Quy Nguyên Trực Chỉ

諸經指歸淨土文

được thẳng lên An Dưỡng.(1) Đó chẳng phải là chỉ đường về Tịnh độ đó sao?

“Lại khi một vị tăng qua đời, đại chúng tụng niệm xong thì hồi hướng phục nguyện rằng:

Thần thức siêu thăng Tịnh độ.

Nghiệp quả dứt hẳn trần lao.
Sen nở lên ngôi Thượng phẩm.
Phật thọ ký bậc Nhất sanh.(2)

“Đó chẳng phải là chỉ đường về Tịnh độ đó sao?

“Đến khi an táng người chết, không có nghi lễ nào khác, chỉ khiến vị Duy-na(3)khởi xướng rằng: Nam mô Tây phương Cực lạc thế giới Đại từ Đại bi A-di-đà Phật.

———

(1)An Dưỡng: Tên khác của cõi Cực Lạc hay Tịnh độ.
(2)Nhất sanh, nói đủ là Nhất sanh bổ xứ, là vị Bồ Tát chỉ còn một lần tái sanh nữa sẽ chứng quả Phật.

(3)Duy-na, hay Kiết ma, là vị tăng phụ trách về nghi lễ, phép tắc trong một ngôi chùa.

———

諸經指歸淨土文

淨土教門如恒河沙，略引數則以破疑也。
大無量夀經云。佛告彌勒，於此世界有七百二十億不退菩薩往生極樂國土。諸小行菩薩，不可稱計，皆得往生。又不但我國，乃至

Chư Kinh Chỉ Quy Tịnh Độ Văn

Xướng như vậy mười lần, đại chúng cũng hòa niệm theo đủ mười lần, gọi là Thập niệm. Sau đó hồi hướng rằng: “Mười lần xưng hiệu Phật, nguyện giúp được vãng sanh.” Đó chẳng phải là chỉ đường về Tịnh độ đó sao?

“Kể từ ngài Bách Trượng trở về sau, khi tổ chức tang lễ cho các vị tăng đều vâng theo nghi thức như vậy. Như vậy được gọi là hợp với cả năm tông phái.(1)Như vậy là hết thảy người tu thiền, cũng không một người nào chẳng tin theo Tịnh độ.
“Cứ theo lời dạy của các bậc lão thành tôn túc, thảy đều cho thấy là các ngài đều chỉ rõ đường về Tịnh độ.
“Những kẻ tham thiền đời nay, đã chẳng hiểu được ý tổ sư, lại chẳng phát tâm tỉnh giác, xưng bậy rằng mình ngộ đạo, chẳng cần nguyện vãng sanh. Sau này ăn năn cũng không trốn khỏi được luân hồi.”

———

(1) Thường gọi là Ngũ gia, gồm các tông Lâm Tế, Quy Ngưỡng, Tào Động, Vân Môn và Pháp Nhãn.

———

Chư kinh chỉ quy Tịnh độ văn

Tịnh độ giáo môn như Hằng hà sa, lược dẫn sổ tắc dĩ phá nghi giả.
Đại Vô Lượng Thọ kinh vân: Phật cáo Di-lặc: Ư thử thế giới hữu thất bách nhị thập ức bất thối Bồ Tát, vãng sanh Cực Lạc quốc độ. Chư tiểu hạnh Bồ Tát bất khả xưng kế, giai đắc vãng sanh. Hựu bất đãn ngã quốc, nãi chí thập

十方世界無量大菩薩眾盡念阿彌陀佛，願生阿彌陀佛國土。

彌陀經云。若有善男子，善女人，聞說阿彌陀佛，執持名號。以稱名故，諸罪消滅。其人臨命終時，卽得往生阿彌陀佛極樂國土。

釋迦佛云。汝等皆當信受我語，及諸佛所說。若有眾生聞是說者，應當發願生彼國土。

十六觀經云。若善男子，及善女人，但聞佛名，二菩薩名，除無量劫生死之罪，何况憶念。念南無阿彌陀佛一聲，滅八十億劫生死重罪。若念佛者，當知此人，是人中芬陀利華。觀世音菩薩，大勢至菩薩，爲其勝有。

藥王菩薩本事品云。聞是經典，如說修行，於此命終卽往安樂世界。阿彌陀佛，大菩薩眾圍繞住處。生蓮華中寶座之上。不復爲貪欲所惱，亦復不爲瞋恚愚癡所惱，亦復不爲憍慢嫉妒諸垢所惱。得菩薩神通，無生法忍。

大智度論云。佛是無上法王，諸大菩薩以爲法臣。諸臣所尊重者，唯佛法王也。有諸

phương thế giới, vô lượng đại Bồ Tát chúng tận niệm A-di-đà Phật, nguyện sanh A-di-đà Phật quốc độ.

Di-đà kinh vân: Nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, văn thuyết A-di-đà Phật, chấp trì danh hiệu. Dĩ xưng danh cố chư tội tiêu diệt. Kỳ nhân lâm mạng chung thời, tức đắc vãng sanh A-di-đà Phật Cực Lạc quốc độ.
Thích-ca Phật vân: Nhữ đẳng giai đương tín thọ ngã ngữ, cập chư Phật sở thuyết. Nhược hữu chúng sanh văn thị thuyết giả, ưng đương phát nguyện sanh bỉ quốc độ.
Thập Lục Quán kinh vân: Nhược thiện nam tử cập thiện nữ nhân, đãn văn Phật danh, nhị Bồ Tát danh, trừ vô lượng kiếp sanh tử chi tội, hà huống ức niệm. Niệm Nam-mô A-di-đà Phật nhất thanh diệt bát thập ức kiếp sanh tử trọng tội. Nhược niệm Phật giả, đương tri thử nhân thị nhân trung phân-đà-lỵ hoa. Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát, vi kỳ thắng hữu.
Dược Vương Bồ Tát Bổn Sự phẩm vân: Văn thị kinh điển, như thuyết tu hành. Ư thử mạng chung, tức vãng An Lạc thế giới, A-di-đà Phật, đại Bồ Tát chúng vi nhiễu trụ xứ, sanh liên hoa trung, bảo tòa chi thượng. Bất phục vi tham dục sở não, diệc phục bất vi sân nhuế ngu si sở não, diệc phục bất vi kiêu mạn tật đố chư cấu sở não. Đắc Bồ Tát thần thông, vô sanh pháp nhẫn.
Đại Trí Độ luận vân: Phật thị vô thượng Pháp vương, chư đại Bồ Tát dĩ vi Pháp thần. Chư thần sở tôn trọng giả, duy Phật Pháp Vương dã. Hữu chư Bồ Tát tự niệm, vãng

菩薩自念往昔謗般若，墮惡道受無量苦，復經無量劫來，雖修餘行，不能得出苦海，後遇善知識教我念阿彌陀佛，卽得滅除罪障，超生淨

土。

我今應當禮謝阿彌陀佛。何以故。父母親友，人天王等，不能度我，出離苦海。唯阿彌陀佛願力攝受，是以得出苦海。

偈云。

若人願作佛，

心念阿彌陀。

即得為現身，

故我歸命禮。

又云。佛世一老人求出家，舍利弗不許。佛觀此人，曩劫採樵爲虎所逼，上樹失聲念南無佛。有此微善遇佛得度，獲羅漢果。吁，一稱其名，尙得解脫，况終身念佛乎。

蓮宗寶鑑云。恒河沙數眾如來，彌陀第一。十方微塵諸佛刹，極樂是歸。深信極樂，眞解脫之妙門。諦想彌陀，實眾生之慈父。是以一念興而萬靈知，信心生而諸佛現。纔稱

tích báng Bát-nhã, đọa ác đạo thọ vô lượng khổ, phục kinh vô lượng kiếp lai, tuy tu dư hạnh, bất năng đắc xuất khổ hải, hậu ngộ thiện tri thức giáo ngã niệm A-di-đà Phật, tức đắc diệt trừ tội chướng, siêu sanh Tịnh độ.

Ngã kim ưng đương lễ tạ A-di-đà Phật. Hà dĩ cố? Phụ mẫu thân hữu, nhân thiên vương đẳng, bất năng độ ngã, xuất ly khổ hải. Duy A-di-đà Phật nguyện lực tiếp thọ, thị dĩ đắc xuất khổ hải.
Kệ vân:

Nhược nhân nguyện tác Phật.

Tâm niệm A-di-đà,

Tức đắc vi hiện thân,
Cố ngã quy mạng lễ.

Hựu vân: Phật thế nhất lão nhân cầu xuất gia, Xá-lỵ-phất bất hứa. Phật quán thử nhân, nẵng kiếp thái tiều vi hổ sở bức, thượng thọ nhất thanh niệm Nam-mô Phật. Hữu thử vi thiện, ngộ Phật đắc độ, hoạch La-hán quả. Hô nhất xưng kỳ danh, thượng đắc giải thoát, huống chung thân niệm Phật hồ?

Liên Tông Bảo Giám vân: Hằng hà sa số chúng Như Lai, Di-đà đệ nhất. Thập phương vi trần chư Phật sát, Cực Lạc thị quy. Thâm tín Cực Lạc, chân giải thoát chi diệu môn. Đế tưởng Di-đà, thật chúng sanh chi từ phụ. Thị dĩ nhất niệm hưng nhi vạn linh tri, tín tâm sanh nhi chư Phật

寶號，以投種於蓮胎。一發菩提，卽標名於金地。

有緣斯遇，自悟自修。淺信不持，大愚大錯。堪歎時逢末代，多有邪見迷流。

貶淨業爲權乘。唾誦持爲麤行。豈非耽溺火宅，自甘永劫之沈輪。悖悷慈親，深痛一生之虛喪須信，匪憑他力，截業惑以無由。不遇此門，脫生死而無路。是則輕者，全是自輕，毀者，還成自毀。妄情易習，正法難聞。輪轉三惡道中，長劫不得出離。

淨土境觀要門云。夫淨土法門者，乃末世眾生，出生死之要路，截苦海之舟航。一生彼處，永毋無退轉。以金色身，飛行自在，衣食自然，得見佛聞法，速入聖未。

無虎狼獅子，蚊蝱蚤蝨之所逼惱。無雷霆風雨寒熱饑渴之所煎熬。蓮華化生，夀命無量。旣無生老病死等苦，是爲極樂世界。

故我釋迦如來，欲令此土在迷眾生出離眾苦，開折伏之門。彌陀慈父示攝受之路。所

hiện. Tài xưng bảo hiệu, dĩ đầu chủng ư liên thai. Nhất phát Bồ-đề, tức phiêu danh ư kim địa.

Hữu duyên tư ngộ, tự ngộ tự tu. Thiển tín bất trì, đại ngu đại thố. Kham thán thời phùng mạt đại, đa hữu tà kiến mê lưu. Biếm tịnh nghiệp vi quyền thừa. Thóa tụng trì vi thô hạnh. Khởi phi đam nịch hỏa trạch, tự cam vĩnh kiếp chi trầm luân. Bội lệ từ thân, thân thống nhất sanh chi hư táng.
Tu tín phỉ bằng tha lực, tiệt nghiệp hoặc dĩ vô do. Bất ngộ thử môn, thoát sanh tử nhi vô lộ. Thị tắc khinh giả, toàn thị tự khinh. Hủy giả, hoàn thành tự hủy. Vọng tình dị tập. Chánh pháp nan văn. Luân chuyển tam ác đạo trung, trường kiếp bất đắc xuất ly.
Tịnh độ Cảnh Quán Yếu Môn vân: Phù Tịnh độ pháp môn giả, nãi mạt thế chúng sanh xuất sanh tử chi yếu lộ, tiệt khổ hải chi châu hàng. Nhất sanh bỉ xứ, vĩnh vô thối chuyển. Dĩ kim sắc thân, phi hành tự tại, y thực tự nhiên. Đắc kiến Phật văn pháp, tốc nhập thánh vị.
Vô hổ lang sư tử, mân manh tảo sắt chi sở bức não. Vô lôi đình phong vũ hàn nhiệt cơ khát chi sở tiên ngao. Liên hoa hóa sanh, thọ mạng vô lượng. Ký vô sanh lão bệnh tử đẳng khổ, thị vi Cực Lạc thế giới.
Cố ngã Thích-ca Như Lai, dục linh thử độ tại mê chúng sanh xuất ly chúng khổ, khai chiết phục chi môn. Di-đà từ

以苦口丁寧，仟偏讚淨土，普勸往生，良由於此。

是故聖賢道俗，念佛往生者，不可勝數。但下劣凡夫，耽著塵勞，不求出離，甘心流浪生死，深可痛傷。

安樂集云。能念阿彌陀佛，卽斷一切業障，得生淨土。何則。譬如有人用獅子筋爲琴絃，其聲一奏，一切餘絃悉斷。若人於菩提心中，能念阿彌陀佛，一切煩惱重障皆悉斷滅。

亦如有人，取牛羊驢馬諸乳，置一器中。若將獅子乳一滴投之，一切諸乳悉化爲水。若人於菩提心中，能念阿彌陀佛，一切惡魔諸障自然消滅，得生淨土矣。

决疑論云。人身難得，淨土易生。何以故。五戒不持，人天路絶。五戒清淨，方得爲人。况以五戒難持，亦無願力攝受。此所謂人身難得也。修淨土者，未必持戒全與不全。但念阿彌陀佛名號，縱有罪業亦許懺悔。臨命終時，阿彌陀佛，觀音，勢至，清淨海眾，各有願力，共來接引攝受。此所謂淨土易生也。

phụ, thị nhiếp thọ chi lộ. Sở dĩ khổ khẩu đinh ninh, thiên tán Tịnh độ, phổ khuyến vãng sanh, lương do ư thử.

Thị cố thánh hiền đạo tục, niệm Phật vãng sanh giả, bất khả thắng số. Đãn hạ liệt phàm phu, đam trước trần lao, bất cầu xuất ly, cam tâm lưu lãng sanh tử, thâm khả thống thương.
An Lạc tập vân: Năng niệm A-di-đà Phật, tức đoạn nhất thiết nghiệp chướng, vãng sanh Tịnh độ. Hà tắc? Thí như hữu nhân dụng sư tử cân vi cầm huyền, kỳ thanh nhất tấu, nhất thiết dư huyền tất đoạn. Nhược nhân ư Bồ-đề tâm trung, năng niệm A-di-đà Phật, nhất thiết phiền não trọng chướng giai tất đoạn diệt.
Diệc như hữu nhân, thủ ngưu dương lư mã chư nhũ, trí nhất khí trung. Nhược tương sư tử nhũ nhất tích đầu chi, nhất thiết chư nhũ tất hóa vi thủy. Nhược nhân ư Bồ-đề tâm trung, năng niệm A-di-đà Phật, nhất thiết ác ma chư chướng, tự nhiên tiêu diệt, đắc sanh Tịnh độ hỹ.
Quyết nghi luận vân: Nhân thân nan đắc, Tịnh độ dị sanh. Hà dĩ cố? Ngũ giới bất trì, nhân thiên lộ tuyệt. Ngũ giới thanh tịnh, phương đắc vi nhân. Huống dĩ ngũ giới nan trì, diệc vô nguyện lực nhiếp thọ. Thử sở vị nhân thân nan đắc dã. Tu Tịnh độ giả vị tất trì giới toàn dữ bất toàn. Đãn niệm A-di-đà Phật danh hiệu, túng hữu tội nghiệp diệc hứa sám hối. Lâm mạng chung thời, A-di-đà Phật, Quán Âm, Thế Chí, thanh tịnh hải chúng, các hữu nguyện lực cộng lai tiếp dẫn nhiếp thọ, thử sở vị Tịnh độ dị sanh dã.

淨行法門云。懺悔，似勤磨古鏡，旋消歷劫之昏塵。念佛如私遇明君，頓獲他時之拯拔。春夏秋冬之內，行住坐臥之閒，勤思淨土莊嚴，常億阿彌陀佛。如是念佛，則三昧現前，生淨土不須疑矣。

大集月藏經云。末法時中，億億眾生起行修道，未有一得者，皆因五濁惡世。雜學難成，唯有念佛一門可通入路。當知自行難圓，他力易就。如劣士附輪王之勢，飛遊四天。凡質假仙藥之功，昇騰三島。實爲易行之道，疾得相應。慈旨丁寧須銘肌骨。

寶王論云。欲大海者，已用於百川。念佛名者，必成於三昧。亦猶清珠下於濁水，濁水不得不清。念佛投於亂心，亂心不得不佛。

大品經云。若人散心念佛，亦得離苦，其福不盡。况定意念佛也。上至一心不亂，下至十念成功。

法華經云。

若人散亂心，

入於塔廟中，

Tịnh Hạnh Pháp môn vân: Sám hối, tự cần ma cổ kính, triền tiêu lịch kiếp chi hôn trần. Niệm Phật, như tư ngộ minh quân, đốn hoạch tha thời chi chửng bạt. Xuân hạ thu đông chi nội, hành trụ tọa ngọa chi gian, cần tư Tịnh độ trang nghiêm, thường ức A-di-đà Phật. Như thị niệm Phật, tắc Tam-muội hiện tiền, sanh Tịnh độ bất tu nghi hỹ.

Đại Tập Nguyệt Tạng kinh vân: Mạt pháp thời trung, ức ức chúng sanh khởi hành tu đạo, vị hữu nhất đắc giả, giai nhân ngũ trược ác thế. Tạp học nan thành, duy hữu niệm Phật nhất môn, khả thông nhập lộ. Đương tri tự hành nan viên, tha lực dị tựu. Như liệt sĩ phụ luân vương chi thế, phi du tứ thiên. Phàm chất giả tiên dược chi công, thăng đằng tam đảo. Thật vi dị hành chi đạo, tật đắc tương ưng. Từ chỉ đinh ninh, tu minh cơ cốt.
Bảo Vương luận vân: Dục đại hải giả dĩ dụng ư bách xuyên. Niệm Phật danh giả, tất thành ư Tam-muội. Diệc du thanh châu hạ ư trược thủy, trược thủy bất đắc bất thanh. Niệm Phật đầu ư loạn tâm, loạn tâm bất đắc bất Phật.
Đại Phẩm kinh vân: Nhược nhân tán tâm niệm Phật, diệc đắc ly khổ, kỳ phước bất tận. Huống định ý niệm Phật dã. Thượng chí nhất tâm bất loạn, hạ chí thập niệm thành công.
Pháp Hoa kinh vân:

Nhược nhân tán loạn tâm.

Nhập ư tháp miếu trung.

一稱南無佛，

皆以成佛道。

又云。

佛名聞十方，

廣饒益眾生。

一切具善根，

以助無上心。

華嚴經云。

一切威儀中，

常念佛功德。

晝夜無暫斷，

如是業應作。

又云。

寧受地獄苦，

得聞諸佛名。

不受無量樂，

而不聞佛名。

寶積經云。他方眾生聞阿彌陀如來名，乃至能發一念，淨信歡喜愛樂。所有善根回向願生彼國者，隨願往生，得不退轉，直至成佛。

Nhất xưng Nam-mô Phật.

Giai dĩ thành Phật đạo.

Hựu vân:

Phật danh văn thập phương.

Quảng nhiêu ích chúng sanh.
Nhất thiết cụ thiện căn.
Dĩ trợ vô thượng tâm.

Hoa Nghiêm kinh vân:

Nhất thiết oai nghi trung.

Thường niệm Phật công đức.
Trú dạ vô tạm đoạn.
Như thị nghiệp ưng tác.

Hựu vân:

Ninh thọ địa ngục khổ.

Đắc văn chư Phật danh.
Bất thọ vô lượng lạc.
Nhi bất văn Phật danh.

Bảo Tích kinh vân: Tha phương chúng sanh, văn A-di-đà Như Lai danh, nãi chí năng phát nhất niệm, tịnh tín hoan hỷ ái nhạo. Sở hữu thiện căn hồi hướng nguyện sanh bỉ quốc giả, tùy nguyện vãng sanh, đắc bất thối chuyển, trực chí thành Phật.

正法難聞品云。佛說世閒人民，得聞阿彌陀佛名號，若慈心喜悅，至意清淨，毛髮聳然，淚卽出者。皆是累世常行佛道，或他方佛所行菩薩道，故非凡人也。

若不信佛語者，不信念佛者，不信往生者，皆從惡道中來，餘殃未盡，愚癡不解，未當解脫。

多有菩薩欲聞此經而不得聞。若得聞者，於無上道永不退轉。故當信受持念，如說修行。

今爲汝等說此大法，令見阿彌陀佛及其國土。我以哀愍眾生特畱此法。

偈曰。

若不往昔修福慧

於此正法不能聞

已曾供養諸如來

故有因緣聞此義。

彼佛剎樂無邊際，

唯佛與佛乃能知。

聲聞緣覺滿世閒，

Chánh pháp nan văn phẩm vân: Phật thuyết thế gian nhân dân, đắc văn A-di-đà Phật danh hiệu, nhược từ tâm hỷ duyệt, chí ý thanh tịnh, mao phát tủng nhiên, lệ tức xuất giả. Giai thị lũy thế thường hành Phật đạo, hoặc tha phương Phật sở hành Bồ Tát đạo, cố phi phàm nhân dã.

Nhược bất tín Phật ngữ giả, bất tín niệm Phật giả, bất tín vãng sanh giả, giai tùng ác đạo trung lai, dư ương vị tận, ngu si bất giải, vị đương giải thoát.
Đa hữu Bồ Tát, dục văn thử kinh nhi bất đắc văn. Nhược đắc văn giả, ư vô thượng đạo, vĩnh bất thối chuyển. Cố đương tín thọ trì niệm, như thuyết tu hành.
Kim vị nhữ đẳng thuyết thử đại pháp, linh kiến A-di-đà Phật cập kỳ quốc độ. Ngã dĩ ai mẫn chúng sanh, đặc lưu thử pháp.
Kệ viết:

Nhược bất trụ tích tu phước huệ,

Ư thử chánh pháp bất năng văn.
Dĩ tằng khâm phụng chư Như Lai,
Cố hữu nhân duyên văn thử nghĩa.
Bỉ Phật sát lạc vô biên tế,
Duy Phật dữ Phật nãi năng tri.

Thanh văn, Duyên giác mãn thế gian,

17. Các Kinh Hướng Về Tịnh Độ

盡其神智莫能測。

大聖法王宣妙法，
濟度一切脫沈淪。
若有受持揚說者，
眞是菩提殊勝友。

佛說此經以，爾時菩薩，聲聞，天龍八部咸皆歡悅，信受奉行。

———

17. Các kinh hướng về Tịnh độ(1)

Các kinh dạy về Tịnh độ nhiều như số cát sông Hằng, nay chỉ lược nói ra đây một số để phá bỏ lòng nghi.
Trong kinh Đại Vô Lượng Thọ,(2)đức Phật bảo ngài Di-lặc rằng: Ở thế giới Ta-bà có bảy trăm hai mươi ức Bồ Tát ở địa vị không còn thối chuyển sanh về thế giới Cực Lạc. Số Bồ Tát ở địa vị thấp hơn thì nhiều không kể xiết, cũng đều được vãng sanh. Không riêng gì thế giới Ta-bà này, cho đến các thế giới trong khắp mười phương cũng có vô

———

(1) Bài trước nói việc chư Tổ chỉ dạy đường về Tịnh độ. Tiếp theo, bài này giảng thêm rằng các kinh cũng thường dạy về Tịnh độ của đức Phật A-di-đà, khuyên người phát nguyện sanh về nơi đó.

(2) Đại Vô Lượng Thọ Kinh: Tức kinh Vô Lượng Thọ,nhưng thường gọi là Đại Vô Lượng Thọ để phân biệt với kinh A-di-đà. Cả 2 bản kinh này đều dạy về đức Phật A-di-đàvà nguyện lực tiếp dẫn của ngài, nhưng kinh A-di-đàngắn hơn nhiều so với kinh Vô Lượng Thọ, nên gọi là Đại Vô Lượng Thọ để phân biệt.

Tận kỳ thần trí mạc năng trắc.

Đại thánh Pháp Vương tuyên diệu pháp,
Tế độ nhất thiết thoát trầm luân.
Nhược hữu thọ trì dương thuyết giả,
Chân thị Bồ-đề thù thắng hữu.

Phật thuyết thử kinh dĩ, nhĩ thời Bồ Tát, Thanh văn, thiên long bát bộ hàm giai hoan duyệt tín thọ phụng hành.

———

số các vị Đại Bồ Tát đều niệm Phật A-di-đà, phát nguyện vãng sanh về cõi Phật ấy.

Kinh A-di-đà dạy rằng, nếu những kẻ nam, người nữ có lòng lành, nghe giảng nói về Phật A-di-đà, bèn chuyên tâm niệm danh hiệu ngài. Nhờ niệm danh hiệu Phật nên các tội nghiệp đều diệt hết. Người ấy khi lâm chung liền được sanh về cõi Cực Lạc của đức Phật A-di-đà.
Cũng trong kinh A-di-đà, đức Phật Thích-ca dạy rằng: Hết thảy các ông đều nên tin theo lời dạy của ta và chư Phật. Những chúng sanh nào được nghe pháp này, nên phát nguyện sanh về thế giới của đức Phật A-di-đà.
Kinh Thập lục quán(1)dạy rằng: Nếu kẻ nam, người nữ có lòng lành, chỉ cần nghe danh hiệu Phật và hai vị Bồ Tát(2)đã có thể trừ dứt được tội nghiệp trong vô số kiếp

———

(1) Tức kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật.

(2) Chỉ đức Phật A-di-đàvà 2 vị Bồ Tát là Quán Thế Âm, Đại Thế Chí.

sanh tử, huống chi là nhớ tưởng, thường niệm. Niệm một câu Nam mô A-di-đà Phật có thể trừ được những tội nặng trong tám mươi ức kiếp sanh tử. Nếu có người niệm Phật thì nên biết rằng người ấy là đóa hoa phân-đà-lỵ(1) trong cõi người, là bạn tốt của các vị Bồ Tát Quán Thế Âm và Đại Thế Chí.

Kinh Diệu pháp Liên hoa, phẩm Dược vương Bồ Tát Bổn sự dạy rằng: Người nào nghe được kinh này, theo như lời dạy mà tu hành, đến khi mạng chung liền đến cõi thế giới An Lạc của Phật A-di-đà, hóa sanh trong hoa sen, ngồi trên tòa báu, có các vị Đại Bồ Tát vây quanh. Người ấy chẳng còn bị các tâm tham lam, sân hận, ngu si làm cho khổ não, cũng không còn bị những sự xấu xa của lòng tự cao, ngã mạn, ganh ghét, đố kỵ làm cho khổ não, đạt được các phép thần thông của hàng Bồ Tát và chứng đắc Vô sanh Pháp nhẫn.(2)
Luận Đại Trí Độ dạy rằng: Đức Phật là bậc Pháp vương cao cả nhất, chư Đại Bồ Tát là những bề tôi trong Chánh pháp của ngài. Những bề tôi này chỉ tôn trọng duy nhất bậc Pháp vương là đức Phật mà thôi. Có những vị Bồ Tát tự nhớ lại thuở xưa, vì chê bai pháp Bát-nhã nên đọa vào các đường ác, chịu vô số nỗi khổ. Lại trải qua vô số kiếp tu tập các hạnh khác (3) nhưng cũng không thể thoát khỏi biển khổ. Sau nhờ gặp bậc thiện tri thức dạy cho pháp

———

(1) Phân-đà-lỵ: tức là loại hoa sen màu trắng rất ít có, nên cũng gọi là hoa hy hữu(hoa ít có). Lại vì hoa ấy rất lớn, rất thơm, có cả trăm cánh nên cũng gọi là hoa bách diệp.

(2) Vô sanh Pháp nhẫn: Pháp nhẫn nhục của hàng Bồ Tát do chứng đắc được lý vô sanh, không thấy có các hữu tình gây hại cho mình. Bồ Tát chứng đắc pháp nhẫn này thì tâm bình đẳng không phân biệt đối với tất cả chúng sanh.

(3) Nghĩa là ngoài pháp môn niệm Phật.

niệm Phật A-di-đà, liền được dứt trừ tội chướng, sanh về Tịnh độ.

Nay ta nên lễ tạ đức Phật A-di-đà. Vì sao vậy? Vì tất cả cha mẹ, thân quyến, bạn bè, cho đến các bậc vua chúa trong cõi trời, người cũng không ai có thể cứu độ ta thoát khỏi biển khổ. Chỉ có đức Phật A-di-đà dùng nguyện lực mà tiếp nhận, nhờ đó ta mới được thoát khỏi biển khổ.
Nên có kệ rằng:

Nếu ai muốn thành Phật,

Hãy niệm A-di-đà,
Ngay đời này toại nguyện,
Nên cúi đầu kính lễ.

Lại cũng dạy rằng: “Thời Phật còn tại thế, có một ông già xin xuất gia, ngài Xá-lỵ-phất không thuận cho. Đức Phật quán xét thấy người ấy trong kiếp trước khi đi kiếm củi trên rừng bị cọp đuổi, chạy leo lên cây, sợ quá nên niệm Nam-mô Phật không thành tiếng. Nhờ việc lành nhỏ nhoi ấy mà sau được gặp Phật, được cứu độ và đắc quả A-la-hán. Ôi! Chỉ một lần xưng danh hiệu Phật mà còn được giải thoát, huống chi là trọn đời niệm Phật?

Sách Liên tông bảo giám chép rằng: Trong vô số đức Như Lai nhiều như cát sông Hằng, đức A-di-đà là bậc nhất; trong vô số cõi Phật mười phương nhiều như số hạt bụi nhỏ, cõi Cực Lạc là nơi hướng về. Vững tin vào cõi Cực Lạc là pháp môn giải thoát chân chánh, nhiệm mầu; xét kỹ về đức A-di-đà thật là bậc cha lành của tất cả chúng sanh. Vì thế, một niệm khởi lên mà thần linh đều biết, lòng tin sanh ra mà chư Phật đều hiện. Vừa xưng niệm

danh niệm là đã gieo hạt giống vào thai trong hoa sen;(1)một khi phát tâm Bồ-đề là đã nêu tên nơi cõi đất vàng.(2)

Nhờ có duyên lành mới được gặp, tự mình hiểu ra, tự mình tu tập. Những ai lòng tin cạn cợt không thể tin nhận pháp này, thật rất ngu si, lầm lạc; chỉ biết than vãn rằng gặp thời mạt pháp, quá nhiều những cách hiểu sai lầm, tà vạy, chê bỏ pháp Tịnh nghiệp, cho đó là phép quyền biến tạm dùng, khinh rẻ sự trì tụng, cho đó là việc làm thô thiển. Như vậy há chẳng phải là chìm đắm trong căn nhà đang bốc cháy, (3) tự mình cam chịu mãi mãi trôi lăn; làm trái lời Phật dạy, phải chịu khổ đau mà uổng phí mất một đời đó sao?
Hãy tin rằng: Nếu không nương nhờ sức Phật,(4)không thể dứt trừ nghiệp lực; không gặp được pháp môn này,(5)không có đường nào vượt thoát khỏi sanh tử. Cho nên những kẻ khinh rẻ, chê bỏ pháp môn này là tự khinh rẻ, chê bỏ chính bản thân mình. Những việc sai lầm rất dễ huân tập, giáo pháp chân chánh rất khó được nghe. Vì thế phải trôi lăn mãi mãi trong ba đường ác, nhiều kiếp không thể thoát ra!
Sách Tịnh độ cảnh quán yếu môn dạy rằng: Pháp môn Tịnh độ chính là con đường thoát ra khỏi sanh tử của

———

(1) Thai trong hoa sen: người vãng sanh về cõi Cực Lạc không sanh ra từ bào thai trong bụng mẹ mà sanh từ hoa sen, nên gọi là thai trong hoa sen (liên thai).

(2) Cõi đất vàng: chỉ cõi thế giới Cực Lạc, vì Phật dạy rằng cõi ấy đất đai bằng vàng ròng, nên gọi là cõi đất vàng

(3) Căn nhà đang bốc cháy: Lấy ý trong kinh Pháp hoa, Phật dạy rằng ba cõi như căn nhà đang bốc cháy (Tam giới như hỏa trạch), ý nói đến sự khẩn thiết phải tu hành thoát ly sanh tử.

(4) Nguyên văn dùng tha lực, chỉ sức hộ trì, nhiếp thọ của đức Phật A-di-đà.

(5) Tức pháp môn niệm Phật.

chúng sanh thời mạt pháp, là con thuyền vững vàng để vượt qua biển khổ. Một khi được sanh về Cực Lạc thì mãi mãi không còn thối chuyển, được thân màu vàng ròng, bay đi tự tại, việc ăn mặc tự nhiên có đủ, được thấy Phật, nghe pháp, mau chóng chứng đắc Thánh quả.

Ở đó không có bị quấy rối bởi cọp, sói, sư tử, muỗi, ruồi, sâu bọ; không bị khổ vì sấm sét, gió mưa, lạnh, nóng, đói, khát. Hóa sanh từ hoa sen, tuổi thọ vô lượng. Không có mọi nỗi khổ sanh, già, bệnh, chết, nên gọi là thế giới Cực lạc.
Cho nên, đức Thích-ca Như Lai vì muốn chúng sanh mê muội ở cõi này được thoát khổ mới chỉ bày pháp môn đối trị. Đức cha lành A-di-đà lại chỉ cho con đường tiếp dẫn. Vì thế mới khổ công mỏi miệng ngợi khen nghiêng về Tịnh độ, rộng khuyên mọi người phát nguyện vãng sanh, nguyên do là như thế.
Vì thế, các bậc hiền thánh, kẻ tăng người tục, nhờ niệm Phật mà được vãng sanh số nhiều không kể xiết. Chỉ vì kẻ phàm phu hèn kém, đắm say vướng mắc nơi trần tục, chẳng cầu ra khỏi, cam chịu trôi giạt trong sanh tử, thật đáng thương lắm thay!
Sách An Lạc tập dạy rằng: Nếu có thể niệm Phật A-di-đà thì dứt hết nghiệp chướng, sanh về Tịnh độ. Vì sao vậy? Ví như có người dùng gân con sư tử làm dây đàn, tiếng đàn ấy vừa khảy lên thì âm thanh của những cây đàn khác đều phải dứt. Nếu người phát tâm Bồ-đề, thường niệm Phật A-di-đà thì hết thảy nghiệp chướng phiền não nặng nề đều phải dứt.

Lại cũng như có người dùng các loại sữa bò, sữa dê, sữa lừa, sữa ngựa cho vào trong một cái chén. Nếu lại cho vào đó chỉ một giọt sữa sư tử thì các loại sữa kia đều hóa thành nước lã.

Nếu có ai phát tâm Bồ-đề, thường niệm Phật A-di-đà thì hết thảy những ma chướng xấu ác đều tự nhiên tiêu diệt, được sanh về Tịnh độ.
Trong luận Quyết nghi dạy rằng: Thân người khó được, Tịnh độ dễ sanh về. Vì sao vậy? Nếu không giữ được năm giới thì không thể sanh trong hai cõi trời, người. Năm giới có giữ gìn trong sạch mới được sanh ra làm người. Nhưng năm giới thật khó giữ trọn, lại không có nguyện lực dắt dẫn, cho nên nói rằng thân người khó được.
Người tu pháp Tịnh độ, chưa nói đến việc giữ giới có được trọn vẹn hay không, chỉ cần niệm danh hiệu đức Phật A-di-đà thì dù đang mang tội nghiệp cũng có thể sám hối. Đến khi lâm chung, đức Phật A-di-đà cùng các vị Quán Âm, Thế Chí và vô số thánh chúng đều có nguyện lực nên cùng hiện đến tiếp độ, dẫn dắt, cho nên nói rằng Tịnh độ dễ sanh về.
Trong Tịnh hạnh Pháp môn dạy rằng: Sám hối cũng giống như siêng lau chùi tấm gương cũ, dần dần làm sạch đi những bụi bặm bám từ lâu ngày. Niệm Phật cũng giống như may mắn gặp được bậc vua hiền, tức thời được ra tay cứu vớt. Suốt bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, trong những lúc đi, đứng, nằm, ngồi, thường nghĩ về cảnh Tịnh độ trang nghiêm, thường nhớ tưởng đức Phật A-di-đà. Niệm Phật được như vậy thì tức thời được pháp Tam-muội, việc sanh về Tịnh độ chẳng cần phải nghi ngờ gì nữa.
Kinh Đại Tập Nguyệt Tạng dạy rằng: Thời mạt pháp, vô số chúng sanh thực hành tu tập, chưa chắc đã có được

một người thành tựu. Đó đều do nơi cõi đời xấu ác có đủ năm sự uế trược, việc học hỏi lẫn lộn khó thành. Chỉ riêng một pháp niệm Phật là có thể khai thông đường vào. Nên biết rằng, việc tự mình làm thật khó trọn vẹn, nhờ sức hỗ trợ bên ngoài thì dễ thành tựu. Ví như kẻ hèn kém nhưng nhờ sức của bậc Luân vương(1) mà có thể bay lên chơi ở bốn cõi trời, như kẻ phàm tục nhờ có liều thuốc tiên mà đến được miền Tam đảo.(2) Như vậy thật là đạo dễ thực hành mà mau chóng được thành tựu. Lời lành đã chỉ bày tỏ rõ, nên hết lòng khắc sâu trong xương thịt.

Luận Bảo vương(3)dạy rằng: Người tắm trong biển cả là đã dùng nước của trăm sông; người trì niệm danh hiệu Phật ắt phải thành tựu Tam-muội. Ví như hạt châu quý có thể làm nước lắng trong, khi thả vào trong nước đục, nước ấy không thể không lắng trong. Cũng vậy, tiếng niệm Phật gieo vào tâm tán loạn, tâm ấy không thể không có Phật.
Kinh Đại phẩm dạy rằng: Nếu người niệm Phật mà tâm tán loạn cũng được thoát khổ, được phước không cùng. Huống chi là những người niệm Phật với tâm an định, trên đạt mức nhất tâm bất loạn,(4)dưới cũng được thập niệm thành công.(5)

———

(1) Luân vương: tức Chuyển luân Thánh vương, vị vua có nhiều thần lực nhờ vào phước báu tích tụ nhiều đời.

(2) Tam đảo: Ba hòn đảo của các vị thần tiên, theo niềm tin của Đạo giáo, đó là đảo Bồng Lai, đảo Phương Trượng và đảo Doanh Châu.

(3) Luận Bảo vương: tức luận Bảo vương Tam-muội.

(4) Nhất tâm bất loạn: tâm chuyên nhất không còn bất cứ tạp niệm nào, không bị tán loạn, chỉ chú tâm duy nhất vào việc niệm Phật.

(5) Thập niệm thành công: cũng gọi là thập niệm thành tựu hay thập niệm nghiệp thành, chỉ trường hợp niệm Phật với tâm tương tục, niệm nối tiếp niệm, không xen tạp, không rối loạn, nhờ đó mà vừa đủ mười niệm đã được vãng sanh, xem như thành tựu sự nghiệp tu tập.

Kinh Pháp hoa dạy rằng:

Dù cho tâm tán loạn.

Bước vào nơi tháp miếu.
Xưng niệm một hiệu Phật.
Đều đã thành Phật đạo.

Lại cũng dạy rằng:

Phật hiệu vang mười phương.

Lợi ích khắp chúng sanh.
Trọn đủ mọi căn lành.
Tâm bồ-đề thêm lớn.

Kinh Hoa nghiêmdạy rằng:

Trong tất cả oai nghi,(1)

Thường niệm công đức Phật.
Ngày đêm không tạm dứt.
Việc như thế nên làm.

Lại cũng dạy rằng:

Thà chịu khổ địa ngục.

Được nghe danh hiệu Phật;
Còn hơn muôn cảnh vui.
Không nghe danh hiệu Phật.

Kinh Bảo Tích dạy rằng: Chúng sanh ở các phương khác được nghe danh hiệu đức Phật A-di-đà, chỉ cần có thể sanh khởi một niềm tin trong sạch, vui vẻ, ưa muốn, có bao nhiêu việc lành đã làm đều hồi hướng phát nguyện

———

(1) Oai nghi: chỉ chung mọi hành vi, cử động của người tu tập, bao gồm cả những việc đi, đứng, nằm, ngồi. Vì mỗi mỗi đều tuân theo giới luật nên tạo thành oai nghi, khiến người khác kính phục.

sanh về cõi Phật A-di-đà, liền được theo đúng ý nguyện mà vãng sanh, đạt địa vị không còn thối chuyển, thẳng dần lên quả vị Phật.

Trong kinh Đại A-di-đà, phần Văn pháp nhân duyên,(1)Phật dạy rằng: Người thế gian được nghe danh hiệu đức Phật A-di-đà, nếu khởi lòng từ mà vui mừng, cho đến tâm ý được thanh tịnh, xúc động rơi lệ, đều là những người đã trải nhiều kiếp tu hành đạo Phật, hoặc đã từng tu hành đạo Bồ Tát ở các cõi Phật nơi phương khác, nên chẳng phải hạng người phàm.
Nếu có người không tin lời Phật, không tin việc niệm Phật, không tin vào việc vãng sanh, đó đều là những kẻ từ nơi các đường ác(2) sanh về, nghiệp ác cũ vẫn chưa dứt sạch, vì ngu si không hiểu nên chưa thể được giải thoát.
Có nhiều vị Bồ Tát muốn nghe kinh này mà chẳng được nghe. Nếu được nghe rồi thì đối với đạo Vô thượng mãi mãi không còn thối chuyển. Cho nên phải tin nhận mà trì niệm, theo như lời dạy mà tu hành.
Nay ta vì các ông mà thuyết giảng pháp này, khiến các ông được thấy đức Phật A-di-đà và cõi nước của ngài. Ta vì thương xót chúng sanh nên mới đặc biệt truyền lại pháp này.
Phần Chánh pháp nan văn có kệ rằng:(3)

———

(1) Nguyên bản dùng Chánh pháp nan văn phẩm, là sự nhầm lẫn của soạn giả, vì câu kinh được trích ở đây nằm ở phần Văn pháp nhân duyên thứ 25, không có trong phần Chánh pháp nan văn thứ 26, đều ở trong kinh Đại A-di-đà (Đại Chánh Tạng, quyển 12, kinh số 364).

(2) Các đường ác: chỉ 3 cảnh giới là địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh.

(3) Câu này do chúng tôi thêm vào cho đúng với kinh văn, vì nguyên tác đã nhầm lẫn cả phần trên với bài kệ này đều thuộc phần Chánh pháp nan văn. Thật ra, chỉ có bài kệ này là thuộc phần này mà thôi.

阿彌陀佛因地事理說

Nếu chẳng nhiều đời tu phước huệ,

Không thể được nghe chánh pháp này.
Đã từng cúng dường các đức Phật,
Nên đủ nhân duyên hiểu nghĩa sâu.
Cõi Phật Di-đà vui vô hạn,
Chỉ riêng chư Phật mới rõ biết.
Thanh văn, Duyên giác khắp thế gian,
Dù cố hết sức không thể hiểu.
Pháp mầu của bậc Đại Pháp vương,
Cứu độ muôn loài thoát bể khổ.

———

阿彌陀佛因地事理說

或問曰。師常勸念阿彌陀佛，未知阿彌陀佛有因地否。
宗本曰。阿彌陀佛因地，載於藏教甚多。今略引一二，以詶子之所問。
鼓音王經云。過去久遠劫中，有國名妙喜，王名憍尸迦，祖父清泰國王，父月上轉輪王，母殊勝妙顏。王后生三子，長曰月明，次曰憍尸迦，三曰帝眾。

A-Di-Đà Phật Nhân Địa Sự Lý Thuyết

Nếu ai thường xưng tán, thọ trì,

Ấy thật bạn tốt trên đường đạo.(1)

Phật thuyết kinh này rồi, các vị Bồ Tát, Thanh văn, và tám bộ chúng(2)thảy đều vui mừng, tin nhận vâng làm theo.

———

(1) Chúng tôi tìm thấy bài kệ này trong phẩm Chánh pháp nan văn, kinh Đại A-di-đà, có nội dung tương tự nhưng cách diễn đạt khác hơn và dài hơn so với phần trích ở đây. Chúng tôi vẫn chưa thể xác định đây là sự lược trích có thay đổi từ bài kệ này, hay có thể nào đã từng có một bản dịch khác của kinh này lưu hành vào thời điểm biên soạn sách này chăng?

(2) Tám bộ chúng: Nguyên bản dùng thiên long bát bộ(天龍八部), chỉ tám loài chúng sanh thường đến nghe Phật thuyết pháp, gồm có: chư thiên (chúng sanh ở các cõi trời), loài rồng, loài dạ-xoa, loài càn-thát-bà, loài a-tu-la, loài ca-lâu-la(cũng gọi là kim sí điểu), loài khẩn-na-lavà loài ma-hầu-la-già.

———

A-di-đà Phật nhân địa sự lý thuyết
Hoặc vấn viết: Sư thường khuyến niệm A-di-đà Phật, vị tri A-di-đà Phật hữu nhân địa phủ?
Tông Bổn viết: A-di-đà Phật nhân địa, tải ư tạng giáo thậm đa. Kim lược dẫn nhất nhị, dĩ thù tử chi sở vấn.
Cổ Âm Vương kinh vân: Quá khứ cửu viễn kiếp trung, hữu quốc danh Diệu Hỷ, vương danh Kiều-thi-ca, tổ phụ Thanh Thái quốc vương, phụ Nguyệt Thượng Chuyển luân vương, mẫu Thù Thắng Diệu Nhan. Vương hậu sanh tam tử, trưởng viết Nguyệt Minh, thứ viết Kiều-thi-ca, tam viết Đế Chúng.

時有一佛出世，號世自在王如來。憍尸迦棄捨王位，投佛出家，名曰法藏比丘。恭對如來，發四十八種廣大行願，普度十方一切眾生。若一願不滿者，誓不作佛。是時諸天散花，大地震動，空中讚言决定成佛。

又悲華經云。往昔劫中，有轉輪王，名無諍念。大臣寶海爲善知識。同於寶藏佛所發菩提心。

輪王發願云。我作佛時，在於清淨安樂世界，攝受一切眾生。

大臣發願云。我作佛時，在於五濁苦惱世界，度脫一切眾生。

無諍念王者，阿彌陀佛是也。寶海大臣者，釋迦牟尼佛是也。似此君臣道，名爲折攝二門。是故阿彌陀佛在彼淨土接引眾生，釋迦牟尼佛在此娑婆教化眾生。

又於塵點劫前，大通智勝佛時，彌陀，釋迦曾爲十六王子，覆講法華，度生發願。因此無量劫來不違本誓。

諸仁者。要知彌陀，釋迦，二師之恩，分身碎未足爲報。

Thời hữu nhất Phật xuất thế, hiệu Thế Tự Tại Vương Như Lai. Kiều-thi-ca khí xả vương vị, đầu Phật xuất gia, danh viết Pháp Tạng Tỳ-kheo. Cung đối Như Lai, phát tứ thập bát chủng quảng đại hạnh nguyện, phổ độ thập phương nhất thiết chúng sanh. Nhược nhất nguyện bất mãn giả, thệ bất tác Phật. Thị thời chư thiên tán hoa, đại địa chấn động, không trung tán ngôn, quyết định thành Phật.

Hựu Bi Hoa kinh vân: Vãng tích kiếp trung, hữu Chuyển luân vương, danh Vô Tránh Niệm. Đại thần Bảo Hải, vi thiện tri thức. Đồng ư Bảo Tạng Phật sở, phát Bồ-đề tâm. Luân vương phát nguyện vân: Ngã tác Phật thời, tại ư thanh tịnh An Lạc thế giới, nhiếp thọ nhất thiết chúng sanh. Đại thần phát nguyện vân: Ngã tác Phật thời, tại ư ngũ trược khổ não thế giới, độ thoát nhất thiết chúng sanh.
Vô Tránh Niệm Vương giả, A-di-đà Phật thị dã. Bảo Hải đại thần giả, Thích-ca Mâu-ni Phật thị dã. Tự thử quân thần đạo hiệp, danh vi chiết nhiếp nhị môn. Thị cố A-di-đà Phật, tại bỉ Tịnh độ tiếp dẫn chúng sanh. Thích-ca Mâu-ni Phật, tại thử Ta-bà giáo hóa chúng sanh.
Hựu ư trần điểm kiếp tiền, Đại Thông Trí Thắng Phật thời, Di-đà, Thích-ca tằng vi thập lục vương tử, phú giảng Pháp Hoa, độ sanh phát nguyện. Nhân thử vô lượng kiếp lai bất vi bổn thệ.
Chư nhân giả! Yếu tri Di-đà, Thích-ca, nhị sư chi ân, phân thân toái cốt vị túc vi báo.

又問。十方諸佛甚多，世人唯念阿彌陀，何耶。

答。阿彌陀佛，有理同事異，是以特念耳。推其理，念一佛卽是念多佛。何以故。諸佛體同故。

華嚴經云。一切諸佛一法身，眞如平等無分別，豈不然乎。

我今再將喻法，决汝之疑。譬如一室之中，懸百千鏡。內安一燈照之，則諸鏡皆有燈光涉入。如人稱一阿彌陀佛，一切諸佛悉念念盡。

不見般舟三昧經云。跋陀和菩薩問釋迦牟尼佛。未來眾生，云何得見十方諸佛。佛教令念阿彌陀佛卽見十方諸佛。是以諸佛體同，故稱同名同號也。

非唯諸佛同名同號，要知四聖六凡皆同此理。何則。諸佛悟此性成聖，眾生迷此性爲凡。是以亦同此理也。

舉其事。阿彌陀佛慈悲廣大，行願弘深，是以特念以。

Hựu vấn: Thập phương chư Phật thậm đa, thế nhân duy niệm A-di-đà Phật, hà da?

Đáp: A-di-đà Phật, hữu lý đồng sự dị, thị dĩ đặc niệm nhĩ. Suy kỳ lý, niệm nhất Phật tức thị niệm đa Phật. Niệm đa Phật tức thị niệm nhất Phật. Hà dĩ cố? Chư Phật thể đồng cố.
Hoa Nghiêm kinh vân: Nhất thiết chư Phật nhất pháp thân, chân như bình đẳng vô phân biệt, khởi bất nhiên hồ?
Ngã kim tái tương dụ pháp, quyết nhữ chi nghi. Thí như nhất thất chi trung, huyền bách thiên kính. Nội an nhất đăng chiếu chi, tắc chư kính giai hữu đăng quang thiệp nhập. Như nhân xưng nhất A-di-đà Phật, nhất thiết chư Phật tất niệm niệm tận.
Bất kiến Bát Châu Tam-muội kinh vân: Bạt-đà-hòa Bồ Tát vấn Thích-ca Mâu-ni Phật: Vị lai chúng sanh, vân hà đắc kiến thập phương chư Phật? Phật giáo linh niệm A-di-đà Phật, tức kiến thập phương chư Phật. Thị dĩ chư Phật thể đồng, cố xưng đồng danh đồng hiệu dã.
Phi duy chư Phật đồng danh đồng hiệu, yếu tri tứ thánh lục phàm giai đồng thử lý. Hà tắc? Chư Phật ngộ thử tánh, thành thánh. Chúng sanh mê thử tánh, vi phàm. Thị dĩ diệc đồng thử lý dã.
Cử kỳ sự, A-di-đà Phật từ bi quảng đại, hạnh nguyện hoằng thâm, thị dĩ đặc niệm dĩ.

不見大阿彌陀經云。我作佛時，我剎莊嚴殊勝，超過十方國土。不得是願，終不作佛。

又云。我作佛時，說經行道，十倍於諸佛。不得是願，終不作佛。

又云。稱我名號，定生我國。不得是願，終不作佛。

是以願廣緣強，感動世人皆念以。

又不見大慈菩薩讚偈云。

十方三世佛，

阿彌陀第一。

豈不然哉。非但菩薩稱讚，十方諸佛亦稱讚之，况我軰下劣凡夫也。由此推之，專念彼佛有何疑哉。

又問。念佛之人臨終佛來接引。十方世界有無量人念佛，焉能悉知時，盡能接引乎。且日月是一小世界，光明猶能普照萬類，况佛光明乎。不見彌陀經云。彼佛何故號阿彌陀。舍利弗，彼佛光明無量，照十方國無所障礙，是故號爲阿彌陀。應知佛之光明廣大無

Bất kiến Đại A-di-đà kinh vân: Ngã tác Phật thời, ngã sát trang nghiêm thù thắng, siêu quá thập phương quốc độ. Bất đắc thị nguyện, chung bất tác Phật.

Hựu vân: Ngã tác Phật thời, thuyết kinh hành đạo, thập bội ư chư Phật. Bất đắc thị nguyện, chung bất tác Phật.
Hựu vân: Xưng ngã danh hiệu, định sanh ngã quốc. Bất đắc thị nguyện, chung bất tác Phật.
Thị dĩ nguyện quảng duyên cường, cảm động thế nhân giai niệm dĩ.
Hựu bất kiến Đại Từ Bồ Tát tán Phật kệ vân:

Thập phương tam thế Phật,

A-di-đà đệ nhất.

Khởi bất nhiên tai? Phi đãn Bồ Tát xưng tán, thập phương chư Phật diệc xưng tán chi, huống ngã bối hạ liệt phàm phu dã. Do thử suy chi, chuyên niệm bỉ Phật, hữu hà nghi tai?

Hựu vấn: Niệm Phật chi nhân, lâm chung Phật lai tiếp dẫn. Thập phương thế giới hữu vô lượng nhân niệm Phật, yên năng tất tri kỳ thời, tận năng tiếp dẫn hồ?
Đáp: Thả nhật nguyệt thị nhất tiểu thế giới, quang minh du năng phổ chiếu vạn loại, huống Phật chi quang minh hồ. Bất kiến Di-đà kinh vân: Bỉ Phật hà cố hiệu A-di-đà. Xá -lỵ-phất, bỉ Phật quang minh vô lượng chiếu thập phương quốc, vô sở chướng ngại, thị cố hiệu vi A-di-đà. Ưng tri

比。小乘羅漢，尙有三明六通，隨類化現，况佛之神通妙用乎。

何則。身常禮佛，佛則見之。天眼通故。口常念佛，佛則聞之。天耳通故。心常憶佛，佛則知之。他心通故。

諸仁者。只要自己虔切修持，不須疑佛無能接引。

又問。佛有無量光明，我何不見。

杲日麗天，瞽夫不睹。非日無光，是盲者咎。眾生黑業障重，不見佛之光明。如處覆盆之下，非日光之不照也。

若人齋戒精嚴，一心念佛佛，臨終靣見彌陀，卽得往生淨土。

又問。旣有如是功德，何必連聲舉念。譬如叫我名字，不過一二三聲。若呼之不止，則吾心反成瞋恠，何如。

答。汝之邪說惑亂迷人。且諸佛大聖之洪名，非凡愚常見之可比。前不云乎。稱我名號定生我國。

Phật chi quang minh quảng đại vô tỷ. Tiểu thừa La-hán, thượng hữu tam minh, lục thông, tùy loại hóa hiện. Huống Phật chi thần thông diệu dụng hồ?

Hà tắc? Thân thường lễ Phật, Phật tắc kiến chi. Thiên nhãn thông cố. Khẩu thường niệm Phật, Phật tắc văn chi. Thiên nhĩ thông cố. Tâm thường ức Phật, Phật tắc tri chi. Tha tâm thông cố.
Chư nhân giả! Chỉ yếu tự kỷ kiền thiết tu trì, bất tu nghi Phật vô năng tiếp dẫn.
Hựu vấn: Phật hữu vô lượng quang minh, ngã hà bất kiến?
Đáp: Cảo nhật lệ thiên, cổ phu bất đổ. Phi nhật vô quang, thị manh giả cửu. Chúng sanh hắc nghiệp chướng trọng, bất kiến Phật chi quang minh. Như xử phú bồn chi hạ, phi nhật quang chi bất chiếu dã.
Nhược nhân trai giới tinh nghiêm, nhất tâm niệm Phật, lâm chung diện kiến Di-đà, tức đắc vãng sanh Tịnh độ.
Hựu vấn: Ký hữu như thị công đức, hà tất liên thanh cử niệm? Thí như khiếu ngã danh tự, bất quá nhất nhị tam thanh. Nhược hô chi bất chỉ, tắc ngô tâm phản thành sân quái, hà như?
Đáp: Nhữ chi tà thuyết hoặc loạn mê nhân. Thả chư Phật đại thánh chi hồng danh, phi phàm ngu thường kiến chi khả tỷ. Tiền bất vân hồ? Xưng ngã danh hiệu, định sanh ngã quốc.

觀經云。念阿彌陀佛一聲，滅八十億劫生死重罪，况連聲不斷乎。

彌陀經云。以稱名故，諸罪消滅。

勢至圓通云。憶佛念佛，必定見佛。上至一心不亂，專持名號。下至十念成功，往生淨土。

豈容汝饒舌非言哉。我今勸人常稱佛號，何也。要先滌其口業，然後可淨其身心矣。

嗚呼。凡夫念佛之時，還有妄想現起，况不念佛乎。今我觀之，非唯念彼之佛，卽是喚醒主人，不迷本性。旣能一性不迷，三業自然清淨。

到此之時，彌陀與我一體無殊。我與彌陀本來不二。正是感應道交，母子相見。事理分明，性相兼備矣

———

Quán kinh vân: Niệm A-di-đà Phật nhất thanh, diệt bát thập ức kiếp sanh tử trọng tội, huống liên thanh bất đoạn hồ?

Di-đà kinh vân: Dĩ xưng danh cố, chư tội tiêu diệt. Thế Chí Viên Thông vân: Ức Phật niệm Phật, tất định kiến Phật. Thượng chí nhất tâm bất loạn, chuyên trì danh hiệu. Hạ chí thập niệm thành công, vãng sanh Tịnh độ.
Khởi dung nhữ nhiêu thiệt phi ngôn tai? Ngã kim khuyến nhân thường xưng Phật hiệu, hà dã. Yếu tiên địch kỳ khẩu nghiệp, nhiên hậu khả tịnh kỳ thân tâm hỹ.
Ô hô! Phàm phu niệm Phật chi thời, hoàn hữu vọng tưởng hiện khởi, huống bất niệm Phật hồ? Kim ngã quán chi, phi duy niệm bỉ chi Phật, tức thị hoán tỉnh chủ nhân, bất mê bổn tánh. Ký năng nhất tánh bất mê, tam nghiệp tự nhiên thanh tịnh.
Đáo thử chi thời, Di-đà dữ ngã nhất thể vô thù. Ngã dữ Di-đà bổn lai bất nhị. Chánh thị cảm ứng đạo giao, mẫu tử tương kiến. Sự lý phân minh, tánh tướng kiêm bị hỹ.

———

18. Luận Về Nguyên Nhân, Sự, Lý Của Việc Niệm Phật

18. Luận về nguyên nhân, sự, lý của việc niệm Phật(1)

Có người hỏi: Thầy thường khuyên người niệm Phật A-di-đà, vậy đức Phật ấy có nguyên nhân quá khứ như thế nào tôi chưa được biết?

Tông Bổn đáp rằng: “Nguyên nhân quá khứ của đức Phật A-di-đà được ghi chép rất nhiều trong kinh điển. Này xin lược dẫn đôi điều để trả lời cho câu hỏi này.

Trong kinh Cổ Âm Vươngcó chép rằng: Trong kiếp quá khứ lâu xa, có nước tên Diệu Hỷ. Vua nước ấy tên Kiều-thi- ca, ông nội là quốc vương Thanh Thái, cha là Chuyển luân vương Nguyệt Thượng, mẹ là Thù Thắng Diệu Nhan. Vương hậu sanh được ba người con trai: con trưởng là Nguyệt Minh, con thứ là Kiều-thi-ca, con thứ ba là Đế Chúng.

Khi ấy, có Phật ra đời hiệu là Thế Tự Tại Vương Như Lai. Kiều-thi-ca bỏ ngôi vua, xuất gia theo Phật, hiệu là tỳ-kheo Pháp Tạng. Ngài cung kính đối trước đức Như Lai phát bốn mươi tám lời nguyện lớn, rộng độ tất cả chúng sanh trong khắp mười phương. Nếu một trong các lời nguyện ấy không thành tựu trọn vẹn, ngài quyết sẽ không thành Phật.

Khi ấy, chư thiên rảy hoa trời, mặt đất chấn động, giữa hư không có tiếng ngợi khen, nên biết chắc ngài sẽ thành Phật.

———

(1) Trong 2 bài trước nói rõ pháp tu Tịnh độ, bài này kể ra nguyên nhân quá khứ của đức Phật A-di-đà, cùng luận về các vấn đề sự, lý. Bài này nói tóm lại về chánh tín, chánh nguyện và chánh hạnh của việc niệm Phật. Trước chư Phật đã giảng dạy Pháp môn Tịnh độ, lại có chư Tổ chỉ bày, như vậy là rốt ráo từ gốc đến ngọn. Bài này nhằm dứt sạch những chỗ nghi của người niệm Phật

Lại trong kinh Bi Hoa có chép rằng: Trong kiếp quá khứ có vị Chuyển luân vương tên là Vô Tránh Niệm, có quan đại thần tên Bảo Hải, là bậc thiện tri thức của vua. Cả hai đều đến cúng dường đức Phật Bảo Tạng, phát tâm Bồ-đề. Chuyển luân vương phát nguyện rằng: Khi tôi thành Phật, sẽ ở tại cõi thế giới thanh tịnh và an vui mà nhiếp thọ tất cả chúng sanh. Quan đại thần phát nguyện rằng: Khi tôi thành Phật, sẽ ở tại cõi thế giới xấu ác có năm sự uế trược khổ não mà độ thoát tất cả chúng sanh. Vua Vô Tránh Niệm chính là đức Phật A-di-đà, còn quan đại thần Bảo Hải chính là đức Phật Thích-ca Mâu-ni. Từ thuở ấy đã có sự hòa hợp giữa vua tôi, gọi là hai pháp môn điều phục và tiếp dẫn.(1)Bởi vậy, đức Phật Thích-ca Mâu-ni ở tại cõi Ta-bà mà điều phục chúng sanh, còn đức Phật A-di-đà ở tại cõi Tịnh độ mà tiếp dẫn chúng sanh.

Kinh Pháp hoa có ghi lại chuyện này: Vào thời quá khứ cách đây số kiếp nhiều như số hạt bụi nhỏ, khi đức Phật Đại Thông Trí Thắng ra đời, đức A-di-đà và đức Thích-ca từng ở trong số 16 vị vương tử thường giảng rộng kinh Pháp hoa, phát nguyện cứu độ chúng sanh. Từ đó trải qua vô lượng kiếp, hai ngài chẳng hề làm trái lời nguyện cũ.

Này các vị! Nên biết rằng ơn sâu của hai vị Di-đà, Thích-ca, dầu cho tan xương nát thịt cũng chưa đủ báo đáp.

Lại hỏi: Trong mười phương có rất nhiều đức Phật, vì sao người đời chỉ niệm riêng đức Phật A-di-đà?

———

(1)Đức Phật Thích-ca theo sự phát nguyện từ quá khứ nên thị hiện ở cõi Ta-bà chỉ dạy các pháp môn điều phục chúng sanh xấu ác, trong khi đức Phật A-di-đà tại cõi thế giới Cực Lạc ở phương tây dùng nguyện lực mà tiếp dẫn những chúng sanh nguyện sanh về đó.

Đáp: Đức Phật A-di-đà, xét về lý cũng đồng với chư Phật nhưng về sự thì có khác. Vì thế nên chỉ niệm riêng danh hiệu ngài.

Xét về lý, niệm một đức Phật cũng là niệm nhiều đức Phật, niệm nhiều đức Phật cũng là niệm một đức Phật. Vì sao vậy? Vì chư Phật đồng một bản thể. Kinh Hoa nghiêm dạy rằng: “Hết thảy chư Phật đồng một pháp thân chân như bình đẳng không phân biệt.” Chẳng phải là nói nghĩa này đó sao?

Nay tôi xin đưa ra một thí dụ để dứt lòng nghi cho ông. Như trong một căn nhà có treo trăm ngàn tấm gương. Giữa nhà đặt một ngọn đèn chiếu sáng, tức thì trong tất cả các tấm gương đều có ánh sáng của ngọn đèn. Cũng vậy, nếu người niệm một danh hiệu Phật A-di-đà tức là niệm đủ tất cả chư Phật.

Kinh Bát Châu Tam-muộidạy rằng: “Bồ Tát Bạt-đà-hòa hỏi đức Phật Thích-ca Mâu-ni: Chúng sanh đời vị lai làm sao được thấy chư Phật mười phương? Phật dạy nên niệm Phật A-di-đà thì sẽ được thấy chư Phật mười phương.”

Vì chư Phật đồng thể, cho nên nói là đồng danh đồng hiệu. Chẳng những chư Phật đồng danh đồng hiệu mà thôi, phải biết rằng trong hàng Tứ thánh, Lục phàm(1)cũng đồng lý ấy.

Vì sao vậy? Chư Phật ngộ tánh ấy nên là thánh, chúng sanh mê tánh ấy nên là phàm. Cho nên hết thảy đều đồng lý ấy.

———

(1) Tứ thánh, Lục phàm: Bốn địa vị thuộc về bậc thánh và sáu địa vị thuộc về phàm tục. Tứ thánh là Phật, Bồ Tát, Duyên giác và A-la-hán; Lục phàm là chư thiên, loài người, A-tu-la, địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh. Tứ thánh và Lục phàm cũng gọi chung là Thập Pháp giới.

Xét về sự, đức Phật A-di-đà khởi lòng từ bi rộng lớn, hạnh nguyện sâu dày, cho nên riêng niệm danh hiệu của ngài. Kinh Đại A-di-đà ghi lời nguyện của ngài rằng: “Sau khi ta thành Phật, cõi đất nơi thế giới của ta trang nghiêm thù thắng hơn hết so với các cõi nước trong mười phương. Nếu không được vậy, ta quyết không thành Phật.”

Lại nguyện rằng: “Sau khi ta thành Phật, sự thuyết giảng kinh điển và tu hành đạo pháp đều nhiều hơn gấp mười lần so với chư Phật. Nếu không được vậy, ta quyết không thành Phật.”

Lại nguyện rằng: “Sau khi ta thành Phật, chúng sanh nào xưng niệm danh hiệu ta, chắc chắn sẽ sanh về nước ta. Nếu không được vậy, ta quyết không thành Phật.”

Vì sự phát nguyện lớn lao, nhân duyên mạnh mẽ, nên cảm động người đời, khiến ai nấy đều xưng niệm danh hiệu ngài.

Lại không nghe bài kệ xưng tán Phật của Bồ Tát Đại Từ đó sao? Kệ rằng:

Ba đời, mười phương Phật,

A-di-đà bậc nhất.

Chẳng phải đúng như vậy sao? Chẳng những hàng Bồ Tát xưng tán, mà chư Phật mười phương cũng đều xưng tán, huống chi bọn chúng ta chỉ là hạng phàm phu hèn kém? Bởi đó suy ra, việc chuyên niệm danh hiệu Phật A-di-đà còn có gì phải nghi ngờ nữa?

Lại hỏi: Nói rằng những người niệm Phật khi lâm chung được Phật đến tiếp dẫn. Nhưng trong mười phương thế giới có vô số người niệm Phật, làm sao biết được tất cả mà đúng lúc hiện đến tiếp dẫn?

Đáp: Ví như mặt trời, mặt trăng trong một tiểu thế giới, ánh sáng còn chiếu soi được khắp muôn loài, huống chi là hào quang của đức Phật? Kinh A-di-đà chép rằng: “Vì sao đức Phật ấy có hiệu là A-di-đà? Này Xá-lỵ-phất! Đức Phật ấy hào quang sáng suốt vô lượng, chiếu khắp các cõi mười phương, không gì ngăn che được, vậy nên có hiệu là A-di-đà.”

Nên biết rằng hào quang của Phật tỏa rộng không chi so sánh được. Những vị A-la-hán hàng Tiểu thừa còn có được Tam minh, Lục thông,(1)có thể tùy ý hóa hiện, huống chi là thần thông diệu dụng của Phật. Vì sao vậy? Thân thường lễ Phật thì được Phật nhìn thấy, vì Phật có thiên nhãn thông. Miệng thường niệm Phật thì được Phật nghe biết, vì Phật có thiên nhĩ thông. Lòng thường nhớ nghĩ đến Phật thì được Phật thấu biết, vì Phật có tha tâm thông.

Này các vị! Chỉ cốt tự mình bền chí, kính cẩn tu trì, không nên nghi ngờ Phật không đủ sức tiếp dẫn.

Lại hỏi: Phật có hào quang vô lượng, vì sao tôi không nhìn thấy?

Đáp: Mặt trời sáng rực nhưng kẻ mù không nhìn thấy. Đó chẳng phải do mặt trời thiếu sáng, mà do kẻ ấy bị mù. Chúng sanh bị nghiệp ác sâu dày che lấp nên không thấy được hào quang của Phật. Như sự tối tăm bên trong cái chậu úp là do bị ngăn che, không phải do ánh sáng mặt trời không muốn chiếu đến.

———

(1) Tam minh, Lục thông: Tam minh là Túc mạng minh, Thiên nhãn minh, và Lậu tận minh. Lục thông gồm có Thiên nhãn thông, Thiên nhĩ thông, Túc mạng thông, Tha tâm thông, Thần túc thông và Lậu tận thông. Các phép thần thông và sự sáng suốt này đều do tu tập giác ngộ mà có được.

Nếu người giữ gìn trai giới tinh nghiêm, hết lòng niệm Phật thì lúc lâm chung được nhìn thấy Phật A-di-đà, liền được vãng sanh Tịnh độ.

Lại hỏi: Đức Phật đã có công đức như vậy, cần gì phải cất tiếng niệm liên tục? Ví như có ai gọi tên tôi, bất quá cũng chỉ gọi một, hai hay ba tiếng mà thôi. Nếu gọi mãi không ngừng ắt phải làm cho tôi sanh bậc tức, chẳng phải vậy sao?

Đáp: Lập luận của ông như thế là sai lầm, khiến cho người khác phải lẫn lộn, mê hoặc. Danh hiệu của chư Phật là bậc Đại thánh, làm sao có thể so sánh như hạng phàm tục ngu si đắm chấp trong thường kiến? Trước đây đã có nói rõ lời nguyện của Phật rằng: “Xưng niệm danh hiệu của ta, chắc chắn được sanh về cõi nước của ta.”

Trong Quán kinh(1) dạy rằng: “Niệm một câu Nam-môA-di-đàPhật có thể diệt được tất cả tội nặng trong tám mươi ức kiếp sanh tử.” Huống chi là niệm liên tục không dứt!

Kinh A-di-đàdạy rằng: “Nhờ xưng danh hiệu Phật nên các tội đều diệt mất.” Sách Thế chí viên thôngdạy rằng: “Nhớ tưởng đến Phật, niệm Phật, chắc chắn được thấy Phật. Trên là bậc nhất tâm bất loạn, chuyên trì danh hiệu; dưới cũng đạt đến thập niệm thành công, vãng sanh Tịnh độ.”

Lẽ nào có thể để cho những kẻ nhiều chuyện nói ra lời sai trái? Nay vì sao mà tôi khuyên người thường niệm danh hiệu Phật? Trước hết là để gột sạch nghiệp ác nơi miệng, rồi sau mới có thể làm cho trong sạch thân tâm.

———

(1)Quán kinh: tức kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật