Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 57/59

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tác giả và toàn tập › Tịnh Không

Thái Thượng Cảm Ứng Thiên Giảng Giải

Thông tin
Nguồn: adidaphat.net

Tập 124

Chư vị đồng học, xin chào mọi người!

Mời xem đoạn thứ 115 của Cảm Ứng Thiên:

“Hựu dĩ táo hoả thiêu hương. Uế sài tác thực. Dạ khởi lõa lộ.” (Lại còn dùng lửa từ bếp lò để châm hương. Nấu thức ăn bằng củi dơ. Ban đêm thức dậy, thân thể lõa lồ. Hành hình nhằm tám ngày Tiết)

Đây là đều nói rõ sự thất lễ đối với thiên địa quỷ thần. Hiện nay thời đại này của chúng ta, có lẽ ở khu vực tương đối lạc hậu thì vẫn sử dụng bếp củi, thế nhưng dùng bếp củi để đốt hương thì có lẽ rất hiếm thấy. Ngày xưa thì có tình hình này, thế nhưng không nhiều. “Nấu thức ăn bằng củi dơ” chính là dùng nguyên liệu không sạch sẽ, trước đây sử dụng vật liệu là củi, củi lửa cũng phải sạch sẽ, bất luận làm việc gì cũng phải giữ một chữ “kính”, có câu “tồn thành, tồn kính”. Nguyên nhân thật sự của việc này là giúp chúng ta minh tâm kiến tánh, đây mới là nguyên nhân chủ yếu. Điều đầu tiên của tánh đức chính là cung kính và thành kính. Điều đầu tiên trong mười nguyện Phổ Hiền Bồ tát chính là “Lễ kính chư Phật”, do vậy mà toàn bộ những điều này đều nằm trong phạm vi “Lễ kính chư Phật”. Chư Phật không chỉ là Phật quá khứ, Phật hiện tại, Phật tương lai mà bao gồm hết thảy chúng sanh hữu tình và chúng sanh vô tình ở trong đó. Đối với hết thảy người, hết thảy việc, hết thảy vật đều phải dùng tâm lễ kính bình đẳng, tâm lễ kính chân thành, tâm lễ kính thanh tịnh thì tánh đức mới có thể lưu lộ ra. Nếu đối với bộ phận này cung kính, bộ phận khác không cung kính vậy thì tánh đức không thể hiển lộ. Nếu các vị muốn chứng đắc pháp thân đại sĩ thì nhất định phải học tập, còn như không muốn xuất tam giới, không muốn xuất ly thập pháp giới là do tâm thành kính chưa đạt đến mức độ này. Nếu thật sự muốn thoát ly thập pháp giới, chứng đắc nhất chân pháp giới thì điều này nhất định phải học tập, nhất định phải rất chăm chỉ nỗ lực học tập.

Trong chú giải nói rất chi tiết, đa phần đều là những sự việc trước kia. Ngày nay khoa học kỹ thuật tiến bộ, ngày nay việc dùng củi lửa đều tương đối ít, củi lửa cũng tương đối sạch sẽ. Trong chú giải trích dẫn một đoạn văn trong Chư Kinh Tập Yếu, đoạn này tôi đọc một chút, rất hay: “Do Sự mà ngộ Lý”. Câu này là nói: thông thường trong quá trình tu học, vì sao tu hành lại phải chú trọng vào mặt sự tướng? Là do sự tướng giúp bạn khai ngộ, giúp bạn minh tâm kiến tánh, vì vậy nhất định phải “nương vào tướng để thấy đạo chân thật”, dụng ý là ở chỗ này, điều này chúng ta nhất định phải hiểu, đây không phải là mê tín. Câu tiếp theo nói: “Chiêm ngưỡng Thánh dung”, đây là nói hình tượng của Phật Bồ tát, chúng ta phụng thờ hình tượng Phật Bồ tát dụng ý là gì? Nếu có người đến hỏi thì bạn phải có thể trả lời được. Cúng dường hình tượng Phật Bồ tát thì “cậy vào hương, hoa để cúng dường, phụng trì”. Hương hoa đại diện cho một phần thành ý của chúng ta. Hương và hoa đều phải sạch sẽ, không thể ô uế, nhất định phải xử lý cho thật sạch sẽ, nhà Phật gọi là rất trang nghiêm, biểu thị tâm cung kính của chúng ta. Câu tiếp theo nói tiếp: “Sau khi Như Lai diệt độ”, đây là Thế Tôn nói với chúng ta, sau khi Thích ca Mâu ni Phật diệt độ “nếu lại có người dùng một đóa hoa, một nén hương”. Một đóa hoa một nén hương là số ít, số lượng nhỏ, dùng một bông hoa, dùng một nén hương. Đây là nói dùng số lượng ít nhất “để cúng dường”, “lấy một vốc nước, trừ bỏ những thứ bất tịnh, nhấc chân một bước, đến trước chư Phật, xưng nam mô Phật một tiếng, nếu người ấy đọa trong ba ác đạo thì chẳng thể có chuyện ấy”. Đây là nói về công đức của việc lễ kính. Câu quan trọng nhất trong những câu này chúng ta nhất định không thể bỏ qua, đó là câu “trừ bỏ thứ bất tịnh”. Bạn xem cách làm như thế này, mượn hình tượng để biểu pháp chính là trừ bỏ tâm không thanh tịnh của chính mình. “Tâm tịnh tức Phật độ tịnh”, rồi chịu niệm Phật, vừa xưng “nam mô Phật”, đây chính là quy y Tam Bảo. “Nam mô” có nghĩa là quy y, đương nhiên sẽ không đọa ba đường ác mặc dù tạo nghiệp nhân của ba đường ác, thế nhưng nó không có duyên. Duyên hiện tiền thù thắng, tâm duyên Tam Bảo mà không duyên tam ác đạo. Nghiệp nhân của tam ác đạo, các vị nhớ kỹ, chính là tham sân si mạn. Bản thân chúng ta trong cuộc sống hằng ngày phải nuôi dưỡng một thói quen tốt, đó chính là chỉnh tề sạch sẽ. Phải nuôi dưỡng thói quen sạch sẽ và thanh tịnh. Thói quen này hình thành rồi thì quả báo nhất định không đọa ba đường ác.

Các vị biết là ác đạo ô uế, người thông thường chúng ta nói là bẩn thỉu, bừa bộn. Quỷ đói và địa ngục chúng ta chưa nhìn thấy, bạn hãy thử nhìn súc sanh, hoàn cảnh của súc sanh sinh sống bừa bộn. Hành vi của chúng ta nếu cũng giống như súc sanh vậy thì sẽ đọa đường súc sanh, nếu thái quá thì sẽ đọa đường ngã quỷ và địa ngục. Đây là điều không thể không biết, không thể không cẩn thận. Giống như dùng hương cúng Phật, các vị nên nhớ kỹ nhất định phải là hương tốt. Chúng tôi trước đây ở Đài Loan, chúng tôi biết những cơ sở sản xuất hương, buôn bán hương có rất nhiều nơi đã dùng những nguyên liệu rất bẩn để chế biến hương. Loại hương này cháy ra thứ mùi mà người ngày nay gọi là ô nhiễm môi trường. Nếu đối với việc hô hấp của con người và cơ thể đều có tác hại thì làm sao có thể dùng để cúng Phật được chứ? Vì sao người thông thường muốn mua loại hương này? Là vì loại hương này rẻ tiền. Nếu trong chùa cũng mua loại hương này để tín đồ cúng Phật Bồ tát thì tội lỗi này rất nặng. Chúng tôi trước đây nhìn thấy điều này trong chùa, người xuất gia mua loại hương rất rẻ tiền, biết là thành phần trong hương không tốt, tham lam hàng rẻ tiền, mua hương tốt thì nửa ký hương có giá vài ngàn đồng, thậm chí hiện nay Đài Loan có loại hương có giá mấy vạn đồng mới mua được nửa ký, đó là đàn hương, dùng gỗ lim, đó là chất liệu tốt. Cho nên hương không cần đốt nhiều, một nén là đủ rồi. Đây là điều chúng ta nhất định phải hiểu được cách lựa chọn. “Nấu thức ăn bằng củi dơ”, ngày nay trong đô thị đã không còn nữa, nhất định phải hiểu khói lửa sẽ bốc lên phía trên, những nguyên liệu này không sạch sẽ thì không những không cung kính đối với quỷ thần mà đối với người cũng không cung kính, điều này chúng ta nhất định phải hiểu. Chúng ta đốt hương là biểu đạt lòng cung kính của chúng ta, nếu dùng hương có sử dụng chất liệu rất kém thì ngược lại trở thành sự đại bất kính của chúng ta, không bằng không đốt hương. Đạo lý này phải hiểu rõ, đặc biệt là sống trong đô thị ngày nay, sống trong căn hộ chung cư. Chung cư hiện nay càng ngày càng nhỏ, nhân khẩu ngày càng đông đúc. Chúng ta đốt hương, hàng xóm không thích ngửi, họ sẽ đến can thiệp, đặc biệt kiến trúc căn hộ hiện nay, do có liên quan đến hệ thống điều hòa nên kiến trúc của căn hộ ngày càng thấp đi. Giống như căn phòng này của chúng tôi, xây dựng rất thấp, người có thân hình cao mà đứng với tay có thể chạm được đến trần nhà. Chúng ta sống trong hoàn cảnh này thì có thể không đốt hương. Chúng ta có tâm chân thành cung kính là được rồi, phải chú ý sức khỏe của mọi người, không nên khiến người khác phản cảm, điều này rất quan trọng. Pháp thế xuất thế gian, bạn nếu muốn thành tựu thì nhất định phải có được tâm hoan hỉ của đại chúng, đại chúng tôn kính bạn thì sự việc của bạn sẽ dễ dàng thành tựu. Hành vi của bạn khiến cho đại chúng phản cảm chán ghét thì bạn sẽ không có được sự giúp đỡ của bất kỳ người nào, bất luận bạn làm sự nghiệp gì đều rất khó thành tựu. Đạo lý này từ xưa đến nay, trong và ngoài nước đều như nhau, không có ngoại lệ. Cho nên Cổ Đức thường nói: “Thiên thời không bằng địa lợi, địa lợi không bằng nhân hòa.”

Trong chú giải có mấy câu nói, tôi đọc cho mọi người nghe: “Bậc chánh nhân quân tử, ở chỗ sáng thì sợ người, ở chỗ tối tăm thì sợ Thần”. “Sợ” có nghĩa là gì vậy? Là lo sợ người khác chỉ trích chúng ta làm sai việc, người khác chỉ trích chúng ta, ngày nay gọi là dư luận, cho nên họ không dám làm sai việc, làm sai việc thì lo sợ người khác chỉ trích họ, điều này gọi là hiểu rõ. Chỗ tối tăm không có người nhìn thấy, [nhưng có] quỷ thần chỉ trích họ. Con người nếu có thể tin tưởng những đạo lý này, tin tưởng những sự thật này thì bất luận là ở chỗ sáng hay ở chỗ tối tăm nhất định không dám khởi một niệm ác, nhất định không dám làm xằng làm bậy. Ngày nay có không ít người trẻ tuổi nói điều này là mê tín, nói người xưa dùng những điều này để trói buộc con người, khiến cho con người không dám làm xằng làm bậy, chỉ là một phương pháp mà không phải là sự thật. Họ nói điều này là mê tín, người Trung Quốc, người nước ngoài đã mê tín mấy ngàn năm, mấy vạn năm, con người ở thời đại hiện nay thông minh, họ không mê tín nữa rồi. Một học thuyết, một phương pháp tu học mà có thể truyền đến trăm năm ngàn năm, giả như không có sự thật và lý luận chân thật chống đỡ cho điều đó thì đã sớm bị loài người đào thải rồi. Điều này có thể kéo dài trong lịch sử lâu như vậy, trong lịch sử mấy ngàn năm chẳng lẽ không có người thông minh hay sao? Bạn thông minh hơn họ à? Cho nên luận điệu này tôi rất khó tin tưởng, [việc này] đã trải qua sự chứng nghiệm của lịch sử rồi. Những chuyện như thế này về thiên địa quỷ thần tuy rằng người hiện nay nói đó là mê tín, thế nhưng chúng ta thấy trên báo chí, trên truyền thông thường xuyên có tin tức. Gần đây chúng tôi nhận được một thông tin gửi đến từ pháp sư Ngộ Hạnh, lấy từ trên báo chí của nước Mỹ. Một cô bé một tuổi có thể nói tiếng thổ ngữ cổ xưa của người thổ dân da đỏ. Điều này giải thích thế nào đây? Cô bé chưa từng học qua, không những chưa từng học qua mà cô bé chỉ có một tuổi, nói chuyện vẫn còn chưa nói sõi thì làm sao có thể nói lưu loát ngôn ngữ cổ xưa của người thổ dân da đỏ chứ. Ngôn ngữ này ngày nay rất ít người có thể hiểu được. Chúng tôi đọc thấy trên báo toàn nước Mỹ chỉ có mười mấy người có thể hiểu ngôn ngữ này. Tiền kiếp của cô bé này là thổ dân nước Mỹ đầu thai trở lại, đủ để chứng minh là con người có tiền kiếp, có kiếp sau, nói rõ luân hồi là sự thật. Rất nhiều nhà khoa học hiện nay đang thảo luận nghiên cứu, hy vọng có thể chứng minh sự thật này. Trong những năm qua, họ đang nỗ lực thực hiện và cũng có một chút hiệu quả. Trong nhà sách ở Mỹ, những loại sách thế này có rất nhiều, thường có thể nhìn thấy, thật sự là có. Cho nên ở những nơi sáng hay ở chỗ tối tăm, không những không thể làm việc bất thiện mà ý niệm bất thiện cũng không được khởi lên. Chúng ta khởi tâm động niệm tự mình cho rằng người khác không biết, thế nhưng thiên địa quỷ thần biết. Những đạo lý này nói thật ra cũng không khó hiểu, khởi tâm động niệm đều có hình tướng. Trong tâm bạn nghĩ những sự việc gì, bạn nghĩ đến nó thì liền có hình tướng, hình tướng này phàm phu không nhìn thấy nhưng quỷ thần nhìn thấy. Người tu hành chân thật ở trong định có thể nhìn thấy, người công phu cao có được tâm thanh tịnh, gọi là đi đứng nằm ngồi đều trong định, đối với những người này bạn không thể giấu họ. Hình tướng mà bạn khởi tâm động niệm họ đều nhìn thấy, đều hiểu rõ. Đây chính là nói người ở chiều không gian cao hơn có thể nhìn thấy chiều không gian thấp hơn, nhìn thấy rất rõ ràng, khởi tâm động niệm, hết thảy hành vi đâu có thể che giấu người khác được. Quả báo, nói thật ra không phải là do thiên địa quỷ thần chi phối. Trong kinh Phật không có cách nói này, quả báo là do bạn tự chiêu cảm đến. Thiện nhân nhất định có thiện quả, ác nhân nhất định có ác báo.

Đoạn cuối là câu: “Ban đêm thức dậy, thân thể lõa lồ”, đại khái hiện tại tình trạng này cũng rất ít rồi. Người ngày nay ban đêm đi ngủ đều mặc quần áo ngủ rất đẹp. [Việc lõa lồ] là bất kính, bất kính đối với quỷ thần. Ban đêm tuy không có người nhìn thấy nhưng phải biết là quỷ thần đang ở chung với chúng ta, quả thật là ở cùng với chúng ta. “Bát tiết hành hình”, “bát tiết” trong chú giải là Lập Xuân, Xuân Phân, Lập Hạ, Hạ Chí, Lập Thu, Thu Phân, Lập Đông, Đông Chí, đây là tám ngày tiết. Tám ngày tiết này, trong Đạo giáo nói là có chư thiên thiên thần đi tuần tra giám sát nhân gian. Vì vậy trong những ngày này nhất định phải lấy tâm từ bi đối đãi với hết thảy chúng sanh, dù là tử tội cũng không nên hành hình vào lúc này, có thể lùi lại thời gian để hành hình. Đây là tâm từ bi. Hay nói cách khác khi thiên địa quỷ thần giáng lâm đi tuần tra, chúng ta hành hình trước mặt họ thì đây là một sự việc rất không lễ phép. Thí dụ nói có khách quý, khách quý đến khu vực của chúng ta, khi họ đến, trước mặt họ chúng ta trừng phạt một số người, bạn nói xem việc này rất khó xem. Đây không phải là việc tốt, nhất định phải dời lại, để họ nhìn thấy xã hội của chúng ta hài hòa tốt lành, mọi người đều hoan hỉ, chúng ta phải nên lấy cảnh tượng tốt đẹp này cúng dường thiên địa quỷ thần, không nên vào thời điểm này hành quyết tử tội, đương nhiên là càng không thể vào lúc này tạo tác hết thảy ác nghiệp. Đoạn này chúng tôi giảng đến đây.

Hôm nay có một vị đồng học hỏi hai vấn đề nên nhân tiện tôi sẽ trả lời luôn, là cư sĩ Phương đến từ Thiên Tân. Câu hỏi thứ nhất là hiện nay ở quê nhà có đoàn trợ niệm, họ nói sau khi con người dứt hơi thở, sau đó mấy tiếng vẫn có thể vãng sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc, cách nói này có đúng không? Họ nói đó là trong sách Trung Ấm Tự Cứu nói. Cũng có thể, có thể vãng sanh hay không vẫn ở tại ý niệm của chính người đó, người đó khi lâm chung mê hoặc, quên mất nguyện vãng sanh, thế nhưng sau khi con người dứt hơi thở, trong kinh Phật nói là trong tám giờ đồng hồ thần thức vẫn chưa rời đi, tuy là dứt hơi thở rồi nhưng thần thức vẫn chưa đi, người Trung Quốc chúng ta gọi là linh hồn, hồn chưa rời đi. Vào lúc này người khác trợ niệm cho họ, họ có thể nghe thấy, khi trợ niệm thì nhắc nhở họ, nếu nhắc nhở họ nội trong tám giờ đồng hồ này nếu họ giác ngộ, nếu phát tâm cầu sanh thế giới Tây Phương Cực Lạc thì có thể được. Cho nên chúng ta đối với người chết, khi trợ niệm giúp họ, tốt nhất là trợ niệm mười hai giờ đồng hồ, đó là an toàn nhất. Sau khi họ dứt hơi thở, trong mười hai giờ đồng hồ chúng ta trợ niệm giúp cho họ, tiếng Phật hiệu không gián đoạn, điều này rất có lợi ích. Mặc dù họ không thể vãng sanh thì sự khổ nạn mà họ chịu ở đường ác sẽ nhẹ đi, nhất định là có lợi ích.

Câu hỏi thứ hai là: Có cư sĩ họ Cao tự mình mở một phòng khám Đông y, khi cho bệnh nhân sử dụng thảo dược, thảo dược có phối thuốc với một số côn trùng, tất nhiên không phải chính anh ấy tự tay sát sinh, hỏi như vậy là có tội hay không? Điều này không có tội lỗi, dùng để làm thuốc thì không có tội lỗi, trong Đông y có rất nhiều loại thuốc phối với côn trùng, con vật, điều này không có tội lỗi, có thể sử dụng. Còn có rất nhiều thuốc phải sử dụng rượu làm chất dẫn thuốc, điều này cũng không có tội lỗi gì. Trong giới luật điều này gọi là khai duyên, bởi vì đây là dùng cho trị bệnh. Chữa bạn khỏi bệnh rồi, bạn tu trì chăm chỉ, lấy công đức của bạn hồi hướng cho hết thảy chúng sanh, vì vậy đây là một việc tốt.

Các vị đồng học!

Mời mở đoạn thứ 116 của Cảm Ứng Thiên:

“Thóa lưu tinh. Chỉ hồng nghê. Triếp chỉ tam quang. Cửu thị nhật nguyệt.” (Hướng về sao băng khạc nhổ, chỉ trỏ cầu vồng, bộp chộp chỉ trỏ tam quang, nhìn mặt trời, mặt trăng thật lâu).

Những việc thế này đều thuộc về bất kính. Nếu nói là thiên địa quỷ thần thì khoa học hiện đại họ không thể tiếp nhận. “Sao băng” thì hầu như mỗi ngày đều có thể nhìn thấy, vào những đêm trời quang đãng, đây là hiện tượng vật lý vũ trụ. “Cầu vồng” là hiện tượng được tạo thành do ánh nắng mặt trời phản chiếu vào hơi nước trong không trung. “Tam quang” là chỉ mặt trời, mặt trăng và tinh tú. Cho nên tổng kết lại, chúng ta dùng sự giải thích hợp lý là chẳng qua Cổ Đức dạy chúng ta tu tâm cung kính. Đối với hết thảy người, hết thảy việc, hết thảy vạn vật thường giữ tâm cung kính. Đây là nguyên lý dạy học. Có phải là như Đạo giáo nói, đây là do thần Tư Mệnh chi phối, giống như khí của âm dương? Đây cũng là một cách nói. Nếu ưa thích nghiên cứu thì cũng là một học thuyết. Chúng ta nghe họ nói thì cũng có thể nói ra một đạo lý rất là hoàn mỹ, nếu có hứng thú thì có thể đi nghiên cứu. Nếu không hứng thú đối với điều này thì cũng biết được toàn bộ đại tông chỉ của Đạo giáo chỉ là dạy Thành, dạy Kính mà thôi. Thành kính là tánh đức, thành kính có thể khai phát tự tánh, thành kính đến cực điểm chính là nhà Phật nói đến “Giới Định Huệ” tam học, cũng chính là sự lưu lộ của tự tánh.

Đoạn tiếp theo là đoạn thứ 117:

“Xuân nguyệt liệu lạp. Đối bắc ác mạ. Vô cố sát quy đả xà.” (Trong các tháng mùa Xuân, đốt rừng để săn bắn. Hướng về phương Bắc chửi rủa độc địa. Vô duyên vô cớ, đánh giết rắn rùa).

“Liệu liệp”chính là người Indonesia hiện nay gọi là đốt rừng, chính là thuộc về loại này, dùng lửa đốt núi rừng. Sự việc này vô cùng tàn nhẫn, vì sao vậy? Là vì những động vật nhỏ trên núi, một con cũng không chạy thoát, lực sát thương này tàn khốc hơn bất cứ loại chiến tranh nào. Cho nên Phật trong Kinh Địa Tạng Bồ tát Bổn Nguyện nói rất rõ ràng, quả báo là ở địa ngục. Sau khi thọ mãn tội ở địa ngục, bạn nợ mạng những chúng sanh này thì nợ mạng phải trả mạng, nợ tiền phải trả tiền. Một ngọn lửa này thiêu chết biết bao nhiêu động vật, sau này đến khi trả mạng sẽ rất phiền phức. Bạn phải trả trong bao lâu mới trả hết số nợ mạng này? Sự việc này không thể làm, tuyệt đối không được làm, cho dù là vô ý cũng phải gánh trách nhiệm nhân quả. Vì vậy khi dùng lửa trong núi rừng thì nhất định phải cẩn thận. Nếu chúng ta nổi lửa, có rất nhiều nguyên nhân, chúng ta nấu ăn sẽ phải đốt lửa, nếu ban đêm phải ngủ ngoài trời thì nhất định phải đốt lửa. Thú hoang nhìn thấy lửa này chúng sẽ tránh đi, cho nên gọi là lửa trại. Thế nhưng khi rời đi thì phải dập tắt đống lửa này thật sạch sẽ, không được vô ý dẫn đến hỏa hoạn, nên phải đề phòng cẩn thận. Còn có người có thói quen không tốt là hút thuốc, tàn thuốc tùy tiện vứt lung tung. Nếu vào thời tiết khô hạn thì cũng có thể dẫn đến hỏa hoạn, dẫn đến cháy rừng, những điều này đều phải cẩn thận đề phòng. Trong chú giải nói rất chi tiết.

Hai câu tiếp theo: “Hướng về phương Bắc chửi rủa độc địa”. “Phương Bắc” đại diện cho phía trên. “Vô duyên vô cớ, đánh giết rắn rùa”, trong loài động vật thì thọ mạng rắn và rùa đều rất dài, linh tánh rất cao. Các bạn nghe cư sĩ Tề ở Thiên Mục Sơn đã báo cáo với mọi người. Họ phóng sanh ba ba, ba ba và rùa là cùng một loài, khi phóng sanh những con ba ba này chúng hiểu được. Họ phóng sanh trên thuyền, những con ba ba này bơi một vòng quanh chiếc thuyền, sau đó quay đầu lại nhìn rồi mới rời đi. Chúng có linh tánh, chúng rất cảm ân bạn, chỉ là chúng không biết ngôn ngữ của loài người, không có sự giao tiếp bằng ngôn ngữ. Thế nhưng bạn nhìn thấy biểu cảm của chúng, chúng và con người đâu có khác biệt. Nhất định không nên sát sanh, con người phải thật sự biết yêu người yêu vật, nhất định không được ăn thịt chúng sanh. Tuy nhiên có người cũng hỏi, động vật có sanh mạng, thực vật cũng có sanh mạng, vì sao không ăn động vật nhưng lại ăn thực vật? Đương nhiên một người nhân từ chân thật thì thực vật cũng không ăn. Thế nhưng chúng ta là phàm phu, chúng ta vẫn chưa thể đạt đến cảnh giới này, chưa thể xa lìa việc ăn uống. Trong lục đạo, cõi trời sắc giới đã xa lìa rồi, trời sắc giới không phải ăn uống, thật vậy, ngay đến thực vật họ cũng không ăn. Chất dinh dưỡng của họ từ đâu mà có vậy? Các vị thường xem thấy trong kinh nói là “Thiền duyệt vi thực”, dinh dưỡng mà họ có được là từ trong thiền duyệt, không cần đến vật chất từ bên ngoài. Chúng ta ngày nay chưa đạt đến cảnh giới này, không ăn uống thì không thể duy trì sanh mạng. Cho nên lựa chọn của chúng ta là sự lựa chọn bất đắc dĩ, chúng ta nhất định không làm tổn hại chúng sanh. Phật trong giới kinh nói với người xuất gia: “Thanh tịnh Tỳ kheo, bất đạp sanh thảo” (Tỳ kheo thanh tịnh không đạp lên cỏ non). “Thảo” ở đây là thực vật, chúng đang trưởng thành rất sống động, bạn sao có thể nhẫn tâm dẫm đạp lên chúng? Trừ phi bạn nhất định phải đi qua chỗ này, nếu không có đường thì điều này chấp nhận được, có khai duyên. Nếu có đường đi thì bạn nhất định phải đi trên đường, không thể đi dẫm lên cỏ cây. Điều này là sự ái hộ đối với thực vật, ái hộ đối với cây cỏ hoa lá, vạn bất đắc dĩ chứ không được phép làm tổn hại. Trong giới kinh nói với chúng ta, trước đây người xuất gia ở trong núi, ở trong núi thường phải dựng lều tranh, sử dụng vật liệu tại chỗ, nhất định phải chặt cây. Trước khi chặt cây ba ngày phải tụng kinh, niệm chú, chúc phúc cho cái cây này, mời thần cây dời nhà đi. Điều này người thông thường rất khó hiểu, Phật ở trong kinh nói với chúng ta, khi cây cao hơn đầu người thì sẽ có thần cây. Ngày nay chúng ta nói điều này với những người trẻ tuổi nhưng họ không tin tưởng. Thế nào gọi là thần cây? Thật ra mà nói là có quỷ thần nương dựa vào cây này. Cây này là nhà của họ, họ ở trên cái cây này, nương dựa vào hoa lá cây cỏ thì biến thành thần hoa thần cây. Là loại chúng sanh nào vậy? Là loài đặc biệt thích hoa lá cỏ cây, ưa thích hoa lá cỏ cây, sau khi chết vẫn là ưa thích, vẫn không xa lìa được nên biến thành thần hoa thần cây, linh hồn dựa vào những vật thể này. Chúng ta muốn hủy hoại nơi sinh sống của họ thì họ cũng sanh phiền não, tuy họ sẽ rời đi, thế nhưng họ sẽ sanh phiền não, cho nên trước tiên nhất định phải thông báo cho họ biết. Bố trí việc tế lễ, tụng kinh, siêu độ, kết duyên để họ dời nhà đi nơi khác, họ sẽ tìm chọn một cây khác. Những sự việc thế này nhất định không phải là mê tín. Chư Phật Bồ tát, tâm địa các Ngài thanh tịnh, tai mắt thông minh, phàm phu chúng ta không nhìn thấy nhưng các Ngài có thể nhìn thấy, chúng ta không thể nghe thấy nhưng các Ngài có thể nghe thấy, các Ngài dạy chúng ta cách làm như vậy nhất định có đạo lý, nhất định là có lợi ích đối với chúng ta. Yêu thương, bảo vệ hết thảy hoa lá cỏ cây thì đâu có đạo lý không yêu thương bảo vệ động vật chứ? Vì vậy bất cứ việc gì chúng ta cũng nên tỉ mỉ tư duy, bình lặng quan sát, tìm hiểu rõ chân tướng vũ trụ nhân sanh, không thể tùy thuận theo tập khí phiền não của chính mình mà lập luận trái lẽ. Nói những loài động vật là dành cho loài người ăn, sanh ra là để cho con người ăn. Con người cũng là động vật thì tại sao không ăn thịt người luôn? Cha mẹ, anh em, vợ chồng, con gái con trai của bạn đều là động vật thì sao bạn không ăn họ? Nói thế nào cũng nói không thông được. Hoàn toàn là dục vọng thỏa mãn tự tư tự lợi của chính mình, đã tạo vô lượng vô biên tội nghiệp, lại còn cho rằng điều đó là có lý. Điều này sai rồi! Người hiểu rõ, người có đạo tâm đều sanh tâm hổ thẹn đối với việc ăn uống. Chúng ta ngày nay đang gặp nạn, bất đắc dĩ, không có cách nào khác, cho nên nhu cầu về ẩm thực nên lựa chọn cẩn thận, cố gắng giảm thiểu sự tổn hại đối với con người và loài vật, cố gắng giảm đến mức tối đa. Đây là sự lưu xuất của tâm từ bi. Loài có thọ mạng dài thì càng không thể làm tổn hại chúng, ở đây đặc biệt nói rõ về rùa và rắn, những loài này đều có thọ mạng rất dài.

Bạn xem “đốt rừng để săn bắn”, vì sao lại nói: “Trong các tháng mùa Xuân” mà không nói mùa Hạ, mùa Thu, nhất định lại nói là “trong các tháng mùa Xuân”. Mùa Xuân là thời kỳ sanh trưởng của vạn vật. Xuân sanh, Hạ trưởng, Thu thâu, Đông tàng. Đây là mùa mà hết thảy vạn vật đều sanh trưởng, làm sao có thể nhẫn tâm sát hại? Cái tâm này là tâm rất tàn nhẫn, không có tâm nhân từ, không có tâm yêu thương. Chúng ta đọc giáo huấn của cổ Thánh tiên Hiền, từ đó thể hội được tâm từ bi bác ái của các Ngài, cũng phải học tập từ chỗ này để nuôi dưỡng thành thói quen, thói quen thương yêu người và vật. Ở đây nói “Hướng về sao băng khạc nhổ”, đây là sự việc rất nhỏ, sự việc cực kỳ bé nhỏ. Hiện nay là xã hội văn minh, mọi người đều hiểu không nên tùy tiện khạc nhổ. Đây là thói quen tốt, là nuôi dưỡng tâm cung kính của chính mình. Khi thật sự muốn khạc nhổ, chúng ta dùng giấy vệ sinh bọc lại, không nên tùy tiện vứt bừa bãi, ở nơi này không có thùng rác thì gói lại để vào trong túi, đợi đến khi có thùng rác rồi mới có thể vứt đi. Nhất định phải nuôi dưỡng thói quen này. Sự việc tuy rất nhỏ nhưng từ chỗ này có thể quan sát cái tâm ý cung kính của bạn đối với người, đối với vật, đối với việc. Những điều này phải dạy bảo, không những phải dạy bảo mà còn phải biết mở rộng tâm cung kính, từ chỗ cực kỳ nhỏ bé này mở rộng ra để cung kính với hết thảy người, cung kính với hết thảy việc, cung kính với hết thảy vật.

Ngày nay chúng ta ở Singapore, thường xuyên giao lưu với chín tôn giáo lớn, Thánh Thần mà mỗi một tôn giáo phụng thờ đều không giống nhau, chúng ta bình đẳng cung kính, thanh tịnh tán thán, phổ đồng cúng dường. Mục đích của chúng tôi là hy vọng mong cầu những quốc gia khác nhau, những chủng tộc khác nhau, những tôn giáo khác nhau ở trong xã hội này đều có thể chung sống hòa mục, đều có thể tôn trọng lẫn nhau, hợp tác giúp đỡ lẫn nhau, đối đãi bình đẳng. Đây là thiên đường mà tất cả các tôn giáo đang mong cầu. Nhà Phật nói thế giới Cực Lạc, thế giới Hoa Tạng, đạo Hồi gọi là Thiên Quốc, Thiên Đường, tuy cách nói không giống nhau nhưng tình hình xã hội là như nhau, là tốt lành, không một mảy may khiếm khuyết, là mỹ mãn. Vậy làm thế nào mới có thể đạt được mục tiêu lý tưởng như thế? Nhất định phải có hành động, tiếp nhận giáo huấn của cổ Thánh tiên Hiền, chúng ta phải làm được. Đặc biệt là Kinh Hoa Nghiêm của nhà Phật, bạn xem trong Kinh Hoa Nghiêm có bao nhiêu chủng tộc khác nhau, chủng loài khác nhau, vạn vật trong trời đất, hết thảy chúng Thần đều bao gồm ở trong đó, mọi người đều có thể chung sống hòa mục, đối đãi bình đẳng. Đây là sự dạy học tốt nhất, là sự thị phạm tốt nhất, chúng ta phải nên học tập, nên thực hiện. Không những chúng ta đối với những tôn giáo khác nhau mà đối với hết thảy vạn vật đều phải lấy tâm đại từ bi, tâm yêu thương chân thành, dùng thân thể này của chúng ta để cống hiến toàn diện, vì hết thảy đại chúng mà phục vụ. Đây là điều mà Phật đà dạy bảo cho chúng ta.

Quyển sách này đến đây là một phân đoạn lớn, đều đã giới thiệu những nét chính của thiện và ác. Tiếp theo là tổng kết, tổng kết của hai đoạn nói về thiện và ác, ước chừng chiếm bảy phần đến tám phần của cả cuốn sách. Đây là phần kết tội, văn tự cũng có mấy đoạn, không đến nỗi dài, đoạn phía cuối đặc biệt lại mang hai điều Giết và Trộm để cảnh báo cặn kẽ cho chúng ta. Điều này thật là hiếm có!

Được rồi, hôm nay thời gian đã hết, chúng ta chỉ học đến đây thôi. A Di Đà Phật!

Tập 125

Các vị đồng học, xin chào mọi người!

Xin mời mở Cảm Ứng Thiên đoạn thứ 118, những đoạn tiếp theo là tổng kết của quả báo thiện và ác. Mời xem kinh văn:

“Như thị đẳng tội, tư mệnh tùy kỳ khinh trọng, đoạt kỳ kỷ toán. Toán tận tắc tử. Tử hữu dư trái, ương cập tử tôn.” (Đối với các tội như thế, thần Tư Mệnh tùy theo tội nặng hay nhẹ mà trừ bớt tuổi thọ của người gây tội. Tuổi thọ đã hết, sẽ phải chết. Đã chết mà còn chưa hết nợ thì con cháu phải gánh tai ương)

Chúng ta chia nhỏ những câu này ra làm hai đoạn. Đoạn phía trước là chỉ rõ “tội báo”, hai câu phía sau là nói riêng biệt về “dư ương”. “Đối với các tội như thế”, đây là tổng kết của những đoạn kinh văn phía trên mà chúng tôi đã dùng rất nhiều thời gian để giảng nói. Đây là tạo ác, tạo tác rất nhiều ác nghiệp. Những điều trong Cảm Ứng Thiên đã nói hầu như đều là những tội nghiệp trong cuộc sống hằng ngày mà chúng ta bất tri bất giác tạo ra. Vì sao lại tạo tác như vậy? Ở phía trước chúng ta cũng đã nghiên cứu thảo luận qua. Tổng kết nguyên nhân không ngoài hai loại: Một là tập khí từ vô thủy kiếp đến nay, là tập khí xấu. Trong Bách Pháp Minh Môn Luận, đây là tài liệu thuộc về Phật học thường thức của Phật giáo chúng ta, bất luận là học tông phái nào thì đều phải học tập theo. Trong cuốn sách nhỏ này Phật nói với chúng ta: hết thảy chúng sanh trong tám thức gồm năm mươi mốt loại tâm sở hữu pháp, ác tâm sở hữu pháp có hai mươi sáu loại, thiện tâm sở hữu pháp có mười một loại. Bạn xem tỷ lệ này không chỉ vượt hơn một nửa, hơn nữa sức mạnh của thiện tâm sở pháp lại yếu ớt, còn sức mạnh của ác tâm sở pháp rất mạnh, điều này chúng ta thường gọi là thói quen xấu ác. Trong nhà Phật gọi là ác tâm sở gồm sáu loại căn bản phiền não và hai mươi loại tùy phiền não, bất tri bất giác chúng liền khởi hiện hành, cho nên con người dễ tạo ác là có đạo lý.

Từ trên ngoại duyên mà nói, đặc biệt là xã hội ngày nay, ác duyên thì nhiều, thiện duyên thì ít, sáu căn của chúng ta tiếp xúc với cảnh giới có thể nói là không có cái nào không khiến cho chúng ta tạo ác. Bên trong có tập khí phiền não nghiêm trọng, bên ngoài có sự cám dỗ lôi kéo của ác duyên thì họ làm sao mà không tạo tội nghiệp được chứ? Khi tạo tội nghiệp thì không biết, đến lúc quả báo hiện tiền thì kinh sợ, lúc này sợ hãi cũng không kịp nữa rồi. Cho nên chúng ta là những người hiếm có trong số ít người vô cùng may mắn có thể đọc được những lời giáo huấn này của Phật. Sau khi đọc rồi thì nên sanh khởi sự cảnh giác cao độ, biết được sự đáng sợ của sự việc này, hậu quả không thể lường được. Con người có thể có tâm kinh sợ thì tự nhiên họ sẽ không dám tạo nghiệp, nghĩ đến sự đáng sợ của quả báo thì không dám tạo tác nữa. Niệm niệm có tâm kính sợ mới có thể phòng ngừa việc tạo tội. Niệm niệm có thể nghĩ đến Phật Bồ tát, Thánh Hiền nhân dạy bảo chúng ta phải chăm chỉ tu thập thiện nghiệp, chúng ta muốn mong cầu thiện quả thì nhất định phải đoạn ác tu thiện. Tâm ác, ý niệm ác, hành vi ác mà mong cầu thiện quả thì làm gì có đạo lý này. Sách Cảm Ứng Thiên này chúng ta sắp đọc hết rồi, đến đây là phần tổng kết, không phải là tổng kết trong sách mà chúng ta phải nghiêm chỉnh phản tỉnh, làm tổng kết từ trong khởi tâm động niệm và lời nói việc làm. Sau đó mới thật sự hiểu rõ là: không thể không tu thiện, không thể không đoạn ác, vậy thì cuộc đời này của chúng ta vẫn còn có thể cứu. Nếu tiếp tục mê hoặc điên đảo như trước đây, tùy thuận vọng tưởng phân biệt chấp trước của bản thân thì quả báo được nói ở phía trước nhất định không thể tránh khỏi.

Kinh văn nói “Đối với các tội như thế”, đây là tổng kết của cả đoạn lớn về sự “tạo ác” cũng là giáo huấn quan trọng nhất trong Cảm Ứng Thiên. “Thần Tư Mệnh tùy theo tội nặng hay nhẹ”, “Thần Tư Mệnh” là nói quỷ thần, người ngày nay không tin quỷ thần. Sự việc này không phải là nói không tin thì không có, tin thì có. Nếu vậy thì sự việc này giải quyết dễ dàng rồi, chúng ta không tin thì không có. Không tin nhưng vẫn có quỷ thần, họ thật sự tồn tại, Tư Mệnh quỷ thần có rất nhiều. Cõi dục giới có thiên thần, Đạo giáo gọi là Ngọc Hoàng Đại Đế, trong Phật pháp gọi là Đao Lợi Thiên chủ. Thông thường các tôn giáo khác gọi là Thượng Đế, là vị thần lớn hơn thần Tư Mệnh, còn có các vị thần kế tiếp, còn có rất nhiều thiên thần, có cả quỷ thần. Sáu căn của chúng ta tiếp xúc không đến được họ, thế nhưng họ nhìn thấy chúng ta rất rõ ràng. Cho nên có câu “Ngẩng đầu ba thước có thần minh”, câu nói này là thật không phải là giả. Gần với chúng ta nhất là thần Tam Thi, phía trước chúng tôi đã nói qua, giới thiệu qua rồi, trong kinh Phật nói với chúng ta có hai vị thần thường xuyên ở cùng với chúng ta, một giây một phút cũng không xa rời, một vị là “Đồng Sanh”, vị kia là “Đồng Danh”. Khởi tâm động niệm, lời nói việc làm của chúng ta họ đều nhìn thấy, họ đều ghi chép, đều làm báo cáo. Chúng ta làm việc thiện, tạo việc ác thì họ làm chứng. Nhất định không được cho rằng chúng ta khởi tâm động niệm không có người biết, cách nghĩ này sai rồi. Con người có vận mạng, cho nên khi xem tướng đoán mạng, người chân thật cao minh sẽ đoán rất đúng. Các vị đọc Liễu Phàm Tứ Huấn, bạn xem Khổng tiên sinh đoán vận mạng cho Viên Liễu Phàm vô cùng chuẩn xác, không phải đối với một người mà đối với tất cả mọi người đều đoán được rất chuẩn xác. Điều này nói rõ con người có vận mạng, vận mạng từ đâu mà có vậy? Nên biết vận mạng là do trong đời quá khứ chúng ta đã tạo nên những thiện nghiệp và ác nghiệp. Nghiệp lực chi phối vận mạng, vận mạng không phải do quỷ thần chi phối, không phải do thần Tư Mệnh chi phối mà do chính mình chi phối. Bản thân mình có thể đoạn ác tu thiện thì vận mạng của bạn đương nhiên tốt. Nếu bạn không kiêng sợ mà tùy thuận theo tập khí phiền não của chính mình, không việc ác nào mà không làm, vậy thì vận mạng của bạn đương nhiên sẽ không tốt. Phật Bồ tát không thể tăng hay giảm một mảy may nào cho chúng ta được, thần Tư Mệnh cũng không có quyền lực để tăng hay giảm, giống như nhân viên tư pháp, nhân viên chấp pháp của thế gian chúng ta không thể tùy tiện tăng thêm tội danh của một người, không được phép, cũng không được phép tùy thuận theo ý mình để thưởng hay phạt một người nào đó. Nhất định là khi họ có cống hiến, làm rất nhiều việc tốt đối với xã hội thì nhân viên chấp pháp chính phủ khen thưởng họ, nếu họ tạo tác ác nghiệp thì căn cứ vào ác nghiệp, hành vi việc làm của họ mà trừng phạt họ. Từ đây có thể biết, tuy họ là chủ quản chấp hành việc thưởng phạt nhưng họ không có quyền lực tùy tiện khen thưởng hay trừng phạt người thông thường mà nhất định phải dựa vào hành vi việc làm của người dân đó. Thần Tư Mệnh cũng là như vậy, cho nên “tùy theo tội nặng hay nhẹ”, tùy theo việc làm, tạo tác ác nghiệp nặng hay nhẹ của chúng ta “mà trừ bớt tuổi thọ của người gây tội”.

“Kỷ toán” là nói về tuổi thọ, đây là sự trừng phạt lớn. Con người có thể hành thiện thì được kéo dài tuổi thọ, gọi là “diên niên ích thọ”. Làm những việc thiện nào có thể tăng tuổi thêm thọ vậy? Là những thiện hạnh mà Cảm Ứng Thiên nói phía trước, đó là những việc lợi ích xã hội, lợi ích hết thảy chúng sanh, nỗ lực làm thật nhiều. Lợi ích lớn nhất là giúp chúng sanh giác ngộ, giúp chúng sanh hiểu rõ lý và sự của nhân quả, đây là đại thiện, giúp đỡ chúng sanh chuyển mê thành ngộ. Con người nếu có thể làm được việc đại thiện này thì nhất định diên niên ích thọ. Trường thọ là điều mà hết thảy chúng sanh đều mong cầu. Nếu bản thân mình không chịu khó tích công lũy đức, thọ mạng dài nhưng thân thể không mạnh khỏe thì đó là khổ báo, đó không phải là thiện, nhất định là thọ mạng dài, thân thể lại khỏe mạnh, đây là phước báo. Chúng ta ở Singapore nhìn thấy cư sĩ Hứa Triết, đây là tấm gương sống động tốt nhất để chúng ta học Cảm Ứng Thiên. Bà mạnh khỏe sống lâu, một trăm lẻ một tuổi rồi mà giống như thanh niên vậy. Bà tu như thế nào? Mỗi người chúng ta đều có thể tu, nhất định không phải là sự độc quyền của bà, chúng ta thấy tấm gương này, hỏi tỉ mỉ về cuộc sống, tư duy, hành trì của bà, chúng ta từ điểm này liền có thể học tập theo, nhất định phải tận lực làm việc thiện. Nếu tạo tác hết thảy những việc bất thiện, bạn không tin tưởng nhân quả báo ứng, làm nhiều tội ác rồi thì thọ mạng của bạn sẽ bị giảm. Những việc thế này tương đối không dễ dàng lí giải, trong sách xưa ghi chép lại rất nhiều, trong Cảm Ứng Thiên Vựng Biên trích dẫn những nhân duyên công án cũng rất nhiều, chúng ta xem rồi có tin hay không? Sau khi tiên sinh Viên Liễu Phàm gặp được thiền sư Vân Cốc thì ông hiểu được đạo lý này, cho nên ông vô cùng chăm chỉ nỗ lực sửa lỗi tu thiện, vận mạng của ông chuyển biến, thọ mạng của ông cũng được kéo dài. Khổng tiên sinh đoán thọ mạng của ông được năm mươi ba tuổi, ông sống đến hơn bảy mươi tuổi mới niệm Phật vãng sanh. Những sự việc như vậy, từ xưa đến nay có rất nhiều. Dịp tới nếu gặp được cư sĩ Hứa Triết thì hãy hỏi bà đã từng đoán mạng bao giờ chưa? Xem người đoán mạng cho bà trước đây đoán thọ mạng của bà là bao nhiêu? Tôi tin tưởng là thọ mạng hiện nay của bà là do tích thiện mà được kéo dài. Khi tôi còn trẻ, có rất nhiều người đoán mạng cho tôi, nói rằng tôi không sống được qua bốn mươi lăm tuổi, bốn mươi lăm tuổi nhất định sẽ chết, tôi rất tin tưởng điều này, tôi không một mảy may hoài nghi. Tôi học Phật không cầu trường thọ, hiện tại có thể sống được đến độ tuổi này, điều này cũng là diên niên ích thọ.

Làm việc ác thì “Tuổi thọ đã hết, sẽ phải chết”, cho nên đó là việc làm tổn thọ để chết. Mấy câu này là nói tội báo. Hai câu tiếp theo là “Dư ương”, “Đã chết mà còn chưa hết nợ thì con cháu phải gánh tai ương”. Con cháu của họ bất hạnh, thế nhưng chúng ta cần phải hiểu được là cha con, anh em, vợ chồng đều có duyên phận trong đời quá khứ, không phải là ngẫu nhiên. Một người tích đức, tu thiện thì tự nhiên có những người tu tích thiện nghiệp trong đời quá khứ đến đầu thai vào trong nhà bạn, thiện cảm ứng với thiện. Bạn tạo tác những việc bất thiện thì nhất định có những oan gia trái chủ bất thiện đến đầu thai vào nhà bạn, làm con cháu của bạn. Từ đó có thể biết “Đã chết mà còn chưa hết nợ thì con cháu phải gánh lấy tai ương”, con cháu cũng không phải là oan uổng gánh tai ương của người đời trước, cũng không phải chịu oan, nhất định là có nghiệp nhân. Thế nhưng những người làm con cháu này nếu có thiện duyên, gặp được thiện tri thức giảng giải, họ có thể tiếp nhận, họ có thể tin nhận, họ có thể chuyển ác thành thiện thì tiền đồ của họ vẫn là tươi sáng. Từ đó có thể biết, trong các công đức thì công đức thù thắng nhất chính là giáo hóa. Vào thời xưa những đế vương, thậm chí lãnh đạo của chính quyền địa phương đều xem giáo hóa là việc quan trọng nhất trong việc lãnh đạo của họ. Đó gọi là “tác chi quân, tác chi thân, tác chi sư”, người dân gian chúng ta gọi là quan phụ mẫu. Quan là cha mẹ của nhân dân, họ yêu thương nhân dân giống như anh em con cháu trong nhà, dạy nhân dân giống như dạy học trò của chính mình vậy. Như vậy thì có công đức, sau khi chết nếu họ không niệm Phật vãng sanh thì sẽ sanh lên trời để làm thần minh, tiếp nhận sự cúng tế của người đời sau. Những câu chuyện như vậy có rất nhiều trong dân gian Trung Quốc. Nếu là phường tham quan ô lại thì nhất định đọa lạc đường ác. Trong đoạn văn này, chú giải nói rất nhiều. Trong đoạn này có một đoạn rất dài được trích dẫn từ phần “Mười tập nhân, sáu giao báo” trong Kinh Lăng Nghiêm, Phật nói về điều này trong bộ kinh này vô cùng rõ ràng, cho nên đoạn này chư vị đồng học tự mình có thể lấy làm tham khảo.

Chư vị đồng học!

Mời xem đoạn thứ 119 của Cảm Ứng Thiên:

“Hựu chư hoạnh thủ nhân tài giả, nãi kế kì thê tử gia khẩu dĩ đương chi. Tiệm chí tử tang, nhược bất tử tang, tắc hữu thủy hỏa đạo tặc, di vong khí vật, tật bệnh khẩu thiệt chư sự, dĩ đương vọng thủ chi trực.” (Lại còn những kẻ cướp tài vật của người khác thì vợ con, cả gia đình của hắn phải hứng chịu dần dần cho đến chết chóc, tang tóc. Nếu không chết chóc, tang tóc, sẽ bị những chuyện như tai họa nước, lửa, trộm cướp, mất mát vật dụng, bệnh tật về khẩu thiệt để đền trả cái giá cướp càn).

Hai đoạn này nhắc lại quả báo của việc trộm cắp và quả báo của việc sát sanh, một lần nữa nêu ra hai loại nghiệp tội này. “Giết” và “trộm” là chướng ngại lớn nhất đối với đức hạnh trong thế xuất thế gian, hơn nữa người thông thường rất dễ phạm phải những lỗi lầm này. Thái Thượng Ngài vô cùng từ bi, sau khi khuyên bảo tỉ mỉ ở phía trên rồi thì đến đoạn cuối này lại đặc biệt nhắc nhở chúng ta. Trộm cắp là mắc nợ người khác, mắc nợ rồi thì nhất định phải trả nợ, không thể nói mắc nợ thì không phải trả, không có đạo lý này. Đây là điều mà chúng ta nhất định phải biết, nợ mạng phải trả mạng, nợ tiền phải trả tiền, cho nên đối với hai sự việc này, bất luận là pháp thế gian hay xuất thế gian, người tu hành, người đọc sách và người rõ lý nhất quyết không chịu làm. Duy chỉ có người đọc sách rõ lý mới thật sự thông đạt chân tướng sự thật của nhân quả, cho nên đây là chướng ngại lớn nhất của việc tu hành. Đoạn văn này trong chú giải tuy không dài nhưng vô cùng quan trọng. Sự việc này phía trước đã nói rất rõ ràng rồi, đã nói rõ là tùy theo sự việc mà thọ báo, đã nói rất nhiều rồi.

Trong đoạn văn này đặc biệt nhấn mạnh ở “cướp ngang”. “Hoạch” có nghĩa là gì? Là ngang ngược thô bạo, dùng vô số thủ đoạn không chính đáng để ép bức người khác, khiến cho người khác phải giao nộp tài sản cho bạn, nhưng nhất định không phải là họ cam tâm tình nguyện, là bất đắc dĩ bị ép buộc. Đó gọi là “cướp ngang tài vật của người khác”. Đương nhiên loại người này là loại người có thế lực, chúng ta gọi là có uy thế, có thế lực, họ lấy tài vật rất dễ dàng, thế nhưng quả báo cũng đủ để cho họ chịu đựng. Trong xã hội hiện nay nơi nơi đều có thể nhìn thấy sự thật cụ thể. Đặc biệt lưu ý là bản thân chúng ta, khi chính mình có một chút quyền thế thì phải chăng cũng cậy vào quyền thế của mình để ức hiếp người khác. Đây là điều chúng ta đặc biệt cần lưu ý. Thông thường chúng ta tạo nghiệp rồi mà bản thân không biết, không thể phát giác, cũng không biết được tính nghiêm trọng của sự việc này, thường lơ là bỏ qua. Khi tạo tội thì rất dễ dàng, cần phải biết là người bị hại không cam tâm. Tuy là đời này họ không thể báo thù, đợi đời sau khi nhân duyên tương ngộ thì quả báo vẫn là tự mình phải chịu. Đây là danh ngôn ngàn đời, chúng ta cần phải nhớ kỹ, nhất định không thể nói đây là mê tín, hay chỉ là khuyên người làm thiện mà thôi, không phải là sự thật, có cách suy nghĩ như vậy thì chúng ta đã sai rồi. Cần phải biết đây là chân tướng sự thật mà nhà Phật thường nói “Nhân quả thông ba đời”. Tỉ mỉ mà suy nghĩ, chúng ta trong cuộc đời này tiếp nhận sự giáo huấn của Phật Bồ tát, miễn cưỡng có thể gọi là thiện tâm, thiện niệm và thiện hạnh. Theo lý mà nói, bất luận chúng ta làm việc gì đều không có chướng ngại, đều thuận buồm xuôi gió mới đúng, vì sao chướng duyên của chúng ta vẫn nhiều như vậy? Đây là đạo lý gì? Không cần nói bản thân chúng ta, chúng ta thấy Thích ca Mâu ni Phật, Ngài đã chứng đắc quả báo Bồ đề viên mãn cứu cánh. Ngài giáo hóa chúng sanh ở thế gian này, chân thật triệt để làm được vô tư vô ngã, tâm thuần thiện, hạnh thuần thiện, nhưng khi đó vẫn có rất nhiều sự đố kỵ, chướng ngại gây phiền phức. Có người phê bình Ngài, có người hủy báng Ngài, có người chướng ngại Ngài. Điều này là nguyên nhân gì? Chúng tôi đã hiểu ra: Thế Tôn trước khi chưa thành Phật, khi là phàm phu tu hành cũng đã đắc tội với không ít người. Sau khi thành Phật rồi, oán thân trái chủ vẫn sẽ tìm đến Ngài. Thế Tôn trong cuộc sống vật chất, điều này trong kinh điển ghi chép có ba tháng phải ăn lúa ngựa, người viên mãn phúc đức mà lại không có lương thực. Cuộc sống đơn giản như vậy mà thức ăn cũng không có, khi đó gặp phải lúc mất mùa. Vì vậy nhà Phật thường nói “Muốn biết nhân đời trước, xem quả hưởng đời này”, những sự thọ dụng đời này của chúng ta là do nghiệp nhân đã tạo trong đời quá khứ, hiện nay quả báo hiện ra là do nghiệp nhân không tốt trong đời quá khứ nên mới gặp phải quả báo không tốt như vậy. Tuy nhiên chúng ta lại tỉ mỉ suy nghĩ, những nhân tốt mà chúng ta tạo trong đời này, không làm oan uổng một người nào, không có hận thù với một người nào, hoàn toàn là dùng thiện tâm thiện ý xử sự đối người tiếp vật. Đây là nhân mà chúng ta tu trong đời này, quả báo ở đời sau, quả báo ở hậu thế, từ đời thứ ba trở đi đều gọi là hậu thế. Quả báo của hậu thế tốt, đời này gặp phải một số điều bất hạnh, món nợ này đã trả xong rồi, nhân quả bất thiện đó, từng món từng món được xóa sổ, tương lai là tươi sáng. Đạo lý này rất sâu, cần phải hiểu thấu đáo thì chúng ta mới chịu làm việc thiện, biết được làm việc thiện có lợi ích rất lớn đối với chính mình, quyết định không làm việc ác, cả cuộc đời này làm việc thiện, chịu đựng mọi sự khó khăn vất vả nhưng ý niệm làm việc thiện của chúng ta nhất định vẫn không thay đổi. Đây là điều mà nhà Phật nói “Bất muội nhân quả” (không lầm nhân quả), không phải là không có nhân quả, là bất muội nhân quả, khi thọ báo thì rất rõ ràng rất minh bạch, không oán trời, không trách người. Tôi chân thành với họ, tốt với họ, vì sao họ ngược lại có ý xấu với tôi? Do đời quá khứ đã kết oán, chúng ta nhận lấy, vui vẻ mà tiếp nhận, vẫn là dùng tâm chân thành chí thiện để đối đãi với họ thì những oán kết này liền hóa giải. Cho nên có câu “Oan gia nên giải không nên kết”, nhất định không thể nói: Người khác đối xử không tốt với tôi, tôi cũng đối xử không tốt với họ, vậy thì sai rồi.

Thái Thượng Ngài nêu ra một thí dụ ở đây, ý nghĩa của thí dụ này vô cùng sâu rộng, quả báo thật rất đáng sợ. Phàm là cậy vào quyền thế ức hiếp người khác, có khi là do bất tri bất giác. Câu tiếp theo là nói về quả báo: “cả gia đình vợ con đều phải gánh chịu”, chính là [liên lụy đến] thân bằng quyến thuộc của bạn. Bạn tạo tác tội nghiệp, vì sao lại liên lụy đến thân bằng quyến thuộc của bạn? Tài vật mà bạn cướp được thì thân bằng quyến thuộc của bạn đều thọ dụng, không phải là một mình bạn hưởng thụ, nhất định là có thân bằng quyến thuộc của bạn thọ dụng ở trong đó. Thế nên từ chỗ này chúng ta liền nghĩ, chúng ta dính vào một chút tài vật bất nghĩa thì tương lai sẽ bị liên lụy, là đạo lý này. Tài vật bất nghĩa mà người khác tặng cho chúng ta, chúng ta đều không được tiếp nhận, vì sẽ liên lụy chịu quả báo. Thế nên nhà Phật nói bố thí thì phải dùng tịnh tài, tịnh thí, không thể nói là tôi cướp tiền của người khác, ăn trộm tiền của người khác để tôi bố thí cúng dường, đây là bất tịnh tài. Việc này sẽ chịu ác báo. Bạn cúng dường Phật, Phật sẽ tiếp nhận hay không? Phật mà tiếp nhận thì tương lai sẽ bị bạn làm liên lụy, nghiệp nhân quả báo chư Phật Như Lai cũng không thể tránh khỏi. Điều này là chân lý, không thể nói đã thành Phật rồi, thành Bồ tát rồi thì nợ tiền không phải trả nữa, nợ mạng không phải trả nữa, đâu có đạo lý này. Chúng ta xem trong Cao Tăng Truyện thấy Ngài An Thế Cao là cao tăng đắc đạo, trong đời quá khứ đã từng ngộ sát hai người. Không phải là cố ý mà là ngộ sát nên Ngài đến Trung Quốc trả nợ đến hai lần, cũng là bị người khác ngộ sát lại. Ngài hiểu rõ ràng, hiểu minh bạch, món nợ này không trả không được. Mới biết được sự đáng sợ và nghiêm trọng của sự việc này, tài vật bất nghĩa chúng ta không thể dùng. Chúng tôi ngày nay xuất gia rồi, chính mình không theo đuổi sự nghiệp kinh doanh mưu lợi, hết thảy tiền tài vật dụng là do tứ chúng đồng tu cúng dường. Khi họ cúng dường bạn cần bình tĩnh mà quan sát rõ ràng, tiền của họ có sạch hay không, nếu không phải là tịnh tài thì nhất định không được tiếp nhận, nhằm tránh việc chúng ta bị liên lụy trong tương lai. Người ta cúng dường, đặc biệt là cúng dường số tiền nhiều thì phải hỏi họ: “Tiền của anh từ đâu mà có”? Năm xưa Hàn Quán Trưởng có trí huệ này, có một lần ở thư viện có một cư sĩ cúng dường năm mươi vạn đồng, bà liền hỏi anh ấy: “Tiền của anh từ đâu mà có? Anh làm công việc gì? Hoàn cảnh sinh sống của gia đình anh như thế nào?”. Khi vừa hỏi thăm thấy anh ấy là người rất bình thường nên Hàn Quán Trưởng nói số tiền này anh hãy cầm về, tôi không tiếp nhận. Không phải nhìn thấy tiền thì mắt sáng lên, thế còn ra gì nữa, mắt mở sáng lên có nghĩa gì? Đó là mở cửa của ngạ quỷ tam ác đạo rồi. Nhất định phải biết được tiền của họ từ đâu mà có, sau đó chúng ta mới có thể cân nhắc có thể tiếp nhận sự cúng dường của họ hay không, để tránh chịu sự liên lụy, hậu hoạn vô cùng.

“Tiệm chí tử táng”, chúng ta ngày nay gọi là “tan nhà nát cửa”. Ở thế gian này, thời xưa có, ngày nay lại càng nhiều hơn. Bạn xem một số công ty kinh doanh rất lớn, lừa đảo khách hàng, dùng rất nhiều thủ đoạn không chính đáng. Ngày nay cổ phiếu chính là không chính đáng, thủ đoạn không chính đáng, không được mấy năm công ty của họ vỡ nợ, phá sản, còn nhân lực thì chịu sự chế tài của pháp luật. Sự chế tài của pháp luật là hoa báo, quả báo là đời đời kiếp kiếp phải trả nợ, hà tất phải làm việc này chứ? Sự việc này ngày nay, người thật sự có năng lực, có cơ hội để lừa đảo người khác, lừa tiền của người khác vào túi của mình, người thế gian đều nói con người này có bản lĩnh thật lớn, con người này có trí huệ, vô cùng cao siêu mà đâu biết được họ tạo ác nghiệp của đường ác. Người thế gian ngu si, đều có quan niệm sai lầm như thế này, bạn nói xem có đáng sợ không? Chúng ta cũng cho rằng điều này là có bản lãnh. Họ có thể lừa mà tôi thì không lừa được. Nghiệp nhân quả báo như vậy, nếu chúng ta bình lặng mà quan sát một chút thì ở ngay trước mắt chúng ta, chúng tôi nhìn thấy quá nhiều rồi. Nghĩ đến Phật Bồ tát, những giáo huấn của cổ Thánh tiên Hiền dạy cho chúng ta thì hoàn toàn chính xác, hoàn toàn tương ưng. “Nếu không chết chóc, tang tóc” thì cũng có tai nạn thường xuyên đi theo họ như “tai họa nước, lửa, trộm cướp”. Nếu không có những tai nạn như “nước, lửa, trộm cướp”, câu tiếp theo nói là “mất mát vật dụng”, điều này cũng thường có. Chúng ta nhìn thấy rất nhiều gia đình giàu có, ngày nay ở những nơi có phong cảnh rất đẹp trên toàn thế giới, họ đều có tài sản ở đó, xây dựng biệt thự, đến khi họ chết rồi mà một ngày họ cũng chưa từng đến tòa biệt thự đó, một ngày cũng chưa từng ở qua. Điều này gọi là “mất mát vật dụng”, những sự việc như thế có rất nhiều. Trước đây rất nhiều năm, tôi giảng kinh ở Đài Bắc, đại khái là khoảng ba mươi năm trước. Có một vị cư sĩ đưa tôi đến núi Dương Minh, ở tại một ngôi biệt thự vô cùng sang trọng, là của ai vậy? Là của Trần Tra Mỗ, ngôi biệt thự đó quả thật rất sang trọng, tôi ở đó một ngày. Xây một ngôi biệt thự lớn như vậy nhưng ông không có thời gian đến ở nên thuê hai người đến ở đó giúp ông trông nhà. Hai người đó có phước báo, bạn xem sống ở một ngôi nhà tốt như vậy mà lại còn được tiền, là thuê họ đến ở. Còn bản thân ông, tôi nghe nói trong cuộc đời của ông chỉ ở tại ngôi biệt thự đó có một đêm. Đây là tạo nghiệp. Vì sao không mang số tiền này đi làm việc tốt? Người khổ trên thế gian rất nhiều, vì sao không đi giúp đỡ người khác, đi làm công đức thật sự mà làm điều ngu ngốc này chứ? Chúng ta hiểu những người thế này họ đều có biệt thự, họ đều có tài sản ở khắp nơi trên toàn thế giới. Một hơi thở ra không hít vào, khi chết rồi thì một vật cũng không mang theo được. Đều là vì tự tự tự lợi, không suy nghĩ cho xã hội, không suy nghĩ cho chúng sanh. Những sự việc thế này rất nhiều. “Bệnh tật, khẩu thiệt”, “khẩu thiệt” là chịu sự phê bình của người khác, gặp phải sự hủy báng, nhục mạ của người khác, sự việc như vậy có quá nhiều. “Để đền trả cái giá cướp càn”, vì sao bạn lại có những chướng ngại như thế này? Là do trong đời quá khứ bạn cậy vào uy thế cưỡng bức cướp lấy tài sản của người khác, nên bạn phải chịu cái quả báo này.

Đoạn văn này không dài, đã hiển thị cho chúng ta sự rộng lớn của quả báo, sự phức tạp của quả báo. Chúng ta quay đầu lại phản tỉnh chính mình, trong cuộc đời này, những hoàn cảnh mà chúng ta gặp phải trong cuộc sống, trong công việc, trong xử sự đối người tiếp vật, bạn nghĩ xem có rất nhiều điều không như ý, đây đều là do tội nghiệp tạo ra trong đời quá khứ, nên trong cuộc đời này đáng phải chịu quả báo. Nhất định không được nói hết thảy việc làm không có quả báo. Đó là tà tri tà kiến. Chỉ có thật sự hiểu rõ chân tướng sự thật và đạo lý của nghiệp nhân quả báo thì con người này mới thật sự hồi tâm chuyển ý, không còn khởi một ác niệm nào nữa. Vì sao vậy? Vì khởi một ác niệm chính là tìm phiền phức cho chính mình. Ác niệm còn không khởi thì đâu có thể nói lời ác? Đâu có thể có ác hạnh chứ? Trên đường Bồ đề mới thuận buồm xuôi gió. Các bạn nên biết là từ khi bắt đầu khai ngộ thì đời đời kiếp kiếp mới không làm việc ác, nhưng sau khi thành Phật rồi vẫn phải gặp những quả báo này. Đây là do trước khi chưa học Phật đã gây ra, là do trước khi hiểu được những đạo lý này gây ra, sau khi thành Phật rồi vẫn phải chịu quả báo. Thành Phật còn không được miễn thì khi hành Bồ tát đạo có cần phải nói nữa không? Cho nên Bồ tát ứng hóa ở thế gian, tuy là bốn tướng, bốn kiến đã phá hết rồi nhưng nghiệp nhân quả báo trong đời quá khứ của các Ngài vẫn hiện tiền. Sự hiện tiền này chính là Đại sư Bách Trượng nói “Bất muội nhân quả”. Họ biết rõ, họ hiểu rõ, các Ngài biết quả báo như thế này là do nghiệp nhân đời quá khứ như vậy, ngày nay đã khởi hiện hành. Chúng ta là phàm phu không biết được, không biết chân tướng sự thật nên oán trời trách người. Oán trời là tội càng thêm tội, tội nghiệp này nặng thêm rồi. Con người nếu không giác ngộ, thật sự mà nói thì đời sau sẽ kém hơn đời trước. Vì sao vậy? Vì họ tích lũy tội nghiệp, không phải là công đức. Chỉ có người thật sự giác ngộ mới thật sự có thể làm được tích công lũy đức, không còn tạo nghiệp nữa, dù cho tai nạn như thế nào, sự lăng nhục ra làm sao, họ đều cam tâm tình nguyện nhẫn chịu, chính là tiếp nhận quả báo. Đời quá khứ ta tạo nghiệp bất thiện thì hôm nay ta chấp nhận quả báo. Nếu không phải là người chân thật giác ngộ thì họ sẽ không chịu, tâm của họ sẽ bất bình. Nếu bất bình thì sẽ là oan oan tương báo không có hồi kết. Oan oan tương báo rất đáng sợ, đời sau sẽ nghiêm trọng hơn đời trước, sẽ không giảm nhẹ đi mà còn nặng thêm. Cho nên vô cùng đáng sợ, đến cuối cùng nhất định là đọa địa ngục. Oan oan tương báo thì cả hai người đều đọa địa ngục. Chúng ta vô cùng may mắn đọc được kinh Phật, hiểu rõ được đạo lý và chân tướng sự thật này. Từ nay về sau, nhất định giới trừ và đoạn tuyệt sự việc như vậy.

Được rồi, hôm nay thời gian đã hết, tôi xin giảng đến đây thôi. A Di Đà Phật!

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.