Thái Thượng Cảm Ứng Thiên Giảng Giải

Tập 59

Các vị đồng học xin, chào mọi người.

Hôm qua, tôi đã giảng đến câu "Hư vu trá ngụy, công kiết tông thân" (Đặt điều vu cáo hư vọng, xảo trá, dối gạt, công kích thân thuộc).

Bốn chữ phía trước tôi đã giới thiệu qua rồi, bốn chữ phía sau này thì chưa giảng. Trong chú giải của Vựng Biên nói được rất rõ ràng: " Cùng họ là Tông, khác họ là Thân", cho nên tông và thân là có phân ra, nhưng quan hệ đều rất là mật thiết. Trong đây nói rất hay: " Tuy có xa, gần, thân, sơ khác nhau, thật sự đều là những người có mối quan hệ thân thiết với ta". Cha con, anh em, thân tộc cùng một họ, đây là “Tông”, cùng một tổ tông, một mạch truyền thừa tiếp nối. “Thân” là người khác họ mà kết thành hôn nhân, cho nên có gia thân quyến thuộc. Tuy người cùng họ, khác họ có sự khác biệt, thế nhưng sau khi kết hôn thì đều là người một nhà, cho nên đều phải nên lấy “thân ái trung thành” để đối đãi nhau, cùng hoạn nạn, cùng chịu khổ. Đây là từ trên nhân luân mà nói. Nếu từ trên Phật pháp để nói thì phạm vi đó lớn, người thông thường rất khó lý giải, rất khó tiếp nhận, thế nhưng đó là chân tướng sự thật. Điều này chúng ta đọc rất nhiều trong Kinh Luận Đại Thừa, chúng ta nỗ lực nêu ra để cùng thảo luận. Đích thực đây là sự thật. Chân tướng của sự thật là tất cả chúng sanh trong hư không pháp giới là cùng tông với chúng ta. Trong thế pháp, từ trên luân lý mà nói thì cùng tông là cùng một tổ tiên, ở trong Phật pháp thì nói chúng ta là cùng một tự tánh, cùng một chân tâm.

Thế Tôn ở trong Kinh Hoa Nghiêm đã nói được rất hay, vũ trụ vạn pháp từ đâu mà có? "Duy tâm sở hiện". Cái tâm này là cùng chung. Mười pháp giới y chánh trang nghiêm đều là duy tâm sở hiện, duy thức sở biến. Thức là cái gì? Thức là tâm khởi tác dụng. Cho nên, trong Kinh giáo Đại Thừa thường nói: "Tất cả pháp từ tâm tưởng sanh", nói ra một cái "tâm", nói ra một cái tưởng. Tâm năng hiện, tưởng năng biến. Tưởng chính là thức. Tám thức, 51 tâm sở, chỉ dùng chữ “tưởng” này làm đại biểu, cho nên là tâm hiện, thức biến. Đã là từ tâm tưởng sanh thì làm sao nó không phải từ trong cùng một Tông chứ? Cho nên, Phật cùng các Pháp Thân Đại Sĩ xem thấy tất cả chúng sanh tàn sát lẫn nhau, thì giống như lão tổ tông xem thấy con cháu đời sau tương tàn lẫn nhau. Tình hình này là giống như vậy. Có thể trách họ hay không? Không thể trách họ. Tại vì sao không thể trách họ? Họ không hiểu rõ chân tướng sự thật, không có người dạy họ, cho nên Phật ở trong Kinh Vô Lượng Thọ nói rất hay: "Tiên nhân vô tri, bất thức đạo đức". Đạo đức là gì? Đạo đức chính là chân tướng sự thật. Người thế hệ trước đã lơ là rồi, họ không hiểu rõ chân tướng sự thật, không có người nói với họ, họ tạo những tội nghiệp này thì không thể trách họ.

Chúng ta đọc lịch sử, chúng ta thấy được cổ Thánh tiên vương, những đế vương vào thời xưa hiểu được tường tận, cho nên làm quốc vương, sự việc thứ nhất là giáo học, "kiến quốc quân dân, giáo học vi tiên", phải dạy. Cho nên, thời xưa, không chỉ là người lãnh đạo quốc gia, mà thậm chí đến người lãnh đạo thôn xóm địa phương, gia trưởng trong một gia đình là người lãnh đạo của một nhà, thì đại Thánh đại Hiền đều yêu cầu phải làm được ba chữ "Quân Thân Sư". Ý nghĩa này rất sâu rất rộng, chúng ta phải tỉ mỉ mà thể hội. Không chỉ là lãnh đạo, mà đối với người bị lãnh đạo phải có thân tình giống như cha con, anh em, thân bằng quyến thuộc trong nhà vậy, nhiệt tâm yêu thương bảo vệ, cái này là làm đến “thân”. Còn phải làm đến "sư", sư là tận tâm tận lực giáo hóa họ, khiến cho họ tường tận luân thường đại đạo, hiểu được làm người phải như thế nào, làm thế nào tiếp vật, sống như thế nào.

Phật pháp trước khi truyền đến Trung Quốc, người Trung Quốc đã và đang làm rồi. Vào triều Hán Minh Đế, Phật giáo chính thức truyền đến Trung Quốc. Những lời Phật đã nói, những điều Phật đã dạy cùng với cổ Thánh tiên Hiền chúng ta không hẹn mà gặp, cho nên từ triều đình cho đến dân dã đều rất hoan nghênh đối với giáo học của Phật đà. Giáo học của Phật đà bổ sung cho giáo học truyền thống của chúng ta, bổ trợ cho nhau. Chúng ta thì ưa thích sự đơn giản, nên nói được cương lĩnh thiết yếu, Phật pháp thì nói rất tường tận, đây là chúng ta được trời ưu đãi. Chúng ta thấy trên địa cầu này, các quốc gia dân tộc khác đều chưa có. Đây là phước của chúng ta. Tổ tiên của chúng ta đích thực đã làm được ba chữ "Quân Thân Sư" này, làm được rất viên mãn.

Trung Quốc ngày nay, tại vì sao lại suy vi lạc hậu như vậy? Thực tế là khoảng 200 năm gần đây bị ngoại bang xâm lược, ức hiếp, họ lại mê tín khoa học kỹ thuật của người nước ngoài, lơ là, xem thường giáo huấn của tổ tông, cho nên mới thành ra như thế này. Văn minh khoa học của nước ngoài có thể giải quyết được vấn đề hay không? Trải qua khoảng hơn một trăm năm, hiện tại vấn đề đã xuất hiện, thế là cả thảy thế giới tràn đầy nguy nan. Người nước ngoài hiện tại muốn học những thứ cổ xưa của chúng ta, họ bắt đầu giác ngộ rồi, cho nên rất nhiều trường đại học danh tiếng trên thế giới đều mở khoa Hán học, nghiên cứu Hán học, người học tập Hán học càng ngày càng nhiều. Mục đích của họ là gì? Giải quyết vấn đề xã hội. Cốt lõi của vấn đề xã hội là vấn đề nhân tâm. Kinh tế, khoa học kỹ thuật không thể nào cải tạo nhân tâm. Vấn đề của tâm tánh là cốt lõi giáo dục của chúng ta, là cốt lõi của nền giáo dục Phật đà. Những năm 70, nhà đại học vấn của nước Anh tiến sĩ Thang Ân Tỉ hô hào với thế giới rằng: “Có thể giải quyết vấn đề của thế kỷ 21, chỉ có học thuyết của Khổng Mạnh và Phật pháp Đại Thừa”. Chân thật là có tầm nhìn!

Tôi nghe nói, hiện tại nước Anh và Úc châu đã đem giáo học của Phật pháp bồi dưỡng từ trường mầm non. Trường mầm non, tiểu học, trung học, đại học đều phải học giáo trình Phật Kinh. Chúng tôi nghe nói cảm thấy rất là kinh ngạc. Tôi ở Úc, đồng tu Úc châu, người bên đó thỉnh cầu tôi giúp họ biên soạn giáo trình của tiểu học và trường mầm non. Tôi nghe được thì vô cùng hoan hỉ. Trở lại Singapore, tôi yêu cầu đồng tu chúng ta phải cùng nhau biên soạn giáo trình này. Từ những chỗ này, chúng ta có thể thấy ra được, họ xem trọng Phật pháp đến cỡ nào. Nếu như không có sự nhận biết sâu sắc đối với Phật pháp, làm sao họ có thể xem trọng? Điểm này đáng để chúng ta phản tỉnh, cũng đáng để chúng ta cảnh giác. Sau khi Phật pháp truyền đến thì đã biến thành văn hóa của chúng ta.

Lần này tôi đến thăm Bắc Kinh, Sở trưởng Ngô của Sở Nghiên cứu Văn hóa Phật giáo Trung Quốc nói với tôi, Ấn Độ yêu cầu họ đem Kinh điển Trung văn dịch thành tiếng Ấn Độ để tặng cho họ, vì Phật giáo ở Ấn Độ đã thất truyền từ lâu. Sau khi tôi nghe rồi, tôi cho rằng đây là một việc tốt, việc này chúng ta phải nên làm. Thế nhưng phiên dịch quyết không phải là một việc dễ dàng, nhất định không thể nói thông thạo hai loại ngôn ngữ thì liền có thể phiên dịch. Thế Tôn ở trong Kinh Hoa Nghiêm, thậm chí trong Đại Trí Độ Luận đều có nói đến: "Phật pháp không có người giảng, tuy có trí cũng không thể hiểu". Công tác dịch Kinh cần phải người có tu có chứng mới có thể làm được, không phải là người tu hành chứng quả thì rất khó, rất khó. Thế nhưng sự việc này lại cần thiết phải làm. Vậy phải nên làm bằng cách nào? Tôi nói cho họ nghe ba bước, sự việc hiện tại cần phải làm. Hiện tại dịch cái gì? Dịch trước tác và diễn giảng của người hiện đại đối với Phật pháp. Cái này dễ dịch, sẽ không sanh ra sai lầm nghiêm trọng. Chúng ta cần phải có một ban phiên dịch, thành viên cố định. Chúng ta dùng thời gian năm năm để các thành viên biên dịch dần dần thâm nhập Phật pháp. Đến năm năm lần thứ hai, chúng ta phiên dịch chú giải của người xưa, chúng ta dịch chú giải không dịch Kinh. Đến năm năm lần thứ ba, chúng ta mới thử nghiệm dịch Kinh, hay nói cách khác, cần có mười năm tu dưỡng đối với Phật pháp, đương nhiên tốt nhất phải là người có thể như giáo tu hành. Sau mười năm thì chúng ta mới dịch Kinh. Nếu không có sự bồi dưỡng của mười năm thì dịch Kinh là việc vô cùng khó khăn. Đây là kiến nghị của tôi đối với họ. Công tác này nhất định phải làm. Không chỉ phiên dịch thành tiếng Ấn Độ, mà hy vọng Phật pháp truyền bá đến toàn thế giới, hay nói cách khác, các văn tự ngôn ngữ khác đều phải phiên dịch. Cho nên, đây là một công trình rất lớn, khiến cho tất cả người trên thế giới đều có thể có nhận thức chính xác chúng ta đều cùng một gốc chân như tự tánh mà sanh ra. Sau đó, tất cả chúng sanh mới có thể tôn trọng lẫn nhau, kính yêu lẫn nhau, hợp tác lẫn nhau, cùng đồng xây dựng xã hội an định phồn vinh, đời sống hạnh phúc mỹ mãn, sẽ không có đối địch tranh đấu lẫn nhau, cũng sẽ không còn mảy may hơn thua tính toán, vậy thì "công kiết tông thân" mới có thể chân thật tiêu trừ.

Ngay chỗ này, hai câu sau cùng của Ngài nói được rất hay: " Lặt cành làm đau lòng cây ". Đây là dùng thực vật để làm thí dụ. Cái cây đó, nếu bạn chặt đứt một cái cành của nó, sẽ làm đau lòng nó. "Chặt đứt rễ khiến cho mạng mạch của nó chấm dứt", như Phật đã nói "nhân dân ái vật". Từ ngay chỗ này chúng ta có thể thể hội được trong Giới Kinh đã nói "Tỳ kheo thanh tịnh không đạp lên cỏ non", chân thật từ bi thể hiện ra từ những chỗ này, chúng ta phải nên học tập. Cho nên, tất cả chúng sanh đều là tông thân của chúng ta, làm sao có thể "công kiết"? Cho dù họ làm sai, chúng ta phải hiểu rõ tại vì sao họ lại làm sai. Do nhất thời mê hoặc, không phải bổn tâm của họ, không phải bổn ý của họ, mà là nhất thời mê hoặc, nhất thời hiểu lầm, họ nghĩ sai thì họ làm sai. Phải nên lượng thứ, không nên tính toán, lâu dần họ sẽ giác ngộ, họ sẽ sám hối, họ sẽ quay đầu. Chúng ta nhẫn nại mà chờ đợi, chúng ta từ trong đó mà hỗ trợ, giúp đỡ họ giác ngộ, giúp đỡ họ quay đầu. Đây là người quân tử nhân từ, là một người thông tình đạt lý. Câu này tôi chỉ giảng giải đến đây. Trong Vựng Biên có rất nhiều câu chuyện, nêu ra rất nhiều thí dụ, các vị tự mình có thể xem.

Các vị đồng học, mời mời xem đoạn thứ bốn mươi bốn của Cảm Ứng Thiên:

“Cang cường bất nhân, ngận lệ tự dụng” (Ương bướng bất nhân, sử dụng những thủ đoạn độc ác, tàn nhẫn)

Trong chú giải nói với chúng ta: " Khổng Tử chủ trương cương nghị là chú trọng nơi lý. Thái Thượng răn nhắc về “cang cường” (cứng cỏi, ương ngạnh) là nói đến sự dẫn khởi từ tánh khí ". Đây là chúng ta trước tiên phải phân biệt rõ ràng, nhất định không được hiểu sai ý này. Cũng như con người bị bệnh, bộ phận trên thân thể bị tê dại thì gọi là bất nhân. Khi tê dại thì không biết đau xót, cũng giống như người say. Đây là cách giải thích đơn giản. Như thế nào thì gọi là "cương cường bất nhân"? Phàm hễ là loại người cương cường bất nhân, cũng chính là nói hoàn toàn là dùng tính khí để làm việc, dùng tình cảm để làm việc, không nói đạo lý, tùy thuận hỉ nộ của chính mình mà đối nhân, tiếp vật. Nếu như không hợp với mình thì không những bài trừ, mà còn luôn luôn nghĩ kế hãm hại. Trong đây viết rất hay, Ngài nói: " Vì thế, kẻ ưa ương bướng, hành sự thuận theo tình cảm xung động khi đãi người tiếp vật, sẽ chẳng có chút thông cảm nào, thuần là ý niệm cạn tàu ráo máng, thế tục gọi là “tấm lòng sắt đá”, làm sao có thể nhân từ cho được? ". Chúng ta bình lặng mà suy nghĩ, chúng ta có phạm phải lỗi lầm này hay không? Không phải không nghĩ hại người, mà là không có cơ hội hại người, không có quyền bính hại người. Nếu như chính mình đương quyền, chính mình có cơ hội thì không biết là sẽ hại bao nhiêu người tốt, không biết là chướng ngại bao nhiêu việc tốt. Tại vì sao chúng ta biết chính mình có? Phiền não tập khí của chính mình chưa đoạn, khởi tâm động niệm đều là tự tư tự lợi, luôn là nghĩ đến tổn người lợi mình. Chỉ cần có cái ý niệm này tồn tại thì bên trên Thái Thượng đã nói là "bội nghịch đại ác", hết thảy bảy điều này đều đầy đủ. Mặc dù chúng ta không có quyền hành trong tay, không có cơ hội hãm hại người, thế nhưng có cái ý niệm này thì đáng sợ rồi.

Ý niệm thiện ác luôn luôn ngay cả chính mình đều không thể nào phát hiện ra, thế nhưng thiên địa quỷ thần thấy được rõ ràng, chư Phật Bồ tát thì càng không cần phải nói. Cho nên, một niệm thiện khởi lên thì thiên thần ủng hộ, một niệm ác khởi lên thì yêu ma quỷ quái vây quanh bạn, làm trợ duyên cho bạn, thành tựu ác hạnh của bạn. Những chân tướng sự thật này quá nhiều quá nhiều, chỉ cần chú ý quán sát, đều thấy ở chung quanh chúng ta. Xã hội hiện đại này, thiện tri thức ít, ác tri thức nhiều. Thiện tri thức thành tựu việc tốt cho người, ác tri thức giúp người làm ác. Thế nhưng, người xưa nói: “Cương cường rồi cũng có ngày bị chiết phục”, đây là nói quả báo. Nếu như loại người cương cường bất nhân này bị qua mấy lần thua thiệt to lớn, nhận qua các thứ giày vò, sự ương ngạnh của họ dần dần hạ thấp, dần dần biết quay đầu, đó là may mắn ngay trong bất hạnh, có thể tránh khỏi đọa ba đường ác.

Ngay ở chỗ này nêu ra một thí dụ, Bao Công triều Tống, mọi người đều biết, Bao Công cương cường, thế nhưng ông hiểu lý (đây là Phu Tử đã nói). Ông phán xử các vụ án hình sự. Nếu như có người bẩm cáo với ông, thỉnh cầu với ông, ông luôn luôn là trách mắng ngay mặt, thế nhưng nếu có người nói đạo lý với ông, nói rất có đạo lý thì ông cũng hoan hỉ tiếp nhận. Ông không phải là người không nói lý. Ông là người không nói đến tình, mà là người rõ ràng đạo lý, cho nên mọi người bội phục đối với ông, tôn trọng đối với ông. Đây là một người cương cường rõ lý, cho nên ông có trí tuệ có thể phá án, đây gọi là "nhân giả chi dũng dã" (cái dũng của người nhân). Thế nhưng ngày nay, người rõ lý thì không nhiều, lý mà họ hiểu là tự mình cho là đúng thì đó là lý. Tại vì sao có thể rơi vào tình trạng này? Vẫn là một câu nói cũ, "lỗi là do không đọc sách Thánh Hiền".

Sách Thánh Hiền thì rất nhiều. Sách nhà Nho, ít thì như Ngũ Kinh, Thập Tam Kinh, còn Kinh điển của nhà Phật chân thật là mênh mông như biển cả. Từ nhỏ không học, hiện tại muốn học thì không kịp nữa. Cho nên, sống ở thế gian, làm thế nào để chính mình có năng lực biết rõ phải quấy, biết rõ tà chánh, chân vọng, thiện ác, lợi hại. Chỉ cần bạn có năng lực phân biệt, đây là chân trí tuệ, đây chính là học vấn chân thật. Thế nhưng không đọc Kinh, không đọc sử thì trí tuệ của bạn từ đâu mà có? Đại Sư Ấn Quang từ bi, Đại Sư Ngài hiểu rõ, hiện tại khuyên người thế gian đọc Kinh, đọc sử thì không thể nào được, họ không làm được, cho nên Ngài đưa ra một phương thuốc cứu mạng, cứu vãn thế giới ngày nay. Ngài chọn ra ba quyển sách là Liễu Phàm Tứ Huấn, Cảm Ứng Thiên Vựng Biên, An Sĩ Toàn Thư. Ba quyển sách này có thể giúp chúng ta có được năng lực biện biệt tà chánh, phải quấy, lợi hại. Đại Sư cả đời cực lực đề xướng, đã lưu thông với số lượng lớn ba loại sách này, mục đích là cứu vãn kiếp nạn toàn thế giới trước mắt chúng ta. Có mấy người có thể hiểu được nỗi khổ tâm của Đại Sư chứ?

Vào năm 1977, lần thứ nhất tôi tiếp nhận lời mời của đồng tu Hong Kong đến nơi đó để giảng Kinh Lăng Nghiêm. Lần đó tôi đã ở Hong Kong bốn tháng. Hai tháng đầu tôi ở trong Thư viện Phật Giáo Trung Hoa, xem thấy thư viện có cất giữ những Kinh sách Hoằng Hóa Xã đã lưu thông của Đại Sư Ấn Quang. Tôi xem thấy từ trong tờ tác quyền, Đại Sư cả đời đem ba loại sách này ấn hành lưu thông không dưới ba triệu quyển. Ngay lúc đó tôi cảm thấy rất kinh ngạc, Đại Sư là Tổ Sư Tịnh Tông của nhà Phật, đối với Kinh luận Phật giáo vì sao không ra sức đề xướng, mà lại đem ba loại sách này in ra số lượng lớn đến như vậy? Tôi bình lặng tư duy, càng nghĩ càng có đạo lý. Kinh luận rất hay, nhưng không còn kịp, không cách gì cứu cấp kịp nữa, nhất là nhiều người không tin tưởng Phật giáo, tín đồ tin tưởng các tôn giáo khác trên thế giới thường có hoài nghi, có bài xích đối với Phật giáo. Ba loại sách này không phải Phật giáo nên có thể vượt qua lằn ranh của tôn giáo, khiến cho tất cả chúng sanh đều có thể tiếp nhận. Đây là phương tiện khéo léo, mục đích chính là cứu vãn chúng sanh lần đại kiếp nạn, thiên tai nhân họa ngay trước mắt này.

Làm sao đem sự việc này làm cho được tốt, làm có hiệu quả? Then chốt chính là có phương pháp hay không, để khiến tất cả chúng sanh tỉnh ngộ ra, không còn mê hoặc, không còn điên đảo, chính là vừa rồi đã nói, có năng lực phân biệt chân vọng, có năng lực phân biệt tà chánh, phân biệt phải quấy, phân biệt thiện ác, phân biệt lợi hại. Chỉ cần họ có được năng lực này thì kiếp nạn này liền được cứu. Ấn Tổ vào thời đại đó, với kỹ thuật in ấn vào lúc đó mà lưu thông được với số lượng lớn đến như vậy. Thế nhưng theo cách nhìn của người hiện tại, số lượng đó vẫn là quá ít. Nếu lấy Trung Quốc mà nói, hiện tại nhân khẩu có đến một tỉ ba, có thể sắp đến một tỉ tư, thì ba triệu quyển có thấm vào đâu, nhất là một số kinh sách này đều là lưu thông vào nửa thế kỷ về trước. Nửa sau thế kỷ này có thể lưu lại, còn có thể giữ lại, tôi thấy nhiều nhất chỉ có một phần mười. Cho nên, chúng ta hiểu rõ đạo lý này thì chúng ta phải tiếp tục làm, phải lưu thông số lượng lớn. Nửa thế kỷ trước, người có học còn có thể đọc Văn Ngôn Văn. Người hiện đại xem thấy những kinh sách mà Ấn Tổ lưu thông thì bị chướng ngại về mặt văn tự. Đây là hiện tượng rất đau lòng. Thế là chúng ta phải dùng văn nói để giảng giải. Hiện tại chúng ta lưu thông băng ghi hình, băng ghi âm, đĩa CD để mọi người có cơ hội nghe.

Trên hội Lăng Nghiêm, Bồ tát Văn Thù nói rất hay: "Thử phương chân giáo thể, thanh tịnh tại âm văn". Chúng sanh Thế giới Ta bà nhĩ căn nhạy bén. Chúng ta ngày nay muốn cứu kiếp nạn này thì phải từ căn bản mà bắt tay vào. Căn bản chính là làm thế nào khiến tất cả chúng sanh hồi tâm chuyển ý, làm một cuộc đại chuyển biến ở trên tâm lý thì kiếp nạn mới có thể hóa trừ. Đạo lý này, Phật ở trên Kinh điển nói được rất thấu triệt. Trong Đại Kinh thường nói: "Tất cả pháp từ tâm tưởng sanh". Câu nói này chính là trong Kinh Hoa Nghiêm đã nói "duy tâm sở hiện, duy thức sở biến". Tất cả pháp "duy tâm sở hiện, duy thức sở biến". Tâm tưởng sanh, tâm chính là năng hiện. Tưởng chính là thức, năng biến. Chúng ta thấy, điều mà hiện tại đại chúng xã hội nghĩ là gì, nhớ đến là gì, nói ra là gì, và họ làm những gì? Nếu như tất cả việc này đều là bất thiện, thì cảm ứng chính là thiên tai nhân họa. Nếu như cái nhớ, cái nghĩ, lời nói, việc làm đều là thiện, đó chính là Thế giới Cực Lạc, chính là Thế giới Hoa Tạng. Việc này cần phải dạy, cho nên chư Phật Bồ tát thị hiện ở thế gian đều là dùng thân phận sư đạo để xuất hiện. Thích ca Mâu ni Phật, dùng lời hiện đại để nói, Ngài thị hiện ra là người làm công tác giáo dục xã hội đa nguyên văn hóa. Khổng Lão Phu Tử thị hiện ra cũng là thân phận này. Chỉ có thân phận này mới có thể cứu người, mới có thể cứu đời.

Chúng ta phải hiểu được, tâm thiện thì hiện hảo tướng, ý thiện thì biến ra cảnh giới tốt, hạnh thiện thì tự lợi lợi tha. Người có đầy đủ ba cái thiện này, tiền đồ là một mảng quang minh, cho dù hiện tiền chịu những khổ nạn, nhưng đó là việc nhỏ, nhân sanh có là bao? Thời gian rất là ngắn ngủi! Phật dạy chúng ta tu nhẫn nhục Ba la mật. Mấy mươi năm nóng lạnh này, mấy mươi năm giày vò này, ai giày vò chúng ta vậy? Một số chúng sanh ngu si, mê muội, điên đảo, họ không hiểu lý. Phật Bồ tát dùng thiện tâm, tâm thuần thiện, hạnh thuần thiện đối với họ, họ còn muốn lăng nhục Phật Bồ tát, còn muốn hãm hại Phật Bồ tát, Phật Bồ tát không hề thoái tâm, Phật Bồ tát không hề cúi đầu bỏ đi. Đây là Phật Bồ tát làm ra tấm gương cho chúng ta, làm mô phạm cho chúng ta. Chư Phật Bồ tát mà còn như vậy, chúng ta có tính vào đâu? Chịu một chút dày vò, chịu một chút tổn hại, đây là việc quá bình thường. Thời gian mấy mươi năm này qua hết, chúng ta có chỗ tốt để đi. Cho nên, không nên bỏ rơi chúng sanh khổ nạn. Chúng sanh càng khổ, càng ngu si, càng ngu muội thì chúng ta càng phải thương xót họ, càng phải giúp đỡ họ. Không nên bởi vì tâm hạnh của họ bất thiện, không ác nào không làm mà bỏ rơi, không quan tâm đến, vậy đây không phải là người nhân từ, đây cũng là người bất hiếu. Người mà bất hiếu, bất kính, bất nhân, bất nghĩa thì làm sao có thể học Phật, làm sao có thể thành Phật? Cho nên, chúng ta cùng với người đời không thể nào cùng một tri kiến. Không luận họ dùng thái độ gì đối với chúng ta, chúng ta nhất định phải giữ lấy nguyên tắc, chúng ta phải dùng tâm chân thành đối đãi họ, dùng tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng, tâm trí tuệ, tâm từ bi để đối đãi tất cả chúng sanh, đó là chúng ta hành Bồ tát đạo. Phải tu nhẫn nhục Ba la mật, phải tu lục độ vạn hạnh thời gian dài để cảm hóa những chúng sanh này. Họ có Phật tánh, họ sẽ quay đầu, chỉ nhất thời mê hoặc mà thôi. Cho nên, chính mình phải phản tỉnh, chính mình phải hành đạo. Chỉ có chính mình không đọa lạc thì mới có thể cứu giúp chúng sanh khổ nạn.

Ý nghĩa của hai câu này vẫn chưa giảng xong. Hôm nay thời gian đã hết rồi, ngày mai chúng tôi giảng tiếp. A Di Đà Phật!

Tập 60

Các vị đồng học xin, chào mọi người.

Đọc sách Thánh Hiền, quả nhiên có thể khế nhập cảnh giới, tự nhiên giống như Đại đức tông môn xưa đã nói: "Tả hữu phùng nguyên, đầu đầu thị đạo" (mọi nẻo dẫn về nguồn, nơi nơi đều là đạo). Chúng ta lãnh hội được phần ít cảnh giới của Hoa Nghiêm, sau đó sáu căn tiếp xúc với cảnh giới bên ngoài, tất cả đều là "Đại Phương Quảng", tất cả đều là "Phật Hoa Nghiêm". Quay đầu lại mở Cảm Ứng Thiên ra, mỗi câu mỗi chữ trong thiên văn chương này đều tương ưng với "Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm", thế là chúng ta hiểu rõ câu nói trên Kinh Hoa Nghiêm: "Nhất tức nhất thiết, nhất thiết tức nhất" (một là tất cả, tất cả là một).

Ngày trước, chúng tôi ngay trong lúc giảng giải, nhiều lần đã nói đến cái "nhất" này, đây không phải là chuyên nhất, mà là “nhậm nhất” (cái nào cũng đều bao gồm). Tôi nói “nhậm nhất” là nói pháp môn trong Phật pháp, tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn, bất cứ pháp môn nào cũng đều bao gồm trong đó. Có câu là "nhất tức thị đa, đa tức thị nhất" (một tức là nhiều, nhiều tức là một). Vậy chúng ta muốn hỏi, tám vạn bốn ngàn pháp môn, vô lượng pháp môn, có bao gồm Cảm Ứng Thiên hay không? Thậm chí có bao gồm cả Tân Cựu Ước của Cơ Đốc giáo hay không? Có bao gồm Kinh Cô Ran của Hồi giáo hay không? Mọi người nghĩ xem. Thảy đều bao gồm! Đây là thật. Chẳng phải chúng ta hay nghe nhà Phật thường nói, sau khi ngộ rồi thì pháp nào không phải là Phật pháp? Cái gì gọi là Phật pháp? "Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm" gọi là Phật pháp. Nếu như không ngộ thì dù bộ Kinh Hoa Nghiêm này ở ngay trước mặt bạn cũng không phải là Phật pháp. Qua đó có thể thấy được, có phải Phật pháp hay không, điều then chốt tuyệt nhiên không ở việc nó có phải là Phật Kinh hay không, mà then chốt chân thật ở việc bạn có giác ngộ hay không. Vì sao vậy? Sau khi giác ngộ mới biết được tất cả chúng sanh trong tận hư không khắp pháp giới là một tự thể. Vậy Cảm Ứng Thiên này chẳng lẽ là ngoài tự thể sao? Ki Tô giáo, Hồi giáo, Do Thái giáo, rất nhiều tôn giáo thế gian là ngoài cái nhất thân này của chúng ta hay sao? Không phải! Hư không pháp giới tất cả chúng sanh là một tự thể. Cho nên, có pháp nào không phải là Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm? Phàm phu ngu muội vô tri, không vào được cảnh giới này. Không những phàm phu không thể vào, mà Nhị Thừa Quyền Giáo Bồ tát cũng không thể vào. Do nguyên nhân gì? Vọng tưởng, phân biệt, chấp trước chướng ngại. Hay nói cách khác, bạn chưa lìa khỏi vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, đây gọi là “thế kiến” (kiến giải theo thế tục). Tại vì sao gọi là thế kiến? Bạn có phân biệt, chấp trước, bạn có chấp trước thời gian của quá khứ, hiện tại, vị lai, bạn có chấp trước không gian cõi này với phương khác, bạn không thấy được chân tướng sự thật. Cho nên, tất cả chư Phật Như Lai, Bồ tát, Tổ sư Đại đức giáo hóa tất cả chúng sanh không gì khác hơn là buông xả chấp trước mà thôi. Chỉ cần đem vọng tưởng, phân biệt, chấp trước buông xả thì chân tướng của vũ trụ nhân sanh liền rõ ràng, liền tường tận rồi. Đây gọi là Phật pháp. Khi mê, mê có nhẹ nặng, nên tạo ra nghiệp nặng nhẹ cũng không như nhau. Hiện tại chúng ta đọc đoạn này, đây là đại ác, "bội nghịch đại ác". Bội là trái ngược, trái ngược cái gì? Trái ngược với tánh đức của chính mình, không phải trái ngược với thứ khác. Chúng ta chính mình phải giác ngộ.

Nói về đại ác, tổng cộng có bảy đoạn nhỏ, đoạn sau cùng này là " Ương bướng bất nhân, độc ác, tàn nhẫn, tự cho là đúng ". Chúng ta tỉ mỉ phản tỉnh, mỗi điều đều phạm, chỉ khác là mỗi một người đã phạm nhẹ hay nặng không đồng nhau mà thôi.

" Tàn nhẫn, tự cho là đúng" chính là chúng ta bình thường gọi là "lòng dạ độc ác". Đối người, đối việc, đối vật, tạo tội nghiệp cực trọng, quan niệm không tốt, sau khi chết ắt sẽ đọa ba đường. Trong Vựng Biên có những câu như sau: "Kẻ ngang ngược cường bạo, chết bất đắc kỳ tử, hẳn là vậy rồi, nhưng sau khi chết, quả báo tam đồ biết đến bao giờ có thể thoát khỏi". Câu nói này đáng được chúng ta sâu sắc phản tỉnh. Thánh Hiền thế xuất thế gian, chúng ta đọc được trong văn tự ghi chép, các Ngài đối nhân xử thế tỏ rõ vô cùng khiêm tốn, nhẫn nhường. Thánh nhân thế gian như Khổng Tử, trong Luận Ngữ ghi chép, Khổng Tử là một người "ôn lương cung kiệm nhượng". Ngài đối với người thì ôn hòa, lương thiện, cung kính, tiết kiệm, nhẫn nhường. Không chỉ Khổng Tử cả đời dùng ngôn giáo, mà còn dùng thân giáo làm ra tấm gương để cho chúng ta xem. Đây là Thánh nhân. Có thể phụng hành giáo huấn của Thánh nhân thì xã hội sẽ an định, thiên hạ thái bình, đời sống của nhân dân chân thật có thể đạt đến an hòa lợi lạc. Quan niệm lý luận này không giống như người phương Tây hiện đại. Người phương Tây đề xướng tiêu xài, khích lệ tiêu xài, vì cái gì? Vì để chiếm lợi. Mọi người trong đời sống, nếu như không tiêu xài, không lãng phí thì làm sao họ có thể kiếm tiền? Người người đều giống như Khổng Lão Phu Tử, mỗi thứ đều sống tiết kiệm thì việc buôn bán của họ sẽ không cần phải làm nữa rồi. Do đây có thể biết, khích lệ tiêu xài, chú trọng tiêu xài, mục đích đó là tranh danh đoạt lợi. Có tâm cạnh tranh, có tâm chiếm đoạt, xã hội còn có thể an định được sao? Đời người còn có hạnh phúc gì đáng nói nữa? Những đạo lý này, những sự thật này, chúng ta phải suy xét nhiều. Nghĩ thông rồi, nghĩ tường tận rồi thì bạn sẽ cùng đi với Thánh Hiền nhân hay cùng đi với người hiện đại?

Đời sống của Thánh Hiền nhân có chân lạc, có chân hạnh phúc, quyết không phải là hưởng thụ vật chất, niềm vui ở trong đây. Thực tế mà nói, người thông thường hiện nay không cách gì tưởng tượng ra được, không cách gì thể hội được. Người đi học ngày xưa còn có thể ý thức được, người hiện tại không đọc sách Thánh Hiền, họ làm sao có thể nghĩ đến? "Ngoan lệ tự dụng", cái gì gọi là "tự dụng"? Tự cho là đúng, đây gọi là tự dụng. Người khác tự cho là đúng, chúng ta thấy được rất rõ ràng. Họ sai rồi! Chính mình tự cho là đúng mà không hề biết. Tự cho là đúng mà còn không được, huống hồ còn dùng cái tâm độc ác để đối với người khác, oán thù này sẽ kết rất sâu. Kết oán thù với người ta luôn luôn là trong bất tri bất giác chính mình không phát hiện, hữu ý hay vô ý đắc tội với người, làm cho người khó chịu, nhưng chính mình đích thực không biết. Vì sao vậy? Cái tập khí thói xấu này họ đã nuôi thành thói quen rồi, cho rằng chính mình làm đều là đúng, đều là chính xác, mà không hề biết phản ứng của đối phương. Đây là khờ dại đến cùng tột, đáng thương đến cùng tột. Đến sau cùng biến thành tình huống như thế nào vậy? Không có người nào hợp tác với bạn, không có người nào bằng lòng làm việc với bạn. Đây vẫn là người thiện, còn người bất thiện thì họ phải báo thù bạn, vậy thì càng thê thảm. Đại khái mọi người học Phật thì còn có một chút thiện tâm, gặp phải những việc ác thì tránh ra, “Thôi vậy! Không cùng làm việc với bạn. Bạn ở trong tổ chức này thì tôi từ chức, không làm. Tôi sợ bạn, tôi nhường bạn”. Người khác thảy đều từ chức hết, chỉ còn lại một mình bạn, bạn làm đi.

Chúng ta phải nghe giáo huấn của Thánh Hiền nhân, phải ngày ngày phản tỉnh. Thực tế mà nói, muốn phản tỉnh, phương pháp tốt nhất chính là đọc Cảm Ứng Thiên. Tại vì sao Đại Sư Ấn Quang xem trọng quyển sách này như vậy? Đạo lý chính ngay chỗ này. Tôi thường nghe người nói với tôi: “Đại chúng cùng nhau cộng tu, chịu đựng tánh khí của đồng tu, chịu sỉ nhục của đồng tu, con nhẫn chịu không nổi rồi. Con muốn rời khỏi đạo tràng này”. Tôi khuyên họ phải nhẫn nhục, phải nhẫn nại. Vì sao vậy? Đạo tràng này hy hữu khó gặp; những người làm cho bạn phiền não, những người tự cho mình là đúng, đó là ma chướng của bạn; nếu bạn không thể nào khắc phục thì bạn liền bị họ chướng ngại, cơ duyên được độ của bạn ngay đời này liền bị họ cắt mất, vậy thì họ có tội, bạn cũng có lỗi. Cho nên, chúng ta phải học Bồ tát, phải tu nhẫn nhục Ba la mật, xem những người "độc ác tàn nhẫn, tự cho là đúng" này là Bồ tát, thành tựu nhẫn nhục Ba la mật của ta. Đây là Phật dạy cho chúng ta.

Chúng ta dùng thái độ gì đối với người ác, đối với những người “Ương bướng bất nhân”, người “độc ác, tàn nhẫn, tự cho là đúng”? Chúng ta dùng sự lương thiện, hậu đạo, nhu hòa mà tu nhẫn nhục Ba la mật. Bạn có thể học điều này thành công thì ngay đời này bạn nhất định đắc đạo, chắc chắn thành tựu, không chỉ chính mình độ được chính mình, mà bạn cũng độ được đối phương, đối phương có lỗi, nhưng không đến nỗi đọa địa ngục. Nếu như bạn thoái chuyển, họ chắc chắn đọa địa ngục; bạn không hề thoái chuyển, tinh tấn, vãng sanh bất thoái thành Phật, họ sẽ không đọa ba đường. Tự độ và độ người, đây là chúng ta phải học Bồ tát đạo.

Làm thế nào cùng ở chung với những người cang cường bất nhân, tự cho là đúng? Việc này nhất định phải rõ lý, nhất định phải có tính nhẫn nại, chịu khó rất lớn mới có thể làm được. Nhất là chúng ta phải cảnh giác đến lời Phật thường hay răn dạy: "Thế gian vô thường, cõi nước mong manh". Chúng ta cùng tất cả đại chúng, bất luận họ làm thiện hay tạo ác, thời gian chúng ta ở chung đều không thường xuyên, đều rất ngắn, đâu cần để ý, hà tất lại để ở trong lòng? Người ta hành thiện, chúng ta hoan hỉ, cung kính tán thán. Họ làm ác, chúng ta học Phật Bồ tát, cung kính đối với họ mà không tán thán. Đây là trong Hoa Nghiêm, Bồ tát Phổ Hiền dạy chúng ta. Nếu như họ có thiện căn, xem thấy thái độ này của chúng ta đối với họ, họ liền sẽ phản tỉnh. Người ta cung kính đối với mình, nhưng vì sao lại không tán thán mình? Nghĩ lại chính mình có khuyết điểm gì, họ liền sửa lỗi đổi mới. Cho dù họ không thể sửa lỗi đổi mới, chúng ta cũng không kết oán thù với họ. Họ tức giận với ta, ta liền nhận chịu, “thôi vậy, công việc của chính mình vẫn phải chăm chỉ nỗ lực mà làm, quyết không bởi vì họ sỉ nhục ta, họ làm cho ta tức giận mà công việc của ta liền giải đãi”. Chúng ta làm việc không còn chăm chỉ, thoái chuyển, nản lòng, thiện tâm làm việc tốt, vì tất cả chúng sanh làm việc tốt, vì Phật pháp làm việc tốt, còn phải chịu nhiều oan uổng, tức khí đến như vậy. Sự việc như vậy thường có, có rất nhiều. Chính mình ở rất nhiều nơi, đem Phật pháp giới thiệu cho đại chúng, có người hoan hỉ tán thán, cũng có người đố kỵ oán hận, cũng có người nghĩ ra vô số phương pháp chướng ngại. Thế nhưng chúng ta vẫn phải làm, không thể nói họ đố kỵ, họ sỉ nhục, họ hãm hại, họ chướng ngại thì ta liền không làm, vậy thì ta sai rồi. Ta vẫn phải làm, làm đến chết mới thôi, sống một ngày thì làm một ngày. Đây là chúng ta tiếp nhận giáo huấn của Thánh Hiền. Chúng ta chính mình phải học năm đức "ôn lương cung kiệm nhượng" của Phu Tử, phải học sáu Ba la mật “nhẫn nhục tinh tấn thiền định trí huệ” của Bồ tát, hóa giải vô số oán kết của đời quá khứ và đời này.

Câu sau cùng trong chú giải nói: "Đức Phật nói người hung dữ tàn bạo cũng giống như con ngựa xấu tính hung dữ vậy, rất khó điều phục". Đây là lời trong Kinh Phật, nêu ra một thí dụ nói là người mà hung hãn, hết thảy đều dính mắc, chấp trước, trái nghịch với người khác, tự cho mình đúng, không chịu phục người, thiện hữu tri thức không ai đến gần, thiện hữu tri thức sẽ rời xa bạn. " Lời lành, lý hay, lấy ai bảo ban?", bạn không nghe lọt vào, cho nên "Đấy là cội nguồn tạo ác, chuốc hận, không chi hơn chuyện này". Bạn tạo ác nghiệp, bạn kết oán thù với người, căn nguyên ở ngay chỗ này. Cho nên, chúng ta phải hiểu được, phải tường tận.

Các vị đồng học, mời xem Cảm Ứng Thiên Vựng Biên, đoạn thứ bốn mươi lăm:

“Thị phi bất đáng, hướng bối quai nghi” (Chẳng phân biệt đúng sai, hành xử không thích đáng)

Đoạn này chỉ có hai câu. Từ chỗ này đến đoạn thứ năm mươi sáu, phần Kinh văn này là nói điều ác của người làm quan. Người làm quan, dùng lời hiện đại mà nói chính là quan chức chính quyền. Phật nói với chúng ta, tất cả chúng sanh, bất luận là trải qua phương thức đời sống như thế nào, làm công việc nghề nghiệp nào đều không tránh khỏi tạo tác ác nghiệp, đúng như Kinh Địa Tạng đã nói: "Chúng sanh Diêm phù đề khởi tâm động niệm thảy đều là tội". Lời nói này thật không quá đáng chút nào. Cho dù vào ngày nay, người xuất gia tu hành vẫn không tránh khỏi tạo tác tội nghiệp. Chúng ta đọc được từ trong Di Lặc Bồ tát Sở Vấn Kinh, bộ Kinh này nói vào thời kỳ Mạt Pháp, người xuất gia tạo ra tội nghiệp. Bồ tát từ bi, đặc biệt vì chúng ta nêu ra mỗi một điều nghiệp báo đều là A tỳ địa ngục, cho nên ngạn ngữ thường nói: "Trước cửa địa ngục tăng đạo nhiều", đều là nói lời thật. Chúng ta xuất gia, mơ mơ hồ hồ mà xuất gia. Thân phận này rất dễ dàng tạo tác tội nghiệp, hơn nữa nhận lấy quả báo còn nghiêm trọng hơn bất cứ nghề nghiệp nào khác, cho nên trước tiên phải làm cho rõ ràng. Nếu chưa làm cho rõ ràng, sau khi xuất gia lại gặp phải duyên không thù thắng thì sẽ không thể nào hiểu rõ Phật pháp chính xác, không biết được Phật là gì, đệ tử Phật là gì và rốt cuộc phải tu hành như thế nào mới như pháp. Tu hành như pháp thì vô lượng công đức, quả báo cũng thù thắng không gì bằng. Thế nhưng, nếu tu không như lý, không như pháp thì đắc tội rất nặng. Người xuất gia tu hành mà còn như vậy, huống hồ là người thế gian, huống hồ là người làm vô số nghề nghiệp khác trong thế gian.

Nghề nghiệp trong thế pháp, hành thiện dễ dàng, tạo ác cũng dễ dàng nhất là từ nơi cửa quan. Cho nên, Thái Thượng ở trong ác báo, trước tiên nói với chúng ta là "bội nghịch đại ác, đó là cội gốc của vạn ác". Sau khi nói xong, tiếp theo phân biệt nói rõ trong thế pháp, tất cả chúng sanh rất dễ dàng tạo tác vô số ác hạnh. Đoạn thứ nhất là nói "người làm quan", đó là viên chức chính phủ. Chúng ta tuy là không làm việc hành chánh, thế nhưng đều đáng để chúng ta làm tham khảo, đều đáng để chúng ta học tập.

Đoạn thứ nhất nói: "Chẳng phân biệt đúng sai, hành xử không thích đáng". Những chữ này, chúng ta phải thường ghi nhớ ở trong tâm, chính là nói phải có năng lực phân biệt phải quấy, phải có năng lực phân biệt tà chánh. Cổ Thánh tiên Hiền bất luận là giáo học của thế pháp hay Phật pháp, trước tiên chính là dạy chúng ta có năng lực phân biệt cái gì là thật, cái gì là giả, cái gì là tà, cái gì là chánh, cái gì là phải, cái gì là quấy, cái gì là thiện, cái gì là ác, thậm chí đến cái gì là lợi, cái gì là hại. Nếu như đối với những thứ này không có năng lực phân biệt, đó chính là ngu muội đến tột đỉnh. Người xưa thường nói, con người với súc sanh cầm thú khác nhau ở chỗ con người có trí tuệ, có thể phân biệt, còn súc sanh thì không thể phân biệt những việc này.

Trong chú giải viết rất hay. Đoạn này số lượng tuy không nhiều, thế nhưng rất quan trọng. "Người quân tử chân chính có đủ đạo đức nhân nghĩa thì có đủ trí tuệ, phân biệt được tốt xấu, nhận định đúng đắn về thị phi đúng sai". Mấy câu nói này rất là quan trọng. Người đi học ở thế gian, người đi học thời trước không phải là để cầu lấy công danh, mà “đi học chí ở Thánh Hiền”, đi học là vì muốn làm Thánh nhân, làm Hiền nhân, làm quân tử. Đây là mục đích đi học của chúng ta. Thánh Hiền, quân tử là ý nghĩa gì? Định nghĩa của chữ "Thánh" này là, đối với chân tướng vũ trụ nhân sanh triệt để tường tận, giác ngộ rồi, con người này gọi là Thánh nhân. Tường tận chưa đủ thấu triệt, chưa đủ triệt để thì chính là Hiền nhân quân tử. Hay nói cách khác, đi học chính là vì để rõ lý, rõ lý thì có thể phân biệt đúng sai tà chánh, không nhất định phải làm quan. Người chân thật tường tận đạo lý, người thấu hiểu đúng sai, bất luận trải qua đời sống như thế nào, cho dù là làm ăn xin, họ cũng là Thánh nhân, họ cũng có được sự hưởng thụ được cao nhất của đời người. Đây là chân thật, không phải là giả. Thích ca Mâu ni Phật thị hiện ra chính là người ăn xin, mỗi ngày ra ngoài xin ăn, đi ngang cửa nhà người khất thực. Ngài là đại Thánh, đời sống của Ngài chân thật tràn đầy hạnh phúc, người thế gian chúng ta làm gì hiểu được? Người thế gian ngu si, không có trí huệ, không thể phân biệt đúng sai tà chánh, cho nên người thế gian mê hoặc trong danh lợi, mê ở trong năm dục sáu trần. Trong Kinh Phật nói không sai, họ tiếp nhận là "khổ, lạc, ưu, hỉ", thân có khổ vui, tâm có mừng lo. Khổ nhiều vui ít, lo nhiều mừng ít, đây là đời sống của chúng sanh. Đời sống của Thánh Hiền quân tử là thân không có khổ vui, tâm không có lo mừng, đó gọi là đại lạc, gọi là chân lạc, trong Kinh Phật chúng ta gọi là Cực Lạc. Ai có thể thể hội được? Những Thánh Hiền quân tử giáo hóa chúng sanh ở thế gian, thân phận của các Ngài, phương thức của các Ngài ngàn vạn khác biệt.

Ở Trung Quốc, ngày trước chúng ta đi học có biết đến Vũ Huấn, đó là một người ăn mày, là một Thánh nhân. Ông dùng thân phận của người ăn mày để giáo hóa chúng sanh, dạy bảo thế nhân đoạn ác tu thiện, dạy bảo thế nhân phải tiếp nhận giáo huấn của Thánh Hiền. Cho nên, trong câu nói: "Người quân tử chân chính có đủ đạo đức nhân nghĩa", xã hội có thể an định, có thể phồn vinh, chúng sanh có thể hòa thuận cùng sinh sống với nhau, có thể tôn trọng lẫn nhau, kính yêu lẫn nhau, hợp tác lẫn nhau, trong đây then chốt thiết yếu chính là nhân nghĩa đạo đức. Ai đến dạy, ai làm ra mô phạm? Thánh Hiền nhân đến dạy, quân tử phải làm tấm gương, làm mô phạm, hay nói cách khác, phải đề xướng nhân nghĩa.

"Cố lễ nghĩa chi phòng" (thế nên lễ nghĩa là để phòng ngừa việc phạm lỗi). Chỉ sợ lễ nghĩa có sai sót, cho nên phải cầu hành nhân, hành nghĩa, giữ lễ, nhà Phật gọi là trì giới. Trì giới chính là giữ lễ, hiện nay gọi là thủ pháp (tuân thủ luật pháp, quy định). Phật ở trong Kinh luận vô số lần dạy bảo học trò, làm học trò của Phật nhất định phải thủ pháp, không chỉ là phải giữ giáo giới giáo huấn của Phật, mà chúng ta cư ngụ ở khu vực nào, quốc gia nào thì pháp luật quy định của quốc gia, phong tục tập quán của khu vực đó chúng ta nhất định phải tuân thủ. Nếu có trái phạm, thảy đều xem là phạm giới, phá giới.

Thế nào gọi là Phật, thế nào gọi là Bồ tát? Phật Bồ tát chính là làm tấm gương tốt nhất cho xã hội đại chúng. Trong Kinh thường nói: "Thiên nhân sư phạm" (sư là mẫu mực, phạm là mô phạm), làm chuẩn mực cho chốn nhân gian và cõi trời. Chúng ta học Phật, làm đệ tử của Phật, chính mình bình lặng mà suy xét, tư tưởng kiến giải hành vi của chúng ta có thể làm mô phạm cho đại chúng xã hội hay không, đại chúng xã hội đều học tập giống như ta vậy, có được hay không? Chúng ta phải thường phản tỉnh kiểm điểm như vậy thì mới được xem là học trò học Phật, là đệ tử của Phật. Nếu như cách nghĩ, cách nói, cách nhìn, cách làm của chúng ta gây nguy hại đối với đại chúng xã hội thì phải mau đem chúng sửa đổi lại. Tư tưởng hành vi của ta có lợi ích đối với đại chúng xã hội thì chúng ta phải nên nỗ lực mà làm.

Phật dạy chúng ta một lý niệm căn bản, đó là nhất định không được vì chính mình. Phật nói với chúng ta, tự tư tự lợi là cội nguồn của các ác. Nếu như vì chính mình mà nghĩ thì gọi là phàm phu. Tất cả không vì chính mình mà nghĩ, vì chúng sanh mà nghĩ, vì xã hội mà nghĩ, người này chính là Phật Bồ tát. Lợi ích của xã hội là lợi ích của nhà mình, lợi ích của đại chúng là lợi ích của chính mình. Tất cả vì chúng sanh, tất cả vì xã hội, đây là Phật Bồ tát. Phật Bồ tát cùng phàm phu khác biệt chính ngay chỗ này. Đệ tử Phật Bồ tát ở ngay trong cuộc sống, trong công việc, trong đối nhân xử thế tiếp vật phải làm ra "biết phân định đúng sai" cho người xem. Nhất là ở vào xã hội hiện đại này, giáo dục của cổ Thánh tiên Hiền đã bị đại chúng quên mất, không ai không chạy theo danh lợi, tranh danh đoạt lợi, đúng sai điên đảo, không phân định chính là điên đảo, lấy sai làm đúng, lấy đúng làm sai.

Chúng ta ngày nay học Phật, nếu như có người nghe được câu nói "không vì chính mình, chỉ vì người khác", họ liền nói: “Anh sai rồi, anh mê hoặc điên đảo!”. Họ nói chúng ta mê hoặc điên đảo. Cái gì là đúng? Phải tự tư tự lợi! Người nước ngoài ngay trên pháp luật còn chế định "quyền riêng tư". Quyền riêng tư chính là tự tư tự lợi, cho việc này là đúng. Đây chính là đúng sai điên đảo, phải quấy không rõ ràng.

"Hướng" là xuôi theo, là phương hướng. "Bội" là trái nghịch. "Hướng bội" này cũng sai rồi, thế nhưng người ngày nay không biết. Chúng ta học Phật, Phật nói với chúng ta, chúng ta phải hướng về cái gì? Phải hướng về Phật đạo, phải hướng về con đường thành Phật, phải hướng về con đường Bồ tát, vậy thì chính xác, vĩnh viễn thoát khỏi sáu cõi luân hồi, thoát khỏi mười pháp giới. Chúng ta phải hướng về phương hướng này thì mới đúng. Thế nhưng phương hướng của người thế gian là gì? Phương hướng của người thế gian hiện tại không phải là sáu cõi luân hồi, mà hiện tại là ba đường ác, cho nên người thế gian là trái với Phật đạo, Bồ tát đạo, họ hướng đến ba đường ác, ngay cả hai đường “nhân thiên” họ cũng đều trái nghịch.

Thái Thượng Cảm Ứng Thiên dạy chúng ta về hai con đường “nhân thiên”. Chúng ta mỗi ngày đọc tụng, tỉ mỉ tư duy, suy xét lại, tâm hạnh của chúng ta có tương ưng với Thái Thượng đã nói hay không? Nếu như tương ưng, đường chúng ta đi là cõi người, cõi trời. Nếu như trái ngược, chúng ta đi là con đường súc sanh, đường ngạ quỷ, đường địa ngục. Ở giai đoạn hiện tiền này, Đại Sư Ấn Quang đặc biệt vì chúng ta đề xướng Liễu Phàm Tứ Huấn, Cảm Ứng Thiên, An Sĩ Toàn Thư, chân thật là đại từ đại bi. Ngài là Tổ sư Đại đức của nhà Phật, tại vì sao không đề xướng Phật pháp? Ba thứ này đều không phải của nhà Phật. Phật pháp quá sâu, quá rộng, thời gian ngắn không dễ gì lý giải, không dễ gì khế nhập, cho nên Ngài dùng ba loại sách này. Ba loại này tương đối dễ hiểu, cứu cấp được. Hy vọng mọi người làm được theo ba quyển sách này thì sẽ vững bước trên hai con đường nhân thiên, không đến nỗi rơi xuống vực sâu, sau đó lại học Phật. Thế là chúng ta tường tận rồi, ba quyển sách này là nền tảng của học Phật. Nếu không có nền tảng này, bạn ở nơi Phật pháp bất luận dụng công nỗ lực thế nào, sau cùng đều không thể thành tựu. Tam thừa Phật pháp là xây dựng ở trên nền tảng của nhân thừa. Làm người cũng làm không được thì còn nói đến cái gì? Cho nên, trong câu nói này, trước tiên đưa ra cho chúng ta mấy chữ "thị phi", "hướng bội", chúng ta phải lưu ý, nhất định không được xem nhẹ.

Được rồi, hôm nay thời gian đã hết, chúng ta chỉ học đến đây thôi.

A Di Đà Phật!

Tập 61

Các vị đồng tu, xin chào mọi người!

Hôm nay hội trường của chúng ta có rất nhiều đồng tu đến từ Phương Liêu. Hôm qua cư sĩ Trần Thái Quỳnh gọi điện thoại cho tôi, Tịnh Tông Học Hội Đài Bắc hôm nay bắt đầu kỳ Phật thất, có rất nhiều lão đồng tu năm xưa của Hoa Tạng Đồ Thư Quán đều tụ hội ở sảnh đường. Tôi nghe xong vô cùng hoan hỷ. Cư sĩ Trần muốn tôi buổi sáng hôm nay nói vài câu với mọi người. Hệ thống đường truyền kết nối mạng đã làm xong rồi, chúng tôi có thể nhìn thấy được hình ảnh ở đầu phía bên Tịnh Tông Học Hội Đài Bắc. Trong quá khứ chúng tôi đã tụ hội cùng nhau cộng tu, nhớ lại thực là vô cùng hoài niệm.

Sau khi Hàn Quán Trưởng vãng sanh, đã xảy ra sự thay đổi lớn như vậy. Đây là việc chúng tôi không dự liệu được từ ban đầu, không thể nào nghĩ rằng sẽ có sự thay đổi lớn đến như vậy. Nhưng chúng ta học Phật thì nhất định phải tin Phật, tin tưởng tất cả mọi thứ biến đổi đều là do Phật Bồ tát đã an bài cho chúng ta, hơn nữa còn là sự sắp đặt vô cùng ổn thỏa và tốt đẹp. Tôi vô cùng cảm kích, cảm kích mỗi một vị đồng học, tôi cũng cảm kích các huynh đệ của cư sĩ Cao Quý Dân, nếu như giữ gìn Thư Viện Hoa Tạng như năm xưa thì bản thân tôi nhất định sẽ vất vả hơn rất nhiều so với hiện nay. Hàn Quán Trưởng vãng sanh, tôi đã cân nhắc, sắp xếp mỗi năm ở Đài Bắc 3 tháng, ở Mỹ 3 tháng, ở Úc 3 tháng, ở Singapore 3 tháng, đã sắp xếp như vậy rồi. Kết quả vì sự biến đổi này nên tôi không đi Mỹ nữa, cũng ít trở về Đài Loan, cho nên phần lớn thời gian là ở tại Singapore này, chỉ ở Úc một ít thời gian, như vậy đối với tôi mà nói thì thân tâm sẽ an định hơn. Thực sự mà nói, cũng chỉ có định lại thì mới có thể hoàn thành kinh Hoa Nghiêm. Hơn nữa, kinh Hoa Nghiêm lại là nguyện vọng sau cùng của Hàn Quán Trưởng. Bà hy vọng tôi giảng viên mãn bộ kinh này, lưu lại một bộ video để cho hậu học làm tham khảo, cho nên tôi cũng sâu sắc cảm nhận được sự an bài này là do ý của Phật Bồ tát, không phải là ý của một người nào khác.

Học Phật thì trước tiên phải mở rộng tâm lượng, phải học A Di Đà Phật, phải học Thích Ca Thế Tôn, phải học chư Phật Như Lai. Các Ngài đều là “tâm bao thái hư, lượng châu sa giới”, đối với hết thảy pháp thế xuất thế gian vĩnh viễn lìa khỏi vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Đây là chân thật. Đoạn mở đầu kinh Vô Lượng Thọ đã nói với chúng ta “khai hóa hiển thị chân thật chi tế”, chính là cái ý này. Chúng ta phải buông bỏ hết thảy hư vọng của thế xuất thế gian. Buông bỏ không phải là buông bỏ từ trên sự tướng mà buông bỏ từ trong tâm, chính là không để ở trong tâm nữa, trong tâm chúng ta vĩnh viễn chỉ có cảm ân. Chúng ta mỗi ngày đọc kệ hồi hướng: “Thượng báo tứ trọng ân, hạ tế tam đồ khổ” (trên đền bốn ơn nặng, dưới cứu khổ ba đường). Chúng ta học Phật không phải chỉ một đời mà đời đời kiếp kiếp đều sống trong thế giới cảm ân thì chúng ta mới có thể đạt được thọ dụng chân thật từ Phật pháp.

Tai nạn thế gian càng ngày càng nhiều, càng ngày càng nghiêm trọng hơn. Rất nhiều người, bất luận là ở khu vực nào, quốc gia nào, hiện tại cảm giác này càng ngày càng rõ ràng, càng ngày càng sâu sắc hơn. Phương pháp thù thắng nhất để cứu vãn kiếp nạn này không gì hơn là niệm Phật. Lần này ở Đài Loan rất nhiều đồng tu nói với tôi, vì một lòng một dạ niệm Phật nên đã hóa giải được tai nạn. Từ chỗ này mà thấy, thiện ác, nhân quả báo ứng thật quá rõ ràng. Người có thiện tâm, thiện hạnh, người niệm Phật đều được sự hộ niệm của chư Phật, được thiên long thiện thần bảo hộ. Lúc xảy ra động đất, nhà cửa của người khác sụp đổ, vì sao nhà của người niệm Phật không bị sập đổ? Nếu như nói là do thi công thì những công trình nhà cửa này đều tương tự nhau. Đây là việc vô cùng rõ ràng, cho thấy thiện thần hộ pháp đã bảo vệ bạn. Sự việc này nhất định không phải là mê tín, nhất định không phải là giả.

Chúng ta ở Singapore, tháng trước gặp phải sự việc quỷ thần nhập vào một vị đồng tu, nói họ là oan gia trái chủ của lão lâm trưởng Trần Quang Biệt. Lão lâm trưởng nghe kinh học Phật rất có thành tựu, biết trước giờ vãng sanh, nhóm oan gia trái chủ này đương nhiên không đến quấy nhiễu. [Họ] hy vọng có thể được thơm lây, đến Cư Sĩ Lâm để xin được thọ quy y, đến thỉnh cầu mở kinh Địa Tạng cho họ nghe. Họ nói Phật quang trong giảng đường, niệm Phật đường quá mạnh, họ là chúng sanh ở cõi U Minh không dám bước vào, chỉ hy vọng chúng ta có thể mở cho họ nghe kinh Địa Tạng, mở đĩa kinh Địa Tạng ở lầu hai. Bạn xem họ nói rõ ràng, nói tường tận như vậy. Đây là quỷ nhập thân. Sau khi xuất ra thì người này tỉnh lại, hỏi lại thì người này không hề hay biết gì. Chúng tôi đã cho làm rồi, truyền thọ tam quy y cho họ, mở đĩa kinh Địa Tạng ở lầu hai, để cho họ ở đó xem. Họ rất đông, chúng ta nhìn không thấy họ, nhưng họ nhìn thấy chúng ta. Đây không phải là giả, đều là sự thật.

Vào tháng trước, cư sĩ Tề ở Đông Thiên Mục Sơn Hàng Châu đến kể [cho] tôi nghe rất nhiều tình hình, những quỷ thần ở trên núi đã đến nơi đó để nghe kinh, niệm Phật tu hành. Người không tin, nghe xong những lời này thì nói là mê tín. Chúng tôi là chính mắt mình nhìn thấy, chính tai mình nghe thấy. Nhất định phải tin tưởng kinh Phật. Hiện tại, một số nơi vô tình hoặc cố ý đã hủy báng Phật pháp, nói bản hội tập mà chúng tôi căn cứ là không đáng tin, do đó không ít đồng tu lòng tin bị dao động. Ở Trung Quốc Đại Lục có nhiều sự cảm ứng như vậy, chúng ta nơi này cũng có rất nhiều cảm ứng. Mọi người đều thọ trì bản hội tập của Hạ lão cư sĩ. Lão cư sĩ Trần Quang Biệt vãng sanh cũng chính là nhờ bản hội tập này. Trước khi vãng sanh hai tháng thì đã biết mùng 7 tháng 8 sẽ đi, đã viết ra mười mấy lần mùng 7 tháng 8, vậy thì sai ở chỗ nào? Không những chúng ta y theo bản hội tập này là không sai mà nếu y theo hai bản hội tập dù không được lý tưởng lắm trong quá khứ để tu hành thì cũng nhất định được vãng sanh. Ấn Quang Đại sư có sự phê bình đối với bản hội tập của Vương Long Thư và bản hội tập của Ngụy Mặc Thâm. Phê bình bản hội tập của họ bỏ sót một số kinh văn quan trọng, phần không quan trọng thì lặp lại nhiều lần, nên đã phê bình họ là rối rắm, là phê bình sự việc này, không phải phê bình đối với giáo nghĩa. Về mặt nghĩa lý thì không có vấn đề. Các vị nên đọc thử kinh A Di Đà Sớ Sao của Đại sư Liên Trì, lúc trước chúng tôi đã giảng qua, tôi nhớ đã giảng qua nhiều lần. Đại sư Liên Trì ở trong Sớ Sao đã trích dẫn kinh Vô Lượng Thọ, hai, ba phần đều là dùng bản hội tập của cư sĩ Vương Long Thư. Nếu như phần nghĩa lý trong đó có sai lầm thì Tổ sư làm sao lại có thể trích dẫn bản này của họ? Đây là để tăng trưởng lòng tin cho chúng ta, hội tập có tốt hay không là một việc khác. Nói tóm lại một câu thì đều là khuyên bạn niệm A Di Đà Phật, chỉ cần bạn nhất tâm niệm A Di Đà Phật thì nhất định được sinh Tịnh Độ, cho nên không thể nào hủy báng Đại Thừa.

Các vị xem câu cuối cùng của nguyện thứ mười tám trong bốn mươi tám nguyện: “duy trừ ngũ nghịch, hủy báng chánh pháp” thì không thể vãng sanh, ngoài những điều này ra, người tạo tội ngũ nghịch chỉ cần có thể chịu quay đầu, chỉ cần bạn chân thật có thể sám hối thì đều có thể vãng sanh. Đây mới gọi là pháp bình đẳng, mới gọi là đại từ đại bi, phổ độ chúng sanh. Bạn hủy báng, bạn không tin tưởng thì không những chỉ có bạn không tin mà bạn còn chướng ngại người khác. Nghiệp chướng này rất nặng, không thể vãng sanh là ở chỗ này.

Phật pháp là pháp bình đẳng, mọi người đã đọc qua kinh Kim Cang. Trong kinh Kim Cang, Phật nói “pháp môn bình đẳng không có cao thấp”. Phật thuyết pháp, do hết thảy chúng sanh căn tánh không đồng nên mới có sai biệt. Từ trên lý mà nói thì không những không có sai biệt mà ngay cả chân vọng, tà chánh, đúng sai, thiện ác cũng đều không có sai biệt. Người giác ngộ nhất định không có sai biệt, người mê thì mới thấy có sai biệt. Người giác ngộ không cần phải lựa chọn. Người mê cần phải chọn lựa, chọn lựa thích hợp với căn tánh của mình, thích hợp với hoàn cảnh tu học của chính mình, đem lại sự tiện lợi cho việc tu học, là vì cái này mà hiển thị sự sai biệt ở trong vô sai biệt. Sai biệt chính là vô sai biệt, phải biết nguyên lý nguyên tắc này thì lòng tin của chúng ta sẽ kiên định. Chúng ta thọ trì bản hội tập này thì rất tốt, họ thọ trì bản của Khang Tăng Khải cũng rất tốt. Chúng ta đều hoan hỷ, đều tán thán, đồng sanh nước Cực Lạc. Tuyệt đối không phải là thọ trì bản của Khang Tăng Khải thì vãng sanh, còn thọ trì bản của Hạ Liên Cư thì không thể vãng sanh, làm gì có loại đạo lý này. Rất nhiều người thọ trì bản của Vương Long Thư, thọ trì bản của Ngụy Mặc Thâm được vãng sanh, đều có đủ thoại tướng tốt đẹp khiến chúng ta tin sâu không nghi. Chúng ta phải hiểu đạo lý này, đối với các tông phái Phật pháp khác nhau, pháp môn khác nhau, chúng ta đều phải tán thán, tuyệt đối không thể nào hủy báng.

Phải học theo 53 vị thiện tri thức ở trong kinh Hoa Nghiêm, tự mình khiêm hư, tán thán người khác. Đây là Phật dạy bảo chúng ta. Mọi người đều biết kinh Hoa Nghiêm là bộ kinh đầu tiên Thế Tôn thuyết sau khi thành đạo. Bộ kinh đầu tiên này đã dạy chúng ta như vậy, đây mới là thái độ tu học tốt nhất. Cho nên chúng ta đối với hành vi của hết thảy mọi người, phải căn cứ theo giáo huấn của kinh Hoa Nghiêm. Chúng ta nhất định lễ kính họ, còn việc tán thán thì phải xem họ có như pháp hay không. Họ làm như pháp thì tán thán, không như pháp thì chỉ cung kính mà không tán thán. Đây là Phật dạy bảo chúng ta.

Vì sao lại cung kính mà không tán thán? Cung kính là hết thảy chúng sanh đều có Phật tánh, hết thảy chúng sanh đều là Phật vị lai. Kinh Hoa Nghiêm, kinh Viên Giác nói “tất cả chúng sanh vốn thành Phật”, vậy thì chúng ta sao có thể không cung kính chứ? Còn vì sao không tán thán? Vì họ làm một số sự việc không như pháp. Việc không như pháp này là hiện tại không như pháp, nếu nhìn lâu xa cũng có thể rất như pháp. Thí dụ như nói cư sĩ Cao Quý Dân đã lấy lại Thư Viện Hoa Tạng, tất cả đồng tu xuất gia chúng tôi đều phải rời khỏi. Mọi người nhìn thấy cho việc này là không như pháp, nhưng mà các vị xem, hiện tại chúng tôi cảm thấy ông ấy làm như vậy là rất như pháp. Nếu như ông không lấy lại chúng tôi sẽ rất vất vả, kinh Hoa Nghiêm chúng tôi chưa chắc có thể giảng được viên mãn, mỗi năm cứ phải đi tới đi lui, cứ gián đoạn ngắt quãng như vậy, cho nên hiện tại nghĩ đến ông ấy làm rất là như pháp. Có thể thấy được thế gian này không có một việc nào đúng và sai tuyệt đối, không có thiện ác tuyệt đối, chúng ta phải hiểu thấu nghĩa lý này. Cho nên đối với hết thảy người, vĩnh viễn chúng ta phải có lòng cảm ân.

Khi ở Trung Quốc Đại Lục, ở quê hương của Hàn Quán Trưởng, chúng tôi có một tòa nhà do các vị đồng tu ở nơi đó tặng cho tôi. Tòa nhà này đã trở thành Kỷ Niệm Quán cho Hàn Quán Trưởng, có bảy tầng lầu, quy mô cũng gần giống với Học Hội của chúng ta ở đây. Hai tầng dưới cùng chúng tôi cho thuê, dùng tiền cho thuê đó để duy trì hoạt động của tòa nhà, cho nên không cần phải nhờ vào tiền của người khác cúng dường, như vậy thì mới có thể tồn tại lâu dài được. Tương lai nếu như có đủ duyên phần, có thể chúng tôi sẽ làm viện Phật học ở nơi đó, hoặc có thể là làm lớp bồi huấn, làm một đạo tràng nhỏ để hoằng pháp lợi sanh cho miền Bắc. Cho nên quan sát xa rộng một chút, thực tế mà nói vẫn không xem là quá lâu xa. Quán Trưởng mất cũng chưa được 3 năm, chúng tôi nhìn thấy Cao Quý Dân làm như vậy là đúng, là chính xác, khiến cho mỗi một người xuất gia chúng ta sâu sắc thể hội được câu mà Phật đã nói ở trong kinh: “thế gian vô thường, quốc độ mong manh”.iệcn lựakhông được vãng sanh? ăn động vật.ới tên gọi là Chúng ta có tâm cảnh giác càng cao độ thì càng cố gắng nỗ lực. Chúng ta chỉ có một mục tiêu là cầu sanh Tịnh Độ. Chúng ta ở tại thế gian này một ngày thì làm công việc mà người xuất gia nên làm trong một ngày theo quy củ.

Công việc của người xuất gia là dạy học. Chúng ta làm công việc dạy học này cho tốt, khiến mọi người chân thật có thể nhận thức được Phật pháp là gì, việc tu học Phật pháp rốt cuộc có lợi ích gì đối với chúng ta. Quả nhiên đã hiểu được rồi thì tự nhiên sẽ hoan hỷ mà tiếp nhận. Phàm là không thể tiếp nhận thì đều do không có người dạy, cho nên đã sinh ra rất nhiều sự hiểu lầm. Nói rõ ràng minh bạch rồi thì hiểu lầm sẽ hết, lòng tin sẽ được kiến lập. Nếu như không nói rõ ràng, không giảng tường tận, tự mình không chịu nỗ lực tu học, làm tấm gương tốt, vậy thì những hiểu lầm đó sẽ ngày một thêm sâu dày hơn mà thôi. Cho nên, chúng ta phải lấy bốn chữ “tín giải hành chứng” để tiêu trừ sự hoài nghi của hết thảy chúng sanh.

Bản hội tập là do lão sư Lý trao truyền lại cho tôi, tôi tiếp nhận sự ủy thác của lão sư, tôi không phụ lòng lão sư. Quyển sách này đích thực đã truyền rộng ra khắp thế giới, người y chiếu theo quyển kinh này để tu học càng ngày càng nhiều. Hạ lão cư sĩ nói, quyển hội tập này có thể lưu truyền vĩnh viễn, tương lai khi Phật pháp diệt tận, sau 9. năm nữa Phật pháp sẽ diệt tận, quyển bị diệt sau cùng có lẽ là bản hội tập này. Việc này có rất nhiều đại đức đều đã quả quyết như vậy, chúng ta phải tin sâu không nghi, chân thật nỗ lực, y giáo phụng hành.

Chúng tôi hy vọng những vị lão đồng tu của Thư Viện nếu như có thời gian thì có thể đến Singapore xem thử, xem đạo tràng hiện tại ở Singapore. Đạo tràng này là cư sĩ Lý Mộc Nguyên đã nhận lời phó thác của Hàn Quán Trưởng, sau khi Hàn Quán Trưởng đi rồi thì công việc hộ pháp giao lại cho ông. Quán Trưởng lựa chọn ra một người vô cùng thỏa đáng, sự hộ trì của cư sĩ Lý Mộc Nguyên là tận tâm tận lực, không hề phụ lòng của Hàn Quán Trưởng. Cho nên, chúng tôi vĩnh viễn cảm ân sự hộ trì suốt ba mươi năm của Hàn Quán Trưởng, hy vọng các vị đồng tu đều có thể bỏ hết đi sự hiểu lầm, chúng tôi và các huynh đệ Cao Quý Dân đều vui vẻ hòa thuận, cũng tôn trọng kính ái giống như xưa, hỗ trợ hợp tác lẫn nhau, không có một mảy may hiềm nghi. Như vậy thì tốt rồi, hoan nghênh mọi người đến Singapore này để tham học.

Xin chào các vị đồng tu! Mọi người thật rất hiếm có vì đã đến Singapore để chúng ta cùng nhau tham học, thật sự là một duyên phần hiếm có, chúng ta càng phải nên trân quý cơ duyên này, phải nắm chặt lấy cơ hội này.

Phật pháp là viên dung, không phải là Thích Ca Mâu Ni Phật giảng nói viên dung mà chân tướng sự thật là viên dung. Chư Phật Bồ tát đã đích thân lĩnh hội chân tướng sự thật, trong kinh Bát Nhã đã nói “chư pháp thực tướng”. Thực tướng rốt cuộc là gì? Phật ở trong hết thảy kinh luận đã nói qua rất nhiều, rất rõ ràng, rất tường tận rồi. Chúng ta phải y theo giáo huấn của Phật, y theo cách nói của Phật mà khế nhập cảnh giới, khai phát chánh trí. Thật sự chân tướng sự thật là viên dung như vậy, viên mãn đến như vậy, trong các buổi giảng chúng tôi cũng thường nói: hết thảy chúng sanh tận hư không khắp pháp giới là cùng một sinh mạng, là cùng một thể. Bạn có thể thể hội được chân tướng sự thật này thì trí huệ của bạn viên mãn, đức năng viên mãn, phiền não tự nhiên không còn nữa. Tất cả phiền não là từ trong sự hiểu lầm mà sản sinh ra, không hiểu được chân tướng sự thật, tự mình cho là đúng, đây mới là sanh phiền não. Hiểu được chân tướng sự thật thì chỉ sanh trí huệ, không sanh phiền não nữa. Cho nên các vị phải hiểu phiền não đều là từ tự tư tự lợi, từ ngã chấp mà sinh ra. Hiểu được chân tướng sự thật, hư không pháp giới là chính mình, hết thảy chúng sanh là chính mình thì ý niệm tự tư tự lợi sẽ không còn nữa, không cần đoạn mà tự nhiên liền không còn nữa, những thứ này không phải là thật. Thế nên, chúng ta sâu sắc có thể thể hội được, không phải là do Phật phát hiện, cũng không phải do Phật phát minh, không phải cách nói của Phật mà mỗi câu Phật nói đều là chân tướng sự thật.

Kinh Kim Cang nói không sai: “Như Lai thị chân ngữ giả”, chân ngữ thì nhất định không nói lời giả; “thực ngữ giả”, thực tức không hư, nhất định không phải là đàm huyền thuyết diệu; “như ngữ giả” là những gì nói ra đều là sự thật, không thêm không bớt, sự thật là như thế nào thì nói như thế ấy, không thêm một chút mà cũng không giảm đi một chút, đây là “như ngữ”; “bất cuống ngữ giả”, càng không cần phải nói, Phật nhất định không nói lời vọng ngữ. Chư Phật Như Lai đều là như vậy, câu câu là chân thật, nói lời đại chân thật. Chỗ thù thắng nhất mà Phật dạy bảo chúng ta là không phải hễ Phật nói ra thì chúng ta phải tin đó là thật, vậy thì quá miễn cưỡng, mà sau khi Phật nói thì Ngài bảo chúng ta phải đi làm, bảo chúng ta đi thể hội, bảo chúng ta hãy đi chứng thực, đích thân bạn đi chứng minh sự việc này rốt cuộc là thật hay là giả. Nếu bạn có thể chứng thực được rồi, thì bạn thành Phật, Phật Phật đạo đồng, mới hiểu được chân tướng sự thật này thì ra là như vậy, đều là như nhau.

Cho nên, việc đầu tiên của học Phật chính là mở rộng tâm lượng. Các vị thường hay đọc tụng, cũng thường hay nghe thấy trong Phật pháp, đều hiểu được câu “tâm bao thái hư, lượng châu sa giới”. Phật nói đây là chân tâm, tâm lượng của chúng ta vốn dĩ lớn như vậy. Hiện tại đã mê mất rồi, đã mê mất chân tướng sự thật, cho rằng cái thân này là chính mình, hết thảy vì cái thân này mà tạo nghiệp, biến tâm lượng này thành ra nhỏ như vậy, ngoài thân thể của mình ra thì không thể nào bao dung một người nào khác, vợ chồng còn phải ly hôn, cha con thì bất hòa. Bạn nói xem còn lời gì nữa đây, tâm lượng đã biến thành nhỏ đến như vậy. Vốn dĩ có thể dung nạp cả hư không pháp giới mà hiện tại ngay cả một người cũng không thể bao dung được. Đây chính là tội nghiệp, đây chính là luân hồi tam đồ khổ báo. Nói lời thành thật, chúng ta đã mê quá lâu rồi, thật như trong kinh đã nói, vô lượng kiếp đến nay chúng ta đã mê mất chính mình. Chính mình là hết thảy chúng sanh trong hư không pháp giới.

Ân đức lớn nhất của Phật đối với hết thảy chúng sanh chính là giáo hóa, đem chân tướng sự thật nói với chúng ta. Chúng ta sau khi nghe xong thì quay đầu, sau khi nghe xong thì giác ngộ, giữa người với người, giữa dân tộc, quốc gia với nhau, làm gì gây khó khăn cho nhau chứ? Vì sao không thể tôn trọng lẫn nhau, kính ái lẫn nhau, hợp tác lẫn nhau? Mọi người đều được hưởng phước. Còn nếu tranh chấp lẫn nhau, tuyệt không khoan nhượng “chỉ có tôi hưởng phước, còn anh phải nên bị tội”, tâm thái như vậy là đã kết oán thù với hết thảy chúng sanh, oan oan tương báo không bao giờ dứt. Đây là ngu si, ngu si đến cùng cực. Duy chỉ có người học Phật thì hiểu rõ, biết rõ phải mở rộng tâm lượng, phải bao dung hết thảy.

Hồi phục tự tánh thì dung chứa được hết thảy chúng sanh hư không pháp giới. Vì sao vậy? Hết thảy chúng sanh hư không pháp giới là duy tâm sở hiện, duy thức sở biến. Tâm của ai? Tâm của chính mình, không phải là ai khác. Cho nên, chân tướng là hư không pháp giới đích thực là một cái thân. Nhà Phật gọi là pháp thân thanh tịnh; một cái tánh, là chân như bổn tánh. Nếu như đối với đại nguyên tắc này, tổng cương lĩnh này không thể khẳng định, không thể nhận biết thì chúng ta tu học Phật pháp cho dù rất nỗ lực, cả đời dũng mãnh tinh tấn thì cái mà bạn đạt được vẫn rất có hạn, vì sao vậy? Vì cái gốc mê của bạn chưa phá trừ được.

Phật ở trong kinh nói rất hay, người mê chỉ có ba loại hiện tượng. Một là hình tướng, chúng ta gọi là hiện tượng, tướng chính là hiện tượng. Loại mê thứ hai là mê chấp vào danh từ, chúng ta nói Phật là một danh từ, Bồ tát cũng là một danh từ, chúng sanh cũng là một danh từ, bạn, tôi, họ đều là một danh từ, mê ở trên danh tướng. Từ trên danh từ và hiện tượng sản sinh ra vô lượng vô biên vọng tưởng. Vọng tưởng chính là phân biệt, chấp trước. Phật dùng ba câu để nói rõ về chúng sanh chưa kiến tánh, chưa chân thật giác ngộ trong thập pháp giới, cuộc sống các vị là ở trong đó. Người giác ngộ thì không như vậy, duy chỉ có như như, chánh trí. Như như là chân tướng sự thật, chánh trí là hiểu rõ triệt để đối với chân tướng sự thật. Cho nên Tướng Tông nói “ngũ pháp tam tự tánh”, đây là ngũ pháp. Tam pháp trong ngũ pháp là cảnh giới của mê, nhị pháp là cảnh giới của ngộ. Khai ngộ như thế nào đây? Phải chánh trí. Chánh trí từ đâu mà đến? Phải nghe pháp. Không có người trí dạy bảo chúng ta thì chúng ta làm sao khai ngộ, làm sao biết chính mình đã mê rồi? Biết chính mình đã mê thì người này giác ngộ rồi, liền quay đầu. Sợ là sợ chính mình mê mà không biết là mình đang mê, vậy thì không có khả năng giác ngộ. Nếu biết mình mê thì có khả năng giác ngộ.

Khai ngộ mà trong nhà Phật thường nói là tiểu ngộ. Thế nào là tiểu ngộ? Biết chính mình mê hoặc điên đảo. Tích tiểu ngộ thành đại ngộ, tích đại ngộ thì thành đại triệt đại ngộ. Cho nên, phương pháp mà cổ đại đức chỉ dạy cho chúng ta, tốt nhất người sơ học chúng ta chưa có năng lực phá mê khai ngộ thì hãy tuân thủ giáo huấn của Đức Phật. Đại sư Thiện Đạo ở trong Quán Kinh Tứ Thiếp Sớ đã dạy cho chúng ta, Ngài nói: những điều mà Phật dạy chúng ta làm thì chúng ta hãy nỗ lực chăm chỉ mà làm, những điều Phật dạy chúng ta không được làm thì chúng ta nhất định không làm. Hai câu nói này rất hay. Người sơ học như chúng ta, quả nhiên có thể ghi nhớ giáo huấn của hai câu nói này, chăm chỉ y giáo phụng hành, trước tiên y theo Phật, y theo Phật điều gì? Sửa đổi các loại tư tưởng, hành vi sai lầm của chính chúng ta, sau khi tu sửa trở lại thì có thể y theo chính mình, vì sao vậy? Bởi vì tư tưởng, hành vi của chúng ta không còn sai lầm nữa. Không có sai lầm thì đương nhiên có thể dựa vào chính mình, khi vẫn còn có sai lầm thì phải nương tựa người khác. Phật là người từng trải, tư tưởng hành vi của Phật Bồ tát nhất định không có sai lầm. Đối với lời giáo huấn của Phật Bồ tát, mỗi câu mỗi chữ đều quay về tự tánh thì chúng ta mới được thọ dụng. Nếu như không thể quay về tự tánh, y văn mà giải nghĩa, vậy thì bạn đã hiểu sai ý nghĩa trong đó rồi. Từ xưa đến nay, rất nhiều người học Phật hiểu sai ý của Phật, điều này cho thấy người học Phật thì nhiều mà người thành tựu thì ít, nguyên nhân là ở chỗ này. Vì sao những người đó không thể thành tựu? Vì đã hiểu sai ý của Phật.

Vậy chúng ta suy nghĩ, chúng ta phải làm thế nào thì mới chân thật có thể không hiểu sai ý của Phật? Ở trong Khởi Tín Luận, Mã Minh Bồ tát đã dạy chúng ta, chúng ta xem kinh nghe giáo, nghĩa là nghe giảng kinh phải “lìa tướng ngôn thuyết”. Xem kinh không chấp trước văn tự, nghe giảng kinh không chấp trước ngôn ngữ, đây chính là lìa tướng văn tự. Đó là điều kiện đầu tiên. Điều kiện thứ hai là “lìa tướng danh tự”. Các vị phải nên hiểu, câu đầu tiên Ngài dạy chúng ta lìa tướng, câu thứ hai thì dạy chúng ta lìa danh, lìa danh ở trong ngũ pháp. Không nên chấp trước tướng danh tự. Danh tự là công cụ, chấp trước thì sai rồi. Phật nói với bạn có Phật có Bồ tát, bạn chấp trước thật sự có Phật, thật sự có Bồ tát thì sai rồi, bạn chấp trước không có Phật, không có Bồ tát cũng sai, nếu không chấp trước thì tâm của bạn mới thanh tịnh. Thứ ba là “lìa tướng tâm duyên”. Thế nào gọi là tâm duyên? Bạn suy đoán, “tôi nghe đại khái là cái ý này” thì bạn suy đoán sai rồi. Thế nên, sau khi nghe Phật pháp thì có thể nghiên cứu hay không? Không thể nghiên cứu, hễ nghiên cứu thì sai rồi, vì sao vậy? Bạn đã rơi vào trong ý thức. Ý thức là vọng tưởng, phân biệt. Bạn dùng vọng tưởng, phân biệt để phân biệt cảnh giới của Phật thì toàn bộ đều sai rồi.

Cho nên, quả nhiên có thể lìa tướng ngôn thuyết, lìa tướng danh tự, lìa tướng tâm duyên, thì bạn nhất định sẽ không hiểu sai đi ý nghĩa của Phật. Bạn phải biết nghe. Hầu hết thính chúng chúng ta đều chấp trước ba loại tướng này. Nếu chấp trước ba loại tướng này thì sau khi nghe xong sẽ có tranh luận. Không chấp trước ba loại tướng này thì tự nhiên sẽ không có tranh luận. Phật Bồ tát thuyết pháp không chấp tướng, gọi là “nói mà không nói, không nói mà nói”. Bạn nghe kinh mà cũng không chấp trước ba loại tướng này, chính là “nghe mà không nghe, không nghe mà nghe” thì sẽ khai trí huệ. Đoạn mở đầu Khởi Tín Luận đã đem phương pháp này dạy cho chúng ta, chúng ta phải biết học. Tóm lại mà nói, nhất định phải đoạn vọng tưởng, phân biệt, chấp trước. Chúng ta từ vô lượng kiếp đến nay sanh tử luân hồi, hiện tại sống những ngày tháng khổ sở này, gặp phải rất nhiều tai nạn, không do gì khác, mà đều là do vọng tưởng, phân biệt, chấp trước hại, không phải người nào khác hại chúng ta, không phải hoàn cảnh hại chúng ta. Hoàn cảnh và người đều không hại chúng ta, vấn đề là chính mình đã hại chính mình. Tự mình nếu không hại chính mình thì tất cả hoàn cảnh đều là hoàn cảnh tốt, thuận cảnh là hoàn cảnh tốt, nghịch cảnh vẫn là hoàn cảnh tốt, thiện duyên là hoàn cảnh tốt, ác duyên cũng là hoàn cảnh tốt.

Chúng ta thật sự muốn thành tựu thì tự mình phải biết lựa chọn hoàn cảnh tu học. Các vị cũng đã nghe qua câu chuyện về Thiên Mục Sơn. Quỷ thần trên Thiên Mục Sơn rất nhiều, Phật Bồ tát ở trên đó tu hành, quỷ thần cũng ở đó tu hành, súc sanh cũng ở đó tu hành, cho nên nếu không phải là người thật sự tu hành thì quỷ thần sẽ đuổi bạn xuống núi, chọc phá bạn, nên có rất nhiều người không dám đi [đến đó]. Không dám đi thì tâm đó là hư giả, không phải là chân thật phát tâm, không phải chân tu hành. Người chân tu hành thì sẵn sàng đi đến nơi đó, vì sao vậy? Có nhiều Phật Bồ tát, quỷ thần hộ pháp như vậy thì làm gì có đạo lý không thành tựu. Ở nơi đó không dám khởi ác niệm, không dám động tà tâm bất chính. Bạn khởi tâm động niệm thì quỷ thần liền biết. Chúng ta có nhiều quỷ thần ở bên cạnh hộ trì như vậy thì chính mình khởi tâm động niệm đều sẽ cẩn trọng, đạo nghiệp sẽ rất dễ dàng thành tựu. Nghe đến nơi đó mà không dám đi thì tâm này của bạn là tâm luân hồi, tâm này của bạn là tâm ác đạo, hay nói cách khác, trong đời này bạn không chịu thành tựu, vẫn muốn tiếp tục luân hồi trong lục đạo, không phải là như vậy hay sao? Có rất nhiều người lên núi, ở nhiều ngày thì đều lo sợ, sợ bị quỷ thần đuổi xuống thì mất mặt lắm. Bạn xem, họ rất sĩ diện! Người chân thật tu đạo, biết được nơi này thì nhanh chóng đi đến. Cho nên, duyên phần này của chúng ta đã thành thục rồi, [duyên phần] ở hải ngoại chúng ta hãy từ bỏ, nhất định trở về quê hương của mình, tu hành cho tốt, hy vọng ngay trong đời này chân thật được thành tựu.

Hôm qua tôi nghe các vị kể lại tình trạng Tề cư sĩ trở về, tôi rất cảm động. Bà trở về vào ngày 18 tháng 8. Ngày 18 tháng 8 hôm đó đúng lúc các hành tinh của hệ mặt trời xếp thành hình chữ thập, là một ngày xấu nhất, bà không đặt được vé máy bay, bất đắc dĩ ngày hôm nay phải về. Ngày hôm nay thì tốt, ngày hôm nay máy bay đều trống, đều rất ít người, cho nên bà lên máy bay tuy rằng rất lo lắng nhưng cũng chăm chỉ nhất tâm niệm Phật. Niệm được một lúc thì bắt đầu thấy hoan hỷ, nhìn thấy bầu trời phía trên máy bay có rất nhiều Phật Bồ tát. Bà nói với mọi người, các vị hãy nhìn ngoài cửa sổ xem, tất cả đều là Phật Bồ tát. Người khác nhìn không thấy, chỉ bà nhìn thấy.

Cho nên chúng ta hiểu được là chúng sanh cho dù tạo tác tội nghiệp cực nặng thì Phật Bồ tát vẫn muốn giúp đỡ, vẫn muốn cứu hộ, đại từ đại bi. “Phật thị môn trung bất xả nhất nhân” (trong cửa nhà Phật không bỏ một ai), vấn đề là chúng ta có chịu tiếp nhận hay không? Chúng ta không chịu tiếp nhận thì cũng hết cách rồi. Chúng ta có thể tin, có thể giải, có thể hành, chịu tiếp nhận, dù tạo tội ngũ nghịch thập ác cũng được cứu, trong cửa nhà Phật không bỏ một ai.

Tai nạn cực kỳ to lớn có thể cứu vãn được không? Khẳng định là có thể cứu vãn. Vì sao tôi lại có thể nói một cách khẳng định như vậy? Vì tôi hiểu đạo lý này, tôi tin tưởng đạo lý mà Phật nói: “Nhất thiết pháp tùng tâm tưởng sanh” (Tất cả pháp đều từ tâm sanh ra). Nguyên lý căn bản trong kinh Hoa Nghiêm là “duy tâm sở hiện, duy thức sở biến”. Tâm chính là “duy tâm sở hiện”, tưởng chính là “duy thức sở biến”. Chỉ cần chúng ta nghĩ thế giới này tốt, nghĩ tưởng hết thảy chúng sanh đều tốt, thì họ liền biến thành tốt. Chúng ta nên suy nghĩ về hướng tốt đẹp, không nên ngày ngày cứ nghĩ đến chỗ xấu. Thế nào là nghĩ xấu? Tôi hoài nghi bạn, bạn hoài nghi tôi, đôi bên đấu tranh lẫn nhau. Cách nghĩ này không tốt, cách nghĩ này sẽ dẫn đến chiến tranh, dẫn đến thế giới hủy diệt. Chúng ta nghĩ bất luận là người như thế nào, bất luận là tôn giáo nào, bất luận là dân tộc khác nhau như thế nào, đều có thể chung sống hòa thuận thì thế giới này chẳng phải tốt đẹp rồi sao? Bạn phải nghĩ nó tốt, hết thảy đều suy nghĩ theo hướng tốt, không nên suy nghĩ theo hướng xấu. Ngày ngày nghĩ đến việc đôi bên không thể bao dung lẫn nhau, đôi bên muốn chiến tranh với nhau, ngày ngày đều chuẩn bị chiến tranh, sau cùng là cùng nhau đi đến chỗ chết, bạn nghĩ đến cái này để làm gì? Vì sao không chịu nghĩ đến những chỗ tốt? Đều là ở một niệm mà thôi. Một niệm mà thế giới này tốt đẹp, cũng một niệm mà thế giới này bị hủy diệt, đều do một niệm của chúng ta mà thôi.

Cho nên, đệ tử Phật một niệm thuần thiện, cảm thấy cả hư không đều là Phật Bồ tát đang hộ trì, một ác niệm thì bạn nhìn thấy đều là yêu ma quỷ quái. Rốt cuộc là Phật hay là ma? Xin nói với các vị, không Phật cũng không ma, còn phải xem cách nghĩ của bạn như thế nào nữa. Ý niệm của bạn là thiện, thì ma cũng biến thành Phật, ý niệm của bạn là ác, thì Phật cũng trở thành ma. Chúng ta phải hiểu đạo lý này, cho nên chúng ta có thể khẳng định, tin sâu không nghi.

Người phương Tây nói năm 1999 là ngày tận thế, người trên toàn thế giới đều lo sợ, đều hoang mang. Trong nhà Phật thì nói, pháp vận của Thích Ca Mâu Ni Phật, mạt pháp là 10. năm, bây giờ mới qua được 1. năm, còn đến 9000 năm phía sau nữa. Bạn phải tin Phật, về sau còn đến 9. năm nữa. Nếu tin vào cách nói của người phương Tây thì ngày tận thế đã đến rồi. Cách nghĩ của Phật và cách nghĩ của họ không giống nhau, cho nên chúng ta phải hiểu nguyên lý nguyên tắc, hết thảy đều hướng về chỗ tốt đẹp mà suy nghĩ.

Các dân tộc, tín ngưỡng, văn hóa, quốc gia khác nhau đều có thể hợp tác, chỉ cần chúng ta dùng tâm chân thành, tâm vô tư. Vì sao không thể hợp tác vậy? Vì bạn có lòng riêng tư nên quốc gia với quốc gia đàm phán với nhau, rất nhiều sự việc đều bàn không được, ai ai cũng hoài nghi, rốt cuộc nguyên nhân là ở đâu? Vì muốn phù hợp với lợi ích của quốc gia mình, sai chính là ở ý niệm này, cho nên không thể thống nhất được. Nếu như ý niệm của bạn chuyển lại, phù hợp với lợi ích của họ thì vấn đề sẽ được giải quyết hết. Mỗi một người đều nghĩ đến việc phù hợp với lợi ích của đối phương, vậy thì sao lại không hoan hỷ tiếp nhận. Mấu chốt chính là ở một niệm, hết thảy phải phù hợp với lợi ích của tôi mà không lo đến lợi ích của người khác, vậy thì sao có thể không xung đột chứ? Cho nên mỗi một quốc gia đều đang phát triển những loại vũ khí mới, đang chuẩn bị chiến tranh, đều là vì muốn phù hợp với lợi ích của mình. Nếu như ý niệm chuyển trở lại để phù hợp với lợi ích của đối phương thì chúng ta không cần phải quân bị, không cần phải chiến tranh nữa, đem những tài lực và vật lực này dùng để phát triển sự nghiệp phúc lợi cho xã hội. Chỉ là sai khác nhau có một niệm.

Giáo huấn của Phật pháp không có gì khác, đó là hy vọng đem ý niệm sai lầm này chuyển trở lại, xã hội liền an định, thế giới đại đồng, mỗi một người đều trải qua đời sống hạnh phúc mỹ mãn, bạn nói xem như vậy tốt biết bao. Cho nên, chúng ta phải sâu sắc hiểu rõ đạo lý này, tâm lượng nhất định phải mở rộng ra, nhất định không nên nghĩ đến lợi ích của chính mình. Nếu nghĩ đến lợi ích tổng thể của tất cả chúng sanh trên địa cầu này thì vấn đề mới thật sự được giải quyết. Tôi nói sâu hơn một chút với các vị, nếu không sợ các vị nghe xong lại sinh ra hiểu lầm, vì sao vậy? Chúng ta vì lợi ích của cả địa cầu này mà không vì lợi ích của các tinh cầu khác, tương lai vẫn phải có chiến tranh giữa các tinh cầu, vậy thì vẫn phiền phức rồi. Cho nên vẫn là Thích Ca Mâu Ni Phật cao minh, phải vì lợi ích của hết thảy chúng sanh tận hư không khắp pháp giới, đây mới chân thật là hết việc, chiến tranh giữa các tinh cầu cũng không có. Nếu vì lợi ích của địa cầu chúng ta, không vì lợi ích của tinh cầu khác thì vẫn có chiến tranh giữa các hành tinh. Chúng ta hãy tỉ mỉ mà suy nghĩ đạo lý này, phải nghĩ cho thông sự việc này, giải quyết từ trên căn bản. Đây là Phật pháp, đây là trí huệ chân thật. Cho nên không vì cá nhân thì tốt, không vì cá nhân thì được đại tự tại, chân thật được hưởng phước. Vì cá nhân thì chỉ có phiền não, chỉ có khổ nạn. Khổ nạn lớn thì biến thành kiếp nạn, đều là vì chính mình. Vì vậy, nhà Phật nói tiêu chuẩn của thiện ác: vì mình chính là ác, vì chúng sanh chính là thiện, bạn suy nghĩ thử xem nó có đạo lý hay không?

Tốt rồi, hôm nay thời gian đã hết, chúng ta chỉ học đến đây thôi. A Di Đà Phật!