ích Hiện Tại Của Tu Tập, trích từ Kinh Sa Môn Quả Kinh số 2 trong Trường Bộ Kinh của Tạng Nikaya. Bộ kinh này rất dài, không thể trích dẫn hoàn toàn, [Thiện Trang sẽ] cố gắng.

Bộ Kinh này nói về hoàn cảnh của vua A Xà Thế sau khi phạm tội giết cha, sau này ông sám hối, ông rất mong tìm được những người mà nói cho ông pháp nào để được an tâm. Ông tìm tới tất cả các vị giáo chủ của các giáo phái ngoại đạo, nhưng ông ấy không hài lòng, vì những cách trả lời của các vị đó không được. Cuối cùng có người giới thiệu ổng đến gặp đức Phật.

Bữa đó đêm trăng sáng, có một vị đại thần dẫn ông ấy đi, khi đi nửa chừng thì ông giật mình, [vì nghe nói] có đức Phật [cùng] 152 Tỳ kheo hay 1, 250 Tỳ kheo ở trong khu rừng, mà ông không [nghe] thấy một tiếng tằng hắng, không thấy một tiếng nhảy mũi cho đến một cử động nào hết. Ông sợ quá, run lên, tại vì ổng nghĩ chắc vị đại thần này dẫn [mình] đi vô chỗ kẻ thù, định phục kích [để] hại mình. [Chứ] tại sao đông người như vậy mà không có tiếng động.

Tại vì các vị Tỳ kheo thời đức Phật toàn là cao thủ, chứ không như mình, chút lại nhảy mũi, ho, rồi đủ các kiểu ồn ào, [ở đây] không như vậy cho nên ổng [sợ]. Vị đại thần nói: “Không! Các vị chư tăng của đức Phật tuyệt vời lắm”, thì sau đó ổng đã phục rồi. Khi vào [gặp Phật] ổng nói: Con đã đi hỏi các giáo sĩ ngoại đạo, nhưng [họ] đã nói những điều như vậy, như vậy. Và đức Phật đã giải cho ổng những tư tưởng đó.

Đoạn sau này thì ổng mới hỏi: “Thưa [đức] Thế Tôn, tu thì được những gì ở hiện tại, lợi ích ở đâu? Chứ trong kinh nói toàn hứa hẹn ở đời sau không [thôi]”. Bây giờ mình nói tu phải được lợi ích gì trong đời này chứ, đạo Phật mê tín quá, toàn nói đời sau không thôi. Thiện Trang thấy đoạn này hay nên mới dẫn [đoạn này], đức Phật nói lợi ích trước mắt cho người xuất gia trong đời hiện tại, mời quý vị coi:

Những Lợi Ích Hiện Tại Của Tu Tập

(Trích từ Kinh Sa Môn Quả Kinh số 2 trong Trường Bộ Kinh của Tạng Nikaya).

Vua A Xà Thế nói: “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn chăng?” Tức là tu theo hạnh Sa môn xuất gia thì hiện tại được lợi ích gì, phải có kết quả thiết thực chứ. Chứ bây giờ toàn nói đời tương lai, toàn hứa giàu có v.v… thì mơ hồ. Mình phải học những điều này thì mới biết được.

Đại vương có thể được. Này Đại vương, ta sẽ hỏi Đại vương về vấn đề này. Đại vương hãy trả lời tùy theo ý muốn của Đại vương.

.......

Đoạn đầu rất dài, Thiện Trang cũng không có trích dẫn. Đoạn đầu ý nói về lợi ích của sự cung kính. Ví dụ như người bình thường, nhưng sau khi đi xuất gia vào Tăng đoàn thì được sự cung kính từ những người khác, ngay cả đức vua cũng cung kính, v.v…. Rồi không phải nộp thuế, không phải đi làm v.v… Đó là những lợi ích mà đi làm hạnh Sa môn hiện tại, đấy là [lợi ích] rõ ràng. Đức Phật nói rất là chi tiết.

Sau đó đức Phật nói về giữ giới, tránh các tà mạng như xem sao, bói quẻ, coi ngày tốt, ngày xấu cho đám cưới, đám tang gì đó. Nói chung quý vị mà đem đoạn này ra là đánh sập các chùa hiện tại, cho nên là thôi mình không đưa ra. Những hạnh đó là thuộc tà mạng đó. Bây giờ mình thấy mấy điều này là tà mạng hết, đám cưới, đám tang gì đâu [mà xem ngày tốt, xấu], v.v… không cho phép. Cho nên đoạn này nói vậy thôi, thì chúng ta biết vậy. Chúng ta không có trích, quý vị muốn biết thì tự coi.

Này Đại vương, Tỷ kheo ấy nhờ đầy đủ giới luật, nên không thấy sợ hãi từ một chỗ nào về phương diện hộ trì giới luật. Vị ấy nhờ đầy đủ giới luật cao quý này, nên hưởng lạc thọ, nội tâm không vẩn đục. Như vậy, này Đại vương, Tỷ kheo đầy đủ giới luật.

.....

Tức là việc giữ giới để làm gì? Quý vị thấy là: không thấy sợ hãi từ một chỗ nào về phương diện hộ trì giới luật. Và nhờ vậy cho nên được hưởng lạc thọ, nội tâm không vẩn đục. Không phải giữ giới để làm gì, mà giữ giới thì tự nhiên quý vị được an tâm, được niềm vui, và tâm mình sẽ không vẩn đục tức là tâm mình sáng. Đó là những lợi ích. Chứ mấy lợi ích ở trên thì quá thế gian, quá bình thường rồi, như cung kính, không phải nộp thuế, không phải đi làm, không phải vất vả thế này thế kia... Điều đó là bình thường, còn đây là lợi ích bắt đầu trong tâm rồi v.v…

Đoạn sau này rất dài:

Đại vương, thế nào là Tỷ kheo hộ trì các căn? Này Đại vương, khi mắt thấy sắc, Tỷ kheo không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, khiến nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, Tỷ kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành sự hộ trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, Tỷ kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy, nhờ sự hộ trì cao quý các căn ấy, nên hưởng lạc thọ nội tâm, không vẩn đục. Như vậy, này Đại vương, Tỷ kheo hộ trì các căn.

Tóm lại Thiện Trang muốn dẫn đoạn này là do sự tu tập mà được. Ở trên là do giữ giới mà được, còn ở đây là do hộ trì các căn mà được sự hưởng lạc thọ nội tâm, và nội tâm không vẩn đục.

Tiếp theo ở dưới này nữa, Chánh niệm tỉnh giác, đoạn này cũng quan trọng.

Đại vương, thế nào là Tỷ kheo Chánh niệm tỉnh giác? Đại vương, ở đây, Tỷ kheo khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh giác, khi ăn, uống, nhai, nuốt đều tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh giác. Như vậy, này Đại vương, Tỷ kheo Chánh niệm tỉnh giác.

Đoạn này cực kỳ quan trọng, quý vị tu phải được như vậy. Cho nên lâu lâu test thử, bữa nào quý vị thử coi, quý vị mở cửa ra mà có một người đứng bên cạnh hù một phát. [Nếu] quý vị giật mình là quý vị không có tỉnh giác, công phu của quý vị không có đủ định. Tức là lúc đó mình đang mê mê, cho nên mình không có giác được, không giác được thì người ta hù một phát là mình giật mình. Còn nếu mà mình tỉnh giác thì mình sẽ nhìn được nhanh hơn, mình cũng có thể giật mình nhưng mình chỉnh được ngay. Còn có người công phu sâu, là khi đó họ trơ trơ luôn, vì họ thấy rất rõ. Điều đấy là cũng để [kiểm tra] công phu tỉnh giác của mình. Cho nên đạo Phật là đạo tỉnh giác. Quý vị tu là phải được như vậy, tất cả các việc làm mình đều tỉnh giác thì mới được.

Ở đây chỉ có nói là nằm, ngồi, thức thôi, không có nói ngủ, đức Phật chưa nói tới ngủ. Nhưng quý vị luyện công phu như vậy thì từ từ mới được. Chứ bây giờ mình mê quá, ban ngày cũng mê, ban đêm ngủ cũng mê luôn, thì làm sao ra khỏi sanh tử luân hồi được, quý vị hiểu không? Bây giờ nhiều khi ngay cả ban ngày mà chúng ta sợ đủ điều hết, không cần ai hù, một chuyện rất đơn giản thôi. Ví dụ đang bình thường vậy, [tự nhiên] có một cuộc điện thoại kêu: “Em ơi em, bữa nay con em bị té xe ở chỗ đó rồi đó, em ra mau lên”. Rồi bắt đầu cuống lên, chạy lung tung, run rẩy hết [lên], kêu: “Chìa khóa của tui đâu rồi v.v…” đủ thứ các kiểu, không biết làm gì hết. Đó là không có công phu một chút nào hết. Quý vị vẫn là một phàm phu trong vòng sanh tử, xin chia buồn với quý vị nếu quý vị như vậy.

Cho nên người tỉnh giác lúc đó nghe như vậy thì sao? [Người tỉnh giác sẽ nghĩ] thế gian vô thường, con mình cũng có vận mạng của nó, không biết nó có sao không, nên bình tĩnh [hỏi]: “Chị ơi chị, vậy nó có bị sao không?” [Họ] kêu: “Chưa biết nữa!” “Chưa biết [thì] không sao, để chút em ra”. Cứ bình tĩnh, bởi vì sao? Thế gian vô thường! Vì tất cả mọi việc trên thế gian đều không có gì cả.

Và quý vị phải có nhận thức là Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã. Thiện Trang nói là [quý vị phải có] Tam Bảo thường trực hiện tiền. Tam Bảo có nghĩa là gì? Là Phật, là Pháp, là Tăng. Phật là gì? Phật là sự giác ngộ, tức là mình phải luôn nhớ Phật, nếu mình nói hơi mê tín là mình phải nhớ đến đức Phật. Còn nếu mình nói là sự giác ngộ thì mình phải có kiến thức về Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã theo mình. Rồi Pháp là gì? Pháp là tất cả các pháp cũng vậy, thế gian này là Vô thường, Vô ngã, điều gì cũng không làm chủ được. Cho nên học thuộc bài Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã đi, Tam pháp ấn đó phải nắm được, [khi] gặp chuyện gì [xảy] ra thì mình cũng thấy như vậy. Tăng là gì? Tăng là thanh tịnh. Thanh tịnh là gì? Tất nhiên mình nhớ đến các vị thầy, vị tăng chứng quả vị Thánh rồi, thì không nói. Nhưng mình phải nhớ là mình luôn luôn phải thanh tịnh.

Khi nào quý vị tỉnh giác thanh tịnh được như vậy, dù [trong] hoàn cảnh nào, thì gọi là ‘thường trực Tam Bảo hiện tiền’. Quý vị gặp bất cứ cảnh duyên nào [mà] quý vị vẫn làm chủ được, thì quý vị yên tâm, sớm hay muộn gì thì quý vị cũng sẽ đắc đạo giải thoát. Nếu mà tu được như vậy, Thiện Trang tin là quý vị đời này ít nhất cũng vào địa vị Tùy tín hành, hoặc là vô trong mấy địa vị Thất hiền, chứ không phải ít đâu. Còn quý vị tu một hồi, cuối cùng thấy con mình cũng [là] thật, chồng mình cũng là thật v.v… đủ các kiểu. Thì quý vị vẫn khổ miết thôi, không có hết khổ được đâu.

Cho nên bài giáo lý của Phật giúp chúng ta hiểu, hiểu rồi thì hành. Hành là gì? Mình sống với được [giáo lý]. Chứ quý vị cứ suy đi nghĩ lại, rồi cuối cùng con vẫn là con, chồng vẫn là chồng, nhà vẫn là nhà của tui, v.v… Trong khi đó đức Phật nói trong kinh:

“Con ta tài sản ta

Người ngu sanh Phiền não

Đến ta còn không có

Con đâu, tài sản đâu”.

[Quý vị] nhớ giùm Kinh Pháp Cú, Kinh Pháp Cú là Tiểu Bộ Kinh. Trong Tiểu Bộ Kinh có một câu chuyện như vậy và một bài kệ, cứ một câu chuyện là một bài kệ. Và quý ngài thấy như vậy dài quá, nên rút bài kệ đó ra một đoạn và tập hợp lại chung, góp vô trong Tiểu Bộ Kinh. Nhưng trong Tiểu Bộ Kinh có đoạn đó rồi, gọi là Kinh Pháp Cú. Và Kinh Pháp Cú chính là Kinh Xuất Diệu bên Hán tạng. Kinh Xuất Diệu thì không nằm trong bốn bộ Kinh A Hàm. Quý vị nhớ như vậy, và quý vị tìm trong Kinh Xuất Diệu thì có. Xuất diệu tức là trích ra những điều vi diệu.

Cho nên đừng nói là bên Hán tạng thiếu kinh, không phải! Thiếu kinh là do mình không coi ngoài bốn bộ A Hàm, mình tưởng chỉ có bốn bộ A Hàm là hết rồi. Không phải! Còn có kinh khác nữa, nên có nhiều điều khác nữa. Quý vị cứ coi các cách tu hành là được như vậy.

Thiện Trang nói lợi ích trước mắt của việc Chánh niệm tỉnh giác là quý vị làm việc gì cũng giỏi hết. Quý vị ở thế gian thì quý vị trở thành siêu sao, quý vị làm việc gì cũng giỏi, học cũng giỏi, nấu cơm nấu nước, đi làm hay chạy xe, việc gì cũng giỏi. Cho nên người tu hành một thời gian thì sự tỉnh giác của mình sáng suốt lắm, mình làm việc được nhiều lợi ích. Quý vị nhớ, tu là phải như vậy, chứ không phải tu một hồi rồi mê. Pháp tu nào mà đưa đến người tu càng ngày càng mê, ngơ ngơ ngác ngác, hồi xưa thì [tâm] toàn nghĩ xuất thế gian, còn bây giờ thì toàn nghĩ trong thế gian, nào là tình cảm, anh chị em, vợ chồng gì đó, v.v… thì quý vị đang mê và càng ngày càng mê thêm. Và xin lỗi! Quý vị đã thoái chuyển rồi. Quý vị cứ nhìn vào đó thì biết.

Làm sao học mà càng ngày càng giác ngộ, càng sáng suốt, càng buông nhiều, càng bớt tham, sân, si, thì đó là Chánh pháp. Còn pháp nào mà dạy cho quý vị càng ngày càng ngã mạn, càng cống cao, càng chấp trước, càng ngày càng yêu đương, càng ngày càng gì đó v.v… thì đó là [Tà pháp]. Yêu đương ở đây là yêu đương trai gái, còn yêu thương trong nhà Phật là từ bi. Quý vị tu như vậy là đúng rồi. Mình phải phân biệt được các pháp: Xuất thế gian là luôn luôn học Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã, cho nên mình chán hết, dần dần mình không ham thế gian này nữa đâu.

Ở đây còn vài bạn trẻ đúng không? Các bạn trẻ hồi nhỏ lớn lên thì cũng thấy các bạn yêu đương sướng quá, mình cũng muốn yêu cho đỡ cô đơn. Tới ngày Valentine ở nhà không có yên tâm, hồi xưa Thiện Trang biết mà. Đời của Thiện Trang là không có ngày Valentine nào hạnh phúc hết, cho nên Thiện Trang biết lắm. Hồi xưa cứ tới ngày Valentine, không biết số mình làm sao đó mà không có người yêu, hoặc có người yêu chăng nữa thì cũng ở xa, không có cơ hội, thế là yên tâm, không có gì hết. Cho nên Thiện Trang biết là cuộc đời này cũng vui, vì ngược đời. Sau này học Phật pháp Thiện Trang mới biết là do mình đã phát nguyện trong đời quá khứ rồi, nên không sao hết. Mình rất tỉnh táo, sáng suốt. Nhưng chúng sanh thì không tỉnh táo, sáng suốt, ngày đó thì họ cảm thấy buồn. Buồn là sai rồi đó.

Quý vị nên nhớ là ở thế gian, mọi sự hiện hữu, có điều gì cũng là khổ cả, càng có nhiều thì càng khổ nhiều. Quý vị thấy không? Ở đây có các cô các chú đã lập gia đình rồi, hồi xưa mình tự do, muốn đi đâu thì đi, muốn ăn gì thì ăn, muốn mua gì thì mua, muốn xài gì thì xài, muốn làm gì cũng được, muốn tu cũng được… Khi không lấy ông đó về, lấy bà đó về, bây giờ ăn cũng không yên thân, ăn thì vừa phải nấu món cho mình, vừa phải nấu món người ta thích. Đã chiều ông chồng rồi, bây giờ phải chiều thêm món cho đứa con nữa. Muốn đi cúng dường, muốn xài điều gì cũng phải suy xét, đàm phán với đối phương, và phải chia ra: anh mua cái này, em mua cái này. Còn có nhiều ông keo là không cho luôn. Khổ chưa? Rồi đi đâu cũng không được, con bám, chồng bám v.v… hết tự do.

Cho nên ở đời có nhiều thì khổ nhiều, quý vị nhớ như vậy. Cho nên trong Kinh A Hàm, đức Phật kể câu chuyện mà Thiện Trang đã kể rồi đó: Có ông đó tới than: “Bạch đức Thế Tôn, con khổ quá, vì con nợ người ta, mỗi đêm sợ chủ nợ tới đòi. Con có 7 đứa con ở góa, chúng chưa có chồng nên khổ quá. Con có mấy con bò bị lạc mất mà 7 ngày rồi chưa tìm được” v.v… đủ các khổ. Đức Phật nói: “Ta không có những nỗi khổ đó, bởi vì Ta không có con nên Ta không có những đứa con ở góa. Ta không có con bò đi lạc vì Ta đâu có nuôi bò. Ta cũng không có nợ tiền ai nên đâu có ai đòi. Hằng ngày Ta chỉ đi du hóa…” Đức Phật nói một hồi ổng giác ngộ, sau đó ổng xuất gia và chứng quả A la hán hay Tu đà hoàn gì đó, Thiện Trang quên rồi.

Quý vị nhớ nha! Chỉ cần đổi thôi. Mọi sự hiện hữu ở đời, có ở đời là khổ thôi. Quý vị càng có [nhiều] ràng buộc bao nhiêu thì quý vị càng khổ bấy nhiêu. Người tu hành là gì? Con đường đi ra khỏi sanh tử là phải tự mình đi. Cho nên đức Phật mới nói: “Hãy tự thắp đuốc lên mà đi, hãy tự xây dựng ốc đảo cho chính mình”, nên nhớ như vậy. Và ở đời càng phụ thuộc bao nhiêu thì càng khổ thôi. Quý vị đừng mong cầu, đừng trông mong vào ai hết thì đỡ khổ, phải tự mình bước đi. Quý vị càng phụ thuộc vào người khác thì quý vị càng khổ. Cho nên bí quyết là đừng phụ thuộc nhiều. Mình phụ thuộc người ta, [trong khi] đời là Vô thường, Vô ngã mà, pháp đó đâu có chắc được đâu.

Ở đây nhiều người lập gia đình thì chắc quá biết rồi. Đến tối ngủ nhiều khi cũng ngủ không yên, ông chồng ngáy khò khò không ngủ được, hoặc bà vợ ngáy khò khò không ngủ được. Rồi ban đêm ổng thức dậy đi vệ sinh thì mình ngủ cũng không được. Cho nên được một điều mà [phải] khổ bao nhiêu điều. Thiện Trang nói để cho các bạn trẻ cố gắng vượt qua. Chứ còn mấy người lớn tuổi, mấy ông già bà già thì chắc hiểu quá rồi. Cho nên bây giờ ráng chuyển tình duyên thành pháp duyên đi, ráng nương nhau mà tu trong cuộc đời còn lại để ra khỏi sanh tử, để tránh đời sau lặp lại.

Đó là nỗi khổ trong cõi Người thôi, còn nỗi khổ trong Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sanh thì còn khổ nữa. Súc sanh, Địa ngục quý vị thấy rồi đúng không? Làm mấy con kiến bò bò, làm mấy con ong bay bay đâu có sướng gì đâu. Đó là mình thấy Súc sanh thôi đó. Rồi làm con heo bị người ta giết, khổ lắm, không nên. Và Ngạ quỷ thì đói khát vô cùng. Còn Địa ngục thì không có thời gian nữa, vô đó bị hành hình, bị chém giết, bị ném lên núi đao, rừng thẳm, rồi bị ném vào vạc dầu, chảo lửa v.v… đủ các khổ. Thôi khổ lắm! Hãy [mau] thoát ra khỏi thôi. Con đường thoát khổ mình đang đi, ráng đi cho trọn vẹn, cho xong.

Đoạn tiếp theo là nói về Chứng các tầng Thiền, sẵn [Thiện Trang] nhắc lại các tầng Thiền luôn:

Khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy (năm Triền cái gồm: Tham dục, Sân hận, Hôn trầm (Thụy miên), Trạo cử Hối quá, và Nghi ngờ. Nếu nói đơn giản là Dục triền, Hận triền, Hôn thụy, Trạo hối, và Nghi. Mình muốn bỏ năm Triền cái thì phải dùng 5 Tâm sở: Tầm, Tứ, Hỷ, Lạc, Nhất hành (định). Những điều này đã học rồi, nên Thiện Trang không nhắc lại), hân hoan sanh; do hân hoan nên hỷ sanh; do tâm hoan hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh. Tỷ kheo ly dục, ly ác pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Tỷ kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

Thiện Trang muốn trích đoạn dẫn dài như vậy là để chúng ta thấy rõ Sơ thiền gồm những gì. Thông thường người ta vô là nói: ‘[Sơ thiền] là ly dục, ly các ác pháp bất thiện, chứng và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có Tầm có Tứ’. Chúng ta mới thấy đoạn này thôi. Nhưng quý vị thấy đoạn gia hành là đoạn ở đằng trước này nè: ‘Khi quán tự thân đã xả ly năm Triền cái ấy, hân hoan sanh; do hân hoan nên hỷ sanh; do tâm hoan hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh’.

Cho nên mình không học kinh tạng mà học theo các vị giảng, thì các ngài chỉ cắt khúc này thôi. Mà thật ra đoạn gia hành là đoạn dụng công trước, gọi là đoạn khởi động. Cái gì cũng phải có bắt đầu và khởi động, xe trước khi chạy cũng phải khởi động, điều gì cũng vậy, phải có giai đoạn đó thì mới ổn được, mà bị bỏ đi mất, vô dạy cho mình đoạn này thôi, thì quý vị tu khó là vậy.

Quý vị xem đoạn gia hành này: Phải xả ly năm Triền cái, đừng tham, đừng sân, đừng giận ghét ai hết. Rồi đừng buồn ngủ, người đừng có đơ đơ, đừng có lăng xăng (Trạo cử), đừng có nghi. Đó mới là xả ly 5 Triền cái. [Tiếp tục] là [phải có] hân hoan sanh, tu mà không vui thì làm sao vô Sơ thiền đây. Do hân hoan nên hỷ sanh, tức là càng vui hơn nữa. Do tâm hoan hỷ, thân được khinh an. Bây giờ quý vị được khinh an chưa? Hay vô ngồi mà thấy đau đớn quá, bắt chước ngồi kiết già thấy đau quá thì đố mà vô được Sơ thiền đó. Cho nên nhiều người tu mà không có đoạn gia hành này thì làm sao thành tựu được. Rồi do thân khinh an, lạc thọ sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh. Phải có nguyên đoạn này, rồi mới tới đoạn ly dục, ly các ác pháp bất thiện, rồi mới chứng và trú Thiền thứ nhất được. Mình toàn là đem quả ra xài mà quên mất nhân.

Cho nên Thiện Trang nói xưa nay mình toàn học theo kiến giải của người ta, sau này Thiện Trang kêu: thôi mình đọc kinh cho chắc. Đọc kinh thì thấy: Ô! Đoạn này là có đoạn [gia hành] này nè, áp dụng đoạn [gia hành] này là tới kết quả thôi. Quý vị thấy không? Hồi xưa mới vô mình cứ đòi diệt 3 Hạ phần Kiết sử: Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi, thì sẽ chứng Sơ quả Tu đà hoàn. Ăn rồi cứ đè đầu chỗ đó. Nhưng làm sao để diệt 3 Kiết sử đó thì không học, mình cứ nhắm làm sao phải phá Thân kiến đi, phá Giới cấm thủ và Nghi đi. Nhưng khổ nỗi đức Phật dạy một trời, cách đơn giản nhất là [phải có] niềm tin bất hoại đối với Phật, niềm tin bất hoại đối với Pháp, niềm tin bất hoại đối với Tăng. Đó là một lối vào, một lối thôi nha. Có khi thì nói Bát chánh đạo, Thất giác chi v.v… đủ các kiểu.

Nhưng tóm lại Thiện Trang thấy điều đầu tiên là quý vị cố gắng tin giùm Phật, tin giùm Pháp, tin giùm Tăng và tin Thánh giới đi. Hãy làm được như vậy. Thật ra làm sao để tin? Mình cứ học nhiều, rồi thực hành theo thì dần dần mình tin thôi. Dần dần niềm tin mạnh rồi thì cuối cùng thành bất động thôi chứ có gì đâu. [Làm] cách như vậy thì Phiền não dần dần rơi rụng, mình thực hành theo năm tháng mình thấy được lợi ích, thì mình tu như vậy. Chứ mới vô mà bắt bỏ Thân kiến, rồi có bỏ được đâu. Rồi Thân kiến thế nào cũng không biết, Nghi thế nào cũng không biết.

Cho nên phải có giai đoạn gia hành. Mà gia hành là giống như hôm bữa có bài có bảng 9 tầng đoạn Phiền não đó. Hãy làm một người thật thà trước đã. Tu hành gì mà quý vị không thật thà thì quý vị tu không đắc Thiền, không đắc định, không đắc quả đâu. Thật thà là để tâm mình không ray rứt. Không thật thà thì mình có thể lừa người khác đúng không quý vị? Quý vị có thể lừa được người khác, nhưng quý vị sẽ không lừa được chính quý vị. Khi vô Thiền thì tâm cứ ray rứt, hiện ra. Người phá giới thì ray rứt do phá giới, còn người dối trá thì tâm sẽ ray rứt và không an. Cho [nên] không đắc được Thiền đâu, các chi thiền rớt sạch.

Rồi ở đây nói 5 Triền cái, quý vị mà còn có Sân, ghét ai đó, hay khó chịu với việc gì đó, thì quý vị không thể đắc Sơ thiền, vậy làm sao đắc các tầng Thiền khác. Cho nên mình tu mà mình rõ ràng thì tu được thôi. Chứ còn tu mà cứ đem quả ra ép thì làm sao được. Quý vị cứ tu nhân đi, nhân chánh thì quả sẽ chánh, thì sẽ thay đổi thôi. Người ta hay nói: ‘Hình ngay thì bóng sẽ dài’. Mình cứ làm sao đúng là được.

Và theo năm tháng Thiện Trang không biết quý vị cảm nhận thế nào, chứ Thiện Trang quay lại học kỹ nền tảng Kinh Nikaya, Kinh A Hàm, đặc biệt phần A Tỳ Đàm về Tâm sở, thì không cần bảo quý vị không tham, không sân, không si, quý vị cũng tự nhiên không tham, không sân, không si, bớt đi rất nhiều. Bởi vì sao? Mình vừa tham là mình biết mình khởi ý niệm tham rồi, thì tự nhiên mình sẽ điều chỉnh. Mình chỉ cần biết thôi, cho nên đức Phật đâu có bảo là xả tham đâu, mà bảo là mình chỉ cần biết thôi, biết rồi thì mình sẽ xả. Rồi mình thấy mình khó chịu với ai đó, khó chịu chuyện gì đó, thì mình biết là mình đang sân đó, cho nên mình cũng tự nhiên bỏ thôi, thì dần dần tự nhiên hết sân. Và như vậy tự nhiên Tham, Sân, Si sẽ giảm thôi. Rồi học pháp nhiều thì mình sẽ sáng suốt, rõ biết, nhẹ nhàng. Rồi mình cũng chả quan tâm tới ai hết, hồi xưa mình học trên cao, mình đem tiêu chuẩn ra áp đặt cho người này người kia. Còn bây giờ ai tu thì cũng vậy thôi, ai tu được thì tu, vì người ta chưa tới lúc mà. Và đối với những chúng sanh mê thì mình thấy thương hơn.

Quý vị thấy không ạ? Cho nên là tự nhiên thôi, mà tự nhiên thì tu nhẹ nhàng, thấy càng ngày càng khỏe, càng dễ tu. Hồi xưa tu thì áp lực, phải xem tất cả chúng sanh đều là Phật, Bồ tát, chỉ riêng ta là phàm phu. Nhưng làm không được, rồi không biết tại sao lại như vậy. Rồi “Bồ tát, Bồ tát niên niên thập bát” (là Bồ tát, Bồ tát năm nào cũng tuổi 18), mà sao mình bệnh quá trời, bệnh thế này thế kia, chắc là mình tu sai rồi, v.v…

Thật ra quý vị coi giùm Kinh A Hàm, Kinh Nikaya đi, đức Phật còn bệnh kia mà. Đức Phật với các đại Đệ tử như ngài Xá Lợi Phật còn bệnh quá trời kìa, có sao đâu! Cho nên tại vì mình đặt tiêu chuẩn cao quá, mình nghĩ mình ghê gớm, rồi mình thấy mình làm không được, mình bị áp lực, áy náy… [Thành ra] mình nghi pháp: “Ủa vậy mình tu có đúng hay không? Không biết pháp đó có sai không? Hay là mình tu bị sai rồi? Chứ sao mình tu mà mình bị bệnh”.

Cho nên tri kiến đó sai, [nên] dẫn đến bất an, thành ra nghi pháp. Trong ba Kiến hoặc: Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi, đó là mình nghi pháp hành của mình, nghi về bản thân của mình, thì làm sao quý vị phá được Nghi. Cho nên pháp phải phù hợp với mình thì mới tu được. Mình chưa phải là Thánh nhân, Bồ tát thì mình tu theo pháp của mình. Tất nhiên pháp Đại thừa rất hay, phải học Đại thừa để mở rộng tâm lượng.

Thật ra cũng không sao, đức Phật từ bi lắm, quý vị xem Kinh Diệu Pháp Liên Hoa đi, có đồng tu hỏi Thiện Trang: “Mình tu mình chứng quả A la hán rồi thì sao?” Quý vị chứng quả A la hán rồi, nếu quý vị là Bồ tát Đại thừa thì quý vị đi lên thôi. Trong Kinh Diệu Pháp Liên Hoa có phẩm Hóa Thành Dụ, quý vị nhớ không? Hóa Thành Dụ là gì? Đức Phật có đưa ra một ví dụ: Có một người dẫn một đoàn người đi tìm kho báu, nơi của kho báu đó gọi là Bảo sở. [Vì] đi đoạn đường quá dài, họ mệt mỏi, đuối quá, không muốn đi nữa, cho nên vị đó mới dùng Thần thông hóa hiện ra một thành gọi là Bảo sở, bảo với mọi người là đến rồi đó. [Sau khi mọi người] đi vào đó thấy đã quá, ăn uống, nghỉ ngơi khỏe khoắn rồi, thì người đó mới thu Thần thông và nói rằng là: “Ở đây mới là nơi Hóa thành thôi, chứ chưa phải là Bảo sở. Đến Bảo sở thì chúng ta chỉ mới đi được một nửa thôi, còn một nửa đường nữa”. Nhưng mọi người thấy khỏe mạnh rồi nên đi tiếp được.

Đức Phật nói cũng vậy, nếu Ta dạy cho chúng sanh một pháp Nhất thừa thành Phật, thì chúng sanh thấy con đường thành Phật quá dài, quá xa, nên họ thấy ngán, đi không nổi. Cho nên ở giữa Ta phải chia ra nào là các địa vị Thanh văn, Duyên giác v.v… đủ các địa vị (như chúng ta đang học đó), chia càng nhỏ ra thì chúng sanh tu được tới đâu thì thấy hưởng được quả vị đó, họ được pháp lạc giống như Hóa thành đó, và như vậy họ sẽ tinh tấn đi lên bởi vì có được như vậy.

Đó là tinh thần của Đại thừa, quý vị thấy hay không? Hay mà! Kinh Lăng Nghiêm nói là có hai hạng A la hán: Một là Độn căn A la hán, và hai là hàng Lợi căn. Độn căn là khi họ chứng A la hán, họ sợ sanh tử quá nên nhập Niết Bàn trước. Còn hàng Lợi căn thì sau khi chứng A la hán họ sẽ nâng cấp lên thành Bồ tát và độ sanh tiếp. Điều này thì quý vị tin hay không tin cũng không sao. Vì quý vị tu đến lúc đó thì quý vị sẽ tự biết, có những người như thế. Và đức Phật cũng không có chê trách gì đâu. Tại vì đến lúc nào thì quý vị cũng sẽ đi con đường đó thôi, vì “Thập phương Bạc Già Phạm, Nhất lộ Niết Bàn môn”. Hôm bữa Thiện Trang có nói câu đó rồi. Hoặc là câu: “Trong thế giới mười phương, chỉ có pháp Nhất thừa, không hai cũng không ba, trừ Phật phương tiện thuyết”.

Khi quý vị lên rồi thì quý vị cũng đi con đường đó thôi. Còn bây giờ chưa đi thì từ từ đi, trước sau gì cũng phải đi thôi. Nên quý vị yên tâm! Chuyện đó không quan trọng. Quan trọng là bây giờ quý vị làm sao thoát khổ đã. Đức Phật dạy cho chúng ta ra khỏi sanh tử là quan trọng. Phải ráng ra khỏi sanh tử trước đi. Khi quý vị thành tựu rồi thì quý vị mới độ người được. Trong kinh rất nhiều lần đức Phật nói là: “Giống như người chưa biết bơi, thì không thể nào cứu người chết đuối được”. Hình như trong Kinh Kim Quang Minh đức Phật nói câu đó thì phải. Thiện Trang đọc nhiều kinh quá, Thiện Trang không nhớ là kinh nào, Kinh Kim Quang Minh hay Kinh Đại Bảo Tích gì đó, có câu nói như thế.

Cũng vậy, chúng ta hãy ráng tu đi, khi nào mình tu an lạc rồi thì mọi người sẽ theo mình thôi. Quý vị không cần nói độ sanh gì hết, người ta cũng tìm đến quý vị, người ta cũng bái quý vị, xin quý vị chỉ cho cách tu. Còn mình nói mình tu an lạc lắm, mình tu pháp Đại thừa thù thắng lắm v.v… mà mặt mày đầy sân si. Rồi người ta nói một chút là mình nổi điên, nổi khùng, chửi người ta tu thế này thế kia. Hoặc là mình tu càng ngày đầu óc ngơ ngơ ngác ngác, thì không được đâu, [tu như vậy] không đúng. Pháp đó không sai nhưng mình tu không phù hợp.

Như vậy đấy là chứng được các tầng Thiền, đây là [Thiện Trang] giới thiệu luôn Sơ thiền rồi đó. Ở đây có ví dụ cũng vui lắm:

Này Đại vương, như một người hầu tắm lão luyện hay đệ tử người hầu tắm (hồi xưa thời Phật đã có người hầu tắm rồi). Sau khi rắc bột tắm trong thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục bột tắm ấy được thấm nhuần nước ướt, nhào trộn với nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài với nước, nhưng không chảy thành giọt. Cũng vậy, này Đại vương, Tỷ kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân hình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn trước. (Quý vị thấy không? Được luôn Sơ thiền).

Ở đây nói tiếp [là chứng được] Nhị Thiền, cũng tương tự như vậy, Thiện Trang xin đọc nhanh:

Lại nữa, này Đại vương, Tỷ kheo ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm Tỷ kheo ấy thấm nhuần, tẩm ướt làm cho sung mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do định sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần.

Này Đại vương, ví như một hồ nước, nước tự trong dâng lên, phương Đông không có lỗ nước chảy ra, phương Tây không có lỗ nước chảy ra, phương Bắc không có lỗ nước chảy ra, phương Nam không có lỗ nước chảy ra, và thỉnh thoảng trời lại mưa lớn. Suối nước mát từ hồ nước ấy phun ra thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy hồ nước ấy, với nước mát lạnh, không một chỗ nào của hồ nước ấy không được nước mát lạnh thấm nhuần. Cũng vậy, này Đại vương, Tỷ kheo thấm nhuần tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân mình với hỷ lạc do định sanh, không một chỗ nào trên toàn thân, không được hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn trước.

Tiếp đến là [chứng] Tam thiền:

Lại nữa, này Đại vương, Tỷ kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "Xả niệm lạc trú", chứng và an trú thiền thứ ba. Tỷ kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân mình với lạc thọ không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân, không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần

Quý vị muốn chứng được các tầng Thiền thì cứ chứng Sơ thiền trước đi đã, rồi diệt Tầm và Tứ thì chứng Thiền thứ hai. Thiền thứ ba là ly hỷ trú xả, tức là bỏ niềm vui đó đi, thì tự nhiên sẽ được Chánh niệm tỉnh giác, thì sẽ được [chứng] tới Thiền thứ ba thôi. Thiền thứ tư cũng tương tự như vậy. Thiện Trang để nguyên [văn] ở đây, để quý vị thấy thôi, chứ Thiện Trang không đọc lại. Quý vị có thời gian thì coi lại hoặc bấm tạm dừng video lại để coi, nếu muốn coi.

Này Đại vương, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hồ sen trắng, có những sen xanh, sen hồng hay sen trắng. Những bông sen ấy sanh trong nước, lớn lên trong nước, không vượt khỏi nước, nuôi sống dưới nước, từ đầu ngọn cho đến gốc rễ đều thấm nhuần tẩm ướt, đầy tràn thấu suốt bởi nước mát lạnh ấy, không một chỗ nào của toàn thể sen xanh, sen hồng hay sen trắng không được nước mát lạnh ấy thấm nhuần. Cũng vậy, này Đại vương Tỷ kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân mình với lạc thọ không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn trước. (Ngay hiện tại được như vậy chứ không phải chỉ hứa hẹn đời sau).

[Tiếp đến là chứng được] Tứ thiền:

Lại nữa, này Đại vương, Tỷ kheo, xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú vào thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Tỷ kheo ấy thấm nhuần toàn thân mình với tâm thuần tịnh trong sáng, không một chỗ nào trên toàn thân không được tâm thuần tịnh trong sáng ấy thấm nhuần. (Thiền thứ tư khó hơn phải xả ý niệm không khổ, không lạc gì hết, ở đây cũng đưa ra ví dụ).

Này Đại vương, ví như một người ngồi, dùng tấm vải trắng trùm đầu, không một chỗ nào trên toàn thân không được vải trắng ấy che thấu. Cũng vậy, này Đại vương, Tỷ kheo thấm nhuần toàn thân mình với tâm thuần tịnh, trong sáng, không một chỗ nào trên toàn thân không được tâm thuần tịnh trong sáng ấy thấm nhuần.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn, còn vi diệu, thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn trước.

Thiện Trang nói tiếp theo là chứng Thần thông, tức là hiện tại chứng Thần thông luôn.

*Chứng được các loại Thần thông

Với tâm định tĩnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến dễ sử dụng vững chắc, bình thản như vậy. Tỷ kheo chú tâm, hướng tâm đến sự hoá hiện một thân do ý làm ra. Vị ấy tạo một thân khác từ nơi thân này, cũng là sắc pháp, do ý làm ra, đầy đủ các chi tiết lớn nhỏ, không thiếu một căn nào.

Đoạn này nói là có thể biến ra một thân khác. Quý vị thấy không? Nhiều người không tin điều này, nhưng lời Phật nói thì mình không thể không tin. Nếu Thiện Trang nói thì quý vị nói ông thầy nói, nhưng đây là lời Phật [nói ở] trong kinh.

Trong đây có mấy loại Thần thông, Thiện Trang muốn giới thiệu cho quý vị luôn các loại Thần thông, để sau này mình không nói lại nữa, chứ không mình toàn nghe người ta giảng, còn lời Phật giảng thì như thế nào. Đây là lời Phật:

1. Thần túc thông:

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh không cấu nhiễm không phiền não nhu nhuyễn dễ sử dụng, vững chắc bình thản như vậy. Tỳ kheo dẫn tâm, hướng tâm đến các Thần thông. Vị ấy chứng được các loại thần thông, một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân, hiện hình biến hình đi ngang qua vách, qua tường, qua núi như đi ngang hư không, độn thổ, trồi lên ngang qua đất liền, như ở trong nước; đi trên nước không chìm như trên đất liền; ngồi kiết già đi trên hư không như con chim, với bàn tay chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể tự thân bay đến cõi Phạm Thiên.

Đó là Thần túc thông, [quý vị] nghe đã không? Đây là quả hiện tại chứng được. Vậy tại sao chúng ta tu không có được điều này? Vì mình tu kém quá. Rồi bữa nay tin chưa? Hồi xưa cứ nói thầy Thiện Trang nói xạo. Không, [đây là] Phật nói. Quý vị không tin được thì xin chia buồn [với] quý vị, đó là quý vị chưa bất hoại tịnh đối với Phật, chưa bất hoại tịnh đối với Pháp, thì quý vị là phàm phu, vậy thôi! Còn tin được những điều này thì khó.

Những điều này thật ra không khó, nếu quý vị có thực hành, quý vị có một chút tiểu định thì cũng có một chút Thần thông nho nhỏ. Sau này quý vị thấy những điều nhỏ nhỏ mình làm được, chắc mình định hơn thì sẽ làm được điều lớn hơn. Từ từ mình sẽ tin: đi qua tường, qua vách, qua núi, rồi độn thổ, đủ các kiểu biến hình. Đi, ngồi kiết già trên hư không như con chim. Thậm chí bàn tay sờ tới mặt trăng, mặt trời luôn. Bây giờ làm gì được. Và thậm chí tự thân bay lên cõi Phạm Thiên. Đã như vậy tại sao không tu?

Mình thấy học miết rồi kêu thần thoại, nhưng thật ra không phải. Quý vị tu thì biết. Cho nên ngày nào đó mà quý vị chứng được Thần thông này thì quý vị sướng lắm. Quý vị đâu sống ở nhân gian nhưng chẳng có ham muốn gì nhiều đâu. Vì mấy Thần thông này đã hơn, mình đi đâu chơi sướng hơn chứ. Ở thế gian này quý vị ham đi du lịch, đất nước này đất nước kia, cảnh đẹp này cảnh đẹp kia. Xin lỗi! Quý vị có mấy [Thần thông] này thì quý vị chả cần, quý vị lên cõi Phạm Thiên, lên cõi Trời đẹp hơn. Ở dưới này người xấu hoắc, lên đó toàn là người đẹp. Tiên nữ, Thiên tử (tiên nam) cũng đẹp, cái gì cũng đẹp hết. Nhưng với tâm định tĩnh thì quý vị cũng chẳng thấy người ta đẹp, đẹp cũng bình thường. Cho nên mình phải tu chứng mới được. Đạo Phật là đến để thấy.

Đoạn này y chang rồi [vậy] chúng ta nói tiếp:

Này Đại vương, ví như một người thợ gốm khéo tay, hay đệ tử người thợ gốm, với đất sét khéo nhồi nhuyễn, có thể làm các loại đồ gốm tùy theo sở thích. Này Đại vương, ví như một người thợ ngà khéo tay, hay đệ tử người thợ ngà, với ngà khéo đẽo dũa có thể làm các loại đồ ngà tùy theo sở thích. Này Đại vương, ví như người thợ vàng khéo tay hay đệ tử người thợ vàng, với vàng khéo tinh nhuyễn có thể làm các loại đồ vàng tùy theo sở thích. Cũng vậy này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ kheo dẫn tâm hướng tâm đến các thần thông. Vị ấy chứng được các thần thông một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình biến hình, đi ngang qua vách, qua tường, qua núi, như đi ngang qua hư không; độn thổ trồi lên, ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trên nước không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết già đi trên hư không như con chim; với bàn tay chạm và rờ mặt trời và mặt trăng, những vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể tự thân bay đến cõi Phạm Thiên.

Này Đại vương đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn trước (đức Phật nói luôn quả như vậy. Đó là Thần túc thông).

2. Thiên nhĩ thông:

Đoạn đằng trước giống nhau, chúng ta chỉ cần nói: “Tỷ kheo với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân có thể nghe hai loại tiếng, chư Thiên và Người, xa và gần”. Quý vị nhớ Thiên nhĩ thông mới nghe được hai loại tiếng: chư Thiên và loài người thôi, xa và ở gần, để mình thấy rõ ràng.

Này Đại vương, ví như một người đang đi qua đường, nghe tiếng trống lớn, tiếng trống nhỏ, tiếng loa, tiếng xập xõa và tiếng kiểng. Người ấy nghĩ: “Đây là tiếng trống lớn, đây là tiếng trống nhỏ, đây là tiếng loa, tiếng xập xõa, tiếng kiểng”. Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ kheo dẫn tâm, hướng tâm đến Thiên nhĩ thông. Tỷ kheo với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, có thể nghe hai loại tiếng, chư Thiên và Người, xa và gần.

Này Đại vương, đó là quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn, còn vi diệu thù thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa môn trước.

3. Tha tâm thông:

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ kheo dẫn tâm, hướng tâm đến Tha tâm thông. Tỷ kheo dẫn tâm, hướng tâm đến Tha tâm thông. Tỷ kheo sau khi đi sâu vào tâm của chúng sanh, của loài người với tâm của mình, vị ấy biết được như sau:

Tâm có tham, biết là tâm có tham. Tâm không có tham, biết là tâm không có tham.

Tâm có sân, biết là tâm có sân. Tâm không có sân, biết là tâm không có sân (điều này thì dễ mà đúng không?)

Tâm có si, biết là tâm có si. Tâm không có si, biết là tâm không có si (điều này thì khó, nhiều khi si nhưng không biết).

Tâm chuyên chú, biết là tâm chuyên chú. Tâm tán loạn, biết là tâm tán loạn.

Đại hành tâm, biết là đại hành tâm. Không phải đại hành tâm, biết không phải là đại hành tâm (Thiện Trang quên tra cứu đại hành tâm là gì).

Tâm chưa vô thượng, biết là tâm chưa vô thượng. Tâm vô thượng, biết là tâm vô thượng.

Tâm thiền định, biết là tâm thiền định. Tâm không thiền định, biết là tâm không thiền định (điều này khó, đâu có đơn giản).

Tâm giải thoát, biết là tâm giải thoát. Tâm không giải thoát, biết là tâm không giải thoát.

Quý vị biết luôn người ta giải thoát hay chưa, điều đó rõ ràng. Những ví dụ này quý vị có thể coi. Thiện Trang chỉ trích dẫn sơ sơ như vậy. Đó là Tha tâm thông. Tâm của người ta ra sao mình biết hết.

Này Đại vương, ví như một người đàn bà, một người đàn ông, một thiếu niên trẻ hay một thanh niên ưa trang sức, nhìn mặt của mình trong tấm gương trong sạch, sáng suốt hay một chậu nước trong. Nếu mặt có tỳ vết, liền biết mặt có tỳ vết; nếu mặt không có tỳ vết, liền biết mặt không có tỳ vết. Cũng vậy, này Đại vương, với tâm định tĩnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ kheo dẫn tâm, hướng tâm đến Tha tâm thông. Tỷ kheo sau khi đi sâu vào tâm của chúng sanh, của mọi người với tâm của mình, vị ấy biết được như sau:

Tâm có tham, biết tâm có tham. Tâm không có tham, biết tâm không có tham.

...... (Đoạn này giống với đoạn trên).

4. Túc mạng thông:

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ kheo dẫn tâm, hướng tâm đến Túc mạng minh (Túc mạng minh hay Túc mạng thông cũng vậy thôi; #minh tức là sáng tỏ. Sáng tỏ được mạng đời trước gọi là Túc mạng minh). Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp[1]. Vị ấy nhớ rằng: "Tại chỗ kia ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp[2] như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây". Như vậy Tỷ kheo nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết.

Quý vị có tin điều này không? Điều này khỏi cần, ráng tu đi. Mình tu không được Túc mạng thông cỡ này, nhưng đôi khi có biết một chút một số chuyện, [trong] nhất thời quý vị có thể biết một vài đời nào đó. [Hoặc] có khi mình tu tương ưng thế nào đó mình cũng biết. Điều đó là bình thường.

Thiện Trang thấy nếu quý vị biết được điều này cũng đỡ lắm. Vì quý vị sẽ diệt được rất nhiều Phiền não. Ví dụ quý vị biết được đứa con đó không phải là con của mình, nó là oan gia hoặc là người kẻ thù của mình, hoặc là người tình của mình ở đời trước v.v…. thì [mình thấy] bình thường lắm. Và mình biết được nguyên nhân tại sao mình với người ta ở đời này thù oán nhau, tại sao mình gặp người ta thì mình thích, v.v…. đủ các kiểu. Và mình nhìn thấy được đời quá khứ của mình, quý vị càng biết được thì hầu như chẳng ham trong luân hồi nữa. Cho nên những điều này thuộc về tu Thiền chỉ thôi, mà cũng có Thần thông. Tất nhiên, đôi khi tu Thiền quán cũng có.

Quý vị có những điều này thì cũng hỗ trợ rất nhiều. Bởi vì mình sáng tỏ với luân hồi. Và mình cũng sáng tỏ nghiệp báo của mình và chúng sanh, thì tự nhiên Phiền não cũng bớt nhiều lắm. Vì những chấp trước của mình ghê gớm lắm, đa số các quý vị tại gia là chỉ [nghĩ] con, chồng, suốt ngày chỉ nghĩ con là con, chồng là chồng. Nếu quý vị có một chút Túc mạng [thông], cho quý vị biết đứa con đó không phải là con quý vị. Đời trước nó là một đứa nào đó, bây giờ nó tới nhà quý vị thôi, là quý vị hết thương nó thôi, quý vị không mê nó nữa. Rồi người yêu cũng vậy, Thiện Trang xin nói nếu quý vị biết đó không phải là người yêu, mà chỉ là một kẻ tới đòi nợ, thì quý vị hết yêu nổi. Giả sử quý vị biết [đó là] người yêu thật, người chồng, người vợ của mình trong đời quá khứ thì cũng vậy thôi. Vì đời trước cũng vậy, rồi đời này cũng vậy thôi, mai mốt cũng chết giống nhau. Rồi từ từ mình buông được.

Đây là thuộc về Thiền chỉ, [tu] Thiền chỉ có Túc mạng thông này. [Nhưng] đôi khi mình tu Thiền quán cũng có. Điều này [mình] không biết được nhiều đời lắm, nhưng đôi khi mình chỉ biết chút thôi là cũng đỡ lắm. Thiện Trang nói với quý vị, sau đó là quý vị thấy đời giả ghê lắm. Vì mọi lời hứa trong vòng luân hồi đa số là giả. Tức là người ta hứa hay phát nguyện [gì đó] thì đa phần là không thành tựu, phải tới lúc nào đó đủ thì mới thành tựu. Chứ không phải phát nguyện là thành tựu, hoặc hứa hẹn gì là thành tựu. Có thành tựu, nhưng là giả hết. Dần dần sau đó mình không có trách người, không than thân trách phận, chẳng trách gì ai. Lúc đó quý vị mới thấy: hóa ra chỉ có phàm phu là khổ, khổ vì không biết đời trước, cho nên cứ chạy theo đời hiện tại. Kẻ thù mà cứ chạy theo yêu thương, [còn] người đáng lẽ thương, đáng lẽ tốt cho mình thì mình không chịu theo, mình lại theo thằng trời ơi. Kiểu như vậy, [luân hồi] qua lại, mình thấy chán lắm rồi.

Và đối với Thiện tri thức cũng vậy. Quý vị nghĩ là quý vị đang nghe pháp của Thiện Trang, mà quý vị kính tin thì cũng không phải đơn giản đâu. Tức là Thiện Trang với quý vị cũng đã kết thiện duyên trong đời quá khứ rồi. Còn nhiều người vì kết ác duyên nên họ tới một thời gian rồi cũng chống đối, cũng bỏ đi, hoặc thế này thế kia. Vì sao? Vì người ta đã từng kết ác duyên với mình, nên nghiệp duyên khiến tới, như nước và lửa vậy, không hòa hợp với nhau được. Không biết thế nào, nhưng có những điều như vậy.

Ví dụ như bên Đạo gia, họ đưa ra Ngũ hành: Kim sanh Thủy, Thủy sanh [Mộc], v.v… mấy Ngũ hành tương sanh tương khắc gì đó, nhất thời Thiện Trang quên mất. Thiện Trang không nghiên cứu, nhưng thấy hình như cũng có những chỗ đúng. Ví dụ như Thiện Trang là mạng Đại hải thủy, nên không biết sao đi đến đâu cũng mưa, nước nhiều. Xưa nay mình tự hào mình là Đại hải thủy, cho nên không sợ chuyện gì hết. Nhưng khi gặp Thiên hà thủy là vẫn bị lấn ép ngay thôi. Cho nên cũng không biết tại sao lại như vậy, mình nghĩ: “Ủa sao lại mê tín nhở, nhưng mà đúng nhở”. Thiện Trang không tin mấy chuyện đó lắm, nhưng sao kì vậy, hình như cũng đúng đấy chứ.

Thật ra hồi xưa [Thiện Trang] không học kinh Phật, sau này học kinh Phật mới biết. Chính Kinh Phạm Võng trong Trường Bộ Kinh đức Phật nói: Do những vị đó họ có Thiền định, họ tu Thiền, ở trong Thiền định họ thấy nên nói ra như vậy. Và những cách nói của họ không đúng hoàn toàn. Tức là họ thấy nhưng họ không thấy hết tất cả trường hợp, họ thấy chỉ bao nhiêu trường hợp đó thôi, và họ mặc định đó là chân lý. Cho nên đức Phật nói có những điều họ không thấy, có những điều họ nói là: “Nhất ẩm nhất trác mạc phi tiền định” (bên Đạo gia). Tức là một miếng ăn, một ngụm nước đều do tiền định hết, nhưng họ không biết là có ‘Bất tư Nghì nghiệp’.

Đức Phật [nói] có một loại nghiệp gọi là Bất tư Nghì nghiệp, nghiệp đó chỉ có Phật biết thôi, còn hàng Thanh văn, Duyên giác cũng không biết, huống hồ chi phàm phu. Có những nghiệp này nghiệp kia nhiều đời quá mà họ không biết. Cho nên những lý thuyết của ngoại đạo cũng đúng một phần, chứ không phải là không đúng.

Rồi tại sao người ta xưng mình là Phạm thiên v.v… thì đức Phật có nói hết. Quý vị cứ coi trong Kinh Phạm Võng của Trường Bộ Kinh, đức Phật giải thích hết những hiện tượng đạo, Tôn giáo… Mình học những điều đó thì Chánh kiến của mình rõ ràng và không bị dụ hoặc được. Điều đó là [dành] cho những người thích nghiên cứu, còn mình tu thì cũng không cần phải quan tâm chuyện đó.

Quý vị thấy đây là Túc mạng thông hay Túc mạng minh, là mình biết được nhiều đời nhiều kiếp.