Kinh Sáu Sáu — Tổng Hợp

28. Kinh Sáu Sáu Lần 4 — Tuần 14 — 25/11/Nhâm Thìn (06/01/2013)

Kính lạy Đức Thầy Thích Ca Mâu Ni Phật. Mô Phật, thì hôm nay cũng có duyên lành về Phật pháp, mà cũng là ngày 25/11, ngày chủ nhật, cũng theo chương trình của tịnh xá Ngọc Vân, chúng ta học về giáo pháp.

Trước khi đi vào bài giảng, tôi cũng cầu chúc cho pháp hội của chúng ta cũng như toàn thể pháp giới chúng sanh đều chóng vãng sanh Cực Lạc và thành Phật đạo.

Hôm nay chúng ta cũng bắt đầu bài kinh Sáu Sáu. Bài này tôi đã giảng gần 30 năm, tức là hôm nay là lần thứ 4. Cái trăn trở của tôi từ xưa tới giờ, cái giáo lý của người trời và cái giáo pháp của Đức Phật.

Trước kia, thời Thái tử Sĩ-đạt-ta đã có 62 tôn giáo ngoại đạo đều là cải sửa, có pháp môn, có đạo Sư, có điều kiện, có lai rai, có chứng đắc, nhưng không có chấm dứt vấn đề đầu thai, tức là chấm dứt vấn đề sanh tử, đó là một điều đau đớn, nhức nhối cho những người đi tìm cầu giải thoát, thì chúng ta thấy vẫn ln quấn thôi.

Tới Thái tử Sĩ-đạt-ta 6 năm tìm đạo, 5 năm khổ hạnh, Ngài cũng trăn trở vấn đề chấm dứt sanh tử. Trước khi xuất gia, Ngài đã xin vua Tịnh Phạn rồi "nếu Bệ hạ thỏa mãn 3 điều, con xin ở lại với Bệ hạ: một là sông mãi không chết, hai là trẻ mãi không già, ba là khỏe mãi không đau". Nhưng vua Tịnh Phạn làm sao làm được cái đó. Và thời bấy giờ, 62 tôn giáo cũng chưa ai làm được, chỉ có thể từ cõi thấp, chẳng hạn như cõi trời dục giới của chúng ta thì tuổi thọ giỏi lắm là 100 tuồi, mà cũng ít đó, "Nhân sanh thất thập cổ lai hy (70 tuổi thời buổi này là hơi khó kiếm rồi)", giỏi lắm là 100 tuổi phải chết; còn cõi trời sắc giới có thể sống hàng ngàn, hàng triệu, hàng tỷ tuổi tùy theo sơ -nhị hay tam thiền; tới cõi trời vô sắc sống hàng tỷ tỷ tỷ năm. Nhưng so với thời gian bao la của vũ trụ thì nó cũng chẳng là bao. Bởi chúng ta biết rằng, ở cõi người của chúng ta 100 năm thì bằng cõi trời sắc giới chỉ có 1-2 ngày thôi. Thì cái tuổi thọ của cõi vô sắc, tuy là hàng tỷ tỷ tỷ năm, nhưng so với vô lượng vô biên thì chỉ là hạt cát trong sa mạc.

Mà Đức Phật, cũng như chúng ta muốn tìm cái Bất tử trong cái sanh tử này. Nhưng trước kia 62 tôn giáo không tìm được, mà lại tìm được cái đồ nhái, tức là đồ dỏm, giống như vậy, mà không thấy cái chỗ hớ, cái lỗ hỏng, cái sai lầm đó, chỉ có Thái tử Sĩ-đạt-ta mới tìm thấy, nhưng Ngài cũng không tìm ra cái thật, Ngài chỉ cái chỗ sai lầm của cõi cao nhất là cõi vô sở hữu xứ và phi tưởng phi phi tưởng xứ cho là tương tợ, tương đương với A-la-hán và tương tợ, tương đương với Như Lai, nhưng thật sự cách xa một trời một vực. Tới chừng Thái tử chỉ cái sai lầm đó, thì Ngài Alala và Uất Đầu Lam Phất hỏi Ngài cái sự thật của A-la-hán và Như Lai thì Ngài cũng chưa đắc. Cuối cùng Ngài tự đi tìm lấy. Sau 49 ngày dưới cội Bồ đề Ngài thấy được cái Bất tử. Thì Đạo Phật mớicó từ đây. Nhưng Đức Phật nói "Lạ lùng thay trong cái sanh tử đã chứa cái Bất tử nằm ở trong đó, trong cái vô thường đã tùy thuận cái chân thường nằm trong đó. Nhưng chúng sanh vì cái vô minh, vì cái mê mờ, cái mờ mờ từ vô lượng kiếp, đã có cái tập khí, cái thói quen là cải sửa không thể bỏ được, cho nên Ngài thấy rằng cầu giáo hóa cách mấy, chúng sanh cũng trở lại cái thế cải sửa thôi, cái thế thần thông của tư tưởng thôi".

Chính tôi thấy phật tử bây giờ cũng vậy đó. Đã học giáo pháp, nhưng mà rồi cũng về cái thế tư tưởng, cái thế thần thông thôi, thích hào quang, thích thần thông, thích các điều lạ chớ không đám nhận sự thật như là sự thật. Mình có những lỗi lầm, thì mình phải cải sửa, thì cái đó là cái đúng, nhưng sai với Đạo Phật. Nếu người ta chỉ mình, mình nhận được, mình bảo thủ, còn không bảo thủ thì cải sửa, mà chỉ nhận nó như là nó. Chúng ta thấy, chúng ta không dăm làm cải đó, vì cải thói quen của chúng ta.

Thành ra cái khổ của Đạo Phật là tập. Tập là gì? là cái thói quen. Thói quen này nó có từ thâm căn cố đế từ vô lượng kiếp rồi, không thể cải sửa được. Chúng ta thấy, hồi xưa chế độ quân chủ, chế độ nào cũng có cái tốt, cái xấu hết, nhưng muốn tìm một chế độ hoàn toàn tốt thì hầu như là không có, cứ cải sửa từ quân chủ lên chế độ dân chủ, rồi qua chế độ đủ hết, rồi qua chế độ chủ nghĩa xã hội, rồi qua chế độ cộng sản, rồi tới vô sản. Thì vô sản là đúng đấy, nhưng vô sản lại bắt chước theo Đạo Phật, nó đồ nhái, giống giống nhưng không phải. Chỉ có Đức Phật mới đi tới vô sản thôi. Mà vô sản thì giới luật cho nghiêm túc cho nhiều, chúng ta thấy tỳ kheo phải 250 giới, người nữ phải 348 giới, và sống phải biệt lập nhau, không có sống chung được, không có đồng chí, đồng rận mà ở chung nhau được. Chúng ta thấy như vậy đó mà thời Đức Phật vẫn còn rơi rớt, tới chừng sau này cái giới luật bị bỏ bớt, khó mà giữ lắm. Sau này ông Các-Mác, ông An-Gen cũng nghiên cứu Đạo Phật, ổng cũng lập ra cái hội cũng giống như Đức Phật, tức tuổi đảng thì ở đây kêu là tuổi đạo, tức là không nhà cửa, không vợ con, sống chung với nhau thôi. Nhưng không được. Nếu chúng ta coi quyển Tề thiên đại thánh, chúng ta thấy cái lúc cuối cùng thì có Lục nhĩ nhĩ hầu, khi nào rãnh, tôi sẽ kể câu chuyện đó, nó giống hệt như Tề thiên thôi.

Theo Đạo Phật chỉ có 1 căn thôi "nhĩ căn viên thông", một căn có thể dùng cho 6 cách, cái lỗ tai có thể nghe, có thể thấy, có thể ngửi, có thể nếm, có thể nói,... Nhưng mà cái đó ngoại đạo làm sao biết được, nó nghĩ là phải có 6 cái lỗ tai, một lỗ tai nghe, một lỗ tai thấy, một lỗ tai ngửi,... do đó nó giống hệt như Tề thiên thôi.

Thì ở đây cũng vậy, sau khi Đạo Phật mất rồi, thì các nhà học giả như Các-Mác, An-gen nghiên cứu mới lập ra cái đảng giống hệt như vậy, nhưng "Sai một đường tơ, đất trời liền phân cách", chúng ta thấy khó ở chỗ đó. Đối với Đạo Phật thì "Nam nữ thọ thọ bất thân", không bao giờ có thể ở chung, sống chung được, thành ra Đức Phật không có thâu người nữ. Mà đàng này có đồng chí nam, đồng chí nữ thì trước sau gì cũng rớt thôi, rớt lộp độp thôi, không có giáo hội.

Vậy thì cái gì là gốc của Đạo Phật? Thì mấy cái bài tôi đưa ra cho quý phật tử đó, đa số rất hay, trả cái dàn bài thì hầu hết trả khá, còn giải thích cái dàn bài chi tiết chỉ có 3-4 thôi, như Thiện Khánh, cô Như Nhật, một số ít. Nhưng mà tóm cái gốc thì không ai nắm được cái gốc hết, nó khó ở chỗ đó. Cái dàn bài, cũng như chúng ta trả bài kinh Sáu Sáu là chúng ta trả cái dàn bài, rồi sau quý vị còn giải thích cho rành nhất là câu thứ 1 là 6 lần 6 là 36 pháp thì phải giải thích 36 pháp, thì nó nằm ở trên con người mình.

Nếu 6 căn duyên khởi với 6 trần thì phát hiện ra nhãn thức, nhãn xúc, nhãn thọ, nhãn ái, tới đây là A-la-hán đấy, thì nó nằm ở trong con người mình. Nhưng mà bài kinh dừng ở chỗ này. Theo Đại thừa thì đây mới là A-la-hán thôi. Chúng ta để ý 6 ái là gì? Là tư tưởng.

Mà tư tưởng muốn phát hiện thì phải có cái gì cung cấp chất liệu cho nó. Thì theo Đại thừa đó chính là ý chí, là mạt-na.

Mà chất liệu nó phải có chỗ chứa, mà chứa ở đâu? Thì cái kho chứa chính là A-lại-da.

Thành ra cái mạt-na và cái A-lại-da là 2 cái thuộc về tâm, rất là khó hiểu. Hôm trước có cái cô nào đó viết rất hay, nhưng mà tôi không biết tác giả là ai, tới nay tôi cũng chưa giảng, trong bài kinh Sáu Sáu này sẽ trả lời hết. Cái này tôi giảng rồi, nhưng mà tôi giảng đại cương, sau này chúng ta đi vào chi tiết của cái bài giảng hôm nay, thì chúng ta sẽ đi từ từ. Quý vị thấy không phải là tôi đặt ra, nhưng của Đức Phật, chúng ta phải bì bõm lội trong nhiều bài, chúng ta gôm nhóm lại.

Quý vị coi Thập nhị nhân duyên thì cũng vậy Vô minh - hành - thức - danh sắc - lục nhập, từ lục nhập đó tức là 6 căn xúc đối với 6 trần - lục nhập thì có xúc, thì giống hệt bài kinh Sáu Sáu, 6 xúc - rồi xúc thì có thọ, 6 thọ - có thọ rồi có ái - ái rồi trong Thập nhị nhân duyên còn có thủ nữa - có thủ thì còn phải có hữu nữa. Thủ chính là mạt-na và hữu chính là A-lại-da vậy. Cái này của Đức Phật chớ không phải của tôi, nhưng mà Đại thừa mới dựa chỗ này mới giảng ra rộng. Còn nếu chúng ta dừng ở chỗ ái thì đó là do Tam giới mà có: ái dục, ái sắc, ái vô sắc. Ái dục là 5 giới trở xuống, Ái sắc là 8 giới, Ái vô sắc là 10 giới, thì hết.

Nhưng mà còn mạt-na và A-lại-da, diệt thì diệt được, thấy rõ được mạt-na còn A-lại-da làm sao thấy được. Rồi chúng ta sẽ thấy A-lại-da thuộc về sát-na, kêu là pháp chấp, mà mạt-na thuộc về chu kỳ, kêu là ngã chấp. Sau này chúng ta đi sâu vào đó để chúng ta còn trả lời 10 câu hỏi trong này nữa, một cách cho rõ ràng. Vậy thì hôm nay chúng ta đi vào bài kinh Sáu Sáu, để rồi bữa nay hoặc kỳ tới nữa chúng ta trả 3 câu hỏi của 3 bài, một thực tại về tư tưởng và Bát nhã nhưng mà có 3 phương diện, 3 câu chuyện: câu chuyện của Huệ Năng và Huyền Giác, câu chuyện của Lương Võ Đế và Bồ-Đề-Đạt-Ma và câu chuyện giữa Phú Lầu Na và Xá Lợi Phất. 3 câu chuyện đó quý vị trả bài rất hay, nhưng mà trả cái dàn bài, còn giải thích chi tiết thì có ông Thiện Khánh và cô như Nhật thôi. Bữa nay chúng ta trả lại kỳ này hoặc kỳ tới nữa cho tạm chấm dứt. Còn cái cốt lõi thì chưa có ai nắm cái cốt lõi.

Cái cốt lõi mới là cái chánh. Nếu chúng ta tu theo chi ly thì 100.000 kiếp chúng ta chưa thể đắc A-la-hán được, nhưng nếu mà không có chi ly thì sẽ không, cũng như cái chài nó bủa ra rất lớn nhưng mà quý vị cứ nắm cái chóp thôi. Nhưng mà phải đi chi ly mới nắm cái chóp được. Cái chóp đó là A-la-hán và Như Lai, Đạo Phật có bấy nhiều thôi.

Trong tất cả mấy cái bài tôi đưa thì cũng là A-la-hán và Như Lai thôi. Nhưng mà có nhiều cách, nhiều cái pháp môn, nhiều cách thức để đi tới A-la-hán và có nhiều cách thức để đi tới Như Lai. Thì quý vị phải nắm được cái chóp đó. Rồi bất cứ ở đâu giảng, bất cứ kinh nào quý vị có thể nắm cái đó quý vị đi vào Đạo Phật một cách tương đối dễ dàng, không bị lạc. Và nhất là thời buổi này thì người ta giảng theo ngoại đạo rất nhiều tức là đi về tư tưởng, đi về thần thông, đi về cái vỏ bên ngoài, cái nước sơn mà không đi sâu vào cái chất liệu, cái phẩm của Đạo Phật. Đạo Phật không phải là cái vỏ mà là cái ruột "tốt ruột hơn tốt nước sơn" tốt ruột cứng chắc hơn.

Thành ra ở đây tôi muốn quý vị đi bên ngoài hình thức một chút thôi rồi chúng ta phải đi sâu vào nội dung. Nếu kiếp này không đắc được Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai, A-la-hán thì nhờ đó chúng ta cũng sanh về Cực Lạc. Về Cực Lạc thì chắc chắn vãng sanh về đó đắc Nhập lưu liền ngay trong lúc thấy Phật A Di Đà, thấy thế giới Cực Lạc. Nếu còn Phật Thích Ca thì chúng ta khỏi cần vãng sanh về đó, quý vị chỉ gần Phật Thích Ca một lần thôi là quý vị đắc quả Nhập lưu, còn vị nào có tu tới tam thiền, tứ thiền gặp Phật Thích Ca có thể đắc Bất lai hoặc A-la-hán luôn, còn nếu mới có người, trời dục giới có thể đắc quả Nhập lưu. Thì cái đó chúng ta sẽ giảng sau, lần lần chúng ta đi sâu vào. Tôi tiếc rằng, cái bài tôi giảng thì những người mới sẽ không hiểu gì hết. Có nhiều người than với tôi, mà tôi thấy đúng như vậy đó, phải nghe nhiều lần, mà nghe nhiều lần mà không có sự tha thiết thì cũng khó hiểu, có người đem bài tôi về rồi tôi năn nỉ coi 15-20 lần mới hiểu hiểu thôi, còn nếu có người hướng dẫn thì quý vị sẽ đốt giai đoạn đi thẳng đặng tiếp tục nghe tôi giảng mới có trình độ tương đương với nhau.

Bây giờ tôi bắt đầu giảng sâu. Kỳ đầu, 2 năm đầu tôi giảng không có biết Bát nhã, biết là biết trên lý thuyết, nhưng mà so sánh ngũ ấm ma thì chỉ có kinh Thủ Lăng Nghiêm là độc đáo nhất thôi. Rồi kỳ thứ nhì tôi xen Bát nhã vô, nhưng mà nó không có rốt ráo, cũng đi về tư tưởng nhiều thôi. Tới kỳ thứ ba thì đây mới là tư tưởng và Bát nhã mới là xoắn tít nhau. Kỳ này thì đi trên chi tiết à, thì tôi thỏa mãn, kỳ này có lẽ tôi giảng kỹ hơn, thì tôi cũng già rồi, xong thì tôi ra đi thôi, bổn phận tôi đã làm xong rồi, có một số đã hiểu được thì như vậy tôi cũng thỏa mãn lắm rồi.

Cái tư tưởng và cái Bát nhã là cái khó nhất của Đạo Phật. Nếu quý vị nhằm tư tưởng là Bát nhã thì quý vị lọt ngũ ấm ma. Ngũ ấm ma không đáng sợ, nhưng sợ mình chấp cái đó rồi mình xuống địa ngục, ngạ quỷ rồi không biết đời nào mình mới vói lên được thân người.

Thân người là rất khó đắc. Thành ra trong kinh quý vị nghe Đức Phật kể cái thân người, đất trong vũ trụ thì vô lượng vô biên, còn đất mang được thân người như đất trong cái móng tay. Cũng như câu chuyện "Con rùa đui ở dưới đáy biển, nó trồi lên trên mặt biển, nó gặp cái cây khô mà có cái bọng, mà con rùa mù nó làm sao biết, 100 năm nó mới trồi lên 1 lần, mà nó đút cái đầu vô bọng cây thì 100 lần mới được 1 lần thôi" thì Ngài thí dụ thân người khó như vậy đó.

Thành ra quý vị đọc cái bài kinh này quý vị thấy là mình từ địa ngục vô gián, hữu gián, rồi lên ngạ quỷ, lên súc sanh, rồi mới lên được thân người. Mà ngạ quỷ, súc sanh là cái thân bản năng.

Thì ở đây quý vị mới biết cái nhân quả và cái nghiệp nó khác nhau làm sao. Cái câu đó quý vị thấy các vị Tố ngày xưa mà còn lầm lạc đấy. Ông Đạo Nhất mới được giải quyết cho cái ông trụ trì đó. Đệ tử hỏi "Bậc đại tu hành có lạc nhân quả hay không?" Thì ông trụ trì đó nói "Bất lạc nhân quả". Nói cái đó là sai rồi. Ông nói rồi ông biết sai, nhưng mà cái đúng là sao, ông không biết. Cũng như ngoại đạo, sau khi Thái tử Sĩ-đạt-ta chỉ cái Vô sở hữu xứ, phi tưởng phi phi tưởng không phải A-la-hán, không phải Như Lai, nhưng mà cái đúng là sao, chính Thái tử cũng không biết, nhưng Ngài biết sai. Biết sai mà không biết cái đúng thì cái này nó gậm nhấm hoài không bao giờ mang thân người được, cứ mang thân chồn, mang thân con cáo già. Cô Khánh Hồng khoái cái câu chuyện này. Chúng ta thấy đó là 500 kiếp rồi mà trở lại cáo già hoài bởi vì không trả lời được câu đó. Tới chừng Đạo Nhất tới đó làm trụ trì rồi, ổng giảng pháp rất hay. Sau khi bài giảng xong rồi thì ông Đạo Nhất nói "Sao bài giảng xong rồi, ông ở đây làm cái gì? Ông dường như có thắc mắc gì?" Nói "Phải, tôi trước kia trụ trì tại núi này, nhưng có 1 đệ tử hỏi tôi một câu tôi trả lời mà tôi thấy không ổn, nhưng tìm cái câu cho ổn mà tìm chưa ra, do đó tôi cứ mang thân chồn hoài, mang thân cáo già hoài". Thì nói "Ngài hỏi đi". "đệ tử hỏi tôi bậc đại tu hành (tức là Thánh nhân đấy) có lạc nhân quả hay không? Thì tôi trả lời bất lạc nhân quả. Bây giờ Ngài cho tôi 1 câu để thoát khỏi thân cáo già này." Thì Đạo Nhất trả lời "Bất muội nhân quả". Chữ muội với chữ lạc khác nhau rất xa.

Chữ Lạc là rơi rớt. "Bậc đại tu hành bất lạc nhân quả" tức là bậc đại tu hành không còn rớt vào nhân quả nữa. Không rớt nhân quả đi đâu? Tới Đức Phật còn phải lọt vào nhân quả mà, nhưng mà vĩnh viễn A-la-hán và Phật không có nghiệp, chỉ có nhân quả thôi. Vậy nhân quả với nghiệp khác nhau làm sao? Thì Đạo Nhất trả lời "Bất muội nhân quả" tức là cũng rớt trong đó nhưng không có mê mờ, ở trong nhân quả nhưng mà không mê mờ tức là không dính mắc vào nhân quả, thì có nhân quả cũng như không.

Thành ra bây giờ rất sai lầm ở đó, tôi mới giảng bài kinh Sáu Sáu này rất là rõ.

- Từ địa ngục vô gián, hữu gián, cho tới ngạ quỷ, súc sanh đều nằm trong nhân quả, nhưng mà vẫn muội chớ không bất muội.

- Còn từ người, trời trở lên là đang cải sửa nhân quả thì đó kêu là nghiệp. Loài thú chưa có nghiệp.

Thì chúng ta thấy nghiệp và nhân quả là một vấn đề rất khó hiểu. Nhất là bên Nguyên thủy, bên Tiểu thừa thắc mắc cái này nhiều lần. Quý vị coi quyển kinh Na Tiên Tỳ kheo đó thì ông Na Tiên trả lời rất hay "Nghiệp làm chủ hết cõi này, chúng ta đến thế giới này là do nghiệp, chúng ta hành động theo nghiệp, chúng ta chết vì hết nghiệp, rồi nghiệp sẽ đầu thai vào một xác thân mới. Chỉ có nghiệp thôi, kêu là Nghiệp cảm duyên khởi". Nhưng mà cái hở, cái lổ hỏng của kinh Tiểu thừa là không thấy cái chỗ chứa nghiệp.

Thì vua Mi Lan Đà mới hỏi, Na Tiên trả lời 4 câu rất là khít khao, chúng ta thấy rất hay, nhưng mà có lổ hỏng:

- Xin Đại đức cho một cái thí dụ. ổng nói không có cái gì chứa nghiệp hết á, không có chỗ chứa. Thí dụ như cái hột xoài, ngài thấy ăn trái xoài còn cái hột đem ươm xuống thì hột lên cây, đâu có cái gì, đâu có cái chủng tử gì chứa trong hột xoài đâu, thì hột xoài nó lên cây thôi.

- Cũng như ngài ra ngoài biển ngài thấy sóng, sóng nó lên rồi nó xuống nó chấm dứt, thì cái sức mạnh của lượn sóng là cái nghiệp nó kéo lượn sóng mới, đâu có cái gì chứa trong lượn sóng trước đem qua lượn sóng sau, không có cái vụ đó.

Còn 2-3 thí dụ nữa mà tôi không nhớ. Hồi đó tôi coi tôi thấy rất là khít khao, đúng như vậy, nhưng qua bài kinh Sáu sáu tôi thấy trật nhiều quá. Nữa sau chúng ta đem cái kinh Na Tiên Tỳ kheo Mi Lan Đà vấn đáp, chúng ta sẽ trao đổi nhau, tôi muốn trao đổi thôi chớ tôi không có giảng, nhưng lật ra rồi coi phật tử học rồi thấy chỗ sai như thế nào và sửa như thế nào. Rồi vấn đề đầu thai cũng vậy đó. Vua Mi Lan Đà hỏi Na Tiên "Bây giờ, hai người cùng chết một lượt, một người sanh về cõi trời dục giới, một người sanh về cõi tam thiền của sắc giới, người nào đến trước?" Thì Na Tiên Tỳ kheo trả lời một lượt. Vua Mi Lan Đà đâu có dễ chấp nhận, nói ngài cho thí dụ. Na Tiên nói "Bệ hạ nghĩ tới cái chỗ bệ hạ sanh trưởng, quê bệ hạ ở đâu?" Nói "Cách đây cả 200-300 cây số". Vậy bệ hạ nghĩ tới được không? Được. Bệ hạ nghĩ đi. Rồi bây giờ cái thủ đô của bệ hạ ở đâu? Cách đây có 5-7 cây số. Bệ hạ nghĩ được không? Được. Bệ hạ nghĩ đi.

Bây giờ hỏi bệ hạ "Bệ hạ nghĩ tới thủ đô bệ hạ và nghĩ tới quê quán bệ hạ, cái nào tới trước?" Thì nhà vua nói một lượt. Mình thấy rất hay, rất đúng. Nhưng mà nếu mình học qua thế giới chu kỳ, thế giới sát-na thì thấy không ổn. Rồi không ổn chỗ nào? Cho tới 4 thí dụ, tôi thấy rất hay, nhưng thôi, ở đây không phải đề giảng cái đó. Sau này quý vị cùng tôi trạch pháp. Tôi có cái quyền Na Tiên Tỳ kheo, có 3-4 người dịch. Có quyền Na Tiên Tỳ kheo của Bắc tông tức là chữ Hán dịch ra tiếng Việt nó không hay lắm, có cái quyển Na Tiên Ty kheo của Pāli tức là Nam tông thì Ông Giới Nghiêm dịch rất là đầy đủ. Nhưng nếu mình không có Duy thức, mình không hiểu chu kỳ, không hiểu sát-na thì mình không thấy cái lỗ hỏng đó, chỗ hớ, nếu mình nắm cho vững thì mình sẽ hiểu, nếu không hiểu được cái đó là chúng ta không thể nào tin pháp môn Tịnh độ được hết. Hiểu cái đó rồi thì pháp môn Tịnh độ mình thật là vững, nếu không thì người ta bác pháp môn Tịnh độ thì mình lật nhào liền. Tịnh độ là thế giới sát-na mà trong kinh Tiểu thừa ít khi nào đụng tới nó:

Thở vào tâm tỉnh lặng, Thở ra mĩm miệng cười, An trú trong hiện tại, Giờ phút đẹp tuyệt vời.

Còn cái kia là:

Thở vào tâm tỉnh lặng, Thở ra mĩm miệng cười, An trú trong hiện tiền, Sát-na đẹp tuyệt vòi.

Thì cái kinh Kim Cang ở chỗ Bà lão hỏi ông Đức Sơn "Đại đức đòi điểm tâm mà Đại đức làm sớ sao kinh Kim Cang, mà Kim Cang có câu: Quá khứ tâm bất khả đắc. Hiện tại tâm bất khả đắc. Vị lai tâm bất khả đắc. Vậy thì Đại đức điểm cái tâm nào? Quá khứ không có, hiện tại không có, vị lai cũng không có, vậy Đại đức đòi điểm cái tâm, mà cái tâm nào mới được?" Thì ông Đức Sơn chới với, không ngờ Bà lão này, mà Bà lão này là đệ tử của Ngài Long Đàm. Ông tính lên là đả phá Long Đàm, mà nay gặp Bà lão là đệ tử cho một câu là ổng chới với, ổng mới vỗ đầu suy nghĩ, thì Bà lão quất thêm một câu nữa: "Đại đức biết thì biết, không biết thì thôi, Đại đức suy nghĩ, một phút nghĩ suy mây bay ngàn dặm, Đại đức ra khỏi quán." Thể là ổng phải quẩy ba cái tù ti, ba cái Kinh sớ sao, kinh Kim Cang ra khỏi quán.

Thì chúng ta thấy cái chỗ h của Đại thừa và Tiếu thừa nó rất hay. Nếu chúng ta không đi qua sát-na thì chúng ta không trả lời được trong cõi đời này. Thành ra bên Nam tông thường thường mấy ông Lục không có trai tăng, không có cầu siêu cho những cái vong chết, cho rằng chết là đầu thai liền chớ không có thân trung ấm. Nhưng bây giờ cách mạng cũng phải đầu hàng, có những ngoại cảm gì đó cho hay thời mà Việt Nam với Mỹ chiến tranh mấy người chết rất nhiều, bộ đội chết rất nhiều, không có kịp chôn, bây giờ không biết xác ở đâu. Thì mấy nhà ngoại cảm nó ngồi nó nhập vô rồi đi tìm mấy cái vong đó rồi nó giao cảm với cái vong đó, cái vong đó nó sẽ chỉ cái chỗ chết, đào lên có xương đàng hoàng, có những cái ấn chứng tên gì rõ ràng trong đó. Vậy không có thức thứ 8, không có A-lại-da, thì cái đó là cái gì.

Chúng ta thấy cuối cùng còn phải có mạt-na, có A-lại-da. Bây giờ khoa học cũng đi tới cái đó nhưng mà mờ mờ, khoa học tới bây giờ có 6 thức thôi, tới ái là hết, nhãn thức, nhỉ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức, thấy, nghe, ngửi, nếm, rờ, tưởng, biết, cái biết là thức thứ 6, còn cái ý chí và cái A-lại-da thì khoa học không biết, khoa học kêu là tiềm thức, vô thức. Mà cái sự chuyển biến của tiềm thức, vô thức như thế nào khoa học đầu hàng 2 tay, 2 chân luôn, mờ mờ, mà Duy thức giải thích rất rành, rành mà không rành, chỉ rành cho những người nào đã có thiên định rồi.

Thành ra có câu mà cô nào đó đưa vô hỏi rất hay mà không hay, tôi muốn gặp cổ để hỏi coi trình độ cỡ nào, cổ đã nhập nhị thiền, tam thiền mới có thể hiểu được, còn không thì thôi đừng có đụng tới nó, chính bên Nam tông còn sợ cái mạt-na, A-lại-da.

Còn khoa học, sau khi định luật tương đối của Einstein ra E= MC} tức là năng lực có thể chuyển thành vật chất, vật chất có thể chuyển thành năng lực.

- Nang lực (E) tức là thức.

- Vật chất (M) tức là vật lý, sinh lý và tâm lý luôn, tất cả những gì có điều kiện, hay nói đúng là pháp.

Một chút nữa chúng ta đi sâu, cái pháp của Đạo Phật rất là khó hiểu, mà mấy năm trước ông Thiện Khánh thường thắc mắc cái đó, tôi giải thích cũng tạm ổn, bây giờ tôi thấy không ổn, phải giải thích kỹ hơn nữa, thì bắt buộc chư phật tử phải trả bài, cái đó thì gạo cội trả trước.

Còn trả toàn diện bài kinh Sáu Sáu thì dễ thôi, có bài bản học thuộc lòng rồi trả, nhưng mà quý vị phải học thuộc lòng à, bởi vì cái bài này là cái sanh tử của mình, cái bài kinh gối đầu giường, tôi đã nói rồi. Đức Phật đầu tiên giảng có 60 vị đắc quả A-la-hán, Xá Lợi Phất giảng cũng đắc 60 vị, vị Tỳ kheo sau giảng 10.000 vị. Cái này trong kinh ghi chớ không phải của tôi. Tôi thấy bài kinh rất là thâm thúy, bài kinh rất là bí hiểm, thì mình phải cố gắng, mình moi móc ra, thì tôi gần 30 năm bây giờ mới thấy nó sáng tỏ, thì tôi muốn nói cho quý vị nắm vững nó, tôi cho photo ra.

Bây giờ chúng ta cầm cái bài kinh Sáu Sáu lên để tôi giảng từng chi tiết hén, rồi quý vị về học, kỳ tới trả, nếu xong kỳ này, còn chưa thì thêm một lần nữa rồi chúng ta qua bài kinh Sáu Sáu trả toàn diện, thì ai cũng phải trả hết, dễ thôi nó có bài bản sẵn, rồi chúng ta bắt đầu câu số 1 tức là giải thích nhãn thức, nhãn xúc, nhãn thọ, nhãn ái và cho thí dụ qua con mắt, qua lỗ tai, qua cái mũi, qua cái lưỡi, qua cái thân. Thì chúng ta cho mỗi cái mỗi thí dụ, cái này mấy người gạo cội, giỏi mới có thể làm được, thì mấy người kia ngồi nghe thôi, rồi trả 3-4-5-6 lần gì nó rồi mình có trình độ mình làm một cái bài rồi mình học thuộc lòng, chớ tôi không cho cầm giấy nữa nhen. Từ nay không cầm giấy nữa. Tại sao? Tôi không phải làm khó, nếu quý vị thuộc lòng đó là A-lại-da quý vị đã tràn đầy rồi.

Cũng như niệm Phật, quý vị khỏi niệm mà vẫn có tiếng niệm Phật là câu niệm Phật nhập tâm. Rồi quý vị làm bài sẵn rồi quý vị học thuộc lòng là nó đã nhập tâm rồi.

Cũng giống như đi học thôi, ông thầy cho bài, ngày mai trả bài hen, thì quý vị học thuộc trước 6-7 bữa, ai mà tối thì 10 bữa, học 1 lần không được thì 10 lần, tối nữa thì 30 lần, tối nữa thì 100 lần mà không thuộc thì tôi chịu tội. Học riết rồi nó huân tập chủng tử hoài nhất là những người nào sáng, nghĩa là cái căn cơ, cái tinh thần rất là thoải mái. Mà muốn thoải mái thì phải nhờ cuộc sống, tức là phải giữ giới cho kỹ, cha mẹ, anh em phải tạo cái điều kiện trong gia đình rất là thoải mái, đừng có chuyện cải lẫy, gây gỗ làm phiền tới mấy đứa con thì nó không bao giờ thuộc, quý vị học 100 ngày cũng không thuộc nữa, còn nếu quý vị thông minh mà gặp hoàn cảnh cha mẹ biết thương con tạo cái điều kiện trong gia đình sống rất là đầm ấm thương yêu nhau thì quý vị chỉ cần tìm cái chỗ vắng học chừng 1 lần là quý vị thuộc rồi.

Thành ra cái hoàn cảnh rất là quan trọng đổi với người sơ cơ. Thành ra Đức Phật thường nhắc đó là phải có thiện trí thức "Năng thân cận bậc thiện trí thức".

Thành ra xã hội bây giờ mà mấy đứa nhỏ hư phần lớn là do xã hội, do cái cuộc sống, cha mẹ nó bây giờ chỉ biết có đi kiếm ăn thôi, tiền là trên hết. Mà cha mẹ vì tiền thì con nó cũng vì tiền, vì tiền cho nên thế giới cũng vì tiền. Đây sắp sửa chiến tranh thứ ba cũng là do tiền bạc, do kinh tế.

Mà tiền là gì? Tiên là cuộc sống.

Nếu mình biết sống đơn giản thì cái tiền bạc đối với mình không quan trọng. Cũng như tôi, bây giờ quý vị đưa tiền tôi làm cái gì, đâu có xài gì, ngày một bữa cơm thôi, tôi không hút thuốc, không uống rượu, không ghiền cái gì ngoài bữa cơm vô no bụng thôi, nghĩa là ăn cái gì đừng có độc, độ cơm vô là đủ no rồi, cái ăn thôi. Còn cái mặc có 2 bộ, giày dép thì đi chân không, cùng lắm là 1 đôi thôi. Chỗ ở thì ở ngoài gốc cây, còn quý vị ấy thì cất cái nhà lá có chỗ đục mưa đụt nắng được. Mà quý vị sống như vậy ít bệnh hoạn, thì cuộc đời quý vị thoải mái thôi.

Thành ra do cái miếng ăn, "miếng ăn là miếng tồi tàn". Quý vị vì cái chỗ đó mà quý vị giết hại cái thân này. Ăn thì muốn ăn thịt chó, thịt heo, thịt gà, thịt vịt,... tết tới nè "Tết, tết thì vịt, gà kêu chết, chết!" Giết biết bao nhiêu. Loài thú nó cũng có linh hồn, linh hồn đâu có đụng tới nó, đâu có giết nó được thì nó sẽ thù oán. Quý vị đâu có biết cái đó.

Quý vị cũng có linh hồn, quý vị chết là chết cái thể xác thôi.

Thành ra quý vị học Đạo Phật rồi quý vị biết cái linh hồn là cái quan trọng nhất, đừng bao giờ đụng tới nó. Nó trói cột trong xác thân này, nó cho "xác thân này là Ta, của Ta, tự ngã của Ta".

Chừng nào nó thấy xác thân này không phải là Ta, không phải của Ta,... thì mới đắc Thánh quả. Mà chừng nào mới có vụ đó.

Quý vị, ai nói xấu một câu, bạt tay một cái thì nổi sân thấy mồ luôn. Mà có thể người thân yêu nhất của mình như cha mình, mẹ của mình, người thân của mình có thể không sân. Nhưng như vậy hết sân chưa? Theo Đạo Phật vẫn còn cái sân.

Cái thương yêu cũng là hình thức của sân.

Cái thù ghét cũng là hình thức của sân.

Cái sân, cái tham cũng một thứ thôi. Tham mà được thì tham thêm là hình thức của sân, mà không được thì sân.

Mà tham, sân đều lọt vào cái si mê.

Thành ra cái này chúng ta phải đi sâu vào trong đó, mà bài kinh Sáu Sáu rất rành, nhất là cái si mê. Tôi chưa từng thấy ai giảng cái si mê cho rành là Bất lạc bất khổ thọ. Thì chúng ta kỳ này đi, sẽ đi tới cùng, si mê của 15 hạng chúng sanh:

- Si mê của địa ngục vô gián, hữu gián tức vật lý, sinh lý cũng là si mê, mà nó khác.

- Rồi tới ngạ quỷ, súc sanh cũng là vô minh là si mê nhưng lại khác, nó không khác mà nó khác.

- Còn tới cõi người, trời dục giới lại khác.

- Sơ, nhị, tam thiền khác.

- Tứ thiền khác.

- Rồi tới Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai khác.

- A-la-hán lại khác. Thì chúng ta phải phân biệt cho rành, nó nằm ngay trong xác thân này, nó hơi mờ mờ chút. Nếu chúng ta lấy xác thân này chúng ta để ý thì chúng ta sẽ hiểu được nó, còn nếu không là không hiểu được.

Thành ra tôi thường năn nỉ quý vị phải về sắp xếp để có giờ ngồi thiền. Cái thiền là cái quan trọng nhất. Không thiên, không yên lặng là không hiểu được bài pháp của tôi giảng và không hiểu được con người mình.

Mà muốn thiên quý vị phải giữ giới cho kỹ. Mà thời buổi này khó giữ giới, khó chớ không phải là không giữ được, nếu quý vị có ý chí có sắp xếp, quý vị vẫn giữ được như thường. 1 ngày không được 1 tiếng đồng hồ thì 1/2 tiếng, không được 1/2 tiếng thì 15', còn nếu không được nữa thì thôi đem câu sấu chớ còn làm gì được nữa, quá tệ rồi thì còn nói cái gì nữa. Thành ra đừng có bị, tại, vì, bởi. Đối với tôi một ngày không được 1 tiếng thì 1/2 tiếng hoặc 15', một ngày 3 thời không được thì 2, không được thì 1, mà bỏ không có thời nào hết là không được. Quý vị làm con rùa đi, quý vị bò mãi, tôi đã nói rồi, chạy không được thì đi, đi không được thì bò, bò không được thì lết, lết không được thì lúc lắc, còn không làm gì hết là không được.

Hễ mình cố gắng mình tu thì từ cái hoàn cảnh nó sẽ đến với mình một cái hạnh phúc tốt. Quý vị tạo cái hoàn cảnh tốt thì nó chiêu cảm cái tốt đến quý vị. Không bao giờ quý vị làm phước mà sanh tội, không có cái vụ đó. Còn quý vị không làm phước gì hết mà cái tâm luôn luôn nghĩ tới điều thiện thì đó là phước rồi.

Còn bố thí cả đống mà vì danh lợi, cái này là khác nữa.

Cái tâm là cái chánh.

Ở đây tôi nắm cái tâm. Tất cả những câu hỏi ở 3 bài đó đều ở cái tâm, cái cốt lõi là ở cái tâm chớ không ở cái hoàn cảnh, mà quý vị cứ chạy theo cái hoàn cảnh, quý vị bị tôi gạt ở chỗ đó. Mà tôi thường nhắc hoài "Ở đây tôi giảng Đạo Phật là giảng cái tâm nhen. Cái tâm không dính mắc là A-la-hán. Mà cái tâm tùy thuận thì đó là Như Lai".

Mà dính mắc cái gì mới được? Dính mắc vào xác thân, dính mắc vào dây thần kinh cảm giác, thọ, dính mắc vào cái phân biệt của tư tưởng, dính mắc vào ý chí, dính mắc vào kinh nghiệm, kiến thức, ký ức,... mình phải hiểu cho rành. Thôi bây giờ trở lại.

Quý vị lật cái tờ giấy bài kinh Sáu Sáu ra để tôi giảng rồi quý vị nhớ rồi về ôn lại, không thì nghe đĩa lại, nó hơi khó đấy, nhưng mà sau khi tôi giảng, quý vị về học thuộc lòng, quý vị thấy nó cũng dễ thôi.

Ở đây phong trào học đang lên, tôi thấy tôi rất mừng, tôi cũng cố gắng, tôi cũng yếu đấy nhưng tôi cố gắng giảng, chừng nào tôi giảng hết nổi tôi vô lò thiêu thì thôi, còn sức thì tôi cố gắng giảng. Phong trào học ở đây tôi thấy càng ngày càng lên, quý vị trả bài rất hay, nhưng mà như tôi nói đó, trả bài cái dàn bài thôi, còn chi tiết cũng có người đi tới, mà còn cái cốt lõi thì không ai nắm được hết, tôi tiếc chỗ đó, nhưng mà rồi quý vị sẽ nắm được cốt lõi qua cái bài kinh Sáu Sáu này. Tôi nói tạm dừng 3 cái bài này, rồi qua bài kinh Sáu Sáu chúng ta trở lại nữa với một sức sáng tỏ và rõ ràng thôi, tự mỗi vị sẽ thấy ở chỗ đó.

Bây giờ quý vị cầm tóm tắt bài kinh Sáu Sáu hén. Phần thứ hai là trình bày kinh Sáu Sáu tức là 36 pháp.

Theo chiều dọc là 6 căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý.

Theo chiều ngang là 6 căn, 6 trần, 6 thức, 6 xúc, 6 thọ, 6 ái.

Thì chúng ta nên nhớ: - Mắt tiếp xúc với sắc trần, thì tôi thường cho mắt là sinh lý tức là địa ngục hữu gián, ở đây có sự sống nhưng mà chưa có cái biết.

- Còn sắc trần là địa ngục vô gián, không có sự sống, không có cái biết. 2 cái này làm duyên với nhau, kêu là duyên khởi thì nó phát hiện ra nhãn thức.

- Nhãn thức là cái nhìn mà từ xưa tới giờ tôi không có rõ cái này. Cái nhìn đây tức là nhận sự vật thôi chớ chưa có cái biết. Thí dụ như tôi nhìn cái ly, thì cái ly nằm trên tròng đen tôi, chỉ có vậy thôi. Còn cái đó là cái ly hay cái gì không biết, có vật thôi chớ vật gì không biết. Tôi nhìn cái hình Phật Thích Ca, thì cái nhìn hình phật Thích Ca nó nằm trên tròng đen tôi, mà tôi biết hình Phật Thích Ca là chưa có cái biết, chỉ biết rằng có vật thế thôi, thì đó là giai đoạn của ngạ quỷ. Quý vị để ý hén.

- Còn tới dưới cũng vậy. Do duyên lỗ tai do duyên thinh trần phát hiện nhĩ thức. Cái lỗ tai, tôi ngồi đây rồi tôi nghe tiếng chim, rồi tôi nhận là có âm thinh, mà âm thinh đó là tiếng chim, chưa biết, chỉ biết rằng có tiếng thôi. Rồi tôi nghe tiếng chó sủa, biết có tiếng, mà tiếng chó hay tiếng chim là không biết, chỉ biết rằng có tiếng thôi. Quý vị để ý cái đó hén. Thì biết cái tiếng này đó kêu là cái lắng. Cái kia là nhìn, cái này là lắng. Lắng mà chưa có cái biết. Nhìn mà chưa thấy - Lắng mà chưa nghe.

Thấy thuộc cảm giác - Nghe thuộc cảm giác.

Cái nhìn là nhận sự vật, cái lắng cũng là nhận sự vật thôi. Quý vị để ý xuống dưới hén.

- Rồi cái mũi với hương trần. Cái lỗ mũi mình, quý vị đốt nhang thì biết có mùi, nhưng mùi gì, không biết, biết có mùi thôi, mùi thơm, mùi thúi, mùi nhang hay mùi phẩn thì không biết, chỉ biết có mùi. Nhớ cái chỗ đó.

- Khi cái lưỡi tiếp xúc với cục đường thì nó không biết cục đường, nó chỉ biết có cái vật ở trên lưỡi, cái vị ở trên lưỡi. Mà vị đó là vị gì? Không biết. Thành ra tất cả sắc, thinh, hương, vị, xúc đều là vật lý chưa có cái biết, chưa có sự sống, chỉ là một vật trơ trơ thôi, nó nằm ở trên con mắt, trên cái màng của lỗ tai, trên cái gai của lỗ mũi, trên cái gai của cái lưỡi và trên cái gai của bàn tay, của cái thân. Để ý hén, sau này quý vị cho thí dụ à. Tôi giảng, quý vị giảng lập lại cho kỹ á, nó ngay trong con người mình thôi.

Thì sắc, thinh, hương, vị, xúc kêu đó là trần hay kêu là vật lý. Còn mắt, tai, mũi, lưỡi, thân kêu là sinh lý tức là có sự sống nhưng chưa có cái biết. Khi 2 cái này duyên khởi với nhau thì phát hiện ra nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, thì cái biết này là cái biết lờ mờ của cảm giác dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó mà chưa có tư tưởng phân biệt, chỉ có cảm giác lờ mờ thôi, thì cái cảm giác này kêu là ngạ quỷ. Thí dụ tôi tiếp xúc với cái hình Đức Phật, hình Đức Phật in lên tròng đen tôi, chưa có cái biết, tôi có cảm giác lờ mờ là có vật thôi. Vật gì? Không biết. Rồi khi cái lỗ tai tôi nghe cái tiếng chim, tôi biết có tiếng, nhưng tiếng chim hay tiếng gì thì không biết, chỉ biết có tiếng thôi, cái tiếng đó lờ mờ thôi, thì bây giờ tôi có cái cảm giác là dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó một cách lờ mờ thôi. Thì cảm giác con mắt, cảm giác lỗ mũi giống hệt kêu đó là ngạ quỷ, tức là không có tư tưởng phân biệt.

Quý vị để ý trong con người quý vị. Sau quý vị đắc quả Nhập lưu quý vị thấy rõ nó, còn bây giờ quý vị thấy lờ mờ thôi. Mà lờ mờ tức là cõi người và trời dục giới, còn quý vị không hay gì hết là quý vị ở địa ngục, ngạ quỷ. Còn hay rồi quý vị cải sửa nó thì là cõi người và trời dục giới. Hén. Minh để ý nó. Còn quý vị thấy rõ nó thì quý vị đắc quả Nhập lưu, cũng sự vật đó thôi. Hén, để ý hén.

Thành ra, khi mắt, tai, mũi, lưỡi, thân thuộc về sinh lý tiếp xúc với sắc, thinh, hương, vị, xúc là vật lý là chưa có cái biết, chưa có sự sống thì phát hiện ra nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân thức đây là cảm giác dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó (dũng dưng) của ngạ quỷ, tức là chưa có tư tưởng phân biệt, chỉ có cái cảm giác lờ mờ thôi. Nắm được rồi hén.

Bây giờ tiếp theo tới ý căn. Ý căn cái đầu tiên đó là cái đầu tức là cái óc. Chúng ta thấy ngạ quỷ là cỏ cây chưa có đầu, cái đầu nó ở dưới đất, cái ngọn là cái đít nó ở trên trời, thành ra chúng ta kêu là sống điên đảo "Giải đảo huyền" là cho những người giống như cỏ cây. Chúng ta kêu người đó là ngạ quỷ. Thấy vàng là nhảy vô giựt chớ không biết lợi hại gì hết, thấy món ăn, đói là nhào vô giựt chớ không phân biệt gì hết, là sống theo ngạ quỷ. Rồi tới có cái đầu thì súc sanh đầu đít ngang nhau, quý vị coi loài thú đầu đít bằng nhau thì bắt đầu nó có đầu, nhưng nó chưa có dây thần kinh, cái đầu khác, cái dây thần kinh khác. Con mắt khác, dây thần kinh thị giác khác. Thần kinh thị giác là cái dây lăn tăn từ con mắt đưa lên trên óc, thần kinh thính giác là từ cái lỗ tai đưa lên óc, thần kinh khứu giác từ cái gai lỗ mũi có dây thần kinh đưa lên óc. Thì ở đây chưa có dây thần kinh thì đó là loài thú. Mà cái đầu thì chúng ta thấy mắt, tai, mũi, lưỡi đều nằm trên cái đầu, thành ra cái đầu là tổng hành dinh. Thì sau khi đó, ý căn là cái đầu nó mới thấy được cái sắc trần nằm ở trên con mắt thì cũng nằm ở trên cái đầu luôn, quý vị nhớ cái chỗ đó, là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân đều nằm ở trên cái đầu hết.

Thành ra đầu tiên, ngạ quỷ là cái hình Đức Phật nằm trên tròng đen. Giai đoạn thứ hai là loài thú mới thấy là cái hình Đức Phật ở trên tròng đen chớ không thấy bên ngoài. Tôi nói quý vị nhớ hén.

- Giai đoạn đầu đó là con mắt với hình Đức Phật, thì cái hình Đức Phật nữa, tôi nói sâu à, chính là cảnh giới thật đấy, đó là do những cái chủng tử kết hợp lại đó, nhưng mà khi con mắt nhìn nó rồi nó lại in lên tròng đen, thì giai đoạn đầu chưa có cái biết.

- Giai đoạn thứ hai là cái tròng đen mới thấy cái hình Đức Phật ở trên tròng đen chớ không phải bên ngoài nha. Quý vị nên nhớ ở chỗ đó.

Thành ra giai đoạn đầu khó vô cùng à, người trả là khó đấy. Chừng 2-3 lần nữa mới trả.

- Rồi giai đoạn thứ ba là cái đầu mới tiếp xúc với cái hình Đức Phật đó ở trên dây thần kinh thì nó mới sửa lại cho nó rõ ràng hơn, thì bây giờ sắc trần thành ra pháp trần. Nghe kịp không? Nghe cho kịp hén, kỳ tới tôi giảng lại nữa. Rồi nghe đĩa.

Tới lỗ tai cũng vậy. Cái lỗ tai nó tiếp xúc với âm thinh, thí dụ âm thinh như tiếng con chó nó sủa, thì cái âm thinh này nó nằm trên cái màng nhĩ chưa có tư tưởng phân biệt, thì màng nhĩ nó nhận có tiếng, nhưng tiếng gì thì không biết, có tiếng thôi. Rồi cái đầu mới tiếp xúc với tiếng chó sủa ở trên màng nhỉ thì nó sửa cái tiếng này cho rõ ràng "tiếng này là tiếng chó sủa". Thành ra ngạ quỷ chưa có cái biết, chưa có tư tưởng; súc sanh mới bắt đầu có tư tưởng, tư tưởng lờ mờ, nhưng mà tư tưởng chưa biết cải sửa, con chó này, tiếng chó sủa là con chó gì thì không biết, nó chỉ có tư tưởng phân biệt tiếng chó với tiếng chim với tiếng người ta thôi, chó này là chó con, chó lớn hay là chó berger hay chó mực, nó không phân biệt được, nó chỉ có tư tưởng lờ mờ thôi. Thì tất cả những cái mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và sắc, thinh, hương, vị, xúc đều là địa ngục; còn nhãn thức, nhĩ thức, thiệt thức, thân thức là ngạ quỷ là cảm giác của ngạ quỷ là cái biết mà chưa có tư tưởng phân biệt rồi hành động theo cái cảm giác lờ mờ đó, do thân, do miệng thành ra kêu là ngạ quỷ, mà nếu chúng ta dính mắc vào đó, chúng ta dừng ở đây thì chết chúng ta thành cỏ cây. Đại khái là như vậy.

Rồi nếu chúng ta có cái đầu. Chúng ta nên nhớ cỏ cây chưa có cái đầu, nó chỉ có một cái gốc cây thôi, có cái rễ thôi, cái đầu không có mắt, tai, mũi, lưỡi gì hết, nó chỉ có một cái rễ ăn xuống dưới thôi, thành ra kêu cái đầu ở dưới đất, cái chân ở trên trời. Gốc cây là ở dưới đất, còn cái ngọn cây lên trên, thành ra kêu sống lộn ngược, trong kinh kêu là điên đảo, tới Vu Lan Bồn kêu là "Giải đảo huyền". Nếu cha mẹ mình hay mình nếu lúc còn sống thích ăn ngon, thích vàng bạc mà không có cái tư tưởng suy nghĩ gì hết, có người thấy vàng là nhào vô giựt giết người ta chết để mà lấy vàng, vẫn có như thường. Có chú thanh niên nào 17-18 tuổi gì đó giết hết cả gia đình cha mẹ, anh em, còn 1 chú trai chặt đứt cái cánh tay, ngay cái tiệm vàng mới mở cửa buổi sáng nó vô nó làm liền, kỳ đó báo đăng, đâu ở Hà Nội đó, ngạ quỷ, không có sự phân biệt, thấy vàng là ham thôi, bị nó nghèo quá, nó thấy cái tiệm vàng lớn quá, bây giờ buổi sáng chưa có ai, nó vô nó làm.

Thì chúng ta thấy nếu cái tâm mình như vậy là cái tâm ngạ quỷ. Thì làm sao? Mình phải tu tập cải sửa chớ làm sao giờ, phải đi chùa, thọ giới, phải niệm Phật đếm từ 1-10. Có người niệm Phật đếm từ 1-10 một năm mà cũng chưa được nhất niệm.

Muốn nhất niệm phải làm sao? Phải được thầy sáng, bạn lành, đi chùa, đi với bạn tốt, rồi cái hoàn cảnh phải thuận tiện, rồi từ từ.

Chúng ta thấy như cái lớp mẫu giáo, có đứa học 1 năm rồi lên, có đứa 1 năm lên 2-3 lớp, có đứa 5-6-7 nằm ở 1 lớp hoài lên không được, tại cái căn của mỗi đứa mỗi khác. Nếu là một thầy giáo hiền từ, một người mẹ tốt thì phải cố gắng dìu dắt nó hoài, phải chịu đựng với nó, phải ăn nằm, dẫn dắt nó từng chút, bỏ nó thì nó thành đất đá luôn, nó giết người nó trở nên điên. Thì chúng ta thấy nhà thương Biên Hòa những đứa điên ở trong đó, nó đâu có cái biết, nó ỉa ra rồi nó bóc cứt nó ăn, rồi mấy người bạn nó đánh nó đè nó nhét cứt vô, mấy vị không tin thì lên nhà thương Biên Hòa thì biết, tôi có lên một lần rồi. Vô đó rồi thấy cái cuộc đời không còn ham muốn một cái gì hết, mấy đứa điên nó đâu có biết cái gì đâu.

Mình có một lần rồi mình mới biết cuộc đời này là vậy, do cái nhận thức của mỗi người về cố gắng tu làm sao thoát được. Mà muốn tu thì đầu tiên là phải có thầy sáng, bạn lành, sống cái hoàn cảnh phải thuận tiện, gần mực thì đen mà, là mình phải cố gắng bền bỉ hoài, té rồi phải cố gắng ngồi dậy nghỉ mệt rồi đi mạnh hơn nữa. Quý vị té rồi nằm vạ, nhất là thời buổi này. Thành ra tôi cũng hơi sợ, bây giờ tôi không dám nói thẳng nữa. Có nhiều người nói Sư nói thăng quá có nhiều cô giận Sư đó. Tôi nghĩ là tôi muốn tất cả, mà thời buổi này không nói thắng thì làm biếng lắm, nhưng mà tôi nói 10 người thì có 1-2 người giận tôi thôi, còn đa số là rất kính tôi, mà nếu chìu chìu họ, họ không có tu, tôi biết vậy đó. Thì tôi thấy có nhiều người có niềm tin, thì thôi tôi phải nói cho họ tu. Nhưng mà có khi tôi lại lầm. Họ tức rồi, cũng như cái cô gì đó, tôi nói" Sao lúc này không thấy cô đi tịnh xá nữa". Nói" Đi lại đó để cho Sư chửi hả". Tôi không ngờ, tôi nói là muốn khuyên, chớ tôi tu mà tôi chửi để làm cái gì tôi. Nhưng mà tôi muốn tất cả mọi người thành Phật chớ không muốn thành trời nữa, tôi nói thật. Sanh về cõi trời tôi không ham, giàu sang, quan quyền, vua chúa, sự sung sướng thanh nhàn của cõi trời tôi cũng chạy, mà tôi không muốn phật tử đi vào đó, nếu tệ lắm là vãng sanh về cõi Phật, về đó rồi Nhập lưu" Tự do đầu tiên và tự do cuối cùng". Còn quý vị cõi trời, quý vị lẩn quẩn cả trăm cả ngàn kiếp không biết chừng nào mới ra được, mà lên cõi trời phi tưởng phi phi tưởng mà quý vị thấy còn đọa xuống súc sanh," Một phút lầm lỗi là sa đọa xuống liền, bởi cái thế của tư tưởng nó nguy hiểm lắm, nhất là những người thông minh như quý vị thì h làm Phật là làm được, còn không làm Phật thì xuống địa ngục, nó ghê gớm vậy đó.

Thành ra Sư Trưởng thường nói, Nhị Tổ Giác Chánh nhắc hoài "Bên chùa tu người trời, còn mấy ông là tu Phật, nếu không thành Phật thì thành ma chớ mấy ông không thể thành người trời được."

Tại sao vậy? Tại vì Khất sĩ không có làm gì hết, đi xin ăn, ngồi thiền, ngày đi xin ăn, đêm ngủ dưới cội cây, không tiền bạc, không nhà cửa, không làm cái gì hết. Cái chính không làm đó là thành Phật, mà chính không làm đó thành ma. Ăn của người ta, ăn thiệt mà làm giả, ăn thiệt mà không tu gì hết, cứ tà tà vậy, chơi thôi, rồi gạt phật tử, gạt mình nữa, rồi tới khi chết là phước báo cũng không có, mà làm tội lỗi không. Biết phật tử vô đây người ta cúng là mồ hôi nước mắt của người ta. Phật tử bên ngoài có nhiều người không dám ăn mà mua đồ quý, đồ mắc cúng dường cho quý Sư. Ăn là chết, nếu mình không tu. Thành ra nó khó khăn ở chỗ đó, tôi không dám giải đãi, tôi già nhưng tôi cố gắng thôi. Nhị Tổ Giác Chánh nói hoài, Đức Sư Trưởng nói "Mấy ông tu đây là một Phật, một ma, nếu không thành Phật thì mấy ông thành ma chớ không thành người trời được. Còn bên chùa người ta có thể thành người trời được, bởi vì người ta có làm, người ta có tay, có ống, người ta chạy honda ra chợ người ta mua đồ người ta nấu ên người ta ăn. Còn mấy ông, phật tử nấu cho mấy ông ăn thôi, mấy ông chỉ có ngồi tu và tham thiền các pháp lý cho nó vững chắc và khi giảng cho phật tử pháp lý thì ông phải thực hành trước, mà học pháp là thầy của tất cả mọi người, thầy của 3 đời chư Phật, chỉ còn có pháp lý thôi."

Đạo Phật chỉ có pháp lý thôi, mà pháp phải là chánh pháp tức là pháp sát-na, pháp chu kỳ thì dễ hiểu thôi, chu kỳ có học thì biết, nhưng mà pháp sát-na là khó hiểu, nó đứng lặng mà chuyển biến, nó còn mãi mãi, nó là cái nền tảng của thần thức của A-lại-da, để cho chu kỳ là tư tưởng nó phát hiện, nắm được nó là nắm cái cốt lõi của Đạo Phật. Thì tôi nói cái cốt lõi là tôi nói cái này nè. Tôi đã nhức nhối, tôi muốn cho phật tử làm sao giảng gì giảng rồi cũng phải nắm cái cốt lõi của Đạo Phật tức là thế giới của sát-na.

Thì thôi tôi hết rồi đó, quá 15' rồi đó. Thì phật tử về coi lại cái này hén. Thì mắt, tai, mũi, lưỡi, thân - Sắc, thinh, hương, vị, xúc thì tất cả cái này được sửa thành pháp trần. Mà pháp trần đây là do ý căn mà đầu tiên là cái đầu, thì tất cả mắt, tai, mũi, lưỡi, thân đều nằm trên cái đầu, quý vị phải theo dõi mình, mắt nằm trên cái đầu, cái tai, cái miệng, cái tay cũng nằm trên cái đầu, thành ra năm cái đầu là nắm tất cả.

Thì mắt, tai, mũi, lưỡi là của cảm giác, nó mượn để phát hiện. Chẳng hạn con mắt tiếp xúc với sắc trần thì có nhãn thức là cái nhìn. Cái nhìn đây không phải là con mắt, con mắt là căn. Con mắt là căn, cái nhìn là cái tâm, cái nhìn nó mượn con mắt để phát hiện ra trần thì nó phát hiện ra cảm giác dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó chưa có tư tưởng cải sửa. Tôi lập nhiều lần hén, quý vị về coi nhiều lần.

Đó rồi cái tai cũng vậy, là cái lỗ tai tiếp xúc với thinh trần thì cái thinh trần mới in lên lỗ tai, rồi cái màng nhĩ, nhĩ thức là cái biết đó nó mới mượn cái lỗ tai để phát hiện ra cảm giác dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó chịu chưa có phân biệt, thì đó kêu là cái lắng "Lắng mà chưa nghe". Chừng nào nghe mới có cảm giác, mới có dây thần kinh.

Tất cả sắc, thinh, hương, vị, xúc này là cái cảm giác chưa phân biệt, tới xuống dưới nó phân biệt làm cho cảm giác này rõ ràng hơn. Chẳng hạn như tôi thấy cái hình thì đó là cái vật, hình Đức Phật hay cái gì thì chưa biết, con thú nó mới sửa lại là hình Đức Phật tức là rõ hơn, hình là hình gì. Nghe tiếng mà không biết tiếng gì, thì con thú nó biết đây là tiếng chim hót hay tiếng của chủ nó, nhưng mà biết lờ mờ thôi, chủ nó về nghe cái tiếng khác là nó sủa liền, khi đi áo trắng về mặc áo đen là nó sủa liền, ông chủ nó khi đi áo trắng, về ướt hết trơn, thay áo đen nó ra nó cắn liền. Nó biết phân biệt một cách lờ mờ tức là có tư tưởng mà chưa có mạt-na, chưa có ý chí. Thì ý căn tiếp xúc với pháp trần phát hiện ra ý thức thì ý thức này kêu là ngũ câu ý thức.

Ý thức làm việc với 5 thức trước là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân thì nó thấy không ổn. Rồi khi tối về ngồi lại, bây giờ nó làm việc một mình thì không có 5 thức đầu, một mình nó hồi tưởng lại, thì cái ý thức này nó sửa cái sắc, thinh, hương, vị, xúc này thành cái pháp trần rõ ràng hơn, nhưng mà vẫn chưa rõ lắm, thì bây giờ mình làm cho rõ hơn nữa thì phải có mạt-na tức là phải có ý chí tìm kiểm những kinh nghiệm cung cấp cho tư tưởng, thì tư tưởng mới nó mới sửa cái ý thức này thành ra ý xúc. Hồi nãy loài thú nó nói là cái hình Đức Phật, rồi hình Đức Phật này đẹp hay xấu. Nó xấu mà muốn làm cho tốt thì phải làm sao? Cải này là mạt-na, thì cái này kêu là ý xúc.

Thành ra ý xúc này nó sửa cái pháp trần này cho rõ hơn nữa, thì ý xúc này thuộc về cõi người và cõi trời dục giới. Ý xúc này sửa như vậy chúng ta kêu là Tợ tỷ lượng - Độc ảnh cảnh. Tợ tỷ lượng là nhận thức tương tợ chỉ có một mình mình thôi chớ không có cái cộng nghiệp. Sau khi đó rồi mới đem sửa tất cả 5 thức đầu thành ra nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức thì đây mới làm việc với 5 thức đầu thì kêu là Chân tỷ lượng - Tợ đới chất. Thôi đại khái như vậy hén. Kỳ tới tôi giảng tiếp nữa.

Còn ý thọ, ý ái nữa. Nếu chúng ta qua Đại thừa thì có ý thủ, ý hữu, thì cái đó để tôi giảng sau, tới đây là A-la-hán. Thì quý vị về nhồi tới nhồi lui, cái này khó giảng nhen, tôi giảng mà tôi thấy khó đây, có khi tôi giảng lộn đó, khó lắm, thì phải học thuộc lòng. Tôi ngồi thiền tôi thường nhả ra rồi tôi tập giảng cho nó rõ, giảng khó lắm, rồi quý vị thì tôi thấy khó đó, quý vị làm gì làm nếu quý vị không ngồi thiền thì quý vị không chạy bài kinh Sáu Sáu này. Mà bài kinh Sáu Sáu là quyết định vấn đề sanh tử của chúng ta. Thì quý vị bỏ tôi tiếc, mặc dầu vậy tôi cũng cố gắng giảng cho quý vị, hén.

Thì thôi, tới đây là chúng ta tạm dừng, kỳ tới chúng ta tiếp tục, chắc còn giảng 2-3 lần nữa. Bữa nay, kỳ tới nữa cho qua 3 cái bài giảng này, tạm kết luận, tạm thôi, rồi qua bài kinh Sáu Sáu chúng ta trở lại thì sáng tỏ vô cùng, vì tất cả đều nằm trong bài kinh Sáu Sáu. Tức là chúng ta tới giờ là trả cái dàn bài, chúng ta đi vào chi tiết, rồi cuối cùng chúng ta nắm cái gốc, tôi thỏa mãn cái đó thôi. Thì cái sở trường của tôi là nắm cái gốc. Thì chúng ta làm gì thì chúng ta cũng phải nắm cái gốc thôi.

Thì cái gốc giữa A-la-hán và Như Lai.

- A-la-hán thì chúng ta phải nhìn thấy rõ ràng tam giới tức là chu kỳ nằm trong sát-na.

- Còn Như Lai nằm thấy tam giới chu kỳ, sát-na đều phải tùy thuận với no chớ không có bó cái gì hết, thì dâu cho sát-na dâu cho Bát nhã dâu cho tư tưởng cũng đều là Bát nhã hết. Thì cái đó là độc đáo của Như Lai. Rồi sau đó phải đi tới đó là hết.

Thôi thì tới đây chúng ta tam dừng. Bây giờ trả bài. Tôi xin thưa một số trả rồi, gần như hầu hết pháp hội trả rồi hết, có một số không chịu trả thì tôi không dám kêu, vô đây nghe pháp vậy thôi. Thì tôi tính trả lại lần thứ 2 để tôi lựa, phật tử nghe rồi tự lựa lấy. Bởi vì tôi thấy ở đây mà học 5-10 người chớ không có học theo kiểu như Thiện Khánh nữa, học không có đông như vậy nữa, học như vậy mệt cho ổng mà mệt cho quý vị nữa. Tôi tính lựa, nhưng mà tôi thú thật với quý vị là tôi rất sợ người nữ, họ thật là khó khăn, hén. người ta nói làm chủ một người nữ cũng như là làm chủ cả thế giới. Tôi nghe thấy kỳ, tôi tưởng người nữ thích học với người nữ, học với mấy ông thiện nam không, thiện nam ở đây thì có ông Thiện Khánh, Vân Toàn, Vân Thái, còn không có ai nữa, còn mấy người kia nói đúng là không có tệ, có ông Vân Dũng, Vân Linh, Vân Hòa tương đối, mà tôi sợ dẫn phật tử không nổi, vì chưa quen, còn ông Vân Toàn, ông Vân Thái, ông Thiện Khánh thì quen rồi, đã giảng quen rồi thì nó dễ một chút, hén. Thì hôm nay tôi kêu một số nữa đã trả rồi, mà số này là gạo cội đó, trả lại một lần nữa để cho phật tử nghe rồi phật tử tự lựa lấy. Tôi, bát kính giới nằm trong cái này.

Tôi thấy mấy người đó tôi sợ quá đi. Bởi tôi dạy, tôi ngán, bây giờ tôi thấy cũng vậy, họ không có ưa nhau, ganh ty nhau, lúc nào cũng có chuyện. Trong người nữ hướng dẫn người nữ, tôi cũng gợi ý mấy lần không chịu thì thôi, quý vị tự lựa lấy à. Tôi thấy, tôi ngán lắm, tôi muốn đưa ra vậy thôi, thì quý vị coi người nào lựa được thì cứ lựa, còn quý vị dồn ở ông Thiện Khánh thì tôi sợ sức khỏe ổng không có, ổng vô lò thiêu sớm à. Cũng như ông Thiện Đức giảng rất giỏi nhưng mà tôi thấy sức khỏe ổng yếu quá rồi, nếu giới thiệu ổng, ổng làm nữa thì chắc ổng vô lò thiêu sớm, cũng như tôi, ông Thiện Khánh cũng lớn tuổi rồi. Vân Toàn, Vân Thái cũng lớn lớn không hà, thì phải nhiều người, thì 1 người hướng dẫn 4-5 người thôi, rồi hỏi thẳng vào vấn đề đó thì quý vị mới hiểu, còn đông quá quý vị cũng không dám hỏi, không hỏi rồi cứ chứa trong đó hoài, bao nhiêu nó trong A-lại-da mình, mình hỏi là mình có cái sự suy gẫm, sự cái suy gẫm này là từ trong linh hồn nó phát ra thì nó sẽ nằm trong đó vô lượng kiếp đâu mất. Thì phật tử một số hỏi tôi "Con trả lời như vậy còn không Sư?" Tôi nói "Vô lượng kiếp vẫn còn, trừ khi mình làm việc ác thì nó tiêu thôi, còn mình làm việc thiện vẫn còn." Những người kêu là thần đồng, đâu có thần đồng cái mốc xì gì, nhiều kiếp là bác học bây giờ sanh lên như Trương Vĩnh Ký đó, ổng đọc được 18 thứ tiếng mới có 8-9 tuổi gì hà. Còn bên Đạt Lai Lạt Ma, bây giờ có ông mới 14-15 tuổi mà giảng khắp cả thế giới, nói là ổng tái sanh lại thôi chớ có gì đâu, cũng là A-lại-da cũ.

Thì quý vị học, quý vị làm thiện thôi, bảo đảm là không mất, mất tôi chịu tội, rồi nhờ cái chủng tử này nó kéo quý vị đầu thai vào cảnh giới tốt, quý vị đâu có ngu si, chung quanh đâu có ngu mà đụng heo, đụng chó, gà,... Đã có cái chủng tử thông minh này rồi thì quý vị sẽ sanh lên cõi trời, mà tôi không muốn quý vị lên cõi trời, tôi nói thật. Thì nếu sanh lên cõi trời quý vị phát nguyện Đức Phật A Di Đà tóm hết về cảnh giới Cực Lạc, nếu quý vị thức trong sáng một chút được sanh lên cõi trời quý vị phát nguyện là A Di Đà tiếp dẫn hết, trừ ra 4 đường ác, còn nếu từ người, trời dục giới phát nguyện, thêm cái nguyện thôi thì vãng sanh về Cực Lạc, rồi vãng sanh về đó thì thấy, gặp A Di Đà là Nhập lưu liền, Nhập lưu thì còn cái gì nữa, từ đó đi thăng tới A-la-hán, nhưng mà cái đó là cái câu hỏi của tôi mà tôi thấy nó rõ như vậy. Nhưng mà lực bất tòng tâm, tôi muốn làm mà làm không nổi, đây thì số thiện nam và một số nữ, nhưng tôi thấy nữ nó làm sao, thì thôi tôi thấy tôi giới thiện vậy thôi, tôi thấy có nhiều cô rất giỏi về giáo pháp, nhưng mà mấy cô không chịu học với mấy cô, đây là cái tôi không biết làm sao, bây giờ phải chịu thôi, ngàn năm nó như vậy thôi. Thì ở đây là trả lại lần nữa hén. Phật tử trả bài.

Đến đây là hết giờ rồi, tôi cũng xin nhắc lại, chúng ta trả thêm một vài lần nữa, rồi chúng ta tạm kết thúc 3 cái giai thoại của các vị Tổ, tạm thôi, chúng ta bắt đầu bài kinh Sáu Sáu, có lẽ 1-2 lần nữa thì tôi kêu lại những người đã kêu rồi để cho một số người mới nghe thấy rồi kết hợp rồi cùng học hỏi với nhau cùng tiền bộ, đề chúng ta có cái trình độ tương đương nhau thì từ nay tôi giảng giáo pháp đi sâu vào, tôi gom để trở lại lớp mẫu giáo, quý vị cố gắng, bài này tôi thấy rất quan trọng, nhất là trong thời buổi này, chúng ta lọt vào cái thần thông, cái ngoại đạo rất nhiều, mà cái Đạo Phật dường như đã mất rồi. Thì chúng ta cố gắng tìm hiểu học hỏi lại. Thì trong bài kinh Sáu Sáu này đầy đủ hết trong gần 30 năm tôi đã giảng và tôi nghiên cứu đi tới đi lui hoài thì tôi thấy nó tương đối sáng tỏ. Vậy tôi cũng năn nỉ quý vị cố gắng học ôn tới ôn lui thì trong A-lại-da mình nó đầy đủ, thì bài kinh Sáu Sáu nó nhập tâm, thì chúng ta phải có thì giờ ngồi thiền, cũng như con trâu ăn cỏ vậy, chúng ta ọc ra chúng ta nghiền ngẫm, thì may ra chúng ta đi tới nhị thiền tức là niệm Phật đếm từ 1- 10, niệm Phật khỏi đêm, khỏi cần niệm Phật nữa thì quý vị có thể nhận lại cái Bất tử, còn nếu không nhận được thì quý vị đã nhất niệm rồi thì xin phát nguyện một cái là vãng sanh về Hạ phẩm Hạ sanh, Trung sanh hoặc là Thượng sanh, về đó là quý vị chắc chắn là phải đắc quả Nhập lưu thôi. Thì ở đó tu một thời gian rồi đắc quả như Quan Thế Âm thì quý vị có thể trở lại đây giúp đỡ chúng sanh ở đây đều vãng sanh về Cực Lạc, đó là cái ý muốn của Đức Phật Thích Ca và cũng là của tôi.

Vậy thì trước khi đứt lời, một lần nữa tôi cũng cầu chúc cho pháp hội của chúng ta và toàn thể pháp giới đều chóng vãng sanh Cực Lạc và thành Phật đạo. Nam mô A Di Đà Phật.