Kinh Sáu Sáu — Tổng Hợp

11. Kinh Sáu Sáu Lần 4 — Tuần 2 — 01/8/Nhâm Thìn (16/9/2012)

Kính lạy Đức Thầy Thích Ca Mâu Ni Phật, Mô Phật. Thì hôm nay cũng có duyên lành về Phật pháp, mà cũng là ngày mùng 01 tháng 8 tức là tiết trung thu đây. Thì hôm nay chúng ta lại bắt đầu học bài kinh Sáu Sáu, đây là lần thứ 4, lần tóm tắt toàn thể đại ý của bài kinh Sáu Sáu cũng như toàn thế đại ý của Phật giáo Nguyên thủy, Tiếu thừa và Đại thừa.

Thì quý phật tử ở đây đa số rất rành về giáo lý của nhà Phật, trong đó có 3 trình độ tất cả. Trình độ tức là những phật tử cố cựu tức là lâu năm rồi đó, dòng họ Phật Thích Ca tức là họ Ngọc, họ Diệu. Sau đó đông quá tôi mới đôi qua dòng họ Phật Di Lặc tức là họ Như. Thì Như cũng đông quá rồi pháp danh trùng nhau, tôi thấy đợi tới Phật Di Lặc ra đời, Phật Thích Ca tịch diệt rồi, chúng ta không mong cầu Ngài được nữa. Ngài, Phật quá khứ đã qua, Phật tương lai là Di Lặc, chúng ta đợi 10 ngàn năm nữa Ngài mới xuất hiện. Chắc có lẽ đợi không nối. Thì thôi chúng ta tạm về giáo hội của Phật Di Đà để rồi chúng ta trở lại hoá độ, tiếp tay với Phật Di Lặc, thì chúng ta lấy dòng họ Liên. Dòng họ Liên bây giờ cũng đông đó, dòng họ Liên là dòng họ mới đầu quân sau này, nhưng mà cũng có 1 số giỏi đấy. Bữa nay tôi không kêu trả bài trước, mà kêu họ Ngọc họ Diệu, rồi kế đó họ Như, còn họ Liên thì chậm chậm 1 chút. Liên thì có Liên Lâm, Liên Trà, Liên Hiếu,... là giỏi đó.

Và săn đây tôi yêu câu quý phật tử, giáo pháp của tôi nó khó đây, nó đòi hỏi quý vị phai an năm với nó, tức là phải đội nó trên đâu, phải có thời giờ ngồi thiền đế nghiền ngẫm nó. Thì quý vị cố gắng sắp xếp thời khoá biểu 1 đêm ít nhất 1 thời, tức là đều đều chứ bữa ngồi, bữa không, không hiểu nối đâu. Còn nếu ai có thời gian rảnh, ngồi mà ít nhất cũng trên 1 tiếng, còn ai mà 2 tiếng thì có thể mới nghiền ngẫm thâu đáo được. Bởi vì theo Phật giáo, chúng ta phải văn - tư rồi tu. Văn là nghe. Những người dòng họ Ngọc, họ Diệu thì nghe ba mươi mấy năm rồi. Tôi về đây năm 1983 thì nay cũng được ba năm rồi, thì họ Ngọc họ Diệu gặp tôi ngay lúc đâu, sau đông quá trùng tên, tôi mới đổi sang họ Như. Thì họ Như cũng khá rồi đó. Ở đây có Thiện Khánh, Thiện Đức, Thiện Kiến là cố cựu thuộc dòng họ Thích Ca. Còn dòng họ Vân, có Vân Thái, Vân Toàn,... thì mấy người đó giỏi đó, bên nam ít thành ra chỉ có tới dòng họ Vân thôi, tức là Ngọc Vân đó, trước của Phật Thích Ca, nay là của A Di Đà. Còn người nữ thì quá đông. Tôi giảng nhiều rồi, giờ tới quý vị trả bài cái cũ thôi. Nhưng mà tôi lấy những chuyện giữa Bát nhã và tư tưởng để quý vị từ nay tu đừng lọt vào ngũ ấm ma nữa. Thời này là thời buổi ngũ ấm ma thịnh hành, đa số lọt vào đó, mà cả mấy vị Hòa Thượng cũng lọt vào đó. Tôi đi, tôi thấy nhiều vị trụ trì ở miền trên cũng bị ma nhập. Sư cô trụ trì lớn nhất đệ tử 9-10 người, mười mấy người mà bị ma nhập hết. Mà cả Trà Vinh đây cũng có, mà tôi không dám nói ra, cả trụ trì đệ tử cũng bị ngũ ấm ma, ma nó nhập. Ma nhập là sao? Là cái thân của mình mà phần vong nó mượn. Thành ra một cái nhà mà 2,3,4,5,6 chủ thì ôi còn gì là Phật pháp nữa. Nhà mình, mình phải ở chứ không cho ai chiếm được hết.

Tại sao nó chiếm được? Tại mình có tâm ma. Nói vậy thôi, đổ thừa ma nó không đúng. Tâm mình tâm ma tức là về thần thông, về sấm giảng, về thiên cơ. Thì thiên cơ sấm giảng là ma thuộc về thần thông. Mà thời buổi này thần thông rất nhiều, đại diện lớn nhất là Sư cô Thanh Hải, thần thông rất nhiều, hễ niệm gọi tên cố là cổ hiện tới thôi, thành ra đi theo rất nhiều, mà cái đó thì không bền, bây giờ thì rớt rồi. Chúng ta thấy sắc-tài-danh-lợiăn-uống trong đó, mà Thái tử Si-Đạt-Ta vì vấn đề thần thông mà Ngài mới xuất hiện cõi đời này. Ngài kéo phật tử về trí tuệ.

Thì hôm nay chúng ta học bài đây là phân biệt giữa trí tuệ và thần thông. Thần thông thì chưa vói tới trí tuệ, mà trong trí tuệ đã bao gôm thân thông, thì chúng ta phải hiểu như vậy.

Thần thông nương vào trí tuệ để mà phát hiện những cái hình tướng, còn trí tuệ là chỉ có hình mà chưa có tướng. Hay nói cách khác trí tuệ đó là A-lại-da duyên khởi tức là dòng nước biển đứng lặng mà trôi chảy, do đứng lặng cho nên không có tướng gọi là chơn, do trôi chảy cho nên còn vọng, thành ra đó là chơn vọng hoà hợp tức là A-lại-da của chúng ta.

Mà A-lại-da của chúng ta với A-lại-da của chư Phật không khác mà cũng không giống. Cái Đạo Phật nó khó chỗ đó. Thì A-lại-da chư Phật với A-lại-da mình một thứ, nhưng mà một số chủng tử mờ mờ nó biên thành năng lực tức là kinh nghiệm, kiên thức, ký ức, tội phước, học hỏi trong kiếp này. Khi mà mình chết hay hiện tại còn sông mà nó dừng lại thì nó biến thành năng lực. Mà khi nó xao động, xao động tức là không giữ giới, không có định thì nó biến thành chủng tử. Thì tất cả những chủng tử này mới cấu kết duyên khởi với nhau để tạo ra không gian vô biên tức là khoa học kêu là ý chí, mà Đạo Phật kêu là nghiệp hoặc là mạt-na.

Bên Tiểu thừa biết có nghiệp chứ không biết cái nghiệp này nó có chỗ chứa. Đại thừa nói có chỗ chứa. Nghiệp là xao động mà chuyển biến, là cái đầu mối đầu tiên của tam giới, tức là nghiệp cảm duyên khởi. Do nghiệp mà có cõi dục giới, cõi sắc giới, cõi vô sắc. Tất cả đều do nghiệp tạo ra. Chúng ta luân hồi sinh tử về đây cũng do nghiệp. Chúng ta hành động hàng ngày cũng hành động theo nghiệp. Chúng ta chết đi cũng do nghiệp. Chính nghiệp này mang xác thân khác, có một cái nghiệp mà có vô lượng thân tùy theo nghiệp thiện ác hoặc dừng dưng, thì đó là Tiếu thừa.

Còn kinh Nguyên thủy nói không có rành, cứ nói ỡm ờ thôi.

Đại thừa nói cái nghiệp đó nó có chỗ chứa, thì cái chỗ chứa đó chính là dòng nước A-lại-da. Mà dòng nước A-lại-da thì vô lượng vô biên, còn nghiệp hữu lượng hữu biên. Chúng ta phải hiểu như vậy.

Tức là nghiệp có điều kiện, có không gian thì có chướng ngại, có sanh, có già, có bệnh, có chết.

Còn cái dòng nước linh hồn thì kêu là A-lại-da duyên khởi, nó phi không gian. Phi không gian ở đây không phải là không có không gian, nhưng mà không gian bao la nó hợp với thời gian kêu là không gian nhập vào thời gian, thì đó kêu là đứng lặng chuyên biển, tức là A-lại-da duyên khởi. Thì chính A-lại-da duyên khởi linh hồn này nó tạo ra pháp giới. Pháp giới với tam giới nó khác. Pháp giới là A-lại-da duyên khởi, còn tam giới là nghiệp cảm duyên khởi. Thì chính cái nghiệp cảm duyên khởi này mượn A-lại-da duyên khởi để duyên khởi ra tam giới, mà cái đầu tiên của nó chính là mạt-na, ý chí. Thành ra còn ý chí là chúng ta còn luân hồi sinh tử, còn nghiệp, còn mạt-na thì chúng ta còn tiếp tục lang thang vô lượng kiếp. Chỉ khi nào thấy được cái diễn biến của nghiệp thì nó dừng lại, mà dừng lại thì nó lập tức nó thành A-lại-da duyên khởi, tức là chỉ có dòng nước không còn không gian nữa, không gian bị hóa giải vào thời gian.

Rồi nó chuyển biến thần tốc thì thành ra Chơn như tức là A-la-hán, Niết bàn tịch tịnh. Thì cái chỗ này là cái chỗ phân biệt giữa Tiêu thừa và Đại thừa. Thì Tiêu thừa nói A-la-hán - Niết bàn tịch tịnh là đứng lặng bất biến. Đại thừa không đồng ý. đứng lặng thì có đứng lặng, nhưng mà vẫn phải chuyển biến không có cái gì bất biến trong vũ trụ này hết. Sở dĩ mình thấy bất biến vì nó chuyển biến một cách thần tốc. Thần tốc là cái danh từ của Thủ Lăng Nghiêm, thì mình thấy tiếng Việt mình ít từ mình dịch theo tiếng Hán thôi. Thần tốc là chuyển biến quá nhanh. Thì tôi suy nghĩ hoài, cuối cùng có 1 cái thí dụ để quý vị thấy cái sự thần tốc, cái sự đứng lặng bật biền. Thì cái cuộc đời mình cũng vậy thôi. Rồi đây chúng ta còn giải quyết vấn đề sinh tử nữa. Sông từ đâu đến? Chết đi về đâu? Còn lại cái gì? Còn lại cái nghiệp là mạt-na là ý chí và còn A-lại-da là linh hôn. Mà linh hôn của chúng ta nó khác với linh hôn của Đức Phật, Thánh nhân như thế nào? Mà nó giống như thế nào? Nếu nói 1 là sai mà nói 2 là trật. Thì cái đó chúng ta phải hiểu. Thì bấy lâu nay tôi không dám giảng vì phật tử mới không hà. Thì tôi nghĩ có chủ nhật là một số phật tử kỳ cựu ở đây chắc cũng ba mấy người, tôi tính bỏ qua, tôi già quá rồi, tôi tính như vậy là đủ rồi, để phật tử tự tìm lấy.

Thì hôm trước tôi có giảng cuộc đối đáp giữa Huyền Giác và Tổ Huệ Năng. Huệ Năng tượng trưng cho Bát nhã, trí tuệ. Huyền Giác tượng trưng cho thế tư tưởng, nhưng mà tư tưởng mới nhận được Bát nhã không biết nhận đúng hay không. Thì Huệ Năng mới đưa về thế giới của tư tưởng tức là tam giới, thì Huyền Giác kéo về thế giới của Bát nhã. Hai người đấu phép nhau một cách rất là ly kỳ, hứng thú. Nhưng mà phải có giải thích quý vị mới hiểu được, có nhiều cách giải thích, chút nữa tôi lặp lại sơ cái đó rồi chúng ta mới trả lời.

Cách giải thích của ông Thiện Khánh, của cô Bị với một số nữa, nó đúng nhưng mà nó sơ xót nhiều quá, không nắm được cái gốc. Tôi thấy trên bảng, ông Thiện Khánh viết thì nó sơ sót nhiều lắm. Còn cô Bi trả lời cũng sơ sót nữa. Tôi đưa ra rồi quý vị suy nghĩ chứ tôi không có giảng, tôi giảng nhiều rồi, nhưng mà tôi chỉ chỗ sơ sót, mình nghiền ngẫm. Và những người chưa trả lời cũng nghiền ngẫm. Kỳ tới gặp nhau chúng ta sẽ giải quyết, hay nói đúng là quý vị giải quyết, chứ tôi không giải quyết nữa. Tôi giải thích quá nhiều rồi, bây giờ quý vị nối lại, mấy cái chập chững mình nối lại giải thích làm sao má nó nhứt trí.

Thì tôi có thêm một cái là cái hiểu biết có 3: hiểu biết của y tha khởi, hiểu biết của đới chất cảnh tức là của 5 thức đầu và hiểu biết của tư tưởng là ý thức. Còn ông Thiện Khánh thì đưa ra tuỳ niệm phân biệt và biến kế phân biệt, nhưng giải thích nó lại mâu thuận, rồi tôi thấy trên bảng để tuỳ niệm phân biệt với biên kê sở chấp. Tuỳ niệm phân biệt là thức thứ 6 là 5 thức đâu gì đó, biên kê sở chấp mà nó lộn mèo. Còn cô Bi thì biến kế sở chấp với y tha khởi. Biến kế sở chấp, y tha khởi đậu phải là... thì thôi cái đó mình trả mình nhớ lại thì nó mâu thuẫn nữa. Thành ra có nhiều cách nói về cái hiểu biết, cái nhận thức của chúng ta, nhưng mà nó phải nhất trí đừng có mâu thuận nhau.

Thì cái nhận thức là cái quan trọng nhất của vấn đề sinh tử của chúng ta. Thân nghiệp, khẩu nghiệp không quan trọng. Mà thân nghiệp, khẩu nghiệp có tội hay có phước, mang thân gì, mang cái miệng gì thì tất cả đều do ý nghiệp. Y nghiệp là cái nhận thức, là cái hiểu biết của chúng ta. Mà cái hiểu biết này chỉ có giáo pháp thôi. Đó là Thầy của 3 đời chư Phật, Thầy của tất cả chúng ta. Thành ra tôi thường năn nỉ, tôi dùng chữ năn nỉ quý vị thọ giới với tôi không đến cũng được, muốn đến tịnh xá, đến chùa nào, đến tin lành, thiên chúa, cao đài gì cũng được hết, nhưng mà phải biết phân biệt cái nào là chánh pháp, cái nào là tà pháp, cái nào giáo pháp của người trời, cái nào là giáo pháp giải thoát.

Đạo Phật, Thái tử Si-Đạt-Ta không công nhận 62 tôn giáo là đưa tới người trời, tu phước. Mà bây giờ phật tử làm phước rất nhiều, phước mà còn cầu danh nữa thì nó thuộc về phước báo hữu lậu, làm phước thì được. Nhưng làm phước với cái tâm như thế nào, cái đó mới là cái chánh, chứ không phải tôi bác làm phước. Mà tôi thấy phật tử làm phước với cái tâm mong cầu.

Có người lại nói "con cúng dường nhiều, Sư nhận rồi Sư để lên bảng vàng cho con ở trên tịnh xá". Tôi nói đây không có vụ đó. Nói các nơi sao người ta có. Nói có thì đi các nơi cúng. Tôi thì tôi vậy, tôi cũng nói thiệt thôi. Tôi thì theo Đạo Phật thôi, chứ tôi không theo tâm lý của môi người khác nhau, đến đây thì muốn mình là number one, sô dách, vượt hết tất cả.

Như bữa cúng hội, tôi thấy nhiều phật tử muốn thỉnh riêng tôi về nhà. Nói Sư cho con đặc biệt mà Sư. Tôi nói đây không có đặc biệt giàu nghèo, nam nữ, già trẻ gì hết, cũng một thứ thôi. Tôi bệnh, tôi đâu có thể đi riêng từng nhà được. Nghe cái đĩa của Sư giờ muốn thọ giới với Sư thôi, nhưng mà ở thành phố không xuống được, muốn Sư lên trên về nhà con. Tôi nói nếu vậy tôi chấp nhận của cô thì chấp nhận tất cả. Sư đặc biệt cho con mà. Tôi nói đây không có vấn đề đặc biệt, cô thấy hợp thì xuống nữa, không hợp thì đi chùa khác. Tôi là tôi vậy thôi. Tôi không cần tiên, tôi đâu có xài, tôi có cái cốc, ăn thì tôi xin ăn, vậy thôi. Còn cất cái này phật tử cất, phật tử nghe pháp còn không có thì ngồi ngoài trời, trời mưa vô đây đục, còn không có nữa thì ráng chịu thôi.

Mỗi người phải lo lấy mình, đừng có nương vào người khác, cái phước báo là cái đầu tiên để đi tới trí tuệ. Còn phước báo đi đến giàu sang, quan quyền, vua chúa, sự sung sướng thanh nhàn của cõi trời. Chúng ta nên nhớ bài kinh Phước thí "Phước báo thì sẽ được giàu sang, quan quyền vua chúa, sự sung sướng thanh nhàn của cõi trời". Mà cõi trời được phước thì có hưởng thì hết, cái trí tuệ cũng có phước nhưng mà người ta không hưởng, cái khác nhau ở chỗ đó. Hễ con người mà có phước báo thì con người sẽ thông minh, thông minh không phải là trí tuệ, thông minh để thấy rằng con đường thông minh nó lần quấn, thì mới dứt cái thông minh.

Thông minh là gì? Là kinh nghiệm, kiến thức, ký ức, tội phước, phước báo nhiều. Do làm phước nhiều mà con người sáng suốt thông minh, nhưng mà không chịu nghe pháp tưởng mình là ngon lắm. Chăng hạn đây có cô Hoa Tâm là chuyên môn làm phước, còn nghe pháp cứ chạy trốn hoài. Tôi là tôi nói thẳng ra. Ai mà ghét tôi thì đừng đến nữa. Cái trí tuệ là mỗi người phải cố gắng đi lấy. Thành ra tôi năn nỉ, sau khi thọ giới rồi, chỉ cần mấy ngày thuyết pháp đến nghe có 2 tiếng đồng hồ thôi, còn ngày thường muốn thì đến không đến thì thôi, khỏi cúng dường cũng được, tôi không có cần, khi nào tôi cần tôi xin, mua nhiều cái tôi không có xài. Tôi xài cái gì bây giờ, tôi bệnh có uống thuốc thôi, bác sĩ biểu tôi đừng uống nữa, uống nhiều rồi, bây giờ cứ để cơ thể tự trị bệnh lấy, tôi nhờ massage cơ thể nó tự trị bệnh lấy, khi nào kẹt lắm tôi mới uống, chứ không phải uống dài dài như mọi lần, uống cả đống. Tôi nói để phật tử hiểu đừng có buồn tôi. Tôi bực mình mấy người làm phước.

Như vậy Sư bác vấn đề làm phước hả? Xin thưa là không có vấn đề đó. Không có phước báo làm sao có trí tuệ. Nhưng mà đừng có hưởng, đừng có dừng ở đó. Dừng ở đó trong kinh kêu là giới cầm thủ. Thành ra phật tử thông cảm cho tôi, là phải làm phước, phải uỷ lạo, phải bô thí giúp người nghèo thì kiếp sau giàu sang quan quyền, vua chúa, không cần kiếp sau mà ngay kiếp này, nhưng xin đừng có dừng ở chỗ đó. Phải ráng nghe pháp, mình thông minh rồi mình nghe pháp mình có thể hiểu liền, mình nhận cái Bất tử thì khoẻ rồi đó, qua quả Nhập lưu "Giải thoát đầu tiên là giải thoát cuối cùng". Thôi bây giờ chúng ta trở lại.

Thì bài pháp hôm trước tôi giảng tội lặp lại sơ thôi rồi chúng ta qua bài pháp thứ 2 cũng là trí tuệ với thân thông nữa. Mà thề giới này là thể giới thân thông, chúng ta thích thân thông. Có ai đôn tôi ngồi thiền có hào quang, chắc là Sư đắc quả rồi. Quả gì? Quả la hán trái. Cái thần thông thì bậc Thánh có, ma quỷ cũng có, người trời cũng có. Có đắc Thánh quả thì có thần thông, mà có thần thông chưa hắn là Thánh quả. Cũng như xá lợi, bậc Thánh là có xá lợi dĩ nhiên rồi, nhưng có xá lợi chưa hẳn là Thánh. Chúng ta phải coi chừng, coi chừng cái đó. Chiếc áo không làm nên thầy tu, nhưng muốn làm thầy tu phải có chiếc áo. Nhưng đâu phải mặc áo như vậy là thầy tu! Nhưng nhờ cái áo mới tu tâm, mới thấy được chân tâm bốn tánh, mới dứt được tất cả, thì cái này là trí tuệ chứ không phải là phước báo nữa.

Nhưng mà nếu không có phước báo làm sao bước qua trí tuệ. Nhưng mặc áo thầy tu lợi dụng phật tử này kia thì chết. Hết phước thì đọa, đọa mà đọa nặng đấy, bởi vì mình giả dối nhiều quá. Thành ra phật tử phải nhớ chỗ đó. Muốn làm thầy tu phải nhờ chiếc áo, mấy vị muốn đi xin ăn người ta đâu có cho, tôi mang chiếc áo này người ta cho liền, cho mà còn cung kính nữa, nhưng mà nếu tôi gạt phật tử rồi là đọa nhiều kiếp. Thành ra phật tử phải hiểu cái đó, đừng có tin ở ngoài nữa, mà trở về với mình. Tôi đã năn nỉ phật tử mấy lần rồi. Tất cả địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, cõi trời, Phật gì cũng nằm trong xác thân không đầy 2 thước này. Nhưng mà không phải xác thân. Nhưng mà bỏ xác thân thì không nhận lại được. Thành ra tất cả đều là dòng nước linh hồn. Mà dòng nước linh hồn nó do tham- sân -si nối lên lượn sóng. Bây giờ muốn thấy dòng nước linh hồn làm sao thấy, nó không hình không tướng gì hết, thì phải nương cái sóng để nhận lại dòng nước. Mà sóng không phải là dòng nước, mà bỏ sóng ra tìm dòng nước không có. Phật tử phải hiểu chỗ đó.

Thành ra làm cho cái sóng xác thân trở nên thiện, giàu sang, quan quyền thì vẫn là sóng, vẫn là lẩn quẩn thôi. Nhưng mà khi giàu sang sóng tốt, sóng thiện rồi dễ nhận lại cái Bất tử. Mà không nhận, ở đó hưởng, hễ có hưởng thì nó hết, hễ có ngày thì có đêm. Mà hễ có đêm xuống địa ngục biết bao lâu mới bò lên cõi người trời nữa.

Thành ra Đức Phật nói thân người rất khó được. Từ địa ngục vô gián, hữu gián tới ngạ quỷ, súc sanh, atula mới bò tới cõi người. Cõi người là 5 ăn 5 thua 5 khổ 5 vui. Còn cõi trời dục giới, sắc giới, vô sắc giới cõi này là sung sướng vô cùng, mà sung sướng thì đậu có chịu tu, nó khổ chỗ đó, tu thì mau thành Phật. Nhất là nhị thiền qua Đạo Phật rất dễ. Tam thiền rồi tới tứ thiền, tứ không khó mà qua, cõi này quá cao, sinh mạng sống hàng tỷ tỷ tuổi, thì còn mong cái gì đâu, còn sợ chết gì nữa, sống một đời sống quá lâu, nhưng mà tỷ tỷ tuổi rồi cũng phải hết, nó khổ chỗ đó. Mà chưa hết, rồi bắt đầu nhàm chán, cái ngán nhất là cái nhàm chán. Chứ cõi mà vô sắc giới sống bằng trời đất hàng tỷ tỷ tỷ tuổi, ở lâu thì nhàm chán "vô thường-vô ngã".

Hê còn tư tưởng là còn nằm trong vô thường-vô ngã, mà nằm trong vô thường-vô ngã thì nhàm chán, là khô đau. Khô đau thì phải xả thiên đi xuống cõi sắc giới, rồi đi xuống cõi dục giới. Cũng như nàng Giáng Hương trong vấn đề mà bỏ cõi trời xuống cõi trân này chơi, rồi dính mắc, Từ Thức mới cứu, rồi phải lấy Từ Thức. Thì chúng ta thấy chúng ta cũng vậy. Thế tư tưởng là luôn luôn nhàm chán. Nhàm chán thì Đạo Phật kêu là khổ đau, phiền não. Mà nhàm chán bởi vì tư tưởng nằm trong vô thường-vô ngã. Mà vô thường - vô ngã là cái gì? Phật tử nắm không được, ở đây chưa chắc ai nắm được. Tôi giảng cũng giảng khơi khơi thôi, chứ tôi không giảng đúng. Làm sao giảng đúng được, trong lúc mình chưa có cái chuẩn bị đàng hoàng, mà giảng cho đúng là khó giảng vô cùng. Tôi muốn lặp lại rồi sau tôi giảng lại vô thường-vô ngã nữa.

- Vô thường nó có 2 thứ: vô thường chu kỳ và vô thường sát-na.

- Còn vô ngã nó có 1 thứ thôi, nhưng 1 thứ này bao trùm hết. Thì bài kinh Sáu Sáu chúng ta sẽ đi sâu vào đó. Hôm trước tôi giảng, mà giảng không chạy, bởi vì phật tử chưa chuẩn bị. Thành ra hôm qua tôi giảng về thế giới của sát na tức là thế giới Tịnh độ, thế giới chu kỳ tức là thế giới của uế đô.

Mà Uế với Tịnh là 2 hả? Trật. Là 1 hả? Sai. Nó khó là khó chỗ đó.

Thành ra chúng ta phải ngồi thiền cho lâu, cho sâu, cho kỹ chúng ta mới cảm nhận được phần nào. Mà cảm nhận làm sao diễn tả. Tôi đã nói cảm nhận nó giống như người câm mà nằm chiêm bao, rồi thức dậy muốn diễn tả giấc chiêm bao mình thấy nhưng mà cái họng câm thì làm sao diễn tả. Thì những người nhập vào nhị thiền, tam thiền, tứ thiền sẽ thấy được cảnh giới đó, nhưng mà không diễn tả nổi. Chỉ trừ có bậc Bồ-tát thì Ngài diễn tả bằng cách không diễn tả gì hết, nhưng mà không diễn tả mà diễn tả dài dài. Ngài chỉ diễn tả cho những người có cái tâm khê hợp với mình, kêu là "dĩ tâm truyền tâm, dĩ tâm ân tâm" chứ không phải ai cũng có thể qua Bát nhã được hết. Khi Ngài thấy người đó qua nhị thiền, tam thiền rồi Ngài giảng, mà có một sự thao thức, một sự trăn trở. Quý vị ở đây không có trăn trở, ăn rồi ngủ cho đã thôi.

Có nhiều người đủ điều kiện mà không chịu tu, vì tu là phải bỏ hết "Trời tôi giàu có vậy". Như bà gì ở Nguyên Đáng, hôi nghèo muốn có vàng không có, rồi bây giờ ky cóp mấy chục năm, già sáu mây 70 tuổi mới có một số vàng đeo. Gặp tôi, tôi rây. Tôi nói bà đeo như vậy đưa sinh mạng cho tụi ăn cướp, cướp của giết người chứ không phải ăn cắp. Bà nói "trời ơi con già vậy con đề giành mấy chục năm nay, muốn đeo vàng mà không có vàng đeo, giờ có vàng. Trời ơi! bậy giờ con để vàng này để làm gì?" Tôi nói "thì bà cho". Bà nói "Sư nói dễ quá, ky cóp khổ cực tới bây giờ, trào nước mắt, đồ mồ hôi mà bây giờ Sư biểu cho". Tôi cười, rồi tôi đi thôi. Tháng sau, 2-3 tháng sau bà lại cảm ơn tôi, nói "con chút xíu nữa chết rồi Sư. Nó giựt vàng đứt dây chuyền con, con la trời, rồi con đánh nó. Mà may con không phải ở hẻm, ở đường Nguyễn Đáng, đại lộ lớn mà nó dám giựt" Bà đeo vàng miếng bự bự không, sáng chóa. Tôi nói thôi bà cất đi đừng đeo nữa. 2-3 tháng sau tôi đi bát ngang thấy bà đeo lại nữa. Thì bà nói "có vàng không đeo con ngứa cổ quá, con thấy người ta đeo". Nói "người ta còn trẻ, với người ta đi honda, bà đi vô hẻm lơ mơ bà chết". Bà nói "Không. Con bị gì chứ con cũng phải đeo thôi" Thì chúng ta thấy cái nhận thức mà kém nó giết chết mình, mà nhận thức muốn cao thì phải nghe pháp. Mà nghe bên nây rồi về ngủ khò thì ích lợi gì. Con trâu nó ăn cỏ thì đâu có thành thịt máu xương của nó. Văn thì phải tư, tối về phải ọc ra phải ngồi nghiền ngẫm lại từng chút.

Tôi sở dĩ mà đi sâu vào pháp lý là nhờ tôi ngồi thiền rất nhiều. Rồi bây giờ già ngồi không được thì tôi uống trà nghiền ngẫm. Mà trà tôi là trà sen nữa, ở đây trồng sen trắng để trà vô nó thơm vô cùng, mà tôi hồi giờ không biết, chỉ nghe trong ông trần Tế Xương ông nói "trà sen mượn hỏi giá còn kêu". Còn kêu là mắc quá chưa mua được. Mà trà sen là trà sao tôi chả biết. Ong Minh Cảnh, sen búp búp ông lấy trà bỏ vô nó ngậm, ban ngày nó nở ra ban đêm nó ngậm lại, một đêm tới sáng đem đi châm uống nó ngon làm sao, vừa ngọt vừa ngon, mà thơm mùi sen nữa. Thành ra hơi thở tôi, mồ hôi tôi toàn là mùi sen không. Tôi nói đây để quý vị biết. Thì tôi giờ chỉ có cái ghế ngồi nghiền ngẫm. Tôi giờ đậu có bận gì, không vợ, không con, không tiền, không bạc, không gì hết thì tôi chỉ ăn nằm với giáo pháp. Quý vị tưởng đâu tôi giỏi! Giỏi mốc gì. Quý vị ở hoàn cảnh tôi cũng vậy thôi. Quý vị lo nào cha, nào mẹ, nào anh, nào em, nào vợ, nào chông, nào con nào cái, rồi kiêm ăn, thất nghiệp,... Tôi đâu cần kiêm gì, tôi bây giờ có vô lượng cha mẹ, có vô lượng anh chị. Hễ có vô lượng thì cái tâm mình rộng rãi bạo la, nó đâu còn gì nữa. Trước tiên nếu tôi lấy cái vô lượng hoài hoài thì tôi chết tôi trở về cái vô lượng, hiện tại là cái vô lượng rồi thì chết nó đi đâu nữa, thì nó cũng vô lượng thôi. Đâu phải tôi giỏi, mà chẳng qua tôi sông đung giáo pháp, đùng với lời Đức Phật dạy. Thôi giờ chúng ta trở lại. Thì tôi mới lặp lại bài của Huệ Năng với Huyền Giác rồi chúng ta qua bài của BồĐê-Đạt-Ma và Lương Võ Đế. Cái này tôi cũng đã lặp nhiều lần rồi thì quý vị phải trả bài cho tôi. Cái này kỳ tới chúng ta có thể qua bài "Bảy trạm xe", cái này tôi cũng giảng nhiều lần rồi, cũng phải giảng lại thôi. Thì cũng là đối đáp giữa Bát nhã và tư tưởng, rồi quý vị làm sao phân biệt cho rành.

Thời buổi này quý vị dễ lọt vào ngũ ấm ma, dễ lọt vào thần thông, mà tư tưởng là thấy thần thông, thần thông là một trạng thái lờ mờ. Lờ mờ Đạo phật kêu là vô minh, không sáng. Do vô minh mà quý vị luân hồi sanh tử.

Mà vô minh phát khởi từ đâu? Chúng tạ không nắm được. Phát khởi từ tiến trình 5 uẩn: sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn. Thì đây chính tưởng uẩn là nguyên nhân của luân hồi sinh tử.

Mà tưởng uẩn khi nào mới khởi? Thì nó có 2 cách:

-Một là do năm căn tiếp xúc với năm trần: mắt -tai -mũi -lưỡi -thân và sắc -thinh - hương -vị -xúc tiếp xúc với nhau thì nó mới có nhãn thức -nhĩ thức -tỷ thức -thiệt thức - thân thức chưa có vô minh, cái này nằm trong vô minh mê mờ, chưa biết cải sửa, đây là địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, atula (4 đường ác) nằm trong vô minh mà không biết cải sửa. Tới chừng có nghiệp tức là có mạt-na, nó xao động, rồi nó tạo ra nghiệp, cái ý chí tức là người. Từ con người mới có đặt vấn đề mới có sự đau khổ. Loài thú chưa biết đau khổ, chưa biết tức là không phải không có, nhưng mà khô ráng chịu thôi. Thì kiếp sau sanh lên khô nữa, sanh lên khổ nữa, sanh lên khô nữa,... cứ vậy thôi. Còn con người không được à. Tôi khô thì tôi tiên hóa lên cõi trời, rồi thời gian tu tập tôi thấy vẫn còn khô, tôi tiên hoa lên sơ thiên, tiên hoá lên sơ thiên tôi thấy vẫn còn khô tiên hóa nữa lên nhị thiền, tôi tiến hóa lên tam thiền. Nhị thiền, tam thiền mà có bậc thiện tri thức có bậc Thánh nhân nhập qua Đạo Phật liền. Còn dưới sơ thiền, nhị thiền không có nhận được, khó nhận. Còn 4 đường ác làm gì nhận được, không có nghiệp.

Thành ra nghiệp cảm duyên khởi là cái độc đáo nhất của cõi người và cõi trời dục giới, rồi tới sơ-nhị-tam thiền là cái nghiệp cảm rất là cao, qua tới tứ thiền quá cao kinh nghiệm kiến thức quá già dặn. Con khỉ này (tư tưởng) nó già dặn nó tạo ra đủ thứ, nó tạo ra vô sở hữu xứ, nó tạo ra A-la-hán, tạo ra Như Lai,... còn tu cái gì nữa? Nó đâu có thua A-la-hán, nó đâu có thua Như Lai. Nó thấy được cảnh giới A-la-hán, nó thấy được cảnh giới Như Lai do nó tập trung kỹ mạnh lâu sâu, tập trung tức là đè nén.

Những cái lượn sóng đó cho nó đừng có xao động nữa. Mà đè nén tức là nó phản phục, thì lúc nó nằm yên, sóng còn lăn tăn thì dòng nước linh hồn tức là cái Niết bàn tịch tịnh của A-la-hán hiện ra. Hiện là do nó đè mà nó thấy. Mà đè thì đâu có lậu, khi hết đè thì nó phản phục trở lại. Hết ngăn thì lại động thêm "Càng trệ ở 2 bên chi bằng lo đầu mối", ngắn động mà tìm tịnh, chạy trốn cái động mà tìm cái tịnh. Thì cái tịnh này của động, hết ngăn thì động thêm, khi mà không còn ngăn thì động còn dữ nữa. Mà nếu không có Đạo Phật thì chúng ta chết.

Không có Thái tử Si-Đạt-Ta thấy cái chỗ sai lầm của vô sở hữu và phi phi tưởng của ông già A-la-hán và Như Lai. Ngài mới trình bày cho 2 ông Thầy biết cái này còn hở. 2 ông thầy là cao nghe là biết. Bây giờ Ngài chỉ tôi A-la-hán thiệt, Như Lai thiệt đi. Thì Bồ-tát Si-Đạt-Ta chưa đắc. Tôi thấy nhưng mà tôi chưa chứng đắc được, tôi không thể trình bày cho Ngài, nhưng mà tôi hẹn Ngài một ngày nào tôi đặc thì tôi trở lại chí cho Ngài. Thì 49 ngày dưới cội bô để thấy rõ. Có ai mà ngồi thiền 49 ngày thành Như Lai bao giờ? Thì đây cũng là nhiều kiếp thị hiện trở lại. Thì trở lại 2 ông thầy chết rồi. 1 ông làm súc sanh, Như Lai mà xuống thành súc sanh, thì Như Lai dỏm.

Thi bay giờ chúng ta làm sao mà phân biệt cho rõ ràng giữa tư tưởng và Bát nhã. Tư tưởng nó giống hệt Bát nhã, nhưng mà nó dỏm "tưởng rằng đồ thật hóa đồ chơi". Còn Bát nhã nó thấy rõ tư tưởng, mà thấy rõ thì nó đâu có chạy trôn, nó đừng có dính mắc thôi. Còn người trời mà thấy lờ mờ, thấy địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, atula khổ đau quá, mà thấy không rõ thì lầm tưởng sợi dây là con rắn thì bỏ chạy. Mà nếu không bỏ chạy được thì sao? Thì dính mắc.

Chúng ta sợ cái gì, chúng ta bỏ chạy khi mà không chạy được thì dính mắc lại đó. Thành ra cái hoàn cảnh rất là quan trọng đối với người sơ cơ. Mà chúng ta đa số ở đây phật tử không biết sao chứ tôi công nhận là tôi mẫu giáo, tôi sơ cơ. Thành ra tôi rất sợ hoàn cảnh.

Mà sợ hoàn cảnh thì phải làm sao? Thì phải ôm giới luật. Đức Phật có nói mà, sau này cuộc đời nó khổ lắm, nó 2-3 phe mà nếu các con theo phe phải thì phe trái nó ghét, mà theo phe trái thì phe phải nó ghét, còn ở giữa không theo ai, trung lập hết thì 2 phe nó đều ghét hết. Chết. Bây giờ các con phải làm sao?

Cái câu này của Minh Đăng Quang hỏi quý Sư "Giờ 2 phe. Nếu phe phải thì bên trái nó ghét, mà con theo bên phải thì bên trái nó ghét, còn ở giữa không theo ai hết thì 2 bên nó đều ghét hết. Bây giờ làm sao?"

Thì Ngài nói tự nhiên thôi "Không theo phe nào, cũng không ở giữa, thì 3 phe nó đung chết mô luôn, dẹp lép.".

Thì Ngài nói "Phải ôm gốc cây, nó vô, nó đụng mình, thì nó đụng gốc cây, gốc cây bảo vệ cho các con. Trên đời này không có ông Phật nào cứu mình hết, mình cũng chưa cứu mình được, thì phải nhờ cái phao tức là các con ôm vững giới luật đi, thì giới luật sẽ bảo vệ cho các con được tai qua nạn khỏi, tật bệnh tiêu trừ, phước sanh huệ trưởng".

Tôi truyền giới rồi tôi thường lặp lại cái này. Cái này của Đức Phật. Rồi nếu các con chết mà chưa đắc quả, con sanh về cõi trời hoặc vãng sanh về cõi Phật. Cõi Phật thì khác, phải có A Di Đà tiếp dẫn. Cái cõi đó nó không có không gian. Còn cõi trời đầu thai về đó có không gian, có đi và có thời gian để đến, có cái khoảng cách. Còn cõi Cực Lạc thì nó không có khoảng cách, nhưng mà nó có các khe hở. Đê bữa khác tôi giảng các khe hở và khoảng cách.

Khe hở là nó chỉ hiện ra thôi, co tay duỗi tay là lập tức về Cực Lạc. Thì chúng ta co 100 lần cũng không vãng, nhưng Phật A Di Đà xuất hiện, Ngài đưa bông sen chúng ta chỉ nhập vào trong đó rồi lập tức vừa tắc thở là về Cực Lạc liền. Còn cái kia phải 5 phút, 10 phút, 15 phút từ cái định lực của mình mới về cõi trời được. Định lực càng mạnh thì về càng sớm mà không băng thế giới Cực Lạc Phật A Di Đà. Mà thế giới Cực Lạc không có Phật A Di Đà là không về được, tới Bất lai cũng không về được nếu không phát nguyện. Thành ra cái nguyện rất quan trọng. Tôi đê trên này "Duy nguyện vãng sanh". Năm cái nguyện là vãng sanh thôi. Rồi cũng như giới-định-huệ năm cái huệ. Huệ là gì? Là cái dụng. Thôi chúng ta trở lại.

Thành ra tôi tóm lại bài hôm trước. Thì cuối cùng tôi đã hỏi quý vị về cái nhận thức thì có 3 thứ nhận thức, đa số đều nói đúng nhưng mà giải thích thì nó không đúng, nó có những cái sơ hở những cái mâu thuẫn nhau.

Tôi kể sơ bài đó là Huyền Giác thì là con người thế tục chưa có thành Tổ, chưa đắc quả. Nhưng mà sau khi ngồi thiền thấy mình đắc quả, nhưng mà không biết là đúng hay sai, không biết có lọt vô ngũ ấm ma không.

Thì Huyên Sách là đệ tử Huệ Năng, được Huệ Năng ân chứng là đã thấy được Phật tanh, mới đi đen đó nghe nói Huyền Giác ở đây tu dữ lắm mới lại hỏi Ngài: Huyền Sách hỏi Huyền Giác: "Ông ở đây làm cái gì?" Nói "Ngồi thiền".

Nói" Ngồi thiền, ông ngồi bằng cái tâm gì? Lấy cái tâm gì ngồi thiền? Ông ngồi bằng cái thân hả? Nếu ông ngồi bằng cái thân không có tâm thì địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh cũng thiền định hết. Còn nếu ông ngồi thiền có cái tâm tập trụng thì đó là người, trời dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Vậy ông ngồi với cái tâm nào? Huyền Giác nói tôi ngồi lúc đó tôi không đề ý cái tâm nào hết.

Ngài nói" Vậy là không có nhập, không có xuất, cái tâm thường định thôi. Còn nếu cõi trời thì Ngài phải tập trung vào 1 đối tượng nào đó: nhập vào sơ thiền, nhị thiền, tam thiền, tứ thiền, rồi Ngài vượt lên đó tứ không là không dính mắc vào thân ngoài, thân trong. Thì có nhập thì phải có xuất. Còn nếu Ngài luôn luôn nhận cái lặng lẽ thì không có nhập không có xuất, thì cái này mới là cái định của Phật giáo.

Thì 2 Ngài đối đáp thấy tương ưng nhau. Huyền Giác nói bây giờ Ngài ấn chứng cho tôi đi, thọ ký là tôi đắc đúng Thánh quả đi, đi đúng Bát nhã chứ không phải lọt tư tưởng. Ngài nói tôi không đủ khả năng không đủ lời lẽ thọ ký cho Ngài đâu, có Thầy của tôi đó là Huệ Năng, nếu Ngài muốn tôi dẫn Ngài đi tới đó, ở Tào Khuê. Thì Huyền Giác mừng quá, cũng như người trôi dưới biên mà gặp cái phao, thì xin đi.

Ông này dẫn tới, ông gặp Huệ Năng, ông đi 3 vòng mặc áo chừa 1 cánh tay như quý Sư đó, là cung kính bên Phật. Đi 3 vòng chống tích trượng xá 3 xá không lạy. Thì Huệ Năng mới hỏi "Đại đức từ đâu đến mà ngã mạn quá vậy, tự cao quá vậy". Ngài nói: "Sinh tử là việc lớn vô thường mau chóng lắm". Ở đó mà lễ lạy, tôi chưa kịp lễ là tôi chết rồi. Có đúng vậy không? Thì Huệ Năng nói độc đáo, Ngài nói: "Sao không ngay cái sanh tử mà thấy được cái vô sanh, không ngay cái sanh tử mà nhận lại cái vô sanh". Không có pháp môn. Huyền Giác muốn để coi ông Huệ Năng có dạy pháp môn không, pháp môn là dối gạt. Ông tu biết bao nhiêu là pháp môn rồi không đưa tới cái Bất tử. Cuối cùng, sau sự trăn trở ông thấy không có pháp môn, thì bây giờ không biết đúng không. Nếu có pháp môn là người trời, mà không có pháp môn thì địa ngục.

Thì cái đó là câu của Triệu Châu hỏi Nam Tuyên, cái đạo con không biết làm sao. Ngài giải thích. Nói "Nếu giải thích thì lọt vào cái vọng của cõi trời, mà không biết gì hết thì thuộc về địa ngục, con muốn cái nào?" Thì Triệu Châu nói con không muốn cái nào hết, thì ngay đó ông ngộ.

Thì ở đây cũng vậy, ông muốn thử coi Huệ Năng trả lời bằng cách pháp môn là ông bỏ đi liền, không lạy. Còn không pháp môn thì địa ngục. Cái này ông lại nói không phải," ngay trong cái sanh tử, cái sanh diệt con phải thấy cái bất sanh ở trong đó, ngay trong cái sóng này con phải nhận lấy cái dòng nước, mà nhận lấy đâu có pháp môn, pháp môn là dối gạt, pháp môn là đổi cái lượn sóng khác thì vẫn là sóng thôi. Bây giờ nhận ngay trong cái sóng đó đi thẳng vô đó, trực giác vô đó thì có dòng nước nằm trong đó. Mà nếu con còn chấp cái sóng là con thì không thấy dòng nước. Con nhìn sóng mà con đừng dính mắc nó, thì cái khổng dính mắc chính là dòng nước, chứ còn gì nữa.

Cái sóng nó sinh diệt mà dòng nước nó ở trong cái bất sanh bất diệt. Thì cái bất sanh bất diệt cái sóng mượn nó để sanh diệt, thì nó mặc sức nó sinh diệt, nhưng mà Ngài cũng vẫn là dòng nước bất sanh. "Tại sao không ngay cái sanh tử mà nhận lại cái vô sanh". Còn vô thường thì có 2 cái: vô thường sát-na thì đây là cái tạo ra pháp giới, tạo ra Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai, vô sanh A-la-hán cái này không phải vọng. Còn vô thường chu kỳ là cái sanh tử là vọng. Mà còn dòng nước không phải vọng cũng không phải chơn. Cái chết của người tu ở chỗ này.

Tôi hồi đó đọc Kinh Thủ Lăng Nghiêm tới chỗ này tôi chết. Phải 2- 3 năm sau tôi mới hiểu được. Thì sau khi chỉ "Thất xứ trừng tâm" 7 lần mà A Nan đưa cái tâm Đức Phật bác hết trơn, cả tới nhân duyên, tâm là do nhân duyên Đức phật cũng đẩy bác luôn. Thành ra một số bên Tiêu thừa nói Thủ Lăng Nghiêm là ngoại đạo, nhưng mà nếu mình đọc sâu Thủ Lăng Nghiêm mới là hay nhất. Rồi Ngài mới chỉ ra Chơn tâm mà A Nan nhận được cái thấy. Thấy sự vật, sự vật thay đổi, mất, nhưng mà cái thấy không bao giờ mất. Cái nghe, tiếng chuông có lớn, có nhỏ, có nhiều tiếng động, nhưng mà cái nghe không có nhiều. A Nan nhận được mừng quá quỳ lạy, nếu mà con nhận được cái này MaĐăng-Già không có bắt con, không có dùng cái sắc đẹp mà quyền rũ con được. Sác đẹp lúc đẹp thì có già, có xâu có đẹp, bây giờ cô đó trẻ thì đẹp rồi cũng thành bà già móm thôi. Mà nếu cái lặng lẽ thì cái lặng lẽ của con thì nó không thay đôi, cái nghe của con, cái nhìn của con luôn luôn bao giờ cũng vậy.

A Nan quỳ lạy khóc thì Đức Phật nói: "A Nan ơi cái đó không phải chơn tâm đâu nhe". Thì A Nan chới với. Trời ơi! Ngài bác con hết, bây giờ Ngài đưa Chơn tâm rồi bây giờ con nhận Chơn tâm Ngài nói cũng không phải nữa. Vậy nó là cái gì? Ngài nói nó không phải vọng. Chỗ này chết mấy người đi vào Phật pháp mới lần đầu, nó khó vô cùng. Mà nó không phải chơn, nó là cái dòng nước, mà dòng nước thì trôi chảy là vọng, mà đứng lặng không có tướng thì là chơn, như vậy là "chơn vọng hòa hợp". Chừng nào nó chuyển biến thần tốc, nó đứng lặng mà nó bất biến thì đây mới là chơn thật sự. Đứng lặng là chơn, mà bất biến là chơn.

Thì do cái chỗ này mà Tiểu thừa mới nhận Niết bàn là hết "tịch tịnh", gánh nặng đặt xuống việc làm đã làm xong không còn trở lui lại cõi đời này nữa. Bên Đại thừa không chịu, nói nó bất biến, sở dĩ bất biến là vì nó chuyển biến một cách quá thần tốc thành ra kêu nó là bất biến, mà khi nó xuống cấp rồi thì bắt đầu nó đứng lặng mà chuyển biến, thì đó là A-lại-da của chúng ta, còn đứng lặng bất biến đó là Niết bàn, A-lại-da của vũ trụ. Mà A-lại-da vũ trụ, A-lại-da của mình nó khác nhau sao? Thì cái đó kỳ tới có nhân duyên tôi sẽ giảng nữa, giờ nói chắc quý vị không nắm được. A-lại-da vũ trụ là A-lại-da của Như Lai. A-lại-da của Như Lai với A-lại-da của mình không khác. Nhưng mà A-lại-da vũ trụ là của vô lượng Như Lai, vô lượng A-lại-da của cá nhân chúng ta nằm trong đó. Ngài thấy một cái là thấy vô lượng A-lại-da từ địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh cho tới phi phi tưởng đều nằm trong A-lại-da của Như Lai. Còn mình chỉ là 1 số chủng tử một hạt cát trong bãi sa mạc thôi. Thành ra nói về cái thế của Như Lai với cái thế A-lại-da của mình là 1 thôi. Nhưng mà A-lại-da của Như Lai là không có chủng tử hay nói cách khác có vô lượng chủng tử, vô lượng chủng tử tức là không có dính mắc vào chủng tử nào hết. Còn A-lại-da của mình thì mình lấy kinh nghiệm, kiến thức, ký ức chủng tử đó dưới hình thức năng lực, cái này cũng khó hiểu.

Tại sao mà chủng tử mà dưới hình thức năng lực? Năng lực là có chủng tử âm chủng tử dương tức là có điện âm, điện dương, mà điện âm điện dương khi phá bỏ thì nó biến mất, nó thành năng lực, cái này là cái khó hiểu mà khoa học giờ bắt đầu giải thích được. Ông Einstein, ông đưa ra cái đó đầu tiên, không gian 4 chiều nữa, tôi cũng trở lại cái đó trong Kinh Kim Cang. Trong Kinh Kim Cang có câu hỏi liên quan "Tam tâm, tứ tướng". Đúng ra tướng có 3 thôi: bê ngang, chiêu dọc, chiêu cao, 3 tướng thôi. Mà Ngài nói tới "tứ tướng". Thôi cái đó chúng ta qua trường hợp khác bây giờ chúng ta trở lại cái này.

Thì cái câu đối đáp của Huệ Năng và Huyền Giác.

Thì Huệ Năng nói là "Sao không ngay cái sanh tử mà nhận lại cái vô sanh. Sao không ngay cái vô thường mà liễu tri cái Chân thường." Vô thường là vô thường sát-na đấy, tức là thế giới của Bát nhã đấy, pháp giới đấy, liễu tri là ngay thẳng tuỳ thuận trong đó thôi.

Thì Huyền Giác đâu phải là tay bở, ông ngộ được, thấy được cái Bất tử nhưng mà không biết đúng không. Ông mới nói: "Nhận lại tức là vô sanh, còn liễu tri là Chân thường", không có tu gì hết.

Thì Huệ Năng khen ông thật hay, đáng tán thán đó "Đúng rồi. Đúng rồi." Thì ông mới quỳ xuống lạy đàng hoàng 3000 oai nghi tám muốn tê hạnh, rồi đứng dậy thì ông xin hâu Tô. Tô im lặng cho ông hâu. Ông hâu Tô 2 tiếng đồng hồ thì xin Tô về. Thì Tô nói ông này nói vậy mà không biết có thực sự hiểu không.

Tổ mới thử thêm một lần nữa "Ông về sao mau quá vậy" mới ở đây mà về rồi. Mau quá vậy là mình đứng trên phương diện hiện tượng giới, mình có thân thì có đi, có đứng, có tới, có về. Thì biết là ông Huệ Năng chơi mình nữa, mới kéo về thế giới hiện tượng Ông nói: "Vốn mình không động mà làm gì có mau với chậm.". Tôi đến đây là đến với cái thân, thân thì có mau có chậm, nhưng mà cái biết tôi biết thân mau chậm, thì đó là thân mau chậm chứ cái biết đâu có mau chậm. Ngài trả lời "Vốn mình chẳng động thì lấy gì mà mau với chậm".

Thì Huệ Năng mới quất thêm một câu nữa "Ai biết không mau chậm". Ngài nói không mau chậm, mà ai biết không mau chậm, không phải Ngài biết sao. Mà nếu có "ai" là có tư tưởng nữa, mà tư tưởng làm cái gì có bất động Thì Huyền Giác nắm được liền nói: "Tự tôn giả sanh tâm phân biệt.". Cái dòng nước linh hồn nó không có không gian, Ngài dùng cái tư tưởng Ngài chẻ một cái thành ra lượn sóng có không gian, từ A-lại-da Ngài chẻ một cái thành mạt-na, cái đó là do Ngài, chớ nó vốn trôi chảy vậy, nó đâu có sóng, do cái tham -sân -si, vô minh chi mạt Ngài mới chẻ một cái có sóng, thì cái lượn sóng do Ngài, chớ cái dòng nước linh hồn tự nó không có xao động, mà xao động là do cái vô minh của Ngài, chi mạt vô minh nằm trong A-lại-da. Thì ông Huệ Năng biết ông này đi tới chỗ trí tuệ là A-la-hán rồi. "Vốn mình chẳng động", "Ai biết không động". Thì Huyền Giác mới nói là "Tự tôn giả sanh tâm phân biệt". Tự Ngài, dòng nước người ta Ngài chẻ xuống nó thành lượn sóng, Ngài chặn nó lại, nó mới bị xao động, nó sanh ra cái lượn sóng mạt-na, có không gian. Không gian là nguyên nhân đầu tiên mạt-na xuống tứ thiền. Tứ thiền là có thân bên trong, có thân bên ngoài, có tư tưởng nhưng mà hoàn toàn sống bằng tư tưởng, không để ý đến thân bên trong, bên ngoài, đè nén xuống gạt bỏ mấy cái kia. Do đè nén mà gạt bỏ được, do tập trung vào cái đối tượng, tư tưởng không. Rồi xuống tới tam thiền vọng nữa thì bắt đầu có thân bên trong, tam thiền không để ý thân bên ngoài. Tới nhị thiên có thân ngoài, có thân trong. Thân trong là lạc thọ, chánh niệm tỉnh giác bỏ cái hỷ. Tới nhị thiền là có hỷ có lạc, có thân trong có thân ngoài. Tới sơ thiên bắt đầu thân bên ngoài. Từ đó mới có cõi trời dục giới, mới có cõi người. Tới cõi người là mất luôn ý chí không còn cải sửa nữa thì thành ra súc sanh, ngạ quỷ, địa ngục. Thôi đại khái cái này tôi đã giảng nhiều rồi. Bây giờ trở lại. Thì Huyền Giác mới nói: "Tự tôn giả sanh tâm phân biệt." Thì Huệ Năng mới khen "Ông thực sự là hiểu được cái ý vô sanh". Cái bất tử đó ông thực sự hiểu được, ông đã dùng tư tưởng mà hiểu được cái ý vô sanh.

Thì Huyền Giác bắt được liền "Đã vô sanh mà còn có tư tưởng nữa sao?". Bất tử mà nghĩ về cái Bất tử, thì bất tử này đâu còn là Bất tử nữa. Bất tử là không thể dùng tư tưởng diễn tả, mà Ngài dùng tư tưởng Ngài diễn tả cái Bất tử thì cái Bất tử thành cái sanh tử. Ông Huyền Giác độc đáo "Vô sanh mà há có ý có tư tưởng nữa sao?".

Thì Huệ Năng khen, mà Huệ Năng quất thêm một câu nữa "Nếu không ý thì ai phân biệt đây?". Nếu ông nói không có tư tưởng thì ai phân biệt xanh -đỏ -trăng -vàng, ai phân biệt phải -quấy -tốt -xấu, ai ăn biết mặn -chua -cay đây? Không lẽ một vị đắc Thánh quả không biết gì hết, ăn mặn không biết mặn, ăn ngọt không biết ngọt, con chó, con trâu, con bò, người ta không phân biệt được sao? Câu này mới chết, không ý là không tư tưởng, thì ai cũng là do tư tưởng, phân biệt cũng là tư tưởng, 3 cái đều là tư tưởng hết. "Không ý thì ai phân biệt đây?". Câu này là giết chết Huyền Giác. Vậy bậc Thánh nhân là địa ngục vô ký, không có tư tưởng thì 4 đường ác, không có ai tức là không có con người, mà loài thú thôi, phân biệt là không có sự phân biệt gì hết là địa ngục, cây đá. "Không ý thì ai phân biệt đậy?". Ý - Ai - Phân biệt chỉa ngọn dao 3 mũi vào ông Huyền Giác. Huyền Giác đỡ liền. Người ta đã đắc quả thì người ta mau lắm, nghe một cái người ta biết liền "Phân biệt thì có nhưng đó không phải là ý". Bậc thánh nhân cũng phân biệt, phàm phu cũng phân biệt, địa ngục nga quỷ cũng phân biệt. Nhưng mà hoàn toàn khác nhau không phải là ý. "Phân biệt thì có nhưng mà đó không phải là ý".

Thì chúng ta trả lời sao? Thành ra quý vị có học lớp pháp rồi, quý vị hay. Có 3 thứ phân biệt. Thì cô Bi phân biệt: biến kế sở chấp, y tha khởi và viên thành thật thì đúng, nhưng mà giải thích sai, cái khổ là ở chỗ đó. Tôi có giảng nhưng mà không phải giảng vậy, cô áp dụng vô đây. Còn ông Thiện Khánh là biến kế phân biệt là tùy niệm phân biệt mà hồi đó tôi nghe, tôi không để ý, tới chừng tôi thấy cái bảng đề, tôi nói chết như thế này cũng là mâu thuần, lộn mèo nữa. Kỳ đó có nhiều người cũng trả lời cũng vậy. Tuỳ niệm, kế đạt chính nó trong quyển chứng đạo ca, thì ông Trúc Thiên có giải thích có 3 thứ phân biệt: tuỳ niệm phân biệt, kế đạt phân biệt và tự tánh phân biệt, những mà ông không cho ví dụ. Tới chừng phật tử, ông Thiện Khánh cho ví dụ tôi không để ý, tôi thấy cái bảng, tôi nói chết giảng như vậy nó mâu thuẫn nữa. Thì thôi để quý vị suy nghĩ lại.

Còn tôi bữa đó tôi mới thêm ý kiến là chúng ta học nhiều nhất là trong Duy thức có 2 thứ phân biệt: phân biệt bằng ngũ câu ý thức, phân biệt bằng độc đầu ý thức và phân biệt bàng trực giác tức là hiện lượng tanh canh, nhưng mà tối cũng không có giang. Cái này trước tôi có giảng rồi, tôi đưa ra cho quý vị thấy nó có nhiều cách giải thích mà nếu mình nắm vững thì rất hay, nó nhiều phương diện về một thực tại nhận thức của chúng ta, mà mấy người mới thì chết mồ luôn, lộn tùng phèo, một cái rừng danh từ. Thành ra Phật giáo rất hay mà rất dở, mấy người sơ cơ mà gặp bài pháp tôi giảng thì chết mô luôn. Thì thôi phải học với mấy sư huynh đi trước mình, mấy người họ Ngọc họ Diệu với Như đó, còn họ Liên thì phải học mấy người đó thôi, nhưng mà có một số siêu như nãy tôi nói mấy người trả bài như Liên Trà, Liên Lâm,... mấy người đó giỏi, được có 3-4 người thôi, còn bao nhiêu chịu thôi. Trái lại họ Như thì có một số không hiểu gì hết, mà độc đáo nhất dòng họ Thích Ca có cô Chơn Ngọc là hôi tôi xuất gia có cô rồi, tới giờ cô không chạy gì được hết, mà cô đi nghe pháp rất tinh tân, ở đây cũng có cô Nhàn, cô Dung mật là ù ù cạc cạc, cô Hải nữa hộ pháp hạng nhất, làm phước hạng nhất, mà trí tuệ thì hạng bét. Cô Dung mật thì mọi lần cô vô nghe, tôi rầy hoài cô cũng vô nghe, nghe 100 lần ngồi ngủ hết 101 lần, dựa vách rồi hả cái họng lớn ngủ khò, nói Sư giảng hay quá con mất ngủ vô nghe là ngủ thẳng ga luôn. Cái nghiệp của mỗi người, mình phải cố gắng thắng cái nghiệp mình, kêu là chuyển nghiệp, mà chuyên nghiệp không được làm sao mà qua vô nghiệp, phi nghiệp được.

Chúng ta phải có ý chí mạnh mẽ để chuyển nghiệp, có người đầy đủ phương tiện nhưng cứ tại, vì, bởi. Cũng như cô Hoa Tâm, ở nhà con nghe đĩa Sư đủ hết trơn. Tôi nói là nghe địa ngục giảng. Sư giảng mà? Tôi giảng nhưng mà cái đĩa giảng lại. Cái đĩa là địa ngục. Dù cho Đức Phật giang, mà quý vị thu địa nghe lại, nghe lại cũng là nghe địa ngục giảng. Quý vị nghe Đức Phật giảng mà vô đĩa 100 lần cũng chưa ngộ được, mà quý vị gặp Đức Phật 1 lần là đắc quả Nhập lưu liền. Còn nghe tôi giảng 1 lần có thể đắc quả người trời, mà nghe cái đĩa tôi 1.000 lần cũng chưa đắc cái gì được. Cái đó là máy móc giảng, máy móc đâu có linh hồn. Cái nghe người giảng quan trọng, người đó có tu thiền hay không, cái định lực người đó có mạnh hay không Thành ra chúng ta thấy Huyền Giác đắc quả rồi mà gặp Huyền Sách không có thọ ký gì cho ông hết. Huyền Sách đâu phải bở được Huệ Năng ấn chứng là hiểu Bát nhã rồi, nhưng mà truyền qua Huyền Giác truyền không được, phải gặp Huệ Năng rồi ông mới đắc. Ông đặt ra bài Chứng Đạo Ca dịch ra 18 thứ tiếng, nó hay tới vậy. Thì chúng ta thấy người đối thoại với chúng ta mới là quan trọng nhất hết thảy. Thành ra Phật mất rồi thì chúng ta cũng như là con gà mất mẹ. Bây giờ cầu Phật ra đời thì Dị Lặc ra băng Thích Ca. Mà bây giờ 10.000 năm nữa mình đợi nổi không? Mình sanh lại cầu 100 kiếp nữa rồi biết có làm người được không? Chi bằng mượn cái bông sen của Phật A Di Đà qua bên gặp Phật thuyết 1 thời pháp là chúng ta đặc quả Nhập lưu. Một thời một thôi. Thì Thích Ca, A Di Đà cũng vậy thôi, mà không gặp Phật thì 1.000 kiếp nữa chúng ta chưa nhận được quả Nhập lưu.

Mẫu giáo mà không có thầy, ai mà dẫn mình lên lớp 1, mặc dù lớp 1 là ráp vần "i tờ, tờ-i-ti". Nhưng mà người lớp 5 xuống dạy, người lớp 7 xuống dạy mẫu giáo thì mình nghe mình không có vô, còn người lớp 10, lớp 12 dạy cũng vậy thôi, nhưng mà khác. Còn ông thầy giáo giỏi xuống mâu giáo cũng "i-tờ, tờ-i-ti" nhưng mà học trò nó tiếp thu liên. Nó ngu, nhưng mà ông thầy giáo dạy nó còn ngu hơn nữa. Thành ra chúng ta thấy cũng là thầy giáo dạy mà có ông dạy rất giỏi. Bác sĩ cũng ra trường như nhau mà có ông trị hết bệnh, thân chủ đông nghẹt phải bắt số, có ông không có một thân chủ, mà cũng cái bằng bác sĩ như nhau.

Hơn nhau là hơn ở cái nhận thức, cái linh động của từng vị, cái thực chứng của từng vị. Nghe giáo pháp là "Văn" thôi, còn hơn nhau ở cái "Tư"'. Mà nếu không có điều kiện làm sao "Tư". Tôi không phải hơn quý vị đâu, nhưng mà nói đúng là tôi hơn quý vị về cái tu tập. Tôi ở không, không làm gì hết, tôi đi bát về rồi tôi coi kinh, tôi ngồi thiền. Bây giờ tôi còn tiếp phật tử, hồi xưa không có, Sư Chân lo hết. Tôi đi bát về ngồi thiền, tôi chiêm nghiệm, tội ăn nằm, tối tôi ọc những bài ra.

Mà quý vị biết, cái vô thường, vô ngã khác nhau sao? 3 năm trời tôi mới hiểu được. Có 4 chữ thôi vô thường-vô ngã. Tôi coi hết tất cả các kinh, Hòa Thượng Thanh Từ, Nhất Hạnh. Những đại sư Thanh Từ, Nhất Hạnh nói cũng 1 thứ thôi. Tôi không đồng ý, tôi nói 1 thứ thì dùng 1 chữ vô thường hay vô ngã hoặc dùng chữ vô ngã bỏ vô thường. Cái này Đức Phật nói dùng chữ vô thường-vô ngã-khổ đau. Qua tới Tiểu thừa vô thường-vô ngã- Chơn không. Đại thừa vô thường là Chơn thường, vô ngã là Chơn ngã. Vậy thì nó phải khác. Tại sao vậy? Tại cũng vô thường vô ngã mà 3 cách nhìn:

- Cách nhìn của người trời vô thường-vô ngã là khổ đau.

- Cách nhìn của tứ Thánh vô thường-vô ngã là Chơn không.

- Rồi Bồ-tát vô thường là Chơn thường, vô ngã là Chơn ngã. Vô thường - vô ngã là tuỳ thuận.

Như vậy vô thường - vô ngã phải khác. Mà khác là sai, mà một thứ là trật. Nó nhức cái đầu, tôi chán nản.

Đạo phật tôi trăn trở, tôi khổ đau, kiếm hỏi không ai giải thích được hết. Tôi từng đi hỏi mấy vị Hoà Thượng, mấy vị cao Tăng, mấy vị nói không thấy giảng. Cho tới bài kinh Kim Cang mà ông Nghiêm Xuân Hồng tìm ở đâu có một ông vị Thiền Sư mới hỏi ông Cưu Ma La Thập là tay tô dịch Kinh đây. Hỏi: "Vậy chứ vô thường - vô ngã, vô ngã có không gian, thế giới chu kỳ có không gian, còn vô thường tuyệt đôi thì không có không gian, thế giới sát-na. Vậy bạch Tô (hỏi Cưu Ma La Thập) Sát-na này không có không gian, nhưng mà có khe hở không? Khe hở với không gian khác nhau sao? Không gian là khoảng cách".

Tôi đi xuống cửu huyền thì có một không gian, có một cái khoảng cách mấy chục thước. Còn bây giờ nó chớp tắt, chớp tắt thì nó liên tục, mà liên tục này có khe hở không? Nó không có không gian, bởi vì nó không có không gian, không có khoảng cách, nó chớp tắt chớp tắt hoài, nó liên tục như vậy, cũng như là dòng nước vậy. Dòng nước nó chảy chậm thì dường như nó có cái hình rõ rệt, nó có cái tướng, dòng nước chảy vừa vừa thì chúng ta thấy mất, dòng nước chảy xiết thì mất luôn.

Cũng như chúng ta cầm cây nhang, đốt cây nhang lên thì có 1 cây nhang, rồi bây giờ tôi lấy cây nhang này tôi quay vòng tròn thì chúng ta thấy mất cây nhang, mà có vòng tròn thôi. Mà vòng tròn là gì? Là nhiều cái cây nhang, nhiều điểm nhang nối lại với nhau, thì chúng ta nhìn thấy vòng tròn, cây nhang mất. Bây giờ quay thật lẹ nữa, thì cái vòng tròn mất, mà chỉ có 1 vùng hào quang như cái mâm, 1 cái mâm hào quang nó chuyển biến coi như cái hào quang của Đức Phật. Bây giờ tôi quay một cách thần tốc nữa, thì không thấy quay mà thấy 1 hào quang rực rỡ. Như vậy là 1 hay là 4. Nói 1 là sai, nói 4 là trật. Nó quay một cách thần tốc thì thấy cái hào quang này đứng lặng bất biến. Mà quay chậm nữa thì thấy nó đứng lặng mà chuyển biến thấy có 1 cái mâm lửa đang chuyển biến. Mà quay chậm một chút nữa thấy cái mâm lửa nó biến mất mà có 1 vòng tròn lửa không còn cái mâm nữa. Còn quay thật chậm nữa, có cây nhang, không có vòng tròn lửa. Như vậy cây nhang, vòng tròn lửa, mâm lửa với cái vùng hào quang rực rỡ 1 hay là 4. 1 là sai mà 4 là trật. Nội cái đó là chúng thấy nhức đầu.

Thế giới luân hồi sinh tử chúng ta cũng vậy. Cái Phật tánh, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh không có sao? Người, trời không có sao? Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai, A-la-hán không có sao? Như Lai không có sao?

Cũng là 1 nhang lửa đó thôi, nhưng mà 4 cách nhìn:

- Nhìn cây nhang là cây nhang là cách nhìn của địa ngục, 4 đường ác có hình có tướng rõ rệt.

- Rồi khi vòng tròn lửa thì bắt đầu qua người trời.

- Rồi cái mâm lửa bắt đầu qua Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai.

- Rồi đứng lặng bất biến hoàn toàn là cái vùng hào quang rực rỡ thì qua tới A-la-hán, Như Lai.

Vậy thì khác không? Vậy thì 1 thứ không? Chúng ta phải hiểu cái Đạo Phật, nó khó hiểu chỗ đó. Nhưng, chúng ta đi vào chi tiết, chúng ta sẽ thấy cái khác biệt, rồi cũng phải đi ra khỏi chi tiết để thấy giống nhau. Thì như vậy chúng ta mới không lọt vào thế giới của thần thông. Thần thông là tư tưởng đang vói tới Bát nhã, mà Bát nhã bao trùm hết thần thông. Do đó chúng ta phải khổ công.

Tôi nói đây mới văn thôi tức là quý vị mới ăn cỏ thôi thì đâu có thành gì, về ngủ khò mai mốt quên hết, thì ba mớ cỏ này không tiêu, thì ọc bỏ, nó sình bụng. Con trâu ăn cỏ mà nó không nhơi thì mai mốt nó ói ra để mà ăn cái khác. Thì cái thân ốm o gầy mòn, cũng như cái thân ốm của tôi, phải ngồi nghiền ngâm nhơi lại, mà nhơi thì lâu á, ăn thì có thể 15 phút nửa tiếng nhơi thì suốt đêm có thể 1-2 năm cũng chưa tiêu hết. Nếu mà cái định lực mình yêu, tập trung không kỹ, không lâu, không sâu thì khó mà tiêu hoá được, không thành xương thịt máu của mình. Thành ra cái nghiền ngẫm là quan trọng" văn - tư

- tu". Văn là nghe. Muốn nghe cho hiểu biết phải giữ giới cho kỹ, không giữ giới kỹ mà còn sát sanh, trộm cắp, tà dâm, lo nghĩ chuyện gia đình chồng con, rồi con nó đi học, bữa nay tiền bạc sao,... thì nghe đây nó không có hiểu gì hết, nó không có bao giờ vào trong A-lại-da mình, không có tập trung, ngồi đây mà cái tâm ở nhà. Mà cái tâm là cái hiểu biết, đâu có hiểu biết cái gì. Về hỏi nãy giờ Sư giảng cái gì? Trời ơi! tôi lo mấy đứa nhỏ mai đóng tiền trường cho nó mà không có tiền, không biết làm sao đây, đi học trời mưa không biết đi học về, không biết xe có đụng không, rồi ở nhà không biết có ai nấu cơm cho nó không, tôi có nghe được cái gì đâu, tôi nghe con cái ở nhà thôi, ông chồng bữa nay ông đi nhậu ông về ông quậy nữa, không biết làm sao đây! Thôi chết rồi.

Thành ra văn là khó, muốn nghe thì phải giới luật cho kỹ, mà giới luật cho kỹ thì gia đình phải êm ấm. Mà gia đình êm ấm là do ai? Do cha, do mẹ. Mà cha quan trọng hay là mẹ quan trong? Chúng ta phải biết mây cái đó. Thì người nữ là quan trọng hơn hết. Tai sao vậy? Gia đình êm âm hay không là do người mẹ. Chúng ta biết có bao nhiêu bậc Thánh nhân chăng hạn: Thái tử Si-Đạt-Ta do bà Ba-Xà-Ba-Đề là em ruột của mẹ, còn Không Tử cũng do bà mẹ, Mạnh Tử cũng do bà mẹ, Ghandi cũng do bà mẹ. Mạnh Tử là bà mẹ phải dời nhà 3 lần, mà chúng ta thấy 1 lần dời nhà là 1 lần đốt cháy nhà, mà bà dám hy sinh.

Tôi để cho quý vị về suy gẫm lại. Thì có 3 cách nhận thức thì đúng rồi đó. Nhận thức bằng ngũ câu, nhận thức bằng ý thức. Cũng như ông Thiện Khánh nói đó là kế đạt phân biệt, tùy niệm và tự tánh. Còn cô Bi là biến kế sở chấp, y tha khởi, viên thành thật. Cũng 3 cái nhưng mà giải thích nó không ôn. Chúng ta sửa lại làm sao cho nó ôn, nghĩa là nhất trí với 15 hạng chúng sanh. Quý vị về suy gẫm lại rồi hôm nào chúng ta sẽ trả. Bây giờ chúng ta qua câu chuyện thứ hai.

Thì câu chuyện giữa Bồ-Đề-Đạt-Ma và Lương Võ Đế. Tất nhiên Lương Võ Đế đại diện cho phật tử tức là thế giới của tư tưởng, của thân thông. Bồ-Đề-Đạt-Ma tượng trưng cho thế giới của trí tuệ, thế giới của giải thoát. Thì 2 vị gặp nhau. Thì chúng ta biết tư tưởng và trí tuệ không phải 1, không phải khác. Tư tưởng là sóng, Trí tuệ là dòng nước. Tư tưởng là chu kỳ mà dòng nước là sát-na đứng lặng chuyển biên. Còn tư tưởng là xao động chuyển biến. Nhưng xao động chuyển biến trong cái đứng lặng chuyển biến, đứng lặng chuyển biến nằm trong cái xao động chuyển biến. Hay nói cách khác là sóng nương vào dòng nước để phát hiện, dòng nước là cái nền tảng của sóng. Thành ra Bồ-Đề-Đạt-Ma tượng trưng cho dòng nước, Lương Võ Đế là một phật tử thuần thành tức là giống như quý vị đó, chỉ làm phước thôi, mà không nhận được dòng nước, chi nhận là sóng, chuyên nghiệp thôi.

Thành ra nghe nói Bồ-Đề-Đạt-Ma từ Ấn Độ qua Trung Quốc ông mừng vô cùng, khấp khởi, đem tất cả toàn quan ra ngoài biển đón tiếp Bồ-Đề-Đạt-Ma. Bồ-Đề-Đạt-Ma thì cái lý nó hay lắm, Ngài đi trên 2 nhánh lau trên lưng có quẩy 2 chiếc dép, đi trên mặt biển, 2 nhánh lau lướt trên mặt biển ghé tại đền vua của Lương Võ Đế.

Lương Võ Đế ra tiếp đãi, khi mà gặp Bồ-Đề-Đạt-Ma rồi Ngài đặt câu hỏi liền: 'Kính thưa Tô, Trâm từ lúc lên ngôi tới giờ cất hơn 72 cảnh chùa, hơn 72 tức là cả răm đó, độ hơn 3.000 Tăng, như vậy Trâm có trí huệ, có công đức gì không?" Công đức là trí tuệ.

Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma nói "Chẳng có công đức gì hết". Đâm cái chĩa thẳng vô Lương Võ Đế. Bị cái cú đầu tiên Lương Võ Đế chán rồi. Đau. Ong thọt vô trái tim mình đau, ông tính là Bồ-Đề-Đạt-Ma khen. Bồ-Đề-Đạt-Ma nói thẳng không có trí tuệ gì hết, không trí tuệ là ngu si, thông minh nhưng thông minh ở trong cái vô minh, thì Ngài nói không có công đức gì hết.

Lương Võ Đế tức, mới hỏi "Vậy cái đó là cái gì?" Độ hơn 3.000 tăng, mà 3.000 Tăng ăn mặc ở bệnh đó, 3.000 vị sư, rồi cất hơn 72 cảnh chùa, chùa nào chùa nây đô sộ mấy chục mẫu, Bồ-Đề-Đạt-Ma nói không có công đức, không có trí tuệ gì hết. Không trí tuệ tức là người ngu, thông minh nhưng mà ngu. Thì Ngài hỏi vậy cái đó là cái gì? Cái mà tôi làm phước báo là gì?

Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma nói cái đó là "Phước báo nhơn thiên hữu lậu, có hưởng là có hết". Phước báo này sanh về người, trời thôi chứ không có làm Thánh được. Nhơn thiên hữu lậu, còn bị rỉ ra, còn bị phiền não.

Thì Lương Võ Đế là 1 phật tử thuần thành, có Chí Công Thiền Sư là thầy, ông đó là A-la-hán đắc quả rồi. Nhưng mà học mà ông không có thực hành, con trâu ăn cỏ mà không có nghiền ngẫm, mà không nghiền ngẫm thì không có "tu", "văn, tư rồi tư". Còn quý vị đây "văn" không mà tới "tư" thì chạy trốn, con bị tại vì bởi đủ thứ hết. Nghe pháp không nghe mà cúng dường thì hạng nhất. Thì chỉ có lấy cái cúng dường làm trí tuệ, mà cúng dường đâu phải trí tuệ, đó là phước báo thôi. Thành ra Bồ-Đề-Đạt-Ma quất thắng vào đó, cái này là phước báo nhơn thiên hữu lậu, có hưởng là có hết.

Lương Võ Đế đâu có chịu thua. Trẫm là 1 phật tử mà, Trẫm hiểu trí tuệ lắm. "Như vậy Đệ nhất nghĩa Thánh đế là gì?" Cái Bất tử là gì? Trẫm cũng biết cái Bất tử. Chí Công Thiền Sư là 1 vị Thiền Sư giỏi nhất đã dạy, là Thầy của Trẫm, có giảng về Đệ nhất nghĩa Thánh để tức là Bất tử, Niết bàn tịch tịnh.

Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma đập thêm 1 cái nữa "Quách nhiên vô Thánh" không có Thánh phàm mốc xì gì hết, không có Thánh không có phàm mốc xì gì hết.

Thì Lương Võ Đế kẹt, bị 2 mũi, 1 mũi đâm vào tim 1 mũi đâm vào cái cổ họng Ông tức. Ông nói: "Vậy chứ ai đứng trước mặt trầm đây? Ngài không phải là Thánh, Đệ nhất nghĩa Thánh đế, tôi không phải là phàm sao?" Thì hỏi cái đó Ngài nói không có Thánh phàm gì hết. Vậy chứ Ngài là cái gì? Còn tôi là cái gì? Tôi không phải là phàm phu, Ngài không phải là Thánh tăng sao?

Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma mới trả lời "Không biết".

Thì Lương Võ Đế chới với. Bồ-Đề-Đạt-Ma nói cái gì cũng cắt ngang họng mình không. Nghĩa là không có Bồ-Đề-Đạt-Ma là Thánh, không có Lương Võ Đế là phàm, nghĩa là cuộc đời này không có Thánh nhân, không có Phật, không có đau khổ gì hết. Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma trả lời là "không biết".

Mà "không biết" nghĩa là gì? Không biết của mình khác, không biết của Bồ-ĐềĐạt-Ma là khác, không biết của cái Bát nhã. Còn mình không biết là không biết trơn, thằng ngáo, còn không biết của bậc Thánh nó khác.

Lượng Võ Đế không hiểu được cái chữ" không biết". Ông nói" Trời! Vậy Chí Công Thiền Sư giới thiệu mình là bậc Thánh Tăng mà không biết gì hết, phước báo cũng không có, Thánh phàm cũng không có, rồi hỏi về Phật pháp cũng không biết gì hết. Như vậy thì làm sao là Thánh tăng? Ngài bắt đầu nhợt nhạt không còn tiếp đãi ân cần nữa. Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma đến không phải là vì ăn, không phải là vì chức vụ, không phải vì tiếng khen, không phải là vì tiếp đãi một cách long trọng, mà vì cái trí tuệ, ai tiếp thu được thì ở dạy, ai tiếp thu không được thì đành ở lại.

Cũng như quý vị ở đây tôi giảng chắc tôi cũng hy sinh thôi. Ở đây khoảng 30, 40 chục người hiểu được, còn bao nhiêu phải chịu thôi. Gân 30 năm nay rồi, bây giờ bắt tôi giảng lại từ đầu tội nghiệp tôi. Tôi tính nghỉ rồi đó, nhưng mà có một số phật tử năn nỉ tôi giảng nữa, nhưng mà kỳ này tôi giảng lại khác, không giống bài kinh Sáu Sáu lần thứ nhất, cũng không giống lần thứ 2, cũng không giống lần thứ 3 mà nó là tất cả, nó không giống cái gì hết mà nó giống tất cả. Thành ra qua mấy cái này hết chúng ta trở lại mẫu giáo bài kinh Sáu Sáu. Cái này là cái giáo đầu của bài kinh Sáu Sáu.

Như vậy kỳ tới hay ngay bây giờ quý vị trả cho tôi cái ý nghĩa của Lương Võ Đế và Bồ-Đề-Đạt-Ma. Tôi lặp lại Lương Võ Đế gặp Bồ-Đề-Đạt-Ma thì khoe liền "Trẫm cất hơn 72 cảnh chùa, độ hơn 3.000 tăng, như vậy có công đức tức là trí tuệ gì không?" Đạo Phật lấy trí tuệ làm gốc, mà ông lấy cái độ tăng và cất chùa làm phước báo là trí tuệ. Nếu không có trí tuệ làm sao Trẫm dám hy sinh vàng bạc của cải trong kho để mà cất chùa cho Tăng, độ hơn 3.000 Tăng tu tập, nếu con người không trí tuệ đâu làm cái đó, bỏn xẻn. Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma nói "Không có trí tuệ gì hết". Không trí tuệ là đồng thời vô minh.

Lương Võ Đế đâu có chịu, hỏi "Vậy chứ cái đó là cái gì?" Nếu Ngài nói cái đó không có trí tuệ, cái đó là cái gì. Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma nói "Cái đó là phước báo nhơn thiên hữu lậu, có hưởng là có hết".

Cũng như quý vị bây giờ đi làm phước, uỷ lạo, bố thí tùm lum hết. Có người cúng một cái 1 tấn gạo, rồi muốn đứng số đầu tiên. Đâu có trí tuệ gì. Làm vì cái danh. Có người" Bạch Sư, bây giờ Sư cho cái hào quang Phật Thích Ca đi, con cúng hết một mình con đủ rồi. Phải trí tuệ không? Có ai hỏi" Cái hào quang này của tôi à." Thì có nhiều người muốn cất cái cốc của tôi, muốn cất tịnh xá, muốn cất cửu huyền." Sư cho con cất đi Sư, 1 mình con với con cái gia đình thôi, khỏi ai vô hết". Trí tuệ không? Cái tịnh xá này, cái cửu huyền này của tôi với con tôi, cái gì cũng tôi hết. Nếu tán 1 bạt tai thì nổi sân.

Phước báo dĩ nhiên là có phước báo, có phước báo thì có tai hoạ. Phước báo là gì? Phước báo là ngày, tai họa là đêm, hết ngày tới đêm. Sống trong thế giới tương đối này thì chết. Cầu sanh phước làm sao được quan quyền, vua chúa, sự sung sướng, thanh nhàn của cõi trời.

Mà Thái tử Si-Đạt-Ta không chấp nhận cõi trời, mới bắt đầu có Đạo Phật. Mà khi có Đạo Phật, Ngài tính chết, rút lui. Chúng sanh không có hiểu Đạo Phật nổi đâu, nó cứ chấp phước báo không nếu mình bác nó, nó giận, nó không tu nữa. Tôi đây tôi mà nói phước báo nhiều thì nói "Ông Sư Khang, ông ác lắm, ông bác cái phước báo của mình. làm phước, bô thí, cúng dường này kia ông không chịu". Tôi không phải không chịu, tôi rất thích cái đó, nhưng mà làm cái đó, làm cái bàn đạp để qua trí tuệ. Người thông minh sáng suốt ít nhất phải nhị thiên, khỏi cần niệm Phật trong A-lại-da có tiếng niệm Phật tràn ra, tổng vô, nó tràn tống vô, nhất niệm. Thân an, tâm hỷ. Bây giờ mới bắt đầu thấy cái này lần quấn. Chứ cái đó, ngừng ở đó hưởng.

Ở đó qua tam thiền thân lạc, tâm lạc mất thân luôn, chìm đắm trong cái lạc thọ lâu dài khoái quá, cứ chìm trong đó hoài. Chết. Cái này là hữu lậu, nghĩa là hết phước rồi cũng mất thôi.

Rồi qua tới tứ thiền thì không còn cảm giác, không còn đoàn thực nữa sắc -tài - danh -lợi -ăn -uống -ngủ -nghỉ dứt một bên. Bây giờ bỏ cái đó rồi hưởng hỷ lạc của cõi xúc thực, phải bỏ cái đó luôn nữa. Cái này tôi ngán, tôi nhờ cái này coi kinh Đức Phật nói con cũng còn dính mắc. Bỏ luôn. Bây giờ sống thế giới tư tưởng, 10 giới, không tiền, không bạc, không nhà, không cửa, ngon rồi. Ngài nói con còn tư tưởng, tư tưởng không dính mắc, mà tư tưởng không dính mắc vẫn đính mắc, dính mắc vào tư tưởng không dính mắc.

Trời đất! Đạo Phật gì mà bác tới cuối cùng. Tôi nghĩ rằng, tôi không có sắc, không dính mắc bằng xác thân bên ngoài, không dính mắc bằng xác thân bên trong, không ăn bằng ăn -uống -ngủ -nghỉ -sắc -tài -danh -lợi,... thì cao quá rồi, bây giờ con ăn bằng cái hỷ lạc. Thì Ngài nói hỷ lạc cũng kẹt bằng dinh mắc. Rồi bây giờ bỏ cái hỷ lạc, bỏ xác thân bên trong nữa, con ngồi con tưởng tượng cảnh giới, tưởng tượng A-la-hán, tướng tượng Như Lai, rồi con nhập trong đó thì tức là con không dính mắc. Nhưng mà tư tưởng không dính mắc vẫn là tư tưởng dính mắc vào tư tưởng không dính mắc. Cái này ở ngoài đời ngán.

Bên Au Châu người ta rất sợ Phật pháp. "Dính mặc vào tư tưởng không dính mắc, tư tưởng không dính mắc vẫn là dính mắc". Tôi nghĩ về Niết bàn. Nếu có nghĩ về Niết bàn thì Niết bàn thuộc về ý nghĩ chứ đâu phải là Niết bàn thật, Niết bàn thật là phi tư tưởng không thể diễn tả được.

Thành ra ông Huệ Năng với Huyền Giác cũng bị cái chỗ này. Nhưng mà Huệ Năng gài Huyền Giác, Huyền Giác thoát ra liền "Ông thật sự hiểu được cái ý vô sanh". Vô sanh mà còn có tư tưởng vô sanh, cái này là vô sanh trở thành tư tưởng, đâu còn vô sanh nữa, cái này là sanh tử. Chúng ta thấy là cái chữ nó độc đáo.

Mà muốn thoát chữ phải làm sao? Chỉ có chữ mới thoát chữ được, gậy ông đập lưng ông. Thì cái này ngoài đời người ta biết, nhất là mấy bác sĩ "Sư nói chuyện ba phải" ông anh tôi à, ông nói tôi "ba phải". Còn có vị Hòa Thượng nói "Sư chơi chữ cho người ta mê". "Phải mà không phải mà vẫn phải dài dài". Sướng hông. Nói gì mà ngộ quá vậy "thấy mà không thấy, không thấy mà là thấy tất cả". Giờ giảng sao bây giờ! Mà chính cái này là cái Cốt Tủy của Đạo Phật.

Chúng ta coi cái quyển Cốt Tuỷ của Suzuky do ông Trúc Thiên ông dịch, đọc vô cũng như vịt nghe sấm. Nhưng mà đọc mười mấy hai ba chục lần chúng ta thấy Đạo Phật nó phải là vậy. Nếu không bỏ câu thòng là kẹt. Cái xác thân hồi 4 tuổi với xác thân bây giờ 1 là sai 2 là trật. Không phải 1, không phải 2, mà cũng vẫn là 1, vẫn là 2. Ông chơi chữ. Mà giải thích sao? Ngoài cách đó ra không có giải thích cách nào hết, ngồi im lặng thôi.

Thành ra hồi thời Đức Phật, câu hỏi ngoại Đạo trình độ không tiếp thu được. Ngài mỉm cười nín thinh, hỏi lần thứ 2, thứ 3 rồi tức giận bỏ đi. Rồi A Nan hỏi "Đức Thế Tôn sao không giải thích?" Cái trình độ làm sao mà tiếp thu được, mẫu giáo mà đi hỏi bài vở lớp 12. Trời ơi! Ở đó mà giảng cho nó. Chỉ còn cái im lặng, mỉm cười thôi, cười nụ thôi. Còn người nào giảng được Ngài vẫn giảng, nhưng giảng bằng cách không giảng gì hết, không giảng gì hết nhưng vẫn giảng dài dài. Cái đó là cái độc đáo của Đạo Phật. Thôi bây giờ trở lại.

Quý vị trả bài cho tôi. Là Lương Võ Đế nghe Chí Công Thiền Sư nói có Bồ-tát từ bên Ấn Độ qua thăm Ngài, ông tiếp đón một cách long trọng, tiếp đón như tiếp đón Phật vậy đó. Ông nghĩ đó là Phật, vì Chí Công Thiền Sư nói mà. Thì trước tiên phải khoe trí tuệ mình. Mà trí tuệ với tư tưởng ông tưởng là 1, cái này là trí thức. Ông nói" Từ ngày Trẫm lên ngôi, Trẫm cất hơn 72 cảnh chùa, độ hơn 3.000 tăng như vậy Trẫm có trí tuệ không? Có công đức không? Dùng chữ công đức là trí tuệ chứ không phải phước đức. Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma nói không trí tuệ gì hết. Không trí tuệ tức tương đương vô minh là ngu si. Lương Võ Đế tức." Vậy cái đó là cái gì?" Nếu không phải con người trí tuệ làm sao tốn tiền ra độ 3.000 tăng và cất 72 cảnh chùa, chùa nào chùa nấy cả mấy trăm mấy ngàn tăng. Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma nói" Cái đó là phước báo nhơn thiên hữu lậu, có hưởng là có hết" Như vậy nghĩa làm sao? Quý vị phải giải thích. Thì Lương Võ Đế mới chứng tỏ mình là một phật tử thuần thành, giống như phật tử ở Ngọc Vân. Con biết giáo pháp quá rồi. Vậy" Đệ nhất nghĩa Thánh đế là cái gì? Cái bất tử là gì?" Hỏi Bồ-Đề-Đạt-Ma, Ngài có biết cái Bất tử? Con có biết cái Bất tử mà, nghe ông Sư giảng hoài, Niết bàn tịch tịnh từ A-lại-da thức mà lên cấp nữa tới phi không gian phi thời gian đó là Niết bàn tịch tịnh, có vậy phải không Tố? Đệ nhất nghĩa Thánh để phải vậy không? Thì Ngài nói" Quách nhiên vô Thánh" rỗng rang không có phàm Thánh mốc xì gì hết. Chết chưa.

Bao nhiều cái học hỏi mình với ông Sư phụ, Sư Khang này không xài được cái gì hết. Đưa ra bao nhiêu bị quết hết "Quách nhiên vô thánh" rỗng rang không có Thánh không có phàm. Thì phật tử lanh mép chứ đâu phải vừa, lại nghe giáo pháp nhiều rồi, đây hỏi thử mấy cô coi lanh dữ lắm. "Vậy chứ ai đứng trước mặt Trâm đây, không phải Ngài là Thánh, tôi là phẩm sao! 101 học giáo pháp ông Sư phụ tôi nói Ngài là Thanh, Ngài từ Ấn Độ qua đây, vậy Ngài không phải là Thánh tôi không phải là phàm sao? Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma trả lời 1 câu" Không biết ",", tôi không biết gì hết. Tố mà dám nói không biết. Vậy thì bao nhiêu công phu của Ngài tu hành để làm cái gì, cõi này không có Thánh không có phàm gì hết. Thế là chấm dứt.

Câu chuyện tới đây thì Bồ-Đề-Đạt-Ma biết rằng ông vua này không thể tiếp thu được cái Bát nhã. Ông vua này chỉ làm phước báo giống như phật tử Ngọc Vân thôi chứ không có trí tuệ. Có "văn" cả đống mà không có "tư", không có nghiền ngẫm. Con làm ăn cực khổ, ngày đêm con có thời gian đâu mà ngồi thiền, mà Sư giảng con đâu có thuộc đâu mà ngồi thiên ọc nó ra nhai lại thôi.

Cũng như cái cô gì đó, cô Liên Yến là sư cô tương lai, ở trên Vĩnh Long Sư cô lớn nhất là Yến Liên, còn ở đây tôi đặt là Liên Yến đảo qua đảo lại, nói "Thôi con chỉ niệm phật vãng sanh thôi Sư ơi, con không có nghe pháp được, nó khó quá". Tôi hỏi "không nghe pháp cô lấy cái gì niệm Phật". "Pháp không cân, miền con niệm Phật cho đều đắn A Di Đà Phật, A Di Đà Phật hoài thì Phật rước con thôi". Rước không?

Cô niệm Phật bằng cái gì? Phải lấy miệng niệm Phật không? Cô biết, cô nói con không có lấy miệng niệm Phật, con niệm bằng tâm.

Tâm cô ở đâu? Bây giờ cô đứng đây, tâm cô ở đâu? Cô nói tâm ở trên đầu. Nói cái đầu, tôi chặt cái đầu tâm nó đi đâu? Hễ cái đầu mất, thì cái tâm mất. Cô nói cái tâm nó không ở cái đầu, thì ở cái ngực. Tôi nói cô chết cái ngực cô mất thì cái tâm cô ở đâu? Chết chưa.

Vậy lấy cái gì niệm Phật? Cô nói lấy tư tưởng nhớ Phật, nghĩ Phật, tưởng Phật. Vậy tư tưởng ở đâu? Khi nào mới có tư tưởng? Không học giáo pháp.

Giống như mấy bà già trầu, tôi về miền sâu, miền xa, tôi cũng bị cái đó mà tôi ráng lội xuống dưới. 400, 500 người nghe pháp.

Tôi hỏi" Mấy bà niệm Phật bằng cái gì? Nói" Con niệm bằng miệng Sư".

Tôi nói "Không có miệng niệm Phật được không?" Nói "Trời ơi, không có miệng làm sao niệm được Sư". Chết chưa.

Vì lẽ đó mà tôi phải lội xuống dưới đó. Bây giờ tôi bệnh quá, tôi không đi chứ mấy năm trước tôi giảng mười mấy chùa. Cô Dung cô giỏi mấy chùa thỉnh ở Ngọc Vân không tốn cắc bạc nào hết, đúng ra người ta giảng là có bao thư, tôi không có nhận, rồi phải bao xe cho tôi xuống rồi bao xe cho tôi về, phật tử lo hết, cô Tấn, cô Liên Yến, ông Nhã lo hết mà lại còn được thêm tiền nữa. Tôi đi có một số Việt Kiều về nó cúng tiền cho chùa, đã không tốn tiền bao thư, không tốn tiền xe mà lại được tiền nữa. Ở đâu cũng khoái. Nhưng mà tôi đến không phải vì vấn đề đó.

Tôi đến là muốn cho tất cả đều về cõi Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà. Mà cái gì về đó? Cái này là cái chết của phật tử. Cái thân này có về không? Thân không về. Cái tâm về. Tâm ở đâu, nó ra làm sao, khi nào cái tâm mới phát hiện? Không biết. Cái đó là cái chánh. Cái vấn đề mà tôi lội xuống đó là cái đó.

Còn quý phật tử cũng vậy. Chết rồi còn cái gì? Kỳ đó tôi dí cô Hạnh, cô trả lời được, cũng hay. Tôi kỳ này hơi phục cô, chứ hôi trước cô không chịu học giáo pháp. Thì cô biết chết là còn mạt-na là nghiệp với A-lại-da. Tôi hỏi nghiệp ở đâu? Cô nói nó ân trong A-lại-da dưới hình thức năng lực. Kỳ này cô hiểu khá đó. Tôi muốn dí tới nữa. Chưa đâu tôi chưa đi sâu đâu. Mình ngồi phải nghiền ngẫm mây cái đó. Mây năm nay cô khá Tôi thấy phật tử ở đây khá, có thể ba mấy người có thể tiếp thu được Bát nhã. Vì lẽ đó chủ nhật tôi giảng chứ tôi tính nghỉ rồi. Tôi già rồi sắp vô lò thiêu rồi. Thì bây giờ ba mấy người Bát nhã đó, tôi an tâm, có Ban Hộ niệm cũng được, không cũng được. Mà có hộ niệm thì quý vị vọt tới Trung phẩm Thượng sanh, hoặc Trung phẩm. Còn chưa qua Bát nhã thì quý vị phải nhờ Ban Hộ niệm mà không khéo thì không vãng sanh, cái đó là cái đau lòng của tôi.

Thành ra ở đây tôi lập 2 cái: 1 là Ban Hộ niệm, 2 là Quán cơm gạo lức Từ thiện. Quán cơm gạo lức là lo cái thân, Ban Hộ niệm lo cái tâm. Quý vị thời buổi này nhức mỏi dữ lắm, đến tôi ăn kiêng mà tôi cũng nhức, đau đớn lắm. Thức dậy tay chân mình mấy nó ê ẩm hết, giảng pháp nhự vậy tối nay về sáng thức vậy mới biết. Tôi nhờ có ông đệ tử giỏi, ông mát tay, ông điểm huyệt, thoa thuốc rượu. Thuốc rượu thật là hay. Tôi giờ 4, 5 thứ thuốc rượu, tới thuốc này mới thấy nó hay. Tứ sự hoài tôi nói thôi bây giờ xin thuốc rượu di, cho phạt tử 1 người một ít. Thời buổi này người nào cũng nhức hết, rồi mới in cuốn massage nữa, ai siêng về massage nó khoẻ.

Thôi bây giờ chúng ta trở lại. Bây giờ quý vị trả bài cho tôi về câu hỏi giữa Bồ-ĐềĐạt-Ma và Lương Võ Đế. Lương Võ Đế tượng trưng cho quý vị, Bồ-Đề-Đạt-Ma tượng trưng Bát nhã, Thánh nhân. Thì quý vị đôi đáp làm sao mà Bồ-Đề-Đạt-Ma chấp nhận ở lại thì tốt, còn không Bồ-Đề-Đạt-Ma đi về Ấn Độ.

Cuối cùng Bồ-Đê-Đạt-Ma đi gặp Thần Quang. Thần Quang tức là những người tu như tôi, mấy người xuất gia, khác hơn Lương Võ Đế. Thần Quang ban đầu cũng không tiếp thu được, Bồ-Đề-Đạt-Ma phải bỏ đi vô núi Tung Sơn, cái này cái lý không á. Núi Tung Sơn, rừng Thiếu Lâm, Thiếu Lâm Tự ngồi quay mặt vào vách 9 năm trời.

Thì Thần Quang là mấy thầy tu, thần là cái linh hồn của mình, quang là sáng suốt, những người có trí tuệ, trí tuệ ba mứa thôi.

Còn Lương Võ Đế, Lương là hiền lành, Võ là vũ phu, Đế là chắc thật, con người gặp Phật thì tu gặp ma thì đánh. Đó là quý vị, gặp quý Sư thì kính lạy tới cùng, mà gặp tụi xì ke ma tuý là chơi à, chơi thăng.

Lương Võ Đế, Võ là vũ phu, Lương là lương thiện, Đê là cái nên tảng Tứ Diệu Đê Còn Thân Quang là cái thân, cái hiểu biết, cái sáng suốt. Thì mây thân quang mới có thể tiếp thu được Phật pháp thôi, tức là người phải có thời gian ngồi thiền, ăn nằm với nó. Thì cái suy gẫm Phật pháp, cái đó phải có thời giờ rảnh rồi. Trong cái yên lặng thì nó trả lời hết những cái khó khăn, "Vô Sư Trị", tôi cũng nhờ cái đó. Chứ tôi trăn trở bốn mấy năm, tôi đau khổ với Phật pháp, không ai giải thích được hết. Những câu hỏi tôi là câu hỏi chết không hà, phải có nghiền ngẫm mới trả lời được.

Mà thời buổi bây giờ có ông Sư nào mà đủ thời giờ ở không đậu, lo cất chùa, lo phật tử, rồi lo ăn mặc ở bệnh, lo xe Honda, rồi lo xe hơi, lo đủ thứ hết, mà lo mình thì không lo. Mà Đạo Phật là sống đời sống đơn giản. Đức Phật thường đề trong kinh đó là "thiểu dục tri túc", con người phải "ít muốn biết đủ". Không xài cái gì hết, ăn thì phải đi xin ăn, ngủ thì ở dưới gốc cây, còn nếu có phật tử cất cái lều lá đơn sơ, cốc bằng lá thôi, mỗi người xuất gia có 2 bộ y thôi, mà phải 1 bộ mới 1 bộ cũ nữa, đi đâu phải mang cái bát với cái y "Xuất gia chánh giáo không rời bát, Gánh tục chân truyền khá đắp y" Y là y theo Phật không có mặc quần áo, không có leo trèo, không có lái xe, không có tiền bạc, không rớ đến tiên bạc của quý đồ trang sức.

Thì có cô gì cô đến xin xuất gia cô hỏi: "Làm sao biết thầy nào là chơn tu?" Tôi đưa cái giới luật, giới thứ 10. Cô nói bậy giờ kiếm hết thế giới không có Sư ơi! Ai mà không rớ đến tiền, bạc, vàng, của quý, đồ trang sức, rồi làm sao mà sống? Tôi nói: "Ờ, thì bây giờ Đạo Phật không còn nữa. Nếu có là Đạo người trời thôi". Hiểm kiểm 1 người mà không rớ đến tiên, bạc, vàng, của quý, đô trang sức, điện thoại di động là của quý, nếu ngồi dưới gốc cây mà tu tụi ăn cướp, ăn trộm nó lại nó lấy mất. Còn cái bát ai mà thèm, cái nồi đất mất thì kiếm cái nồi khác đốt lại, cái bộ y mặc vá ba mươi mấy bốn chục, cả trăm vá ai mà thèm lấy làm cái gì, còn bộ y dư nữa thôi, nhưng bộ đó bộ cũ, có thể thôi. Tôi bây giờ cũng chưa xứng đáng nhen, không xứng đáng là nhà Sư. Mây chục năm trước tôi đi hành đạo thì tôi xứng đáng, bây giờ tịnh xá tôi đủ thứ hết tôi ngon lắm, mà phật tử lại cưng nữa. Thì tôi nói vậy thôi.

Bây giờ tôi lặp lại, phật tử trả lời cho tôi giữa ý kiến của Bồ-Đề-Đạt-Ma và Lương Võ Đế nói lên cái gì? - Tại sao cất 72 cảnh chùa, độ hơn 3.000 tăng mà không có trí tuệ?

- Vậy trí tuệ với tư tưởng khác nhau sao? Rồi cuối cùng Lương Võ Đế mới hỏi vậy cái đó là cái gì? Thì cái đó là phước báo nhơn thiên hữu lậu, có hưởng là có hết. - Vậy thì cái trí tuệ là không hưởng, mà không hưởng là cái gì?

Đức Phật có ăn mặc ở bệnh, có tiêu tiêu có bệnh hoạn không? Ngài cũng ăn như mình, đồ chay, đồ ngon Ngài cũng ăn, cũng biết ngon. - Mà tại sao cái đó là phước báo nhơn thiên hữu lậu. Ngài cũng ăn, tôi cũng ăn. Mà tại sao Ngài là vô lậu mà tôi là hữu lậu? Cái đó mình phải giải thích.

Rồi Lương Võ Đế hỏi vậy cái Bất tử là cái gì? Học thì ông Sư, ông giảng tôi nghẹ cái Bất tử, ông cho thí dụ đàng hoàng "đi biết đi, thì cái thân đi, cái thân chết chứ cái biết không chết, thì cái đó là cái Bất tử". Tại sao Ngài nói không phải là Bất tử? Tôi cũng biết cái đó, thì Ngài nói rỗng rang không có gì là Bất tử hết. Chết chưa. "Quách nhiên vô Thánh", không có Niết bàn mốc xì gì hết. Niết bàn là dóc. Chết chưa? Thánh nhân là dóc, dối gạt "Làm gì có Thánh có phàm". - Cái đó mình giải thích sao? Chăng lẽ không có Thánh sao?

Thì Lương Võ Đế mới tức nói" Không Thánh phàm chớ ai đứng trước mặt Trầm đây? Ngài không phải là Thánh, Trẫm không phải là phàm sao? Cái câu này là khó khăn. Bồ-Đề-Đạt-Ma mới trả lời thêm 1 câu nữa" Không biết", tôi không biết gì hết. - Chữ" không biết" này nghĩa sao? Không lẽ Bồ-Đề-Đạt-Ma khùng sao, không biết gì hết. - Bậc Thánh nhân là không biết gì hết tại sao vậy? - Thì giữa tư tưởng và Bát nhã làm sao nhận được? Thôi tới đây là hết của tôi.

Bây giờ tới phật tử ai có thể trả lời được câu hỏi này Lương Võ Đế đặt vấn đề "Từ ngày Trâm lên ngôi cất hơn 72 cảnh chùa độ hơn 3.000 tăng. Có trí tuệ gì không?" Không có trí tuệ gì hết. Đó là cái gì? Phước báo nhơn thiên hữu lậu có hưởng là có hết. Vậy chứ trí tuệ, bất tử là gì? Niết bàn là gì? Ngài nói "Rồng rang không có cái gì là Bất tử hết, không có gì là Thánh nhân", Thánh nhân là Bất tử. Như vậy Bồ-Đề-Đạt-Ma là gì? Còn Trẫm là gì? Không biết. Hết. Bây giờ trả lời sao?

Phật tử trả lời.

Trong này có 3 giai đoạn:

- Phước báo nhân thiên hữu lậu và vô lâu.

- Giữa Niết bàn tịch tịnh với phàm phu.

- Không biết. Cái này nó nằm trong cái bài của tôi. Cái thứ nhất là giữa công đức và phước đức tức giữa trí tuệ và phước báo. Cái thứ nhì là giữa Thánh và phàm. Tổ Bồ-Đề-Đạt-Ma nói không có Thánh phàm gì hết. Cái thứ ba là không biết. Tổ mà không biết gì hết, là cây đá sao.

Hết giờ rồi. Để tôi tóm lại, quý vị về nghiền ngẫm, gối đầu giường, chủ nhật tới chúng ta trả lại nữa. Cái này có thể quý vị gặp tôi chắc cũng 9, 10 tuân lê nữa thì chúng ta mới giải quyết xong cái này, rồi chúng ta mới bắt đầu qua bài kinh Sáu Sáu, đi trở lại mẫu giáo. Tôi thấy đi qua Bát nhã quý vị tùm lum quá.

Tôi lặp lại giữa câu hỏi của Bồ-Đề-Đạt-Ma với Lương Võ Đế, nếu chúng ta trả lời theo thế tư tưởng là chúng ta bế tắc. Chỉ có trả lời theo cái Bát nhã, mà Bát nhã thì phải có tư tưởng, mà là biết rõ những cái chi tiết, những cái mấu chốt, những cái hóc búa, những cái ngóc ngách của tư tưởng thì chúng ta trả lời êm xuôi, còn không là vẫn kẹt. Thành ra đòi hỏi quý vị phải ăn nằm với nó, tức là phải có thiền định, thì trong lặng lẽ đó quý vị sẽ thấy một cách sáng tỏ, mà sáng tỏ thì trình bày nó rõ ràng. Còn không ngồi thiên, không suy gẫm thì quý vị trả lời dù gì cũng là trật thôi, càng trả lời càng bế tắc, càng giải quyết vấn đề càng sanh sứa thêm nhiều vấn đề. Chỉ có khi nào thấy rõ nó, thì trả lời cách nào cũng đúng hết. Mà không thấy rõ, thì trả lời cách nào cũng sai hết. Đó là cái đau khổ của thế giới bây giờ.

Thế giới dạng chiến tranh, đang sợ chết, đang tận thế mà Liên Hiệp Quốc đang cố giải quyết vấn đề tận thế này, giải quyết vấn đề chiên tranh nguyên tử. Càng giải quyết vấn đề chừng nào, thì càng tạo lập thêm nên tảng của chiên tranh chừng nây. Đó là vấn đề của phật tử hôm nay, của tất cả mọi người chúng ta.

Thì tôi muốn thử lại coi quý vị sao. Chỉ khi nào quý vị ngồi thiền trong lặng lẽ, trong yên lặng, quý vị thấy được cái diễn biến, cái hóc búa của tư tưởng, cái ngóc ngách, cái xảo trá của tự tưởng, cái đặt vấn đề. Quý vị không nắm được cái đó, quý vị cứ trả lời hoài, là vấn đề chồng thêm vấn đề, thì cuối cùng đi tới bế tắc. Thành ra tôi thường giảng, tôi giảng thì quý vị phải ăn nằm với nó, tức là phải có thời giờ thiền định. Mà muốn thiền định thì A-lại-da phải đầy nhóc tất cả chủng tử thiện ác. Mà chủng tử thiện là xiềng vàng, chủng tử ác là xiềng sắt. Không thể lấy chủng tử thiện mà đè chủng tử ác được. Thì 2 chủng tử, cái xiềng vàng chồng lên cái xiềng sắt, thì nó càng bế tắc thêm. Nhưng mà khi thấy rõ nó rồi, thì chúng ta không dính mắc nó nữa. Mà thấy rõ bằng cái gì? Phải bằng thiền định chứ ngoài ra không ai làm cho mình thấy rõ được hết.

Thành ra khi ngồi thiền để cái tâm như thế nào là vấn đề quan trọng. Cái tâm phải ọc ra tất cả bài học của mình. Thành ra tội thường bắt trả bài là chỗ đó. Quý vị trả bài là quý vị phải có chủng tử, không chủng tử lấy cái gì trả bài cho tôi. Quý vị thấy tôi khó, nhưng tôi vẫn làm. Quý vị thấy không được thì cứ rút lui. Bởi vì vấn đề sanh tử mỗi người phải tự chịu trách nhiệm lấy cho mình, không phải của tôi. Thành ra nhiều lúc tôi hơi thăng, hơi đau quý vị. Tôi biết nhưng mà tôi vẫn nói. Thì cái đó là vấn đề của quý vị. Tôi phải nói thăng ra hết những cái hóc búa, cái ngóc ngách những cái xảo trá, những cái lắt léo của quý vị, tôi móc ra hết, chừng nào quý vị chịu ngồi thiền. Thì quý vị phải sắp xếp thời giờ 1 đêm 1 giờ cũng được, tập từ nửa tiếng, 1 tiếng rồi ít nhất cũng phải 2 tiếng, mà phải cho liên tục. Mà ngồi thiền để cái tâm như thế nào? Phải có giáo pháp. Mà muốn nghe giáo pháp ở đây thì phải giữ giới cho kỹ. Ngồi đây mà cái tâm còn nghĩ tới vợ con, tiền bạc, ở nhà thì không nghe nồi mà ọc ra chủng tử, đâu có lọt trong A-lại-da đâu mà ọc ra, có ăn cỏ thì ọc ra mới có cỏ mà nhơi. Thành ra nó khó. Thành ra biết bao lâu, tôi nghĩ, tôi tính không giảng nữa. Nhưng có một số phật tử, ông Vân Toàn nói phật tử đang đợi Sư, muốn Sư giảng lại. Tôi nói kỳ này tôi giảng lại là khác. Tôi sẽ móc ra hết trơn những cái hóc búa, những cái ngóc ngách tư tưởng, bắt quý vị phải nghiền ngẫm nó.

Mà thời buổi này có thời giờ nghiền ngẫm không? Thì giờ vẫn có, nhưng mà đừng có bị tại vì bởi. Quý vị cứ nói bị tại vì bởi, ai mà không có vấn đề, ai mà không có hoàn cảnh. Hoàn cảnh bây giờ mới bế tắc nhất, mà hoàn cảnh bây giờ mới thuận tiện nhất. Chính cái hưởng thụ đây đủ mới làm mình tê liệt, làm cho mình què quặt. Còn mình biết hưởng thụ là chướng ngại, bây giờ thì thời giờ rất là nhiều, quý vị bớt đi cái ăn -mặc -ở - bệnh, sông một cách giản dị. Giày, dép, son phân, quân áo,... An phải bớt đi, tức là ít nhất cũng thọ 5 giới rồi quý vị qua tới cõi trời sơ thiền, nhị thiền tất cả những cái sắc -tài -danh -lợi -ăn -uống -ngủ -nghỉ phải đè nó xuống. Làm được không? Rất khó.

Nhưng mà khó không phải là không làm được. Nó khó, ý chí mình cao hơn; nó khó như cái núi cao, ý chí mình cao hơn núi; nó khó như biên rộng, ý chí mình phải rộng hơn biến. Thì cái đó đòi hỏi quý vị, đòi hỏi cái ý thức, cái mạt-na của quý vị. Mạt-na phải tập trung kỹ mạnh lâu sâu để thắng tất cả những cái mê hồn trận, những cái quyến rũ của cuộc đời bây giờ. Thì ai mà ý chí mạnh thì người đó có thể vượt lên cõi cao. Nhưng mà cuối cùng ý chí trở ngại con đường giải thoát. Cái này là cái đau khổ, tôi đau khổ vì nó. "Người không chí như thuyền không lái, như ngựa không cương." Có ý chí thì mới vượt hết tất cả, tập trung kỹ mạnh lâu sâu sẽ làm được tất cả. Sót. Nhưng mà làm Phật không làm được.

Ý chí là gì? Là kinh nghiệm, kiến thức, ký ức, kỷ niệm, phước tội dồi dào. Tôi phước báo rất nhiều, kinh nghiệm tôi rất nhiều, 3,4,5,6 bằng cấp tôi là Tiền sĩ Phật khoa, Tiến sĩ ngoài đời, cho chó ăn, không xài được, chướng ngại con đường giải thoát. Cái ngoài đời này Phật kêu là sở tri chướng, nó là cái chi mạt vô minh, những cái chủng tử nhẹ, vi tế nằm trong A-lại-da dưới hình thức năng lực, mà khi xao động thì nó biến thành chủng tử, thành mạt-na tức là hư không vô biên, nó giống như là Bát nhã, thành ra trong Duy thức nó kêu là tợ hiện lượng, nó trực giác nhưng mà giống trực giác chứ không phải trực giác, thì cái cảnh nó không phải là tánh cảnh không phải thật sự, mà là chơn đới chất. Đới chất là vay mượn rồi nhưng mà vay mượn một cách chơn thật. Chơn thật là sao? Chưa có cải sửa gì hết, nó không có thời gian, nhưng mà lại xao động thì có không gian. Mà không gian là gì? Chưa có hình tướng, không gian với thời gian tuyệt đối giống hệt. Nhưng mà không gian thì có điều kiện. Nhưng mà điều kiện gì? Bao la. Khi mà nó chịu dừng lại thì nó thành thời gian tuyệt đối, mạt-na mà dừng xao động thì thành A-lại-da vô lượng vô biên, mà khi có một chút xíu xao động thì thành mạt-na có không gian. Quý vị có bao giờ thấy không gian đâu! Nó quá rộng. Nhưng mà vẫn có giới hạn. Thành ra khoa học bây giờ công nhận không gian là vật lý chứ không phải là tâm lý, cải đó Phật giáo đã nói từ lâu rồi. Cái nguyên nhân tam giới là do không gian: đất, nước, lửa, gió, hự không. Không có hư không thì đất, nước, lửa, gió không có gì hết, tất cả cái quả địa cầu này hiện tượng giới không có. Cái xác thân này đất nước lửa gió tạo thành, cái nhà này cũng đất nước lửa gió, tất cả đều đất nước lửa gió tạo thành. Mà tạo ở đâu? Nằm trong không gian. Thiểu không gian 1 sát-na thôi thì toàn thế quả địa cầu, vô lượng quả địa cầu tiêu tan hết. Mà không gian là vọng chứ đâu phải chơn. Nhưng mà nó dừng cái vọng này lại thì nó thành chơn, mà không phải chơn nữa, mà là chơn vọng hòa hợp. Thì quý vị phải nghiền ngẫm cho kỹ. Cái này đòi hỏi quý vị thôi, chứ tôi không làm, tôi chỉ đưa điệu kiện thôi. Tôi chỉ là gợi lại cho quý vị, tôi chọc tức quý vị để quý vị nghiền ngẫm lấy. Không ai chỉ dạy mình cái này. "Không Thầy tự ngộ".

Thành ra tôi nói là cái pháp tôi khó hiểu. Thành ra tôi không muốn giảng nữa, tôi muốn nghỉ rồi. Tôi biết giảng nữa đâu có ích lợi gì. Quý vị có thời giờ đâu mà nghiền ngẫm. Nhất là thời buổi này vật chất lên ngút trời. Ai mà rồi rảnh thì rồi rảnh vô cùng: ai mà bận rộn thì bận rộn vô cùng. Vì phương tiện quá nhiều, vật chất quá đây đủ. Tôi dùng chữ quá đầy đủ. Quý vị nên nhớ thiếu vật chất không thể tu được, mấy người nghèo đâu thể vô đây nghe pháp, chạy ăn từng bữa toát mồ hôi; còn vật chất quá sung túc thì lo hưởng thụ, thời giờ đâu nữa mà ngồi thiền.

Mây người giàu không thể tu, mấy người nghèo quá không thể tu, chỉ người trung bình thôi. Mà người giàu tu mau đắc quả. Nhưng mà tu thì giữ giới. Trời ơi! không ngồi ghế cao nằm giường rộng, không nghe xem hát múa đờn kèn, không trang điểm phấn son. Thì tôi giàu để làm cái gì? Giàu mà mặc đồ bố, giàu mà không trang điểm phấn son gì hết, giàu mà không được ngồi ghế cao nằm nệm mút, thì giàu mà làm cái gì! Mà có cái đó thì làm sao mình nghiền ngẫm Ví phẩm một phen sương thẩm lạnh, Thì hoa mai đâu dễ nở mùi thơm.

Phải trời sương trăng lạnh đêm tâm, Ai soi bóng lạnh bên đâm nước trong.

Phải chìm sâu vào thiền định 1- 2 tiếng mới tạm thôi, còn phải đi 9 -10 tiếng, 7-8 ngày, 7-8 tháng. Thời buổi này làm sao làm được. Thì chừng đó mới là hiểu Phật pháp, mới chịu trăn trở, mới trực nhận cái Bất tử, thì tất cả những câu hỏi của tôi trả lời dễ ợt thôi. Còn không là không thể trả lời được.

Càng suy nghĩ càng sai "một phút nghĩ suy là mây bay ngàn dặm". Thành ra quý vị muốn trả lời câu hỏi của tôi, xin quý vị về phải xếp thời giờ ngồi thiền. Thì trong yên lặng quý vị sẽ thấy hết tất cả những câu hỏi đó. Quý vị chỉ năm cái Bất tử thôi, thì mây cái câu hỏi này hết. Chứ đừng mong thế giới Liên Hiệp Quốc đem lại hòa bình cho quả địa cầu này, chỉ đem chiến tranh thêm chứ không có hòa bình, tôi dám nói thăng vậy. Thì thôi tôi xin thưa bao nhiêu đó thôi.

Thành ra 3 câu hỏi này là có 1 câu trả lời thôi. Thì nếu nói ra câu hỏi, vấn đề thì có trăm ngàn vấn đề, tôi sẽ lấy qua những thí dụ còn vấn đề khác nữa. Nhiều phương diện của 1 thực tại thôi. Nếu thấy được Bát nhã là thấy được tất cả. Còn nếu để tư tưởng thì có nhiều cái ngóc ngách, nhiều cái hóc búa, nhiều cái xảo trá của tư tưởng, vô lượng cái xảo trá. Mà chỉ cần 1 cái Bất tử, Lặng lẽ là chúng ta thấy rõ hết.

Thì thôi. Vậy thì 5 giờ mấy rồi gần 3 tiếng rồi. Thì nhờ trả bài tôi cũng nghỉ được chứ tôi giảng cũng hết nổi rồi. Thì quý vị thương tôi, kính tôi, quý vị về sắp xếp thời giờ, về đêm cũng được, ít nhất cũng trên 1 tiếng, ai có bệnh hoạn thì ngồi bán già cũng được. Và bây giờ phương tiện đây đủ có đĩa đó nghe lại, mà nghe 1 lần không ăn thua thì nghe 10 lần, 10 lần không được thì 70, 100 lần, rồi lần lần cái A-lại-da nó mới có chủng tử. Chứ quý vị ngồi thiền mở máy không được, trong đó nó ọc ra.

Tôi giảng pháp giờ mấy cái này tôi đâu có coi được mà nó đầy trong A-lại-da tôi, tôi ăn nằm với nó. Tôi bây giờ đâu còn gì. Còn pháp lý, cái đó Phật dạy người tu chỉ còn pháp.

Pháp là thầy của Chư phật. Pháp là thầy vô lượng chúng sanh. Pháp là Bất tử. Thì tôi sống với pháp, thì tôi sẽ được pháp, đắc pháp. Còn quý vị sống với đời, quý vị sẽ đắc đời, thì tuỳ quý vị thôi.

Tôi thì tôi thấy là tôi không muốn giảng nữa. Tôi biết rằng qua Bát nhã rất khó. Nhưng mà tôi thấy ở đây đủ điều kiện, chứ đi các nơi tôi chán rồi. Như ở Vĩnh Long Tăng Ni không, mà ở trong đời ai mà rỗi rảnh bằng Tăng Ni, mà Tăng Ni khất sĩ nữa. Nhưng mà Tăng Ni trên đó không bằng 1/10 ở dưới này. Mấy lần tôi muốn kê Tăng Ni. Bây giờ tôi tính không lên mà Hòa Thượng dạy lên. Thì thôi cũng ráng thôi.

Thì ở đây tôi tính không giảng nữa, mà ông Vân Toàn đại diện một số thỉnh tôi giảng nữa. Tôi nói khó giảng à. Giảng thì tôi bắt trả bài, mà trả bài quý vị ngán. Mà ở đây quý vị xuất gia không, mà ông đệ tử ruột tôi, tôi hăm trả bài, ông năn nỉ tôi "Sư đừng kêu con trả nhen Sư, con thấy phật tử trả còn hay hơn con nữa. Sư kêu con là mất mặt con, tội nghiệp con". Như vậy làm sao? Muốn Bất tử, muốn Niết bàn, mà gặp Niết bàn thì lại sợ. Con người nó như vậy.

Mà tôi thì muốn quý vị qua Bát nhã. Mà muốn qua Bát nhã thì phải chấm đứt tư tưởng. Mà tự tưởng thì không thể chấm dứt được. Đừng dính mắc nó. Mà đừng đính mắc thì phải hiểu cho thật rành. Mà hiểu thật rành phải đi từ mẫu giáo, tức là địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, atula diễn biến nó như thế nào đây. Quý vị chả ai biết hết. Cứ sống ù ù cạc cạc, mờ mờ. Mờ mờ là gì? Là vô minh. Chừng nào thấy rõ rồi, thì quý vị ở trong địa ngục, ngạ quỷ,... quý vị không dính mắc. Thì đây mới thực sự là quả Nhập lưu "Giải thoát đầu tiên cũng là giải thoát cuối cùng". Thôi tới đây xin tạm ngưng.

Trước khi dứt lời tôi xin cầu chúc cho toàn thế phật tử chúng ta cũng như toàn thể pháp giới đều chóng vãng sanh về Cực Lạc và thành Phật đạo.

Nam mô A Di Đà Phật.