Thái Thượng Cảm Ứng Thiên Giảng Giải

Tập 78

Các vị đồng học, xin chào mọi người.

Xin mời xem đoạn thứ 68 của Cảm Ứng Thiên:

“Ly nhân cốt nhục, xâm nhân sở ái, trợ nhân vi phi.” (Gây chuyện thị phi, hại người cốt nhục ly tán, xâm đoạt sở ái của người)

Ba câu nói này phía trước đã nói qua, ý nghĩa của nó rất sâu, rất rộng, hơn nữa cũng rất dễ phạm phải. Nay giảng giải thêm vài lần để chúng ta có thêm ấn tượng, sẽ có ích đối với chúng ta.

Mỗi một người thế gian đều muốn tốt, đều muốn thiện, thế nhưng lại luôn luôn tạo ra một số lỗi lầm, tự mình cũng không biết được. Nguyên nhân của nó thì chúng ta có thể hiểu, nền giáo dục hiện tại và trong quá khứ không như nhau. Người xưa vô cùng xem trọng việc phòng ngừa ngay từ đầu, biết được giáo dục là quan trọng hơn bất cứ thứ gì.

Con người là một loại động vật, có thể được xếp cao hơn những động vật khác chính là vì họ được tiếp nhận giáo dục, họ hiểu chuyện, họ rõ lý. Hầu hết các động vật không thể tiếp nhận nền giáo dục này, đây chính là điểm khác biệt lớn nhất giữa chúng ta và các loài động vật khác. Nếu như con người không được tiếp nhận giáo dục thì cổ Thánh tiên Hiền đều biết rằng, trong tất cả các loài động vật thì con người là loài đáng sợ nhất.

Chúng ta thường thấy các loài rắn độc, các loài thú dữ, sau khi đã ăn no rồi thì chúng tuyệt đối sẽ không làm hại đến các loài động vật nhỏ khác, nhưng loài động vật là con người thì không như vậy, họ dù đã ăn no, mặc ấm, hết thảy đều rất tự tại rồi nhưng vẫn cứ ăn hiếp kẻ khác, vẫn cứ đi giết hại kẻ khác. Cho nên trong tất cả những loài vật, chúng ta hãy tỉ mỉ mà suy nghĩ lại xem có phải [con người] là tàn nhẫn nhất trong tất cả loài động vật hay không?

Thế nên, cổ Thánh tiên Hiền và chư Phật Bồ tát đã tái lai để hóa đạo chúng sanh. Chúng sanh chủ yếu nhất chính là con người. Con người nếu như giác ngộ rồi thì thành tựu sẽ vô cùng nhanh, tất cả loài động vật khác không cách gì so bì được. Con người nếu không được giáo dục thì đọa lạc cũng rất nhanh, đọa vào A tỳ địa ngục, hiện tượng này chúng ta đã nhìn thấy rất rõ ràng rồi.

Phật dạy chúng ta sửa chữa những tư tưởng hành vi sai trái này. Cổ Đại đức bất luận là Tông Môn hay Giáo Hạ đều khuyên chúng ta phải tu từ gốc rễ, gốc rễ là gì? Gốc rễ chính là tâm địa, là ý niệm, phải đem ý niệm chuyển đổi trở lại. Thích Ca Mâu ni Phật giảng kinh thuyết pháp 49 năm, thực tế mà nói không chỉ là một mình Thế Tôn mà mười phương ba đời hết thảy chư Phật Như Lai đều vì hết thảy chúng sanh mà giảng kinh thuyết pháp. Giảng nói những gì vậy? Trong Kinh Bát Nhã đã nói rằng: “chư pháp thật tướng”, dùng lời hiện nay mà nói là chân tướng sự thật của hết thảy pháp, là giảng nói những điều này.

Ở trong chân tướng sự thật thì quan trọng nhất là vì chúng ta mà nói rõ vũ trụ từ đâu mà có, hết thảy vạn vật từ đâu mà có, sinh mạng từ đâu mà có, đây là chân tướng sự thật. Nếu thông đạt hiểu rõ hết thảy chân tướng sự thật rồi, trong nhà Phật nói là “bạn đã thành Phật rồi”, nếu chân tướng sự thật đã hoàn toàn bị mê hoặc thì gọi là chúng sanh. Phật và chúng sanh khác biệt chính là ở chỗ này.

Hơn nữa, chân tướng sự thật là gì? Phật đã nói rất nhiều lần nhưng chúng ta không tin, chúng ta không thể lý giải được, chúng ta cũng không có cách nào tiếp nhận. Phật nói vũ trụ nhân sanh hết thảy vạn vật đều là chính mình, những lời này chúng ta nghe thì không hiểu được, làm sao lại là chính mình được chứ? Nhưng thật sự là chính mình, khi giác ngộ rồi mới biết là chính mình, khi còn mê thì không biết được. Ví dụ như thân thể của chúng ta, mọi người đều biết nó là do vô số tế bào hợp thành, thân thể của chúng ta cũng giống như hết thảy chúng sanh trong hư không pháp giới này vậy, đó là một chỉnh thể hoàn chỉnh, là một sinh mạng, nhưng mỗi một tế bào trong cơ thể của chúng ta lại không biết [điều này]. Mỗi một tế bào đều độc lập, mỗi một tế bào đều tự cho mình là đúng, không thể hỗ trợ hợp tác với nhau, đôi bên còn làm hại lẫn nhau, vậy thì bộ phận ở chỗ đó bị tê liệt, bị bệnh rồi. Cho nên ngày nay là hiện tượng gì? Không đơn giản là câu mà mọi người hay nói “địa cầu đã bị bệnh rồi”, mà là vũ trụ bị bệnh rồi. May mắn thay, đó là căn bệnh cục bộ, không phải toàn bộ, bởi vì còn có người giác ngộ. Người giác ngộ là những tế bào tốt đi giúp đỡ những tế bào xấu hồi phục khỏe mạnh trở lại. Tế bào tốt chính là chư Phật Bồ tát, tế bào xấu là lục đạo chúng sanh, đồng là một sanh mạng hoàn chỉnh, nghìn kinh vạn luận đều nói rõ cho chúng ta đạo lý này nhưng chúng ta không biết được.

Phật đã dốc hết tâm sức giảng suốt 49 năm, nhưng người chân thật nghe hiểu thì có mấy người chứ? Thật sự là không nhiều. Người nghe hiểu thì gọi là “đại triệt đại ngộ, minh tâm kiến tánh”, người đó đã thành Phật rồi. Có lẽ cũng có người nghe hiểu, hiểu rồi nhưng tập khí vẫn chưa sửa đổi trở lại được. Có người nghe hiểu nhưng đó nhất định không phải là phàm phu lục đạo chúng ta, là những người nào vậy? Là A la hán, Quyền Giáo Bồ tát, họ đích thực đã siêu vượt tam giới, họ đã hiểu rồi, tâm họ chân thật sửa đổi lại nhưng tập khí thì chưa sửa đổi. Trong Tiểu thừa, người đã sửa đổi tập khí đó là Bích chi Phật, trong Đại Thừa nếu đã sửa được tập khí thì gọi là Pháp Thân Đại Sĩ. Nếu không phải Pháp Thân Đại Sĩ thì người này chân thật đã quay đầu rồi nhưng tập khí vẫn còn, người Đại Thừa thì được gọi là Quyền Giáo Bồ tát, khác biệt chính là ở chỗ này.

Nội tâm chuyển trở lại rồi thì hành vi của họ nhất định không như trước nữa. Từ đâu mà nhìn thấy? Từ xử sự đối người tiếp vật. Tâm chân thành, tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng, tâm chánh giác, tâm từ bi mà chúng ta thường nói, đã hoàn toàn hiển lộ ra một cách tự nhiên, không một chút miễn cưỡng. Chúng ta hiện tại đang học, nhưng học vẫn chưa giống, cảm thấy vẫn không giống, đây là miễn cưỡng, không phải là lưu xuất ra một cách tự nhiên. Khế nhập cảnh giới, chân thật hiểu rõ rồi thì sẽ tự nhiên. Tuy là miễn cưỡng nhưng cũng phải học, nếu không miễn cưỡng thì bạn sẽ không đạt được tự nhiên. Ngạn ngữ có câu “quen rồi sẽ trở thành tự nhiên”.

Có thể thấy thói quen này chính là [nhờ] dạy học. Người xưa dạy học, từ nhỏ đã dần dần tập thành thói quen cho trẻ nhỏ, đến khi giác ngộ rồi chúng sẽ thuần thục, tự nhiên. Cho nên từ trên thói quen mà bồi dưỡng cho bạn, khiến bạn khế nhập cảnh giới. Từ đây mà thấy, Phật pháp phải tu hành, những kinh giáo này bạn phải đọc cho thật thuộc lòng. Tuy có thể đã thông hiểu, nhưng bạn không chịu làm thì sự thông hiểu của bạn có giới hạn, rộng hẹp sâu cạn đều có phạm vi, bạn không cách gì siêu vượt qua ranh giới cực hạn của bạn. Thế nên ở trong hành môn của mình bạn nhất định phải đi nghiệm chứng tất cả những điều bạn tin, những điều bạn hiểu, đó gọi là công phu.

Đến khi hoàn toàn khế nhập cảnh giới rồi, thì hai chữ công phu này không cần phải bàn đến nữa, không có nữa, đó gọi là trở về với tự nhiên. Tự nhiên là gì? Là pháp tánh. Tông Môn gọi là “minh tâm kiến tánh”, Giáo Hạ thì gọi là “đại khai viên giải”. Người này đã thành Phật rồi. Tuy thành Phật nhưng Phật cũng có khác nhau, có Phật viên mãn, có Phật chưa viên mãn. Người xưa có thí dụ, trong kinh Phật cũng có thí dụ, thí dụ rất hay, Phật viên mãn thì tỉ dụ cho trăng đêm rằm, là rốt ráo viên mãn. Còn Phật chưa viên mãn thì ví như trăng của đêm mùng ba, mùng bốn, cho đến trăng của đêm mười bốn. Đó đều là mặt trăng thật, không phải trăng giả. Tuy là Phật thật, nhưng ở trong số Phật thật thì có Phật chưa viên mãn và Phật viên mãn, thế nhưng các Ngài đều là Phật thật, cũng chính là nói các Ngài đã trở về với tự nhiên, đã tương ưng với pháp tánh viên mãn.

Vì sao nói các Ngài vẫn chưa đạt đến viên mãn rốt ráo? Cũng chính là vì vẫn chưa đoạn hết tập khí, thế nên đoạn tập khí không dễ dàng. Nếu là miễn cưỡng tu học thì tâm chân thành, thanh tịnh, bình đẳng, từ bi không hoàn toàn lưu lộ ra từ trong tự tánh. Đó là Quyền Giáo Bồ tát, còn ở trong thập pháp giới, chưa siêu vượt thập pháp giới. Trong thập pháp giới có Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ tát, Phật. Phật Tạng giáo, Phật Thông giáo đều chưa trở về với tự nhiên, các Ngài vẫn đang chân thật dụng công nỗ lực. Cũng như chúng ta ngày nay thường nói là các Ngài đang dụng công phu. Pháp Thân Đại Sĩ thì không bàn đến hai chữ “công phu” này, không có, ý niệm cũng không có, không những nói trên hình thức mà ý niệm cũng không có. Loại cảnh giới này chúng ta có thể đạt được không? Đáp án là khẳng định được, nhất định có thể làm được. Hơn nữa, một phàm phu sát đất như chúng ta lại còn có thể trong một đời chứng được quả vị Phật cứu cánh viên mãn, có thể làm được [điều này].

Trong Kinh Hoa Nghiêm, Thiện Tài Đồng Tử đã làm ra tấm gương cho chúng ta xem rồi. Thiện Tài Đồng Tử là những người nào vậy? Là những người tu học Phật pháp Đại Thừa, là những người tu học Phật pháp Viên Giáo Đại Thừa, những người này được gọi là Thiện Tài Đồng Tử. Nói một cách khác khẳng định với chúng ta rằng, nếu như chúng ta tu học Viên Giáo Đại Thừa thì một đời này chúng ta có thể chứng đến Phật quả cứu cánh viên mãn, vấn đề là bạn có chịu làm hay không?

Khi mới bắt đầu học đương nhiên là rất thống khổ, thống khổ ở chỗ nào vậy? Thống khổ ở chỗ sửa đổi tập khí của bạn, tập khí của bạn đã huân tập thành thói quen rồi, đã tập thành thói quen xấu rồi. Bây giờ đem hết thảy tập khí này sửa đổi lại, vậy thì sẽ thấy rất thống khổ. Thí dụ như thích ngủ nướng, mỗi ngày đều muốn ngủ đến mười, mười một giờ trưa, hiện tại bảo thức dậy lúc năm giờ, bốn giờ sáng thì sẽ rất khó chịu. Chúng ta ngày nay tu hành cảm thấy khó khăn, chính là loại tình hình giống như vậy. Kỳ thực trời vừa sáng, bốn năm giờ thức dậy là bình thường, chúng ta thì lại ngủ đến mười một, mười hai giờ trưa, vậy thì bất thường rồi. Quan niệm của chúng ta hiện nay là xem điều bất thường thành điều bình thường, cho rằng trời vừa sáng mà thức dậy là không bình thường. Thế nên chúng ta thấy Phật Bồ tát bất bình thường, cảm thấy bản thân chúng ta rất đỗi bình thường, lỗi lầm của chúng ta là ở đây.

Cho nên tu học Phật pháp trước tiên quan trọng nhất là phải sửa đổi quan niệm, sau đó mới có thể biến quan niệm thành hành vi, đó gọi là công phu chân thật, hồi quy về tự tánh, người hiện tại gọi là trở về với đại tự nhiên, trở về với tự tánh, vậy thì thành Phật rồi. Trong Kinh Hoa Nghiêm gọi họ là Pháp Thân Đại Sĩ, trong Kinh Kim Cang cư sĩ Giang Vị Nông nói là bốn mươi mốt vị Phật, bốn mươi mốt vị Pháp Thân Đại Sĩ là bốn mươi mốt vị Phật, bốn mươi mốt cấp bậc.

Vậy nên chúng ta một đời này khẳng định có thể thành tựu, nhưng hết thảy chúng sanh thành tựu không như nhau. Ngày trước Đại sư Thiện Đạo nói rất hay, “do gặp duyên không đồng”, lời này nói rất có đạo lý. Theo truyền thuyết trong các sách xưa thì nói Ngài Thiện Đạo là A Di Đà Phật tái lai, là A Di Đà Phật thị hiện đến thế gian này của chúng ta. Chúng tôi tin [Ngài đến] rất nhiều lần rồi nhưng Ngài giấu thân phận, còn thân phận bị lộ thì mọi người đều đã biết. Ngài Thiện Đạo ở trong lịch sử Trung Quốc có thể nói là người bị lộ thân phận sớm nhất; vị thứ hai là thiền sư Vĩnh Minh Diên Thọ; vị thứ ba là Hòa thượng Phong Cang ở chùa Quốc Thanh. Đây là ba vị được ghi chép trong lịch sử là A Di Đà Phật thị hiện. Cũng có người nói Trí Giả đại sư là Thích ca Mâu ni Phật thị hiện, còn Bồ tát thị hiện thì nhiều hơn rất nhiều. Như Bố Đại Hòa thượng, chúng ta đều biết đó là Bồ tát Di Lặc, đó là thị hiện tướng xuất gia. Thị hiện tướng cư sĩ tại gia thì Phó Đại Sĩ thời triều Đường là hóa thân của Bồ tát Di Lặc.

Chúng ta hiểu được, Phật Bồ tát ở thế gian này không bộc lộ thân phận, âm thầm lặng lẽ mà làm, âm thầm mà biến hóa, thật là quá nhiều! Nam nữ già trẻ các ngành các nghề, đều có rất nhiều, đúng như Bố Đại Hòa thượng đã nói: “thời thời thị hiện tại thế gian, người thế gian lại thường không biết”, người thế gian không nhận ra được các Ngài. Từ đây có thể thấy, người thấu suốt thì chăm lo cho người chưa thấu suốt, rất nhiều như vậy.

Chư Phật Bồ tát là người đã thấu suốt, phàm phu lục đạo là người mê hoặc. Người thấu suốt thì rất nhiều, họ ở xung quanh chúng ta, chúng ta không nhận biết được, đến lúc nào thì bạn mới phát hiện ra được? Bạn chăm chỉ tu hành, bạn tu hành đến một trình độ nhất định, tâm thanh tịnh rồi thì tự mình dần dần giác ngộ được. Sau đó nhìn thấy xung quanh thật sự mới phát hiện ra có không ít người. Đến lúc phát hiện thì ra phàm phu chỉ có mỗi một mình ta, tận hư không khắp pháp giới đều là chư Phật Bồ tát, vậy bạn đã thâm nhập được cảnh giới rồi. Kinh Hoa Nghiêm nói bạn đã nhập pháp giới, là pháp giới gì? Cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn, đó chính là Hoa Tạng Thế Giới được nói trong Kinh Hoa Nghiêm; trong kinh vãng sanh thì gọi là Thế Giới Cực Lạc.

Không cần phải đợi đến khi chết rồi mới vãng sanh, hiện tại có thể nhìn thấy được, nhập được vào cảnh giới, người này tương lai đến thế giới Tây Phương Cực Lạc là ở cõi Thật Báo Trang Nghiêm. Hiện tại họ đã chứng được Thật Báo Trang Nghiêm Độ, việc này có chỗ nào là giả chứ? Một sự thật không còn nghi ngờ gì nữa, chúng ta chỉ cần nỗ lực một chút thì có thể làm được. Nỗ lực thay đổi hết tất cả tập khí tật xấu của mình thì khế nhập được cảnh giới rồi. Nhập cảnh giới thì được đại tự tại, trí huệ Bát nhã vốn có của tự tánh sẽ hiện tiền. Ba đức mật tạng ở trong tự tánh là: Pháp thân, Bát nhã và Giải thoát hết thảy đều hiện tiền. Tâm lý của bạn, tư tưởng kiến giải của bạn, hành vi của bạn vĩnh viễn không có lỗi lầm, đây là việc mà chúng ta phải nỗ lực [đạt được].

Hết thảy pháp thế xuất thế gian đều là giả, nhập vào cảnh giới này rồi thì bạn làm sao có thể khiêu khích thị phi được chứ? Chia rẽ cốt nhục của người khác cũng là khiêu khích thị phi. Không những bạn không đi giành giật với người khác mà thậm chí bạn còn thành toàn những điều mà người khác yêu thích, bạn sẽ giúp người làm việc thiện.

Hôm qua chúng tôi đi thăm Toowoomba, tìm được một giáo đường, trong lòng tôi rất cảm khái, giá nhà đất ở Úc đã tăng lên rất cao, đạo tràng chúng ta lớn như vậy, lại có kiến trúc đồ sộ, khi mua chỉ có 610. tệ. Còn ở Toowoomba, một miếng đất nhỏ mà họ bán đến 550. tệ, không tương xứng, mấy năm nay bất động sản tăng giá cao đến như vậy. Chúng tôi chấm nơi này là do địa điểm tốt, giao thông thuận lợi, thế nên hôm qua chúng tôi đã dò hỏi xem có người nào quen biết với chính phủ hay không, mục đích để làm gì? Chúng tôi muốn biết chính phủ địa phương có cần chúng tôi làm việc gì đó hay không? Chúng tôi không phải là muốn các bạn giúp chúng tôi điều gì, không phải vậy, mà là chúng tôi có thể giúp các bạn làm được việc gì hay không? Các bạn là chủ, những điều các bạn muốn và thích thì chúng tôi sẽ làm, vậy thì các bạn sẽ hoan hỷ. Cho nên chúng tôi không phải tìm các bạn đến xây Phật đường, sau đó lại mời gọi bạn đến lạy Phật, thế thì các bạn sẽ không đến, sẽ không thích. Chúng tôi phải đi hỏi thử, đi điều tra địa phương này của các bạn cần những gì? Mong muốn chúng tôi làm những gì? Chúng tôi sẽ phối hợp với các bạn, chúng tôi là vì phục vụ xã hội, vì chúng sanh ở nơi này mà phục vụ, chúng tôi đến là để làm việc này, đó là Phật pháp.

Chư Phật Bồ tát vì xã hội mà phục vụ, vì hết thảy chúng sanh mà phục vụ, hình thức phục vụ không có giới hạn, vô lượng vô biên, nội dung của việc phục vụ cũng có rất nhiều hạng mục. Thế nhưng nó có một trọng tâm không thay đổi, đó là làm ra một tấm gương tốt cho xã hội đại chúng xem. Giúp đỡ hết thảy chúng sanh phá mê khai ngộ, chuyển phàm thành thánh. Đó là vĩnh viễn không thay đổi, nhưng phương thức thì có thể thay đổi. Nếu phù hợp với tiêu chuẩn này thì việc này chính là Phật pháp, trái ngược với tiêu chuẩn này thì là thế gian pháp.

Phật pháp và thế gian pháp khác nhau ở một niệm như vậy. Vì lợi ích của bản thân mình mà muốn người khác đến giúp đỡ thì đó là thế gian pháp. Nếu vì lợi ích của người khác mà cần chúng ta đến giúp đỡ thì đây là Phật pháp. Chúng ta phải chuyển lại từ trên quan niệm này. Chúng ta sống ở khu vực này, phải hiểu được nhu cầu ở khu vực này, chúng ta toàn tâm toàn ý đi giúp đỡ họ, vậy thì sao mà làm ác, sao mà có ác niệm được chứ? Đối với hết thảy người, hết thảy việc, hết thảy vật, nhất định không trái ngược lại với nguyên lý nguyên tắc này thì chúng ta gọi là học Phật, chúng ta gọi là tu hành, chúng ta gọi là hoằng pháp lợi sanh. Danh từ thuật ngữ của nhà Phật rất hay, đáng tiếc đều bị người ta hiểu sai.

Các vị đồng học, A Di Đà Phật! Tối hôm qua, buổi luận đàm tôn giáo của Queensland đã tổ chức tại địa phương này của chúng ta, chúng ta cũng rất nhiệt tình tiếp đãi họ. Nhìn thấy những vị lãnh tụ các tôn giáo đến tham dự đều rất hoan hỷ. Hơn nữa, khi nhìn thấy những kinh sách, hình tượng Phật mà chúng ta dùng kết duyên thì họ cũng tự động mang về, chúng tôi cảm thấy rất vui mừng, cảm thấy vô cùng hoan hỷ. Nhìn thấy vẻ mặt tươi cười hớn hở của tất cả mọi người, chúng tôi sâu sắc thể hội được việc đoàn kết tôn giáo không phải là một ảo tưởng, đích thực là có thể áp dụng thực tiễn.

Mọi người muốn tôi phát biểu vài lời, cũng vì muốn tiết kiệm thời gian nên tôi chỉ đưa ra một trọng điểm và phương hướng để nỗ lực. Điều mà chúng ta mong muốn là xã hội an định, thế giới hòa bình, nhân dân hạnh phúc. Đây chính là giáo học mà Phật pháp Đại thừa thực hiện. Phật dạy hết thảy chúng sanh “lìa tất cả tướng, tu tất cả thiện”, hai câu nói này có thể nói là đặc sắc của Phật giáo. Tất cả tôn giáo trên thế gian này đều dạy người “đoạn tất cả ác, tu tất cả thiện”, đây là lý niệm chung trong việc dạy học của các tôn giáo. Thế nhưng nhà Phật lại nói “lìa tất cả tướng”, việc này thì các tôn giáo khác không nói.

Nếu như chỉ là đoạn hết thảy ác, tu hết thảy thiện mà không lìa hết thảy tướng thì trong Phật pháp gọi việc này là tu phước, quả báo chỉ ở trong tam giới, là phước báo nhân thiên. Nếu lìa tướng thì đó gọi là công đức, không phải là phước đức. Lìa tất cả tướng, thế nào là “tất cả tướng”? Phật ở trong Kinh Kim Cang đã nói rất cụ thể, đó là ngã tướng, nhân tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng, đây chính là tất cả tướng. Tất cả các tướng quy nạp trở lại cũng không nằm ngoài bốn loại.

“Ngã tướng” chính là có ta, chấp trước có cái ta, chấp trước có cái ta sở hữu, trong Phật pháp thì gọi là “ngã” và “ngã sở”. Người thông thường đều cho rằng thân thể chính là ta, những vật ngoài thân là sở hữu của ta. Quần áo chúng ta mặc trên người là cái của ta, nhà ta ở là của ta, tài vật là cái ta sở hữu, vợ con người thân quyến thuộc đều là của mình, thậm chí cái quê hương này cũng là của ta, đây là thành phố của ta, đây là quốc gia của ta, trái đất thì nói là thế giới của ta, phải luôn có chữ “ta” ở trong đó, đó gọi là “ngã chấp”. Cho nên phạm vi của ngã chấp bao quát rất rộng, nếu không xả bỏ được khái niệm này thì không thể thoát ly được lục đạo luân hồi.

Lục đạo luân hồi là từ đâu mà có? Chính là từ ngã chấp mà có, bởi vì có ngã chấp mới có lục đạo luân hồi. Cho nên Phật nói đoạn ác tu thiện là chính xác, là đúng, nhưng phải buông cái “ta” này xuống, không thể chấp trước có ngã. Có ngã, nói lời thành thật là có lòng riêng tư, chúng ta gọi là “tự tư tự lợi”. Không có ta thì gọi là “đại công vô tư”, phải hiểu đạo lý này. Không có ta thì tâm lượng của bạn sẽ rộng lớn như hư không pháp giới, “tâm bao thái hư, lượng châu sa giới”. Có “ta” thì phạm vi của bạn sẽ có giới hạn, đây là quốc gia của tôi, thế thì tâm yêu thương, tâm đoạn ác tu thiện này của bạn sẽ không vượt qua được cái giới hạn “quốc gia của ta” mà mở rộng đến các quốc gia khác. Thế giới của ta cũng là một phạm vi, bạn không thể siêu vượt địa cầu, bạn có thể yêu thương hết thảy chúng sanh của tất cả quốc gia trên địa cầu này, vậy những tinh cầu khác thì sao? Bạn sẽ không đạt đến được, không thể mở rộng thêm.

Như trong Phật pháp nói là thế giới Ta bà của ta, vậy cũng không được, ngoài thế giới Ta bà còn có vô lượng vô biên cõi nước chư Phật, vậy bạn không thể đi được rồi. Có thể thấy Phật dạy chúng ta buông bỏ ngã chấp là chính xác, sau khi buông bỏ ngã chấp rồi, không gian cuộc sống của chúng ta chính là tận hư không khắp pháp giới. Phá ngã chấp thì luân hồi sẽ không còn nữa, tam giới sẽ không còn, chúng ta phải hiểu đạo lý này.

Ngoài ra, ba loại hiện tướng còn lại là: nhân tướng, chúng sanh tướng và thọ giả tướng là thuộc về pháp chấp. Nếu không buông xả pháp chấp thì không gian hoạt động của bạn chỉ giới hạn ở trong thập pháp giới, thập pháp giới này chính là thế giới Ta bà mà chúng ta hay nói. Khu vực giáo hóa của Thích Ca Mâu ni Phật là “tam thiên đại thiên thế giới”. Nếu bạn không buông xả pháp chấp thì phạm vi hoạt động của bạn chỉ ở trong “tam thiên đại thiên thế giới” mà thôi, không ra khỏi “tam thiên đại thiên thế giới” được. Nghĩa là ở trong khu vực giáo hóa của Thích Ca Mâu ni Phật thì bạn không có vấn đề gì, bạn có thể tự do hoạt động đi lại, nhưng bên ngoài khu vực của Thích Ca Mâu ni Phật là các cõi nước của chư Phật khác thì bạn không ra khỏi được. Nếu bạn buông bỏ pháp chấp vậy thì bạn đột phá được, đột phá được thập Pháp giới rồi thì hết thảy cõi nước chư Phật trong tận hư không khắp pháp giới, bạn đến và đi đều tự do.

Thế nào gọi là “nhân tướng”? Ngược lại đối với ngã tướng thì gọi là nhân tướng. Dùng từ này làm đại biểu, không nhất định “nhân tướng” là hết thảy mọi người, quan niệm này là sai, “nhân” là trái ngược lại với “ngã”. Hễ đối lập với “ta” thì gọi là “nhân tướng”.

Thế nào gọi là “chúng sanh tướng”? Tất cả vạn sự vạn vật đều là các duyên hòa hợp mà sanh, cho nên hết thảy tướng đều là chúng sanh tướng. Đây là nói rõ hết thảy sự vật, hiện tượng ở trong vũ trụ này là do các duyên hòa hợp mà sanh. Chúng ta ngày nay nói đây là không gian, là hiện tượng của không gian.

“Thọ giả tướng” là nói hiện tượng của thời gian, có quá khứ, hiện tại và vị lai. Cho nên chúng sanh là nói không gian, thọ giả là nói thời gian. Gọi “thời không” là hàm chứa hết thảy hiện tượng ở trong thời gian và không gian. Cho nên nếu bạn có phân biệt thì có nhân tướng, chúng sanh tướng, thọ giả tướng, lìa khỏi phân biệt thì những thứ này sẽ không còn tồn tại nữa.

Pháp giới vốn dĩ là nhất chân, Phật dạy chúng ta lìa tướng mà đoạn ác tu thiện, việc này là hoàn toàn đúng. Đoạn ác là tự hành, chúng ta nói là tự độ, tu thiện là độ người, đoạn ác thì thành tựu đức hạnh của chính mình, đức hạnh thành tựu rồi, trí huệ cũng thành tựu, vì sao vậy? Trí huệ là vốn có, không phải từ bên ngoài vào, bởi vì chúng ta có phiền não, có ác nghiệp nên trí huệ của ta bị chướng ngại, không lưu lộ ra được. Nếu sau khi đoạn ác được rồi, tâm địa chúng ta thanh tịnh, tâm thanh tịnh thì sanh trí huệ.

Kinh Kim Cang nói rất hay “tín tâm thanh tịnh ắt sanh thực tướng”, thực tướng chính là trí huệ Bát nhã. Đây gọi là tự độ, sau khi trí huệ sanh ra rồi, trí huệ là báo thân, bạn đã chứng được báo thân; trí huệ hiện tiền rồi thì nơi bạn ở gọi là báo độ, Thật Báo Trang Nghiêm Độ, đương nhiên pháp thân cũng ở trong đó. Điều này gọi là tự mình thành tựu, thành tựu báo thân và pháp thân của chính mình. Tu hết thảy thiện là ứng hóa thân, là lợi tha. Giúp đỡ hết thảy chúng sanh, hết thảy chúng sanh vẫn chưa khôi phục được tự tánh, vẫn chưa lìa khỏi lục đạo, vẫn chưa lìa khỏi thập pháp giới, chúng ta phải giúp đỡ họ. Cho nên chư Phật Bồ tát thị hiện vô lượng vô biên thân tướng, giúp đỡ hết thảy chúng sanh.

Chúng ta hiểu được đạo lý này, người khác thì không hiểu. Chúng ta biết các vị thần trong tất cả tôn giáo, kinh Phật gọi họ là “chúng thần”, chúng thần rất nhiều. Rất nhiều các vị thần đều là hóa thân của chư Phật Như Lai. Nên dùng thân gì để độ thì Phật Bồ tát liền hiện thân đó: nên dùng thân Ki tô để độ thì họ liền hiện thân Ki –tô; nên dùng thân Đại Phạm Thiên Vương để độ thì họ liền hiện thân Đại Phạm Thiên Vương.

Trong Kinh Hoa Nghiêm cũng nhìn thấy việc này. Chúng tôi giảng Hoa Nghiêm lâu như vậy, các vị nghe rồi đều hiểu rõ, tất cả chúng thần đều là chư Phật Như Lai, cho nên trong lòng chúng ta xem các vị thần chính là chư Phật Như Lai. Chúng ta dùng tâm thái tôn kính đối với A Di Đà Phật, tôn kính đối với Thích ca Mâu ni Phật mà tôn kính đối với các vị thần. Người khác không biết nhưng chúng ta biết.

Mấy ngày trước tôi có đi thăm đạo Sikh, giáo đường của đạo Sikh, chúng ta thường nói là bàn thờ, chính là nơi họ lễ bái. Đạo Sikh không có tượng của các vị thần, họ lễ bái kinh điển. Trên bàn thờ của họ cúng dường kinh điển, hai cái hộp lớn bên trong đều là kinh điển, bên ngoài thì dùng vải phủ lên, có hai người cầm phất trần chăm sóc, giữ cho luôn sạch sẽ, không dính một hạt bụi nào. Họ tiếp đãi chúng tôi rất long trọng, mời chúng tôi đến giáo đường của họ, đến nơi đó tôi cũng quỳ lạy giống như họ vậy. Cư sĩ Lý Mộc Nguyên ở bên cạnh thì quan sát, quan sát điều gì? Quan sát xem phản ứng của những tín đồ đạo Sikh. Khi tôi đến lễ bái, tín đồ của đạo Sikh rất vui mừng, rất hoan hỷ. Chúng ta bái Tam Bảo, Phật Pháp Tăng, họ thì bái pháp bảo. Trong Tam Bảo họ xem trọng nhất là pháp bảo, vậy là chính xác. Nếu có thể đem hư không pháp giới dung hợp lại thành một nhà thì chúng ta hãy dẫn đầu làm trước, nếu chúng ta không làm thì ai sẽ làm đây? Tôi đến chánh điện của họ, lễ bái tôn thần của họ, lễ bái kinh của họ, họ nhìn thấy rồi tương lai sẽ đến Phật đường của chúng ta. Họ cũng bái Phật, họ cũng sẽ bái Đại Tạng Kinh của chúng ta, đây là đạo lý nhất định.

Họ có phân biệt chấp trước, chúng ta không có phân biệt chấp trước. Dáng vẻ của giác và mê chúng ta phải thật rõ ràng, thật thấu suốt. Thế nào là mê? Sáu căn tiếp xúc cảnh giới sáu trần bên ngoài, bạn có phân biệt, có chấp trước, đây là mê, bạn khởi tâm động niệm, phân biệt chấp trước thì đây là mê. Nếu như sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần bên ngoài không khởi tâm, không động niệm, không phân biệt, không chấp trước, đây là giác. Kinh giáo Đại thừa thường nói “giác tâm bất động”, giác tâm là chân tâm, giác tâm là tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng. Cho nên chúng ta dùng phương pháp gì để tiếp xúc với hết thảy tôn giáo, hết thảy quần tộc khác? Quần tộc mở rộng ra là tộc loại, tộc loại thì bao gồm hết thảy động vật, hết thảy thực vật, hết thảy chúng sanh trong các không gian không đồng duy thứ, chúng ta cũng chỉ dùng một cái chân tâm này.

Chân tâm thì mọi người đều cùng có, chúng ta phải tìm ra điểm chung, điểm chung chính là “thành”, tâm chân thành. Bất luận bạn học tôn giáo nào, tâm chân thành, tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng, tâm giác ngộ, tâm từ bi mọi người cũng đều có như nhau, đây là tinh túy của Phật pháp, ngàn kinh vạn luận cũng chính là nói những sự việc này. Cho nên chúng ta dùng lý niệm này thì có thể dung hòa được tất cả những quần tộc. Đó là Phật tri Phật kiến, áp dụng vào trong cuộc sống của chúng ta là “nhìn thấu”, mọi người sẽ đồng ý, có thể tiếp nhận; “buông xuống” cũng có thể tiếp nhận; “tự tại”, “tùy duyên” đều có thể tiếp nhận; sau đó lại đến “niệm Phật”, “niệm Phật” dường như không thể tiếp nhận, nếu như đem đạo lý giảng giải thì họ sẽ hoan hỷ tiếp nhận.

Thế nào là niệm Phật? Chính là thường niệm trong tâm chín điều trước: niệm chân thành, niệm thanh tịnh, niệm bình đẳng, niệm chánh giác, niệm từ bi, niệm nhìn thấu, niệm buông xuống, niệm tự tại, tùy duyên, vậy thì gọi là niệm Phật. Họ nghe hiểu được rồi, vậy thì hết thảy đều sẽ tiếp nhận. Chúng ta ngày nay hòa hợp tôn giáo, đoàn kết quần tộc, buông bỏ vạn duyên, đề khởi chánh niệm, đây là Phật pháp Đại thừa chân thật, là điều Phật đã nói trên kinh giáo, ngày ngày khuyên chúng ta “phát Bồ đề tâm, tu Bồ tát đạo”.

Hai mươi chữ này, mười chữ phía trước là “Tâm Bồ đề”, mười chữ ở phía sau là Bồ tát đạo. Cho nên giúp đỡ hết thảy những tôn giáo khác mà tuyệt đối không thay đổi tín ngưỡng của họ, chỉ cần dạy họ chân thành, thanh tịnh, bình đẳng, từ bi thì họ sẽ thành Phật. Phật là ứng hóa ở bên trong, chúng ta giúp đỡ hết thảy chúng sanh thành Phật, không phải nói là giúp đỡ hết thảy chúng sanh thay đổi thân phận của mình, vậy thì sai rồi. Phật hóa hiện trong mọi tầng lớp nam nữ già trẻ, các ngành các nghề, đều có cái mà họ cần. Trong Phật pháp, đặc biệt là Kinh Hoa Nghiêm thường hay nói “một tức là nhiều, nhiều tức là một”, một không phá hoại nhiều, nhiều cũng không phá hoại một, nhất định không thể nói là cùng một hình thức, vậy thì sai rồi.

Tôi nghe nói có một số Pháp sư rất từ bi, rất hiếm có, họ muốn độ chúng sanh, muốn tìm cách đem tất cả tín đồ của tôn giáo khác cải đạo lại thành tín đồ Phật giáo, vậy thì sai rồi. Quan niệm này sai ở chỗ nào vậy? Thí dụ như Phật giáo là con mắt, Ki tô giáo là lỗ tai, Hồi giáo là lỗ mũi, hiện tại biến lỗ mũi lỗ tai thành con mắt hết vậy thì người này không được rồi. Mỗi cái đều có công năng của nó, mỗi cái đều có cơ duyên của nó. Cho nên đây là quan niệm sai lầm, cái này gọi là chấp trước, phân biệt chấp trước.

Trong Phật giáo có Phật, trong Ki tô giáo cũng có Phật, Phật hiện thân Ki tô, Phật hiện thân trong các ngành các nghề, chúng ta phải hiểu đạo lý này, hiểu được sự thật này thì mới không đến nỗi phạm lỗi lầm. Sau đó bạn mới hiểu được, bạn thành Phật thì bạn có thể tùy loại mà hóa thân, chúng sanh có cảm, Phật liền có ứng. Nếu như bạn không hiểu đạo lý này, tương lai bạn thành Phật, làm Bồ tát, bạn thành Bồ tát, vậy tín đồ Ki tô giáo có cảm mà bạn không đi ứng họ hay sao, như vậy sao được chứ? Người Trung Quốc có cảm thì tôi đi ứng, còn người ngoại quốc không cùng dân tộc, họ có cảm nhưng tôi không đến ứng, vậy thì hành không thông rồi. Tứ hoằng thệ nguyện “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ” này của bạn sẽ dùng cách nào để độ đây? Có thể thấy rất nhiều người học Phật ngày ngày niệm “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ” nhưng họ đều không hiểu, họ độ những chúng sanh nào vậy? Họ độ người giống với mình, không độ những đồng loại khác, vậy thì sao được chứ? Ở trong “chúng sanh vô biên” có các tộc quần khác nhau, dân tộc khác nhau, chỉ cần họ có cảm thì sẽ tùy loại hóa thân, họ muốn hiện thân gì thì Phật Bồ tát sẽ biến hiện thành thân đó. Phật Bồ tát không có thân tướng nhất định, không có pháp nhất định để nói.

Thế nên tôi xem tất cả kinh điển của các tôn giáo đều là kinh Phật, xem tất cả những thần minh mà các tôn giáo lễ bái đều là chư Phật Như Lai, tâm của chúng ta sẽ thanh tịnh biết bao, tâm của chúng ta sẽ nhẹ nhàng thư thái biết bao, an lạc biết bao. Giáo học của Phật pháp là sửa đổi quan niệm sai lầm của chúng ta, chúng ta thường nói hành Bồ tát đạo ngay trong cuộc sống trước mắt của mình, trong công việc thường ngày mà thành tựu viên mãn Bồ đề.

Thành Phật không phải là thay đổi phương thức cuộc sống của bạn, không phải là thay đổi thân phận của bạn, nếu bạn có cách nghĩ như vậy thì bạn đã hoàn toàn sai rồi, nhất định là hành không thông rồi. Một xã hội cần rất nhiều ngành nghề, rất nhiều công việc khác nhau để hỗ trợ hợp tác lẫn nhau, không thể bảo cả xã hội chỉ được theo một ngành nghề, một loại thân phận vậy thì hành sẽ không thông, xã hội này nhất định sẽ diệt vong. Cho nên xã hội là đa nguyên, Phật pháp là đa nguyên, nhất định không thể là đơn nhất được.

Nhà Phật thường nói “nhất”, “nhất” không phải là “độc nhất”, không phải là “chuyên nhất”, mà nó là “nhiệm nhất”. Nghĩa là bất luận một cái gì, chữ “nhất” ở đây là có nghĩa như vậy. Một tức là nhiều, nhiều tức là một, đây mới là chân bình đẳng. Người thế gian chúng ta luôn nghĩ sai điều này, cho rằng nhất là độc nhất, là chuyên nhất, quan niệm này là sai lầm. Cho nên ở trong Phật pháp thì pháp pháp đều là đệ nhất, cũng như thân thể này của chúng ta đều là do rất nhiều cơ quan, rất nhiều tế bào tổ hợp mà thành. Mỗi một tế bào đều là đệ nhất, đệ nhất thì khỏe mạnh, chỉ cần một tế bào không khỏe mạnh thì cơ thể chúng ta liền có bệnh ngay.

Cho nên theo giáo học của Phật pháp, nếu các quần tộc khác nhau trong xã hội, các dân tộc khác nhau, các tôn giáo khác nhau đều khỏe mạnh, mỗi mỗi đều là đệ nhất, đây là đại vũ trụ của chúng ta, là đại ngã của chúng ta, thì đây mới chân thật là khỏe mạnh, chân thật gọi là “vô lượng thọ”. Nếu không thì mọi người chúng ta hiện nay thường nói là địa cầu đã bệnh rồi, vì sao mà bị bệnh vậy? Bởi vì nó có cái thì đệ nhất, có cái thì đệ nhị, có tốt có xấu, vậy thì bệnh thôi. Nếu mỗi cái đều tốt, mỗi cái đều là đệ nhất thì đây mới thật sự là khỏe mạnh, là mỹ mãn. Cái này gọi là ngộ, bạn chân thật đã hiểu rõ rồi, chân thật giác ngộ rồi.

Thế nên sau khi giác ngộ, Phật Bồ tát đến thế gian này để làm gì? Hôm qua tôi nói chuyện cùng với lãnh tụ của các tôn giáo, vừa mở đầu tôi liền nói, thế gian hiện tại có tai nạn, hy vọng mọi người chúng ta không phải là đến để chịu tai nạn, chúng ta đến thế gian này là để giúp đỡ mọi người tiêu trừ tai nạn, là đến để cứu hộ tai nạn, chúng ta không phải đến đây để chịu tai nạn. Người giác ngộ thì được tiêu tai miễn nạn, người mê hoặc thì phải thọ nhận tai nạn này, đó là giác và mê.

Cho nên hy vọng mọi người tu hành, thế nào gọi là chân thật tu hành? Thế nào gọi là tu định? Thế nào gọi là tu huệ? Đều là ở trong cuộc sống, lìa hết thảy tướng thì gọi là tu định, tu hết thảy thiện thì chính là tu huệ. Có thể thấy định huệ là ở trong cuộc sống thường ngày của chúng ta, định huệ ở trong công việc, định huệ ở trong việc tiếp xúc với quần chúng, ngày nay chúng ta nói là xử sự đối người tiếp vật, người thông thường gọi là trong việc ứng xử xã giao. Giới Định Huệ tam học là sống, không phải là chết cứng, trốn tránh thế gian này, đi tìm một thâm sơn cùng cốc nào đó để tu Giới Định Huệ thì có tu như thế nào đi nữa cũng không thành công. Vọng tưởng, phân biệt, chấp trước của bạn chưa đoạn, Giới Định Huệ tam học cũng đều không có, đều không phải là thật. Cho nên phải nhận thức rõ ràng, chính xác.

Được rồi, hôm nay thời gian đã hết, chúng tôi chỉ giảng đến đây thôi. A Di Đà Phật!

Tập 79

Các vị đồng tu, xin chào mọi người!

Xin mời xem Cảm Ứng Thiên đoạn kinh văn thứ 69:

“Sính chí tác uy, nhục nhân cầu thắng” (Phô trương oai thế cho thỏa chí. Làm nhục người khác để giành phần thắng).

Câu tiếp theo: “Bại nhân miêu giá. Phá nhân hôn nhân.” (Hủy hoại mùa màng của người khác. Phá hoại hôn nhân của người khác).

Chúng ta xem hai câu này trước. Chú giải của Vựng Biên có nói một đoạn nhỏ như sau: “Bậc quân tử chánh trực, nghiêm khắc với chính mình, đối đãi ôn hòa, gia ân cho người khác; người khác tuy sợ nhưng yêu mến”. Đây là cổ Thánh tiên Hiền dạy chúng ta nguyên tắc làm người, cũng là bổn phận làm người.

Nhà Nho chia người đọc sách, người có đức hạnh làm ba cấp độ: Thánh nhân, Hiền nhân và Quân tử. Danh xưng Quân tử chính là nói học vấn của bạn đã có thành tựu, giống như ngày nay học tập tại trường đã được bằng cấp, học vị. Do đó, Quân tử chính là học vị đầu tiên, giống như học vị cử nhân hay đã tốt nghiệp đại học. Người thời xưa gọi đây là Quân tử. Tiêu chuẩn làm người của họ là chánh trực, đoan chánh. Tâm chánh trực, hành vi chánh trực. Hai chữ này trong Phật pháp chúng ta thường nói là: như lý như pháp. Hợp với lý luận, hợp với đạo lý, hợp với phép tắc, hợp với nhân tình. Tình, lý, pháp đều có thể làm được rất viên dung. Đó chính là đối đãi với chính mình thì nghiêm khắc, đối đãi với người khác thì hòa huệ. Hòa là hòa bình, huệ là ân huệ. Chung sống với người khác nhất định phải hòa thuận, nhất định phải bình đẳng, nhất định phải giúp đỡ người khác. Chữ “huệ” ở đây chính là giúp đỡ người khác, có thể thành tựu cho người khác. Đó chính là đức hạnh của Quân tử.

Tiêu chuẩn của nhà Nho là như vậy. Tiêu chuẩn của nhà Phật cũng như vậy. Trong Phật pháp nói càng rõ ràng hơn. Đó là tam phước, lục hòa, tam học, lục độ. Các khoa mục của nhà Phật đều không xa rời bốn chữ này: Chánh, Trực, Hòa, Huệ.

Các bạn đồng tu học Phật chúng ta đặc biệt cần chú ý, nếu như người còn không làm được thì làm sao có thể thành Phật được chứ? Hai câu này của Thái Thượng Cảm Ứng Thiên, ý nghĩa trên thực tế là khuyên chúng ta đối nhân xử thế phải khiêm tốn, cung kính. Mặc dù có tranh chấp, chúng ta có lý và dùng lý lẽ thuyết phục người khác, nhưng e rằng có thể khiến người khác khởi lòng oán hận. Huống hồ nếu như lý do của chúng ta không đầy đủ thì sẽ tạo tội nghiệp. Đó gọi là ỷ thế ức hiếp người khác.

Phạm vi chữ “thế” ở đây rất rộng. Người ngày nay thông thường đa phần đều tự cho rằng mình đúng. Cho nên, họ phô trương thanh thế, thỏa thích làm hùm làm hổ. “Làm nhục người khác để dành phần thắng” thì càng không thể chấp nhận được, đó là cố ý sỉ nhục người khác. Vì sao họ muốn làm như vậy? Là vì họ muốn đề cao bản thân. Chúng ta đã từng nghe nói: có một số người gặp những người có địa vị tương đương họ hoặc là cao hơn họ, họ phê bình, làm nhục những người đó trước đại chúng. Mục đích của họ là gì? Là để cho người khác thấy bản thân họ cao hơn những người đó. Cách làm này trên thực tế chỉ là tự dối mình gạt người. Người chân thật có đức hạnh, có học vấn, có tu dưỡng nhìn thấy, nghe thấy rồi sẽ hiểu rõ ngay. Tiền đồ tương lai của bạn thế nào họ nhìn thấy rất rõ ràng, rất minh bạch. Nhưng thật ra mà nói điều này chính là tự làm nhục bản thân mình. Người khác có bị tổn hại không? Không hề!

Trong chú giải nói tiếp: “Nếu hở ra liền phô trương oai thế, ỷ thế bức hiếp người khác thì dẫu được kẻ khác nín chịu, nhưng người ta chẳng mến mộ đức, làm sao có thể cao hơn kẻ khác cho được”. Đối với hành vi này, người khác tuy bề ngoài có vẻ bị khuất phục bởi uy đức của bạn nhưng kỳ thực tâm họ không phục. Như vậy, bạn làm sao có thể lãnh đạo người khác được? Làm sao có thể lãnh đạo quần chúng được? Một nhà lãnh đạo thành công nhất định sẽ hết sức khiêm tốn, biết nhịn nhường, lấy lễ đối người.

Chú giải chỗ này nói rất hay, “lấy chánh trực đối đãi bản thân, lấy ôn hòa, ân huệ đối đãi người khác”. Người như vậy bất luận trong thế pháp hay Phật pháp nhất định sẽ thành tựu. Nhà Nho nói “chánh tâm, thành ý”, tuân thủ giáo huấn của Thánh hiền. Giáo huấn cơ bản của Thánh Hiền nhân đối với hết thảy chúng sanh hầu như đều tương đồng. Nhà Nho dạy người giữ lễ, nói năm chữ: “Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín”. Đây chính là nền tảng để làm người, căn bản để làm người. Nếu có thể tuân thủ theo thì chính là chánh trực đối đãi với bản thân mình.

Nhà Phật nói ngũ giới, Thiên Chúa giáo, Cơ Đốc giáo nói mười điều răn trong kinh Tân Cựu Ước. Trong mười điều răn đó, ba điều răn đầu tiên nói về “phụng thờ đức Chúa Trời”. Tôi đã đọc rồi, nếu so với trong nhà Phật thì chúng ta thường nói là “Không hoài nghi, không xen tạp, không gián đoạn” chính là ý này. Chỉ có điều đối tượng họ hướng đến là Thượng Đế. Đối với Thượng Đế không hoài nghi, tâm kính ngưỡng đối với Thượng Đế không xen tạp, không gián đoạn. Điều thứ tư trong mười điều răn là “hiếu thuận cha mẹ”, những điều răn tiếp theo chính là năm giới mà nhà Phật nói đến. Trong năm giới nhà Phật chúng ta nói không sát sinh, bên họ nói không được giết người. Đây là điều khác biệt, phạm vi nói đến của nhà Phật rộng hơn. Phạm vi nói đến của họ nhỏ, chỉ là cấm không được giết người. Những điều răn còn lại như: không tà dâm, không trộm cắp, không uống rượu, bên họ đều có. Bên họ cho phép uống rượu nhưng nhất quyết cấm không được nát rượu, cấm không được say rượu, bạn có thể uống rượu nhưng không được uống say.

Vì vậy, chúng ta thấy trong thế xuất thế gian các vị Thánh Hiền giáo hóa chúng sanh trên tổng cương lĩnh, tổng nguyên tắc là tương đồng. Nếu làm trái những nguyên tắc trên thì là đại ác. Phải ôn hòa, ân huệ đối đãi người khác. Phật chế định cho chúng ta, khi đối đãi với hết thảy chúng sanh phải dùng “lục hòa, lục độ” mà đối đãi. Nhà Phật nói rất cụ thể, đặc biệt là lấy “lục hòa” làm cơ bản. Vì sao chúng ta ngày nay không làm được điều này? Nguyên nhân làm không được chính là không làm được “kiến hòa đồng giải”. Do không làm được điều này nên những điều tiếp theo cũng đều không làm được.

Vì sao chư Phật Bồ tát có thể làm được hoàn thiện như vậy? Đó là vì các Ngài đã làm được điều đầu tiên, điều đầu tiên rất khó làm, đó là kiến giải của bạn, cách nghĩ, cách nhìn của bạn phải tương đồng. Tương đồng với ai? Tương đồng với chư Phật Bồ tát. Cách nhìn, cách nghĩ của chư Phật Bồ tát về hết thảy chúng sanh trong vũ trụ là một thể đồng nhất. Người ngày nay thường nói là cùng chung một thể sanh mạng. Do đó, hết thảy chúng sanh trong hư không pháp giới chính là pháp thân thanh tịnh của các Ngài. Chúng ta thì không có quan niệm này, mà mỗi người có cách nghĩ riêng, mỗi người có cách nhìn riêng, luôn không thể nào tương đồng được. Người thực sự giác ngộ thì “kiến” mới có thể đồng giải.

Tuy nhiên, khi dạy Phật pháp sơ học, thì [người học] cần nhận được sự giáo dục tốt. Vậy sơ học là dạy lúc nào? Đó là lúc vẫn còn nhỏ. Sau khi trưởng thành thì không có cách nào dạy được. Người xưa hiểu rõ đạo lý này, cho nên dạy người nhất định là dạy họ khi còn là trẻ nhỏ. Tại thời điểm này cắm gốc cho chúng, chúng hồn nhiên ngây thơ, chúng nghe lời, bạn có thể áp đặt chúng, làm hình mẫu cho chúng rất dễ dàng. Người trưởng thành rồi thì họ có cách nghĩ riêng, có cách nhìn riêng. Họ sẽ không tiếp nhận ý kiến của người khác, nên không có cách gì dạy được nữa.

Trước đây khi chúng tôi theo học với lão sư Lý, thầy thường nói: thời gian chân thật dạy học là khi trẻ còn nhỏ, trước hai mươi tuổi. Đó mới là giáo dục chính quy. Từ hai mươi tuổi đến bốn mươi tuổi, giai đoạn này gọi là giáo dục bổ túc, sau bốn mươi tuổi thì không thể dạy được nữa. Người này đã định hình rồi, bất cứ điều gì cũng tùy thuận họ. Tuy rằng họ có ác nghiệp, ác hạnh, chúng ta cũng đành phải tùy thuận họ, không thể kết oán thù với họ. Trước bốn mươi tuổi chúng ta còn có thể khuyên nhủ họ, sau bốn mươi tuổi thì không thể được, sẽ kết oán thù với họ. Nếu người có thể tiếp thu sự khuyên nhủ của người khác thì đó là người có thiện căn vô cùng sâu dày. Nếu người không có thiện căn sâu dày thì sau bốn mươi tuổi họ còn có thể nghe bạn khuyên hay không? Đó là điều không thể. Những đạo lý này chúng ta cần hiểu rõ. Họ làm việc ác, họ làm việc sai, ta không nói họ, không để ý đến họ, mà ta ở đó tu hạnh nhẫn nhục ba la mật của chính mình. Đây đều là những kinh nghiệm của người xưa.

Do đó khi chúng ta đối xử với người, hãy yêu thương người, đặc biệt là trẻ nhỏ thì cần khuyên dạy chúng cho tốt. Đây mới thực sự là yêu thương, thực sự là từ bi. Nhưng xã hội ngày nay vô cùng phức tạp, sáu căn của chúng tiếp xúc với cảnh giới sáu trần đều là bất thiện. Cho nên, dạy một người học tốt thực sự còn khó hơn lên trời. Giáo dục của gia đình bạn có tốt thế nào thì trẻ nhỏ của bạn khi vừa ra đường tiếp xúc với xã hội, mà xã hội thì là một lò nhuộm lớn, nếu chúng không bị ô nhiễm thì người đó chính là Phật Bồ tát tái lai, nhất định không phải là phàm phu. Phàm phu mà không chịu sự ô nhiễm của xã hội thì là điều không thể.

Giáo dục của xã hội đã bị đổ vỡ rồi, hơn nữa giáo dục gia đình ngày nay cũng không còn nữa. Vì vậy từ xưa đến nay, những lời tiên tri của phương Tây và phương Đông đều nói thời đại chúng ta đang sống sẽ gặp kiếp nạn. Tôi tin, tôi hoàn toàn khẳng định. Không phải tôi tin vào những lời tiên tri của họ, mà tôi nhìn vào thực trạng giáo dục của xã hội hiện tại. Bạn hãy xem những người trẻ tuổi hiện nay, những điều họ nghĩ là gì, những điều họ nói là gì, những điều họ biểu hiện là gì? Chúng ta sẽ rất rõ ràng, sẽ hiểu rõ. Đây là điềm báo vô cùng xấu. Người hiện nay không nhìn ra là do không đọc sách xưa. Vì sao nói những người đọc sách xưa có thể nhìn ra điều này? Là vì đọc sách xưa có thể hấp thu những kinh nghiệm quý báu của người xưa. Nói cách khác, kinh nghiệm một đời của người xưa sẽ tăng trưởng kiến thức của chúng ta. Khi bạn nhìn một sự việc thì có thể nhìn thấy xa, nhìn thấy sâu, nhìn thấy rộng. Chúng ta gọi điều này là dựa vào sự thật trong lịch sử.

Đọc sách lịch sử tức là hấp thu kinh nghiệm thường thức của người xưa. Đọc kinh là tăng trưởng học vấn, là trí huệ, là định huệ. Đọc lịch sử là tăng trưởng kiến thức, vậy căn cứ của kiến thức là gì? Căn cứ chính là nhân quả. Vì vậy bộ Nhị Thập Ngũ Sử của Trung Quốc chính là nói về nhân quả báo ứng. Bạn xem ghi chép của mấy ngàn năm lịch sử chính là “gieo nhân thiện được thiện quả, gieo nhân ác gặt ác báo”. Nếu bạn có thể thực sự thông đạt rõ ràng rồi, bạn xem người ngày nay đang tạo những nghiệp gì? Những thứ họ nghĩ là gì? Là ý nghiệp. Những thứ họ nói là gì? Khẩu nghiệp. Nhất cử nhất động là thân nghiệp. Thân ngữ ý, tam nghiệp đều bất thiện vậy mà muốn có quả báo tốt. Điều này trong kinh Phật thường nói là “không thể có chuyện này”. Điều này không mê tín một chút nào.

Những lời tiên tri đó cho chúng ta làm tham khảo, nhắc nhở chúng ta cảnh giác cao độ. Chúng ta dùng nhãn quang bình tĩnh mà quan sát kỹ hiện tượng xã hội này thì sẽ hiểu rõ ngay. Đại kiếp nạn này không thể tránh khỏi. Vậy làm thế nào để tránh khỏi? Trừ phi tất cả chúng sanh đều có thể giác ngộ, đều có thể quay đầu, đoạn ác tu thiện thì tai nạn này liền được hóa giải. Thế nhưng việc này là điều không thể, làm không được. Vì vậy, Phật Bồ tát dạy chúng ta phải tự độ. Chúng ta không giúp đỡ được người khác thì phải giúp đỡ cho chính mình. Một người hồi đầu là một người được độ, mười người hồi đầu là mười người được độ. Phật độ người có duyên. Người nào chịu nghe lời giáo huấn của Phật, người nào chịu y giáo phụng hành thì người này được độ rồi. Cho nên chúng ta không nên nhìn thấy xã hội loạn như vậy, xã hội này sẽ gặp đại kiếp nạn, bản thân chúng ta rất bất hạnh khi chịu cộng nghiệp trong đó.

Thế nhưng nếu bạn nhìn từ một khía cạnh khác thì chúng ta đang sống trong thế gian hiện nay cũng không hẳn là việc không tốt, mà việc này khiến chúng ta có tâm cảnh giác cao độ, ép buộc chúng ta không thể không dụng công, không thể không thành tựu. Đây là tăng thượng duyên tốt, là nghịch tăng thượng duyên. Nếu không ở vào trong hoàn cảnh này thì tính cảnh giác của chúng ta sẽ không cao như vậy. Sinh trong hoàn cảnh này mới biết được không thể không thành tựu, nhất định phải nhanh chóng thành tựu. Nếu chậm thì sẽ bị cuốn vào vòng xoáy này, phải nhanh chóng thoát ra ngoài, nhanh chóng rời xa nó. Điều này chính là sự lựa chọn của trí huệ, là lợi ích chân thật, chúng ta mới thể hội được ân đức của Phật Bồ tát đối với hết thảy chúng sanh.

Nếu không có giáo huấn của Phật Bồ tát, nói thật ra chúng ta không có năng lực thoát khỏi khổ nạn này. Chúng ta có được giáo huấn của Phật Bồ tát, giáo huấn của Phật Bồ tát là bình đẳng. Nếu có người vui vẻ tiếp nhận, họ liền đạt được, nếu có người vẫn chưa chịu tiếp nhận, vẫn còn ở đó suy nghĩ, do dự không quyết, vậy thì họ không được thọ dụng rồi. Cho nên tâm Phật là thanh tịnh, tâm Phật là bình đẳng, còn tùy chúng ta có thiện căn phước đức hay không . Nhân duyên chúng ta ngày nay đã có đủ, đã gặp được rồi, vậy chỉ xem chúng ta có thiện căn, phước đức hay không?

Chính mình có thiện căn chính là có thể tin, có thể giải. Bản thân có phước đức chính là chịu làm, chịu y giáo phụng hành. Đây chính là có phước báo, biết được bản thân làm thế nào tu học, làm thế nào giúp đỡ người khác. Vì vậy cho dù bạn chung sống với bất cứ ai, khi chung sống với hết thảy chúng sanh thì nhất định không được làm trái với lục hòa, lục độ. Lục hòa và lục độ ở đoạn này chính là nói “đối đãi hòa nhã, ân huệ với người khác”.

Chữ “hòa” ở đây nếu dùng nhãn quang của nhà Phật để xem thì chính là lục hòa, chữ “huệ” chính là lục độ. Mọi nơi đều cần học khiêm tốn, học nhẫn nhường, không được tranh giành với người khác. Xã hội ngày nay đề xướng tất cả đều “cạnh tranh”. Hai chữ này thật là đáng sợ. Chúng tôi nghe đến âm thanh này, nhìn thấy hai chữ này cảm thấy rất hoảng sợ. Hai bên cạnh tranh với nhau, không chịu nhẫn nhường thì thế giới này sẽ đi đến hủy diệt. Cho nên trong sách cổ Trung Quốc không tìm thấy hai chữ này.

Các vị đồng tu! Mời xem Cảm Ứng Thiên, đoạn kinh văn thứ 69: “Sính chí tác uy, nhục nhân cầu thắng.” (Phô trương oai thế cho thỏa chí. Làm nhục người khác để giành phần thắng).

Và đoạn thứ 75: “Thừa uy bức hiếp. Túng bạo sát thương.” (Cậy oai bức hiếp, phóng túng hung bạo, giết hại tổn thương kẻ khác). Đoạn này là “cang cường chi ác”.

Phần đầu tiên chúng tôi đã báo cáo qua với các vị rồi. Trong đoạn mở đầu của chú giải đã nêu cho chúng ta bốn chữ: Chánh, Trực, Hòa, Huệ. Bốn chữ này đích thực là căn bản cho chúng ta làm người, lập thân xử thế. Nhà Nho và nhà Phật đều nói đến phát Bồ đề tâm. Trong Quán Kinh, Thế Tôn nói Bồ đề tâm là tâm chí thành, thâm tâm, hồi hướng phát nguyện tâm. Trong Khởi Tín Luận thì gọi Bồ đề tâm là: trực tâm, thâm tâm, đại bi tâm. Chúng ta đem kinh luận tổng hợp lại để xem thì thực ra chính là câu mà nhà Nho thường nói đến “thành ý chánh tâm”.

“Chánh trực nghiêm khắc với bản thân”, chữ “chánh” ở đây chính là chánh tâm, chánh tâm là trực tâm. “Đối đãi ôn hòa, ân huệ với người khác” chính là đại bi tâm, chính là hồi hướng phát nguyện tâm. Do vậy chúng ta cần cẩn thận đọc tụng, thể hội lời dạy của những vị đại Thánh đại Hiền trong thế xuất thế gian. Tuy những ngôn ngữ các Ngài nói không tương đồng nhưng ý nghĩa lại hoàn toàn đồng nhất. Cho nên thế pháp và Phật pháp rất dễ dung hòa, thế pháp và Phật pháp cũng không có chướng ngại. Kinh Hoa Nghiêm nói rằng “lý sự vô ngại, sự sự vô ngại”. Chân lý đích thực chỉ có một. Trong Phật pháp gọi là Phật, gọi là tâm tánh, các tôn giáo khác gọi là Thiên Chúa, gọi là Thánh. Chân lý như thế có tác dụng rất rộng lớn mà không có bờ mé, do vậy mới có khả năng phổ độ hết thảy chúng sanh. Chữ “độ” có nghĩa là trợ giúp, hướng dẫn, dạy dỗ, giúp đỡ và phục vụ. Chúng ta từ điều này mà xem, mà tu học.

Tổ sư Đại đức của Đại thừa Giáo hạ thường khuyên dạy người phải tu từ căn bản. Căn bản là gì? Căn bản là một khái niệm, là một quan niệm. Các nhà triết học nói khái niệm này là vũ trụ quan, nhân sinh quan. Cách nhìn của chúng ta đối với nhân sinh, đối với vũ trụ nếu tương ưng với chân tướng sự thật thì trong Phật pháp gọi là tương ưng với tánh đức, đó là chánh pháp. Nếu trái nghịch với tánh đức thì pháp này là tà pháp. Nhưng chúng ta nên biết tà pháp và chánh pháp đều không rời tự tánh, thế nên nói “tà chánh không hai”. Điều này không có ở trong các tôn giáo khác, đích thực là cao hơn một tầng.

Tà chánh trên tâm tánh là không hai, trên hiện tượng cũng là không hai. Chỉ là khác biệt về suy nghĩ, khác biệt về cảm thụ. Thế nhưng sự khác biệt này chỉ có ở phàm phu mà thôi, người mê thì có, còn người giác ngộ thì không có. Đạo lý này chúng ta nên hiểu rõ. Hiểu rõ đạo lý này rồi thì căn cứ vào đạo lý này chúng ta mới có chánh giác, rồi tiếp đến nâng cao thành chánh đẳng chánh giác. Tư tưởng của bạn thuần chánh, kiến giải đúng đắn thì hành vi của bạn tự nhiên sẽ giống như chư Phật Bồ tát.

Tổng kết những cương lĩnh mà Phật Bồ tát dạy bảo chúng ta, những cương lĩnh mấu chốt đó là: nhìn thấu, buông xuống, tự tại, tùy duyên, niệm Phật. Như vậy tự nhiên sẽ tương ưng, sao có ác niệm, ác hạnh được chứ. Thích phô trương sức mạnh, hiếu thắng, làm hùm làm hổ, luôn nghĩ rằng mình ở trên người khác, luôn nghĩ rằng người khác đều không bằng mình. Suy nghĩ này sai rồi, hành vi biểu hiện trong cuộc sống hằng ngày cũng sai rồi. Trong đoạn này, điều đó chính là “cang cường chi ác”, hai câu này chính là nói tổng quát. Tiếp theo sau là nêu các ví dụ, chúng ta từ những ví dụ này học một biết mười thì sẽ hiểu được trong cuộc sống hằng ngày chúng ta có làm sai việc nào hay không.

Câu “Hủy hoại mùa màng của người ta”, chúng ta cho rằng mình không làm điều này, đó là phá hoại ruộng vườn của nhà nông, thế nhưng từ việc này suy luận thêm thì phàm là phá hoại những gì liên quan đến phương diện cuộc sống và thọ dụng vật chất của người khác thì đều thuộc về ý này. Do vậy bạn cần phải hiểu ý nghĩa sâu rộng của câu này. Trong thành thị, phương thức làm việc rất nhiều, có những người làm công chức cho các cơ quan chính phủ, dựa vào đồng lương để sinh sống. Ngoài những ngành nghề này ra còn có nghề kinh doanh, làm thuê, họ đều có những cách mưu sinh riêng của họ. Nếu bạn làm chướng ngại họ, phá hoại họ, khiến cho họ mất đi cơm áo, mất đi công việc, hoặc là khiến cho đãi ngộ trong công việc của họ bị giảm đi thì tất cả đều là thuộc về lỗi này.

Tiếp đến câu thứ hai là “Phá hoại hôn nhân của kẻ khác”. Ý câu này bao gồm cả việc phá hoại hòa thuận của gia đình người khác. Chư Phật Bồ tát nhất định ủng hộ sự hòa thuận của gia đình, tương thân tương ái, hợp tác giúp đỡ lẫn nhau, thành tựu việc tốt của người chứ không thành tựu việc ác của người. Bất luận là tôn giáo nào đều vô cùng xem trọng gia đình. Phật pháp dạy chúng ta khoa mục căn bản để tu hành chính là “hiếu thân tôn sư”. Hầu như tất cả các vị Thánh Hiền trong các tôn giáo khi dạy người đều không ngoại lệ, đều bắt đầu dạy từ hiếu kính. Nhà Phật nói “hiếu thân tôn sư”, đã đưa hiếu thân đặt ở vị trí đầu tiên, đặt tôn sư ở vị trí thứ hai. Các tôn giáo khác đặt phụng thờ Thánh Thần ở vị trí đầu tiên, còn hiếu thân lại đặt ở vị trí thứ hai, không có tôn giáo nào là không coi trọng điều này. Đây chính là điểm khác biệt giữa đạo Phật và các tôn giáo khác.

Phật pháp là sư đạo, sư đạo nhất định phải được xây dựng trên nền tảng của hiếu đạo, nếu không có hiếu, không có hiếu thảo cha mẹ thì sẽ không thể có sự tôn kính sư trưởng. Điều này rất hợp logic. Chúng ta thường nói là “hợp với đạo trời, hợp với lòng người”. Thế nhưng trong các tôn giáo khác thường phụng thờ một vị Thánh Thần, khẳng định vạn vật do Thần tạo ra, Thần thống trị tất cả mọi thứ, do vậy họ đặt sự kính ngưỡng Thần Thánh lên vị trí hàng đầu, hết thảy đều nương nhờ vào Thần Thánh. Điều này trong Phật pháp gọi là “pháp môn tha lực”. Sự tu hành chứng quả của Phật pháp là dựa vào tự lực, không dựa vào tha lực, duy chỉ có độc nhất trong Tịnh tông và Mật tông thì có pháp môn nhị lực. Nhị lực tức là dựa vào chính mình và dựa vào tha lực. Tuy gọi là nhị lực nhưng trong nhị lực thì vẫn lấy tự lực làm đầu. Điều này so với các tôn giáo khác thì quan niệm không tương đồng. Đó chính là bản thân phải chăm chỉ nỗ lực tu hành như lý như pháp thì mới được oai thần của Phật Bồ tát gia trì. Nếu bản thân bạn không chịu dụng công mà muốn được oai thần của Phật Bồ tát gia trì là không thể có. Điều này chúng ta hiện tại suy nghĩ kỹ càng thấy hợp tình hợp lý.

Bản thân chúng ta có một phần công phu thì Phật sẽ gia trì cho chúng ta một phần, chúng ta có hai phần công phu thì Phật sẽ gia trì hai phần, chúng ta có mười phần công phu thì sự gia trì của Phật sẽ là mười phần. Điều này thực sự là hợp tình, hợp lý, hợp pháp chứ không hoàn toàn dựa dẫm vào Thần Thánh. Ân huệ lớn nhất của Phật Bồ tát đối với chúng ta chính là giáo huấn, dạy dỗ chúng ta. Ví dụ người thế gian mong cầu tài phú, Đức Phật dạy chúng ta cách thức phát tài, cũng là nói nếu bạn muốn có được tài phú thì Đức Phật dạy cho bạn đạo lý của việc đạt được và đạo lý khiến bạn không thể đạt được, tất cả đều nói rõ cho bạn nghe. Khi thông đạt rõ ràng lý luận này rồi thì trong cuộc sống thường ngày bạn mới chịu chăm chỉ nỗ lực học tập, tu phước và quả báo sẽ hiện tiền. Vì vậy có câu “trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu”, nếu bạn muốn bội thu thì Đức Phật dạy bạn làm thế nào để gieo trồng, bạn sẽ có mùa bội thu.

Đức Phật dạy cho chúng ta chính là như vậy. Trong các tôn giáo thông thường hay nói hoàn toàn dựa vào sự ban tặng của Thánh Thần. Chỉ e là họ hiểu sai ý của Thánh Thần, kỳ thực ý nghĩa việc ban tặng của Thánh Thần cùng với ý nghĩa chân thật mà Phật pháp nói đến là tương đồng. Ở đây chỉ sợ họ hiểu sai ý nghĩa thôi, cho rằng bản thân có thể không cần chăm chỉ, hoàn toàn dựa vào sự ban tặng của Thánh Thần. Tất cả đều nương nhờ vào Thánh Thần, vậy thì đây sẽ là cuộc sống như thế nào? Là sống nhờ vào sự cứu tế qua ngày. Những nhu cầu trong cuộc sống hằng ngày chúng ta đều nhờ vào sự cứu tế của người khác. Còn Đức Phật dạy chúng ta làm thế nào để sinh sống, để sản xuất. Ý nghĩa lời dạy của cổ Thánh tiên Hiền đều không sai, chỉ sợ bản thân chúng ta hiểu sai.

Chúng ta thấy rất nhiều tín đồ của nhiều tôn giáo đã hiểu sai ý của Thánh Thần, chúng ta tự quay đầu nhìn lại, trong nhà Phật cũng có rất nhiều người hiểu sai ý của Phật Bồ tát. Nguyên nhân này ở đâu vậy? Trong đại kinh đại luận nói: “Nếu không có người giảng giải Phật pháp thì tuy có trí nhưng vẫn không thể hiểu.”. Vấn đề là ở chỗ không có người dạy học. Khi chúng ta đọc kinh thường hay dựa vào tri kiến của phàm phu, dựa vào cách nghĩ của bản thân nên thường hiểu sai, hiểu lệch ý nghĩa của kinh điển. Vì vậy Đức Phật mới nói “Phật pháp vô nhân thuyết, tuy trí mạc năng giải”, đạo lý là ở chỗ này.

Còn đối với sự dạy dỗ trong cuộc sống hằng ngày, đặc biệt là những chi tiết trên phương diện sinh hoạt trong cuộc sống thì đích thực một số tôn giáo dạy rất tốt, nói rất kỹ, thí dụ như Hồi giáo. Trong Phật giáo cũng có dạy, nhưng trong Phật giáo thì Thế Tôn chủ yếu dạy giới luật và oai nghi của người xuất gia, dạy cũng rất tường tận. Nhưng hiện nay mọi người đều lơ là phương diện này rồi, không có người học nữa. Không cần nói đến những giới quá phức tạp, ngày nay đơn giản nhất như Sa Di Luật Nghi gồm mười điều giới luật, hai mươi bốn oai nghi. Ngày nay người chịu xem không nhiều, người chịu học cũng không có nữa. Cho nên ngày nay nói trên hành môn thì Phật giáo không bằng các tôn giáo khác, chúng ta không bằng Thiên Chúa giáo, không bằng Hồi giáo. Bên họ vẫn rất coi trọng về chi tiết sinh hoạt trong cuộc sống, điều này vẫn đang được phụng hành. Còn chúng ta thì ngược lại, chỉ là dựa trên kinh luận mà bàn nói đạo lý, không có thực tế.

Lần này khi hội trưởng Lý trở về từ Trung Quốc đã đem về không ít thư tịch của các tôn giáo khác. Hôm qua ông có lấy một vài cuốn đưa cho tôi xem. Tôi xem hai cuốn sách rất dày được đóng bìa cẩn thận. Đó là sách của đạo Hồi, nếu dùng tiếng Trung Quốc để nói thì là sách về “nghi lễ”, nói về quy phạm cuộc sống hằng ngày. Tôi xem thấy đoạn mở đầu là dạy bạn rửa mặt như thế nào, khi tắm thì tắm thế nào. Bạn xem, họ rất xem trọng việc giáo dục cuộc sống. Vậy chúng ta có không? Chúng ta có, không phải là không có, tuy rằng có nhưng ở trong Đại Tạng Kinh, không có người lấy ra nên đã quên hết sạch rồi. Nếu chúng ta không đưa những điều này ra để xem, nghiên cứu và để áp dụng vào cuộc sống thường ngày thì chúng ta sẽ tụt hậu so với các tôn giáo khác. Đương nhiên một số người sẽ nói những điều này là tiểu tiết, là chuyện nhỏ. Thế nhưng tiểu tiết cũng không nên bỏ qua. Nếu bỏ qua tiểu tiết sẽ dễ chướng ngại đến cái đức lớn của chính bạn. Tại sao họ có thể làm được mà chúng ta lại không làm được? Chúng ta ngày nay nên học tập, học sở trường của người khác, khắc phục nhược điểm của chính mình. Điều này nhất định phải được coi trọng.

Nhà xuất bản tôn giáo cục tôn giáo Trung Quốc quả thực những năm gần đây đã xuất bản rất nhiều sách hay, trong đó đều nhắc đến mỗi một tôn giáo. Thế nhưng tôi hiện tại đang suy nghĩ các đồng học có thể xem những tài liệu này được không? Nếu xem thì e rằng làm loạn định huệ của tất cả mọi người. Vậy thì những điều này khi nào nên học? Là học sau khi đã khai ngộ. Do vậy việc tu học của Phật pháp trước tiên yêu cầu thành tựu căn bản trí, trước tiên thành tựu giới định huệ của chính mình. Khi trí huệ đã khai ngộ rồi thì tất cả đều có thể xem, có thể tiếp xúc, thành tựu hậu đắc trí của chúng ta. Hậu đắc trí là không gì mà không biết, đối với việc tự hành hóa tha có lợi ích chân thật. Nói cách khác, hậu đắc trí là trí huệ của cuộc sống, là trí tuệ xử thế đối người tiếp vật, thế nhưng trước tiên nhất định phải có căn bản trí. Căn bản trí là gì? Căn bản trí là tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng. Năm tâm mà chúng ta nói đến là: Chân thành, Thanh tịnh, Bình đẳng, Chánh giác, Từ Bi chính là căn bản trí. Vì vậy chúng ta cần gấp rút bồi dưỡng. Điều này quan trọng hơn bất cứ thứ nào khác.

Tối hôm qua hội trưởng Lý trở về đã kể với tôi về mấy câu nói của lão hòa thượng Minh Sơn. Tôi nghe xong cũng rất buồn vì hiện tại sức khỏe của Phác Lão (lão cư sĩ Triệu Phác Sơ) không được tốt. Kể từ sau khi tôi gặp ông tại Bắc Kinh, cư sỹ Lý nói với tôi, gần đây sức khỏe của Phác Lão không có tiến triển. Chúng tôi rất lo lắng. Lão pháp sư Minh Sơn trụ trì chùa Phật Ngọc ở Thượng Hải, sau khi Giác Tỉnh pháp sư lên thay thì ông nhập viện, tuổi tác của ông đã quá cao, quá vất vả rồi. Trong bệnh viện ông đặc biệt hẹn gặp cư sỹ Lý Mộc Nguyên rồi rất cảm thán nói với ông rằng, nếu như Phác Lão mà vãng sanh thì sẽ không có Phác lão thứ hai nữa. Sau đó ông nói đến chính mình, ông đã nhiều tuổi thế này rồi mà vẫn đi khắp nơi truyền giới, bôn ba khắp nơi. Tuổi cao sinh bệnh thế này rồi thì cần nhập viện để làm gì chứ, niệm Phật cầu vãng sanh có phải tốt hơn không? Nhưng ông nói, tôi hiện giờ vẫn muốn nhập viện, hy vọng thân thể này lưu lại thêm mấy năm tại thế gian này để giúp những người hậu học. Thật là đại từ đại bi! Chúng ta thấy những vị trưởng lão này từ bi đến cực điểm, đối với chúng ta rất mực yêu thương. Chúng ta cần phải thể hội được điều này, cần chăm chỉ nỗ lực học tập, tri ân báo ân. Các vị đó thực sự đều sắp gần đất xa trời, bất cứ lúc nào đều có thể ra đi được. Các vị này trụ thế thì có sự giúp đỡ rất lớn đối với chúng ta, chúng ta đều được nương nhờ hồng phúc của các Ngài. Chúng ta có hoàn cảnh tốt để tu học, nhất định phải chăm chỉ chịu khó, phát nguyện tiếp nối huệ mạng của Phật, đảm nhận trọng trách độ hóa chúng sanh của các Ngài, chúng ta cần phát tâm.

Cảm Ứng Thiên là kinh để thực hành, kinh văn đa phần là nói về nguyên lý nguyên tắc trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta. Tuy không nói cụ thể chi tiết như trong Sa Di Luật Nghi hay về những quy phạm cuộc sống như trong Hồi giáo và Thiên Chúa giáo, thế nhưng nếu chúng ta nắm vững những nguyên lý nguyên tắc này rồi thì đọc những quy phạm về cuộc sống sẽ rất hoan hỷ. Bạn tự nhiên sẽ ngưỡng mộ, tự nhiên muốn làm theo, không phải người khác bắt bạn làm, không phải người khác khuyên bạn đi làm mà chính bản thân bạn sẽ rất muốn làm theo. Cho nên không thể không hiểu đạo lý.

Được rồi, hôm nay thời gian đã hết, chúng ta tạm dừng tại đây. A Di Đà Phật!