Thái Thượng Cảm Ứng Thiên Giảng Giải

Tập 116

Kính thưa các vị đồng học, xin chào mọi người. Xin mời xem Cảm Ứng Thiên đoạn thứ 107:

“Mỗi háo căng khoa. Thường hành đố kỵ” (Thường thích khoác lác, kiêu căng. Thường hay ganh tỵ). Trong chú giải dẫn dụng lời của cổ đức. “Lão Tử nói: “Chẳng tự cho là đúng mà sự thật đúng sai được phơi bày rõ rệt. Chẳng tự cho là mình đã bỏ công tốn sức mà tự nhiên là có công lao. Chẳng tự kiêu căng tự đại mà sẽ được kẻ khác xem trọng”. Kinh Dịch chép: “Đạo trời khiến cho những gì quá tràn đầy sẽ bị hao hụt, để bù đắp cho sự khiêm tốn. Đạo đất khiến cho những gì viên mãn sẽ được chuyển sang chỗ khiêm hạ. Quỷ thần phá hoại sự kiêu căng tràn đầy hòng tạo phước cho người khiêm tốn”. Do khiêm tốn mà được mọi người tôn kính, thanh danh, phẩm đức tỏa rạng. Người giữ phận nhún nhường, không ai có thể vượt hơn được! Bậc quân tử luôn giữ trọn phẩm đức khiêm tốn, nhún nhường. Đại Vũ chẳng kiêu căng, chẳng kể công, luôn nói “hàng ngu phu ngu phụ ai nấy đều có một điểm tài năng tốt đẹp hơn ta”. Vua đục đẽo Long Môn, dẹp trừ Y Khuyết, đất đai được sửa sang tề chỉnh, ứng hợp theo lẽ trời, công lao phủ trùm muôn đời. Châu Công chẳng kiêu căng, chẳng tiếc tài năng, nhọc lòng khiêm hư tiếp đãi bậc hiền sĩ, búa mẻ Đông chinh, rốt cuộc giữ yên nhà Châu”. Đây là trích dẫn những sự tích từ cổ thư và của người xưa để chứng minh. Phía sau là kết luận. “Vì thế nói: “Bậc đại Thánh đại Hiền chân chánh luôn dè dặt, kiêng sợ như vào vực sâu, như đi trên băng mỏng, dốc trọn hết tinh thần để thực hiện”.

Đoạn này cũng là lỗi lầm thường hay phạm phải ở trong cuộc sống thường ngày. Bản thân chúng ta có phạm phải hay không? Không thể không có. Chỉ là có sự khác biệt ở trên mức độ mà thôi. Nếu chân thật có thể tiêu trừ những thói hư tật xấu thì đức hạnh của chính mình liền có nền tảng. Nếu trong tâm vẫn còn có sự bất bình thì chúng ta phải biết ở trên đức hạnh đã không còn gốc rồi, không có gốc rễ. Nói cách khác, bất luận là cầu học hay tu đạo thì đều có một chướng ngại nghiêm trọng. Tóm lại mà nói là chúng ta phải khiêm hư cung kính. Từ trong khiêm kính mới có thể chân thật có thành tựu.

Phía sau còn một đoạn nói đến “đố kỵ”. “Đố kỵ thì nam lẫn nữ đều có”. Đây là thường tình của con người. “Nam nhân nhìn thấy người khác có công danh thì đố kỵ, nhìn thấy người khác giàu sang cũng đố kỵ. Địa vị mà gần với mình thì tâm đố kỵ cũng sinh ra. Sợ người khác chen lấn mình. Tài năng cao hơn mình cũng đố kỵ”. Trong chú giải cũng có tổng kết rằng: Đều là do tâm lượng quá nhỏ, đều là do lòng dạ nông cạn, hẹp hòi mà ra. Chúng ta ngày nay nói là tâm lượng quá nhỏ, không thể bao dung người khác. Đây đều là do việc học chưa có căn bản, học mà không được thọ dụng. Nếu chân thật học vấn có nền tảng và thọ dụng thì sẽ giống như lời Phật nói: Không những không đố kị, không ngạo mạn; khiêm hư mà còn có thể tu tùy hỷ công đức. Nhìn thấy người có tài năng cao hơn mình thì nhất định có thể nhường lại cho người tài, không có chuyện đi cạnh tranh. Anh làm tốt hơn tôi thì tôi phải nhường cho anh, chức quyền địa vị đều nhường cho anh. Vì sao vậy? Như vậy thì nhân dân mới được phước, xã hội mới được phước. Có thể vì chúng sanh mà suy nghĩ, vì xã hội mà suy nghĩ, vì nhân dân mà suy nghĩ thì bạn sẽ nhường. Đạo lý này chúng ta phải hiểu. Đây là đức lớn, là đại thành tựu. Vì sao vậy? Thành tựu của người khác chính là thành tựu của chính mình. Bản thân ta không bằng người, nếu chức quyền địa vị này không chịu nhường cho người khác là đang hại chúng sanh. Các vị hãy nghĩ đến nhân quả, nhân quả chính là đọa địa ngục. Ta có thể nhường cho người khác, người khác làm tốt hơn ta, có thành tựu hơn ta thì đây chính là thành tựu của ta. Trong nhà Phật. Ấn Tông và Lục Tổ chính là một tấm gương rất tốt. Ấn Tông ở phương Nam là một cao Tăng đại Đức đương thời. Đồ chúng tín ngưỡng Ngài không biết bao nhiêu mà kể. Sau khi gặp được Lục Tổ, Ngài thế độ cho Lục Tổ. Ấn Tông là thầy thế độ cho Lục Tổ. Ngài biết Đại sư Lục Tổ Huệ Năng có đức hạnh và sự tu trì cao hơn mình. Sau khi thế độ xong, Ngài ngược lại còn bái Lục Tổ làm thầy. Đem địa vị nhường lại cho Lục Tổ để Đại sư Huệ Năng có thể giáo hóa hết thảy chúng sanh ở Phương Nam. Các vị hãy nghĩ xem, thành tựu đó rốt cuộc là thành tựu của Huệ Năng hay là thành tựu của Ấn Tông? Thực tại mà nói, từ trên hình thức là thành tựu của Đại sư Huệ Năng, nhưng từ trên thực chất mà nhìn thì là thành tựu của Ấn Tông. Thành tựu của Ấn Tông quyết không thể thấp hơn của Huệ Năng. Đây là một đức lớn, người thông thường không thể làm được. Không phải là người có đức hạnh chân thật thì làm không được. Trong thế pháp thì chúng ta xem vào thời xưa có Quản Trọng và Bào Thúc Nha. Thành tựu của Quản Trọng kỳ thực là thành tựu của Bào Thúc Nha. Đó là việc nhường thành tựu lại cho người Hiền, mà bản thân mình không phải tốn công sức, người khác làm thay mình, đây chân thật là thành tựu. Cho nên Phật dạy chúng ta tu “tùy hỷ công đức”. Tùy hỷ công đức chính là đối trị với những lỗi lầm ngạo mạn, đố kỵ. Trong xã hội hiện tại của chúng ta, bất luận là trong thế pháp hay Phật pháp, vẫn luôn khư khư giữ lấy chức vị của mình, đến chết cũng không nhường cho ai. Đây là lỗi lầm của tuyệt đại đa số.

Khi tôi mới bắt đầu học Phật, vừa mới bước ra giảng kinh, tôi ở trên giảng đài thường hay nói. Trước 40 tuổi là giai đoạn chúng ta chăm chỉ nỗ lực học tập. Từ 40 tuổi đến 60 tuổi là phải nên tu phước, vì Tăng đoàn mà ra sức phục vụ. Cũng chính là nói đảm nhiệm việc chấp sự trong Tăng đoàn, vì đại chúng mà phục vụ. Sau 60 tuổi thì phải tu huệ, phải nhường lại chức vụ của mình cho người khác. Lo cho đại sự sanh tử của chính mình. Nhiều nhất là giảng kinh dạy học mà thôi. Hết thảy những sự vụ hành chính hoàn toàn đều phải buông bỏ. Khiến cho nhân viên trong ban hành chính ban lãnh đạo luôn luôn được trẻ hóa. Vào thời xa xưa ở Trung Quốc, tuổi về hưu là 70. Trong các cổ thư chúng ta thường nhìn thấy “thất thập trí sĩ”. Thế nhưng đối với người tu đạo mà nói thì 70 tuổi là quá trễ, 60 tuổi thì nên nghỉ hưu rồi, toàn tâm toàn lực mà làm sự việc của chính mình. Có thể làm những việc truyền đạo, dạy học, giảng kinh. Tự mình tu hành cho tốt, phải vì đời sau mà suy nghĩ, nhất định không thể cứ ở trên chức vị của mình mà không chịu nhường cho ai. Việc không chịu nhường này, ý niệm này, hành vi này sẽ đọa vào tam ác đạo. Ngạn ngữ thường nói “trước cửa địa ngục có nhiều tăng đạo”.

Chúng ta phải nghĩ đến ý nghĩa trong từ “xuất gia” là gì? Buông bỏ tự tư tự lợi, buông bỏ danh văn lợi dưỡng, buông bỏ tham sân si mạn, đây gọi là xuất gia. Xuất gia rồi mà lại đi xây dựng đạo tràng. Chúng tôi ở bên cạnh bình lặng mà quan sát thì quả thật như một chuyện cười. Bạn ra khỏi cái nhà nhỏ, kết quả lại đi xây một cái nhà lớn hơn thì bạn làm sao có thể giải thoát? Tâm của bạn làm sao có thể thanh tịnh được? Nói cách khác, bạn làm sao có thể tương ưng với đạo? Cho nên trong thời đại trước mắt của chúng ta không những người chứng quả không có mà người khai ngộ cũng không có. Bởi vì người tu học như pháp không nhiều. Nguyên nhân là gì? Do bị cái “gia” này ghì chặt lại. Cho nên xuất gia nhưng thực tế lại không xuất gia. Tiếp nhận một số đồ tử đồ tôn thì cái nghiệp đó còn lớn hơn cái nghiệp của những người tại gia thông thường. Nếu bạn tại gia thì bạn chỉ có mấy đứa con, vài người thân và bạn bè. Xuất gia chưa được mấy năm thì gia nghiệp càng ngày càng lớn, càng ngày càng phải bận tâm. Đạo tràng hiện nay không giống với đạo tràng ngày xưa. Đạo tràng ngày xưa là đạo tràng mười phương, chân thật là tuyển chọn hiền tài. Chúng ta xem quy củ của người xưa, nhiệm kỳ chấp sự là một năm. Vào ngày 30 tháng Chạp, những người chủ trì chấp sự trong các tự viện, thường gọi là 108 đơn vị chấp sự, đồng loạt rời khỏi chức vụ, bắt đầu tuyển chọn lại. Cho nên trong nhà Phật dùng chế độ tuyển cử sớm nhất. Thật sự là dân chủ. Sau khi tuyển chọn xong, đến ngày mùng 1 năm mới thì bắt đầu chuyển giao. Nhiệm kỳ là một năm, không giống như hiện nay, hiện nay rất nhiều hình như là nhiệm kỳ cả một đời. Gọi là chùa của con cháu. Gia lớn thì là nghiệp cũng lớn. Cho nên thành phần xuất gia cũng phức tạp, có rất nhiều người vì sao lại đến xuất gia? Nhìn thấy cái gia nghiệp của bạn quá lớn, sau khi xuất gia mục đích là muốn được kế thừa tài sản này, là vì việc này mà đi xuất gia. Nếu vị lão Hòa Thượng này của bạn cái gì cũng không có, ngay cái chòi tranh cũng không có, e là sẽ không có ai chịu xuất gia với bạn rồi. Vì sao vậy? Vì xuất gia đi theo bạn là chịu khổ chịu nạn. Cho nên ngày nay chùa miếu xây càng lớn, càng xa hoa tráng lệ thì người theo bạn xuất gia càng nhiều. Bạn hãy suy nghĩ xem vì sao họ đến? Thế nhưng chúng tôi không nghe có ai hỏi họ vì sao họ lại muốn xuất gia? Chúng tôi ngày ngày đọc kinh, ngày ngày niệm Phật, đã có được chút giác ngộ này. Đây không phải là đại triệt đại ngộ, đây chỉ là một sự giác ngộ nho nhỏ mà thôi. Chúng tôi sâu sắc tin tưởng nhân quả báo ứng tơ hào chẳng sai.

Đạo tràng này của chúng ta đắc lực là nhờ có cư sĩ Lý Mộc Nguyên hộ trì. Ông thực sự đã buông bỏ cái “gia”, tất cả vì Phật pháp, tất cả vì chúng sanh, toàn tâm toàn lực mà phục vụ. Đây là việc mà phàm phu không làm được. Vì sao không làm được? Vì không buông được danh lợi, không buông được quyền vị, không buông được sự hưởng thụ ngũ dục lục trần. Trước mắt thì có được một chút danh văn lợi dưỡng, nhưng tương lai thì vấn đề sẽ rất lớn.

Một hơi thở ra mà không trở vào thì sẽ đi về đâu, có từng nghĩ qua hay chưa? Nếu có thể nghĩ đến sự việc này thì người này trong Phật pháp có thể nói là đã bắt đầu khai ngộ, bắt đầu giác rồi. Không giác thì là mê, vĩnh viễn là mê. Việc này có thể được sao? Nhân sinh rất ngắn ngủi. Trong kinh thường nói “mạng người trong hơi thở”. Khai thị này của Phật là nhắc nhở chúng ta có sự cảnh giác cao độ, để cho chúng ta phải quý tiếc mỗi một giây, một phút thì chúng ta mới có thể được độ. Nên buông xuống thì nhất định phải buông. Tự mình nhất định phải nhìn thấu “sanh không mang đến chết không mang đi”. Ta vì người khác mà làm, khổ cực mà làm, có đáng hay không? Thế Tôn năm xưa còn tại thế đã làm tấm gương cho chúng ta. Thế Tôn không xây một đạo tràng nào, cả đời Ngài trải qua đời sống vật chất ở mức thấp nhất. Ngày ăn một bữa, đêm ngủ dưới gốc cây. Những đệ tử đi theo Ngài, thân cận Ngài, những người đó chân thật là mộ đạo mà đến, nhất định không phải do tham hưởng thụ mà đến. Cũng giống như Thích ca Mâu ni Phật, cũng là ba y một bát, ngày ăn một bữa, đêm ngủ gốc cây, chân thật là mộ đạo mà đến. Giảng đường tịnh xá là do các cư sĩ xây dựng. Chúng ta phải có thể thể hội từ những chỗ này. Vào thời đó đệ tử tại gia của Thế Tôn có quốc vương, đại thần. Họ lễ thỉnh Phật đến giảng kinh thuyết pháp, cúng dường nơi ở. Là nơi ở của người khác, chính mình không có, chính mình thì một lòng lo cho đạo. Có người cúng dường, chúng ta có thể tiếp nhận, an tâm mà lo đạo. Như vậy chúng ta mới không phụ lòng những thí chủ cúng dường. Chúng ta đạo nghiệp không thể thành tựu, vậy thì mắc nợ thí chủ rồi. Thiếu nợ thì tương lai phải trả nợ. Cho nên cư sĩ Giang Vị Nông ở trong Kinh Kim Cang Giảng Nghĩa đã nêu ra: Người xuất gia nếu không thể khôi phục lại chế độ Thác Bát (ôm bát khất thực), chánh pháp nếu muốn trụ ở tại thế gian này thì sẽ vô cùng khó khăn. Ông đề xuất chế độ Thác Bát. Chúng tôi đọc giảng nghĩa của ông mà cảm động sâu sắc, không có ai đề xướng việc này. Năm xưa tôi ở Đài Loan, Pháp sư Tẩy Trần ở Hồng Kông đến thăm tôi. Đây là một vị Pháp sư thông minh tài cán và tràn đầy sinh lực. Tôi đã động viên ông, tôi nói Pháp sư có muốn làm người dẫn đầu hay không. Ông dẫn đầu còn chúng tôi sẽ đi theo, không cần nhiều, chúng ta tìm 5 người, 5 vị Tỳ kheo. Hiện nay nếu ngủ dưới gốc cây thì sức khỏe chúng ta không được rồi, hiện tại chúng ta có thể trong lều. Các vị xem lều dã ngoại hiện nay họ làm rất bền chắc, chất lượng cũng rất tốt, rất gọn nhẹ, có thể xếp gọn lại thành một cái túi mang trên vai. Buổi tối dưới gốc cây chỉ cần mở lều ra là xong, rất là tốt. Tôi nói chúng ta sẽ áp dụng Thác Bát, Pháp sư dẫn đầu còn tôi sẽ theo Ngài. Ông nghe xong thì cũng gật đầu, “Được thôi!” Thế nhưng sau khi trở về Hồng Kông thì không còn tin tức gì nữa. Phải chân thật có người dẫn đầu để làm, đây là một việc tốt. Việc Thác Bát đừng nên sợ là không xin được cơm, tôi tin tưởng nếu chân thật phát tâm đi Thác Bát, nếu không có người cúng dường thì chư Phật Bồ tát sẽ hóa thân đến cúng dường bạn. Tôi có lòng tin này. Phật pháp nếu thật sự muốn hưng vượng, chân thật có thể hưng khởi lên thì những lời này của cư sĩ Giang Vị Nông nói là có đạo lý.

Hãy kiềm chế sự ham muốn hưởng thụ. Nếu tham muốn danh lợi thì không những không thể hưng giáo, e rằng lỗi lầm còn khó tránh khỏi. Xuất gia và tại gia học Phật không như nhau. Tại gia học Phật thì vấn đề không lớn, xuất gia học Phật thì không dễ rồi, sẽ tương đối gian nan.

Xin mời xem Cảm Ứng Thiên đoạn thứ 108.

“Vô hạnh ư thê tử. Thất lễ ư cữu cô” (Đối xử với vợ con không ra gì. Chẳng lễ phép đối với bố mẹ chồng). Đoạn này là thuộc về “gia đình chi ác” (những việc ác trong gia đình).

Gia đình là căn bản của xã hội nhân luân. Gia đình nếu xảy ra vấn đề thì xã hội sẽ không an định, thế giới cũng mất đi sự hòa bình. Chúng ta ngày nay quan sát thế gian này, đa số gia đình đều có vấn đề, cho nên xã hội động loạn bất an. Thiên tai nhân họa thì càng ngày càng gia tăng, mức độ tổn hại ngày một nặng hơn. Nguyên nhân đều xuất phát từ chỗ này. Chúng ta lại tỉ mỉ quan sát, vấn đề này càng ngày càng nghiêm trọng. Chúng ta từ trên nhân, từ trên quả đều có thể nhìn thấy rõ ràng. Chồng vợ bất hòa. Việc này lúc trước cũng đã nói qua với các vị nhiều lần rồi.

Trong chú giải nói rất hay. “Đối đãi với vợ hãy nên hòa hoãn, kính trọng. Đối đãi với con cái, hãy nên nghiêm nghị, chánh đáng”. Đây không những là giáo huấn của cổ Thánh tiên Hiền ngày xưa mà giáo huấn của Phật Bồ tát cũng không khác. Thế nhưng hiện nay trong xã hội không nhìn thấy nữa, tâm hạnh đã hoàn toàn trái nghịch với Thánh giáo. “Chẳng đối đãi với vợ bằng lễ nghĩa, ắt sẽ đánh mất tình nghĩa phu xướng phụ tùy”. Có ai hiểu được cái lễ này chứ? Thế nào gọi là “Lễ”? Lễ đã mất đi rồi. Đây là một hiện tượng rất bi ai. Cổ đức dạy người, tiêu chuẩn của đức hạnh có năm tầng bậc: “Đạo Đức Nhân Nghĩa Lễ”. Sau khi “đạo” mất thì vẫn còn có “đức”. Sau khi mất “đức” thì vẫn còn “nhân”. Sau khi mất “nhân” thì vẫn còn “nghĩa”. Mất “nghĩa” rồi vẫn còn “lễ”. Lễ mà mất rồi thì thiên hạ đại loạn. Ngày nay chúng ta nhìn thấy tình trạng loạn động của thế gian này. Là do không có “Lễ”. Trong lịch sử của Trung Quốc, nếu các vị bình tâm mà đọc, trong 2. năm trở lại đây, trên lịch sử ghi chép, sau khi thành lập chính quyền, trong vòng 5 năm thì đế vương nhất định chế lễ tác nhạc. Lễ là tiêu chuẩn hành vi đời sống của một con người, mọi người đều hiểu được, đều có thể tuân thủ. Đây là pháp độ. Nhạc là để điều tâm. Con người là phàm phu thì vẫn luôn có tâm tư, khi tâm tư không ổn định thì dùng cái gì để điều hòa lại? Là âm nhạc. Cho nên “lễ” và “nhạc” đều là sự vận dụng của dạy học, không giống hiện nay, hiện nay nói là “giải trí”. Ngày trước ở Trung Quốc các loại hình nghệ thuật như hí kịch, ca vũ, âm nhạc, mỹ thuật đều là công cụ để dạy học. Dùng lời hiện nay để nói thì gọi là nền giáo dục có nghệ thuật cao độ. Người hiện nay không đọc sách Thánh Hiền, đối với những việc này hoàn toàn không biết, nên không hiểu sự việc này có quan hệ đến cả xã hội, là nhân tố cát hung họa phước thật sự của hết thảy chúng sanh, cho nên nếu muốn thế giới an định hòa bình, nhân dân hạnh phúc thì rất khó làm được.

Tiếp theo nói: “Chẳng dùng đạo để dạy con, ắt sẽ tổn thương ân nghĩa sanh thành, dưỡng dục. Bất nghĩa, chẳng có lòng từ, đều gọi là “vô hạnh”. Những lời này ngày nay chúng ta đọc qua, chính là khắc họa xã hội hiện tại. Làm thế nào cứu vãn xã hội? Làm thế nào tránh khỏi kiếp nạn này? Chúng ta đọc quyển sách này mới chân thật thể hội được sự dụng tâm của Ấn Quang Đại sư. Giáo huấn của Phật đà được trải ra trong kinh luận, phải đọc tụng một lượng tương đối các kinh luận thì bạn mới có thể ghi nhớ được. Còn phải thâm giải nghĩa thú, sau đó mới có thể y giáo phụng hành. Đây là một việc khó. Cảm Ứng Thiên Vựng Biên là đem giáo huấn của ba nhà Nho Thích Đạo hội tập vào trong những trang văn tự này. Quan sát chung đại nghĩa của toàn văn, văn tự tuy không nhiều, chưa đến 2. chữ. Toàn văn phân thành 7 đoạn lớn. Đoạn thứ nhất là tổng cương lĩnh. Đoạn thứ hai là cảnh báo, cảnh cáo chúng ta. Đoạn thứ ba là thiện nhân thiện quả. Đoạn thứ tư là ác nhân ác báo, đoạn này dài, tổng cộng phân thành 17 đoạn nhỏ. Chúng ta hiện tại đang đọc là đoạn nhỏ thứ 15: “Gia đình chi ác”. Cảm Ứng Thiên viết rất hay. Với lượng văn tự ngắn như vậy mà giáo huấn quan trọng của ba nhà Nho Thích Đạo về đức hạnh luân lý cơ bản đều hàm chứa bên trong.

Chúng ta hãy xem những câu tiếp theo: “Nay người ta thường là đối đãi với vợ nếu không khắc bạc, thiếu ân huệ, ắt sẽ suồng sã, không chừng mực”. Đây là hiện tượng xã hội công lợi. “Đối đãi với con nếu không quá mức nuông chiều, ắt sẽ nghiệt ngã”, “quở trách quá đáng” thì rất ít mà “nuông chiều quá đáng”. Hai câu kết luận phía sau nói rất hay: “Chính mình đã thật sự vô hạnh, còn trách móc vợ con nỗi gì?”. Hai câu này thật là vô cùng cảm khái. Chính mình đã vô hạnh thì bạn làm sao có thể dạy dỗ tốt vợ con? Cho nên chúng ta đọc câu này cảm thấy hết sức bi ai.

Câu thứ hai là thất lễ với cha mẹ chồng. Trong chú giải cũng nói rất hay: “Vợ phụng sự cha mẹ chồng”. Đây là con dâu phải đối đãi với cha mẹ chồng như thế nào? Cha mẹ chồng là cha mẹ của chồng mình. Chúng ta ngày nay nhìn thấy mẹ chồng và con dâu bất hòa không có cách nào sống chung. Trên toàn thế giới dường như là góc độ nào chúng ta cũng đều có thể nhìn thấy. Thánh nhân đã dạy chúng ta: “Vợ phụng sự cha mẹ chồng giống hệt như con cái phụng sự cha mẹ ruột vậy”. Hiện nay thì không nói như vậy nữa. Hiện nay con cái không biết hiếu thuận cha mẹ thì con dâu làm sao biết hiếu thuận với cha mẹ chồng? Làm gì có đạo lý này nữa. Vợ chồng không bao dung lẫn nhau, mẹ con không bao dung lẫn nhau, xã hội ngày nay là như vậy. Giữa người và người với nhau hoàn toàn là lợi và hại. Khi có lợi thì đôi bên lợi dụng lẫn nhau. Sau khi hết lợi rồi thì trở mặt thành thù. Luân lý đạo đức truyền thống mấy ngàn năm qua ngày nay không còn lại gì cả. Đúng như người xưa đã nói: “Cha không ra cha, con không ra con, nhà không ra nhà, nước không ra nước”. Thế giới đại loạn rồi!

Lão cư sĩ Lý Bỉnh Nam trước khi vãng sanh một ngày đã nói với học trò: “Thế giới này đã loạn rồi, dù cho chư Phật Bồ tát thần tiên có giáng thế cũng không thể cứu”. Chúng ta hãy suy nghĩ câu nói này, là thật không phải là giả. Vậy ai có đủ sức mạnh để có thể giáo hóa hết thảy chúng sanh “quay đầu là bờ”? Họ không quay đầu được nữa rồi. Họ đi về hướng nào vậy? Nếu mở to mắt mà nhìn thì thấy họ đang đi về hướng địa ngục. Họ không phải đi về hướng thiên đường, họ đi về phía địa ngục. Chư Phật Bồ tát nhìn thấy tình hình này cũng không biết phải làm sao, chỉ còn cách là chờ đợi. Đợi họ đọa địa ngục xong, đợi họ chịu xong hết thảy những khổ đau trong địa ngục, đến ngày nào đó chịu ăn năn hối hận thì mới có thể đến giáo hóa họ. Họ không thể ăn năn hối cải thì Phật Bồ tát cũng không có cách nào với họ cả. Chúng ta trong đời này được thân người, nghe được Phật pháp là quá may mắn. Sinh vào thời loạn thế mà vẫn có thể hiểu được một chút đạo lý trong kinh giáo. Người khác không làm, người của cả thế giới không làm, chúng ta đã biết được sự lợi hại, biết được sự được và mất thì chúng ta phải chăm chỉ nỗ lực mà làm. Nếu quả nhiên có thể y giáo phụng hành, tôi đem Cảm Ứng Thiên xếp thành một môn trong 7 môn công khóa để dạy học. Chúng ta học Phật thì 7 loại sách này không thể không đọc. Trong 7 loại sách này thì bốn loại là kinh Phật: Kinh A Nan Vấn Sự Phật Kiết Hung, Di Đà Kinh Yếu Giải, Phổ Hiền Bồ Tát Hạnh Nguyện Phẩm, Kinh Đại Thừa Vô Lượng Thọ. Liễu Phàm Tứ Huấn, Cảm Ứng Thiên Vựng Biên và Tứ Thư của nhà Nho. Tôi hy vọng các đồng học của chúng ta phải đọc thuộc 7 loại sách này. Đời này của chúng ta nhất định không đọa tam ác đạo, không những là đọc thuộc mà còn phải thâm giải, giải mà cạn cũng không được, phải giải cho thật sâu, chăm chỉ y giáo phụng hành. Nếu phân lượng quá nhiều thì thời gian và cả năng lực của chúng ta đều không đủ. Đây là [phân lượng] ít đến nỗi không thể ít hơn được nữa. Bảy môn công khóa này, nếu vẫn không có năng lực để thọ trì thì bạn thọ trì hai loại cũng được. Kinh thì chọn một loại trong A Di Đà Yếu Giải, Vô Lượng Thọ, Hạnh Nguyện Phẩm, sau đó lại thêm Cảm Ứng Thiên, không thể thiếu Cảm Ứng Thiên được. Từ trên quan điểm của nhà Phật mà nói thì Cảm Ứng Thiên là giới luật, là nền tảng, là căn bản để tu thân tu tâm, chúng ta phải hết sức xem trọng.

Năm xưa tôi ở Thư viện Hoa Tạng Đài Bắc, tôi đã yêu cầu các đồng học dùng Cảm Ứng Thiên vào thời khoá tối. Sau thời khóa tối thì đọc qua Cảm Ứng Thiên một lần, để đối chiếu với tâm hạnh trong một ngày của chính mình, có lỗi thì sửa, không lỗi thì cảnh giác. Phật đã dạy chúng ta, đại Thánh đại Hiền thế xuất thế gian dạy chúng ta “chuyển ác thành thiện” thì quyển sách này là tiêu chuẩn của thiện ác. Nó không phải là Phật giáo, nó là Đạo giáo. Giáo học của nhà Phật là nền giáo dục xã hội đa nguyên văn hóa, không phân tôn giáo, không phân tộc loại. Chỉ cần phù hợp với pháp ấn mà nhà Phật đã nói, phù hợp với nguyên lý nguyên tắc mà nhà Phật đã giảng thì Phật thừa nhận đây là kinh điển của chư Phật Như Lai. Nguyên tắc của Phật là gì? “Chớ làm các điều ác, vâng làm các điều lành, giữ tâm ý trong sạch, đây lời chư Phật dạy”, không phải là một vị Phật dạy, mà tất cả chư Phật mười phương ba đời dạy. Cương lĩnh khi giáo hóa hết thảy chúng sanh là ba câu nói này: “Chớ làm các điều ác, vâng làm các điều lành, giữ tâm ý trong sạch”. Vậy nên chúng ta hãy xem trong Cảm Ứng Thiên, mỗi câu mỗi chữ có phù hợp với tiêu chuẩn này hay không? Hoàn toàn phù hợp, phù hợp một cách viên mãn. Đây là việc mà nhà Phật đã ấn chứng, đây chính là kinh Phật. Chúng ta phải đem nó xem thành pháp mà hết thảy chư Phật Như Lai đã thuyết, là ngang hàng với nhau không thể dùng tâm phân biệt. Thánh Hiền thế xuất thế gian đều bắt đầu học từ chỗ này. Các đồng học tại gia học Phật thì bắt đầu tu từ gia đình của các vị.

Phần “gia đình chi ác” văn tự không nhiều. Từ câu “Tham lam không biết chán, thề thốt để người khác tin là thật” cho đến câu “Tổn hại con cái, phá thai. Làm nhiều chuyện ám muội”. Tổng cộng hơn 20 câu, chưa đến 30 câu. Nếu đoạn này làm không được thì bạn không phải là đệ tử Phật. Nói lời thành thật, niệm Phật dù tốt mấy đi nữa, niệm dù nhiều đi nữa, cũng không thể vãng sanh. Đây là sự thật. Vì sao không thể vãng sanh? Trong kinh nói rất rõ ràng: thế giới Tây Phương Cực Lạc là nơi những người nào ở vậy? “Chư thượng thiện nhân câu hội nhất xứ”. Tâm hạnh của bạn đều bất thiện. Miệng niệm Di Đà mà tâm bất thiện, đau mồm rát họng cũng uổng công. Cho nên [đối với] đoạn văn này, đặc biệt là phần chú giải, chúng ta phải chăm chỉ cầu giải, chăm chỉ phụng hành. Đoạn văn này có 22 câu, quan trọng hơn bất cứ thứ gì. Chân thật phát nguyện cầu sanh Tịnh Độ thì bạn bắt đầu tu từ đâu vậy? Chính là từ 22 câu này mà bắt đầu. Trước tiên là trị gia của bạn cho tốt, sau đó mới có thể học Phật. Bộ Cảm Ứng Thiên này, thật tình mà nói chính là điều đầu tiên trong Tịnh Nghiệp Tam Phước. Trong đây nói rõ về hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu thập thiện nghiệp. Cảm Ứng Thiên chính là chú giải của 4 câu kinh này, chúng ta phải đặc biệt xem trọng. Nếu không thì cuộc đời này tu có tốt mấy đi nữa cùng lắm chỉ có thể được một chút phước báo hữu lậu nhân thiên mà thôi. Những công đức lợi ích thù thắng trong Phật pháp nhất định không thể đạt được.

Hôm nay thời gian đã hết, chúng tôi xin giảng đến đây thôi. A Di Đà Phật!

Tập 117

Các vị đồng học! Xin chào mọi người.

Xin mời xem Cảm Ứng Thiên đoạn thứ 109:

“Khinh mạn tiên linh. Vi nghịch thượng mệnh.” (Khinh rẻ tổ tiên. Vi phạm mệnh lệnh của bề trên).

Trong câu này “tiên linh” là tổ tiên. Trong chú giải nói rất đơn giản mà rõ ràng, ngôn ngữ tuy đơn giản, nhưng ý nghĩa vô cùng sâu rộng. “‘Tiên linh” là hương linh tổ tiên. Phàm tẫn liệm vô lễ, cư tang không theo chế định của lễ nghi, chẳng nhanh chóng an táng, trai giới, cúng quải chẳng có lòng thành, chẳng siêng năng thăm viếng, quét dọn mộ phần, miếu thờ không ngăn nắp, hương đèn khi có khi không, đều là khinh mạn!”. Đây là nêu ra vài ví dụ. “Ôi! Nguồn nước, cội cây, há dám quên bẵng? Nếu kẻ nào phạm sai sót đối với chuyện này, tôi chẳng biết nên gọi hạng người đó là gì nữa?”. Câu sau cùng này vô cùng cảm thán. Những lời này chính là bản chất nòng cốt trong nền văn hóa Trung Hoa, là hạt nhân. Thế nhưng ở những nước Phương Tây thì lại xem rất nhẹ. Họ không có quan niệm này, cũng chính là nói họ không có quan niệm về hiếu đạo. “Hiếu Đễ Trung Tín” trong quan niệm của họ là vô cùng mờ nhạt. Việc này hoàn toàn trái ngược với văn hóa Phương Đông.

Người Trung Quốc hiện đại dường như đã bị người Phương Tây đồng hóa rồi. Người Trung Quốc ngày xưa trong quan niệm của họ nhìn mọi người đều là người tốt, hết thảy mọi việc đều là việc tốt. Thế nhưng trong quan niệm của người ngoại quốc thì ngược lại 180 độ. Người ngoại quốc khởi tâm động niệm thì người khác đều là người xấu, không có việc gì là tốt, nên họ nhất định muốn bạn phải đưa ra rất nhiều chứng cứ chứng minh bạn là người tốt. Việc này thật sự khác với chúng ta. Quan niệm căn bản là việc tế tổ, yêu thương cha mẹ, kính nhớ tổ tiên. Người ngoại quốc đối với việc tế tổ của chúng ta thì hoài nghi không hiểu nổi. Họ thường hỏi “Tổ tiên đã mấy trăm năm, mấy ngàn năm rồi, bạn cũng chưa gặp mặt qua thì bạn tế họ để làm gì? Họ không biết bạn, bạn cũng không biết họ”. Cho nên họ cảm thấy rất ngạc nhiên. Nhưng chúng ta là người uống nước nhớ nguồn, chúng ta có nguồn, có cội. Nguồn cội này là từ tổ tiên xa xưa, cách đây mấy ngàn năm mấy vạn năm. Nguồn gốc của chúng ta là từ đâu mà ra? Chúng ta vô cùng xem trọng đối với việc này. Có nên xem trọng hay không? Phải nên. Vì sao nói là phải nên? Giống như một cây đại thụ, bản thân chúng ta giống như những chiếc lá trên cây, chúng ta phải tìm về gốc. Cái lá này từ đâu mà ra? Cái lá này sinh ra từ chồi lá, sinh từ chồi cây. Chồi cây là từ đâu mà ra? Là từ cành nhánh mà mọc ra. Vậy cành cây là từ đâu ra? Cành cây là từ thân cây mà ra, thân cây thì từ gốc mà ra, gốc thì từ rễ mà ra. Phải tìm về gốc rễ. Sau đó mới biết cả cây đại thụ là một. Người ngoại quốc không hiểu đạo lý này, cũng không hiểu các phương pháp này.

Trong kinh giáo Đại Thừa, Phật đã nói với chúng ta: Hết thảy chúng sanh trong hư không pháp giới cùng với chính mình là một thân. Cả cây đại thụ giống như pháp thân, bản thân chúng ta giống như một cái lá ở trên cây đại thụ này mà thôi. Cái lá này và cả cây đại thụ là một thể, không phải là hai thể. Chúng ta thì gọi là cây đại thụ còn trong nhà Phật thì gọi là “pháp thân”. “Thập phương tam thế Phật cộng đồng nhất pháp thân, nhất tâm nhất trí huệ”. Cho nên Phật mới đi tìm căn nguyên. Trong kinh thường nói: “Triệt pháp để nguyên” (thấu triệt nguồn pháp). Hiểu được chân tướng của vũ trụ nhân sinh, biết được giữa người với người, giữa người với hết thảy chúng sanh là mối quan hệ gì. Việc này các tôn giáo khác đều không nói rõ ràng đến như vậy, không nói minh bạch đến như vậy. Học thuật thế gian cũng không đạt đến. Cổ Thánh tiên Hiền của Trung Quốc cũng nói đến, tuy là nói đến chỗ gốc rễ nhưng không nói được rõ ràng. Đối với thân và cành thì có thể nói tương đối rõ ràng, nhưng đi sâu hơn thì lại rất mơ hồ. Phật pháp nói rất rõ ràng. Thánh Hiền chỉ nói đến chỗ yêu thương con người, còn Phật pháp thì nói đến chỗ hết thảy chúng sanh. Không phải chỉ một thế giới này của chúng ta, mà là tận hư không khắp pháp giới, vô lượng vô biên thế giới, hết thảy chúng sanh và chúng ta là cùng một căn, một bản. Căn là gì? Là “tâm” mà trong Phật pháp thường nói. Còn bản là gì? Bản là “thức” mà Phật pháp đã nói. Kinh Hoa Nghiêm nói hư không pháp giới hết thảy chúng sanh duy tâm sở hiện, duy thức sở biến. Tâm và thức là căn bản.

Trong cổ lễ của Trung Quốc, trong ngũ lễ thì điều đầu tiên là tế lễ, tế tổ tiên, ái kính tổ tiên. Tổ tiên trăm ngàn năm rồi mà bạn đều kính ái như vậy thì cha mẹ ở ngay trước mắt làm gì có đạo lý không hiếu thuận chứ? Hiếu đạo là từ đâu mà xây dựng? Hiếu đạo xây dựng từ trên tế tự. Con người ngày nay không hiếu thuận cha mẹ, bỏ mất chuyện cúng tế thì họ làm sao biết hiếu thuận cha mẹ? Việc tế lễ là cha mẹ làm tấm gương hiếu thuận cho thế hệ sau xem. Ý nghĩa vô cùng trọng đại. Người lớn tuổi thì cha mẹ ông bà đều đã qua đời rồi, bạn nói bạn hiếu thuận nhưng con cháu của bạn không thể nhìn thấy. Chúng là từ việc tế tự của bạn mà nhìn thấy được. Tắm gội, chay tịnh, tế tự tiên linh. Hiệu quả của nó thì Phu Tử nói rất hay: “Dân đức quy hậu”. Hiệu quả của nó là giúp cho phong tục thuần hậu của xã hội tăng trưởng, xã hội này mới có thể an hòa lợi lạc, nhân dân mới có được đời sống hạnh phúc mỹ mãn. Đây là hiệu quả ở ngay trước mắt, còn lợi ích sâu xa là vô tận. Chúng ta từ trong toàn bộ Phật Pháp mà nhìn, khi hiếu đạo đạt đến cứu cánh viên mãn thì người này thành Phật. Nhà Phật dạy học bắt đầu từ hiếu kính. Bạn xem tịnh nghiệp tam phước, câu đầu tiên là “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng”, là từ đây mà bắt đầu. Đến sau cùng viên mãn vẫn là hai câu này. Tu hành chứng đến địa vị Đẳng Giác Bồ Tát, nếu hiếu kính vẫn còn thiếu một phần thì vẫn chưa thể đạt đến viên mãn. Vì sao vậy? Vì bạn vẫn còn có một phẩm sanh tướng vô minh chưa phá, vẫn là có lỗi đối với cha mẹ, có lỗi với lão sư. Cần phải phá xong một phẩm sanh tướng vô minh sau cùng mới chứng được Phật quả viên mãn. Hiếu thân viên mãn rồi, kính lão sư cũng viên mãn rồi. Giáo dục của nhà Phật không chỉ là Phật Thích ca, mà hết thảy mười phương ba đời chư Phật Như Lai dạy học cũng là như vậy mà thôi. Chúng ta phải rõ ràng, phải minh bạch. Học Phật là học cái gì? Là học hiếu dưỡng phụ mẫu, học phụng sự sư trưởng. Sự tu dưỡng của bạn nâng cao đến hạnh Phổ Hiền. Cha mẹ được nói trong hạnh Phổ Hiền thì hết thảy người nam là cha ta, hết thảy người nữ là mẹ ta. Đem cái tâm và hành vi hiếu dưỡng phụ mẫu này để đối với hết thảy chúng sanh trong hư không pháp giới, đây là hạnh Phổ Hiền. Nếu không phải vì hết thảy chúng sanh trong hư không pháp giới mà vì thế giới này của chúng ta, quả địa cầu này, thế giới Ta bà này của chúng ta thì đó chỉ là hạnh Bồ tát, không phải hạnh Phổ Hiền Bồ tát. Hạnh của Phổ Hiền Bồ tát là tận hư không khắp pháp giới. Cái tâm hiếu mở rộng ra đến tận hư không khắp pháp giới. Hết thảy chúng sanh đều là thiện tri thức của ta, thiện tri thức chính là lão sư. Trong Kinh Hoa Nghiêm chúng ta nhìn thấy Thiện Tài Đồng Tử, chỉ riêng bản thân mình là phàm phu, là học trò, còn lại tất cả đều là thiện hữu. Đây là cái tâm kính thầy, mở rộng ra đến hết thảy chúng sanh trong hư không pháp giới, đây gọi là hạnh Phổ Hiền. Hạnh Phổ Hiền không dễ tu. Nếu bạn vẫn còn phân biệt với hết thảy chúng sanh, còn có chấp trước thì không phải là hạnh Phổ Hiền. Vậy thì tu hành thì bắt đầu từ đâu?

Ở chỗ này Thái Thượng Lão Quân có nói: Đối với người lớn tuổi, đối với cha mẹ tôn trưởng, nhất định không có ý niệm khinh mạn. Khinh là gì? Là khinh thường, không để ở trong tâm. Lời thông thường hay nói là không xem ra gì. “Mạn” là ngạo mạn, vô lễ. Người ngày nay thì khó rồi, nói người hiện nay “vô lễ” thì nói hơi quá. Vô lễ là gì? Là hiểu lễ nhưng không làm nên gọi là vô lễ. Hiện tại thế nào là lễ họ còn không hiểu. Cho nên hai chữ “vô lễ” này thì không thể bàn đến được nữa rồi. Xã hội ngày nay thật là bi ai. Tôi cũng thường nói các tôn giáo nước ngoài vì sao lại nói đến ngày tàn của thế giới? Ý niệm về ngày tàn của thế giới là từ đâu mà có? Tôi nghĩ đại khái là con người thế gian hiện tại cái gì cũng không hiểu. “Đạo Đức – Nhân – Nghĩa Lễ” đều không hiểu. Vậy thì biết phải làm sao? Chỉ còn cách hủy diệt thế giới này đi và làm lại thế giới mới. Tôi nghĩ tư tưởng về ngày tận thế là từ đây mà ra.

Vì sao tạo thành cái hiện tượng này vậy? Người xưa thường nói là “thất giáo”. Giáo là giáo dục, đã đánh mất đi sự giáo dục rồi. Kinh Vô Lượng Thọ nói: “Tiên nhân bất thiện, bất thức đạo đức, vô hữu ngữ giả”. Là do không có người dạy bạn, người của cả thế giới đều không biết cách dạy dỗ đời sau. Việc này chúng ta có thể lý giải được. Vì sao vậy? Vì không biết dạy chính mình thì họ làm sao biết dạy người khác, họ làm sao biết dạy đời sau. Sách của cổ Thánh tiên Hiền để ở trước mặt không xem, có đọc cũng không hiểu. Vấn đề này nghiêm trọng rồi. Chúng ta trong đời này nếu chân thật có thể thọ trì những sách như vậy, một hoặc hai quyển thì đủ rồi. Đặc biệt là thời đại này, nếu [sách] có một chút độ sâu sắc thì người thông thường không thể tiếp nhận, căn bản họ không hiểu. Phật giúp đỡ hết thảy chúng sanh vô cùng chú trọng ở căn cơ. Người hiện nay căn cơ như thế nào? Ứng cơ thuyết pháp mới có thể có được hiệu quả.

Sự truyền thừa đạo của Thánh Hiền truyền đến ngày nay vì sao lại biến thành như vậy? Chúng ta hãy bình tâm mà quan sát. Trong đây khó tránh khỏi một việc là sự truyền thừa của các cổ Đức đã lơ là đi hiện thực, đàm huyền thuyết diệu không thiết thực với thực tế, phong khí này đến hiện nay vẫn còn. Chúng ta nhìn thấy rất nhiều sách được xuất bản, đây không phải là sách cũ mà là sách mới. Lại xem đến rất nhiều các loại tạp chí, là tạp chí trong nhà Phật, đều là đang nghiên cứu một số lý luận, đàm luận một số học thuật của tâm tánh. Đâu có tác dụng gì! Không sát với thực tế. Như câu nói “gãi không đúng chỗ ngứa”, quả thật không sai. Không thể cứu vãn được sai lầm của xã hội đại chúng. Việc này trong nhà Phật nói là khế lý mà không khế cơ. Trên lý nói thì không sai, nhưng không khế hợp với căn cơ của chúng sanh. Cho nên chúng tôi nghĩ đến Ấn Quang Đại sư vì sao đặc biệt đề xướng Liễu Phàm Tứ Huấn, Cảm Ứng Thiên, An Sĩ Toàn Thư. An Sĩ Toàn Thư do cư sĩ Chu An Sĩ biên soạn ra. Trong bộ sách này thực tế là có 4 chương. Thiên thứ nhất là “Văn Xương Đế Quân Âm Trắc Văn”. Tính chất thì hoàn toàn tương đồng với Cảm Ứng Thiên, là thiện nhân thiện quả ác nhân ác báo, là tiêu chuẩn của thiện ác. Đây là sự lợi hại đối với bản thân chúng ta, không thể không biết. Thiên thứ hai là “Vạn Thiện Tiên Tư”, khuyên người giới sát. Thiên thứ ba là “Dục Hải Hồi Cuồng”, khuyên người đoạn dâm. Sát và dâm là hai đại ác nghiêm trọng nhất trong tất cả cái ác. Nếu đoạn được hai cái ác này rồi những cái ác khác đều rất dễ đoạn. Đó chỉ là cành lá, còn đây là gốc. Thiên thứ tư là Tịnh Độ, khuyên người niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ, đó là “Tây Quy Trực Chỉ”. Ấn Tổ đề xướng những quyển sách này mà không đề xướng các kinh luận, chúng ta hiểu được đây là trí huệ chân thật, là giáo huấn chân thật, đích thực có thể cứu vãn kiếp vận hiện nay. Chúng ta nếu hiểu được ý của Đại sư, hiểu được cách làm của Đại sư thì chúng ta sẽ hoan hỷ tiếp nhận, y giáo phụng hành. Trong thời đại trược ác đến cùng cực này chúng ta vẫn còn có thể tự cứu chính mình, chúng ta cũng có thể giúp đỡ hết thảy chúng sanh. Điều này chúng ta phải sâu sắc suy nghĩ, phải ra sức thực hành. Có năng lực thì có thể nghiên cứu thêm một số kinh luận, sách thiện để giúp chúng ta tu học, giúp chúng ta hoằng pháp. Nếu không đủ năng lực thì cứ tuân theo chú giải của cổ Đại đức về những quyển sách này thì cũng đủ dùng, cũng rất tốt, khế lý khế cơ.

Xin mời xem Cảm Ứng Thiên đoạn 109:

“Khinh mạn tiên linh. Vi nghịch thượng mệnh.” (Khinh rẻ tổ tiên, vi phạm mệnh lệnh của bề trên).

Lần trước đã nói với các vị về việc khinh mạn tổ tiên. Con người hiện nay bởi vì không có ai dạy, cũng không có ai giảng nói nên đã lơ là đi sự việc này. Theo văn hóa ngày xưa của Trung Quốc thì đây là đại bất hiếu. Vấn đề này vô cùng nghiêm trọng, người biết được thực tại là quá ít. Tổ tiên rốt cuộc là có hay không? Người học Phật, người tu đạo, nhà Phật và nhà Đạo thì tin tưởng sự việc này chân thật có. Một số nhà tôn giáo của Ấn Độ cũng đều tu định. Ở trong định cũng có thể thông được với lục đạo, qua lại được với lục đạo. Chúng ta có thể thấy một số sự việc của Chương Thái Viêm trong thời cận đại. Con rể của ông là lão cư sĩ Chu Kính Trụ rất thân với chúng tôi. Khi tôi mới bắt đầu học Phật, ông đã giúp đỡ tôi rất lớn. Vào lúc đó tôi 26 tuổi, ông đại khái đã 70 tuổi rồi, xem tôi như một người bạn nhỏ, vô cùng yêu mến. Ông nói với tôi khi tiên sinh Chương Thái Viêm còn sống đã từng làm phán quan cho Đông Nhạc Đại Đế. Thông thường nói Phán Quan thì giống như thư ký trưởng trong thế gian hiện nay vậy, địa vị rất cao. Dùng lời hiện nay mà nói là thư ký trưởng của Đông Nhạc Đại Đế. Khi ông ở dưới âm gian còn nhìn thấy được người từ thời Tuỳ Đường. Đó là một người đọc sách, người xưa đọc văn chương rất nhiều. Ông nói Hàn Dũ, Liễu Tông Nguyên ông đều gặp qua, hiện nay vẫn còn đang trong quỷ đạo. Trong kinh Phật nói với chúng ta thọ mạng của quỷ dài. Ông Chương Thái Viêm đã chứng thực cho chúng ta. Một ngày ở trong cõi ngạ quỷ bằng một tháng ở trên nhân gian. Thọ mạng của họ thông thường mà nói thì khoảng 1. tuổi. Dựa theo chỗ này mà tính, thời Tùy Đường đến nay chỉ mới 1. năm. Người đã chết thời đó đọa vào đường ngạ quỷ đương nhiên đến nay vẫn còn. Tiên sinh Chương Thái Viêm đã nhìn thấy rồi. Chúng ta nếu muốn nhìn thấy có khó hay không? Không khó. Qua lại với quỷ là một sự việc rất dễ. Bạn chỉ cần tu hành cho tốt, buông bỏ vọng niệm, có được một chút tâm thanh tịnh thì cánh cửa này sẽ mở ra, bạn có thể qua lại với quỷ. Ngày xưa tôi có một lão đồng học, cũng là lão đồng tham, là pháp sư Minh Diễn. Năm xưa ông ở tại Đào Viên Đại Khê, học Mật tông với Khuất Thượng Sư. Đại khái trong thời gian 10 tháng, ông tu hành vô cùng chăm chỉ. Mất khoảng 10 tháng ông liền có thể qua lại với ma quỷ. Đương nhiên nhất định không phải là lời giả dối, ông là một người rất thành thật. Ông nói từ hoàng hôn đến tối, buổi chiều khoảng 5 đến 6 giờ thì ở trên đường đã có ma quỷ xuất hiện. Rất ít. Đó là gì? Đó là buổi sáng của họ. Ông nói đến sau khoảng 10 giờ đêm thì trên đường đều là ma quỷ, quỷ và người đều sống chung. Cho nên việc qua lại với quỷ thì không cần phải có công phu thượng thừa gì cả, chỉ cần có một chút công phu thì có thể nhìn thấy được rồi. Họ thật sự có không phải là không có.

Con cháu bất hiếu thì trong lòng tổ tiên vô cùng khó chịu, vô cùng đau buồn. Nếu là đại nghịch bất đạo, tôi nghĩ tổ tiên nhất định sẽ có những biện pháp trừng phạt đối với những con cháu đời sau này. Cho nên người xưa xếp việc tế tự tổ tiên ở hàng đầu ở điều đầu tiên. Các vị đọc Nghi Lễ, đọc Lễ Ký, chương đầu tiên chính là tế lễ. Tế lễ còn được gọi là “cát lễ”, cát của cát tường. Đây là hiếu đạo, là căn bản của nhân luân. Nếu con người quên đi tổ tiên, dùng tâm khinh mạn thì xã hội này liền có vấn đề, hơn nữa sẽ có vấn đề nghiêm trọng. Ngày nay mọi người chỉ biết xã hội động loạn, tai nạn ngày càng tăng, nhưng không biết nó từ đâu ra. Con cái vì sao lại không nghe lời cha mẹ, học trò vì sao lại không nghe lời thầy? Căn nguyên chính là đã “khinh rẻ tổ tiên”.

Câu thứ hai là “Vi phạm mệnh lệnh của bề trên”. Dùng lời hiện nay chính là không phục tùng lãnh đạo. Ở trong xã hội, người được lãnh đạo không phục tùng lãnh đạo, con cái không phục tùng cha mẹ, học trò không phục tùng sư trưởng, công nhân không phục tùng ông chủ. Xã hội này giống xã hội gì? Người xưa nói là “loạn thần tặc tử”. Loạn thần tặc tử từ đâu mà ra? Cũng là từ chỗ này mà ra. Vì sao người dưới không thể phục tùng người trên? Ngạn ngữ xưa đã nói “Thượng bất chính, hạ tắc loạn”. Ở địa vị cao thì có đạo của địa vị cao. Bạn có thể rõ được cái đạo đó, hành được cái đức đó thì làm gì có đạo lý người bên dưới không phục tùng. Đây cũng chính là câu nói “Lấy đức phục người”. Thế nhưng hiện nay đạo đã không còn ai nói, đức cũng không có ai hành nữa rồi, thiên hạ đại loạn. Chúng ta phải biết ngày nay nguồn gốc động loạn của xã hội là ở đâu? Thật tình mà nói là cha không ra cha, con không ra con, nhà không ra nhà, nước không ra nước. Ngày nay chính là một thời đại như vậy. Trên có thể hành đạo thì dưới nhất định có thể dùng lễ để kính. Thế nhưng ngày nay “minh đạo hành nghĩa” (hiểu rõ đạo, hành được nghĩa) cũng không phải là một việc dễ. Người chân thật thông đạt phải có tâm vô cùng nhẫn nại. Quần chúng trong cả xã hội chưa được nhận qua giáo huấn của Thánh Hiền, người học Phật tuy rằng nhiều, nhưng chỉ biết tụng kinh, chỉ biết cầu phước, đối với đạo lớn trong kinh luận đều không hiểu được. Đối diện với xã hội trước mắt là ngũ dục lục trần, danh văn lợi dưỡng đang dụ hoặc. Sức mạnh của sự dụ hoặc này nhiều hơn gấp trăm ngàn lần so với ngày xưa. Những người nào thì không thể bị dụ hoặc? Rất ít. Ngày nay mọi người đều nhìn thấy một tấm gương tốt nhất. Cư sĩ Hứa Triết không bị dụ hoặc. Thế nhưng xã hội ngày nay người như vậy quá ít rồi. Ngày xưa thì người như vậy chiếm tỷ lệ rất lớn, trong 10 người thì cũng có đến 1 2 người. Cho nên thiên hạ thái bình, quốc gia đại trị. Trong kinh luận Phật thường khuyên bảo tứ chúng đồng học phát Bồ đề tâm. Thế nào gọi là Bồ đề tâm? Không bị ngũ dục lục trần mê hoặc, không bị danh văn lợi dưỡng mê hoặc. Tâm này chính là Bồ đề tâm. Phát Bồ đề tâm nhất hướng chuyên niệm thì chúng ta mới có thể vĩnh thoát luân hồi.

Thế gian này không thể ở rồi. Rất nhiều đồng học thân cận với tôi đều biết, tôi rất muốn được sống ẩn cư, rất muốn được sớm ngày vãng sanh Tịnh Độ. Tôi không muốn lưu lại thế gian này thêm một ngày nào nữa, nhưng vì sao vẫn chưa đi? Vẫn nhìn thấy một số người thực sự có tâm muốn cầu học, chúng tôi không thể không giúp đỡ họ. Cho nên sống ở thế gian này thêm một ngày thì không thể không chăm chỉ một ngày. Pháp sư Khai Tâm ở Đài Nam và Hàn Quán Trưởng hy vọng tôi giảng viên mãn Kinh Hoa Nghiêm. Pháp sư Khai Tâm đã nói với tôi mười mấy lần rồi, tôi rất cảm động. Tôi hy vọng ở nơi này những Pháp sư trẻ tuổi sẽ nỗ lực học tập. Học kỹ thuật giảng kinh không khó, nhưng quan trọng nhất vẫn là đức hạnh. Không có đức hạnh thì bản thân mình không thể thành tựu. Trước tiên chúng ta phải có năng lực phân biệt lợi hại, phân biệt thiện ác, phân biệt tà chánh, phân biệt đúng sai. Bạn phải có năng lực này thì bạn mới có thể tự độ, bạn mới có thể giúp đỡ người khác. Thực tại chúng ta không có năng lực này. Các vị nếu có thể tận lực thọ trì Kinh A Di Đà, Cảm Ứng Thiên, hai quyển sách này thì đủ rồi. Nhà Phật gọi là trì giới niệm Phật, vậy thì đủ rồi. Không phải là mỗi ngày đem hai quyển sách này ra đọc vài lần, việc đó không có tác dụng gì. Phải là “minh kỳ nghĩa” (phải hiểu nghĩa của nó), những cảnh giới, phương pháp và đạo lý nói ở trong đây cần phải hiểu. Phải “hành kì đạo”, tức là đem giáo huấn của Phật đà và hơn 1.700 chữ của Cảm Ứng Thiên, mỗi câu mỗi chữ đều áp dụng vào trong đời sống của chúng ta. Ta phải làm cho bằng được. Chúng ta dùng tâm chân thành đối với người cho dù người dùng hư ngụy đối với chính mình. Những gì mà chúng ta làm thực sự là vì lợi ích chúng sanh. Chúng sanh hoài nghi đối với chúng ta, không có lòng tin đối với chúng ta thì chúng ta vẫn phải chăm chỉ làm, tuyệt đối không vì ngoại cảnh mà lay động, đây gọi là Thiền định. Hết thảy cảnh giới đều rõ ràng minh bạch, sáng tỏ phân minh, đây là trí huệ. Định và Huệ cùng học. Đời này không độ được chúng sanh thì cũng trồng xuống hạt giống kim cang vào A lại da thức cho chúng sanh. Cuộc đời này, duyên của họ chưa chín muồi vì nghiệp chướng tập khí của họ quá nặng. Trong số đồng học của chúng ta, tôi nhìn thấy rất rõ. Họ nghe tôi giảng kinh cũng nghe rất nhiều, có một số người thông minh, tôi đang giảng đây mà sắp tới sẽ nói những gì họ đều biết được, nhưng không thể sửa đổi được tập khí và thói xấu. Đây là nguyên nhân gì? Tập khí quá nặng. Gọi là “Thói quen hình thành từ nhỏ, quen rồi biến thành tự nhiên”. Hai câu này là người xưa đã nói. Chúng ta học tập tốt nhất là từ khi còn thiếu niên, nhưng thời niên thiếu chúng ta đã để luống uổng, không có duyên phận tiếp xúc với chánh pháp, đến khi trung niên mới được gặp. Tôi 26 tuổi gặp được Phật pháp, tôi đã vô cùng cảm khái vì gặp được quá trễ. Nếu có thể nghe Phật pháp sớm hơn 10 năm thì thành tựu của tôi ngày hôm nay không chỉ là như vậy. Hiện nay chúng ta đều đã đến tuổi trung niên rồi, chỉ còn cách là “mất bò mới lo làm chuồng”. Chính mình phải biết trân quý những khoảng thời gian ít ỏi còn lại này. Chúng ta còn lại bao nhiêu ngày tháng nữa chứ? Phải tận dụng cho thật tốt để thành tựu đạo nghiệp cho chính mình, tránh đọa vào tam đồ. Có thể phụng hành Cảm Ứng Thiên thì bạn nhất định sẽ không đọa vào ba đường ác.

Trong quyển sách này các vị cũng có thể quan sát thấy được rất rõ, thế pháp và Phật pháp đều được xây dựng trên nền tảng “hiếu thân tôn sư”. Hơn nữa, hiếu thân thực tế là không quên ân đức của tổ tiên thì làm sao dám khinh mạn đối với tổ tiên? Không quên lời giáo huấn của thầy là báo ân thầy. Nếu đối với việc tu học mà bạn có được một chút công phu đắc lực thì nhìn từ đâu vậy? Là nhìn từ điểm này. Nếu tâm của bạn, hành vi của bạn có đầy đủ tám chữ này: “khinh rẻ tổ tiên, vi phạm mệnh lệnh” thì bất luận là bạn dụng công học tập như thế nào cũng đều là vô ích, là giả không phải là thật. Thế pháp hay Phật pháp mà học vấn chân thật có được một chút tâm đắc thì đều biểu hiện ở trên “hiếu thân tôn sư”. Các vị hãy tỉ mỉ mà suy nghĩ những lời này của tôi. Đây là đạo lý tất nhiên. Không biết hiếu thân, không biết tôn sư, đó là người vô học. Học hành đọc sách cũng vô ích, cầu học cũng là việc vô ích. Bạn hỏi vì sao vậy? Đọc sách ý nghĩa là ở đâu? Rõ lý. Nếu rốt cuộc đã hiểu rõ rồi thì làm gì có đạo lý không thực tiễn, không áp dụng, không thể thực hành. Vậy thì vô ích rồi. Cho nên thế xuất thế gian pháp nếu lý đã thật sự minh bạch rồi thì nhất định sẽ thực hành thôi. Xem học vấn của họ đạt đến mức độ nào. Mức độ thấp nhất là “minh lễ”. Giáo huấn của cổ Thánh tiên Hiền họ đều có thể làm được, nhưng họ trước tướng. Lễ là trước tướng, coi trọng lễ nghĩa qua lại. Cao hơn một chút nữa là “hành nghĩa”. Hành nghĩa là nghĩa vụ, ta là vì chúng sanh phục vụ, chỉ tận hết nghĩa vụ chứ không hưởng thụ quyền lợi thì là “hành nghĩa”. Không có yêu cầu là tôi đối với người khác tốt thì người khác cũng phải đối với tôi tốt, đây là “hành nghĩa”, cao hơn một bậc so với lễ. Cao hơn nữa là “hành nhân”. Nhân là chân thật có lòng yêu thương, chân thật có lòng cung kính. Lại cao hơn nữa là “hành đức”. Cao nhất là “hành đạo”. Trong Phật Pháp Đại Thừa thì người có thể hành đạo là Pháp Thân Đại sĩ. Pháp Thân Đại sĩ hành đạo, tứ thánh pháp giới hành đức. Thanh Văn, Duyên giác, Bồ tát, Phật ở trong mười pháp giới là “hành đức”, không thể nói đến “hành đạo”. Thiên Nhân thì “hành nhân”. Trong kinh Phật nói với chúng ta, tâm của người trời là “từ bi hỷ xả”. Từ bi là “nhân”, họ “hành nhân”. Ở tại nhân gian chúng ta nếu có thể hành được “nghĩa” hành được “lễ” thì thiên hạ thái bình, xã hội an định, nhân dân mới có thể trải qua đời sống hạnh phúc mỹ mãn. Chúng ta không thể không biết. Chư Phật, Bồ tát, đại Thánh đại Hiền thị hiện ở tại thế gian, bên trong là hành đại đạo, biểu hiện ra bên ngoài thì thị hiện “Nhân Nghĩa Lễ”. Bạn xem sự thị hiện của chư Phật Bồ tát, của Thánh nhân thế xuất thế gian có phải là đã biểu diễn cho chúng ta thấy như vậy hay không, có phải là dạy bảo chúng ta như vậy hay không thì chúng ta sẽ rõ ràng, sẽ thông đạt thấu suốt.

Được rồi hôm nay thời gian đã hết, chúng tôi chỉ giảng đến đây thôi. A Di Đà Phật!