Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận

Tuổi thọ của loài rồng và Kim sí điểu là một kiếp hoặc có giảm đi. Điều này còn kinh khủng nữa, một kiếp luôn, một kiếp này là Trái đất tan hoại rồi sanh ra lại. Nếu như vậy thì làm loài rồng với Kim sí điểu (chim cánh vàng) mệt lắm, nếu may mắn tuổi thọ giảm đi thì cũng được ra sớm.

Tuổi thọ của A tu la là 1000 năm của cõi trời, ít ai vượt qua khỏi, mà phần nhiều là dưới. Tuổi thọ của A tu la là 1000 năm, bằng [tuổi thọ của] trời Đao lợi rồi. Ở đây nói cõi Trời nhưng không thấy nói là trời nào.

Tuổi thọ của Tứ Thiên Vương là 500 năm của cõi trời, ít ai vượt qua khỏi (trời Tứ Thiên Vương thì chúng ta biết), mà phần nhiều là dưới. Thiện Trang muốn đính chính chi tiết này, ‘phần nhiều là dưới’ có nghĩa là không phải lên cõi trời Tứ Thiên Vương là chơi 500 năm đâu, mà phần nhiều là dưới, tức là chưa tới 500 năm thì rớt xuống tiếp. Cho nên đừng ham lên cõi Trời, bài hôm nay là có chữ ‘phần nhiều là dưới’, khác với [bài hôm trước] ở chỗ đó.

Tuổi thọ của trời Đao Lợi Thiên là một 1000 năm của cõi trời, ít ai vượt qua khỏi, mà phần nhiều là dưới. Cũng vậy, nghĩa là quý vị lên cõi Trời Đao Lợi hết thọ mạng lúc nào không biết, rớt xuống, [nên] đừng có ham. Năm tướng suy hao hiện ra trên thân là rồi, đọa xuống. Cho nên lên cõi Trời không cứu cánh đâu, không phải 1000 năm, lên đó mà cười hề hề kêu: Tôi có tuổi thọ 1000 năm.

Thiện Trang nhắc điều này, [nếu] sau này có người sanh về cõi Trời thì nhớ nha, lên cõi Trời là không biết thọ mạng bao lâu đâu, mà thọ mạng hết là rớt đó, nên lên đó lo mà tu tiếp nha! Ai lên cõi Trời được thì ráng lên, lên cõi Trời có Phật pháp, cho nên yên tâm, trên cõi Trời có Phật pháp chứ không phải là không có. Chẳng qua là sung sướng quá, ăn rồi đi chơi miết, như ở trời Đao Lợi có 4 cái vườn, nào là vườn Hoan Hỷ (Hỷ Lạc), ăn rồi chơi, còn nam nữ một tháng hai lần, mùng 8 với rằm mở ra, tức là giống như phố đèn đỏ, kiểu vậy đó. Nam nữ vô đó muốn thế nào thì muốn, cho thoải mái luôn, hoặc có chỗ mở tiệc ăn chơi quá trời. Nếu quý vị có phước thì quý vị vô trong đó.

Có người hỏi như sau: “[Có phải] thời gian tính theo ngày đêm như cõi Ta Bà chúng ta?” Điều này thì ở bài trước [Thiện Trang] nói rồi, ở đó một ngày một đêm bằng bao nhiêu năm ở nhân gian có rồi. Kết hợp bài đó đi là biết, cần gì phải hỏi nữa. Ở đây chỉ nói tuổi trên đó thôi mà, đây là tính tuổi theo trên đó. Còn một ngày một đêm của trời Đao Lợi bằng 100 năm của nhân gian, điều đó mình học rồi, tự mình biết đi chứ. Như vậy lên trời Đao Lợi chưa ngon đâu nha quý vị, coi chừng rớt xuống sớm. Vậy [tuổi thọ] của các cõi Trời khác thì sao?

Tuổi thọ của cõi trời Diễm Ma là 2000 năm của cõi trời, ít ai vượt qua khỏi, mà phần nhiều là dưới. [Quý vị] tưởng lên trời thứ ba, trời Tu Diệm Ma ngon lắm hả? Nhiều lắm cũng chỉ 2000 năm ở trên đó thôi, một ngày ở trên đó bằng 200 năm ở nhân gian, cứ thế mà tính 1 năm 360 ngày nhân lên, chúng ta đã có bài tính hết rồi, quý vị nhớ ‘phần nhiều là dưới’. Có nghĩa là đa số rớt xuống trước rồi, chứ không phải lên đó là ngon đâu. Nhớ là ở cõi Trời cũng vô thường.

Tuổi thọ của trời Đâu Suất là 4000 của cõi trời, ít ai vượt qua khỏi, mà phần nhiều là dưới (cũng vậy luôn, cũng rớt nha). Tuổi thọ của trời Hóa Tự Tại là 8000 năm của cõi trời, ít ai vượt qua khỏi, mà phần nhiều là dưới. Tuổi thọ của Tha Hóa Tự Tại thiên là 16000 năm của cõi trời, ít ai vượt qua khỏi, mà phần nhiều là dưới. (Như vậy [tuổi thọ các tầng trời sau này] cũng vậy nha, chứ không phải cố định đâu).

Cho nên Thiện Trang nói hôm bữa [ở trong] bộ Luận A Tỳ Đàm viết kiểu đó là viết số lớn nhất thôi, chứ không phải là con số cố định, mà có thể thấp hơn, phần nhiều (đa số) là rớt. Có nghĩa là ai sống thọ lắm được 16000 năm, phước báu lớn lắm mới đủ. Còn không thì lên đó vài bữa là xài hết phước. Giống như đi du lịch, mình mang nhiều tiền thì mình lên đó sống được 16000 ngày. Còn không mới lên mấy ngày là hết tiền rồi, thôi đi về đi làm tiếp để kiếm tiền nữa. Ở trên đó rớt một phát là rớt thê thảm luôn, nhiều khi rớt vô Súc sanh luôn. Cho nên hãy cẩn thận, thế gian vô thường thực sự.

Tuổi thọ của trời Phạm Ca Di là một kiếp, hoặc có giảm bớt. Tuổi thọ của trời Phạm Ca Di là ba tầng trời: thứ bảy, thứ tám, thứ chín. Chúng ta hay nói ba tầng trời, thực tế có một tầng trời thôi, gồm: Trời Phạm Chúng, trời Phạm Phụ và trời Đại Phạm. Ba tầng trời đó thật ra là một, chẳng qua tuổi thọ của ba nhóm đó [khác nhau]: Nhóm vua là trời Đại Phạm, nhóm làm quan chức tạm tạm là trời Phạm Phụ, còn nhóm làm dân thường là trời Phạm Chúng. [Tuy] khác nhau, nhưng tuổi thọ cao nhất cũng chỉ là một kiếp thôi. Một kiếp là thời gian Trái đất này sanh ra rồi diệt đi, rồi sanh ra lại. Đó là Đại kiếp. Đức Phật không nói thì đó là Đại kiếp. Hoặc có giảm bớt, nên cũng có thể giảm sớm hơn. Không chắc đâu!

Tuổi thọ của trời Quang Âm là hai kiếp, hoặc có giảm bớt. Ở đây chỉ nói Quang Âm Thiên, Quang Âm Thiên thực ra là trời Nhị thiền. Thực tế có ba tầng trời là: Trời Thiểu Quang, trời Vô Lượng Quang, và trời Quang Âm. Nhưng ở đây lấy cao nhất là hai kiếp, còn ở giữa tất nhiên sẽ có giảm bớt. Vì ở giữa nên đức Phật nói tắt. Thật ra ba tầng trời đó cũng như một tầng trời, nên mới nói vậy. Thật ra mình gom vô Nhị thiền thôi, cũng giống nhau. [Trời] Nhị thiền này khác nhau ở chỗ: có người thì ánh sáng mạnh cực kỳ, gọi là Quang Âm Thiên (hay gọi là trời Cực Quang); còn người ánh sáng yếu yếu thì gọi là Thiểu Quang; trời Vô Lượng Quang là người có ánh sáng mạnh giữa giữa. Quý vị nhớ nha! Lúc nào cũng chữ ‘hoặc có giảm bớt’, nên không chắc chắn đâu.

Hồi xưa có người thắc mắc: “Thưa thầy, hình như con ở cõi Trời xuống, còn thầy ở dưới nhân gian, mà sao con thấy một hồi cũng gặp nhau?” Thì quý vị lên cõi Trời có bao lâu đâu, phước của quý vị có bấy nhiêu đó [thôi]. Thiện Trang ở nhân gian cũng được, nhưng quý vị ở trên trời rồi cuối cùng cũng gặp nhau nữa. Thật ra là quý vị lên đó không đủ tuổi thọ để sống lâu trên đó, vì phước báu quý vị tu được bấy nhiêu đó thôi. Tâm thức của mình lúc lâm chung tương ưng với cõi Trời, mình có thiện tâm, thiện hạnh, nên mình được sanh vào cõi Trời, nhưng phước mình ít quá.

Giống như quý vị có phước đi du lịch, quý vị mua vé du lịch đi chơi, nhưng tiền ít quá thì đi chơi mấy ngày rồi về. [Đó là] quý vị không đủ phước. Còn Thiện Trang ở cõi Người, tâm thức của Thiện Trang không hướng về chư Thiên, nên Thiện Trang không lên chư Thiên, Thiện Trang ở cõi Người thôi. Phước của Thiện Trang cũng có thể ngang ngang với quý vị. Hoặc ví dụ Thiện Trang có phước hơn quý vị, nhưng Thiện Trang ở cõi Người, và Thiện Trang lo tu nên không hưởng được phước gì hết. Còn quý vị lên đó đi du lịch, đi chơi bao nhiêu ngày đó.

Cho nên càng học kinh giáo bao nhiêu thì càng thấy sáng tỏ bấy nhiêu. Và quý vị thấy chán Tam giới chưa? Chứ không thì ham lên cõi Trời, mình thấy [tuổi thọ] 1000 năm, 16000 năm, rồi lên trời Tha Hóa Tự Tại sướng lắm. Trời Tha Hóa Tự Tại sướng lắm quý vị, nhưng dứt cho câu ‘mà phần nhiều là dưới’, nên hết tuổi thọ là thôi, ngán rồi đó. Nên học để thấy thế gian vô thường, mới bỏ được, mới ra khỏi được [Tam giới]. Lên trời Sơ thiền, [trời] Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền cũng vậy, [như vậy] quý vị mới bỏ được phần Kiết sử trong Ngũ Thượng phần Kiết sử là Sắc ái kiết.

Sắc ái kiết là sự yêu thích về cõi trời Sắc giới. [Trời Sắc giới], mình cũng ngán luôn. Học những điều này thì mình mới buông được, cho nên phải học giáo pháp cho rõ ràng. Khi rõ rồi thì không ai chui vào chỗ khổ hết, ai cũng muốn vào chỗ sướng. Chỗ sướng nào? Là Niết Bàn tịch tĩnh, an lạc, vô vi. Niết Bàn thì tất nhiên là tịch tĩnh; #tịch tĩnh là vắng lặng, dễ chịu, nhẹ nhàng; rồi #an lạc là vui vẻ; #vô vi chính là không sanh không diệt nữa. Chứ còn mình học mà không hiểu, thì mình cứ ham lên các cõi trời Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền Sắc giới, vô những [cõi trời này] đều là Sắc ái kiết hết. Ham điều đó, còn yêu thích là Sắc ái kiết. Cho nên A la hán bỏ luôn điều đó.

Còn quý vị lên các tầng trời trên như: Không Vô Biên Xứ, Thức Vô Biên Xứ, Vô Sở Hữu Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, tức là mình vẫn yêu thích, [nhưng] không phải xác thân nữa mà yêu thích tinh thần của mình, muốn hiện hữu trong tinh thần [thì gọi là] Vô sắc Ái kiết. Còn có yêu thích, thì sự yêu thích đó trói buộc mình trong Tam giới, nhưng không phải Tam giới ở dưới, mà ở bốn tầng trời trên gọi là Vô sắc Ái kiết. Cho nên phải bỏ điều đó đi. Mình học, mình hiểu ‘thế gian vô thường, ba cõi không an, giống như nhà lửa’, ở đâu cũng toàn là sanh tử rình rập chờ sẵn như vậy.

Hồi trước mình nghe hai ông A La Ma và ông Uất Đầu Lam Phất, hai ông đó là thầy của Thái tử Tất Đạt Đa, khi đức Phật còn đi học đạo. Cuối cùng một ông sanh về trời Vô Sở Hữu Xứ, một ông sanh về trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng xứ, mình nghe mình hâm mộ ghê gớm. Đức Phật nói hai ông đó mà nghe Ngài giảng pháp là hai ông đắc đạo liền. Nhưng rồi không đủ duyên, hai ổng ở trên đó. Cuối cùng một ông sau này đức Phật thọ ký xuống làm Quốc vương, vua của một nước nào đó, rồi đánh cướp, giết người quá trời nên đời sau vô Địa ngục. Còn ông kia thì sau rớt qua một đời kiếp đọa, kiếp giữa tức là một kiếp độn ở cõi Người hoặc cõi Trời gì đó. Rồi sau ông đọa làm loài chồn bay (do hồi xưa ổng tức quá, nên [nguyện] là sẽ bắt hết cá hoặc là bắt những con thú trong rừng để ăn thịt). Do ăn thịt nhiều quá nên đời sau cũng vô Địa ngục luôn. Trong Kinh A Hàm nói là hai ông đó đều vô Địa ngục hết.

Quý vị thấy đau không? Đau chớ! Đọa Súc sanh thì chưa đâu, [còn phải bị] đọa Địa ngục [nữa]. Câu chuyện đó trong Kinh A Hàm, sau khi đức Phật nhập Niết Bàn, có một vị Cư sĩ hỏi một vị Tôn giả (Thiện Trang quên tên vị Tôn giả đó rồi): “Sao đức Phật không thọ ký cho hai ông đó bao giờ đắc đạo?” Vì ổng tu cũng khá mà. Vị Tôn giả đó nói là: “Nếu như có đức Phật còn ở đời, chắc chắn Ngài sẽ thọ ký cho ổng”. Vì với sự tu tập đó không uổng đâu, tu tập tới đó rồi chắc chắn ông sẽ chứng đạo thôi. Nhưng chưa, vì không có Phật nên bây giờ làm sao biết được. [Vị Cư sĩ đó] hỏi: “Ngài là một bậc A la hán, mà sao ngài không trả lời được?” [Ngài] nói: “Duyên nghiệp trong vòng luân hồi phức tạp quá. Với trí tuệ của một vị A la hán không thể nào trả lời được, không thể quán sát được từng đó. [Chỉ] với trí của Phật thì mới quán sát được chuyện tương lai sau này [ổng] sẽ đi về đâu”.

Ví dụ như quý vị thấy, đời này gặp Thiện Trang thì quý vị tu như vậy. Còn [lỡ] đời sau quý vị gặp tà sư thì đi đâu mất tiêu. Ngay cả thầy đang tà mà chuyển sang chánh hồi nào mình cũng đâu có biết, rồi đang chánh mà ổng bị gì đó, ổng chuyển thành tà thì ai biết được, đúng không quý vị? Nhân quả nghiệp duyên thay đổi loạn cào cào hết. Là một vị A la hán chỉ quan sát được trước 7 ngày thôi, còn sự kiện sau 7 ngày là thua, quan sát không chính xác nữa rồi. Quý vị nên nhớ vậy!

Còn đức Như Lai có Tam minh Lục thông, Ngài có đủ hết các trí, trong đó có trí Tri sanh tử, tức là [Ngài] biết được việc sanh tử của chúng sanh trong vô lượng kiếp đến tận đời vị lai, Ngài thấy được luôn. Cho nên Ngài mới thọ ký cho một vị nào đó thành Phật được chứ. Còn mình bây giờ mình có thọ ký được đâu, quý vị chứng A la hán quan sát được rõ việc chắc chắn trong 7 ngày thôi, còn sau 7 ngày không thể chắc chắn nữa.

Cho nên mình học càng rõ, càng sáng tỏ bao nhiêu thì mình tự tin lắm, biết mình là chúng sanh trong vòng luân hồi, nên lo mà tu. Mình tự tin thì mình lo tự tu đi, chứ không trông chờ vào ai được đâu, không ai bước đi với mình trong đường luân hồi đâu. Thật ra có một người luôn luôn bước theo mình, là nghiệp của mình. Còn nếu nói bước theo mình trong đường luân hồi thì chỉ có chư Phật các Ngài mới bước theo mình thôi, chứ còn chúng sanh thề thốt điều gì thì [đều] là vô nghĩa. Dù có thề là đời đời kiếp kiếp là đồng tu với nhau, đời đời kiếp kiếp hỗ trợ nhau tu hành, là thề giả hết. Vì nghiệp mỗi người đi con đường khác nhau, lâu lâu gặp nhau thề như vậy, có gặp nhưng thỉnh thoảng gặp.

Quý vị cứ coi câu chuyện cô Diệu Hiền với ngài Ma Ha Ca Diếp là biết, đời nào cũng thề nguyện là sẽ làm vợ chồng, hỗ trợ nhau tu Phạm hạnh cho đến khi chứng đạo. Nhưng quý vị coi lại xem, từ 91 kiếp trước thề như vậy (từ thời đức Phật Tỳ Bà Thi), rồi họ gặp nhau được mấy lần? Lần nào gặp cũng đẹp hết, tình luôn luôn đẹp, bởi vì thề nguyện như vậy mà. Nhưng gặp được mấy lần thôi, còn lại đường ai nấy đi, đúng như Kinh Vô Lượng Thọ nói “độc sanh độc tử, độc khứ độc lai”, tức là mình tự mình sinh ra một mình, chết đi một mình, tự mình đi, tự mình đến, không ai thay thế được.

Hay chúng ta lấy một câu chuyện hay hơn nữa, là câu chuyện tiền thân của [cô] Da Du Đà La và tiền thân của đức Phật Thích Ca. Quý vị thấy từ thời đức Phật Nhiên Đăng là xa xưa lắm rồi, hai người phát nguyện. Tức là cô Da Du Đà La kết chàng này quá, nên nguyện là bắt chàng phải yêu, bắt chàng hứa phải cưới. Anh chàng đó không đồng ý, vì tôi tu để giải thoát sanh tử, tôi đâu muốn người nữ làm vướng víu chân tôi làm gì. [Nhưng] nàng cũng bắt là phải đồng ý, nàng hỗ trợ hết, như vậy nàng mới tặng cho mấy bông hoa để cúng dường đức Phật Nhiên Đăng. Hình như Thiện Trang nhớ là bảy cành hoa sen thì tặng cho chàng năm cành, còn nàng giữ lại hai cành để tự cúng dường cho đức Phật Nhiên Đăng. Vậy mà quý vị coi lịch sử tiền thân của đức Phật Thích Ca, coi Ngài mấy đời gặp Da Du Đà La, cũng không nhiều. Cho nên trong vòng sanh tử đừng mê gì hết, chỉ có nghiệp đi theo mình là rõ ràng nhất, chúng ta thấy rõ ràng như vậy, [nên] mình [đừng] có thề nguyện.

Thực ra ngài Ma Ha Ca Diếp và cô Diệu Hiền gặp nhau nhiều hơn, vì hai người đều sắp thành đạo rồi, và càng về sau nguyện lực đó càng mạnh thì dễ gặp nhau nhiều, vì Ba la mật đủ, còn lúc trước gian nan lắm. Cho nên đừng mong, đừng nguyện nhiều. Nguyện đời đời kiếp kiếp gặp Tam Bảo, gặp Chánh pháp thì được, đời đời giác ngộ tu hành thì được, chứ [nguyện] đời đời đi chung với nhau thì khó lắm, trừ khi Ba la mật của quý vị sắp thành, quý vị làm Bồ tát hạnh đủ rồi thì quý vị mới có duyên đó thôi, còn không thì khó lắm.

Như vậy là Thiện Trang đã giải thích tới trời Quan Âm Thiên rồi.

Tuổi thọ của Biến Tịnh thiên là ba kiếp hoặc có giảm bớt. Ở đây nói gộp ba tầng trời là [trời Thiểu Tịnh], trời Vô Lượng Tịnh, trời Biến Tịnh. Ba tầng trời này cũng là một tầng trời, nên có cách chia khác nhau.

Tuổi thọ của trời Quả Thật thiên là bốn kiếp hoặc có giảm bớt. Quả Thật thiên cũng gồm 3 tầng trời là trời Phước Sanh, trời Phước Ái, trời Quảng Quả. Ba tầng trời này xếp vô một, gọi là trời Quả Thật.

Tuổi thọ của trời Vô Tưởng thiên là 500 kiếp hoặc có giảm bớt. Trời Vô Tưởng thì riêng một mình trời này là 500 kiếp, nhưng có giảm bớt. Như vậy lên trên đó cũng chưa chắc là 500 kiếp làm pho tượng, điều này chúng ta đã giảng rồi, pho tượng cũng không hẳn là 500 kiếp.

Tuổi thọ của trời Vô Tạo là 1000 kiếp hoặc có giảm bớt. Tuổi thọ của trời Vô Nhiệt là 2000 kiếp hoặc có giảm bớt. Tuổi thọ của trời Thiện Kiến là 3000 kiếp hoặc có giảm bớt. Tuổi thọ của trời Đại Thiện Kiến là 4000 kiếp hoặc có giảm bớt. Tuổi thọ của Sắc Cứu Cánh thiên là 5. kiếp, hoặc có giảm bớt. Như vậy đây là năm tầng trời Bất Hoàn, có chia ra rõ ràng từ 1000 kiếp đến 5000 kiếp. Cho nên ai mà ở hàng Tam quả A na hàm kiểu độn căn, thì đi vòng hết mấy trời đó luôn là ngán lắm. Quý vị đi một loạt hết, mai mốt chúng ta học quả vị A na hàm, thì có quả vị vô là đi một vòng luôn hết năm tầng trời đó mới chứng đạo, như vậy thì lâu lắm, mệt lắm. May ở đây có chi tiết là giảm bớt, cho nên có thể lên nhanh, đỡ.

Tuổi thọ của Không Vô Biên Xứ thiên là một vạn kiếp, hoặc có giảm bớt, (tức là 10. kiếp, cũng may là có giảm bớt). Tuổi thọ của Thức Vô Biên Xứ thiên là hai vạn một nghìn kiếp (là 21. kiếp) hoặc có giảm bớt. Tuổi thọ của Vô Sở Hữu Xứ thiên là bốn vạn hai nghìn kiếp (là 42. kiếp), hoặc có giảm bớt. Tuổi thọ của Phi Tưởng Phi Phi Tưởng thiên là tám vạn bốn nghìn kiếp (là 84. kiếp), hoặc có giảm bớt. (May là có giảm bớt, chứ không lên đó lâu quá cũng không có tác dụng gì). Trong giới hạn ấy, được gọi là chúng sinh; trong giới hạn ấy được gọi là tuổi thọ; trong giới hạn ấy được gọi là Thế giới; trong giới hạn ấy là sự luân chuyển của tập hợp Uẩn, Xứ, Giới, qua lại trong các cõi, sinh, già, bệnh, chết”. Quý vị nghe đoạn này, trong giới hạn đó gọi là chúng sinh, và chữ Uẩn, Xứ, Giới chúng ta đang học bên bộ Luận Câu Xá, cho nên quý vị thấy đoạn này hoàn toàn khớp.

(Trích từ Phẩm Đao Lợi Thiên Kinh Thế Ký Trường A Hàm).

Cho nên ở đây cũng không thoát khỏi. Mình học hết rồi mình thấy Thế gian cũng chán đúng không quý vị? Bây giờ hết ham rồi nha, hồi xưa chắc hâm mộ cõi Trời, bữa nay học xong thì hết hâm mộ cõi Trời luôn. Thấy đúng là ba cõi không an giống như nhà lửa, không chỗ nào an được hết, trước sau gì cũng vậy, thôi thôi ta mau ra khỏi sanh tử, mong chứng đạo trong đời này. Con nguyện hồi hướng đem bao nhiêu Ba la mật con tu được từ vô lượng kiếp tới giờ, con nguyện cho con sớm đắc đạo. Nếu có thể đắc đạo sớm trong đời này, còn không thì con cũng nguyện đắc đạo trong đời tương lai, hoặc ai nguyện về Tây Phương Cực Lạc, Tịnh Độ thì phát nguyện, tùy mỗi người.

Hôm nay Thiện Trang đã giới thiệu những kiến thức căn bản và Thiện Trang nghĩ những điều này đều quan trọng, chứ không phải mình giới thiệu chơi chơi. Hôm nay chắc hết thời gian rồi Thiện Trang xin giới thiệu phần Luận Câu Xá. Luận Câu Xá lâu rồi mình cũng không học, vì Luận Câu Xá có nhiều điều hay lắm, giải thích rất nhiều điều hay, chứ không phải mình thấy ngán ngán đâu, nhưng do mình học ít. Bữa nay học được đoạn nào thì học nha.

然 薄 伽 梵 於 契 經 中 說 六 思 身 為 行 蘊 者，由 最 勝 故。所 以 者 何 ？行 名 造 作，思 是 業 性 造 作 義 強，故 為 最 勝。是 故 佛 說 若 能 造 作 有 漏 有 為 名 行 取 蘊。

Nhiên Bạc Già Phạm ư Khế kinh trung thuyết lục Tư thân vi Hành uẩn giả, do tối thắng cố. Sở dĩ giả hà? Hành danh tạo tác, tư thị nghiệp tánh tạo tác nghĩa cường, cố vi tối thắng. Thị cố Phật thuyết nhược năng tạo tác Hữu lậu Hữu vi danh Hành thủ uẩn.

Giải:

#Nhiên Bạc Già Phạm ư Khế kinh trung thuyết lục Tư thân vi Hành uẩn giả: Như #đức Bạc Già Phạm tức là đức Thế Tôn (đức Phật) ở trong #Khế kinh tức là trong kinh điển; thường kinh điển có khi gọi là Khế kinh; thì nói về sáu Tư thân, #Tư tức là suy nghĩ; là Hành uẩn. Tư ở đây là suy tư hay là Thức, là Hành uẩn.

Thiện Trang đang giảng tới chỗ Thân kiến, hôm bữa [giảng] đến Thọ rồi, hôm nay là [giảng] về Hành uẩn. Hành uẩn là gì? Nhờ chi tiết này chúng ta sẽ nói về Hành uẩn. Tại vì hôm bữa Thiện Trang có nói Hành uẩn là khía cạnh thiện ác của một hành động, suy nghĩ gì đó, tức là Tư niệm. Thật ra điều đó cũng có giới thiệu trong một cuốn sách A Tỳ Đàm, và Sư Toại Khanh có nói. Nhưng Thiện Trang coi lại Hành uẩn trong kinh, và coi mấy bộ của bên Nam truyền (bảy bộ về Vi Diệu Pháp), thì không phải như vậy, tức là không đủ. Nói như vậy cũng đúng nhưng chỉ nói tóm lược thôi.

Tức là mình nói: Khía cạnh thiện ác trong suy nghĩ, trong hành động của mình gọi là Hành. Trong Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức: Sắc thì chúng ta biết rồi; Thọ là cảm nhận, vui, buồn, không vui không buồn, không thọ lạc, không thọ khổ; Tưởng là những suy nghĩ dựa trên kinh nghiệm. Bây giờ mình nói về Thân kiến, quý vị cho rằng Tưởng đó, kinh nghiệm về những vấn đề đó là mình, và cho mình có trong Tưởng đó, thì quý vị dính vô Thân kiến về Tưởng.

Ví dụ quý vị cho là thầy Thiện Trang phải là người như thế này, người như thế kia v.v… Quý vị mặc định như vậy, theo nhận định của quý vị, theo kinh nghiệm quý vị biết: là thầy Thiện Trang khó tính lắm, lên [giảng] ổng hay nói lỗi người ta lắm. Quý vị mặc định như vậy, cho là như vậy, mình nhận định thầy Thiện Trang là như vậy, thì quý vị dính vô Thân kiến về Tưởng uẩn.

Vậy làm sao phá được Thân kiến này? Muốn phá Thân kiến này là do quý vị học Phật pháp nhiều, huân tập nhiều, tu tập nhiều, thì dần dần quý vị biết mình nhận định sai rồi, đó không phải nhận định của mình, đó là do nhiều duyên. Ví dụ do mình tiếp xúc với thầy Thiện Trang qua bài giảng, được nghe thầy dạy như vậy, nên mình nhận định như vậy. Chứ nhận định đó không phải là mình, nhận định đó là do duyên thôi. Thực tế có thể là thầy khác, ngoài đời thầy có thể vui vẻ hơn, nghe nói ngày xưa thầy đi dạy hay kể chuyện cười nữa. Thiện Trang đi dạy Toán thỉnh thoảng hay kể chuyện cười cho học sinh nghe, cười cho bài giảng đỡ căng thẳng.

Thiện Trang rất vui vì học trò của Thiện Trang nhận định là: “Sao thầy hay quá, các thầy cô khác thông thường vì chuyện gia đình, vì chuyện gì đó, vô trong lớp là chửi, làm căng thẳng lắm. Còn thầy bước vào lớp lúc nào thầy cũng vui”. Thiện Trang nói: Tại vì các em không chịu trách nhiệm chuyện đó, không phải thầy lúc nào cũng vui, mà tại vì chuyện thầy buồn, bị người ta chửi hay ai nói gì đó v.v… giả sử có bị chuyện gì chăng nữa, thì chuyện đó bỏ ở ngoài, bây giờ gọi là Nhập xứ quán. Tức là mình vào nơi đó thì mình phải nghĩ rằng mình đóng vai trò khác rồi, không thể đem chuyện ở nhà: bữa nay bị mẹ chửi, hay bị đồng nghiệp chửi, bị người yêu chửi, là không liên quan. Mà khi mình vào trong lớp thì mình phải đóng vai trò là thầy của học sinh, ngôn ngữ nhà Phật gọi là Nhập xứ quán.

Vì vậy mình vào đó mình đối với học sinh vui vẻ, nên không phiền não. Nếu quý vị biết được những chi tiết đó thì quý vị sẽ [thấy]: hoá ra những nhận định, tưởng của mình không đúng, không phải là ta, không phải có ta trong đó, mà do duyên này duyên kia, do mình tiếp xúc với dữ liệu này, dữ liệu kia không đủ, cho nên mình tưởng như vậy. Ngày nào quý vị tách Tưởng đó ra, không cho Tưởng đó là mình, thì quý vị phá được Thân kiến về Tưởng.

Bữa nay chúng ta có một điều gọi là Hành uẩn, để mình phá Thân kiến: Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức, bữa nay mình đang học đến chi tiết này, mà chi tiết này cực kỳ quan trọng, đừng xem thường. Hành uẩn nói theo cách đơn giản là khía cạnh thiện ác, nhưng không phải như vậy, quý vị coi trong bộ A Tỳ Đàm (bộ nào thì Thiện Trang quên tên rồi) cũng có đầy đủ. Ở trong bộ Luận Câu Xá này cũng nói đầy đủ là:

Đức Bạc Già Phạm (đức Thế Tôn) ở trong kinh nói về sáu Tư thân là Hành uẩn; #tư là suy nghĩ. Sáu Tư thân là sáu suy nghĩ dựa trên sáu giác quan: Mắt, Tai, Mũi, Lưỡi, Thân, Ý thức. Những suy nghĩ nào lọt vào trong đó, thì những suy nghĩ đó thuộc về Hành uẩn. Suy nghĩ có thể là suy nghĩ thiện, suy nghĩ ác, giống như Sư Toại Khanh nói. Và suy nghĩ không thiện không ác, cũng là một suy nghĩ. Nhưng ngoài ra còn những suy nghĩ khác.

Thiện Trang lấy ví dụ cụ thể hơn để quý vị nghe cho dễ hiểu: Quý vị suy nghĩ rằng người Việt Nam mình là da vàng, và mặc định suy nghĩ là da vàng, đó là Tư (suy nghĩ). Nghĩ đến người Việt Nam là da vàng, người Campuchia da vàng, thì người Campuchia cũng giống mình, đó là một suy nghĩ. Và ngay suy nghĩ đó, quý vị dựa trên ba yếu tố: Một là dựa theo mắt, quý vị thấy thật sự người Việt Nam da vàng, người Campuchia da vàng, vì là hàng xóm láng giềng. Rồi quý vị chưa đi qua Campuchia, nhưng quý vị nghe nói, hay coi trên hình thấy như vậy, đó là dựa trên kiến thức cung cấp từ những giác quan của mình, nói đơn giản như vậy. Hoặc quý vị dựa theo suy luận của mình, [dựa theo] Thức là sự biết, thì người Châu Á là da vàng thôi, và mình cứ suy nghĩ như vậy. Suy nghĩ đó là mình chấp, mình giữ điều đó, mình nghĩ như vậy là đúng rồi, thì suy nghĩ của mình thuộc về Thân kiến về Hành uẩn.

Hành uẩn là suy nghĩ, những điều gì suy nghĩ trong tâm, suy nghĩ này khác với những suy nghĩ ở đằng trước về kinh nghiệm. Có kinh nghiệm mình mới suy nghĩ, còn ở đây là mình suy luận ra thêm. Suy luận đằng trước là Tưởng, còn suy luận rộng hơn thì gọi là Hành uẩn. Trong suy nghĩ đó thông thường có thiện ác hoặc không thiện không ác. Có khi người ta rút gọn lại cho dễ hiểu là khía cạnh thiện ác trong suy nghĩ của mình. Nhưng tóm gọn lại [Hành] là suy nghĩ, suy tư. Nếu quý vị chấp vào suy tư đó là mình, và có mình trong đó, thì quý vị dính vào Thân kiến.

Ví dụ quý vị nhận định là người Việt Nam da vàng, ngày nào đó Thiện Trang đưa ra có một người Việt Nam không phải da vàng. Giống như có người dân tộc thiểu số ở đâu đó da đen, đâu phải da vàng, hoặc có người nhập quốc tịch là da đỏ, da trắng, ví như cầu thủ bóng đá [chẳng hạn]. Bây giờ người Việt Nam mình cũng cho nhập quốc tịch nhiều, có cả những người da trắng. [Những nhận định đó] hoàn toàn là trật.

Khi nào quý vị tu tập nhiều, huân tập nhiều, thì mình hiểu rằng: đừng cho ý đó, suy nghĩ đó là suy nghĩ của mình, vì suy nghĩ đó chẳng qua do duyên mà thành. Những duyên này do mình học mình biết, do tiếp xúc, rồi tư tưởng v.v… Bao giờ quý vị tu đến lúc nào tách ra được: À, do ta ở đây nên ta suy nghĩ như vậy. Nhưng nếu ta ở cõi Trời thì ta suy nghĩ khác, hoặc ta ở cõi Bắc Cô Lô Châu thì ta suy nghĩ khác, hoặc là ở Việt Nam thì ta suy nghĩ khác, hay ở đất nước khác thì ta suy nghĩ khác. Dần dần mình tách ra được, mình không chấp rằng suy nghĩ đó là mình, mình không cho nó đúng theo mình, v.v… thì mình tách được Thân kiến.

Thân kiến khó là do vậy. Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức. Sắc thì dễ rồi, nhưng Thọ, Tưởng, Hành, Thức thuộc về suy nghĩ, tư duy trong đầu, mà mấy tầng lớp tư duy như vậy. Cho nên mình tách ra được, tóm lại quý vị chỉ cần nhớ giùm một câu: Chớ cho rằng những suy nghĩ, kinh nghiệm, những gì mình biết là mình và có mình trong đó. Mình chỉ biết rằng đó là do đời này mình sống ở giai đoạn này, mình học như vậy, mình tiếp xúc như vậy, v.v… và những suy nghĩ của ta trật lất, tức là những suy nghĩ đó chưa hoàn toàn đúng.

Cho nên đức Phật nói một câu rốt ráo trong Kinh Tứ Thập Nhị Chương: “Chớ có tin vào ý ông, ý ông không đáng tin, trừ khi ông chứng A la hán rồi thì mới tin được ý ông”. Tức là những suy tư, suy nghĩ của mình đều thuộc về Hành uẩn. Hành uẩn này mình tách ra khỏi là hết Thân kiến. Nhiều người nói khó quá thầy ơi. Mới đầu mình biết vậy đi đã, rồi mình tu tập nhiều, dần dần do kiến đế gọi là mình thấy được một phần chân lý, thấy được những chân lý về pháp Khổ Không, Vô thường, v.v… Và hồi xưa mình học mình cho là đúng, nhưng sau mình biết hoá ra là chưa phải.

Nhiều đồng tu bây giờ cũng phát hiện ra rồi, hồi xưa mới vô ‘tiên nhập vi chủ’, nghe vị thầy đó giảng mình kêu đúng, đúng, lúc nào cũng kêu thầy giảng tuyệt vời, thầy giảng đúng, mình ca ngợi, mình tôn sùng ghê gớm. Nhưng dần dần học một hồi thì thấy thầy đó cũng phàm phu, ổng giảng trật lất, giảng không đúng lời kinh v.v… Tức là qua năm tháng quý vị tích lũy dần dần, hồi xưa tưởng là mình đúng, môn này là tuyệt vời, v.v…

Giống hôm qua có cô học trò nói với Thiện Trang: “Bây giờ con mới nghe mấy bài giảng Luận Câu xá của thầy, con mới tiếc quá, biết vậy con coi sớm, [bộ Luận Câu Xá] hay quá. Xưa nay con ôm, chấp nói Tịnh Độ là nhất rồi. Bây giờ con mới biết có pháp dễ tu, học bộ này dễ tu. Học bộ Luận Câu Xá thấy hay, học bộ A Tỳ Đàm của Nam Truyền dễ tu như vậy, hay như vậy mà không được học, bây giờ con mới biết”.

Tức là mình cho suy nghĩ của mình đúng rồi, xưa nay mình cho là như thế, đó là thuộc về Thân kiến. Bây giờ mình phá ra, hoá ra không phải, hồi xưa mình biết một chút này thôi, bây giờ mình biết nhiều thứ hơn. Do sự tu tập, đầu óc của mình sáng ra dần, thì tự nhiên mình phá được. Lúc nào đó phá được [Thân kiến] thì mình thấy được chân lý Khổ Không, Vô thường, Vô ngã, nhân quả rõ ràng. Thực ra Thân kiến là chân lý Khổ Không, Vô thường, Vô ngã, là Tứ đế đó mà, đó là một cách thu gọn lại. Khi nào mình nhận thức rằng những gì mình thấy trong đời, mình suy nghĩ v.v… mấy điều đó không phải là ta, không có ta trong đó. Bởi vì điều gì cũng vô thường, hôm nay đúng nhưng chưa chắc ngày mai đúng, không phải là suy nghĩ hoàn toàn chính xác. Đó thuộc về Thân kiến, và Thân kiến này về Hành. Cho nên học bộ Luận Câu xá này hay lắm, giải quyết được cho chúng ta, chúng ta mới có nền tảng chính xác.

#Do tối thắng cố: bởi thuận theo sự tối thắng.

#Sở dĩ giả hà?: là vì sao như thế?

#Hành danh tạo tác, tư thị nghiệp tánh tạo tác nghĩa cường, cố vi tối thắng: #Hành là tạo tác, suy nghĩ, ta làm gì đó hay ta suy nghĩ; #Tư là ý nghĩa về sức mạnh của tính chất mà nghiệp được tạo ra. Cho nên việc làm của chúng ta là tạo tác, nhưng Tư là tính chất sức mạnh ý nghĩa của việc làm, đó là về nghiệp.

Ví dụ chúng ta có suy nghĩ mạnh bao nhiêu, thì nghiệp mình gây mạnh hơn. Còn quý vị làm lờ đờ lờ đờ, ví dụ sáng ra buồn ngủ quá, vô công việc [sếp] kêu làm thư ký, viết một hồi rồi chả biết viết cái gì. Đó là không có lực mạnh, tức là sức mạnh, suy nghĩ không mạnh. Trưa về [có người hỏi] sáng nay làm gì đó? Mình kêu sáng nay vô làm việc, tao viết cái gì tao cũng không biết nữa. Tại vì sức mạnh của Tư không đủ, cho nên Tư là nghiệp, chủ nghiệp càng mạnh thì Hành uẩn [càng mạnh]. Cho nên người ta mới nói: Hành uẩn là sức mạnh về nghiệp, nghiệp được tạo ra là do sức mạnh của Tư. Tư là sự chú trọng tập trung của mình, suy nghĩ của mình. Mình tập trung càng mạnh bao nhiêu, thì nghiệp kết càng mạnh bấy nhiêu. Cho nên nhiều người tu hành, tại sao họ có những giấc mơ sợ điều này, điều kia.

Ví dụ như hồi xưa Thiện Trang cũng hay có, bây giờ thì đỡ rồi, tức là mình mơ đi thi, sao gần hết giờ rồi mà mất hết bài, ai lấy mất bài thi của mình, v.v… Điều đó là do ngày xưa mình dùng tâm lực vào việc đó quá mạnh. Tức là khía cạnh Hành uẩn của mình mạnh quá, mình chú ý vào việc đó quá, cho nên kết nghiệp sâu trong tâm mình. Vì vậy bây giờ có duyên thì nó trổ ra lại.

Bây giờ Thiện Trang hiểu ra thêm, là trước giai đoạn chuyển sang tâm thanh tịnh, những ấn tượng nào càng mạnh sẽ xuất hiện. Giống như trong hồ nước, bao giờ [nước] trong sẽ thấy dưới đáy đá lởm chởm càng rõ. Cho nên tu càng thanh tịnh tâm bao nhiêu, thì quý vị thấy rõ nghiệp của mình xưa nay tạo những gì hiện ra hết. Hồi xưa làm nghiệp ác gì, sợ gì, nhớ gì, yêu ai, hiện ra hết. Khổ lắm! Cho nên giai đoạn đó tu cực kỳ khó.

Vì hồi xưa mình tu mê mê mờ mờ, mình đâu có biết gì đâu, mình đang tu thì nó không hiện, nhưng bây giờ tâm mình càng vắng lặng bao nhiêu, thanh tịnh bao nhiêu, giống như nước trong hồ trong bao nhiêu thì lại hiện ra, cho nên mình thấy phiền não. Hồi xưa mình không thấy, bởi vì [giống như] rong rêu, nước đục che hết rồi. Nhưng bây giờ tâm thanh tịnh, thì những gì dưới đáy hồ hiện ra. Chính là nghiệp này, Tâm sở Tư hồi xưa mình dùng vào việc đó mạnh quá, đó là khía cạnh Hành uẩn. Cho nên sức mạnh của Hành uẩn ghê lắm, và như vậy mới tạo ra nghiệp, và nghiệp này chính là nghiệp quyết định. Cho nên ai tu thì nhớ giùm: Những lỗi lầm trong quá khứ, những việc ác, những ấn tượng sợ sệt, bất cứ điều gì, thì hãy lo quán ‘Không’ đi, quán về điều đó.

Thiện Trang chỉ cho người đồng tu cũng bị như Thiện Trang, dùng đề mục quán. Tại vì nằm mơ thấy đi thi hoài [cũng khiến] mình khó chịu, mệt lắm, đi thi làm bài không được, làm bài sắp hết giờ, hoặc đi thi mà trễ giờ… mệt lắm. Thiện Trang kêu sao cứ nằm mơ như vậy ta. Bây giờ mới quán Không, đề mục quán của Thiện Trang là trước khi đi ngủ thì nghĩ rằng: “Việc đi thi là ngày xưa rồi, bây giờ ta không thi nữa, bây giờ ta đã học xong hết rồi”. Cứ nghĩ vậy, nhớ về tu đề mục đó, đề mục đã thi rồi, bây giờ không thi nữa, không còn gì để thi nữa, không có gì để học nữa, nên [khi ngủ mơ] có hiện ra là đi thi thì cũng không sao. Có bữa cũng nằm mơ, vô một hồi nhớ: Môn này thi lâu rồi mà, hồi xưa mình nhớ mình đi làm rồi mà, bây giờ có đi học Đại học nữa đâu mà còn thi, vậy là hết giấc mơ, [giấc mơ] đó qua. Quý vị [phải] quán được như vậy. Bữa khác mơ tiếp cũng thi, đề mục vẫn vậy, nhưng thấy thi ở trường Phật học, Thiện Trang nhớ là mình tốt nghiệp trường Phật học rồi mà. Vừa nhớ tốt nghiệp trường Phật học rồi thì giấc mơ đó hết. Sau đó Thiện Trang nhớ Thiện Trang quán mấy lần sau này là hết, không thấy nữa, bây giờ thì hết rồi.

Cho nên đó là [cách] để đối trị Phiền não. Mỗi người có một Phiền não khác nhau, ví dụ quý vị là người phạm tội gì đó [thì quý vị quán về điều đó]. Như Thiện Trang có ấn tượng một việc trong đời là cắt cổ một con gà, cho nên Thiện Trang phải có đề mục quán về chuyện đó. Tức là Thiện Trang nói: Đó là ngày xưa mình mê, bữa đó không có cách nào, bữa đó mình đã bị trừng phạt, ra đường té xe chảy máu ướt cả cái áo, cho nên nhớ rồi, mình sám hối rồi. Nếu trong quá trình tu hành, nếu hiện tượng đó có hiện ra nữa thì mình nói là mình đã sám hối rồi, mình đã hồi hướng cho chúng sanh đó rồi, v.v… thì mình không áy náy trong tâm nữa.

Trong đời mình thế nào cũng có việc áy náy, cho nên Thiện Trang khuyên quý vị, chỉ cho quý vị bí quyết, trước khi vào tu là hãy nhớ mình đã từng có lỗi lầm gì, có [làm gì] chưa đúng với Giới luật, v.v… thì mình quán ‘Không’ trước. Tức là mình lấy đề mục là: Việc đó qua rồi, là quá khứ rồi. Hãy lấy Kinh Nhất Dạ Hiền Giả ra xài: “Quá khứ không truy tìm, tương lai không ước vọng, chỉ có hiện tại thôi”. Cho nên vào mới tu được, còn không thì vô là trạo cử, hối hận. [Rồi] cứ nhớ đến hồi xưa đó như vậy… Nếu tu theo thầy Thiện Trang sớm thì đỡ rồi, nếu hồi đó học điều này điều kia, v.v… là tốt rồi. Hoặc là hối hận, giá như lấy ông chồng khác là đỡ rồi, cứ kiểu đó là quý vị tu không được. Quý vị luôn luôn lấy đề mục quán là quá khứ đã qua rồi, lấy Kinh Nhất Dạ Hiền Giả ra xài. Kinh Nhất Dạ Hiền Giả là bộ Kinh cực kỳ quan trọng, xóa tan những gì thuộc về quá khứ, dù là ác, là thiện, dù đẹp hay xấu, dù tốt hay không tốt, những gì đã qua thì bỏ hết. Rồi tương lai chưa tới, cho nên đừng biết gì hết, chỉ biết hiện tại thôi, đừng suy nghĩ gì, thì quý vị tu được. Bộ Kinh Nhất Dạ Hiền Giả quan trọng lắm, quý vị nhớ giùm. Thật ra cứ nhớ quá khứ qua rồi, đừng truy tìm, tương lai đừng ước vọng làm chi, vì chưa tới. Chỉ có giây phút hiện tại là đây, là tốt nhất. Quý vị chánh niệm như vậy thì tu mới mau thành tựu, vượt lên hết. Quý vị cố gắng được điều đó là được.

#Thị cố Phật thuyết nhược năng tạo tác Hữu lậu Hữu vi danh Hành thủ uẩn: Vì thế đức Phật nói nếu có thể tạo ra Hữu lậu, Hữu vi thì được gọi là Hành thủ uẩn. Hành uẩn khó đến như vậy đó quý vị. Tức là mọi suy nghĩ của mình đều tạo ra pháp Hữu lậu là còn trong luân hồi, còn Phiền não; hoặc là Hữu vi tức là còn sanh còn diệt. Đó là Hành thủ uẩn hay Hành uẩn. Cho nên Hành uẩn này khó.

Hầu như mình suy nghĩ đều dính vô điều này, quý vị thấy có ai suy nghĩ vượt qua khỏi điều này không? [Không!] Cho nên dính vô Hành uẩn, Hành uẩn này sâu. Cho nên khía cạnh không có thiện không có ác, tức là mình làm với tâm xả thọ, xả thọ được thì Hành uẩn mới hết được. Còn không, mình làm bằng Tâm sở Tư thì cứ ghim vào, ghim vào.

Ví dụ như chúng ta bố thí, cứ nghĩ là đời sau ta có phước báu, rồi dính vô đó là đi luân hồi. Có Hữu vi, có tạo tác, có Hữu lậu rồi đó, mình làm mà phải làm sao vô tâm cơ. [Nhưng mình làm] không được. Rồi mình làm một việc bất như ý, ví dụ lỡ chửi người ta một cái là xong rồi đó, lại kết nghiệp với người ta rồi, nghĩ là tương lai chắc người ta trả thù mình v.v… thì ngay lúc đó là kết Hữu lậu và Hữu vi rồi.

Đó là Hành uẩn. Cho nên có thể nói [Hành uẩn] là khía cạnh thiện ác thì cũng đúng. Còn thoát khỏi Hành uẩn là bỏ ra, xả thọ đi, xả tức là không để, làm thì vẫn làm. Tức là thế gian này mình làm thế nào thì làm, trơ trơ ra, như thế mới thoát khỏi. Hành uẩn này [nói vậy] chứ không dễ đâu. Cho nên Thiện Trang nói đúng là bộ Luận Câu Xá định nghĩa rất chuẩn xác, và theo tinh thần trong kinh.

Tạm dịch: Như đức Bạc Già Phạm (đức Thế Tôn) ở trong Khế kinh nói sáu Tư thân là Hành uẩn, bởi thuận theo sự tối thắng. Vì sao như thế? Hành là sự tạo tác, Tư là ý nghĩa về sức mạnh của tính chất mà nghiệp được tạo ra (rõ ràng, Tư là tâm mình tập trung càng mạnh thì tạo ra sức mạnh càng nhiều. Vì những bậc A la hán dùng Tâm sở Tư này nhẹ nhàng, cho nên các ngài không kết nghiệp thiện ác ở trong đó, không kết nghiệp để đi vào luân hồi), nên là tối thắng. Vì vậy đức Phật nói nếu có tạo ra Hữu lậu Hữu vi thì được gọi là Hành thủ uẩn.

Bữa nay mình học bấy nhiêu là đủ rồi, đoạn sau nói về Khổ, Tập, Diệt, Đạo. [Quý vị] đừng xem thường bộ Luận Câu Xá này. Thiện Trang giảng, do [quý vị] chưa đủ nền tảng nên mới đầu học ngán vậy đó. Nhưng thực ra toàn những điều tuyệt vời, những điều phải nói là toàn đãi món ăn ngon, món ăn chất lượng. Giảng điều gì cũng chi tiết, đầy đủ, càng học thấy bộ Luận Câu Xá này càng hay. Mà nền tảng mình phải đủ thì mình mới thấy hay, còn không thì mình vô học cứ trơ trơ. Quý vị thông cảm, mới đầu học, do mình chưa đủ nền tảng nên học cứ trơ trơ, vì bộ Luận này ngài Thế Thân (Thiên Thân) viết rất chuẩn, viết ngôn ngữ cao chứ không viết theo ngôn ngữ cho người mới nhập môn. Cho nên mới vô là quất cho khó rồi, nhưng càng học về sau thì càng dễ, càng rõ ràng, càng chi tiết. Vì vậy Thiện Trang mới chọn bộ Luận Câu Xá này, chứ không là Thiện Trang chọn bộ khác rồi.

Nhưng để học được bộ này thì mình phải có nền tảng, vì vậy trong thời gian qua Thiện trang đã cấp cho quý vị nền tảng về A Tỳ Đàm, nền tảng từ kinh. Để quý vị có nền tảng rồi, bây giờ quý vị học Hành uẩn này thì rõ ràng, sáng lắm. Học Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức rõ rồi. Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức [mà] rõ thì mới phá Thân kiến được. Vì Thân kiến là cho sắc này là ta, có ta ở trong sắc đó, nó có trong ta. Tưởng cũng vậy, cũng có ta trong Tưởng, Tưởng đó là ta. Cứ cho như vậy là dính hết, Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức là dính hết. Mình phải hiểu Sắc là gì, Thọ là gì, Tưởng là gì, rồi mình tách ra, tách Ngã ra. Ngã kiến bay ra khỏi thì mới phá được Thân kiến.

Mà muốn được như vậy, ngoài hiểu ra thì phải tu tập từ từ. Nhưng cũng không sao đâu, cứ cắm đầu học đi, học đến lúc nào đó bùng nổ ra. Giống như nhóm lửa, quý vị cứ để lửa và củi đầy đủ, một hồi nó bùng lên là cháy. Đừng lo, nếu chưa làm được thì cứ từ từ mình giảm nhẹ. Quý vị tu bất cứ đề mục Thiền nào hoặc tu niệm Phật, tu [Pháp môn] gì cũng mạnh hết, và từ đó Phiền não bớt. Thiện Trang nhờ học bộ này nên Thiện Trang đối trị được nhiều Phiền não lắm. Thiện Trang thấy được lợi ích, và hy vọng quý vị cũng cảm nhận được như vậy.

Thời gian hôm nay cũng hết rồi, hẹn quý vị bữa khác. Mời quý vị chúng ta cùng hồi hướng.

“Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn

Pháp môn vô lượng thệ nguyện học

Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành”.

“Nguyện đem công đức này

Hướng về khắp tất cả

Đệ tử cùng chúng sanh

Đều trọn thành Phật đạo”.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Nam Mô A Mi Đà Phật!

Giảng Ký A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận - Bài 25: Phẩm 1 - Phân Biệt Giới - Buổi 25

Giảng giải: Thầy Thích Thiện Trang

Giảng ngày: 08.01.2025

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

Nam Mô A Mi Đà Phật!

Kính chào toàn thể quý vị đồng tu! Hôm nay là thứ Tư, chúng ta gặp nhau trong loạt bài chia sẻ về A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận (Luận Câu Xá). Hôm nay là bài thứ 25. Nội dung ở đây chúng ta học ba phần, một là phần từ trong Đại tạng kinh của Nam truyền và của Bắc truyền, chủ yếu là Kinh A Hàm và Kinh Nikaya. Đó là nội dung thứ nhất. Nội dung thứ hai là chúng ta học phần A Tỳ Đàm (Vi Diệu Pháp) hay còn gọi là Thắng pháp của Phật giáo Nam truyền. Phần thứ ba là chúng ta học Luận Câu Xá của Bắc truyền. Hai nội dung này tương tự nhau. Chúng ta đem ba nội dung này gộp làm một để chúng ta học, để có nền tảng. Học một bộ thôi là đủ để tu tập luôn cho những người muốn tu tất cả các Pháp môn. Vì đây là nền tảng căn bản về Duy Thức Học, về các pháp chi tiết nhất mà chúng ta có thể học được. Cho nên Thiện Trang cố gắng chia sẻ như vậy, quý vị nghe qua 24 bài rồi thì chắc quý vị cũng sẽ thấy có nhiều sự lợi ích.

Có một số đồng tu nói: từ khi nghe được bộ này thì bây giờ cảm thấy tu rất nhẹ nhàng, khỏe, không có gì khó khăn, thấy sự an lạc. Còn hồi xưa tu cảm thấy có rất nhiều áp lực, mệt mỏi, rất căng thẳng, bởi vì thấy điều gì cũng không làm được. Bây giờ học bộ này, thứ nhất là thấy tiêu chuẩn để vào Thánh nhân dễ hơn. Ví dụ như chúng ta thấy tiêu chuẩn để vào Sơ quả dễ hơn, hoặc cho dù chưa vào Sơ quả thì mình cũng có những địa vị đằng trước đó dễ hơn. Rồi những Tâm sở, học kỹ thì chúng ta thấy chúng sanh tất nhiên là có Phiền não thôi, chứ mình là phàm phu [làm sao] mình không có Phiền não. Cho nên nói mình không có Phiền não [thì] mình làm không được, nhưng mình ít Phiền não là được rồi. Tại vì A la hán hoặc Tam quả A na hàm thì mới hết được rất nhiều Phiền não. Còn chúng ta phàm phu, tất nhiên phiền não là bình thường, quan trọng là nhận diện Phiền não để làm giảm bớt mỗi ngày. Và Chánh niệm tức là mình phải quán được Tứ niệm xứ để chúng ta tu tập. Như vậy theo thời gian thì Phiền não [của] mình bớt, tự nhiên bất chợt ngày nào đó chúng ta sẽ vào được dòng Thánh.

Hôm nay đầu tiên, [để] an ủi quý vị cũng như Thiện Trang, chúng ta giới thiệu một đoạn kinh văn như sau:

Hai Hạng Người Khó Được

Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ Đà, nước Xá Vệ. Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các Tỳ kheo:

“Có hai hạng người xuất hiện [ở] thế gian, rất khó gặp được. Hai hạng người ấy là ai? Người hay thuyết pháp xuất hiện ở thế gian, thật là khó gặp được (điều này là Thiện Trang an ủi Thiện Trang. Thứ nhất là người hay thuyết pháp xuất hiện ở thế gian, thật là khó gặp được); người hay nghe pháp, thọ trì phụng hành, thật là khó gặp được. Tỳ kheo, đó là hai hạng người xuất hiện thế gian, thật khó gặp được.

Cho nên, này các Tỳ kheo, hãy học thuyết pháp. Hãy học nghe pháp. Như vậy, này các Tỳ kheo, hãy học điều này".

Các Tỳ kheo sau khi nghe những gì đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

(Kinh Số 10 – Phẩm Khuyến Thỉnh – Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Quý vị thấy [hai hạng người] ở đây: Một là những người hay thuyết pháp, hai là người hay nghe pháp, thọ trì phụng hành, thật là khó gặp được. Điều này tuyệt vời đúng không? [Đây là] hai [hạng] người khó được. Chúng ta rất may mắn, chúng ta là những người thích nghe pháp, chúng ta là những người cũng thích giảng pháp, chia sẻ pháp. Đó là những hạng người khó gặp được.

Ở đây không có nói, nhưng trong kinh cũng có chỗ nói (Thiện Trang không nhớ là ở đâu), đức Phật nói những người thường thâm nhập trong kinh, coi kinh, nghe kinh, giảng kinh, thì con đường vào được dòng Thánh của họ gần [rồi]. Nói cách khác, cơ hội để mình ra khỏi sanh tử rất gần. Quý vị thấy rất may mắn cho chúng ta, chúng ta vào được, hạng người này thì khó được. [Quý vị hãy] cố gắng! Chúc mừng quý vị!

Thứ hai là một đoạn khai thị về Vô thường. Thiện Trang thôi không khai thị, để đức Phật khai thị hay hơn. Mời quý vị xem.

Khai Thị Về Vô Thường

Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ Đà (vườn của Trưởng giả Cấp Cô Độc và rừng cây của Thái tử Kỳ Đà), nước Xá Vệ. Bấy giờ, Tôn giả A Nan đi đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân rồi đứng qua một bên. Sau đó không lâu, lại lấy hai tay sờ chân Như Lai, rồi dùng miệng hôn lên chân Như Lai, mà nói như vầy: "Thân thể của đấng Thiên Tôn vì sao thế này? Thân nhăn quá vậy! Thân Như Lai không như xưa". Đoạn này nói về ngài Tôn giả A Nan là thị giả đến đảnh lễ [đức Phật]. Theo nghi thức từ thời Ấn Độ, đảnh lễ là chúng ta dùng hai tay úp xuống, sờ lên chân của Như Lai (đức Phật Thích Ca Mâu Ni). Ngài cũng rất cung kính, dùng miệng hôn lên chân của Như Lai. Nhưng ngài phát hiện ra rằng: thân thể của đức Phật vì sao thế này? Thân nhăn quá vậy, thân Như Lai không như xưa.

Đức Thế Tôn bảo: "Thật vậy, A Nan! Như những gì ông nói. Nay thân Như Lai, da thịt đã nhăn, thân thể hiện tại không như xưa. Sở dĩ như vậy là vì: phàm có thân thể là bị bệnh thúc ép. Đáng bệnh, chúng sanh bị bệnh vây khốn; đáng chết, chúng sanh bị chết bức bách. Nay Như Lai tuổi đã suy vi, đã hơn 80".

Đoạn này nói một điều là ngay cả đức Phật [cũng không tránh được]. Chúng ta học Đại thừa, ăn rồi mình cứ tưởng thân [Như Lai] là kim cang bất hoại v.v… nhưng thực tế không phải. Thiện Trang muốn dẫn cho quý vị thấy rằng, ngay cả đức Phật vào thời hiện tại (thời chúng ta) hoặc 3. năm trước, thì Ngài cũng có nỗi [khổ] thân thể già và bệnh. Đây muốn nói về già, bữa nào Thiện Trang sẽ dẫn cho quý vị [về] bệnh.

Điều này có nhiều người sẽ thắc mắc rằng: trong kinh nói thân Như Lai [là] kim cang bất hoại thân là sao? Có điều đó! Thực ra điều này cũng có lý, trong kinh nói là tùy thời. Ví dụ thời của đức Phật sau này (đức Phật Di Lặc), lúc đó tuổi thọ loài người ở trên nhân gian chúng ta là 80. tuổi. Với tuổi thọ thời đó, người dân thời đó cũng không có các bệnh, thì thân Như Lai quả thật là không bệnh. Do thân Như Lai (đức Phật Thích Ca) ra đời vào lúc tuổi thọ loài người có 100 tuổi thôi. Cho nên với thân thể vật chất giống như chúng sanh, cũng từ cha mẹ sanh ra, từ vật chất ăn uống, v.v… cho nên không khác, cũng phải chịu những nỗi khổ như chúng ta.

Ở đây để thấy chúng ta học kinh điển Đại thừa là không có trái, kinh điển Đại thừa nói đúng rồi, thân Như Lai là như vậy, nhưng ở Thế giới khác, ở thời kỳ khác. Còn thời kỳ này không được như thế. Quý vị phải hiểu điều này, nhiều khi mình không hiểu, mình học rồi mình cứ chấp trước. Do những người nói thân không bệnh, cả đời không bệnh, v.v… Đó là những người chỉ học kinh điển Đại thừa, không học hết giáo lý A Tỳ Đàm, không học hết Kinh tạng Nikaya và Kinh A Hàm. Cho nên đem tiêu chuẩn ở Thế giới khác, ví dụ như Thế giới Tây Phương Cực Lạc “thanh hư chi thân, vô cực chi thể”, hoặc ở trong thời các đức Phật khác, [áp vào]. Nên nhớ là tùy thời đức Phật, đức Phật ra đời trong thời kỳ nào thì đoạn này cũng có nói sơ sơ.

Ngài A Nan nghe những lời này, buồn khóc nghẹn ngào không tự nén được lời liền nói lời này: "Than ôi! Sự già đã đến đây rồi"! Tức là đức Phật lúc này đã 80 tuổi, Ngài chuẩn bị nhập Niết Bàn cho nên thân thể thực sự là không tốt.

Bấy giờ, đã đến giờ, đức Thế Tôn khoác y mang bát vào thành Xá Vệ khất thực. Đức Thế Tôn đi khất thực, lần hồi đến cung vua Ba Tư Nặc. Trong lúc đó, trước cửa của vua Ba Tư Nặc có vài mươi chiếc xe hư cũ bị bỏ một bên. Tôn giả A Nan thấy những cỗ xe bị vất ở một bên như vậy, liền bạch đức Thế Tôn: "Đây là những chiếc xe của vua Ba Tư Nặc. Ngày xưa, lúc mới làm thật là tinh xảo, nhưng ngày nay trông chúng cũng như màu gạch đá".

Đức Thế Tôn bảo: "Thật vậy, A Nan! Như những gì ngươi đã nói. Những chiếc xe như đang được thấy đây, xưa kia thật là tinh xảo, làm bằng vàng bạc. Ngày nay đã hư hỏng, không thể dùng được nữa. Vật bên ngoài còn hư hoại như vậy, huống chi là bên trong".

Đây là khai thị về Vô thường. Ngay cả những vật như những chiếc xe, xe ngày xưa không phải như xe ô tô bây giờ, chỉ là những cỗ xe ngựa nhưng làm bằng vàng, bằng bạc, v.v… rất là tốt. Vì thời xưa vàng bạc rất nhiều, nhưng rồi cũng vứt bỏ vì cũ kỹ. Những vật ngoài còn như thế, huống chi là bên trong. Tức là bên trong cơ thể chúng ta thì tất nhiên phải có những nỗi khổ của già, bệnh, chết. Điều đó là không thể tránh khỏi.

Trong Kinh A Hàm và Kinh Nikaya, quý vị thấy cuối cuộc đời đức Phật cũng có những bệnh. Cho nên đừng có thần thánh hóa quá, thần thánh hóa không đúng vào thời kỳ này. Thời kỳ này nghiệp chúng ta nặng hơn, tuổi thọ loài người bây giờ giảm hơn nữa, thì chắc chắn chúng ta không thể nào tránh được. Quý vị có tu giỏi cỡ nào, trừ khi phước báu quý vị lớn. Phước báu của quý vị lớn mới không bị bệnh thôi, còn phước báu của quý vị thiếu chút là bị bệnh. Ở trên đời, quý vị nên nhớ Chuyển Vương Thánh Vương mới không bệnh, mà Chuyển Luân Thánh Vương không ra đời vào thời kỳ này. Nên nhớ là vậy! Cho nên là không có đâu.

Chúng ta phải hiểu như vậy, đừng ảo tưởng, học Đại thừa rồi ảo tưởng là tôi tu Bồ tát, “Bồ tát niên niên thập bát”. Đó là Bồ tát thật. Đúng! Bồ tát thật thì tuổi nào cũng là tuổi 18. Nhưng đó là ở Thế giới khác, hoặc Thế giới này vào thời kỳ khác. Còn ở Thế giới hiện nay chúng ta vào thời này thì không có chuyện đó, để quý vị thấy cho dù vị nào đó tu có tốt cỡ nào, mai mốt mà lỡ đau bệnh thì quý vị cũng không thoái tâm. Chứ không nhiều đồng tu do học không đủ, không hiểu [rồi] bị thoái tâm. Và chính những người giảng cũng vậy, cứ tưởng là mình sẽ làm được nhưng cuối cùng không làm được đâu. Bởi vì thực tế không phải như vậy, đức Phật còn không làm được mà.

Bấy giờ, đức Thế Tôn liền nói kệ này:

Ôi! Già, bệnh, chết này,

Hoại người sắc cực thịnh.

Lúc đầu tâm hoan lạc,

Nay bị chết bức bách.

Dù tuổi thọ trăm năm

Đều qui về cái chết.

Không ai thoát khổ này;

Hết thảy về đường này.

Những gì có trong thân,

Bị chết rượt đuổi đi.

Bốn đại ở bên ngoài

Đều quay về gốc không.

Cho nên cầu không chết,

Chỉ có về Niết Bàn;

Nơi không chết không sinh

Đều không các hành này.

Nghĩa là gì? Chúng ta chỉ có một con đường thoát khỏi thôi, gọi là con đường bất tử. Đó là con đường đi vào Niết Bàn, hay chúng ta nói nhập Niết Bàn, [cũng] chính là nói con đường bất tử, con đường để làm chủ sanh, già, bệnh, chết. Đó là con đường tu để ra khỏi sanh tử. Con đường để chúng ta thoát sanh tử, không cách gì khác chính là học Phật pháp, tu theo Phật pháp. Chỉ cần vào địa vị A la hán là hết, từ A la hán trở lên là hết sanh tử.

Tuy nhiên nếu chúng ta không làm được địa vị đó, thì ít nhất quý vị cũng tu để làm sao đến Sơ quả Tu đà hoàn. Sơ quả Tu đà hoàn còn tối đa bảy đời nữa thôi [là chứng A la hán]. Mà Sơ quả Tu đà hoàn thật ra còn nhiều bậc lắm, còn bậc dưới nữa, ví dụ như Tùy tín hành v.v… Hoặc là chúng ta thấy còn có bậc thấp hơn nữa, quý vị chỉ cần tới Nhẫn vị trong Tứ gia Hạnh vị, chưa tới Sơ quả Tu đà hoàn, thì quý vị không đọa ác đạo nữa rồi, chỉ có lên cõi Trời, cõi Người và đường thiện đường lành trong cõi A tu la. Thiện Trang xin nhắc lại, ngoài cõi Trời, cõi Người, còn có đường thiện đường lành trong cõi A tu la. Vì trong kinh đức Phật nói trong cõi A tu la có đường lành đường thiện, và trong cõi A tu la cũng có đường ác.

Cho nên phải nói rõ, chứ không là chúng ta sẽ mâu thuẫn với một bộ kinh nói về cha của vua A Xà Thế. Sau khi bị vua A Xà Thế trói chân, cho người cắt chân v.v… thì sau khi [vua cha] chết, mặc dù đã chứng Sơ quả Tu đà hoàn, nhưng vẫn sanh vào làm loài Dạ xoa của trời Tứ Thiên Vương. Nghe như vậy thì người ta tưởng ông bị đọa ác đạo, nhưng không phải. Dạ xoa thuộc thống lĩnh của Tứ Thiên Vương vẫn là thiện đạo, vẫn là con đường thiện, cho nên vẫn được tính là sanh vào đường thiện. Nên nhớ như vậy, do sự sân một chút mà sanh vào cõi đó. Cõi đó cũng tính là A tu la, nhưng A tu la của đường lành. Chứ không thì chúng ta lại nghĩ tại sao kỳ vậy? [Sơ quả] Tu đà hoàn không đọa ác đạo mà sao sanh làm Dạ xoa.

Quý vị coi trong Kinh Nikaya có câu chuyện đó, chúng ta phải hiểu là đức Phật có nói là: Trong các cõi A tu la, giống như Dạ xoa, cũng có đường lành, không phải A tu la nào cũng ác đâu, cho nên có lành có thiện và có ác ở trong đó. Nên là mình phải hiểu, học kinh phải học cho rốt ráo. Không học rốt ráo, học giữa chừng [rồi] nghi điều này, nghi điều kia, rồi nói đức Phật nói mâu thuẫn. Không! Đức Phật không bao giờ nói mâu thuẫn. Chỉ có những người học chưa kỹ, những người học không tới mới [thấy] mâu thuẫn thôi.

Chúng ta thấy đoạn này là đức Phật khai thị về Vô thường.

Bấy giờ, đức Thế Tôn liền tới chỗ vua Ba Tư Nặc. Vua Ba Tư Nặc bày biện đồ ăn thức uống cúng dường Thế Tôn. Thấy đức Thế Tôn đã ăn xong, vua liền lấy một ghế nhỏ ngồi trước Như Lai, bạch đức Thế Tôn: “Sao vậy, Thế Tôn, hình thể của chư Phật đều là kim cương, mà cũng phải chịu già, bệnh, chết sao?”

Đây là chúng ta rất thắc mắc đúng không ạ? Chính vua Ba Tư Nặc hỏi cho chúng ta: “Hình thể của chư Phật đều là kim cương, mà cũng phải chịu già, bệnh, chết sao?”

Đức Thế Tôn bảo: “Thật vậy, Đại vương, như lời Đại vương. Như Lai cũng phải có sinh, già, bệnh, chết. Nay Ta cũng là người, cha tên Chân Tịnh, mẹ tên Ma Da, thuộc dòng Chuyển luân Thánh vương”.

Có nghĩa là đức Phật giải thích là tại vì Ngài cũng là sanh ra ở cõi Người. Ở đây giải thích rõ, [có] chỗ khác giải thích rõ hơn. Như lúc nãy Thiện Trang nói, Ngài cũng là con người, có cha [tên] là Chân Tịnh (vua Tịnh Phạn), mẹ [tên] là Ma Da. Cho nên là dù có thuộc dòng Chuyển luân Thánh vương đi chăng nữa (thuộc dòng thôi, chứ Ngài không phải là Chuyển Luân Thánh Vương, vì Ngài đã xuất gia thành Phật), cho nên Ngài cũng chịu nỗi sinh, già, bệnh, chết.

Chúng ta nghe cho kỹ, đây là lời Phật nha: “Như Lai cũng phải có sinh, già, bệnh, chết. Nay Ta cũng là người, cha tên Chân Tịnh, mẹ tên Ma Da, thuộc dòng Chuyển luân Thánh vương”. Cho nên [Ngài cũng] là người như mình thôi, mình phải hiểu. Còn bây giờ quý vị muốn [không sinh, già, bệnh, chết, thì] quý vị về Thế giới khác, về Tây Phương Cực Lạc đi, thì được thân rất tuyệt vời. Hoặc là quý vị sanh vào thời khác nha, [chứ] thời này không được [như vậy]. Cho nên chúng ta phải chán ngán mà rời khỏi Ta Bà, rời khỏi Thế giới này.

Bấy giờ, đức Thế Tôn liền nói kệ này:

Phật hiện giữa loài người,

Cha tên là Chân Tịnh,

Mẹ tên Cực Thanh Diệu,

Dòng sát lợi quyền quý.

Đường chết thật là khốn

Đều không xét tôn ti.

Chư Phật còn không khỏi,

Huống chi lại phàm phu.

Quý vị nhớ nha! Đức Phật nói: “Chư Phật còn không khỏi”, cuối cùng cũng không thoát được nạn đó, “huống chi lại phàm phu”.

Ở trong một bộ kinh khác, đức Phật có nói là có nhiều sức mạnh, có đem ra so sánh nhiều sức mạnh, lúc nào đó Thiện Trang đem đoạn trích đó ra, nhưng [hôm nay] Thiện Trang nói đại ý. Mới đầu là lấy sức mạnh của mấy con voi, một hồi tới sức mạnh gì đó, v.v… dần dần lấy một sức mạnh rất là mạnh, đó là sức mạnh của Bích chi phật, nào là Chuyển Luân Thánh Vương, một hồi tới sức mạnh của đức Phật. Đức Phật (Như Lai) có thể dùng sức mạnh của Ngài, để đưa một tảng đá to lên đến trời Phạm Thiên. Và Ngài chỉ cần cho một phát là tảng đá đó lại rớt xuống cõi Nam Diêm Phù Đề, người ta sợ quá mà né ra, nhưng Ngài có thể lấy tay ra đỡ. Và Ngài nói là tảng đá lớn đó, giả sử có người ném từ trời Phạm Thiên, và nó rơi một cách bình thường theo tốc độ ném đó, thì sẽ cần thời gian 12 năm mới tới cõi Nam Thiệm Bộ Châu của chúng ta, tức là tới Trái đất của chúng ta.

Quý vị thấy rất khoa học đúng không ạ? Đức Phật rất khoa học luôn. Tức là nếu quý vị lên cõi trời Phạm Thiên, ở đâu đó mình không biết, ở trên cao cỡ nào, nhưng quý vị ném một hòn đá xuống (tảng đá lớn), bay với vận tốc thế nào đó, mà phải 12 năm sau mới tới được cõi Nam Diêm Phù Đề. Cho nên chúng ta thấy rất là khoa học. Khoa học bây giờ nói: Ánh sáng chiếu từ Mặt trời đến Trái đất hơn 8 phút, [là] 8 phút 32 giây thì phải.

Quý vị thấy một hòn đá mà ném từ cõi trời Phạm Thiên, tức là từ trời Phạm Chúng, trời Phạm Phụ và trời Đại Phạm (ba tầng trời Sơ thiền, [là] một tầng trời thôi, nhưng ba phước báo khác nhau), ném một hòn đá xuống, mà tới Trái đất là hết 12 năm. Vậy biết bao giờ tới? Nhưng dù sao 12 năm thì mình cũng còn hy vọng, máy bay bay một hồi cũng tới được. Còn không thì không có hy vọng, bay không tới được. Cho nên chúng ta thấy [đức Phật nói điều] đó rất khoa học. Thiện Trang thấy là có rất nhiều kiến thức khoa học nằm ngay trong Kinh A Hàm và Kinh Nikaya, chứ không cần phải cao siêu gì đâu. Kinh Đại thừa tất nhiên là càng khoa học hơn nữa.

Cho nên ở đây nói là đức Phật còn như vậy, không có xét tôn ti, tôn quý hay là ti tiện gì hết, mà chư Phật còn không khỏi, huống chi là phàm phu. Và có rất nhiều sức mạnh, trong đoạn vừa rồi đức Phật nói có một sức mạnh, mạnh hơn sức mạnh của Như Lai, đó là sức mạnh của Vô thường. Và chính vào đêm nay, đức Như Lai bị sức mạnh đó [mà] phải nhập Niết Bàn. Quý vị nhớ như vậy!

Cho nên là chúng ta ráng tu thôi, không có cách nào thoát khỏi sanh tử, thoát khỏi cái chết đâu, trước sau gì cũng chết thôi. Cho nên nhớ thường niệm Vô thường thì sẽ mau thành Phật đạo, mau ra khỏi sanh tử. Quý vị cứ nhớ được [đoạn kinh] này. Trong nhiều bài pháp đức Phật nói là người mà thường nhớ Vô thường, thường niệm Vô thường, tâm thường mong ra khỏi sanh tử. Và do nhớ Vô thường nhiều quá, nên dần dần mình chứng đạo lúc nào đó không biết.

Bấy giờ, đức Thế Tôn nói kệ này cho vua Ba Tư Nặc:

Tế tự: tế lửa nhất;

Thi thơ: tụng tối tôn;

Nhân gian: vua là quý;

Các sông: biển là đầu;

Các sao: trăng trên hết;

Ánh sáng: mặt trời nhất.

Tám phương, trên, dưới, giữa

Nơi thế giới vận hành,

Trời cùng người thế gian:

Như Lai là tối tôn

Muốn cầu phước lộc kia

Hãy cúng dường Tam Phật.

Tam Phật tức là Tam Phật đà, mà do ngắn quá. Tức là ở đây nói là ở trong tế tự, đàn cúng tế, thì thờ lửa là nhất; trong thi thơ thì kệ tụng là nhất; trong nhân gian thì vua là nhất; trong các sông thì biển là nhất; trong các sao thì trăng là nhất; trong các [loại] ánh sáng thì mặt trời nhất; trong tám phương thế giới vận hành, ở trong người thì Như Lai (đức Phật) là nhất. Chúng ta muốn cầu phước lộc thì hãy cúng dường đức Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ này rồi, từ chỗ ngồi đứng dậy mà đi, trở về Tinh xá Kỳ Hoàn, đến chỗ ngồi mà ngồi.

Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các Tỳ kheo (đoạn này là khai thị tu hành đây). "Có bốn pháp được người thế gian ái kính. Thế nào là bốn? (Chúng ta có bốn pháp được ái kính, chúng ta thích đó là gì?) “Tuổi trẻ tráng niên được người thế gian ái kính (điều này rõ ràng, ai chả thích trẻ và khỏe mạnh); không có bệnh đau được người ái kính (điều này ai cũng thích đúng không ạ?); tuổi thọ được người ái kính (ai cũng muốn sống lâu); ân ái tụ hợp được người ái kính (điều này cũng rõ ràng). Tỳ kheo, đó gọi là có bốn pháp được mọi người thế gian ái kính. Tất nhiên ái kính thì sẽ có bốn pháp ngược lại.

Lại nữa Tỳ kheo, lại có bốn pháp không được người thế gian ái kính. Thế nào là bốn? Tỳ kheo nên biết, tuổi trẻ tráng niên đến lúc già bệnh, người đời không thích (không thích nhưng cuối cùng cũng tới); người không bệnh sau lại mắc bệnh, người đời không thích (rõ ràng không bệnh nhưng cuối cùng cũng bệnh. Dù không thích nhưng vẫn bị); được tuổi thọ mà sau lại mạng chung, người đời không thích (ai cũng muốn sống lâu nhưng cuối cùng cũng chết); ân ái hội hợp sau lại chia lìa. Đó là những điều người đời không thích. Tỳ kheo, đó gọi là có bốn pháp cùng đời xoay chuyển. Chư thiên, người đời cho đến Chuyển luân Thánh vương, chư Phật, Thế Tôn cùng có pháp này (tóm lại là không có ai thoát hết, trong vòng sanh tử, trong vòng luân hồi không có ai thoát. Ngay cả đức Phật, Ngài thành Phật rồi nhưng cuối cùng phải nhập Niết Bàn). Tỳ kheo, đó là thế gian có bốn pháp này cùng đời xoay chuyển. Nếu không biết bốn pháp này, phải chịu lưu chuyển trong sinh tử, xoay tròn trong năm đường (bây giờ có nói thêm bốn pháp nữa, mở ra cho chúng ta).

Bài kinh này quý vị hiểu ở trên là nói về Khổ đế, còn bây giờ là nói về Đạo đế, con đường ra khỏi sanh tử. Khổ đế là sự thật về khổ, là ở thế gian này không có gì ngon đâu. [Còn] bây giờ giải quyết cho chúng ta, [nói về] con đường để thoát khỏi khổ, ở đây nói:

Nếu không biết bốn pháp này, phải chịu lưu chuyển trong sinh tử, xoay tròn trong năm đường (nếu mình biết điều này thì mình thoát ra được). Thế nào là bốn? Giới Thánh hiền, Tam muội Thánh hiền, trí tuệ Thánh hiền, giải thoát Thánh hiền. Như vậy mình phải có Giới, Giới Thánh hiền hay nói là Giới của bậc Thánh. Giới của Thánh hiền là Giới của A la hán, Giới của các bậc Hiền như các bậc Hữu học, như Sơ quả đằng trước đó. Rồi Tam muội là Thiền định, Thiền định của bậc Thánh và bậc Hiền. Thánh hiền chúng ta học rồi, mai mốt tới phẩm thứ sáu của Luận Câu Xá, phẩm Hiền Thánh, chúng ta sẽ hiểu Tam muội của Thánh hiền là gì. Chúng ta có một phẩm nữa là phẩm Định. Trí tuệ của Thánh hiền, giải thoát của Thánh hiền, mình có bốn điều đó là mình ra khỏi sanh tử đó.

Tỳ kheo, đó là có bốn pháp này mà ai không giác tri, thì phải thọ nhận bốn pháp trên. Nay Ta cùng các ngươi nhờ giác tri bốn pháp Thánh hiền này mà đoạn gốc sinh tử không còn tái sinh đời sau. Như vậy chúng ta muốn không có tái sinh trong đời sau, không có sanh tử, gọi là con đường bất tử, thì quý vị hãy tu được bốn điều: là Giới, Tam muội (là Thiền định), Huệ và cuối cùng là Giải thoát. Tất nhiên ba điều đầu có [thì] điều thứ tư [giải thoát] sẽ có thôi.

Nay Ta cùng các ngươi nhờ giác tri bốn pháp Thánh hiền này mà đoạn gốc sinh tử không còn tái sinh đời sau. Như nay thân thể Như Lai suy già, phải chịu báo suy hao này. Cho nên, các Tỳ kheo, hãy tìm cầu Niết Bàn vĩnh tịch này, không sinh, không già, không bệnh, không chết; ân ái biệt ly, thường niệm tưởng Biến dịch Vô thường. Các Tỳ kheo, hãy học điều này như vậy". Các Tỳ kheo sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

(Kinh Số 6 Phẩm Bốn Ý Đoạn Thứ 26 – Thiên Bốn Pháp Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Quý vị thấy đoạn này chúng ta chỉ cần nhớ điều gì? Cố gắng nhớ ở đời không có gì là bền chặt lâu dài mãi đâu, nói chung là chán thôi đúng không? Đường nào chúng ta cũng chết, đường nào cũng lên bàn thờ ngồi. Cho nên là ráng tu để sớm ra khỏi sanh tử, chắc chắn không có ai sống mãi được đâu, chắc chắn rồi cũng có ngày phải ra đi.

Hôm bữa Thiện Trang có giới thiệu cho quý vị một điều nữa là ở cõi Nam Thiệm Bộ Châu chúng ta tuy là có kém hơn ở những cõi khác, nhưng [cũng] có những điều thù thắng. Hôm nay Thiện Trang sẽ giới thiệu cho quý vị nghe, để an ủi mình được điều gì [ở cõi này].

Sự Thù Thắng Của Người Cõi Diêm Phù Đề Chúng Ta

Người cõi Diêm Phù Đề có ba điều hơn người Câu Da Ni (Tây Ngưu Hóa Châu) (thật ra là cũng hơn luôn các cõi kia, đây là Thiện Trang lấy đại diện thôi. Tại vì có lúc đức Phật so sánh từng châu lục trong bốn châu, thì có Bắc Cô Lô Châu, Đông Thắng Thần Châu, Tây Ngưu Hóa Châu Và Nam Diêm Phù Đề chúng ta (Nam Thiệm Bộ Châu). Ở đây Thiện Trang chỉ trích một đoạn thôi, đoạn này là so sánh với cõi Tây Ngưu Hóa Châu. Chữ Hóa này không phải là biến hóa, mà là trao đổi hàng hóa), đó là: một, dõng mãnh, nhớ dai, có khả năng tạo nghiệp hành (chúng ta ở cõi này cũng hay lắm, [mình có sự] dõng mãnh, có khả năng nhớ dai, có khả năng tạo nghiệp hành); hai, dõng mãnh, nhớ dai, siêng tu phạm hạnh (cõi này siêng tu phạm hạnh, hay không! Phạm hạnh là gì? Chúng ta có thể nói Phạm hạnh tức là không có dâm dục. Nhưng thật ra Phạm hạnh là hạnh của giải thoát, thì tu rất nhiều [điều]. Cho nên cõi này chúng ta có cái hay hơn cõi Câu Da Ni (cõi Tây Ngưu Hóa Châu); ba, vì dõng mãnh, nhớ dai, nên Phật ra đời ở cõi này.

Quý vị thấy trong bốn châu lục thì cõi Nam Thiệm Bộ Châu được đức Phật ra đời, cho nên mình ở đây cũng may mắn đúng không? Thứ nhất là mình có khả năng dũng mãnh, quý vị thấy người ở thế gian dũng mãnh lắm, không có sợ gì hết. Làm việc ác cũng chẳng sợ, mà làm việc lành cũng chẳng sợ, quý vị thấy đâu có sợ đâu. Có những người làm việc ác đâu có sợ chết, có người làm việc thiện cũng không sợ chết. Ví dụ như quý vị thấy bây giờ có đoàn của Sư Minh Tuệ đó, quý vị thấy [các ngài] đi ở ngoài rừng, ở ngoài bụi cây, v.v… đâu có sợ đâu, [rất] dũng mãnh. Cho nên đây là sự lợi ích.

Và [còn] nhớ dai, có tạo nghiệp lành, những nghiệp tốt lành cũng có ở nơi này. [Ngoài] hai điều đó, còn có một điều thù thằng nữa là đức Phật ra đời ở cõi này. Cho nên chúng ta may mắn, chúng ta được ở cõi này.

Do có ba điều này nên hơn người Câu Da Ni. Người Câu Da Ni có ba điều hơn người Diêm Phù Đề (đây là so sánh với Câu Da Ni), đó là: một, nhiều bò (người Tây Ngưu Hóa Châu ở đó giàu lắm, chữ #ngưu này là bò, ở đó bò nhiều lắm); hai, nhiều dê (cũng được nha, hơn cõi mình đó); ba, nhiều châu ngọc. Do có ba điều này nên hơn người Diêm Phù Đề.

Quý vị có cần ba điều này không? Chắc chắn là không. Nhiều bò, nhiều dê với nhiều châu ngọc làm gì. Họ giàu [bò, dê, châu ngọc] nên đó mới gọi là Tây Ngưu Hóa Châu. Cõi đó lấy gì [trao đổi]? Có hai điều: Một là họ trao đổi hàng hóa thông qua bò. Ai có nhiều bò, ai có nhiều dê thì người đó giàu; và có thứ nữa [là] hóa châu, trao đổi bằng châu ngọc. Nên là cõi đó hơn [cõi này, nhưng] hơn mấy điều này không ngon. Hôm nay Thiện Trang so sánh một châu này thôi, hôm nào đó Thiện Trang sẽ dẫn cho quý vị so sánh với Bắc Cô Lô Châu, thử coi mình với Bắc Cô Lô Châu hơn nhau được gì.

(Trích từ Phẩm Đao Lợi Thiên Kinh Thế Ký – Kinh Trường A Hàm).

Hôm nay Thiện Trang giới thiệu thêm một điều nữa, để chúng ta tu chúng ta [được] yên tâm. Mục tiêu là đưa ra cho quý vị pháp an tâm, để chúng ta yên tâm tu trong Phật đạo. Đó là hôm nay dạy cho quý vị một pháp gọi là không nghèo. Quý vị nghe cho kỹ.

Không Nghèo Nếu Thành Tựu Niềm Tin Bất Hoại

Đây là Thiện Trang đặt tựa đề, chúng ta nghe xem bộ kinh này nói như thế nào.

Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Phật ở trong giảng đường Trùng Các, bên ao Di Hầu tại Tì Xá Li. Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ kheo:

“Thánh Đệ tử nếu thành tựu được bốn bất hoại tịnh, ở giữa loài người không sống cuộc sống nghèo khốn (quý vị thấy không? Quý vị thành tựu được bốn niềm tin bất hoại, thì ở giữa loài người không có sống cuộc sống nghèo khốn đâu, quý vị giàu lắm, yên tâm, đây là đức Phật nói); không bị lạnh rét, xin ăn; mà tự nhiên giàu sang đầy đủ (quý vị nghe điều này ai cũng thích đúng không? Người thế gian muốn không nghèo khổ, không bị lạnh rét, không phải đi xin ăn, mà tự nhiên được giàu sang đầy đủ, thì bữa nay [Thiện Trang] giới thiệu [một] bí quyết, trong kinh nói luôn. Quý vị chỉ cần thành tựu được bốn bất hoại tịnh).

Những gì là bốn? Thành tựu bất hoại tịnh đối với Phật; thành tựu bất hoại tịnh đối với Pháp, Tăng, và Thánh giới. Đoạn này chúng ta nghe hoài, chúng ta thuộc rồi đúng không? Thiện Trang luôn luôn nhấn mạnh điều này. Tức là có bốn niềm tin bất hoại: Niềm tin bất hoại đối với Phật, niềm tin bất hoại đối với Pháp, niềm tin bất hoại đối với Tăng, và niềm tin bất hoại đối với Thánh giới. Nếu quý vị làm như vậy, thì ở đây nói bảo đảm cho quý vị luôn, đức Phật nói là không nghèo, chắc chắn là giàu, giàu sang đầy đủ luôn; không bị lạnh rét, khỏi đi xin ăn, khỏe chưa! Cho nên gia tài trong Phật pháp, mình tu thì tự nhiên mình giàu, quý vị thấy hay không? Điều này chúng ta học hoài rồi. Thật ra quý vị biết, không chỉ là giàu đâu mà còn được Thánh quả, xác định luôn là Thánh quả Tu đà hoàn (một hạng trong Sơ quả Tu đà hoàn).

Tu đà hoàn này theo Chú Giải trong kinh có nói là Độn căn Tu đà hoàn. Có nghĩa đây là một hạng Tu đà hoàn, là Tu đà hoàn độn căn, ghi nhận rằng không đọa vào đường ác, tức là chỉ có cõi Người, cõi Trời và đường thiện trong A tu la. Người đó không còn đọa vào ác đạo, nhưng chưa xác chứng là tối đa bảy lần để thành A la hán. Còn Lợi căn Tu đà hoàn thì còn tối đa bảy đời, còn lợi hơn nữa là Nhất chủng và Gia gia. Nói chung là có mấy bậc Tu đà hoàn, để từ từ Thiện Trang sẽ giới thiệu [cho] quý vị.

Ví dụ như hôm bữa Thiện Trang đã giới thiệu cho quý vị được bốn bậc, đó là: Tùy tín hành, Tùy pháp hành, Thân chứng và Kiến đáo. Đó cũng là Tu đà hoàn. Cho nên Tu đà hoàn, trên thì có Tu đà hoàn mặc định là bảy đời [chứng quả A la hán], có Tu đà hoàn nhanh hơn là Tu đà hoàn một đời, gọi là Nhất chủng; Tu đà hoàn giữa giữa chút nữa là Tu đà hoàn Gia gia, là đời sau sanh vào nhà tôn quý. Như vậy sơ sơ kể được bảy rồi. Bất hoại tịnh này cũng xếp vào một [hạng] Tu đà hoàn nữa, [là] tám. Còn nữa, chưa hết, cứ từ từ chúng ta học, [chia] chẻ quả Tu đà hoàn ra nhiều bậc Tu đà hoàn lắm. Cho nên có rất nhiều bậc Tu đà hoàn, và chúng ta cũng có thể vào một bậc nào đó, ví dụ như bậc này, bậc này là một bậc Tu đà hoàn. Quý vị nói: “Ở đâu nói?”. Chút nữa rồi có, từ từ rồi cũng trích ra, đây là Sơ quả Tu đà hoàn đó, chứ không phải là ở đâu đâu. Cho nên con đường vào Sơ quả Tu đà hoàn, tiêu chuẩn trung bình là bảy đời, còn tối đa bảy đời để thành A la hán ra khỏi sanh tử, đó là phải đoạn ba Kiết sử: Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi.

Điều đó là hơi khó, nghe đến Thân kiến là sợ quá, Nghi, Giới cấm thủ thì được, nhưng Thân kiến khó quá. Ở đây không cần, quý vị đoạn hết Nghi là được rồi, hết nghi đối với Phật, Pháp, Tăng và Thánh giới là đủ rồi. Và bữa nay nói thêm một điều nữa, là quý vị không nghèo. Cho nên gia tài trong này có hết mà không chịu học, không chịu tu, cứ đi lo gì đâu không.

Cho nên, Tỳ kheo phải học như vầy: Ta sẽ thành tựu bất hoại tịnh đối với Phật; sẽ thành tựu bất hoại tịnh đối với Pháp, Tăng, và Thánh giới”.

Phật nói kinh này xong. Các Tỳ kheo sau khi nghe những gì Phật đã dạy, đều hoan hỷ phụng hành.

(Kinh 802. Bất Bần (không nghèo) - Tương Ưng Bất Hoại Tịnh – Kinh Tạp A Hàm).

Có nhiều người nói: “Kinh Tạp A Hàm thì có liên quan gì, có Kinh Nikaya không? Ở đây trong Chú Giải này nói, Kinh này tương đương với Kinh Mahaddhana của Kinh Pāli, chứ không phải là không có bên Pāli đâu nha.

Và Thiện Trang vừa nói là làm sao để vào Sơ quả Tu đà hoàn, có nhiều cách lắm, đây cũng là một cách mà chúng ta học rồi. Chúng ta rất mong vào [được] Sơ quả Tu đà hoàn, cho nên hôm nay Thiện Trang chia chẻ Sơ quả Tu đà hoàn ra, chỉ cho quý vị kỹ từng chi tiết, con đường đầu tiên chính là phá ba điều: Thân kiến, Giới cấm thủ, và Nghi. Con đường thứ hai là hãy thành tựu giùm bốn niềm tin bất hoại.

Và tiêu chuẩn Tăng ở đây, nếu trong tạng kinh thì Tăng là Thánh tăng, là Hiền tăng, toàn là bậc từ Tứ gia hạnh trở lên, chứ còn Tăng phàm phu thì không tính. Nên quý vị cứ yên tâm, không đến nỗi nào đâu, mấy Tăng phàm phu thì khỏi cần tin cũng được. Còn bên Giới luật thì Tăng là Tăng phàm phu, Tỳ kheo thọ giới rồi thì gọi là Tăng. Chúng ta phải hiểu [như vậy].

Vậy hôm nay Thiện Trang tiếp tục giới thiệu một trong nhiều cách để vào Sơ quả Tu đà hoàn, Thiện Trang đánh số hai, vì số một chúng ta học rồi, là phá Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi, một bậc Tu đà hoàn tiêu chuẩn. Hôm nay giới thiệu cho cách hai, ghi số hai là cách hai. Cách hai là:

Một Trong Nhiều Cách Để Vào Sơ Quả Tu Đà Hoàn (2)

Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Phật ở trong vườn [ông] Cấp Cô Độc, rừng cây [Thái tử] Kỳ Đà, tại nước Xá Vệ. Bấy giờ, Tôn giả Xá Lợi Phất đi đến chỗ Tôn giả A Nan, sau khi thăm hỏi khích lệ xong, rồi đứng qua một bên, Tôn giả Xá Lợi Phất nói với Tôn giả A Nan: “Tôi có điều muốn hỏi, Tôn giả có rảnh thì giờ trả lời cho không?”

Bây giờ hai ngài Đại Đệ tử là Xá Lợi Phất và A Nan, hôm bữa có người hỏi Thiện Trang: “Tại sao các Đệ tử khác không được xếp vô trong mười (thập) Đại Đệ tử của Phật?” Xin lỗi quý vị, hôm bữa không biết ai hỏi, Thiện Trang có trả lời hay không thì Thiện Trang không nhớ. Nhưng Thiện Trang xin nói với quý vị, đó là tại vì đời sau tôn vinh lên mười vị Đại Đệ tử đó thôi, chứ thực tế quý vị giở giùm Kinh Tăng Nhất A Hàm ra, mở phẩm đầu tiên, Phẩm Đệ Tử, thì đức Phật kể một loạt các Đệ nhất Đệ tử, đủ các hạnh, nhiều lắm, hạnh này hạnh kia v.v… mỗi người một hạnh. Cho nên không phải mười [vị] đó [thôi] đâu, mà nhiều lắm. Tại vì chúng ta thần tượng mười vị đó, nên chúng ta đưa ra mười vị đó, [là] do người đời sau [đưa ra]. Còn đức Phật không có xác chứng rằng ai là nhất, trong mười người nhất. Mà Ngài chỉ xác chứng là ngài Mục Kiền Liên với ngài Xá Lợi Phất là nhất, rồi ngài Ma Ha Ca Diếp là nhất nữa thôi. Còn mấy [hạnh] kia bao nhiêu người nhất nữa, nhất [hạnh] này, nhất [hạnh] kia.

Quý vị coi Kinh Tăng Nhất A Hàm, phẩm đầu tiên là kể về những Đệ tử đệ nhất bên Tăng, đệ nhất bên Ni, đệ nhất [hạnh] này, đệ nhất [hạnh] kia. Rồi tới nam Cư sĩ nhất [hạnh] này, nhất [hạnh] kia, một loạt dài danh sách mấy trang, rồi tới nữ Cư sĩ nhất này, nhất kia, một loạt nữa, nên rất công bằng. Chúng ta không học, [mình] cứ theo đời sau [nên] mình thắc mắc, học trong kinh thì không thắc mắc đâu.

Bây giờ trở lại, hai vị Tôn giả rất nổi tiếng, là Xá Lợi Phất với A Nan hỏi nhau điều gì?

Tôn giả A Nan bạch Tôn giả Xá Lợi Phất: “Theo ý Tôn giả cứ hỏi, nếu biết tôi sẽ đáp”. Ngài cũng khôn lắm, và trả lời rất hay, ngài nói: “Nếu biết tôi sẽ đáp”. Chứ mình thì [ nói]: “Ngài cứ hỏi đi, tôi sẽ đáp” đúng không? [Ở đây ngài Xá Lợi Phất nói] là nếu biết thì tôi sẽ đáp, còn không biết thì tôi không đáp.

Ngài Xá Lợi Phất hỏi Tôn giả A Nan: “Do đoạn được bao nhiêu pháp, mà Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác, bậc Tri giả, Kiến giả, ký thuyết rằng người kia đắc Tu đà hoàn, không đọa vào pháp đường dữ, quyết định huớng đến chánh giác, chỉ còn bảy lần qua lại trời người, rốt ráo thoát khổ?” Hôm nay [ThiệnTrang] giới thiệu cách hai để vào Tu đà hoàn, Tu đà hoàn này cũng ngon, chỉ còn bảy lần qua lại trời người, rốt ráo thoát khổ. Đây là Tu đà hoàn tiêu chuẩn, tức là trong bao nhiêu bậc Tu đà hoàn, thì có Tu đà hoàn tiêu chuẩn.

Tôn giả A Nan bạch Tôn giả Xá Lợi Phất: “Do đoạn được bốn pháp và thành tựu được bốn pháp mà Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác ký thuyết cho người kia đắc Tu đà hoàn, không còn đọa vào pháp đường dữ, quyết định hướng đến Chánh giác, chỉ còn bảy lần qua lại trời người, mới rốt ráo hết khổ. Những gì là bốn?

Quý vị chắc cũng rất thắc mắc, ở đây có bốn pháp thôi, chúng ta nghe bốn pháp thì chúng ta cũng đoán được bốn pháp đó là những pháp gì. Chắc là bất hoại tịnh đối với Phật, bất hoại tịnh đối với Pháp, bất hoại tịnh đối với Tăng, và bất hoại tịnh đối với Thánh giới. Nếu như vậy là Tu đà hoàn này ngon, dễ vô, chắc bảy lần thôi, không đến nỗi nào. Chúng ta coi phải vậy không?

Thánh đệ tử trụ tâm bất tín đối với Phật đã được đoạn, đã biến tri, ([quý vị] nghe kỹ nha, [ở đây nói] ‘Thánh đệ tử’, tại vì sao? [Vì] vô pháp này là dòng Thánh rồi, nên gọi là Thánh đệ tử luôn. Như ở trên, quý vị thấy Thánh đệ tử này thành tựu được bốn niềm tin, xác định cho quý vị là Thánh luôn, chứ không phải bình thường đâu. Thánh đệ tử trụ tâm bất tín đối với Phật đã được đoạn, có nghĩa là người đó có tâm bình thường bất tín đối với Phật, nhưng điều đó được đoạn rồi, trở thành tín rồi, và đã biến tri, tức là biết rõ ràng, biết rộng rãi rồi. Mục tiêu ở đây Thiện Trang đều tô đậm) thành tựu bất hoại tịnh đối với Phật. Bất tín đối với Pháp, Tăng và ác giới đã được đoạn, đã biến tri, (tóm lại dòng đỏ này) thành tựu bất hoại tịnh đối với Pháp, Tăng, và thành tựu được Thánh giới. Như vậy, do đoạn trừ bốn pháp, và thành tựu bốn pháp mà Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác, bậc Tri giả, Kiến giả, ký thuyết cho người kia đắc Tu đà hoàn, không đọa vào pháp đường dữ, quyết định hướng đến Chánh giác, chỉ còn bảy lần qua lại trời người, mới rốt ráo thoát khổ”.

Quý vị thấy sướng không? Xác định luôn, đây là trong kinh chứ không phải Thiện Trang nói. Trong kinh nói quý vị thành tựu được niềm tin bất hoại đối với Phật, niềm tin bất hoại đối với Pháp, niềm tin bất hoại đối với Tăng [và thành tựu Thánh giới] là vô Tu đà hoàn. Và Tu đà hoàn này là Tu đà hoàn tiêu chuẩn. Tiêu chuẩn là còn bảy lần qua lại trời người. Chúng ta vô tới chưa? Dễ vô không? Chưa vô nhưng thấy dễ rồi, chứ phá Thân kiến thì nhiều người nói khó quá. Thế nào là Thân kiến đã không hiểu rồi, làm sao phá Thân kiến, bữa nay nói [cho quý vị] con đường này dễ hơn.

Cho nên hôm nay, Thiện Trang giới thiệu cách thứ hai để vào Sơ quả Tu đà hoàn. Và hôm nào đó lại giới thiệu cách thứ ba, thứ tư, thứ năm, thứ sáu, thứ bảy gì đó, từ từ rồi chúng ta sẽ học. Toàn là trong kinh, không phải ở đâu hết, cho nên cứ căn cứ vào đây, dễ không? Chứ xưa nay nhiều người học, cứ học tiêu chuẩn quá cao, [là phải phá] Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi. Thân kiến khó quá, Sắc, Thọ, Tưởng Hành, Thức khó quá, làm sao vô nổi. Nhưng ở đây nói chỉ cần niềm tin bất hoại thôi.

Thật ra quý vị nói phá Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi là cao, Tu đà hoàn đó là Tu đà hoàn lợi căn. Còn đây là Tu đà hoàn, trong chỗ khác gọi là độn căn, độn căn nên mới còn bảy đời. Còn Tu đà hoàn kia không đến bảy đời đâu, thông thường có thể vào Gia gia, Nhất chủng, nên sẽ nhanh. Thậm chí họ lên một phát, lên luôn Nhị quả, Tam quả ngay trong đời đó, cho nên có thể họ ngon hơn. Còn ở đây, Tu đà hoàn này hơi bị tệ, nên mới được niềm tin bất hoại đối với Phật, niềm tin bất hoại đối với Pháp, niềm tin bất hoại đối với Tăng. Và ở đây không phải nói niềm tin, mà phải nói rõ là thành tựu được Thánh giới, tức là giữ giới cho được. Quý vị nhớ giữ giới cho được nha! Điều này khó, nói thì dễ, ba điều đầu tiên làm được, nhưng điều cuối cùng là Giới thì không làm được, tức là niềm tin đối với Thánh giới không được. Điều này khó! Cho nên ta phải làm được điều này.

Tôn giả A Nan bạch Tôn giả Xá Lợi Phất: “Đúng vậy, đúng vậy! Do đoạn trừ được bốn pháp, và thành tựu được bốn pháp mà Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác, bậc Tri giả, Kiến giả, ký thuyết cho người kia đắc Tu đà hoàn, không đọa vào pháp đường dữ, quyết định hướng đến Chánh giác, chỉ còn bảy lần qua lại trời người, rốt ráo thoát khổ”.

Sau khi hai vị Chánh sĩ luận bàn xong, đều tùy hỷ từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

(Kinh 812. Xá Lợi Phất (2)84 - Tương Ưng Bất Hoại Tịnh – Kinh Tạp A Hàm).

Và quý vị đừng thắc mắc, ở đây có số 84 chú giải rằng: đây chính là Đại kinh của Pāli, quý vị có thể tìm Kinh Sāriputta là Kinh Xá Lợi Phất, của bên Pāli, có tương ưng hết. Tại vì bản Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh của Nhật Bản [được] làm rất kỹ, khi họ chép lại kinh thì họ cũng tra cứu bên Nikaya, họ ghi chú luôn là tương ưng với kinh nào. Còn nếu không có [kinh] tương ưng, thì họ nói là tìm không ra kinh tương ưng.

Như vậy quý vị yên tâm, có bên Kinh Nikaya, quý vị có thể coi. Dễ chưa? Sau khi giảng một hồi tuyệt vời đúng không? Bây giờ có đồng tu nói là tu Tịnh Độ nữa. Tu Tịnh Độ thì còn ngon nữa, vì sao? Quý vị tu pháp này là quý vị vào Thánh quả, nếu không vào Thánh quả thì quý vị cũng vãng sanh. Còn nếu vào Thánh quả rồi vãng sanh nữa, là càng ngon.

Cho nên con đường dễ đi mà không chịu đi, bây giờ nhớ đến câu trong Kinh Vô Lượng Thọ nói: “Vô cực chi thắng đạo, dị vãng nhi vô nhân”, con đường đạo thù thắng như vậy, dễ đi mà không có người. Không có người, vì sao? Không có ai dạy, vì sao không dạy? Không chịu học. Cho nên Đại tạng kinh dạy rõ ràng, trong Kinh Nikaya cũng có, Kinh A Hàm cũng có, chỉ cần lấy trong đó [ra xài]. Con đường dễ mà, bây giờ ráng tin, cố gắng học pháp đi, để tin đối với Phật một cách rốt ráo, không còn nghi nữa, đoạn được Nghi.

Ở đây có bốn pháp đoạn: là đoạn Nghi và tin trọn vẹn. Ráng tin Phật, ráng tin Pháp, tin Tăng, và thành tựu được Thánh giới (tức là giữ giới), là xong, là vào Sơ quả Tu đà hoàn. Chứ không cần nhiều đâu, chỉ cần tối đa bảy đời nữa thôi là ra khỏi sanh tử, chứng quả A la hán, là ngon đó!

Cho nên ở đây còn dễ hơn Tùy tín hành, thật ra Tùy tín hành với chỗ này là chỗ nào, để bữa nào học hết thì Thiện Trang sẽ tổng kết lại, để coi điều này với Tùy tín hành, Tùy pháp hành nằm ở đâu. Điều này là xác định Tu đà hoàn luôn, [pháp] này cao hơn Tùy tín hành, tại Tùy tín hành nói: Nếu như giữa chừng không chết, thì mới đắc Tu đà hoàn. Còn giữa chừng tuổi thọ hết, thì chưa đắc Tu đà hoàn đời đó, nhưng người đó cũng không đọa ác đạo, điều đó thấp hơn.

Chúng ta thấy không? Điều này cao hơn Tùy tín hành, không phải đơn giản đâu, nhưng dễ tu không? Dễ! Từ đó trở đi Thiện Trang thấy dễ quá mà. Chứ gì đâu vô là đè đầu Thân kiến, Giới cấm thủ, Nghi, đoạn không nổi, thấy khó quá, khó quá, hiểu còn không nổi. Nhưng hôm nay coi tiêu chuẩn này dễ hơn rất nhiều, nên Tùy tín hành cũng dễ, Tùy pháp hành cũng dễ, Thân chứng, Kiến đáo, hoặc ở đây có thêm bất hoại tịnh đối với Phật, bất hoại tịnh đối với Pháp, bất hoại tịnh đối với Tăng và bất hoại tịnh đối với Thánh giới, [điều này] dễ hơn.

Vậy cho nên chúng ta có rất nhiều con đường để vào Sơ quả Tu đà hoàn, chứ không phải một con đường đâu. Chúng ta cứ học cho rõ ràng thì sẽ thấy hoan hỉ, nhẹ nhàng, không có gì khó khăn. Ai tu Tịnh Độ nữa thì ngon quá rồi, đúng là như hổ mọc thêm sừng, hổ mọc thêm cánh, [quý vị] yên tâm. Bữa nay Thiện Trang sẽ giới thiệu, vì hôm bữa Thiện Trang có trích trong A Tỳ Đàm nói là các quả vị Thánh chưa chắc có Thần thông. Hôm nay Thiện Trang trích luôn trong kinh, khỏi phải cãi:

Quả Vị Tu Đà Hoàn Có Thể Chưa Có Thần Thông

(Thiện Trang đặt tựa đề này, và cũng trích từ trong một bộ kinh).

Ngay lúc đó, một Thượng tọa trong chúng Tăng, tên là Quân Đầu Ba Hán đắc Tu đà hoàn, Kiết sử chưa diệt tận, không được Thần túc.

Thiện Trang muốn nói cho quý vị đoạn trích thôi, câu chuyện này dài lắm, thôi không kể, Thiện Trang chỉ trích [đoạn] thôi. Có một người thỉnh chúng Tăng đi thọ thực, nói là [chỉ các vị] A la hán mới đi. Vị này là Quân Đầu Ba Hán, mới đắc Tu đà hoàn thôi, Kiết sử chưa diệt tận, tức là chưa diệt hết được năm Hạ phần Kiết sử và năm Thượng phần Kiết sử. [Vị này] mới [đắc] Tu đà hoàn và không được Thần túc, tức là không có Thần thông. [Quý vị] nhớ nha! Cho nên Tu đà hoàn có thể có, hoặc có thể không có Thần thông. Có thể có hay không là tùy thuộc vào tu Thiền chỉ, chứ không phải Tu đà hoàn là có hai loại Thần thông.

Thiện Trang xin đính chính lại, hồi xưa Thiện Trang giảng theo người ta, có nói là Tu đà hoàn có hai loại Thần thông, nhưng thực tế không phải. Sau này học A Tỳ Đàm, học Luận Câu Xá, học trong kinh [mới] biết là Tu đà hoàn không chắc là có Thần thông hay không, thậm chí A la hán cũng có thể không có Thần thông, nếu không tu Thiền chỉ.

Hôm bữa có đồng tu nói là tu Thiền chỉ khó quá, quán mấy đề mục đó khó quá. Quý vị không tu được thì thôi, quý vị tu Thiền quán. Quý vị học pháp là tu Thiền quán, rồi hằng ngày quán Vô thường, v.v… nghĩ nhớ đời vô thường, rồi nhớ tâm ta đang sân, tâm ta đang si, tâm đang gì đó. Phải cố gắng để quan sát được tâm. Quý vị cứ tu niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, tu theo Thiền quán, thì ngày nào đó quý vị cũng đắc Tu đà hoàn. Đâu cần [Thiền chỉ] đâu, thậm chí nghe một bài pháp mà ngộ ra thì [sẽ] đắc Tu đà hoàn, thậm chí đắc tới Nhị quả, Tam quả.

Cho nên điều đó không quan trọng, nếu như quý vị không tu được Thiền chỉ thì tu Thiền quán cũng được rồi. Nhưng không tu Thiền chỉ thì không có Thần thông, ai đắc Thiền chỉ thì mới có Thần thông được. Theo trong Kinh A Hàm nói là đắc Nhị thiền trở lên [mới] có Thần thông. Cho nên chúng ta không đắc Nhị thiền [thì] không có Thần thông. Vị này không đắc Thần thông, vì ngài cũng là Tu đà hoàn nhưng chưa có Thần túc, tức là chưa có Thần thông.

Thượng tọa này nghĩ thầm: ‘Nay trong đại chúng, ta là hàng Thượng tọa lớn, mà Kiết sử lại chưa dứt, chưa được Thần túc. Ngày mai, ta không được đến trong thành Mãn Phú thọ thực. Song, trong chúng của Như Lai, vị Sa di hạ tọa nhỏ nhất tên là Quân Đầu, người có Thần túc, có đại oai lực, được đến đó thọ thỉnh. Nay ta cũng nên đến kia thọ thỉnh”.

Tức là [vị này] hơi bị quê, [vì] vị Sa di nhỏ tuổi Quân Đầu thì lại có Thần túc ghê gớm lắm, đại oai lực luôn. Trong kinh nói là ngài đến núi Tuyết Sơn, núi Himalaya giặt y, hoặc làm gì thôi mà bao nhiêu chư thiên hộ vệ, [có] Thần thông bay trên trời đã lắm. Vị Sa di nhỏ tuổi mà như vậy, còn vị này là Thượng tọa trong Tăng, đắc Tu đà hoàn rồi nhưng Kiết sử chưa diệt hết, rồi không đắc Thiền chỉ nên không có Thần túc, không có Thần thông gì hết, cho nên hơi quê. Ngày mai đi thọ thực, người ta thỉnh toàn A la hán không [thôi], mà mình không được đi, bây giờ làm sao đi đây? Ngài nghĩ như vậy, đây cũng một suy nghĩ thiếu tự tin (hơi hơi xấu hổ).

Bấy giờ, Thượng tọa dùng tâm thanh tịnh, nơi địa vị Hữu học mà nhận thẻ. Nhận thẻ tức là hồi xưa cứ phát thẻ ra, ai là A la hán thì nhận thẻ. Ngày mai đi thọ thực có cái thẻ, chứ không phải là ai muốn đi thì đi. Tại vì gia chủ mời có bao nhiêu người thì phát bấy nhiêu thẻ đó, phát theo thứ tự là phát cho Thượng tọa trước. Thượng tọa tức là người có tuổi hạ cao nhất (là [tuổi] vào thọ giới Tỳ kheo), có bao nhiêu thẻ thì phát trước. Nhưng ở đây không phải phát như vậy, mà kèm thêm điều kiện: ai là A la hán thì mới được. Mà vị này không phải A la hán thì làm sao được. Cho nên bây giờ ngài nghĩ cách, ngài mới là [địa vị] Hữu học (Hữu Học tức là chưa tới A la hán, Vô học mới là A la hán). Bây giờ làm sao, địa vị Hữu học mà nhận thẻ, ngài nhận như vậy là sai, nên không được.

Lúc đó, đức Thế Tôn, bằng Thiên nhãn thanh tịnh, thấy Quân Đầu Ba Hán đang tại địa vị Hữu học mà nhận thẻ tức thì đạt được Vô học. Có nghĩa là lúc đó do cố gắng nhận thẻ, và nhận thẻ xong là ngài đắc luôn quả A la hán. Cho nên ép bức quá, đôi khi phải khích tướng: Khó quá! Bây giờ mình là Thượng tọa mà thua một vị Sa di, [vị Sa di lại] được nhận thẻ đi dự tiệc ngày mai. Ông gia chủ đó mời, bây giờ mình là Thượng tọa mà mình không đi được [thì] quê. Cho nên thôi, lúc đó dùng tâm thanh tịnh nhận thẻ, và vừa nhận thẻ thì đắc A la hán luôn, từ Tu đà hoàn lên A la hán. Đức Phật thấy như vậy nên mới khen ngợi.

Đức Thế Tôn liền bảo các Tỳ kheo: “Trong Đệ tử của Ta, người nhận thẻ đệ nhất chính là Tỳ kheo Quân Đầu Ba Hán vậy”. Tức là từ địa vị Hữu học, đang mới là [quả Tu đà hoàn] thôi, không có gì hết, mà lúc nhận thẻ thì ngài quán ngài đắc A la hán để được đi, để khỏi quê, và ngài đắc thật luôn. Quý vị thấy không? Cuộc đời đôi khi phải có những gian nan, có những điều gì đó thử thách lớn, nhiều khi bị chấn động một phát rồi đắc đạo. Cho nên quý vị thấy đôi khi có những câu chuyện rất hay, áp bức chút có khi đắc đạo.

(Kinh Số 3 – Phẩm Tu Đà Thứ 30 – Thiên 5 Pháp – Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Quý vị thấy không? Đôi khi tu hành, ‘tu nhất kiếp ngộ nhất thời’, nhiều khi hoàn cảnh bức bách quá mà đắc đạo, nhiều khi hoàn cảnh sung sướng quá mà đắc đạo. Tùy người, có người hoàn cảnh bức bách quá, là do Phiền não nào đó, chúng ta bị Phiền não chấn động. Tại vì vị này mới là Sơ quả Tu đà hoàn nên còn Ngã, lúc đó vì Ngã mà ráng nhận thẻ bằng tâm thanh tịnh, và đắc đạo A la hán. Cho nên đôi khi [còn chấp ngã] cũng tốt. Chứ đừng nói ta vô Ngã rồi trơ trơ ra, cũng không tốt đâu.

Cho nên Phật pháp không biết được đường nào, mình đừng có bi quan, đôi khi hoàn cảnh thuận lợi sẽ đắc đạo, nhưng đôi khi hoàn cảnh nghịch duyên, ép mình là đắc đạo, miễn làm sao đắc đạo thôi, tùy mỗi người. Đó là căn cơ nhiều đời, đức Phật khen đây là Đệ nhất Đệ tử. Người nào thắc mắc đây là Đệ tử thế nào, thì đây là Đệ nhất Đệ tử về nhận thẻ để đi cúng dường, nhận cúng dường Trai tăng, chính là Tỳ kheo Quân Đầu Ba Hán. Bởi vì sao? Vì ngay lúc nhận thẻ thì ngài đắc luôn A la hán. Như vậy đây là trích trong Kinh Tăng Nhất A hàm, rất hay!

Thiện Trang xin giới thiệu thêm một trong nhiều cách để vào Sơ quả Tu đà hoàn lần thứ ba (cách ba). Hôm nay giới thiệu thêm một cách nữa để quý vị coi. Có nhiều cách vào Tu đà hoàn lắm, chứ không phải có bấy nhiêu đó đâu, [không phải] suốt ngày [phải phá] Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi đâu. Đây cũng là trong kinh thôi. Cho nên có nhiều con đường để vào Tu đà hoàn. Hôm nay giới thiệu thêm con đường nữa, hồi nãy là con đường thứ hai, bây giờ con đường thứ ba. Hôm sau Thiện Trang sẽ giới thiệu dần dần, bao giờ hết thì thôi.

Một Trong Nhiều Cách Để Vào Sơ Quả Tu Đà Hoàn (3)

Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Phật trú tại vườn [ông] Cấp Cô Độc, rừng cây [Thái tử] Kỳ Đà, nước Xá Vệ. Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các Tỳ kheo: “Nay, Ta sẽ nói về tụ thiện, các ngươi hãy suy nghĩ kỹ”.

Các Tỳ kheo thưa: “Kính vâng, bạch đức Thế Tôn”.

Các Tỳ kheo vâng theo lời Phật dạy.

Đức Thế Tôn bảo: “Sao gọi pháp ấy là tụ thiện? Đó là năm căn. Thế nào là năm căn? Đó là Tín căn, Tinh tấn căn, Niệm căn, Định căn, Huệ căn. Này Tỳ kheo, đó gọi là có Ngũ căn (năm căn) này. Nếu có Tỳ kheo nào tu hành Ngũ căn, liền thành Tu đà hoàn được pháp bất thối chuyển, ắt thành đạo chí thượng. Tu hành thêm nữa sẽ thành tựu Tư đà hàm, tái sinh đời này một lần rồi dứt sạch biên tế khổ kia. Tiến tới đạo này nữa, sẽ thành tựu A na hàm, không còn tái sinh đời này, liền nhập Bát niết bàn. Chuyển tiến tu hành, diệt tận Hữu lậu, thành tựu Vô lậu, tâm giải thoát, huệ giải thoát, tự thân tác chứng, mà tự an trú, như thật biết rằng, sanh tử đã dứt, phạm hạnh đã lập, việc cần làm đã xong, không còn tái sinh nữa.

Hôm nay [Thiện Trang] giới thiệu cho quý vị một con đường vào Sơ quả Tu đà hoàn dễ nữa. Đó là con đường gì? Đó là con đường quý vị tu giùm Năm căn (hay Ngũ căn). Quý vị nhớ Ngũ căn, Ngũ lực, Thất Bồ đề phần, Bát thánh Đạo phần không ạ?Trong 37 Phẩm trợ đạo, ở đây đức Phật nói là quý vị dùng Năm căn: Tín căn, Tinh tấn căn, Niệm Căn, Định căn, Huệ căn. Mấy điều này chắc ai học Phật pháp lâu thì biết hết rồi. Tín, Tấn, Niệm, Định, Huệ, còn gọi là Ngũ quyền hay là Ngũ căn, trong 37 Phẩm trợ đạo, quý vị tu như vậy thôi.

Ở đây đức Phật nói là: Tỳ kheo nào (thôi mình nói là Đệ tử đi, chứ nói Tỳ kheo thì quý vị nghĩ là người xuất gia không thôi), Đệ tử nào tu được [pháp] đó thì liền thành Tu đà hoàn, được pháp bất thoái chuyển, ắt thành đạo chí thượng. Chắc chắn là thành đạo chí thượng, tức là thành A la hán. Còn nếu tu khá hơn nữa thì thành tựu Tư đà hàm, [tái sanh] một lần nữa. Nếu tu tiến hơn nữa thì thành luôn A na hàm. Cho nên mấy pháp này đều quan trọng hết. Còn tu tốt nữa là thành A la hán nhập Niết Bàn luôn, Phạm hạnh đã lập, sanh tử đã dứt, việc làm cần làm đã làm xong, coi như là hết, không còn gì để làm nữa.

Quý vị thấy con đường này có dễ không? Dễ! Chúng ta có học mấy điều này không? Học hết rồi. Nên là có rất nhiều cách để có thể vào Sơ quả Tu đà hoàn, đừng có bi quan, suốt ngày cứ đè đầu Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi. Thật ra có nhiều con đường để vào, miễn quý vị tu điều nào theo giáo pháp của Phật là vào được. Cho nên mình tu mấy [điều] này thì tự nhiên cũng sẽ dứt trừ được Thân kiến, Giới cấm thủ và Nghi, chứ không phải là mình cứ [nhắm] vào ba điều đó thôi. Cho nên có rất nhiều cách để vào Thánh quả, chứ không phải mình bi quan quá, mình thấy khó quá. Con đường đó khó, nhưng con đường này thì dễ hơn.

Gọi là tụ thiện, chính là năm căn. Vì sao vậy? Vì đây là tụ lớn nhất, là vi diệu trong các tụ (tức là đức Phật khen ngợi tu Ngũ căn này, rất quan trọng). Nếu ai không hành pháp này thì không thành tựu Tu đà hoàn, Tư đà hàm, A na hàm, A la hán, Bích chi phật và Như Lai Chí chơn Đẳng chánh giác. Nếu ai đạt được năm căn này liền có bốn quả, đạo ba thừa. Nói về tụ thiện, năm căn này là trên hết.

Tóm lại ở đây nói là Ngũ căn, [trong đó] Tín là niềm tin thì cực kỳ quan trọng, lúc nào đó chúng ta sẽ học lại mấy điều này, bây giờ chúng ta chỉ giới thiệu thôi. Đồng tu tu lâu năm thì biết rồi, phải tinh tấn, phải ghi nhớ, phải có Định và có Huệ. Tín, Tấn Niệm, Định, Huệ, ở bên A Tỳ Đàm gọi là Ngũ quyền, thì nắm sự quan trọng để vào được Sơ quả cho đến Tứ Thánh quả, thậm chí là thành Phật.

Cho nên, này các Tỳ kheo, hãy tìm cầu phương tiện học những điều này như vậy”.

Các Tỳ kheo sau nghe Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

(Kinh Số 1 Phẩm Thiện Tụ Thứ 32 – Thiên Năm Pháp – Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Vậy quý vị thấy rõ ràng có nhiều con đường để tu, cho nên đâu có khó đâu quý vị. Mấy điều này không khó, vào Sơ quả cũng không khó đâu, mình tu rồi mình thấy tự tin hơn. Và hôm nay Thiện Trang giới thiệu một pháp học nữa trước khi vào phần A Tỳ Đàm, đó là:

Cúng Dường Bậc Nào Được Quả Báo Hiện Tiền?

Điều này Thiện Trang có nói qua ở một bài giảng nào lâu rồi, nhưng Thiện Trang muốn trích dẫn theo kinh để quý vị thấy, chứ còn Thiện Trang nói không thì quý vị không tin.

Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Phật ở trong vườn [ông] Cấp Cô Độc, rừng cây [Thái tử] Kỳ Đà, nước Xá Vệ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các Tỳ kheo: “Có bảy hạng người đáng thờ, đáng kính, là phước điền vô thượng thế gian. Những ai là bảy hạng người? Một là hành Từ, hai là hành Bi, ba là hành Hỷ, bốn là hành Xả, năm là hành Không, sáu là hành Vô tướng, bảy là hành Vô nguyện. Đó gọi là bảy hạng người đáng thờ, đáng kính, là phước điền vô thượng thế gian. Vì sao vậy? Vì có chúng sanh nào hành bảy pháp này thì ở trong hiện pháp được quả báo lớn”.

Bảy pháp này thật ra cũng dễ thôi. Quý vị mà tu được Từ, Bi, Hỷ và Xả, Tứ vô Lượng tâm và tu thêm Không, Vô tướng, Vô nguyện (nhập Không, Vô tướng, Vô nguyện Pháp môn). Thế nào là Không, Vô tướng, Vô nguyện, thì Thiện Trang sẽ giới thiệu sau, chứ bây giờ mà giới thiệu thì nhiều quá, [sẽ làm] quý vị rối. Thiện Trang muốn nói là: nếu quý vị tu được Từ, Bi, Hỷ, Xả, [hoặc] tu một trong mấy [pháp] này thôi, hoặc tu Không, Vô tướng, Vô nguyện thôi, là quý vị trở thành phước điền vô thượng của thế gian, là quý vị ngon lắm đó. Người ta cúng dường quý vị là có phước lắm. Quý vị tu một [pháp] đó thôi đã là như vậy rồi, huống hồ chi nhiều, điều đó rất là tuyệt vời.

Khi ấy, ngài A Nan bạch đức Thế Tôn: “Vì sao không nói Tu đà hoàn, Tư đà hàm, A na hàm, A la hán, Bích chi phật, Phật. Mà lại nói bảy pháp này?”

Sao kì vậy, ngài A Nan thắc mắc tại sao phước điền vô thượng của Thế gian phải là Tu đà hoàn, Tư đà hàm, A na hàm, A la hán, Bích chi phật, và Phật chứ. Những ngài đó mới là ruộng phước điền vô thượng của thế gian chứ, tại sao lại nói bảy hạng người tu mấy pháp kia, [những vị đó] chưa có quả chứng gì hết mà, tại sao ngược vậy? Cho nên không học nhiều khi mình thấy sao kì vậy, mình phải cúng dường cho Phật mới có phước chứ. Ở đây Phật giải thích luôn:

Thế Tôn nói: “Bảy hạng người, hành Từ, v.v, hành của họ cùng với Tu đà hoàn cho đến Phật không giống nhau. Tuy cúng dường Tu đà hoàn cho đến Phật cũng không được báo hiện tiền; nhưng cúng dường bảy hạng người này, ở hiện đời được báo.

Có nghĩa nếu chúng ta cúng dường các bậc Thánh như Tu đà hoàn, Tư đà hàm, A na hàm, A la hán, Bích chi phật và Phật, thì quý vị được quả báo rất lớn, nhưng sẽ trổ ở đời sau, không trổ ở đời này. Còn quý vị muốn [phước báo] trổ đời này, thì quý vị phải cúng cho hàng phàm phu, như người tu Từ, Bi, Hỉ, Xả, tu hành môn Không, tu hành môn Vô tướng, môn Vô nguyện. Quý vị thấy ngược không? Tại vì sao vậy? [Điều này] Thiện Trang giải thích rồi, nếu như quý vị cúng dường cho các vị Thánh Tu đà hoàn trở lên, thì quả báo mình nhận được lớn lắm, mà thân này không kịp trổ, phải đợi đời sau mới trổ, khổ vậy đó! Còn [cúng dường] cho mấy hạng người kia, [họ còn là] phàm phu, thì quả báo nhỏ hơn, không bằng, nên trổ được liền.

Cho nên quý vị đừng khinh thường, cứ toàn đi kiếm cúng dường cho A la hán. Cúng dường A la hán, cúng dường cho Phật v.v... [thì cũng] được, có quả báo, quả báo đời sau rất tốt. Nhưng quý vị đời này muốn đổi mạng, tức là muốn trở thành giàu có, v.v… thì quý vị chịu khó cúng cho phàm phu đi. Điều đó ngược đời như vậy đó. Mà hạng phàm phu nào? Là bảy hạng tu: Từ, Bi, Hỷ, Xả, và Không, Vô tướng, Vô nguyện này, chứ không phải hạng phàm phu bình thường. Nhớ nha quý vị!

Cho nên không học Phật pháp, nhiều khi mình sai lầm. Thiện Trang nghĩ nếu mình có dịp thì cúng cho cả hai, để đời này mình cũng được quả báo ngay, mà đời sau mình cũng được quả báo luôn, cho nên nếu có dịp thì cúng. Tranh thủ người ta chưa vô Sơ quả, mình cúng để mình được quả báo đời này. Mai mốt lỡ người ta vô Sơ quả rồi thì mình được quả báo đời sau thôi. Cho nên đừng có chú trọng mà sai lệch nha, phải hiểu như vậy. Đây là pháp hành đấy.

Ở đây [Thiện Trang] sẵn chia sẻ câu chuyện luôn, tại vì có nhiều người nói phải tu Thiền, v.v… mới có quả báo thành Phật... Nhưng thật tế quý vị coi trong Kinh A Hàm, Kinh Nikaya, những chuyện như tiền thân, chuyện này chuyện kia, người ta chỉ cần tu một hạnh nào đó thì người ta cũng có thể đắc đạo được, chứ không phải tu [nhiều] hạnh đâu. Nhưng tất nhiên Thiền định, các pháp quán Tứ Niệm Xứ quan trọng, đó là chính, còn có các pháp khác [là] hỗ trợ.

Thiện Trang cử câu chuyện tiền thân của đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Vào thời quá khứ, kiếp xa xưa, Ngài là công chúa Mâu Ni, thời đó có đức Phật ra đời hình như tên là Bảo Tạng Như Lai thì phải. Khi đó có một vị Tỳ kheo già rồi, có chỗ khác nói là anh của công chúa Mâu Ni, trong Kinh A Hàm không nhắc đến vai trò hai người đó là bà con như thế nào. Vị Tỳ kheo đó già rồi nên tu Thiền không được, tu định không được, thấy mình già rồi không biết có cách nào để tu không. [Vị Tỳ kheo đó] hỏi đức Phật Bảo Tạng: “Bây giờ con tu không đắc Thiền được nữa rồi, bây giờ có cách nào tu để con có thể thành Phật không?” Đức Phật Bảo Tạng dạy: “Bây giờ ông hãy đi cúng dầu (đèn dầu) cho Phật”.

[Sau đó] hằng ngày vị đó mới đi vô trong thành khất dầu (xin dầu), để thắp đèn cúng dường cho Phật, cúng cho Phật trực tiếp luôn. Công chúa Mâu Ni thì cúng dường rất nhiều. Một ngày nọ, vị Tỳ kheo đó được đức Phật Bảo Tạng thọ ký là: Do công đức cúng dầu đó mà tương lai sau bao nhiêu vô lượng kiếp sau, ông sẽ thành Phật hiệu là Nhiên Đăng (Minh Đăng Quang). Nghe như vậy nên ngài rất mừng, mặt mày tươi tỉnh, sáng suốt, vì ngài được thọ ký là sau này thành Phật rồi mà, cho nên vui lắm. Khi [thấy] như vậy thì công chúa Mâu Ni mới hỏi vị Tỳ kheo già: “Sao hôm nay ngài vui vậy?” Vị Tỳ kheo nói: “Bao lâu nay tôi đi xin dầu cúng dường (vì Tỳ kheo làm gì có dầu, phải đi xin người ta cho thì mới có đem về cúng), giờ được đức Phật Bảo Tạng thọ ký là tương lai sẽ thành Phật Nhiên Đăng (Minh Đăng Quang), cho nên tôi vui lắm”. Công chúa Mâu Ni nói: “Sao tôi bố thí cho ngài, tôi cũng cúng dường nhiều lắm mà. Còn ngài chỉ đi khất thực thôi mà cũng được thọ ký?”

Sau đó [công chúa Mâu Ni] tới khiếu nại với Phật (mình gọi là khiếu nại): “Sao con cúng dường nhiều dầu như vậy, mà ngài không thọ ký cho con [khi nào] thành Phật?” Đức Phật Bảo Tạng mới nói: “Này công chúa Mâu Ni, phàm thân nữ có năm điều chướng (chúng ta biết năm điều chướng là: 1. Không thể làm Chuyển Luân Thánh Vương, 2. Không thể làm vua trời Đế Thích, 3. Không làm Ma vương, 4. Không làm Phạm thiên vương, 5. Không thể làm Phật), cho nên cô chưa được thọ ký thành Phật”. Lúc đó cổ rất mong phát tâm [làm Phật], nói: “Nếu ngài không thọ ký cho con, thì con sẽ tự vẫn”. Lúc đó đức Phật nói: “Này cô, cô có thể đợi đến vô lượng kiếp sau, sẽ có đức Phật ra đời hiệu là Minh Đăng Quang (chính là vị Tỳ kheo đó), vị đó sẽ thọ ký cho cô thành Phật”. Quý vị biết đức Phật đó là Phật Nhiên Đăng, và Ngài thọ ký cho đức Phật Mâu Ni là sau này thành Phật hiệu là Thích Ca Mâu Ni. Và câu chuyện đó bắt đầu từ việc cúng dường năm đóa hoa sen của cô Da Du Đà La. Sau khi cúng xong thì được thọ ký thành Phật.

Cho nên là phải vô lượng kiếp sau mới được thọ ký thành Phật. Và câu chuyện đó ghi nhận: đó là lần đầu tiên đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni phát tâm thành Phật độ chúng sanh vào thời kiếp xa xưa như thế. Và bên A Tỳ Đàm nói là 20 a tăng kỳ kiếp về trước, xa như thế! Cho nên mới đầu ngài chỉ là một người nữ thôi, mà ngài phát tâm, Mâu Ni tức là công chúa Mâu Ni, và qua 20 a tăng kỳ kiếp sau ngài trở thành Phật, hiệu là Thích Ca Mâu Ni. Và từ thời đức Phật Nhiên Đăng cho đến nay, trong kinh khác có nói là 4 a tăng kỳ kiếp. Có nghĩa là ngài đã tu 16 a tăng kỳ, và đến 16 a tăng kỳ mới được thọ ký thành Phật.

Cho nên con đường thành Phật dài xa quá, nghe vậy ngán quá nên khỏi tu luôn, đúng không? Xin lỗi quý vị! Đó là con đường thành Phật, còn quý vị muốn thành A la hán hay Tu đà hoàn thì nhanh lắm. Đặc biệt là vô [địa vị] Tu đà hoàn hay mấy địa vị như Gia gia, Nhất chủng, chúng ta nói là Tứ gia hạnh, thì con đường đó dễ hơn rất nhiều, không có mất thời gian nhiều đâu. Cho nên con đường thành Phật thì xa, còn con đường ra khỏi sanh tử thì gần. Quý vị đừng có lẫn lộn hai con đường đó. Nghe nói 3 đại a tăng kỳ kiếp hay 20 a tăng kỳ kiếp hoặc là 40 a tăng kỳ hay 80 a tăng kỳ xa quá, ngán. Đó là con đường thành Phật.

Quý vị thấy hôm bữa chúng ta giảng đến Kinh Quán Vô Lượng Thọ, từ Hạ phẩm Hạ sanh đến Thượng phẩm Thượng sanh là 12 đại kiếp, mới hoa nở thấy Phật, chứ không nói là bao giờ thành Phật. Cả bậc Thượng phẩm Thượng sanh cũng không nói là bao giờ thành Phật. Kinh Vô Lượng Thọ cũng không nói thời gian chính xác bao giờ thành Phật. Còn các cách nói, Thiện Trang nghĩ là chỉ có chư Tổ nói, chứ chưa có kinh nào nói rõ ràng. Thiện Trang thấy Kinh Hoa Nghiêm cũng không có nói rõ [thời gian] là bao nhiêu lâu. Cho nên chúng ta cứ học đi, rồi từ từ mình rõ.

Mà quan trọng Thiện Trang nghĩ mình là sợ sanh tử mà, nên ra khỏi sanh tử đã. Còn việc thành Phật thì từ từ, không sợ, thời gian lâu xa cũng được, đúng không? Giống như người đã biết bơi thì không bao giờ sợ chết đuối nữa, ta cứ xuống sông, xuống biển ta bơi cũng được, không sao. Mình đâu có chết đuối nữa đâu mà sợ, có phao rồi. Phao đó là đắc đạo Sơ quả Tu đà hoàn, thì không sợ đọa đường dữ, đường ác là được rồi, con đường thành Phật dài xa thì có sao đâu. Còn ai sợ quá thì nhập Niết Bàn đỡ đi, theo Nam truyền (đây là theo thuyết chứ Thiện Trang chưa đọc hết kinh, chưa thấy nói), có vị Sư bên Nam truyền nói là thành A la hán rồi thì nhập Niết Bàn luôn, không ra nữa. Còn bên Kinh Lăng Nghiêm của chúng ta thì nói là thành A la hán rồi cũng [tiếp tục] cầu Bồ đề. Dù sao sau này [ai] rồi cũng thành Phật thôi. Chúng ta tin theo Đại thừa thì mình thấy con đường dài xa cũng được, miễn là ra khỏi sanh tử trước đã. Đó là Thiện Trang nói với quý vị như vậy.

Như vậy ở đây nói là cúng dường cho những bậc từ Tu đà hoàn cho đến Phật thì không được hiện báo.

Cho nên, A Nan, cần phải nỗ lực dũng mãnh để thành tựu bảy pháp này. A Nan, hãy học điều này như vậy.

A Nan sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

(Kinh Số 4 – Phẩm Bảy Ngày Thứ 40 – Kinh Tăng Nhất A Hàm).

Quý vị thấy Kinh Tăng Nhất A Hàm có rất nhiều chi tiết hay, nếu quý vị có thời gian thì quý vị nghe. Nếu quý vị muốn nghe những đoạn ngắn ngắn thì quý vị nghe Kinh Tăng Nhất A Hàm, có nhiều bộ kinh ngắn. Còn Kinh Trường A Hàm thì dài.

Mình đang học phần Ngũ uẩn, nên hôm nay Thiện Trang giới thiệu luôn cho quý vị phần Ngũ uẩn theo tạng kinh. Chúng ta cũng đã học bên Luận Câu Xá, hôm nay ôn lại một chút.

Ngũ Uẩn Theo Kinh Tăng Nhất A Hàm

Bấy giờ, đức Thế Tôn thuyết pháp cho hàng nghìn vạn chúng trước sau vây quanh; thuyết về khổ của năm thủ uẩn (Ngũ uẩn).[1] Sao gọi là năm? Đó là Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức.

Sao gọi là Sắc uẩn? Đó là thân do bốn đại (Tứ đại), là sắc được tạo bởi bốn đại. Đó gọi là Sắc uẩn. Điều này thì dễ rồi, thân của chúng ta là do: Đất, Nước, Gió, Lửa tạo nên, đó là Sắc uẩn. Tại vì hôm bữa Thiện Trang nói Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức, mà Thiện Trang coi thấy mệt quá, mỗi người giảng mỗi kiểu. Thiện Trang thì không muốn giảng theo nhiều kiểu không có căn cứ, nên chúng ta căn cứ vào kinh. Đây là một bộ kinh nói về Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức, [mời] chúng ta nghe.

Sao gọi là Thọ uẩn? Đó là cảm thọ khổ, cảm thọ lạc, cảm thọ không khổ không lạc. Đó gọi là Thọ uẩn. Chi tiết này thì dễ đúng không? Chúng ta có thể cảm nhận thấy khổ, hay là thấy vui, cảm thấy không khổ không vui tức là trơ trơ, không có tác dụng gì hết. Giống như mình đang ngồi mà thấy đau chân quá, đó là cảm thọ khổ. Còn vô tắm thấy nước ấm áp [hay] mát quá, đó là cảm thọ lạc. Hoặc là có khi đi ngoài mưa, mình thì thấy lạnh, còn người ta quen rồi nên thấy trơ trơ. Người mà thấy trơ trơ, không cảm thấy khổ, không cảm thấy lạc, thì đó là xả thọ. Ba thọ đó gọi là Thọ uẩn. Thọ là cảm nhận, cảm thọ.

Sao gọi là Tưởng uẩn? Đó là sự tụ hội của ba thời. Đó gọi là Tưởng uẩn. Tưởng uẩn là sự tụ hội của ba thời, đó là quá khứ, hiện tại, và tương lai. Điều này đằng sau có nói, nên chút nữa sẽ nói lại. Chúng ta cứ tiếp tục đi, vì nếu Thiện Trang giảng thì sẽ bị lặp lại.

Sao gọi là Hành uẩn? Đó là thân hành, khẩu hành, ý hành. Đó gọi là Hành uẩn. Thân hành là việc làm của thân, khẩu hành là việc làm của miệng, ý hành là việc làm của ý. Ba điều này gọi là Hành uẩn. Chúng ta nghe điều này thấy khác đúng không? Chút nữa chúng ta còn phần đằng sau sẽ giải thích lại.

Sao gọi là Thức uẩn? Đó là nhãn, nhĩ, tỉ, thiệt, thân, ý. Đó gọi là Thức uẩn. Tức là sự biết của mắt, sự biết của tai, sự biết của mũi, sự biết của lưỡi, sự biết của thân, và sự biết của ý, gọi là Thức uẩn.

Ở đây đức Phật nói lại một lần nữa:

Sao gọi là Sắc? Sắc bao gồm lạnh cũng là sắc, nóng cũng là sắc, đói cũng là sắc, khát cũng là sắc. Điều này thì hơi sâu một chút. Sắc uẩn là do bốn đại, nhưng cảm nhận đói là mình cảm thấy đói, rồi nóng, lạnh, khát, cũng là sắc.

Sao gọi là Thọ? Thọ là giác biết. Giác biết điều gì? Giác biết khổ, giác biết lạc, giác biết không khổ, không lạc. Đó gọi là giác biết. Điều này thì rõ ràng là giải thích cho cảm nhận ở trên. Sự biết này là biết về điều gì? Biết về khổ, biết về vui, và biết không khổ không vui. Sự biết đó gọi là thọ. Quý vị thấy chúng ta học tạng kinh thì rõ ràng đúng không? Còn người ta cứ dẫn đi, Thiện Trang thấy mệt quá, mỗi người dẫn mỗi kiểu, biết đường nào mà lần. Cũng đúng, nhưng không có căn cứ, Thiện Trang thấy căn cứ theo kinh là rõ ràng nhất. May mắn là Thiện Trang cũng đã duyệt rất nhiều kinh, nên Thiện Trang biết là chỗ nào có hết. Thiện Trang nói thôi trong kinh có hết, nghe người ta giảng mệt, người ta giảng theo ý của người ta, thôi coi trong kinh cho nguyên gốc.

Mà quý vị thấy coi trong kinh nguyên gốc thì tu dễ lắm, Thiện Trang thấy tất cả các pháp tu nào mà coi trong kinh, mình tu theo đều thấy hiệu quả, an lạc, nhẹ nhàng. Giống như niệm Phật mà niệm theo Kinh Quán Vô Lượng Thọ chỉ phương pháp quán tưởng v.v… hoặc là tu theo Thượng phẩm Thượng sanh, mấy phẩm cao đó quý vị, thì tu rất đơn giản, tu Lục niệm thôi: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên, v.v… tu nhẹ nhàng lắm. Hoặc là quán tưởng niệm công đức của Như Lai thì thấy dễ. Còn tu theo người ta, người ta chỉ trì danh, ăn rồi cứ A Mi Đà Phật… thì niệm mệt hơn. Tất nhiên là cũng tốt, nhưng không bằng cách của Phật chỉ. Rồi quán hơi thở v.v… tất cả các pháp mà Thiện Trang coi trong kinh, Phật dạy sao mình làm vậy thì thấy hiệu quả, nhẹ nhàng, mà cũng đơn giản nữa. Còn đời sau này bày vẽ đủ các kiểu, thành ra mệt hơn nhiều.

Cho nên Thiện Trang khuyên là quý vị cứ học theo kinh, học theo kinh sẽ hiệu quả hơn rất nhiều, bởi vì đó là lời của Phật. Lời của Phật thì chắc chắn hơn lời của người thời nay và lời của chư Tổ đời sau [Phật]. Chư Tổ đời sau và người thời nay chắc chắn không bằng Phật. Nên nhớ như vậy! Nếu mình coi một kinh chưa đủ, thì mình coi mấy kinh, đức Phật nói đi nói lại nhiều lần, nên mình coi chỗ này một chút, coi chỗ kia một chút, gom lại là đủ. Khổ nỗi thời nay không có thời gian để coi thôi. Thiện Trang xin phát tâm coi giùm cho quý vị, coi xong thì sẽ trích dẫn lên bài giảng ở đây. Cho nên quý vị nghe được là quý vị đủ rồi. Thiện Trang trích kinh thôi, Thiện Trang đâu có nói theo Thiện Trang đâu, quý vị thấy lời kinh rõ ràng mà. Quý vị thông minh, trí tuệ hơn Thiện Trang, quý vị [coi] là hiểu liền. Có nhiều người giỏi hơn Thiện Trang chớ. Còn người không giỏi thì cũng không sao, nghe Thiện Trang chia sẻ thì quý vị cũng hiểu. Cho nên yên tâm nha! Bữa nay mình hiểu rồi.

Thọ cũng là giác biết, nhưng giác biết về điều gì? Đó là giác biết về khổ, giác biết về lạc, giác biết về không khổ không lạc. Tức là [biết] về vui, khổ, và không vui không khổ là được.

Tiếp theo là nói về Tưởng và Hành. Tưởng và Hành mới khó.

Sao gọi là tưởng? Tưởng cũng là biết (đức Phật nói tưởng là biết; quý vị thấy [thọ] là biết, mà tưởng cũng là biết). Đó là biết xanh, vàng, đỏ, trắng, biết khổ, biết lạc. Đó gọi là biết. Chỗ này hơi khó hiểu. Biết xanh, vàng, đỏ, trắng là mình biết về màu sắc; rồi biết khổ, biết lạc là thuộc về cảm nhận. Nhưng quý vị phải kết hợp với ở trên thì sẽ tương ưng với những điều mà Thiện Trang giảng từ bữa giờ. Ở trên chữ Tưởng uẩn là tụ hội của ba thời, cũng là biết, nên người ta diễn ra thành kinh nghiệm. Kinh nghiệm biết về ba thời: quá khứ, hiện tại, vị lai. Tức là bây giờ mình biết xanh, vàng, đỏ, trắng về quá khứ. Ví dụ mình nhớ là thầy Thiện Trang hồi xưa là Cư sĩ nên thầy mặc áo trắng, hoặc áo lam, cho nên mình tưởng tượng ra ngay. Rồi hồi xưa da của thầy đen đen… mình tưởng tượng ra như vậy. Đó là sự biết về quá khứ, xanh, vàng, đỏ, trắng.

Rồi sự biết này là tụ hội của ba thời, [ví dụ] bây giờ mình biết là da của thầy Thiện Trang trắng hơn hồi xưa, rồi mặt mày cũng đẹp hơn xưa… [Còn] mình tưởng về tương lai là mình nghĩ tương lai chắc thầy già lắm, da dẻ nhăn nheo, tưởng tượng mắt cận, lưng gù gì đó v.v… Những sự biết đó cũng là biết, nhưng sự biết này là tụ hội của ba thời: quá khứ, hiện tại và tương lai dồn chung lại, do kinh nghiệm về quá khứ, do mình thấy những gì ở hiện tại, và mình tưởng về tương lai, mình suy nghĩ, mình đoán được tương lai là như vậy. Và sự biết này sâu hơn, sự biết này gọi là Tưởng uẩn.

Quý vị thấy không ạ? Theo kinh thì chúng ta kết hợp lại chúng ta nói, nên cách nói hôm bữa của chúng ta là đúng, nhưng đó là diễn đạt lại, còn đây là nguyên văn của Phật. Bữa nay chúng ta học về Tưởng rõ ràng rồi đó, chứ không là mơ mơ màng màng, không biết.

Rồi Hành là khó nhất, hôm bữa mình cũng chưa giảng về Hành rõ ràng đúng không? Ở trên này nói: Hành uẩn là thân hành, khẩu hành, ý hành. Hành là hành động; hành động của thân, hành động của miệng, hành động của ý. Còn ở dưới này thì nói thế nào?

Sao gọi là hành? Nó tác thành nên gọi nó là hành. Tác thành những gì? (Tác thành là làm nên thành một việc gì đó) Hoặc thành hành vi ác, hoặc thành hành thiện. Cho nên gọi là hành. Vì vậy cho nên có người giảng là việc thiện ác. Đó là tính chất thiện ác đúng không? Ý nghĩa là vậy. Ở đây nói là hành vi ác, hành vi thiện, ở nơi thân, khẩu và ý. Cho nên nói gọn là tính chất thiện ác, hay suy nghĩ thiện ác. Tại vì nếu trên thân thì đâu có suy nghĩ đâu, miệng thì nói, nhưng ý thì suy nghĩ. Nếu suy tư về ác hay thiện, thì gọi là ý hành; còn miệng nói có tính chất thiện hay ác, thì gọi là khẩu hành; và thân như tay, chân mà làm việc tốt, ví dụ quý vị chép kinh thì đó là việc thiện, hoặc là quý vị đánh người ta thì là ác, nên đó gọi là [thân hành].

Cho nên mình hiểu tính chất là hành vi ác, hành vi thiện của thân, khẩu, ý. Tóm lại là vậy. Cho nên rõ ràng rồi đúng không ạ? Từ đây mình giảng lại Thân kiến là gì, thì mình mới hiểu được. Mình biết Thân kiến là gì, mình bỏ những điều này ra thì mới phá được Thân kiến chứ.

Sao gọi là Thức? (Ở trên nói Thức uẩn là nhãn, nhĩ, tỉ, thiệt, thân, ý, tức là 6 căn của mình) Thức là phân biệt nhận biết phải hay không phải, cũng nhận biết các vị. Đó gọi là Thức. Tức là quý vị nhận biết phải hay không phải, sự biết này sâu hơn sự biết kia. Sự biết này là phân biệt [nhận biết] phải hay không phải, ví dụ quý vị mở đúng kênh YouTube của thầy Thiện Trang không, đúng trang Facebook của thầy Thiện Trang không. Đó là biết phải hay không phải. Rồi nhận biết đến các vị. Đó là Thức.

Các thiên tử nên biết, có năm Thủ uẩn này, là biết có ba đường: ác đạo, thiên đạo và nhân đạo. Năm thủ uẩn này diệt, biết là có đạo Niết bàn.

Khi Phật nói pháp này cho các vị trời, có sáu vạn người trên trời được mắt pháp trong sạch.

Sau khi thuyết pháp xong, đức Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, đến đỉnh núi Tu Di nói kệ này:

Các ngươi hãy siêng học

Nơi Phật, Pháp, Thánh chúng.

Diệt đường đến tử vong,

Như dùng móc dạy voi.

Những ai không biếng nhác

Ở trong Chánh pháp này;

Người ấy dứt sanh tử,

Không có nguồn gốc khổ.

(Trích từ Kinh Số 5 – Phẩm thứ 36 - thiên Sáu Pháp Kinh Tăng nhất A Hàm).

[Bài kệ nói] chỉ cần tu siêng năng, không biếng nhác thôi, thì người ấy dứt sanh tử. Như vậy ở đây là có căn cứ. Thiện Trang xin không giải thích thêm, để lúc nào đó Thiện Trang sẽ giảng lại cho quý vị về phá Thân kiến. Muốn phá Thân kiến thì quý vị về tìm hiểu cho rõ những điều này, đó là Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức theo trong kinh. Rồi sau đó mình tách ra, đừng cho thân thể này có ta trong đó, đừng cho nó là ta. Điều này thì dễ rồi đúng không? Mình biết thân này không phải chỉ mỗi đời này, chết rồi mình có thân khác. Đó là bỏ được Sắc, loại ra [được] Thân kiến trong Sắc. Rồi [đến] Thọ: [Thọ] là cảm nhận, đừng cho cảm nhận đó là ta. Ví dụ như mình cảm nhận ta bị nóng quá. Không phải! Điều đó là do môi trường làm cho nóng quá thôi.

Hình như hôm bữa có đồng tu nói cho Thiện Trang, ngôn ngữ khoa học bây giờ người ta nói là sự biết đó không phải là ta, suy nghĩ đó không phải là ta. Quý vị cứ [nghĩ] vậy, sự biết đó không phải là ta, suy nghĩ đó không phải là ta, Tưởng đó không phải là ta, cảm nhận đó không phải là ta. Tóm lại nói một điều đó thôi, quý vị xác nhận được điều đó thì quý vị phá được Thân kiến.

Bao giờ quý vị thấy thật [được] như vậy [thì phá Thân kiến]. Còn bây giờ quý vị thấy sự biết này là ta, ta biết như vậy, ta biết thầy Thiện Trang như thế. Cho nên không được, thấy hành vi thiện ác đó [là do] ta làm, ta đang làm hành [vi] ác, ta đang làm thiện, thì đó là ta đó. Điều này khó! Ngày nào đó mình kêu hành vi thiện ác (Hành uẩn này) không phải là ta. Vì sao? Nó là do duyên thôi, do duyên mà ta như thế, hoàn cảnh ta như thế, cho nên ta làm việc đó.

Giống như ngày xưa Thiện Trang có cắt cổ một con gà thôi mà nhớ cả đời. Thiện Trang nhớ đó không phải là Thiện Trang làm việc đó, mà do duyên như thế, trong hoàn cảnh như thế, bữa đó không có ai làm, nên bắt mình làm, rồi cuối cùng phải làm thôi. Sau đó bị phạt, bữa đó đi xe bị té chảy máu quá trời, từ đó sợ quá không làm nữa, nghỉ luôn.

Quý vị thấy mình nhớ như vậy, một ngày nào đó mình nói là do mê, không phải mình làm, do nghiệp nên mình mê. Cho nên [phải] bỏ ra, không cho hành vi thiện, hành vi ác là mình, và không làm nữa, đó là bỏ được Hành.

Còn Thức là sự phân biệt, nhận biết được phải hay không phải, nhận biết các vị, nhận biết được mùi, tùm lum hết. Sự nhận biết đó không phải là ta, mà do mắt ta không được tốt lắm cho nên nhìn màu đen thành ra màu khác v.v… Hoặc là màu đó đẹp lắm nhưng mình nhìn thấy xấu, cho nên đó không phải là sự biết (Thức) của mình.

Rồi vô bữa ăn, cùng một món đó dọn lên nhưng mỗi người cảm nhận khác nhau. Người nói tôi thấy món ăn này vừa miệng, ngon quá, ngon quá, người kia thì nói mặn quá, có ngon đâu, còn người kia nói lạt (nhạt) quá, không được. Cho nên sự biết đó không phải ta, do nhân duyên như thế, nhân như thế, quả như thế. Duyên gì? Duyên là từ nhỏ đến lớn mình ở trong nhà ăn mặn quá, toàn ăn nước mắm quá mặn, nên là mình ăn mặn. Cho nên người ta dọn ra, mình ăn thấy vị lạt (nhạt). Còn người kia do từ nhỏ đến lớn ở trong gia đình ăn nhạt quá, nên thấy mặn. Rồi người kia họ thấy vừa, bởi vì họ nấu món đó, ngày nào họ cũng nấu như vậy cho nên họ ăn thấy vừa. Điều đó không phải là sự biết của ta, mà sự biết đó là do hoàn cảnh đó, môi trường đó, cơ thể đó, ta luyện hoài thành quen. Cho nên sự biết đó không phải là chân lý và không phải là ta.

Quý vị làm sao đó [phải] quán [được] như vậy. Cho nên tu trong đời sống hằng ngày phải thường trực hiện tiền, đó gọi là quán Tứ niệm xứ và đó là [cách] phá Thân kiến. Quý vị nghe cho rõ, khi quý vị hành trì một thời gian thì quý vị phá [được] Thân kiến. Quý vị nhớ nha! Bất cứ cảm nhận nào, ví dụ Thiện Trang thấy ở Pháp lạnh quá, bây giờ mùa đông lạnh quá, có 3 4 độ, có bữa xuống âm 2 3 độ luôn, lạnh quá. Vì sao? Thiện Trang thấy lạnh là vì Thiện Trang ở xứ nóng mới qua, còn nếu một người ở đây thì [họ] thấy bình thường mà, ngày nào năm nào chả vậy.

Đó là sự biết, sự cảm nhận, (cảm thọ) của mình, là Thọ uẩn đó, không thật, không phải là ta, mà chỉ do duyên như thế, nhân như thế, quả như thế, và cứ biết như vậy. Khi mình tách được điều đó ra, tách những cái biết, những cảm nhận, những suy nghĩ thiện ác, những việc làm thiện ác, rồi thân này mình tách ra được hết, không phải là ta nữa, mà mình biết là do duyên mà thành. Quán đó là Tứ niệm xứ, và Tứ niệm xứ này giúp cho quý vị phá Thân kiến. Cho nên mình không sân, bởi vì mình không thể nào đem mấy điều giả đó lấp vô mình, cho là mình hết. Vì sao? Món ăn bữa đó đâu phải ngon hay dở, mặn hay nhạt, mà là do mình cảm nhận, do hoàn cảnh đó.

Cho nên người dân miền Tây có một cách ăn rất ngon, quý vị có biết người dân miền Tây [ăn] thế nào không? Người dân miền Tây luôn luôn nấu lạt thôi, và để nước chan ở đó, ai thích chan bao nhiêu thì chan, chan thêm vô cho ngon. Ví dụ nấu cháo vừa vừa, lạt lạt thôi để đó, rồi làm nước chấm gừng, đủ các loại chấm v.v… chan vô thì vừa. Vừa miệng mình là mình thấy ngon, không đổ lỗi cho ai được hết, lỡ chan nhiều quá, mặn thì ráng chịu thôi. Cho nên tại sao quý vị tới miền Tây, [thấy] người miền Tây nấu ăn cực kỳ ngon. Mà Thiện Trang thấy đúng, ai là người miền Tây thì đa số nấu ăn cực kỳ ngon. Tại vì có nghệ thuật nấu ăn, được học bài bản v.v… đủ các kiểu.

Đó là cách để mình thích nghi, và quý vị học như vậy [một] thời gian là quý vị phá được Thân kiến. Cứ thường xuyên biết: ‘À, hôm nay nỗi khổ này không phải là ta đâu, mình biết sự khổ đó là giả’. Chứ người ta cứ thấy vui mà. Giống như người bị bệnh phong cùi, họ thấy gãi mới đã, còn mình thấy gãi thì đau. Điều đó là rõ ràng! Sự cảm nhận, cảm thọ đó không phải thật, không phải là ta. Mình tách ra đi, suy nghĩ đó không phải là ta, cảm nhận đó không phải là ta, thân này không phải là ta, tay chân này không phải là ta, sự biết đó không phải là ta v.v… Quý vị tách ra được một thời gian, cứ thường xuyên nghĩ như vậy. Tách ra được hoài là phá [được] Thân kiến thôi, đến một ngày nào đó là xong, và Thân kiến đã hoàn thành. Còn Nghi và Giới cấm thủ mà quý vị cũng dứt được, thì xin chúc mừng quý vị, quý vị đã vào Sơ quả Tu đà hoàn.

[Chỉ] vậy thôi, mình cứ quán. Cho nên tu là tu như vậy, còn quý vị muốn tu Pháp môn nào cũng phải như vậy, mình quán, mình tu thêm, thích Thiền thì thiền, muốn niệm Phật thì niệm Phật. Quý vị tu [Pháp môn] nào cũng vậy thôi.

Như vậy hôm nay Thiện Trang đã nói rõ hơn về phá Thân kiến rồi, quý vị cứ đúc kết đoạn đó lại thì quý vị sẽ hiểu.

Khi Phật nói pháp này cho các vị trời, có sáu vạn người trên trời được mắt pháp trong sạch (tức là đắc Pháp nhãn tịnh).

Đắc Pháp nhãn tịnh cũng là Tu đà hoàn, [điều này] ở trong kinh, Thiện Trang đã coi kỹ rồi. Trong kinh có một đoạn, đằng trước đức Phật nói về vị Ni kiền tử gì đó, sau khi tới chất vấn đức Phật, đức Phật nói một hồi khai thị về Vô thường, lấy tiêu chuẩn là Chuyển Luân Thánh Vương, cũng bị già bệnh chết. Sau khi [đức Phật] thuyết, thì cuối cùng ổng thua, lúc đó ổng đắc được Pháp nhãn tịnh (tức là mắt pháp trong sạch). Sau khi đắc Pháp nhãn tịnh thì ổng trở về, mời đức Phật và chư Tăng để cúng dường. Cúng dường xong, 500 Đệ tử của ổng thấy ông này phản đạo rồi, nên giết ổng luôn. Sau khi chết, các Tỳ kheo mới hỏi [đức Phật] là: “Ông ấy bị chết như vậy thì sanh về đâu?” Đức Phật nói: “Ổng đã đắc Tu đà hoàn, cho nên sanh về cõi Trời”.

Quý vị thấy rõ ràng, đằng trước thì nói đắc Pháp nhãn tịnh, còn đằng sau lại nói đắc Tu đà hoàn. Như vậy trong bộ kinh đó xác chứng là: đắc Pháp nhãn tịnh chính là Sơ quả Tu đà hoàn. Cho nên Pháp nhãn tịnh là được mắt pháp trong sạch, vậy thì chúng ta biết thêm [kiến thức này].

Như vậy ở đây nói thêm: có sáu vạn người trên trời (tức là người cõi Trời) đắc pháp Nhãn tịnh. Cho nên lên cõi Trời cũng đắc pháp nha quý vị, quý vị đừng lo là lên trời không có Phật pháp, không đắc pháp. Hồi xưa Thiện Trang thấy, cứ nói cõi Người thù thắng, cõi Người mới đắc đạo v.v… [Thật ra] không phải, mà cõi Trời cũng đắc đạo nha, thậm chí [không chỉ] cõi Trời, mà cõi A tu la trong đường thiện cũng đắc đạo.

Ví dụ trong Kinh A Hàm có câu chuyện bốn ông thần: Thần gió, thần đất, còn hai thần nữa Thiện Trang quên tên rồi, đức Phật thuyết pháp cho mấy ổng, mấy ổng cũng đắc đạo. Cho nên chúng ta phải hiểu, chứ không học một hồi mình cứ nói lên cõi Trời không có đắc đạo, đó là sai. Lên cõi Trời cũng đắc đạo, nhưng khó tu hơn thôi. Khó tu là tùy cõi, chủ yếu một nỗi khổ của cõi Trời [mà] trong kinh đức Phật nói: là khi sanh về cõi Trời, mà cõi trời Dục giới thì nguy hiểm ở chỗ: mới đầu lên quý vị có trí nhớ tốt lắm, bắt quý vị quán là quý vị từ đâu tới. Quý vị biết là tôi ở năm hai ngàn không trăm bao nhiêu đó, ví dụ 2050 tôi ở cõi Nam Diêm Phù Đề, tôi chết thì được sanh lên cõi trời Đao Lợi đây. Và do tôi được nghe Sư thầy Thiện Trang thuyết pháp, rồi tôi tu tập, và tu Bát quan trai v.v… nên tôi được sanh lên cõi Trời này, tôi được cung điện như vậy, được bao nhiêu thiên nữ hầu v.v… chẳng hạn, tôi được dự tiệc bàn đào. Lúc đầu thì nhớ, và cũng nguyện rằng [tôi] phải ráng tu nữa.

Nhưng trong kinh nói, sau khi lên như vậy, ví dụ quý vị là người nam tử (là thiên tử), chứ không phải thiên nữ, mà quý vị thấy thiên nữ đẹp quá là quý vị say mê vào đó, quý vị quên mất quá khứ. Cho nên từ đó dễ [đắm say], không còn tu hành nữa, lo hưởng phước, lo đi chơi với tiên nữ v.v… rồi cuối cùng hết phước, rớt xuống. Tại vì tuổi thọ cõi Trời không cố định, không phải 1. tuổi ở trời Đao Lợi đâu.

[Tuổi thọ] các cõi Trời chúng ta đã học ở bài trước rồi, tuổi thọ cõi Trời không cố định, chỉ có một cõi Trời cố định thôi, còn lại trời nào cũng không cố định hết. Cho nên rớt, không biết đằng nào mà lần đâu, hãy cẩn thận. Cho nên lên cõi Trời nguy hiểm ở chỗ đó. Ở nhân gian mình cũng vậy, ở nhân gian mình cũng đâu có biết là mình chết lúc nào đâu.

Sau khi thuyết pháp xong, đức Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, đến đỉnh núi Tu Di nói kệ này:

Các ngươi hãy siêng học

Nơi Phật, Pháp, Thánh chúng.

Diệt đường đến tử vong,

Như dùng móc dạy voi.

Những ai không biếng nhác

Ở trong Chánh pháp này;

Người ấy dứt sanh tử,

Không có nguồn gốc khổ.

(Trích từ Kinh Số 5 – Phẩm thứ 36- thiên Sáu Pháp Kinh Tăng nhất A Hàm).

Đoạn này hết rồi, Thiện Trang đã trích dẫn cho nhiều bộ kinh, không biết quý vị nghe nổi không? Bữa nay nhiều kiến thức lắm, nhưng thật ra chỉ có mấy kiến thức quan trọng thôi. Thời gian còn lại, Thiện Trang chia sẻ thêm Tâm sở trong A Tỳ Đàm, chúng ta nghe được bao nhiêu thì nghe. Cứ từ từ nghe, học rồi dần dần sẽ hiểu.

Trong A Tỳ Đàm có 215 pháp, giống như Bách Pháp Minh Môn Luận có 100 pháp. Còn A Tỳ Đàm chia ra 215 pháp, trong đó có 52 món Tâm sở, là 52 pháp. Chúng ta đã học qua 13 Tâm sở Tợ tha, gồm: 7 Tâm sở Biến hành là Xúc, Thọ, Tưởng, Tư, Nhất hành, Mạng quyền, Tác ý. Thiện Trang xin nhắc lại, Tợ tha tức là nó nương vào nhóm Tâm sở Bất thiện, hoặc nhóm Tâm sở Tịnh hảo. Còn Biến hành là tại vì lúc nào nó cũng đi hết, tức là trong các loại tâm, trong 121 tâm đều có các [Tâm sở] này, tức là suy nghĩ của mình lúc nào cũng có những Tâm sở này. Rồi có 6 Tâm sở Biệt cảnh: Tầm, Tứ, Thắng giải, Cần, Hỷ, Dục. Biệt cảnh tức là lúc có lúc không, và [những Tâm sở] này là Tợ tha, vì đi với thằng thiện thì thành ra thiện, mà đi với thằng ác thì thành ra ác.

Chúng ta đã học tới 14 Tâm sở Bất thiện, và đã học được một ít gồm 4 Tâm sở Biến hành. Tức là trong bất thiện luôn có mặt bốn [Tâm sở]: Si, Vô tàm, Vô úy, và Trạo cử. Nếu không có bốn thằng này thì không thể nào bất thiện được, lúc nào bất thiện thì [những Tâm sở này] cũng có mặt. [Còn] 10 Tâm sở Biệt cảnh, thì chúng ta đã học qua Tham, Tà kiến, Ngã mạn và Sân rồi. Bữa hôm nay Thiện Trang chia sẻ Tâm sở Tật, nếu còn thời gian thì thêm [Tâm sở] Lận và [Tâm sở] Hối. Còn không thì chia sẻ được bao nhiêu thì chia sẻ, bữa nay chia sẻ từ [Tâm sở] Tật.

Chúng ta đã quá quen với bảng này, hôm bữa hình như Thiện Trang cắt nhầm, [Tâm sở] Hối nằm ở dưới này, thực tế thì [Tâm sở] Hối phải nằm ở trên. Nhóm Sân phần gồm có 4 Tâm sở: Sân, Tật, [Lận, Hối]; #Tật là tật đố; #Lận là che giấu, và che giấu này là che giấu tài sản; và #Hối là hối hận.

Bây giờ chúng ta sẽ học Tâm sở Tật, là Tâm sở thứ năm trong 10 Tâm sở Biệt cảnh của Bất thiện. Tật là tật đố. Thế nào là tật đố? Quý vị chắc nhiều người cũng biết, trong đầu cũng hình dung được. Ví dụ như đi học, thấy có đứa hơn điểm mình là mình ghét, mình không thích, điều này là tật đố. Tật đố là trạng thái ganh tị với sự thành tựu hay sự phát đạt của người khác, đơn giản vậy thôi. Tức là người ta thành công mà mình ghét, mình không thích. Hay trong Vô Tỷ Pháp Tập Yếu của Hòa thượng Trưởng lão Tịnh Sự nói: Là trạng thái tâm không mong muốn người khác được điều gì, tức là trạng thái tâm không mong muốn người ta thành tựu điều gì. Trạng thái như thế gọi là ganh tị hay là tật đố.

Và hầu như người đời đều có điều này, có rất nhiều. Tật đố là không nhìn vào chính mình, mà nhắm vào tha nhân (tức là nhắm vào người khác). Quý vị thấy rõ ràng, Tật đố là mình nhìn người khác chứ không phải nhìn mình, thấy người khác thành công mình không chịu, mình ghét, mình ganh, đó là Tật đố. Điều này là do nhìn ra ngoài, không nhìn vào trong.

Ở trong Chú Giải của Pali nói là: Không chịu được người khác hơn mình, gọi là Tật đố. Tức là thấy người ta hơn mình là mình chịu không được, điều này cũng rõ ràng. Thông thường [nếu] thấy người ta dở hơn mình thì mình đâu có tật [đố], ta thấy họ dở hơn mà, thành tựu một chút cũng đâu có ăn thua gì.

Thông thường đi học, Thiện Trang thấy có nhiều lớp, có nhiều đứa [ganh] tị lắm. Ví dụ [đứa đó] được 9 điểm, còn mình thi được 8 điểm, thì nó cũng cười bình thường, nó không ghét mình đâu. Nhưng bữa sau nó thấy mình được 9.5 điểm, còn nó 9 điểm là nó không thích. Điều này là Tật đố. Thiện Trang thấy hồi xưa đi học là có.