Quy Nguyên Trực Chỉ

龍舒居士口業勸戒文

Than ôi! Kẻ phàm phu khi niệm Phật mà còn có những ý tưởng xấu khởi lên, huống chi là không niệm Phật? Nay tôi quán xét thấy rằng, chẳng những là niệm tưởng đến đức Phật bên ngoài, mà cũng chính là tự thức tỉnh bản tâm, đừng mê muội không thấy được bản tánh. Ngay khi không còn mê muội bản tánh thì ba nghiệp(1) tự nhiên

(1) Ba nghiệp: tức khẩu nghiệp, nghiệp tạo do lời nói; thân nghiệp, nghiệp tạo

———

龍舒居士口業勸戒文

居士曰。口誦佛名，如吐珠玉，天堂佛國之報。口說善事，如噴清香。稱人長同。口宣教化，如放光明，破人迷暗。口語誠實，如舒布帛。實濟人用。

口談無益，如嚼木屑，不如默以養氣。口言欺詐，如蒙陷穽，行則悞人。口好戲謔，如掉刀劍，有時傷人。口稱惡事如出臭氣。說人短同。口道穢語如流蛆蟲，地獄畜生之報。

人生不過身口意業。殺，盗，婬，爲身三業。妄言，綺語，兩舌，惡口爲口四業。貪，

Long Thư Cư Sĩ Khẩu Nghiệp Khuyến Giới Văn

thanh tịnh. Khi ấy, Phật A-di-đàvới ta đồng một thể, không khác gì nhau; ta với Phật A-di-đàxưa nay vốn chẳng phải hai, chưa từng phân biệt. Đó chính là sự cảm ứng tương thông trong đạo, như mẹ con gặp nhau; sự và lý đều rõ ràng, tánh và tướng đều gồm đủ.

———

do hành động; và ý nghiệp, nghiệp tạo do ý tưởng.

———

Long Thư Cư sĩ khẩu nghiệp khuyến giới văn

Cư sĩ viết: Khẩu tụng Phật danh, như thổ châu ngọc. Thiên đường Phật quốc chi báo. Khẩu thuyết thiện sự, như phún thanh hương, xưng nhân trưởng đồng. Khẩu tuyên giáo hóa, như phóng quang minh, phá nhân mê ám.

Khẩu ngữ thành thật, như thư bố bạch. Thật tế nhân dụng. Khẩu đàm vô ích, như tước mộc tiết, bất như mặc dĩ dưỡng khí. Khẩu ngôn khi trá, như mông hãm tỉnh, hành tắc ngộ nhân. Khẩu hảo hý hước, như điệu đao kiếm hữu thời thương nhân. Khẩu xưng ác sự, như xuất xú khí, thuyết nhân đoản đồng. Khẩu đạo uế ngữ, như lưu thư trùng, địa ngục súc sanh chi báo.

Nhân sanh bất quá thân khẩu ý nghiệp. Sát, đạo, dâm vi thân tam nghiệp. Vọng ngôn, ỷ ngữ, lưỡng thiệt, ác khẩu

19. Bài Văn Của Cư Sĩ Long Thư Khuyên Giữ Gìn Khẩu Nghiệp

瞋，癡爲意三業。總謂之十惡。若持不犯，乃謂之十善。

據佛所言，口業果報多於身，意二業。何則。發意，則未形於外。出言，則遂見矣。舉身爲惡，猶有時艱阻，不若口之易發，故也。

未問隔世之事，且以現世言之。今人有一言稱人，其人終身受賜，福及子孫者。有一言陷人，其人終身受害，累及子孫者。

口業豈不重哉。出乎爾者，反乎爾，在彼固可畏矣。然在己，怨天者竆，怨人者無智。唯當戒愼，可也。故述聖賢之意，特勸戒焉。

———

19. Bài văn của cư sĩ Long Thư khuyên giữ gìn khẩu nghiệp

Cư sĩ Long Thư nói rằng: “Miệng niệm danh hiệu Phật như nhả ra châu ngọc, sẽ được phước báo sanh về cõi trời, nước Phật. Miệng nói việc lành như phun ra hương thơm, đồng với việc khen ngợi ưu điểm của người khác. Miệng nói lời giáo hóa như phóng hào quang, phá tan sự mê tối cho người khác. Miệng nói lời thành thật như tấm vải lụa vuốt phẳng, thật là có ích cho người khác.

vi khẩu tứ nghiệp. Tham, sân, si vi ý tam nghiệp. Tổng vị chi thập ác. Nhược trì bất phạm, nãi vị chi thập thiện.

Cứ Phật sở ngôn, khẩu nghiệp quả báo đa ư thân, ý nhị nghiệp. Hà tắc? Phát ý, tắc vị hình ư ngoại. Xuất ngôn, tắc toại kiến hỹ. Cử thân vi ác, du hữu thời gian trở, bất nhược khẩu chi dị phát, cố dã.

Vị vấn cách thế chi sự, thả dĩ hiện thế ngôn chi. Kim nhân hữu nhất ngôn xưng nhân, kỳ nhân chung thân thọ tứ, phước cập tử tôn giả. Hữu nhất ngôn hãm nhân, kỳ nhân chung thân thọ hại, lụy cập tử tôn giả.

Khẩu nghiệp khởi bất trọng tai? Xuất hồ nhĩ giả, phản hồ nhĩ, tại bỉ cố khả úy hỹ. Nhiên tại kỷ, oán thiên giả cùng, oán nhân giả vô trí. Duy đương giới thận, khả dã. Cố thuật thánh hiền chi ý, đặc khuyến giới yên.

———

“Miệng bàn luận điều vô ích như nhai mạt cưa, không bằng lặng thinh để nuôi dưỡng hơi thở. Miệng nói lời dối trá như che bít hầm bẫy, bước đi ắt phải hại người. Miệng ưa nói lời giễu cợt như múa gươm đao, ắt có lúc phải làm tổn thương người. Miệng nói ra việc dữ như bốc mùi hôi thối, đồng với việc chê bai khuyết điểm của người khác. Miệng nói lời dơ nhớp như có giòi bọ bên trong, sẽ bị tội báo nơi địa ngục hoặc sanh làm súc sanh.

“Đời sống con người không gì ngoài các nghiệp thân, miệngvà ý. Giết hại, trộm cướp, tà dâm là 3 nghiệp ác

của thân. Nói dối trá, nói lời trau chuốt vô nghĩa, nói lời đâm thọc chia rẽ, nói lời hung dữ độc ác là 4 nghiệp ác của miệng. Tham lam, sân hận, si mê là 3 nghiệp ác của ý. Gọi chung là Mười nghiệp ác. Nếu giữ gìn không phạm vào các điều trên thì gọi là Mười nghiệp lành.

Theo lời Phật dạy thì quả báo do nghiệp của miệng nhiều hơn so với hai nghiệp thânvà ý. Vì sao vậy? Ý tưởng phát khởi trong tâm, chưa hiện ra ngoài, nhưng lời nói ra thì người khác đã biết ngay. Đến như thân làm việc ác còn có lúc bị ngăn trở, không giống như miệng rất dễ nói ra lời ác. Nguyên nhân là như vậy.

Không nói chi việc đời trước, chỉ nói việc đời này. Như nay có người khen ngợi kẻ khác một lời, kẻ ấy trọn đời chịu ơn, phước đức còn lưu lại cho đến con cháu. Như nói một lời hãm hại kẻ khác, kẻ ấy trọn đời bị hại, còn liên lụy tới cháu con. Nghiệp của miệng như vậy há chẳng phải là nặng lắm hay sao?

Nói ra điều gì rồi đều phải tự mình nhận lại, nên nghiệp của miệng thật đáng sợ lắm thay! Hết thảy đều do nơi

chính mình, nên oán trách trời là bế tắc, còn oán trách người khác là ngu si. Chỉ nên tự mình cẩn thận gìn giữ lời nói mới là hợp lý.

Cho nên tôi mới dẫn lại theo ý các bậc thánh hiền, đặc biệt khuyên răn việc giữ gìn khẩu nghiệp.(1)

———

(1)Sách Quy nguyên trực chỉ, riêng quyển thượng này có tất cả 19 bài. Từ bài 1 đến bài 7 khuyên người phát lòng tin (khuyến tín). Hai bài 8 và 9 khuyên người phát nguyện vãng sanh (khuyến nguyện). Từ bài 10 đến bài 14 khuyên người thực hành pháp niệm Phật cầu vãng sanh (khuyến hành). Như vậy là gồm đủ cả tín, nguyện, hành, ba món hành trang tối cần thiết cho người trên đường về Tịnh độ.Từ bài 15 đến bài 18 nhằm dứt sạch những sự hiểu biết sai lầm hoặc nghi ngại của người tu Tịnh độ, nhằm củng cố, quyết định đức tin.Vì sao đặt nặng việc khuyến tín hơn so với khuyến hành? Vì lòng tin là căn bản và rất khó sanh khởi. Nếu lòng tin không sanh khởi thì chẳng những không thể phát nguyện mà cũng không thể thực hành, lại sanh ra chê bai, phỉ báng. Cho nên cuối cùng lại có một bài khuyên răn giữ gìn khẩu nghiệp.Quyển thượng này riêng dẫn những lời dạy của Thiền tông về pháp môn Tịnh độ, nhằm dứt lòng nghi ngờ cho những bậc thượng căn. Hai quyển sau sẽ gồm dẫn cả Đạo giáo (Lão giáo) và Nho giáo để giải trừ sự nghi ngờ cho những kẻ thuộc hàng trung, hạ.

西方百詠

西方百詠

西方古教世尊宣，

東土開宗號白蓮。

十八大賢為上首，

虎溪三笑至今傳。

西方大道理優長，

功德巍巍不可量。

非但釋迦開此路，

恒沙諸佛盡稱揚。

西方教啟感牟尼，

諸佛稱揚共所知。

十六觀經親指示，

修行最上念阿彌。

西方初觀要精虔，

落日之形似鼓懸。

送想樂邦歸一處，

是名無上甚深禪。

Tây Phương Bách Vịnh

Tây phương bách vịnh

1.

Tây phương cổ giáo Thế Tôn tuyên,

Đông độ khai tông hiệu Bạch Liên.

Thập bát đại hiền vi thượng thủ,

Hổ khê tam tiếu chí kim truyền.

2.

Tây phương đại đạo lý ưu trường.

Công đức nguy nguy bất khả lượng.

Phi đãn Thích-ca khai thử lộ,

Hằng sa chư Phật tận xưng dương.

3.

Tây phương giáo khải cảm Mâu-ni,

Chư Phật xưng dương cộng sở tri.

Thập lục quán kinh thân chỉ thị,

Tu hành tối thượng niệm A-di.

4.

Tây phương sơ quán yếu tinh kiền,

Lạc nhật chi hình tự cổ huyền.

Tống tưởng Lạc bang qui nhất xứ,

Thị danh vô thượng thậm thâm thiền.

西方二觀甚分明，

定水無波徹底清。

心月孤圓全體現，

結跏趺坐想成冰。

西方三觀地琉璃，

法樂鳴空了了知。

眾相莊嚴光映徹，

一心决定永無疑。

西方四觀樹成行，

百寶莊嚴盡放光。

受用現成長快樂，

諸人何不早乘當。

西方五觀大家知，

四色華開七寶池。

德水靈禽宣法語，

洗除煩惑證菩提。

西方六觀總包含，

塵世繁華莫要貪。

5.

Tây phương nhị quán thậm phân minh,

Định thủy vô ba triệt để thanh.

Tâm nguyệt cô viên toàn thể hiện

Kiết già phu tọa tưởng thành băng.

6.

Tây phương tam quán: địa lưu ly,

Pháp nhạc minh không liễu liễu tri.

Chúng tướng trang nghiêm quang ánh triệt,

Nhất tâm quyết định vĩnh vô nghi.

7.

Tây phương tứ quán: thọ thành hàng,

Bá bảo trang nghiêm tận phóng quang.

Thọ dụng hiện thành trường khoái lạc,

Chư nhân hà bất tảo thừa đương?

8.

Tây phương ngũ quán đại gia tri,

Tứ sắc hoa khai thất bảo trì.

Đức thủy, linh cầm tuyên pháp ngữ,

Tẩy trừ phiền hoặc, chứng Bồ-đề.

9.

Tây phương lục quán tổng bao hàm,

Trần thế phiền hoa mạc yếu tham.

本性彌陀皆具足，

現成公案不須探參。

西方七觀始相應，

寶座巍巍願力成。

大聖端居恒自在，

聲聞小果不能昇。

西方八觀要分明，

諸佛皆從心想生。

託像凝真融理事，

何愁淨土不圓成。

西方九觀紫金身，

相好光明無等輪。

攝取眾生歸極樂，

天真父子最相親。

西方十觀用成心，

常念慈悲觀世音。

Bổn tánh Di-đà giai cụ túc,

Hiện thành công án bất tu tham.

10.

Tây phương thất quán, thủy tương ưng,

Bảo tòa nguy nguy, nguyện lực thành.

Đại Thánh đoan cư hằng tự tại,

Thanh văn tiểu quả bất năng thăng.

11.

Tây phương bát quán yếu phân minh,

Chư Phật giai tùng tâm tưởng sanh.

Thác tượng ngưng chân dung lý sự,

Hà sầu Tịnh độ bất viên thành?

12.

Tây phương cửu quán: tử kim thân,

Tướng hảo quang minh vô đẳng luân!

Nhiếp thủ chúng sanh qui Cực lạc,

Thiên chân phụ tử tối tương thân.

13.

Tây phương thập quán dụng thành tâm,

Thường niệm từ bi Quán Thế Âm.

但得聞名多獲福，

良哉大士誓洪深。

西方十一觀難量，

勢至光中佛讚揚。

處處分身弘教化，

誓為苦海作津梁。

西方十二觀融通，

一念精誠密下功。

當想自身生極樂，

巍巍端坐寶華中。

西方化佛放光明，

無量分身度有情。

依正莊嚴皆具足，

十三觀裏悉圓成。

西方教主大慈悲，

接引眾生號道師。

Đãn đắc văn danh, đa hoạch phước,

Lương tai Đại sĩ thệ hồng thâm!

14.

Tây phương thập nhất quán nan lương,

Thế Chí quang trung Phật tán dương.

Xứ xứ phân thân hoằng giáo hóa,

Thệ vi khổ hải tác tân lương.

15.

Tây phương thập nhị quán dung thông,

Nhất niệm tinh thành mật hạ công.

Đương tưởng tự thân sanh Cực lạc,

Nguy nguy đoan tọa bảo hoa trung.

16.

Tây phương Hóa Phật phóng quang minh,

Vô lượng phân thân độ hữu tình.

Y, chánh trang nghiêm giai cụ túc,

Thập tam quán lý tất viên thành.

17.

Tây phương Giáo chủ đại từ bi.

Tiếp dẫn chúng sanh hiệu Đạo sư.

九品咸令登彼岸，

永無退轉證菩提。

西方一路向前行，

圓發三心諦理明。

上品上生彈指到，

最先見佛悟無生。

西方快樂實奇哉，

觀想精誠華易開。

上品中生隨願往，

端然自在坐金臺。

西方但發道心堅，

普願同登般若船。

上品下生終有分，

每人一朶大金蓮。

西方明白不曚曨，

齋戒堅持達苦空。

Cửu phẩm hàm linh đăng bỉ ngạn,

Vĩnh vô thối chuyển, chứng Bồ-đề.

18.

Tây phương nhất lộ hướng tiền hành,

Viên phát tam tâm, đế lý minh.

Thượng phẩm thượng sanh đàn chỉ đáo,

Tối tiên kiến Phật ngộ Vô sanh.

19.

Tây phương khoái lạc thật kỳ tai!

Quán tưởng tinh thành, hoa dị khai.

Thượng phẩm trung sanh, tùy nguyện vãng,

Đoan nhiên tự tại tọa kim đài.

20.

Tây phương đãn phát đạo tâm kiên,

Phổ nguyện đồng đăng Bát-nhã thuyền.

Thượng phẩm hạ sanh chung hữu phận,

Mỗi nhân nhất đóa đại kim liên.

21.

Tây phương minh bạch, bất mông lung,

Trai giới kiên trì, đạt khổ không.

中品上生三昧力，

阿羅漢果獲神通。

西方宜用戒香修，

一念華開預聖流。

中品中生經半劫，

無生妙果不須求。

西方助道孝為先，

行世仁慈種福田。

中品下生聞妙法，

早逢知識是前緣。

西方化主願無邊，

一念歸依滅罪愆。

下品下生聞佛號，

蒙師指示大因緣。

西方大道古通今，

無柰當人罪業深。

Trung phẩm thượng sanh Tam-muội lực,

A-la-hán quả hoạch thần thông.

22.

Tây phương nghi dụng giới hương tu,

Nhất niệm hoa khai dự thánh lưu.

Trung phẩm trung sanh kinh bán kiếp,

Vô sanh diệu quả bất tu cầu.

23.

Tây phương trợ đạo: hiếu vi tiên,

Hành thế nhân từ: chủng phước điền.

Trung phẩm hạ sanh, văn diệu pháp,

Tảo phùng tri thức, thị tiền duyên.

24.

Tây phương hóa chủ nguyện vô biên:

Nhất niệm qui y, diệt tội khiên.

Hạ phẩm thượng sanh, văn Phật hiệu,

Mông sư chỉ thị, đại nhân duyên.

25.

Tây phương Đại đạo cổ thông kim,

Vô nại đương nhân tội nghiệp thâm.

下品中生知識力，

一聞法語便回心。

西方一著在臨終，

知識相逢活路通。

下品下生稱十念，

罪消塵劫福無竆。

西方精進莫遲延，

一墮疑城五百年。

大聖放光來照破，

重歸淨土禮金僊。

西方初地發心堅，

歡喜行檀種福田。

身命資財俱棄捨，

高登上品坐金蓮。

西方二地要虔誠，

念佛先須理觀明。

Hạ phẩm trung sanh tri thức lực,

Nhất văn Pháp ngữ tiện hồi tâm.

26.

Tây phương nhất trước tại lâm chung:

Tri thức tương phùng hoạt lộ thông.

Hạ phẩm hạ sanh xưng thập niệm,

Tội tiêu trần kiếp, phước vô cùng.

27.

Tây phương, tinh tấn mạc trì diên,

Nhất đọa nghi thành ngũ bá niên.

Đại thánh phóng quang lai chiếu phá,

Trùng qui Tịnh độ lễ Kim Tiên.

28.

Tây phương sơ địa phát tâm kiên,

Hoan hỷ hành đàn chủng phước điền.

Thân mạng tư tài câu khí xả,

Cao đăng thượng phẩm tọa kim liên.

29.

Tây phương nhị địa yếu kiền thành,

Niệm Phật tiên tu lý quán minh.

持戒精嚴離垢穢，

心田清淨道圓成。

西方三地意根清，

忍辱柔和化有情。

種種神通皆具足，

紫磨金相發光明。

西方四地體空虛，

煩惱心魔盡掃除。

精進自然生燄慧，

始終不二證真如。

西方五地最難登，

見解明通勝二乘。

清淨法身知大意，

深修禪定顯真情。

西方六地得圓融，

左右逢原觸處通。

Trì giới tinh nghiêm, ly cấu uế,

Tâm điền thanh tịnh, đạo viên thành.

30.

Tây phương tam địa ý căn thanh,

Nhẫn nhục nhu hòa hóa hữu tình.

Chủng chủng thần thông giai cụ túc,

Tử ma kim tướng phát quang minh.

31.

Tây phương tứ địa thể không hư,

Phiền não, tâm ma, tận tảo trừ.

Tinh tấn, tự nhiên sanh diễm huệ,

Thủy chung bất nhị, chứng chân như.

32.

Tây phương ngũ địa tối nan đăng,

Kiến giải minh thông thắng nhị thừa.

Thanh tịnh Pháp thân tri đại ý,

Thâm tu thiền định, hiển chân tình.

33.

Tây phương lục địa đắc viên dung,

Tả hữu phùng nguyên xúc xứ thông.

般若現前無阻滯，

全身手眼大開宗。

西方七地始分明，

菩薩悲心在遠行。

念念貫通差別智，

若無方便不圓成。

西方八地悟無生，

諸佛如來作證明。

不動法身遊苦海，

廣弘大願救迷情。

西方九地法無邊，

大士弘揚至力堅。

宗說皆通稱善慧，

四無礙辯悉周圓。

西方十地智為先，

法雨慈雲徧大千。

Bát nhã hiện tiền vô trở trệ,

Toàn thân thủ nhãn đại khai tông.

34.

Tây phương thất địa thủy phân minh,

Bồ Tát bi tâm tại viễn hành.

Niệm niệm quán thông sai biệt trí,

Nhược vô phương tiện, bất viên thành.

35.

Tây phương bát địa ngộ vô sanh,

Chư Phật Như Lai tác chứng minh.

Bất động Pháp thân du khổ hải,

Quảng hoằng đại nguyện cứu mê tình.

36.

Tây phương cửu địa pháp vô biên.

Đại sĩ hoằng dương chí lực kiên.

Tông thuyết giai thông xưng Thiện huệ,

Tứ vô ngại biện tất châu viên.

37.

Tây phương thập địa trí vi tiên,

Pháp vũ từ vân biến đại thiên

師子吼時羣獸伏，

一生補處證金先。

西方等覺佛同肩，

行願難思號普賢。

靣受如來親付囑，

利生接勿起無緣。

西方妙覺果周圓，

具眼文殊福智全。

盧舍那身功德備，

脫珍著弊為施權。

西方圓覺聖中師，

同體觀音具大悲。

十號三身俱滿足，

是為無上佛菩提。

西方遠祖最先知，

猶向山中禮六時。

Sư tử hống thời quần thú phục.

Nhất sanh bổ xứ chứng kim tiên.

38.

Tây phương đẳng giác Phật đồng kiên,

Hạnh nguyện nan tư hiệu Phổ Hiền.

Diện thọ Như Lai thân phó chúc,

Lợi sanh tiếp vật, khởi vô duyên.

39.

Tây phương diệu giác quả châu viên,

Cụ nhãn Văn-thù phước trí toàn.

Lô-xá-na thân công đức bị,

Thoát trân trước tệ vị thi quyền.

40.

Tây phương viên giác thánh trung sư,

Đồng thể Quán Âm cụ đại bi.

Thập hiệu tam thân câu mãn túc,

Thị vi vô thượng Phật Bồ-đề.

41.

Tây phương viễn tổ tối tiên tri,

Du hướng sơn trung lễ lục thì.

一百念三人結社，

同生淨土證菩提。

西方大聖法中王，

接引羣迷放寶光。

不憚疲勞弘願重，

常遊苦海駕慈航。

西方易到莫沈吟，

只要當人辦肯心。

彈指已超生死海，

有緣得遇芥投鍼。

西方不遠莫他求，

一句彌陀作話頭。

但得盡生無別念，

蓮華佛國任君遊。

西方用力不消多，

十念圓成在刹那。

Nhất bá nhị tam nhân kết xã,

Đồng sanh Tịnh độ, chứng Bồ-đề.

42.

Tây phương Đại thánh Pháp trung vương,

Tiếp dẫn quần mê, phóng bảo quang.

Bất đán bì lao, hoằng nguyện trọng,

Thường du khổ hải, giá từ hàng.

43.

Tây phương dị đáo, mạc trầm ngâm,

Chỉ yếu đương nhân biện khẳng tâm.

Đàn chỉ dĩ siêu sanh tử hải,

Hữu duyên đắc ngộ giới đầu châm.

44.

Tây phương bất viễn, mạc tha cầu,

Nhất cú Di-đà tác thoại đầu.

Đãn đắc tận sanh, vô biệt niệm.

Liên hoa Phật quốc nhậm quân du.

45.

Tây phương dụng lực bất tiêu đa,

Thập niệm viên thành tại sát na.

佛祖指明歸去路，

一生當得脫娑婆。

西方慈父動悲哀，

接引迷流歸去來。

早向蓮臺親託質，

莫投凡世入胞胎。

西方諦信莫生疑，

念佛修行要及時。

有限光陰宜早辦，

骷髏著地幾人知。

西方根本戒為先，

戒若精兮定亦堅。

定力不枯生妙慧，

慧明心了即今先。

西方不用學多端，

一句彌陀在反觀。

Phật tổ chỉ minh qui khứ lộ.

Nhất sanh đương đắc thoát Ta-bà.

46.

Tây phương từ phụ động bi ai,

Tiếp dẫn mê lưu qui khứ lai.

Tảo hướng liên đài thân thác chất,

Mạc đầu phàm thế nhập bào thai.

47.

Tây phương đế tín, mạc sanh nghi,

Niệm Phật tu hành, yếu cập thì.

Hữu hạn quang âm, nghi tảo biện.

Khô lâu trước địa, kỷ nhân tri!

48.

Tây phương căn bản giới vi tiên,

Giới nhược tinh hề, định diệc kiên,

Định lực bất khô, sanh diệu huệ,

Huệ minh tâm liễu, tức kim tiên.

49.

Tây phương bất dụng học đa đoan,

Nhất cú Di-đà tại phản quan.

見得本來真靣目，

始知生死即泥洹。

西方徑到莫徜徉，

全要當人自主張。

但得一心專念佛，

蓮華國內性名香。

西方池內寶蓮開，

寶物莊嚴自化來。

百寶光中親見佛，

巍巍端坐寶蓮臺。

西方淨土果奇哉，

優鉢羅華徧界開。

種種現成真富貴，

一華臺上一如來。

西方佛號我同名，

直下承當了不驚。

Kiến đắc bản lai chân diện mục,

Thủy tri sanh tử tức Nê-hoàn.

50.

Tây phương kính đáo, mạc thảng dương,

Toàn yếu đương nhân tự chủ trương.

Đãn đắc nhất tâm chuyên niệm Phật,

Liên hoa quốc nội tánh danh hương.

51.

Tây phương trì nội bảo liên khai,

Bảo vật trang nghiêm tự hóa lai.

Bá bảo quang trung thân kiến Phật,

Nguy nguy đoan tọa bảo liên đài.

52.

Tây phương Tịnh độ quả kỳ tai!

Ưu-bát-la hoa biến giới khai.

Chủng chủng hiện thành chân phú quí,

Nhất hoa đài thượng nhất Như Lai.

53.

Tây phương Phật hiệu ngã đồng danh,

Trực hạ thừa đương liễu bất kinh.

若得一聲親喚醒，

何勞十萬八千程。

西方化主度迷情，

佛力加持道易成。

撒手便行無異路，

最初一步要分明。

西方門路甚分明，

一句彌陀速趲程。

早到金剛臺上坐，

同名同號證無生。

西方彈指悟無生，

上品金臺佛掃成。

靣見彌陀親授記，

當來說法度羣情。

西方富貴樂安然，

受用隨心在靣前。

Nhược đắc nhất thanh thân hoán tỉnh,

Hà lao thập vạn bát thiên trình.

54.

Tây phương hóa chủ độ mê tình,

Phật lực gia trì, đạo dị thành.

Tán thủ tiện hành, vô dị lộ,

Tối sơ nhất bộ, yếu phân minh.

55.

Tây phương môn lộ thậm phân minh,

Nhất cú Di-đà tốc toán trình.

Tảo đáo kim cang đài thượng tọa,

Đồng danh, đồng hiệu chứng vô sanh.

56.

Tây phương đàn chỉ, ngộ Vô sanh.

Thượng phẩm kim đài, Phật tảo thành,

Diện kiến Di-đà thân thọ ký,

Đương lai thuyết pháp độ quần tình.

57.

Tây phương phú quí, lạc, an nhiên,

Thọ dụng tùy tâm tại diện tiền.

天上人閒難比賽，

巍巍端坐紫金蓮。

西方佛國勝生天，

亦勝蓬萊有漏仙。

亦勝王侯幷富戶，

要知亦勝坐癡禪。

西方快樂勝天宮，

壽命難量福不竆。

無信眾生顚倒謗，

有緣佛子得相逢。

西方佛子具神通，

放去收來頃刻中。

隨類現身施妙用，

開權顯實振宗風。

西方景致勝蓬萊，

服氣飡霞養禍胎。

Thiên thượng, nhân gian nan tỷ trại,

Nguy nguy đoan tọa tử kim liên.

58.

Tây phương Phật quốc thắng sanh thiên,

Diệc thắng Bồng lai hữu lậu tiên.

Diệc thắng vương hầu tinh phú hộ,

Yếu tri diệc thắng tọa si thiền.

59.

Tây phương khoái lạc thắng Thiên cung.

Thọ mạng nan lương, phước bất cùng.

Vô tín chúng sanh điên đảo báng,

Hữu duyên Phật tử đắc tương phùng.

60.

Tây phương Phật tử cụ thần thông,

Phóng khứ, thâu lai khoảnh khắc trung.

Tùy loại hiện thân, thi diệu dụng,

Khai quyền, hiển thật, chấn tông phong.

61.

Tây phương cảnh trí thắng Bồng lai,

Phục khí, xan hà, dưỡng họa thai.

莫學出神修煉法，

直教枯木放華開。

西方淨土有蓮胎，

普勸眾生歸去來。

一念華開親見佛，

永無八難及三哉。

西方富貴勝王侯，

種種莊嚴事事周。

但辦肯心求彼國，

輪迴惡道一齊休。

西方及早向前修，

閑是閑非一筆勾。

放下身心勤念佛，

也無煩惱也無憂。

西方受用勝豪家，

七寶池中四色華。

Mạc học xuất thần, tu luyện pháp,

Trực giao khô mộc phóng hoa khai.

62.

Tây phương Tịnh độ hữu liên thai,

Phổ khuyến chúng sanh qui khứ lai.

Nhất niệm hoa khai, thân kiến Phật,

Vĩnh vô bát nạn cập tam tai.

63.

Tây phương phú quí thắng vương hầu,

Chủng chủng trang nghiêm, sự sự châu.

Đãn biện khẳng tâm cầu bỉ quốc,

Luân hồi ác đạo nhất tề hưu.

64.

Tây phương cập tảo hướng tiền tu,

Nhàn thị, nhàn phi nhất bút câu.

Phóng hạ thân tâm, cần niệm Phật,

Dã vô phiền não, dã vô ưu.

65.

Tây phương thọ dụng thắng hào gia,

Thất bảo trì trung tứ sắc hoa.

衣食現成非造作，

光明相好絶纖瑕。

西方滿眼是蓮華，

百寶莊嚴富可誇。

諸上善人俱一處，

不知其數倍恒沙。

西方捷徑勝叅禪，

一句彌陀快著鞭。

十萬億程彈指到，

為人只欠自心堅。

西方只要辦心堅，

努力勤修速向前。

順水行船加艣棹，

導師接引願繩牽。

西方不擇富和貧，

不揀賢愚貴賤人。

Y thực hiện thành phi tạo tác,

Quang minh tướng hảo, tuyệt tiêm hà.

66.

Tây phương mãn nhãn thị liên hoa,

Bá bảo trang nghiêm, phú khả khoa.

Chư thượng thiện nhân câu nhất xứ,

Bất tri kỳ số, bội Hằng sa.

67.

Tây phương tiệp kính thắng tham thiền,

Nhất cú Di-đà khoái trước tiên.

Thập vạn ức trình đàn chỉ đáo.

Vị nhân chỉ khiếm tự tâm kiên.

68.

Tây phương chỉ yếu biện tâm kiên,

Nỗ lực cần tu tốc hướng tiền.

Thuận thủy hành thuyền gia lỗ trạo,

Đạo sư tiếp dẫn nguyện thằng khiên.

69.

Tây phương bất trạch phú hòa bần,

Bất giản hiền ngu quý tiện nhân.

不問女男幷老幼，

不分僧俗及寃親。

西方法眷最相親，

盡是修行念佛人。

我等欲歸安養國，

即今便種往生因。

西方啟教感能仁，

一句彌陀淨土因。

六道四生皆具足，

要知作佛在人倫。

西方功德水無痕，

念佛先須達本根。

非但人倫生淨土，

蜎飛蝡動也霑恩。

西方今古鎭長存，

慈父哀憐度子孫。

Bất vấn nữ nam tinh lão ấu,

Bất phân tăng tục cập oan thân.

70.

Tây phương pháp quyến tối tương thân,

Tận thị tu hành niệm Phật nhân.

Ngã đẳng dục qui An Dưỡng quốc,

Tức kim tiện chủng vãng sanh nhân.

71.

Tây phương khải giáo cảm Năng Nhân,

Nhất cú Di-đà, Tịnh độ nhân.

Lục đạo tứ sanh giai cụ túc,

Yếu tri tác Phật tại nhân luân.

72.

Tây phương, công đức thủy vô ngân,

Niệm Phật, tiên tu đạt bổn căn.

Phi đãn nhân luân sanh Tịnh độ,

Quyên phi, nhuyễn động dã triêm ân.

73.

Tây phương kim cổ trấn trường tồn,

Từ phụ ai liên độ tử tôn.

八萬四千門路別，

彌陀一句眾中尊。

西方極樂眾稱尊，

普勸諸人入此門。

有口不須閑講論，

單提佛現度朝昏。

西方有佛號彌陀，

普度眾生出愛河。

六八願門通九品，

人人可到莫蹉跎。

西方在近路無多，

直下承當在刹那。

觸目遇緣皆極樂，

水流風動演摩訶。

西方徑路好修行，

勇猛加功速趲程。

Bát vạn tứ thiên môn lộ biệt.

Di-đà nhất cú, chúng xưng tôn.

74.

Tây phương Cực Lạc, chúng xưng tôn,

Phổ khuyến chư nhân nhập thử môn.

Hữu khẩu bất tu nhàn giảng luận,

Đan đề Phật hiện độ triêu hôn.

75.

Tây phương hữu Phật hiệu Di-đà,

Phổ độ chúng sanh xuất ái hà.

Lục bát nguyện môn thông cửu phẩm,

Nhân nhân khả đáo, mạc sa đà.

76.

Tây phương tại cận, lộ vô đa,

Trực hạ thừa đương tại sát-na.

Xúc mục, ngộ duyên giai Cực Lạc,

Thủy lưu, phong động diễn Ma-ha.

77.

Tây phương kính lộ hảo tu hành,

Dũng mãnh gia công tốc toán trình.

九品蓮臺都有分，

華開早晚悟無生。

西方捷徑易求生，

只在當人一念誠。

精進再加修福慧，

金臺上品得標名。

西方步步踏蓮華，

指路開門謝釋迦。

三復丁寧無別說，

一心念佛早歸家。

西方端的是吾家，

一句彌陀路不差。

信得及時行得實，

直教鐵樹也開華。

西方易往少人知，

徑路修行不用疑。

Cửu phẩm liên đài đô hữu phận,

Hoa khai tảo vãn ngộ vô sanh.

78.

Tây phương tiệp kính dị cầu sanh,

Chỉ tại đương nhân nhất niệm thành.

Tinh tấn, tái gia tu phước, huệ,

Kim đài thượng phẩm đắc tiêu danh.

79.

Tây phương bộ bộ đạp liên hoa,

Chỉ lộ, khai môn tạ Thích-ca.

Tam phúc đinh ninh, vô biệt thuyết,

Nhất tâm niệm Phật, tảo quy gia.

80.

Tây phương đoan đích thị ngô gia,

Nhất cú Di-đà lộ bất sai,

Tín đắc cập thời, hành đắc thật,

Trực giao thiết thọ dã khai hoa.

81.

Tây phương dị vãng, thiểu nhân tri,

Kính lộ tu hành, bất dụng nghi.

六字真經純熟了，

金蓮臺上禮阿彌。

西方慈父號阿彌，

接引人生九品池。

捷徑法門容易到，

可憐多是自狐疑。

西方啟教號蓮宗，

東土興緣謝遠公。

念佛叅禪無別路，

本來妙有即真空。

西方弘誓廣流通，

一句彌陀好用功。

歷歷分明無閒斷，

聲聲喚醒主人翁。

西方直指易修持，

本性彌陀孰得知。

Lục tự chân kinh thuần thục liễu.

Kim liên đài thượng lễ A-di.

82.

Tây phương từ phụ hiệu A-di,

Tiếp dẫn nhân sanh cửu phẩm trì.

Tiệp kính pháp môn dung dị đáo,

Khả liên đa thị tự hồ nghi!

83.

Tây phương khải giáo, hiệu Liên Tông,

Đông độ hưng duyên, tạ Viễn Công.

Niệm Phật, tham thiền vô biệt lộ,

Bổn lai diệu hữu, tức chân không.

84.

Tây phương hoằng thệ quảng lưu thông,

Nhất cú Di-đà hảo dụng công.

Lịch lịch phân minh vô gián đoạn,

Thanh thanh hoán tỉnh chủ nhân ông.

85.

Tây phương trực chỉ dị tu trì,

Bổn tánh Di-đà thục đắc tri.

六道三塗生死轉，

思量怎不痛傷悲。

西方公案早行持，

寂寂惺惺著意疑。

疑到情忘心絶處，

元來自己是阿彌。

西方一句是單傳，

不假修持已現前。

諸上善人如見性，

阿彌陀佛便同肩。

西方大道兩無偏，

一句彌陀，事理全。

明得箇中微妙旨，

始知念佛即叅禪。

西方眾苦不能侵，

先要當人了自心。

Lục đạo, tam đồ sanh tử chuyển,

Tư lương chẩm bất thống thương bi?

86.

Tây phương công án, tảo hành trì,

Tịch tịch tinh tinh trước ý nghi.

Nghi đáo tình vong, tâm tuyệt xứ,

Nguyên lai tự kỷ thị A-di.

87.

Tây phương nhất cú, thị đan truyền.

Bất giả tu trì, dĩ hiện tiền,

Chư thượng thiện nhân như kiến tánh,

A-di-đà Phật tiện đồng kiên.

88.

Tây phương đại đạo, lưỡng vô thiên,

Nhất cú Di-đà, sự lý toàn.

Minh đắc cá trung vi diệu chỉ,

Thủy tri niệm Phật tức tham thiền.

89.

Tây phương chúng khổ bất năng xâm.

Tiên yếu đương nhân liễu tự tâm.

會得目前真極樂，

拈來赤土是黃金。

西方大地是黃金，

寶樹參天演法音。

如此名為安樂國，

三塗八難永無侵。

西方一句上乘機，

莫信邪師說是非。

昔日世尊親付囑，

修行徑路念阿彌。

西方功德實難思，

反謗彌陀是蕆提。

地獄墮身無量劫，

不知何日出頭時。

西方有路少人登，

一句彌陀最上乘。

Hội đắc mục tiền chân Cực Lạc,

Niêm lai xích thổ thị hoàng kim.

90.

Tây phương đại địa thị hoàng kim,

Bảo thọ tham thiên diễn pháp âm.

Như thử danh vi An Lạc quốc,

Tam đồ, bát nạn vĩnh vô xâm.

91.

Tây phương nhất cú, thượng thừa cơ,

Mạc tín tà sư thuyết thị phi.

Tích nhật Thế Tôn thân phó chúc,

Tu hành kính lộ niệm A-di.

92.

Tây phương công đức thật nan tư,

Phản báng Di-đà thị xiển-đề.

Địa ngục đọa thân vô lượng kiếp,

Bất tri hà nhật xuất đầu thời.

93.

Tây phương hữu lộ, thiểu nhân đăng,

Nhất cú Di-đà, tối thượng thừa.

把手牽他行不得，

但當自肯乃相應。

西方易到可修行，

十念精專便往生。

奉勸世閒男共女，

大家速急趲歸程。

西方故國早回還，

人命無常呼吸閒。

有限光陰當愛惜，

今生蹉過出頭難。

西方不到果然難，

一失人身力拔山。

分付世閒英烈漢，

急須採寶莫空還。

西方歸去莫遲疑，

一句彌陀早受持。

Bả thủ khiên tha hành bất đắc,

Đãn đương tự khẳng nãi tương ưng.

94.

Tây phương dị đáo, khả tu hành,

Thập niệm tinh chuyên, tiện vãng sanh.

Phụng khuyến thế gian nam cộng nữ,

Đại gia tốc cấp toán quy trình.

95.

Tây phương cố quốc, tảo hồi hoàn,

Nhân mạng vô thường, hô hấp gian.

Hữu hạn quang âm, đương ái tích,

Kim sanh sa quá, xuất đầu nan.

96.

Tây phương bất đáo quả nhiên nan,

Nhất thất nhân thân, lực bạt san.

Phân phó thế gian anh liệt hán,

Cấp tu thái bảo, mạc không hoàn.

97.

Tây phương qui khứ, mạc trì nghi,

Nhất cú Di-đà, tảo thọ trì.

高著眼兮忙下手，

不勞彈指證菩提。

西方急急早修持，

生死無常不可期。

窻外日光彈指過，

為人能有幾多時。

西方一著莫遲延，

抖抖精神速向前。

休待渴來纔掘井，

只宜早趂白蓮船。

西方百詠已周圓，

普勸諸人上法船。

不為自身求活計，

大家歸去靣金僊。

Cao trước nhãn hề, mang hạ thủ,

Bất lao đàn chỉ chứng Bồ-đề.

98.

Tây phương cấp cấp tảo tu trì,

Sanh tử vô thường bất khả kỳ.

Song ngoại nhật quang đàn chỉ quá,

Vi nhân năng hữu kỷ đa thời.

99.

Tây phương nhất trước mạc trì diên.

Đẩu tẩu tinh thần tốc hướng tiền.

Hưu đãi khát lai tài quật tỉnh,

Chỉ nghi tảo sấn bạch liên thuyền.

100.

Tây phương bách vịnh dĩ châu viên,

Phổ khuyến chư nhân thướng pháp thuyền.

Bất vị tự thân cầu hoạt kế,

Đại gia quy khứ diện Kim tiên.

Phụ Lục - Trăm Bài Thơ Vịnh Tây Phương

PHỤ LỤC

TRĂM BÀI THƠ VỊNH TÂY PHƯƠNG

Ngài Tông Bổn trong khi biên soạn sách này có trước tác 100 bài thơ vịnh Tây phương, mỗi bài đều bắt đầu bằng hai chữ Tây phươngnên gọi là Tây phương bách vịnh, được đưa vào làm phụ lục của quyển thượng này.

1.

Pháp xưa Phật dạy tại Tây thiên,(1)

Sang Đông lập giáo hiệu Bạch Liên.(2)

Mười tám bậc hiền cùng tiếp nối,(3)

Khe Cọp cười vang, tích lưu truyền.(4)

2.

Đạo lớn Tây phương lý rộng sâu,

Công đức vô biên dễ biết đâu!

———

(1)Câu này nêu việc xưa kia đức Phật Thích-catruyền dạy pháp môn niệm Phật A-di-đà tại Ấn Độ (phương Tây).

(2) Câu này nêu việc pháp Tịnh độ truyền sang Trung Hoa (phương Đông) ngài Huệ Viễn (tức Viễn công) sáng lập Liên tông (Bạch Liên xã), quy tụ những người thực hành Pháp môn niệm Phật ở Trung Hoa (Đông độ).

(3) Từ ngài Viễn công về sau có 18 vị Đại hiền cùng nối nhau xiển dương pháp Tịnh độ.

(4)Ngài Huệ Viễn ẩn tu trong núi sâu, chẳng hề bước chân về chốn phố thị. Đường lên núi có cây cầu nhỏ bắc ngang qua con suối gọi là Hổ khê (Suối cọp). Từ khi lên núi rồi, ngài thề chẳng bao giờ bước chân qua suối ấy nữa. Một hôm, có hai ông Lục Tu Tĩnh và Đào Uyên Minh đến thăm chơi, cùng nhau đàm đạo rất hợp ý. Lúc đưa khách về, mãi vui chuyện nên ngài bước luôn lên cầu, nhìn thấy bóng mình soi dưới nước bỗng nhớ lại lời thề. Cả ba người cùng phá lên cười về việc ấy. Người sau kể lại chuyện này gọi là Hổ khê tam tiếu (Ba người cùng cười nơi suối Cọp).

Nào phải Thích tôn riêng chỉ lối,

Chư Phật đều khen pháp nhiệm mầu.(1)

3.

Ơn sâu Phật chỉ hướng về Tây,

Chư Phật ngợi khen rõ pháp này.

Mười sáu phép quán, kinh ghi rõ,(2)

Niệm Phật Di-đà, tối thượng thay!(3)

4.

Tây phương Sơ quán phải tinh chuyên,

Hình mặt nhật rơi tợ trống huyền.

Chỉ hướng tâm về An Lạc quốc,(4)

Là pháp thâm sâu Vô thượng thiền.(5)

5.

Tây phương Nhị quán rõ ràng thay,

Nước đứng trong veo chẳng sóng lay.

Tâm nguyệt tròn vành toàn thể hiện,

Ngồi ngay quán tưởng lớp băng dày.(6)

———

(1)Bài này tiếp theo ý bài 1, nêu rõ giáo lý Tịnh độ rộng sâu, đầy đủ, người tu tập được công đức không thể đo lường. Khi đức Phật Thích-ca chỉ bày pháp Tịnh độ bằng cách giảng kinh A-di-đà thì chư Phật mười phương nhiều như cát sông Hằng cũng đều ngợi khen pháp môn này.

(2)Đây nói đến 16 phép quán tưởng được Phật dạy trong Quán kinh, tức kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật.

(3) Trên đã nói rõ về giáo lý Tịnh độ, bài này nói việc y theo lý mà lập hạnh, phát nguyện niệm Phật A-di-đà.

(4) Nguyên tác dùng Lạc bang, chỉ cõi Tịnh độ, cũng là An Lạc quốc.

(5)Bài trước có nêu 16 phép quán được chỉ dạy trong Quán kinh. Từ bài này cho đến bài 26 sẽ lần lượt nêu đủ 16 phép quán tưởng này. Bài này nói phép quán tưởng đầu tiên (sơ quán): quán tưởng cho thấy hình mặt trời lặn, dường như cái trống treo ở hư không về phương Tây. Về sự, phép quán này giúp người tu xác định chắc chắn chỗ qui hướng của mình. Về lý, đó là mặt trời trí tuệ phá tan sự mê ám của vô minh.

(6)Phép quán thứ hai là quán tưởng nước. Thấy nước rồi, lại quán tưởng nước đông thành băng.

6.

Tây phương Tam quán: đất lưu ly,

Nhạc pháp vang rền, khắp liễu tri.

Mọi tướng trang nghiêm đều sáng suốt,

Một lòng quyết định dứt hẳn nghi.(1)

7.

Tây phương Tứ quán: cây thành hàng,

Trăm báu trang nghiêm tỏa hào quang.

Thọ dụng hiện thành thường khoái lạc,

Ai ơi sao chẳng sớm thừa đang?(2)

8.

Tây phương Ngũ quán thảy làu làu,

Ao thất bảo khai hoa bốn màu.

Nước đức, chim thiêng rền tiếng pháp,

Tiêu phiền, chứng đạo, pháp thêm mầu.(3)

9.

Tây phương Lục quán thảy bao hàm,

Cõi tục hoa phiền chớ đắm tham.

Tánh thật Di-đà đầy đủ cả,

Hiện thành công án chẳng cần tham.(4)

———

(1)Đây là phép quán thứ ba: quán tưởng thấy đất bằng lưu ly, từ mặt đất có dựng lên một cây cờ bằng bảy báu, trên không có bảo đài, gió mát thổi khua động những nhạc khí làm trổi lên tiếng nhạc như tiếng thuyết pháp. Người thành tựu phép quán này xem như được thấy sơ qua cõi Cực Lạc, chắc chắn sẽ được vãng sanh.

(2)Bài này nói về phép quán tưởng thứ tư, quán tưởng những hàng cây báu ở cõi Cực Lạc, cho đến khi thấy rõ ràng thân, lá, hoa, trái của cây.

(3)Bài này nói về phép quán tưởng thứ năm, quán tưởng nước tám công đức trong ao thất bảo, dưới ao có các tòa sen. Tiếng nước chảy trong khoảng hoa và tiếng chim kêu vang lên thành tiếng thuyết pháp nhiệm mầu.

(4)Bài này nói về phép quán tưởng thứ sáu, là quán tổng quát về cõi Cực lạc. Trụ ở phép quán tưởng này, người tu nhìn thấy hết thảy cây báu, đất báu,

10.

Tây phương Thất quán vừa tương ưng:

Tòa báu nguy nga, nguyện lực thành.

Đại Thánh ngồi trên thường tự tại,

Thanh văn quả thấp, sức chẳng thành.(1)

11.

Tây phương Bát quán cần rõ phân,

Chư Phật đều từ tâm tưởng sanh.

Mượn tượng gửi chân, hòa sự lý,

Lo gì Tịnh độ chẳng viên thành?(2)

12.

Tây phương Cửu quán thân vàng ròng,

Tướng hảo quang minh chẳng chi bằng.

Nhiếp độ chúng sanh về Cực Lạc,

Tình thân như thể đấng cha lành.(3)

———

ao báu nơi cõi Cực Lạc. Vì thế chẳng cần tham cứu pháp môn nào khác, chẳng cần tu tập phép thiền nào khác, chỉ y theo phép tổng quán này để vãng sanh về cõi Cực Lạc của đức Phật A-di-đà.

(1)Bài này nói về phép quán thứ bảy, quán tưởng tòa sen của đức Phật A-di-đà. Đại Thánh ở đây chỉ đức Phật. Thanh văn quả kém là chỉ các quả vị Tiểu thừa từ A-la-hán trở xuống.

(2)Bài này nói về phép quán tưởng thứ tám, quán tưởng lần lượt đức Phật A-di-đàngồi trên tòa sen ở giữa, các vị Bồ Tát Quán Thế Âm ngồi trên tòa sen bên trái, Bồ Tát Đại Thế Chí ngồi trên tòa sen bên phải. Người tu tập nếu quán tưởng thấy Phật tức là được phép Niệm Phật Tam-muội.

(3)Bài này nói về phép quán tưởng thứ chín, quán tưởng sắc thân đức Phật A-di-đà, thấy rõ tướng hảo trang nghiêm (tức là 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp). Muốn quán tưởng đức Phật A-di-đà, trước hết nên quán tưởng chòm lông trắng giữa hai chân mày. Khi thấy rõ được tướng lông trắng ấy thì tự nhiên các tướng tốt đều sẽ hiện ra. Ai thấy được thân Phật thì cũng thấy được tâm Phật, tức là lòng đại từ bi, thương tất cả chúng sanh. Và ai thấy được đức Phật A-di-đàtức là thấy được tất cả vô lượng chư Phật trong Mười phương và Ba đời.

13.

Tây phương Thập quán nhờ tâm thành.

Thường niệm Quán Âm đấng Đại từ,

Vừa nghe danh, được vô lượng phước,

Lành thay Đại sĩ nguyện rộng sâu!(1)

14.

Tây phương Thập nhất quán khôn lường,

Thế Chí hào quang Phật tán dương.

Vì chúng bắc cầu qua biển khổ,

Phân thân giáo hóa khắp muôn đường.(2)

15.

Tây phương Thập nhị quán dung thông,

Một niệm tinh thành tự thành công.

Nên tưởng tự thân sanh Cực Lạc.

Nghiêm trang ngồi tịnh giữa sen hồng.(3)

16.

Tây phương Hóa Phật phóng hào quang,

Phân thân vô số độ chúng sanh.

———

(1) Bài này nói về phép quán tưởng thứ mười, quán tưởng thân sắc đức Phật A-di-đà rồi, người tu nên quán tưởng đức Quán Thế Âm ở bên trái đức Phật A-di-đà. Muốn quán tưởng đức Quán Thế Âm, trước hết nên quán tưởng tướng nhục kế trên đỉnh đầu ngài, sau đó sẽ dần dần thấy được trọn thân tướng của ngài. Do nguyện lực của ngài sâu rộng, nên chúng sanh chỉ cần nghe đến danh hiệu ngài đã được vô lượng phước báo, huống chi là quán tưởng thấy được hình tượng ngài!

(2) Bài này nói về phép quán tưởng thứ mười một, quán tưởng đức Bồ Tát Đại Thế Chí ở bên phải đức Phật A-di-đà. Nếu quán tưởng thấy được Bồ Tát Đại Thế chí thì không còn phải thọ sanh vào thai bào, thường được thấy khắp các cõi Tịnh độ của chư Phật.

(3) Bài này nói về phép quán thứ mười hai, quán tưởng thấy tự thân sanh về cõi Cực Lạc, ngồi giữa tòa sen báu, nhìn thấy đức Phật A-di-đà và chư Bồ Tát.

Y, chánh trang nghiêm đều đủ cả,

Phép quán mười ba lý viên thành.(1)

17.

Tây phương Giáo chủ đại từ bi.

Đạo sư tiếp dẫn chúng sanh quy.

Chín phẩm đều cho lên Bến giác,

Mãi không thối chuyển, chứng Bồ-đề.(2)

18.

Một nẻo Tây phương thẳng bước nhanh,

Trọn phát ba tâm, chân lý thành.

Thượng phẩm thượng sanh trong chớp mắt,

Sanh ra gặp Phật, chứng Vô sanh.(3)

19.

Tây phương khoái lạc thật kỳ thay!

Quán tưởng tinh thành, hoa nở ngay,

———

(1) Bài này nói về phép quán thứ mười ba, quán tưởng thấy đức Phật A-di-đà, đức Bồ Tát Quán Thế Âm và đức Bồ Tát Đại Thế Chí. Người tu được thấy cả Chánh báo (tức Phật, Bồ Tát) và Y báo (tức cảnh giới Cực Lạc).

(2) Từ bài 17 đến bài 26 lần lượt nói về Chín phẩm vãng sanh nơi cõi Tịnh độ của đức Giáo chủ A-di-đà. Chín phẩm này bao gồm 3 hạng: Thượng phẩm, Trung phẩm và Hạ phẩm; mỗi hạng lại chia ra 3 bậc: Thượng sanh, Trung sanh và Hạ sanh. Như vậy cả thảy là 9 phẩm, từ cao nhất là Thượng phẩm thượng sanh cho đến thấp nhất là Hạ phẩm hạ sanh. Riêng 3 bài 18, 19 và 20 nói về các trường hợp vãng sanh thuộc về Thượng phẩm là phép quán thứ mười bốn trong Quán kinh.

(3) Có ba hạng chúng sanh được vãng sanh: 1. Người có lòng từ không giết hại, giữ tròn giới luật. 2. Người đọc tụng kinh điển Đại thừa, hiểu thấu nghĩa lý. 3. Người tu tập sáu niệm (niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên) và hồi hướng công đức, phát nguyện sanh về Cực lạc. Những người tu hành được như vậy, nếu phát khởi đủ ba loại tâm là: 1. Tâm chí thành, 2. Tâm sâu vững, 3. Tâm phát nguyện hồi hướng, liền tức thời được vãng sanh về cõi Cực Lạc, vào hàng Thượng phẩm thượng sanh, tức là bậc cao nhất trong các bậc vãng sanh. Khi ấy, người vãng sanh vừa hóa sanh từ hoa sen liền được thấy Phật trước hết, chứng ngộ pháp Vô sanh.

Thượng phẩm trung sanh, tùy nguyện đến,

Trang nghiêm ngồi tịnh, đóa sen bày.(1)

20.

Tây phương lòng đạo nếu kiên trì.

Thượng phẩm hạ sanh có khó chi,

Nguyện thảy cùng lên thuyền Bát-nhã.

Sen vàng đã sẵn đợi người đi.(2)

21.

Tây phương sáng rõ chẳng mơ hồ,

Kiên trì trai giới, thấu Khổ, Không.

Trung phẩm thượng sanh, nhờ sức Định,

Quả A-la hán được thần thông.(3)

22.

Tây phương tu Giới được trọn lành,

Một niệm hoa khai, Thánh quả thành.

———

(1) Bài này nói về trường hợp Thượng phẩm trung sanh (bậc thứ nhì). Người tu tuy không thọ trì kinh điển Đại thừa nhưng hiểu rõ nghĩa lý, giữ tâm an định, tin sâu nhân quả, dùng công đức ấy mà hồi hướng phát nguyện sanh về Cực lạc. Sau khi lâm chung được đức Phật A-di-đà và chư Bồ Tát tiếp dẫn, hóa sanh vào trong đài sen vàng, trải qua một đêm thì đài sen nở ra. Trong bảy ngày chứng được địa vị không còn thối chuyển.

(2) Bài này nói về trường hợp Thượng phẩm hạ sanh (bậc thứ ba). Người tu tin sâu nhân quả, kính ngưỡng kinh điển Đại thừa, phát tâm cầu thành Phật đạo. Khi lâm chung được đức Phật tiếp dẫn về Cực lạc, hóa sanh vào hoa sen, qua một ngày một đêm hoa sen mới nở. Lại qua bảy ngày mới bắt đầu được thấy Phật. Lại qua ba lần bảy ngày mới thấy rõ được thân Phật, được nghe thuyết pháp, chứng ngộ.

(3) Bài này nói về trường hợp Trung phẩm thượng sanh (bậc thứ tư). Người tu kiên trì giữ theo giới luật (hoặc Ngũ giới, hoặc Bát trai giới, hoặc Cụ túc giới), hồi hướng công đức phát nguyện vãng sanh. Nhờ đó khi sắp mạng chung được hào quang của Phật soi chiếu đến, thấu rõ được những lý: Khổ, Không, Vô thường, Vô ngã, liền được vãng sanh, hóa sen vào hoa sen. Sau đó tòa sen dần dần nở ra, hành giả được nghe giảng pháp Tứ diệu đế, liền chứng quả A-la-hán, có đủ Lục thông.

Trung phẩm trung sanh, chờ nửa kiếp,

Diệu quả Vô sanh ắt tự thành.(1)

23.

Tây phương giúp Đạo: hiếu làm đầu,

Xử thế nhân từ: ruộng phước mầu.

Trung phẩm hạ sanh, nghe diệu pháp,

Nhờ duyên đời trước gặp bạn lành.(2)

24.

Tây phương Hóa chủ, nguyện vô biên:

Một niệm qui y, diệt tội khiên.

Hạ phẩm thượng sanh, nghe hiệu Phật.

Nhờ thầy chỉ bảo, đại nhân duyên.(3)

25.

Tây phương Đạo lớn từ xưa nay,

Chẳng bỏ người tạo nghiệp sâu dày.

———

(1)Bài này nói về trường hợp Trung phẩm trung sanh (bậc thứ năm) Người tu chỉ cần giữ trọn giới luật qua một ngày một đêm, nhờ sự thành tựu ấy mà hồi hướng phát nguyện vãng sanh thì khi lâm chung được hóa sanh vào hoa sen nơi cõi Cực Lạc. Qua bảy ngày bảy đêm hoa sen nở ra, được nghe Phật thuyết pháp, liền chứng được Thánh quả đầu tiên, tức là Sơ quả. Trải qua nửa kiếp mới chứng quả Vô sanh, tức quả A-la-hán.

(2)Bài này nói về trường hợp Trung phẩm hạ sanh (bậc thứ sáu), nhờ những công đức hiếu dưỡng cha mẹ, thường làm việc nhân từ, nên lúc lâm chung gặp được bạn lành giảng nói cho nghe Pháp môn Tịnh độ. Nghe rồi hoan hỷ tin theo, liền được hóa sanh vào hoa sen bên cõi Cực Lạc. Qua bảy ngày, được nghe giảng Diệu pháp mà chứng Sơ quả. Lại trải qua một Tiểu kiếp sẽ chứng quả A-la-hán. Các bài số 21, 22 và 23 đều nói về phép quán tưởng thứ mười lăm trong Quán Kinh.

(3)Bài này nói về trường hợp Hạ phẩm thượng sanh (bậc thứ bảy). Những người tuy tạo tội ác nhưng lúc sắp mạng chung được nghe bậc Thiện tri thức giảng pháp Đại thừa và dạy niệm Phật bèn tin theo, thực hành niệm Phật cung kính, chí thành, liền được Hóa Phật và Hóa Bồ Tát hiện đến tiếp dẫn về Cực Lạc, đó là hàng Hạ phẩm thượng sanh

Hạ phẩm trung sanh nhờ chỉ dạy,

Vừa nghe pháp Phật vững tin ngay.(1)

26.

Tây phương quyết định lúc lâm chung:

Nhờ gặp bạn lành đường mở thông,

Hạ phẩm hạ sanh trong mười niệm,

Tội trừ bao kiếp, phước vô cùng.(2)

27.

Tây phương tinh tấn chớ trì diên,

Nghi thành chờ đợi nửa nghìn năm.

Hào quang Đại Thánh soi chiếu đến,

Được về Tịnh độ lễ Kim Tiên.(3)

28.

Tây phương, Sơ địa phát tâm kiên,

Bố thí lòng vui, gieo phước điền.

———

(1) Bài này nói về trường hợp Hạ phẩm trung sanh (bậc thứ tám), gồm những người tuy đã tạo nhiều ác nghiệp nặng nề nhưng nhờ nghe lời chỉ dạy của bậc thiện tri thức, vừa được nghe giáo pháp của Phật đã sanh lòng tin kính làm theo, nhờ đó mà hết thảy tội nghiệp đều được tiêu trừ, khi lâm chung nhờ sức tiếp dẫn của đức A-di-đà Phật mà hóa sanh vào hoa sen nơi cõi Cực Lạc, thuộc về hàng Hạ phẩm trung sanh.

(2) Bài này nói về trường hợp Hạ phẩm hạ sanh (bậc thứ chín), gồm những kẻ phạm vào các tội Ngũ nghịch, Thập ác, đáng phải rơi vào địa ngục, nhưng lúc sắp lâm chung nhờ gặp được bậc thiện tri thức chỉ bày cho pháp niệm Phật liền phát khởi lòng tin. Dù khi đã sắp dứt hơi, không còn niệm được ra tiếng nhưng vẫn cố sức niệm đủ mười lần, liền được vãng sanh về cõi Cực lạc, thuộc vào hàng Hạ phẩm hạ sanh. Ba bài số 24, 25 và 26 trên đây nói về phép quán tưởng thứ mười sáu trong Quán kinh.

(3)Bài này nói về những trường hợp niệm Phật cầu vãng sanh nhưng còn có lòng nghi ngờ, chưa thực sự vững tin. Nhờ công đức niệm Phật kiên trì mà được vãng sanh, nhưng phải hóa sanh tại Nghi thành, tức là nơi ở của những người còn nghi hoặc. Ở đó đến 500 năm, hưởng các sự vui sướng nhưng không được thấy Phật, nghe pháp. Sau nhờ đức Phật soi chiếu hào quang phá sạch lòng nghi mới được hóa sanh về cõi trung tâm Tịnh độ, được thấy Phật, nghe pháp, chứng đắc Thánh quả.

Thân mạng, của tiền đều bỏ hết,

Được lên thượng phẩm giữa tòa sen.(1)

29.

Tây phương, Nhị địa phải tâm thành,

Niệm Phật trước nên quán lý minh.

Trì giới tinh nghiêm, lìa cấu uế,

Ruộng tâm thanh tịnh, đạo viên thành.(2)

30.

Tây phương, Tam địa ý căn thành,

Nhẫn nhục nhu hòa, dạy chúng sanh.

Mọi phép thần thông đều đủ cả,

Tướng thân vàng rực tỏa quang minh.(3)

31.

Tây phương, Tứ địa thể không hư,

Phiền não, lòng ma, thảy quét trừ.

Tinh tấn, tự nhiên sanh trí tuệ,

Xưa nay không khác, chứng chân như.(4)

32.

Tây phương, Ngũ địa khó tựu thành,

Thấy biết hai thừa đâu dễ sánh.

———

(1)Bài này và chín bài tiếp theo nói về mười địa vị tu chứng của hàng Bồ Tát. Địa vị đầu tiên nói trong bài này là Hoan hỷ địa, được chứng đắc nhờ hoan hỷ thực hành hạnh bố thí, dứt bỏ hết thảy tài sản và thân mạng.

(2)Bài này nói về địa vị tu chứng thứ hai của hàng Bồ Tát, gọi là Ly cấu địa (địa vị lìa khỏi sự uế trược), nhờ nơi việc trì giới tinh nghiêm mà thành tựu.

(3)Bài này nói về địa vị tu chứng thứ ba của hàng Bồ Tát, gọi là Phát quang địa (địa vị tỏa hào quang), nhờ nơi việc tu hạnh nhẫn nhục mà thành tựu.

(4)Bài này nói về địa vị tu chứng thứ tư của hàng Bồ Tát, gọi là Diễm huệ địa (địa vị có trí huệ sáng chói), nhờ tu hạnh tinh tấn mà thành tựu.

Pháp thân thanh tịnh, rõ ý chính,

Tu sâu thiền định, lộ chân tình.(1)

33.

Tây phương, Lục địa đạt viên dung,

Bốn phía toàn chân, mọi việc thông.

Bát-nhã hiện tiền không vướng mắc,

Toàn thân tay mắt mở toang dòng.(2)

34.

Tây phương, Thất địa vừa rõ phân,

Bồ Tát vượt xa nhờ lòng lành.

Mỗi niệm rõ thông, sai biệt trí,

Nếu không phương tiện, chẳng viên thành.(3)

35.

Tây phương, Bát địa ngộ Vô sanh,

Chư Phật Như Lai thảy chứng thành.

Chẳng động Pháp thân qua biển khổ,

Nguyện sâu rộng cứu khắp chúng sanh.(4)

36.

Tây phương, Cửu địa pháp vô biên,

Đại sĩ hoằng dương chí lực kiên.

———

(1) Bài này nói về địa vị tu chứng thứ năm của hàng Bồ Tát, gọi là Tối nan thắng địa hay Cực nan thắng địa (Địa rất khó đạt và thù thắng), nhờ tu thiền định mà đạt được.

(2) Bài này nói về địa vị tu chứng thứ sáu của hàng Bồ Tát, gọi là Hiện tiền địa, nhờ tu tập cả thiền định và trí huệ mà thành tựu.

(3) Bài này nói về địa vị tu chứng thứ bảy của hàng Bồ Tát, gọi là Viễn hành địa, nhờ tu tập phương tiện trí huệ mà thành tựu.

(4) Bài này nói về địa vị tu chứng thứ tám của hàng Bồ Tát, gọi là Bất động địa, nhờ tu tập nguyện lực sâu rộng mà thành tựu.

Tông, thuyết đều thông, xưng Thiện huệ,

Biện tài bốn đức thảy châu viên.(1)

37.

Tây phương, Thập địa trí trước tiên,

Mưa pháp mây từ khắp Đại thiên.

Sư tử gầm vang, muông thú phục.

Nhất sanh bổ xứ, quả Phật thành.(2)

38.

Tây phương giác ngộ, Phật sánh vai,

Vô biên hạnh nguyện xứng Phổ Hiền.

Đối diện Như Lai nhận giao phó,

Lợi sanh tiếp vật, khởi Vô duyên.(3)

39.

Tây phương Diệu giác, quả châu viên,

Đủ mắt Văn-thù phước trí nguyên.

Thân Lô-xá-na, đủ công đức.

Bỏ lành, mặc rách, phương tiện truyền.(4)

———

(1) Bài này nói về địa vị tu chứng thứ chín của hàng Bồ Tát, gọi là Thiện huệ địa, nhờ tu tập đủ Tứ biện tài mà thành tựu. Tứ biện tài là: 1. Pháp vô ngại biện, 2. Nghĩa vô ngại biện, 3. Từ vô ngại biện, 4. Lạc thuyết vô ngại biện. Bồ Tát nhờ có Tứ biện tài nên có thể tùy cơ duyên, tùy đối tượng mà thuyết giảng Chánh pháp không ngăn ngại.

(2) Bài này nói về địa vị tu chứng thứ mười của hàng Bồ Tát, gọi là Pháp vân địa, nhờ tu tập trí tuệ rốt ráo mà thành tựu. Bồ Tát ở địa vị này cũng gọi là Nhất sanh bổ xứ, nghĩa là chỉ còn một lần thọ sanh cuối cùng trước khi thành quả Phật.

(3) Bài này nói về hạnh nguyện của ngài Bồ Tát Phổ Hiền, nghĩa là nhân quả đầy đủ, trọn vẹn. Chữ Vô duyên trong câu cuối chỉ Vô duyên từ, nghĩa là lòng từ không có sự vướng mắc theo ngoại cảnh.

(4) Bài này nêu rõ nghĩa Diệu giác quả mãn, tức là phước đức và trí huệ của ngài Văn-thù. Tuy đã tu hành viên mãn, nhưng ngài Văn-thùvẫn thị hiện dùng quyền nghi mà hỗ trợ Phật pháp, tùy phương tiện mà hóa độ chúng sanh.

40.

Tây phương Viên giác, bậc thánh sư,

Đồng Thể Quán Âm đủ đại bi.

Mười hiệu, Ba thân đều trọn vẹn,

Ấy ngôi Vô thượng Phật Bồ-đề.(1)

41.

Tây phương Viễn tổ sớm tiên tri,

Còn hướng về non lễ sáu thì.

Một hội trăm hai mươi ba vị,

Cùng sanh Tịnh độ, chứng Bồ-đề.(2)

42.

Tây phương Đại Thánh, vua các pháp,

Tiếp dẫn chúng mê, phóng hào quang.

Mỏi nhọc chẳng nề hoằng nguyện nặng.

Thường chơi biển khổ, cưỡi thuyền từ.(3)

43.

Tây phương dễ tới, đừng ngần ngại,

Chỉ cốt người tu phải quyết tâm.

———

(1) Bài này nêu rõ nghĩa Viên giác, nhân gồm, quả suốt, như đức Quán Âm vì lòng đại bi mà thị hiện ra mọi hình tướng khác nhau để hóa độ chúng sanh. Trong ba bài 38, 39 và 40 trên đây, lần lượt nêu lên đủ ba ý nghĩa tu tập quan trọng nhất: Đại hạnh của ngài Phổ Hiền, Đại trí của ngài Văn-thù và Đại bi của ngài Quán Âm

(2) Ngài Huệ Viễn sáng lập Tịnh độ tông ở Trung Hoa, tu tập đạt phép Niệm Phật Tam-muội. Mỗi ngày đêm sáu thời ngài thường quay về hướng Tây mà lễ bái đức Phật A-di-đà. Ngài lập ra hội Liên xã, gồm 123 vị đồng tu tập pháp Niệm Phật, phát nguyện vãng sanh.

(3) Bài này xưng tán đức Phật A-di-đà, bậc vua pháp ở cõi Tây phương. Ngài chẳng nề mệt nhọc, theo đại nguyện mà thường hiện đến nơi biển khổ để tiếp dẫn chúng sanh.

Chớp mắt vượt qua dòng sanh tử,

Có duyên ắt gặp việc khó tầm.(1)

44.

Tây phương gần đó, chớ cầu xa,

Một niệm Di-đà hãy thiết tha,

Giữ được suốt đời không niệm khác,

Hoa sen nước Phật đợi người qua.(2)

45.

Tây phương chẳng phải phí sức nhiều,

Mười niệm viên thành, chốc lát siêu.

Phật tổ chỉ đường nhanh bước tới,

Đời này ắt được thoát trầm phiêu.(3)

46.

Tây phương Từ phụ cảm thương đời,

Tiếp dẫn chúng mê về tận nơi.

Sớm tới tòa sen vui gửi thể,

Đừng vào cõi tục gá bào thai.

47.

Tây phương tin chắc, chớ ngờ đây,

Niệm Phật tu hành mau kịp ngày.

———

(1) Bài này nêu rõ ý vãng sanh Tịnh độ là việc dễ dàng, không cần phải ngần ngại, chỉ cần hạ đủ quyết tâm tu tập ắt sẽ thành tựu. Nếu đủ lòng tin mà niệm Phật thì có thể trong chớp mắt đã vượt qua được biển khổ sanh tử.

(2) Đối với người đủ lòng tin niệm Phật, cõi Tây phương thật chẳng xa. Chỉ thiết tha quán niệm duy nhất một câu Nam mô A-di-đà Phật là đủ, đừng cho xen dấy bất cứ một niệm nào khác thì chắc chắn sẽ được sanh ra từ hoa sen nơi cõi Phật.

(3) Bài này nêu ý nghĩa việc tu Tịnh độ nhờ nơi nguyện lực của đức Phật A-di-đà nên không phải mất nhiều công sức như các pháp môn khác. Chỉ cần mười niệm thành tựu cũng đủ thoát khỏi cõi Ta-bà ngay trong đời này.

Ngày qua ngắn ngủi nên sớm liệu.

Xương khô vùi đất, mấy người hay!(1)

48.

Tây phương cội rễ, giới trước tiên,

Giới luật tinh nghiêm, định cũng kiên,

Sức định chẳng khô, sanh trí sáng,

Trí sáng, tâm thông, tức Kim tiên.(2)

49.

Tây phương chẳng đợi học đa đoan:

Một tiếng Di-đà trở mối sang.

Thấy được ban sơ mày mặt thật,

Mới hay sanh tử tức Niết-bàn.(3)

50.

Tây phương thẳng đến, chớ lân la,

Thành bại nay đều do chính ta.

Chỉ cần niệm Phật không xen tạp,

Hoa sen Cực Lạc sẵn chờ ta.(4)

———

(1) Bài này khuyên người sớm tỉnh ngộ mà niệm Phật tu hành, vì thời gian qua nhanh, đời sống có hạn, mà cái chết có thể đến không báo trước.

(2) Bài này nói về ba môn Vô lậu học là: Giới, Định, Huệ. Nhờ trì giới nên có thể đạt được sức định; nhờ sức định mới phát sanh trí huệ. Trí huệ sáng suốt, tâm thức khai thông tức thành tựu quả Phật (Kim tiên).

(3) Bài này nêu ý người tu Tịnh độ chẳng cần phải tham học nhiều nơi, nhiều pháp, chỉ cần để hết tâm ý vào một câu niệm Phật mà thôi. Nếu nhân đó mà thấy được cái “bản lai chân diện mục” của mình, tức là thấu đạt chân tánh, thì sẽ thấy được rằng luân hồi với Niết-bàn vốn không phải hai, không phải khác.

(4) Bài này nêu ý pháp môn Tịnh độ là con đường thẳng tắt đạt đến giải thoát, người tu chớ nên phân tâm theo những con đường khác. Chỉ cần hết lòng niệm Phật thì sự vãng sanh về Cực Lạc có thể xem như chắc chắn.

51.

Tây phương ao báu nở hoa sen,

Vật báu trang nghiêm tự hóa thành.

Hiện giữa hào quang, tự thấy Phật,

Trang nghiêm ngồi giữa đóa sen lành.(1)

52.

Tây phương Tịnh độ diệu kỳ thay!

Hoa ưu-bát-la khắp cõi khai.

Muôn việc hiện thành nền phú quí,

Mỗi đài hoa báu, mỗi Như Lai.(2)

53.

Tây phương danh hiệu Phật đồng mình,

Nghe biết tin sâu chẳng khiếp kinh.

Nếu nhân một niệm bừng tỉnh dậy,

Nhọc chi mười vạn tám ngàn trình.(3)

54.

Tây phương Hóa chủ độ mê tình,

Sức Phật gia trì đạo dễ thành.

———

(1)Bài này mô tả người được vãng sanh về Cực Lạc. Khi hoa sen giữa ao báu nơi cõi Cực Lạc vừa nở ra thì người được vãng sanh từ trong hoa sen ấy hóa sanh, các món báu vật trang nghiêm tự nhiên hiện đến đầy đủ. Ở giữa trăm đạo hào quang chói sáng, người ấy tự mình được thấy Phật, nghe pháp, và bản thân cũng được ngồi trang nghiêm trên một tòa sen báu.

(2)Bài này mô tả cảnh diệu kỳ nơi Cực Lạc, có giống hoa ưu-bát-la nở khắp mọi nơi và mọi thứ đều trang nghiêm, xinh đẹp, trên mỗi tòa sen báu đều có một đức Như Lai.

(3)Bài này nêu lý viên dung trong pháp môn Tịnh độ, nếu người ngộ được thì đồng một danh hiệu với Phật. Nhờ tin sâu lý ấy nên khi nghe biết không sanh lòng khiếp sợ, kinh hãi. Nếu có thể nhân nơi việc niệm danh hiệu Phật một lần mà được tỉnh ngộ thì cõi Phật như ở ngay trước mắt, không cần phải nhọc công vượt qua mười muôn tám ngàn dặm (ý nói khoảng cách rất xa).

Buông tay thẳng tiến không đường khác,

Bước đầu phải thấu rõ ý kinh.(1)

55.

Tây phương giáo pháp đã đành rành,

Một niệm Di-đà cất bước nhanh.

Quyết định sớm lên tòa Sư tử,

Đồng danh, đồng hiệu chứng Vô sanh.(2)

56.

Tây phương chớp mắt ngộ Vô sanh,

Lên ngôi Thượng phẩm, quả Phật thành.

Từ phụ Di-đà, thân thọ ký,

Về sau thuyết pháp độ chúng sanh.(3)

57.

Tây phương nghiêm tịnh chốn an vui,

Vật dùng tùy ý hóa hiện thôi.

Các cõi trời, người không sánh kịp,

Trang nghiêm tòa báu hiện ngồi trên.(4)

———

(1)Bài này nêu rõ ý nghĩa tha lực trong pháp môn Tịnh độ. Nhờ có sức gia trì của đức Phật nên việc tu đạo có thể dễ dàng thành tựu, nhưng người tu ngay từ khi mới phát tâm cần phải xác lập một niềm tin chắc chắn và sự hiểu biết thấu đáo về pháp môn Tịnh độ, không sai lệch với lời dạy của Phật như trong kinh ghi lại.

(2) Bài này nêu rõ ý nghĩa thành tựu của pháp môn Tịnh độ, nếu theo đúng sự chỉ dạy trong giáo pháp thì chỉ một câu niệm Di-đà cũng có thể quyết định được về cõi Phật, ngồi tòa Sư tử (tòa kim cang), chứng quả Vô sanh, cùng với Phật đồng một danh hiệu.

(3) Bài này nói về việc người được vãng sanh vào hàng Thượng phẩm ắt sẽ được nhanh chóng chứng quả Vô sanh, sớm thành quả Phật, được đức Phật A-di-đà đích thân thọ ký, về sau lại tiếp tục việc thuyết pháp độ sanh.

(4)Bài này mô tả cảnh thanh tịnh, trang nghiêm và an vui ở cõi Tây phương. Nơi đó mọi vật cần dùng như thức ăn, y phục... đều tùy ý hiện ra đầy đủ. Sự an vui đó không một cõi trời, cõi người nào có thể sánh kịp. Mỗi người lại có một tòa sen báu hiện ra làm chỗ ngồi.

58.

Tây phương cõi Phật vượt chư thiên,

Hơn cả Bồng Lai cõi chư tiên;

Hơn cả giàu sang cùng vua chúa.

Và hơn cả hạng ngu si thiền.(1)

59.

Tây phương vui khoái vượt Thiên cung,

Tuổi thọ khôn lường, phước chẳng cùng.

Kẻ thiếu niềm tin nghịch báng bổ,

Phật tử đủ duyên được về chung.(2)

60.

Tây phương Phật tử đủ thần thông,

Thâu lại, buông ra phút chốc xong.

Tùy loại hiện thân, dùng phép lạ,

Mở quyền, hiển thật, dậy tông phong.

61.

Tây phương cảnh trí vượt Bồng Lai,

Uống khí, ăn mây, nuôi họa thai.

———

(1) Bài này nêu rõ sự thù thắng của cõi Cực Lạc phương Tây, vượt xa các cõi trời của chư thiên, cũng hơn cả cảnh Bồng Lai tiên giới mà người đời thường mơ tưởng. Nếu so với hiện cảnh nhân gian thì dù được giàu sang hay làm bậc vua chúa cũng không thể sánh bằng đời sống ở Cực Lạc. Điều quan trọng hơn nữa là những người tu thiền mà không có trí tuệ (ngu si) thì càng không thể sánh kịp người tu pháp môn niệm Phật.

(2) Bài này nêu rõ những niềm vui và tuổi thọ, phước báu của người được sanh về Cực Lạc. Tuy vậy, những kẻ không đủ đức tin thường điên đảo báng bổ, bài xích. Chỉ những người Phật tử có đủ duyên lành mới phát khởi được đức tin, chắc chắn sẽ được cùng nhau sanh về cõi Phật.

Đừng học xuất thần, tu luyện phép,

Cây khô há khiến được hoa khai?(1)

62.

Tây phương Tịnh độ sen hóa sanh,

Khuyên khắp chúng sanh niệm Phật danh.

Hoa nở tức thời được thấy Phật,

Dứt trừ mãi mãi điều chẳng lành.(2)

63.

Tây phương phú quí vượt vương hầu,

Mọi thứ trang nghiêm, tự đủ đầy.

Chỉ quyết một lòng cầu Tịnh độ,

Dứt ngay nẻo dữ chốn trầm luân.

64.

Tây phương đường trước sớm tu trì,

Muôn việc thị phi chẳng lo chi.

Buông xả thân tâm, chuyên niệm Phật,

Đã không phiền não, dứt lo âu.

65.

Tây phương thọ dụng kém ai đâu,

Ao bảy báu đầy bốn sắc hoa.(3)

———

(1)Bài này dùng cách so sánh để bác bỏ những kẻ ngu mê tu luyện theo tiên đạo, chỉ theo đuổi mãi việc uống khí, ăn mây, rốt cuộc cũng không khỏi luân hồi khổ não. Dù học lấy những cách xuất thần hay phép lạ thì cũng chẳng ích gì cho việc giải thoát sanh tử, như cây khô không thể nào nở hoa.

(2)Bài này nói về cách hóa sanh nơi Tịnh độ. Chúng sanh được hóa sanh vào hoa sen, chờ khi sen nở cũng là lúc sanh ra, liền được tự thân gặp Phật, nghe pháp, mãi mãi không còn phải chịu những tai nạn như ở cõi Ta-bà.

(3)Bốn sắc hoa: chỉ bốn loại hoa sen quý, có đủ bốn màu. Bốn thứ hoa sen ấy là: hoa ưu-bát la màu xanh, hoa câu-vật-đầu màu vàng, hoa ba-đầu-ma màu đỏ, hoa phân-đà-lỵ màu trắng.

Thức ăn, y phục tự hóa hiện,

Vẹn toàn tướng hảo với quang minh.

66.

Tây phương nhìn khắp thảy hoa sen,

Trăm báu trang nghiêm trọn phô bày.

Chư thượng thiện nhân cùng hội tụ,

Số nhiều vô lượng vượt cát sông.(1)

67.

Tây phương lối tắt vượt tham thiền,

Một niệm Di-đà, pháp trước tiên.

Chớp mắt vượt qua mười vạn ức,(2)

Chỉ e người chẳng nhận tin liền.

68.

Tây phương chỉ sợ thiếu kiên trì,

Gắng sức chuyên cần thẳng bước đi.

Như thuyền xuôi nước, chèo lái đủ,

Di-đà tiếp dẫn có khó chi!(3)

69.

Tây phương chẳng luận kẻ nghèo, giàu,

Sang, hèn, khôn, dại chẳng khác nhau.

———

(1)Bài này nêu rõ một trong những ưu điểm của người vãng sanh Cực Lạc là được sống chung với các bậc thượng thiện nhân, tức là những người đã trọn tu tất cả các pháp lành. Những người như vậy số nhiều không thể tính đếm, nhiều hơn cả số cát sông Hằng.

(2)Nguyên tác dùng “đàn chỉ”, dịch sát nghĩa là “khảy móng tay”, dùng với ý chỉ một khoảng thời gian rất ngắn, cũng hàm ý việc rất dễ dàng, nên chúng tôi dịch là “chớp mắt”. Người chuyên tâm niệm Phật thì chỉ trong khoảnh khắc đã có thể vãng sanh về Cực Lạc, vượt qua cả đường xa mười vạn ức dặm.

(3)Bài này nhấn mạnh yếu tố kiên trì trong việc tu tập pháp môn niệm Phật. Chỉ cần có thể gắng sức chuyên cần, cộng với nguyện lực tiếp dẫn của đấng Đạo sư A-di-đà thì việc vãng sanh không có gì là khó, cũng giống như con thuyền

Chẳng luận gái, trai, già với trẻ,

Chẳng phân tăng, tục, oán hay thân.(1)

70.

Tây phương quyến thuộc cùng dòng pháp,(2)

Cùng tu niệm Phật, kết tình thân.

Cùng phát nguyện sanh về nước Phật,

Nên cùng gieo cấy vãng sanh nhân.

71.

Tây phương mở đạo cảm Thích-ca,

Gieo nhân Tịnh độ niệm Di-đà.

Ba cõi sáu đường đều trải khắp,

Mới hay quả Phật, cõi người ta.(3)

72.

Tây phương công đức nước trong ngần,

Thấu triệt cội nguồn niệm Phật nhân.

Không chỉ riêng người sanh Tịnh độ,

Muôn loài bay chạy cũng nhờ ân.

———

(1)Bài này nêu rõ pháp môn Tịnh độ là dành cho tất cả mọi người, không phân biệt địa vị hay tuổi tác, ai cũng có thể phát tâm tu tập. Tuy nhiên, cần chú ý rằng sự không phân biệt này không có nghĩa là ai ai cũng sẽ đạt kết quả tu tập như nhau. Điều đó còn tùy thuộc vào sự nỗ lực tự thân của mỗi người cũng như những căn lành mà họ đã gieo trồng từ những đời trước.

(2)Quyến thuộc cùng dòng pháp: những người cùng tu tập một pháp môn nên kết nhân duyên thân tình với nhau như quyến thuộc ở thế gian. Nguyên tác gọi là “pháp quyến”.

(3)Bài này nhắc việc khi đức Phật Thích-ca khai mở pháp môn Tịnh độ bằng cách giảng kinh A-di-đà thì sự giao cảm giữa hai đức Phật hiện ra nơi sắc mặt của ngài. Vì thế, người tu Tịnh độ có thể tin chắc việc gieo nhân Tịnh độ chỉ cần chuyên niệm Phật A-di-đà là đủ. Hơn nữa, cần biết rằng trong khắp muôn loài chúng sanh chỉ có loài người mới là đủ nhân duyên dễ tu tập chứng thành quả Phật, vì không quá sung sướng (như chư thiên...) cũng không quá khổ não (như các cảnh giới địa ngục, ngạ quỷ...). Tuy nhiên, đối với pháp môn Tịnh độ, như bài tiếp theo sẽ nói rõ, thì không chỉ riêng loài người được lợi ích, mà khắp muôn loài chúng sanh cũng đều được hưởng nhờ ân đức.

73.

Tây phương kim cổ mãi thường còn,

Cha lành thương xót độ cháu con.

Tám vạn bốn ngàn phương tu tập,

Di-đà một tiếng vượt trội hơn.(1)

74.

Tây phương Cực Lạc vượt trội hơn,

Rộng khuyên hết thảy tu pháp này.

Giữ miệng chớ nên bàn chuyện nhảm,

Niệm Phật sớm chiều chẳng đổi thay.

75.

Tây phương có Phật hiệu Di-đà,

Sông mê độ hết chúng sanh qua.

Bốn mươi tám nguyện bày chín phẩm,

Sẵn đợi muôn người, chớ luống qua.

76.

Tây phương duy một nẻo không xa,

Một niệm vững tin phút chốc qua.

Chạm mắt, gặp duyên đều Cực Lạc,

Gió lay, nước chảy giảng Ma-ha.(2)

77.

Tây phương đường tắt khéo tu hành,

Dũng mãnh chuyên cần tiến bước nhanh.

———

(1) Bài này nêu ý pháp môn Tịnh độ được xem là thù thắng nhất trong tất cả các pháp môn. Đó là nhờ có nguyện lực của đức Phật A-di-đà trợ giúp, khác nào như người cha lành luôn thương xót cứu giúp cháu con .

(2) Bài này khuyên xác lập tín tâm để phát nguyện vãng sanh về Cực Lạc, nơi đó mọi sự xúc chạm đều không có khổ não, mọi âm thanh được nghe đều diễn giảng pháp Đại thừa (Ma-ha).

Chín phẩm đài sen đều sẵn đợi,

Hoa khai chắc chắn ngộ Vô sanh.

78.

Tây phương mau tắt dễ cầu sanh,

Chỉ tại đời nay một niệm thành.

Tinh tấn lại thêm tu phước, huệ,

Đài vàng thượng phẩm được nêu danh.

79.

Tây phương mỗi bước đạp liên hoa,

Tạ đức Thích-ca mở lối qua.

Ba lần thuyết giảng, không sai khác,

Một lòng niệm Phật, sớm về nhà.(1)

80.

Tây phương đích thật ấy nhà ta,

Một niệm Di-đà đúng nẻo qua.

Tin sâu, niệm vững, được quả thật,

Dẫu cho cây sắt cũng nở hoa.

81.

Tây phương dễ đến mấy ai hay?

Đường tắt chớ ngờ, quyết tu ngay.

Chân kinh sáu chữ khi thuần thục,

Trên đài sen báu lễ Di-đà.(2)

———

(1)Người phát nguyện vãng sanh xem cõi Phật A-di-đà là nơi chốn duy nhất để hướng về, nên được vãng sanh về đó cũng như được quay về nhà, không còn lưu lạc nữa. Sớm về nhà tức là sớm được vãng sanh về cõi Phật.

(2)Người tu pháp môn Tịnh độ lấy việc niệm sáu chữ “Nam-mô A-di-đà Phật” làm công hạnh tu hành, cũng như tụng đọc chân kinh, nên khi thuần thục niệm ấy thì việc vãng sanh xem như chắc chắn, có thể lên đài sen báu lễ Phật A-di-đà.

82.

Tây phương Từ phụ hiệu Di-đà,

Chín phẩm hoa sen dẫn người qua.

Tu tập dễ dàng, nhanh chóng đến,

Đáng thương kẻ nghi ngại thành xa!

83.

Khuyên tu Tịnh độ, lập Liên tông,

Tôn sư Huệ Viễn hoằng cõi Đông.

Niệm Phật, tham thiền chung một đích,

Xưa nay diệu hữu tức chân không.(1)

84.

Tây phương nguyện lớn khắp mênh mông,

Một niệm Di-đà khéo dụng công.

Niệm niệm đành rành không dứt đoạn,

Lời lời thức tỉnh Chủ nhân ông.(2)

85.

Tây phương thẳng hướng dễ tu trì,

Mấy ai rõ biết tánh A-di?

Ba cõi sáu đường mê sanh tử,

Suy cùng, sao chẳng xót thương chi?

86.

Tây phương công án sớm hành trì,

Lẳng lặng ngồi yên, khởi tâm nghi,

———

(1) Bài này nhắc việc ngài Huệ Viễn ở Trung Hoa (Đông độ) hoằng truyền pháp môn Tịnh độ, lập một hội niệm Phật là Bạch Liên xã, sau gọi là Liên tông, cũng tức là Tịnh độ tông. Ngài cũng đề xướng quan điểm thiền tịnh song tu, kết hợp và dung hòa cả hai phương pháp niệm Phật và thiền tọa để đạt đến giải thoát.

(2) Chủ nhân ông: chỉ cho tự tánh thanh tịnh xưa nay của mỗi chúng sanh, chỉ vì mê muội chạy theo trần cảnh nên đánh mất đi sự tự chủ của mình.

Nghi đến tình quên, tâm dứt tuyệt,

Hiểu ra, ta vốn thật Di-đà.(1)

87.

Tây phương một tiếng ấy riêng truyền,

Chẳng mượn tu hành, tâm hiện tiền,

Các bậc thiện nhân nếu thấy tánh,

A-di-đà Phật sánh vai liền.(2)

88.

Tây phương đạo lớn chẳng pháp riêng,

Một niệm Di-đà, sự, lý kiêm.

Thấu rõ ý mầu tinh tế ấy,

Mới hay niệm Phật tức tham thiền.(3)

89.

Tây phương muôn khổ não không còn,

Người tu cần thấu triệt tự tâm.

Trước mắt thấy liền chân Cực Lạc,

Biết đất nơi đây thật vàng ròng.(4)

———

(1) Bài này nêu ý dùng câu niệm Phật như một công án thiền, là một trong những biểu hiện của phương pháp thiền tịnh song tu. Người tu chú tâm vào câu niệm Phật cho đến khi dứt sạch mọi vọng niệm, trực nhận được tự tánh xưa nay của chính mình vốn cùng với Phật không hai, không khác.

(2) Bài này nêu rõ ý “thấy tánh thành Phật” của Thiền tông, nên nói người thấy tánh thì cùng đức Phật A-di-đà sánh vai, không hai, không khác.

(3) Bài này nêu rõ ý tương đồng giữa hai pháp niệm Phật và tham thiền, thật ra không phải là hai pháp khác nhau, chỉ vì người tu sanh tâm phân biệt hành trì sai khác. Nếu thấu rõ được ý chỉ nhiệm mầu trong việc niệm Phật, vốn gồm đủ cả sự và lý, thì việc niệm Phật cũng không khác với tham thiền.

(4) Bài này nêu ý liễu ngộ tự tánh chân tâm thì cảnh Cực Lạc hiện tiền, chẳng do cầu bên ngoài mà được.

90.

Tây phương mặt đất thật vàng ròng,

Vang trời cây báu giảng Pháp Không.

Như thế xưng danh là Cực Lạc ,

Bao nhiêu nạn khổ hóa thành không.

91.

Tây phương niệm Phật: pháp tối cao,

Chớ tin tà thuyết lòng động xao.

Thuở trước Thế Tôn ân cần nhắc,

Đường tắt là đây, đúng lối vào.(1)

92.

Tây phương công đức thật khôn lường,

Không tin, báng bổ chuốc tai ương.

Địa ngục đọa vào vô số kiếp,

Biết bao giờ thoát khỏi đau thương?(2)

93.

Tây phương đường rộng ít người qua,

Vì pháp môn này rất cao xa.

Kẻ chẳng chịu đi, ai kéo được?

Chỉ người tin chắc mới giao hòa.(3)

———

(1)Bài này nêu rõ ý pháp môn Tịnh độ do chính đức Phật Thích-ca ân cần thuyết dạy và xác nhận là con đường tu tập nhanh chóng nhất, dễ dàng nhất đối với những chúng sanh còn nhiều nghiệp chướng.

(2)Bài này nêu ý nhắc nhở những kẻ không có lòng tin, chớ nên báng bổ pháp môn Tịnh độ mà tự chuốc lấy ác nghiệp nặng nề. Nguyên văn dùng “xiển-đề” tức “nhất-xiển-đề”, chỉ những kẻ mất hẳn lòng tin vào chánh pháp.

(3)Bài này giải thích vì sao pháp môn Tịnh độ dễ dàng như con đường lớn mà chỉ có ít người lên được. Chính vì sự cao xa của pháp môn này nằm ở chỗ xác quyết lòng tin. Người không chịu tin nhận thì giống như kẻ chẳng chịu đi, dù có người khác lôi kéo cũng không thể đến nơi. Chỉ khi tự mình có lòng tin chắc chắn thì mới tương ưng giao hòa cùng Phật lực tiếp dẫn, liền nhanh chóng được vãng sanh về cõi Phật.

94.

Tây phương dễ tới, khá tu hành,

Mười niệm tinh chuyên, ắt vãng sanh.

Khuyên khắp thế gian nam cùng nữ,

Hãy mau sớm liệu việc tu hành.

95.

Tây phương quê cũ sớm về thôi,

Mạng sống vô thường, thở một hơi!

Ngày tháng có chừng, nên tiếc lấy,

Đời nay bỏ luống, khó trông vời.

96.

Tây phương chẳng tới khó lòng thay,

Sức tợ dời non, lỡ kiếp này.

Nhắn nhủ thế gian người trí thức,

Sẵn kho báu vật, chớ về không!(1)

97.

Tây phương trở lại, chớ trì nghi,

Một tiếng Di-đà sớm thọ trì.

Nhướng mắt lên cao, tay xuống vội,

Chẳng nhọc, không lâu, chứng Bồ-đề.(2)

98.

Tây phương gấp gấp sớm tu trì,

———

(1) Bài này nêu ý pháp môn Tịnh độ quý giá vô cùng, nếu không tin nhận tu tập để được phần lợi ích thì có khác nào kẻ tìm được đến kho báu mà lại ra về tay không.

(2) Bài này khuyên người tu pháp môn Tịnh độ cần yếu là phải hạ quyết tâm và nỗ lực (nhướng mắt lên cao) rồi khởi sự thực hành ngay (tay xuống vội). Nếu được như vậy thì không cần phải mệt nhọc, không cần phải chờ đợi trải qua thời gian lâu xa, có thể ngay trong hiện kiếp được vãng sanh, chứng quả Bồ-đề.

Sống thác vô thường, chớ hẹn chi.

Ngày tháng qua nhanh như tia chớp.

Thân người há dễ được mấy khi?

99.

Tây phương một nẻo chớ dần dà,

Tinh thần phấn chấn thẳng đường qua.

Đào giếng đừng chờ khi khát nước,

Lên thuyền Tịnh độ sớm đi xa.

100.

Thơ vịnh trăm bài đã trọn vần,

Rộng khuyên tất cả sớm tu thân.

Đừng sá thân mình tìm kế sống,

Tây phương về được, hưởng Phật ân.