Quy Nguyên Trực Chỉ

開示叅禪龜鏡文

Thiền sư dạy: “Những ai chê bai phỉ báng Tam bảo,(1)làm các điều dữ, nhất định sẽ đọa lạc vào cảnh giới địa ngục.

“Mười Pháp giới như vừa nói đó, thảy đều là do nơi việc làm và sự tu tập của mỗi người.”

Tông Bổn liền đảnh lễ, cảm tạ thầy và nói rằng: “Nếu chẳng phải duyên may từ đời trước, làm sao được gặp bậc minh sư mở mang chỉ bảo như thế này?”

———

(1)Tam bảo: Ba ngôi báu, tức là Phật bảo, Pháp bảo và Tăng bảo. Về ý nghĩa cụ thể và chi tiết của Tam bảo, xin tìm đọc trong sách Về mái chùa xưacủa Nguyên Minh, Nxb Tôn giáo.

———

開示叅禪龜鏡文

學道之門，別無奇特。洗滌根塵，以悟爲則。

諸人者。欲修無常菩提，必用堅持齋戒。戒行若不嚴持，菩提終不成就。

何以故。戒爲萬行之先鋒，六度之基址。如造屋宅，先固其基。若無基址，徒架虛空。

夫戒者，大乘僧三聚戒也。攝律儀戒，無惡不斷，卽諸惡莫作也。攝善法界，無善不積，

Khai Thị Tham Thiền Quy Kính Văn

Khi từ biệt, thiền sư lại còn dạy rằng: “Nếu như ngươi còn có điều gì nghi nan chưa dứt, nên tìm đọc những bộ sách như: Liên Tông Bảo Giám, Tịnh độ chỉ qui, Long Thư Tịnh độ văn, Vạn thiện đồng qui tập, Trí Giả Đại sư Thập nghi luận, Thiên Như Tắc Thiền sư hoặc vấn, Thần Thê An Dưỡng phú, Tịnh độ quyết nghi luận. Nói chung, hết thảy những kinh sách tán dương pháp môn Tịnh độ đều nên tìm đọc.”

Tông Bổn thưa rằng: “Kính vâng lời thầy, con xin tin nhận và hết lòng làm theo như vậy.”

———

Khai thị tham thiền quy kính văn

Học đạo chi môn, biệt vô kỳ đặc. Tẩy địch căn trần, dĩ ngộ vi tắc.

Chư nhân giả. Dục tu vô thượng Bồ-đề, tất dụng kiên trì trai giới. Giới hạnh nhược bất nghiêm trì, Bồ-đềchung bất thành tựu.

Hà dĩ cố? Giới vi vạn hạnh chi tiên phong, lục độ chi cơ chỉ. Như tạo ốc trạch, tiên cố kỳ cơ. Nhược vô cơ chỉ, đồ giá hư không.

Phù giới giả, Đại thừa tam tụ giới dã. Nhiếp luật nghi giới, vô ác bất đoạn, tức chư ác mạc tác dã. Nhiếp thiện pháp giới, vô thiện bất tích, tức chúng thiện phụng hành

卽眾善奉行也。饒益有情戒，無生不度，卽普度眾生也。

此三聚戒者，是菩薩成佛之戒也。若人具此三戒，方可修禪。不發此心，叅禪何益。

不見梵網經云。眾生受佛戒，卽入諸佛位。豈不然哉。

佛頂經云。戒能生定，定能發慧，慧則明心。明心見性，見性成佛。成佛作祖者，莫不由斯戒也。

夫叅禪一事，極是向上玄機，不是等閑小可。須當發大勇猛，發大精進。亦要息慮忘緣，收視反聽。將平時好惡知見，蹭愛是非，盡情掃蕩。

如利刀割一握絲，一斬一切斷。亦如斬纜放船，徑望前去。亦如一人與萬人鬭戰，不容貶眼，那可遲疑。果能發此决烈之志，纔有叅

禪氣象。

旣有叅禪氣象，執持一句南無阿彌陀佛，如靠一座須彌山相似，茭搖撼不動。專其心，一其意，或念三聲五聲，回光目看云。問著念佛

dã. Nhiêu ích hữu tình giới, vô sanh bất độ, tức phổ độ chúng sanh dã.

Thử tam tụ giới giả, thị Bồ Tát thành Phật chi giới dã.

Nhược nhân cụ thử tam giới, phương khả tu thiền. Bất phát thử tâm, tham thiền hà ích?

Bất kiến Phạm võng kinh vân: Chúng sanh thọ Phật giới, tức nhập chư Phật vị. Khởi bất nhiên tai.

Phật đảnh kinh vân: Giới năng sanh định, định năng phát huệ, huệ tắc minh tâm. Minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật. Thành Phật tác Tổ giả, mạc bất do tư giới dã.

Phù tham thiền nhất sự, cực thị hướng thượng huyền cơ, bất thị đẳng nhàn tiểu khả. Tu đương phát đại dũng mãnh, phát đại tinh tấn. Diệc yếu tức lự vong duyên, thâu thị phản thính. Tương bình thời hảo ác tri kiến, tắng ái thị phi, tận tình tảo đãng.

Như lợi đao cát nhất ốc ty, nhất trảm nhất thiết đoạn. Diệc như trảm lãm phóng thuyền, kính vọng tiền khứ. Diệc như nhất nhân dữ vạn nhân đấu chiến, bất dung biếm nhãn, na khả trì nghi. Quả năng phát thử quyết liệt chi chí, tài hữu tham thiền khí tượng.

Ký hữu tham thiền khí tượng, chấp trì nhất cú Nam mô A-di-đàPhật, như kháo nhất tòa Tu-disơn tương tự, diêu hám bất động. Chuyên kỳ tâm, nhất kỳ ý, hoặc niệm tam thanh ngũ thanh, hồi quang mục khán vân, vấn trước niệm Phật để thị thùy. Tham yếu kiến giá nhất niệm, tùng hà xứ

底是誰。叅要見這一念，從何處起。良久覷破這一念。疑上又加疑。

又問。問念佛底是誰。畢竟是誰。到這裏，緊顧繩頭，不得放捨。如見生死寃家，抯著就，要了當不容擬議，不待商量。如此叅禪，尅期取辯。能如是，更聽饒舌剩。

夫叅究下工之法，如人墮在千尺井底。朝思想，暮思量，單單只用求出之心，再無異念。又如失了，要緊物事相似。朝也尋，暮也尋，橫也尋，竪也尋。尋之不見，細想沈吟。

亦猶猫捕鼠，內外一如。亦如過獨木橋，愈加仔細。若也。如此用心，昏散自然而退。行住坐臥，如護嬰兒，不可卒暴。所以探珠宜浪靜，動水取應難。定水澄清，心珠自現。

古人云。

開池不待月，

池成月自來。

khởi. Lương cửu khư phá, giá nhất niệm. Nghi thượng hựu gia nghi.

Hựu vấn: Vấn niệm Phật để thị thùy? Tất cánh thị thùy? Đáo giá lý, khẩn cố thằng đầu, bất đắc phóng xả. Như kiến sanh tử oan gia, tra trước tựu, yếu liễu đương, bất dung nghĩ nghị, bất đãi thương lượng.

Như thử tham thiền, khắc kỳ thủ biện. Vị năng như thị, cánh thính nhiêu thiệt thặng ngữ.

Phù tham cứu hạ công chi pháp, như nhân đọa tại thiên xích tỉnh để. Triêu tư tưởng, mộ tư lương, đơn đơn chỉ dụng cầu xuất chi tâm, cái vô dị niệm. Hựu như thất liễu, yếu khẩn vật sự tương tự, triêu dã tầm, mộ dã tầm. Hoành dã tầm, thụ dã tầm. Tầm chi bất kiến, tế tưởng trầm ngâm.

Diệc do miêu bổ thử, nội ngoại nhất như. Diệc như quá độc mộc kiều, dũ gia tử tế. Nhược dã. Như thử dụng tâm, hôn tán tự nhiên nhi thối. Hành trụ tọa ngọa, như hộ anh nhi, bất khả thốt bạo.

Sở dĩ thám châu nghi lãng tĩnh, động thủy thủ ưng nan. Định thủy trừng thanh, tâm châu tự hiện.

Cổ nhân vân:

Khai trì bất đãi nguyệt.

Trì thành nguyệt tự lai.

故圓覺經云。

無礙清淨慧，

皆依禪定生。

果能如是行持，工夫定得入手。縱得禪定現前，不可住在枯定。須叅大事了明，圓成一切種智。

先德云。

莫只忘形與死心，

此箇難醫病最深。

直須坐究探淵源，

始得見性識天眞。

正所未。百尺竿頭，更進一步。直待懸崖撒手，絶後再穌，方可謂之了事人。

雖决此一則，又有一則疑。或有話頭，提起，提不起，分明，不分明，得力，不得力，輕安，不輕安。此等得失有無，盡不可著。但存叅究之意，卽是工夫。

决了此一則，又有一則疑。或有好境現前，不要歡喜。恐歡喜魔入心。或有惡境現前，不要煩惱。恐煩惱魔入心。要知此等境

Cố Viên Giác kinh vân:

Vô ngại thanh tịnh huệ.

Giai y thiền định sanh.

Quả năng như thị hành trì, công phu định đắc nhập thủ. Túng đắc thiền định hiện tiền, bất khả trụ tại khô định. Tu tham đại sự liễu minh, viên thành nhất thiết chủng trí.

Tiên đức vân:

Mạc chỉ vong hình dữ tử tâm.

Thử cá nan y bệnh tối thâm.

Trực tu tọa cứu thám uyên nguyên.

Thủy đắc kiến tánh thức thiên chân.

Chánh sở vị, bách xích can đầu, cánh tấn nhất bộ. Trực đãi huyền nhai tán thủ, tiệt hậu tái tô, phương khả vị chi liễu sự nhân. Tuy quyết thử nhất tắc, hựu hữu nhất tắc nghi.

Hoặc hữu thoại đầu, đề khởi, đề bất khởi, phân minh, bất phân minh, đắc lực, bất đắc lực, khinh an bất khinh an. Thử đẳng đắc thất hữu vô, tận bất khả trước. Đãn tồn tham cứu chi ý, tức thị công phu. Quyết liễu thử nhất tắc, hựu hữu nhất tắc nghi.

Hoặc hữu hảo cảnh hiện tiền, bất yếu hoan hỷ, khủng hoan hỷ ma nhập tâm. Hoặc hữu ác cảnh hiện tiền, bất yếu phiền não, khủng phiền não ma nhập tâm. Yếu tri thử

界，非是外來。皆是昏沈所生，或是業識所感。凡有眼見，耳聞者，盡是虛妄，俱不要著，精進做去。

古德云。汝之伎儞有盡，我之不採無盡。眞是色身上有病者，這箇不可強爲。急須禮佛懺悔，念佛消遣過時，病源脫體，然後又叅。

若有智慧之人，亦可叅究。要知四大本空，五蘊非有。病從何來。是誰受病。果能如是覺照，亦有發明之時。此則雖决了，又有一則疑。

儻有見解聰明現前，切莫認著，急須掃過。若也住在知見境界，埋沒本來靣目。

先德云。佛法不是死魚，那怕爛卻。如剝芭蕉相似，剝一層又一層。剝一層又一層，直要剝到無下手處。纔得打成一片，然後著衣喫飯，屙屎放尿，一動一靜，一語一默，無不是一箇阿彌陀佛。

自此心花燦發，洞照十方，如杲日麗天，明鏡當臺。不越一念，頓成正覺。非惟明此一大

đẳng cảnh giới phi thị ngoại lai. Giai thị hôn trầm sở sanh, hoặc thị nghiệp thức sở cảm. Phàm hữu nhãn kiến, nhĩ văn giả, tận thị hư vọng, câu bất yếu trước, tinh tấn tố khứ.

Cổ đức vân: Nhữ chi kỹ nhĩ hữu tận, ngã chi bất thái vô tận. Chân thị sắc thân thượng hữu bệnh giả, giá cá bất khả cưỡng vi. Cấp tu lễ Phật sám hối, niệm Phật tiêu khiển quá thời, bệnh nguyên thoát thể, nhiên hậu hựu tham.

Nhược hữu trí huệ chi nhân, diệc khả tham cứu. Yếu tri tứ đại bổn không, ngũ uẩn phi hữu. Bệnh tùng hà lai? Thị thùy thọ bệnh? Quả năng như thị giác chiếu, diệc hữu phát minh chi thời. Thử tắc tuy quyết liễu, hựu hữu nhất tắc nghi.

Thảng hữu kiến giải thông minh hiện tiền, thiết mạc nhận trước, cấp tu tảo quá. Nhược dã trụ tại tri kiến cảnh giới, mai một bản lai diện mục.

Tiên đức vân: Phật pháp bất thị tử ngư, na phạ lạn khước. Như bác ba tiêu tương tự, bác nhất tằng hựu nhất tằng. Bác nhất tằng hựu nhất tằng, trực yếu bác đáo vô hạ thủ xứ. Tài đắc đả thành nhất phiến, nhiên hậu trước y khiết phạn, a thỉ phóng thỉ, nhất động nhất tĩnh, nhất ngữ nhất mặc, vô bất thị nhất cá A-di-đàPhật.

Tự thử tâm hoa xán phát, đổng chiếu thập phương, như cảo nhật lệ thiên, minh cảnh đương đài. Bất việt nhất niệm, đốn thành chánh giác. Phi duy minh thử nhất đại sự. Tùng thượng nhược Phật nhược Tổ, nhất thiết sai biệt nhân

事。從上若佛若祖，一切差別因緣，悉皆透頂透底。佛法世法無不明了。

雖到這般田地，亦未可住著。須求證悟作家，投機印可。印可之後，聖凡不立，取捨兩忘。說甚麼天堂地獄，分甚麼南北東西。徧法界是箇自己彌陀。盡虛空是箇唯心淨土。

便可以一毫端上，現寶王剎。坐微塵裏轉大法輪。接引未來，扶持末運。如斯禪者，方是出格丈夫，超羣烈漢。

如或未然，且仗彼佛願力，求生淨土。何則。恐怕臨終陰境現前，手忙腳亂。此時作不得張主，不丏免又逐業緣去也。

還要磪實念佛，福慧兼修，送想樂邦，一心待盡。可謂。雖然舊閣閑田地，一度贏來方始休。

去聖時遙，源流益別。近有一等泛泛之流。智眼又不明，淨土又不信。錯會祖師機語，謬談聖意施爲。

不知叅究一心，一向著於四大。今日兩，明

duyên, tất giai thấu đảnh thấu để. Phật pháp thế pháp vô bất minh liễu.

Tuy đáo giá bang điền địa, diệc vị khả trụ trước. Tu cầu chứng ngộ tác gia, đầu cơ ấn khả. Ấn khả chi hậu thánh phàm bất lập thủ xả lưỡng vong. Thuyết thậm ma thiên đường địa ngục, phân thậm ma nam bắc đông tây. Biến pháp giới thị cá tự kỷ Di-đà. Tận hư không, thị cá duy tâm Tịnh độ.

Tiện khả dĩ nhất hào đoan thượng, hiện bảo vương sát. Tọa vi trần lý, chuyển đại pháp luân. Tiếp dẫn vị lai, phò trì mạt vận. Như tư thiền giả, phương thị xuất cách trượng phu, siêu quần liệt hán.

Như hoặc vị nhiên, thả trượng bỉ Phật nguyện lực, cầu sanh Tịnh độ. Hà tắc. Khủng phạ lâm chung âm cảnh hiện tiền, thủ mang cước loạn. Thử thời tác bất đắc trương chủ, bất miễn hựu trục nghiệp duyên khứ dã.

Hoàn yếu thôi thật niệm Phật, phước huệ kiêm tu, tống tưởng Lạc bang, nhất tâm đãi tận. Khả vị. Tuy nhiên cựu các nhàn điền địa, nhất độ doanh lai phương thủy hưu.

Ta hồ! Khứ thánh thời diêu, nguyên lưu ích biệt. Cận hữu nhất đẳng phiếm phiếm chi lưu. Trí nhãn hựu bất minh, Tịnh độ hựu bất tín. Thố hội Tổ sư cơ ngữ, mậu đàm thánh ý thi vi.

Bất tri tham cứu nhất tâm, nhất hướng trước ư tứ đại. Kim nhật lưỡng, minh nhật tam, giáo nhân nữu niết tố

日三，教人扭捏做作。顚蹶奔馳。定慧不得現前，遂致反成狂妄。

虛消信施，孤負已靈。輪轉三塗，受諸苦楚。只爲打頭不遇作家，到老翻成骨董。此等盲修瞎煉之嵞徒，縱然弄到彌勒下生，亦無出頭日了。

正所謂。

無禪無淨土，

鐵牀幷銅柱。

萬劫與天生,

沒箇人依怙。

苦哉。苦哉。

勸誠後學高賢，切宜仔細。我今分明說破。說破又被人懀。智者，知是醍醐。迷者，反成毒藥。若也。差之毫氂失之千里。

嗚呼。

天晴日頭出。

雨下地上濕。

盡情多說破。

只恐信不及。

珍重。

tác. Điên quyết bôn trì. Định huệ bất đắc hiện tiền, toại trí phản thành cuồng vọng.

Hư tiêu tín thí, cô phụ dĩ linh. Luân chuyển tam đồ, thọ chư khổ sở. Chỉ vị đả đầu bất ngộ tác gia, đáo lão phiên thành cốt đổng. Thử đẳng manh tu hạt luyện chi đồ, túng nhiên lộng đáo Di-lặchạ sanh, diệc vô xuất đầu nhật liễu.

Chánh sở vị:

Vô thiền, vô Tịnh độ.

Thiết sàng tinh đồng trụ.

Vạn kiếp dữ thiên sanh.

Một cá nhân y hỗ.

Khổ tai, khổ tai!

Khuyến thành hậu học cao hiền, thiết nghi tử tế. Ngã kim phân minh thuyết phá. Thuyết phá hựu bị nhân tắng. Trí giả, tri thị đề hồ. Mê giả, phản thành độc dược. Nhược dã, sai chi hào ly thất chi thiên lý.

Ô hô!

Thiên tình nhật đầu xuất.

Vũ há địa thượng thấp.

Tận tình đa thuyết phá.

Chỉ khủng tín bất cập.

Trân trọng!

5. Bài Văn Qui Kính Chỉ Rõ Phép Tham Thiền

5. Bài văn qui kính chỉ rõ phép tham thiền (1)

Cửa vào đạo vốn cũng chẳng có chi kỳ lạ, chỉ cần tẩy sạch căn trần,(2)lấy sự đạt ngộ làm chuẩn tắc. Này quý vị! Nếu muốn tu hành đạt đến quả Vô thượng Bồ-đề, ắt phải kiên trì trai giới. Nếu không nghiêm giữ theo giới luật, quả Bồ-đề rốt cuộc không thể thành tựu. Vì sao vậy? Giới hạnh đi đầu trong muôn hạnh, lại là nền móng của sáu pháp ba-la-mật. Như muốn xây nhà, trước phải lo nền móng. Nếu không nền móng, chỉ xây dựng trên khoảng không thì thật là vô ích!
Giới luật là nói chung ba nhóm giới Đại thừa, bao gồm:
1. Nhiếp luật nghi giới:(3)Dứt hết các điều ác, tức là mọi điều ác đều chẳng làm.

———

(1) Qui kính (龜鏡): Qui là con rùa, xưa dùng mu rùa để bói nên xem là một con vật thiêng. Người xưa bói mu rùa để biết sự lành, dữ. Kính là tấm gương soi, giúp cho mỗi người có thể biết được sự đẹp, xấu của chính mình. Bài văn gọi là văn qui kính, là ví như mu rùa thiêng có thể dùng để chỉ ra điều lành nên làm, điều dữ nên bỏ, lại như tấm gương soi có thể giúp thấy được chỗ tốt xấu của chính mình để tự hoàn thiện. Trong bài trước, ngài Tông Bổn đã tự thuật cơ duyên gặp gỡ bậc minh sư trước khi xuất gia, bài này nêu rõ những việc chân chánh phải tu tập sau khi xuất gia.

(2) Căn trần: Tức là sáu căn ở trong đối với sáu trần ở ngoài. Sáu căn là: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý. Sáu trần là hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, sự xúc chạm và các pháp, hay đối tượng của ý. Người tu học cốt yếu phải giữ cho sáu căn không đắm nhiễm nơi sáu trần. Khi các căn ở trong được thanh tịnh thì các trần ở ngoài cũng tự nhiên thanh tịnh.

(3) Nhóm giới này tạo thành oai nghi của người tu học. Bồ Tát giới có 10 trọng giới và 48 khinh giới, hàng cư sĩ có 5 giới hoặc 8 giới tùy theo phát nguyện, hàng sa-di có 10 giới, tỳ-kheo có 250 giới, tỳ-kheo ni có 348 giới.

2. Nhiếp thiện pháp giới:(1)Tích chứa các điều lành, tức là mọi điều lành đều vâng làm theo.

3. Nhiêu ích hữu tình giới:(2)Không một chúng sanh nào mà không cứu độ, tức là rộng độ hết thảy chúng sanh.
Ba nhóm giới ấy giúp cho hàng Bồ Tát tu hành thành Phật. Người giữ đủ ba nhóm giới ấy mới có thể tu thiền. Nếu không phát tâm như vậy, việc tham thiền có ích gì?
Kinh Phạm Võng nói rằng: “Chúng sanh thọ giới của Phật tức là nhập vào địa vị chư Phật.” Há chẳng phải vậy sao? Kinh Phật Đảnh nói rằng: “Giới có thể sanh ra định, định có thể phát sanh trí huệ. Có trí huệ thì tâm sáng suốt, tâm sáng suốt thì thấy được tự tánh, thấy được tự tánh thì thành Phật.” Chưa từng có ai không do nơi giới mà được thành Phật, thành Tổ. Chỉ riêng một việc tham thiền thật là then chốt nhiệm mầu để vươn lên, chẳng phải là chuyện nhỏ nhoi tầm thường. Cần phải phát tâm hết sức dõng mãnh, hết sức tinh tấn. Cốt yếu cũng phải dứt sạch lo toan tính toán, đoạn tuyệt hết thảy trần duyên, đem sự thấy nghe quay về quán xét tự tánh, chỗ thấy biết thường ngày như tốt xấu, thương ghét, phải quấy đều quét bỏ đi cho sạch hết. Ví như lấy con dao bén cắt một nắm tơ, dứt mạnh một nhát là đứt sạch. Lại cũng như cắt neo phóng thuyền, thẳng đường mà lao tới. Lại cũng như một người đánh với muôn người, phải nhanh nhạy đến chẳng kịp nháy mắt,

———

(1)Nhóm giới này tạo ra các thiện nghiệp, bao gồm cả việc tu học các pháp môn do Phật dạy, đọc tụng kinh điển...

(2)Nhóm giới này làm sanh khởi và nuôi dưỡng tâm từ bi, làm lợi ích cho hết thảy chúng sanh.

không thể chậm chạp trì hoãn. Nếu có thể phát khởi được cái ý chí quyết liệt như thế, mới gọi là có cái khí tượng tham thiền.

Đã có cái khí tượng tham thiền, giữ lấy một câu Nam mô A-di-đà Phật, như dựa vào ngọn núi Tu-di, dù có bị quấy rối hay lay chuyển cũng vẫn giữ yên chẳng động. Chuyên tâm, nhất ý, hoặc niệm ba tiếng, năm tiếng, rồi quay con mắt sáng suốt trở lại quán xét chính mình, hỏi rằng: Ai đang niệm Phật?(1)
Chỗ nghiền ngẫm cốt yếu là phải thấy được một niệm ấy từ đâu sanh khởi. Lâu ngày khám phá ra được, lại cũng là một niệm ấy. Đã nghi lại càng thêm nghi. Lại tự hỏi rằng: Hỏi rằng ai đang niệm Phật, vậy ai đang hỏi đó? Cứ như vậy xét tới, cuối cùng là ai? Đạt được chỗ ấy rồi, phải bám lấy cho đến tận đầu mối, chẳng được buông bỏ. Như gặp được kẻ oan gia đã nhiều đời, phải bám chặt ngay lấy manh mối mà phăng theo cho đến khi biết rõ, không còn có thể nghĩ ngợi,không đợi bàn bạc, cân nhắc gì nữa. Tham thiền được như vậy, ắt phải có ngày được rõ thông.
Còn như chưa được như vậy, cần phải lắng nghe thêm mấy lời này. Người ra công tham cứu phải như kẻ bị rơi xuống giếng sâu ngàn thước, sớm chiều suy tư nghiền ngẫm cũng chỉ duy nhất một lòng cầu thoát ra khỏi giếng, hoàn toàn không có ý tưởng nào khác nữa.

———

(1) Hỏi rằng: “Ai đang niệm Phật?” Đó là quay lại mà quán xét cái “bản ngã” từ lâu nay mình vẫn chấp giữ, tự cho cái thân tứ đại này là “ta”. Ngay khi “cái ta” đó đang niệm Phật, liền dùng trí tuệ sáng suốt mà quán xét xem có phải thật sự là “ta” đó chăng? Do chỗ quán xét này mà thấy được sự giả hợp của “bản ngã”, mới hé mở được chỗ thấy biết về chân như bản tánh.

Lại như kẻ bị mất đi một vật gì rất là cần yếu, sáng cũng tìm, chiều cũng tìm, đi ngang cũng tìm, đi dọc cũng tìm; tìm mà không thấy thì lúc nào cũng luôn âm thầm nghĩ tưởng đến.

Lại như con mèo rình chuột, thân tâm kết thành một khối.
Lại như kẻ đi trên cầu độc mộc, luôn phải hết sức thận trọng.
Nếu dụng tâm được như vậy, sự hôn trầm và tán loạn sẽ tự nhiên mất đi. Trong khi đi, đứng, nằm, ngồi, lúc nào cũng như đang bế đứa hài nhi, không một chút vội vàng, lơ đễnh.
Muốn tìm hạt châu rơi dưới nước, phải chờ lúc sóng yên nước lặng. Đang khi mặt nước xao động mà tìm thì khó lòng lấy được. Mặt nước định đã lắng trong thì hạt châu tâm thể sẽ tự nhiên hiện rõ.
Người xưa nói rằng:

Đào ao chẳng đợi trăng,

Ao thành trăng tự hiện.

Cho nên, kinh Viên Giác nói rằng:

Trí thanh tịnh không ngại.

Do nơi thiền định sanh.

Nếu quả hành trì được như vậy, chỗ công phu chắc chắn có thể nắm được. Như có đạt được thiền định trong hiện tại, cũng không nên trụ chết vào nơi đó. Phải nghiền ngẫm việc lớn sanh tử cho sáng rõ thấu đáo, thành tựu cho được trọn vẹn cái trí hiểu biết tất cả.

Người xưa nói:

Đâu chỉ quên thân, tâm chết lặng,

Ấy là bệnh trọng càng thêm nặng.
Ngồi yên xét thấu nơi nguồn cội,
Mới mong thấy tánh, rõ thiên chân.

Đó chính là:

Đầu sào trăm thước, thêm bước nữa;

Sườn núi buông tay, chết lại sống.

Như vậy mới có thể gọi là người đã xong việc.

Nhưng tuy đã xong được điều ấy, thì lại có điều khác còn nghi. Hoặc có câu thoại đầu(1) nêu lên hoặc chẳng nêu lên, phân biệt rõ hoặc không phân biệt rõ, mạnh mẽ hay không mạnh mẽ, nhẹ yên hay chẳng nhẹ yên, hết thảy những điều ấy, cho dầu được hay mất, có hay không đều chẳng để tâm chấp trước, chỉ giữ một lòng tham cứu mà thôi, đó chính là công phu.
Nhưng tuy đã xong được điều ấy, thì lại có điều khác còn nghi. Hoặc có cảnh tốt đẹp hiện ra trước mắt, chẳng nên vui mừng, e rằng chìm đắm theo chỗ vui mừng đó. Hoặc có cảnh xấu ác hiện ra trước mắt, chẳng nên phiền não, e rằng con ma chìm đắm theo chỗ phiền não đó. Phải biết rằng những cảnh tốt xấu ấy chẳng phải từ bên ngoài đến, đều là do tâm bị hôn trầm mà sinh ra, hoặc do nghiệp thức chiều cảm mà có. Hết thảy những gì tai nghe,

———

(1) Thoại đầu: Chỗ đầu mối giúp người tham thiền tập trung tâm ý. Thường thì câu thoại đầu hay công án là do vị tôn sư đưa ra để dắt dẫn đệ tử, nhưng cũng có khi thiền giả tự chọn lấy. Thiền giả khi đã tham thoại đầu thì dồn hết thân tâm vào đó, không còn bị chi phối bởi bất cứ vấn đề nào khác, cho đến khi thâu tóm được hết thảy mọi sự việc, tự thấy được chân như bản tánh

mắt thấy đều là hư vọng, chẳng nên chấp trước. Cần phải tinh tấn mà thẳng tiến.

Người xưa nói: “Tài nghề của ngươi có giới hạn, điều ta chẳng nhận vốn không cùng.”(1) Nếu như thân có bệnh, chớ nên gắng gượng mà tham thiền. Nên lễ Phật sám hối, niệm Phật cho qua lúc ấy, chờ khi bệnh khỏi sẽ tiếp tục tham thiền.
Nhưng nếu là người trí huệ, cũng có thể nhân khi có bệnh mà suy ngẫm. Nên biết rằng bốn đại vốn là không, năm uẩn(2) chẳng thật có. Bệnh từ đâu đến? Người đang bệnh đây là ai? Nếu có thể soi rọi như vậy, cũng có lúc bừng sáng được.
Nhưng tuy đã xong được điều ấy, thì lại có điều khác còn nghi. Hoặc như tự thấy mình rõ biết thông suốt mọi việc, không nên đắm chấp vào đó, phải gấp rút mà vượt qua. Nếu trụ yên nơi cảnh giới của sự thấy biết ấy, mặt mũi chân thật xưa nay(3) ắt sẽ bị vùi lấp mất.

———

(1)Chỗ tâm thức loạn động, sai lạc tuy nhiều nhưng vẫn có giới hạn. Chỉ cần không mê đắm, chấp trước, một lòng hạ thủ công phu, lâu ngày tự nhiên vọng niệm lắng đọng dứt trừ. Cho nên nói rằng “điều chẳng nhận” - không đắm chấp - mới là vô cùng, không có giới hạn.

(2)Năm uẩn (ngũ uẩn, 五蘊- pañca-skandha), cũng gọi là năm ấm, bao gồm: 1. Sắc uẩn (thân thể và tất cả những hình sắc được nhận biết bên ngoài), 2. Thọ uẩn (thọ cảm vui hay buồn hoặc không vui không buồn), 3. Tưởng uẩn (nhận biết các cảm giác nội tâm và hình sắc bên ngoài), 4. Hành uẩn (khởi tâm ham muốn hoặc ghét giận), 5. Thức uẩn (Hiểu biết và phân biệt).

(3)Nguyên văn: “bản lai diện mục” - mặt mũi từ thuở ban sơ - cách nói của Thiền tông dùng để chỉ chân như, bản tánh hay tự tánh chân thật.

Người xưa nói: “Pháp Phật chẳng phải con cá chết, há sợ nó thối nát đi sao?”

Cũng giống như bóc thân cây chuối, bóc ra một lớp, lại còn lại một lớp. Bóc ra lớp nữa, lại còn một lớp nữa. Cứ bóc mãi cho đến khi nào không còn có chỗ đặt tay vào, mới trọn thành một khối. Sau đó thì mặc áo, ăn cơm, đi tiêu, đi tiểu, khi động, khi tịnh, lúc nói, lúc nín, không lúc nào không xuyên suốt một niệm A-di-đà Phật.
Từ đó hoa tâm bừng sáng, chiếu khắp mười phương, như mặt nhật giữa trời quang đãng, như gương sáng trên đài, ngay trong một niệm đã thành bậc Chánh giác. Chẳng những sáng tỏ được việc lớn sanh tử, mà hết thảy các nhân duyên sai biệt từ trước của chư Phật, chư Tổ cũng đều thấu hiểu cặn kẽ; pháp Phật, pháp thế gian cũng đều thấu biết sáng suốt.
Tuy đã đạt tới địa vị ấy, cũng chẳng nên trụ yên, chấp trước. Cần phải chứng biết, thấu rõ nhân duyên tạo tác, chỗ thấy hợp thiền cơ, có thể được ấn khả. Sau khi được ấn khả thì phàm thánh vốn chẳng có, lấy bỏ thảy đều quên, nói chi thiên đường, địa ngục, phân chia nam, bắc, đông, tây? Khắp pháp giới chỉ một tự tánh Di-đà, tận hư không chỉ một tâm Tịnh độ!
Khi ấy liền có thể trên đầu sợi lông hiện ra cõi Phật quí báu, ngồi trong hạt bụi nhỏ chuyển bánh xe Pháp,(1)dẫn dắt tiếp độ đời vị lai, gìn giữ cứu giúp thời pháp mạt. Người tham thiền được như thế mới là bậc trượng phu thoát ngoài khuôn khổ, riêng một mình vượt trên muôn người.

———

(1)Chuyển bánh xe pháp (Chuyển pháp luân): tức là thuyết giảng pháp Phật để cứu độ chúng sanh.

Nếu chưa được như vậy, hãy nương nhờ nguyện lực của đức Phật A-di-đà để cầu sanh Tịnh độ. Vì sao vậy? E rằng trong phút lâm chung, cảnh chết hiện ra trước mắt, tâm thần bấn loạn, chẳng thể tự chủ lấy mình, không khỏi bị nghiệp duyên lôi cuốn. Vậy nên cần phải xác thật niệm Phật, phước huệ cùng tu, một lòng hướng về Tịnh độ, nhất tâm đợi phút cuối đời.

Như vậy có thể nói là:

Lầu xưa đất cũ đành là vậy,

Về đó một phen dạ mới yên.

Than ôi! Bậc thánh ra đời đã lâu, pháp Phật ngày thêm chia biệt! Gần đây có một đám người bông lông, mắt trí đã chẳng sáng, Tịnh độ lại không tin; hiểu sai lời then chốt của Tổ sư, luận bậy ý Phật xưa đã dạy. Chẳng biết hết lòng tham cứu, chỉ một bề chấp trước nơi thân tứ đại. Ngày nay hai buổi, ngày mai ba thời, dạy người làm lụng lăng xăng, tới lui hối hả. Hiện thời tâm không định, trí không sáng, sau rồi phải đi đến chỗ điên cuồng, rối loạn. Chẳng đáng nhận của tín thí, uổng phụ linh giác của tự tâm, trôi lăn trong ba đường ác,(1)chịu lấy muôn điều khổ sở. Chỉ bởi trước đây không gặp được bậc thầy thấu đáo, nên tu đến già cũng chỉ là món đồ vô dụng! Những kẻ tu đui luyện mù ấy, dầu cho có trôi lăn đến lúc Phật Di-lặc ra đời, cũng không có ngày tỏ ngộ sáng suốt.

Đó chính là:

Không thiền, không Tịnh độ,

Giường sắt, cột đồng chờ.

———

(1) Ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh.

禪宗淨土難易說

Ngàn muôn kiếp trôi lăn,

Trọn không người cứu hộ.

Khổ thay! Khổ thay!

Lời thành thật khuyên người hậu học, phải hết sức thận trọng, tinh tế. Nay ta đã phân biệt nói rõ phá trừ; phá trừ lại bị người ghét. Đối với người có trí thì là món đề-hồ ngon quý, đối với kẻ ngu mê không biết lại hóa

———

禪宗淨土難易說

或問曰。世閒有人，別執公案，使人做作工夫。只期叅禪悟道，不願往生淨土。此法何如。

答曰。利根上智之人可以眞叅實悟。略有差訛，便成大錯。

曰。何以知其爲錯。

曰。錯處在於未悟,依舊展轉輪迴。不若持誦修行，必得徑生淨土。

善知識。非不教汝叅禪，惟恐儞不念佛。何以故。叅禪悟心者難。念佛往生者易。

Thiền Tông Tịnh Độ Nan Dị Thuyết

thành thuốc độc! Như vậy đó, sai lệch trong gang tấc, lạc xa đến ngàn dặm.

Than ôi!

Trời tạnh, vầng dương chiếu sáng,

Mưa xuống, lầy lội đất bùn.

Hết lòng phá trừ mê chấp,

Sợ người chẳng đủ sức tin.

Trân trọng!

———

Thiền tông Tịnh độ nan dị thuyết

Hoặc vấn viết: Thế gian hữu nhân biệt chất công án, sử nhân tố tác công phu. Chỉ kỳ tham thiền ngộ đạo, bất nguyện vãng sanh Tịnh độ. Thử pháp hà như?

Đáp viết: Lợi căn thượng trí chi nhân, khả dĩ chân tham thật ngộ. Lược hữu sai ngoa, tiện thành đại thố.

Viết: Hà dĩ tri kỳ vi thố?

Viết: Thố xử tại ư vị ngộ, y cựu triển chuyển luân hồi. Bất nhược trì tụng tu hành, tất đắc kinh sanh Tịnh độ.

Thiện tri thức, phi bất giáo nhữ tham thiền, duy khủng nhữ bất niệm Phật. Hà dĩ cố? Tham thiền ngộ đạo giả nan, niệm Phật vãng sanh giả dị.

汝不聞古德云。叅禪要了生死，百無二三。念佛求生淨土，萬不失一。

正所謂。有禪無淨土，十人九錯路。豈不然乎。况以，叅禪不礙念佛，念佛不礙叅禪。

禪宗淨土異難，今日分明直指。法門。固有八萬四千，總不如一句阿彌陀佛。公案，雖有一千七百，亦不如一句阿彌陀佛。

何則。阿彌陀佛教門，有頓，有漸，有理，有迹。上根智人，直下承當，見性成佛。中下之流，未能頓超者，仗彼佛力，亦得往生。

是以念佛教門，勝過一切教門也。其餘公案功德，要及念佛公案功德，百分不及一，百千萬億分，亦不及一。

何以故。若是功德同等，十方三世諸佛不應讚歎阿彌陀佛。恒沙經典之中，不應指歸西方淨土。

豈不聞歷代祖師，箇箇念佛。於今名賢，人人念佛。僧俗男女悉皆念佛。

Nhữ bất văn cổ đức vân: Tham thiền yếu liễu sanh tử, bách vô nhị tam. Niệm Phật cầu sanh Tịnh độ, vạn bất thất nhất.

Chánh sở vị, hữu thiền vô Tịnh độ, thập nhân cửu thố lộ. Khởi bất nhiên hồ? Huống dĩ, tham thiền bất ngại niệm Phật, niệm Phật bất ngại tham thiền. Thiền tông Tịnh độ dị nan, kim nhật phân minh trực chỉ.

Pháp môn, cố hữu bát vạn tứ thiên, tổng bất như nhất cú A-di-đàPhật. Công án, tuy hữu nhất thiên thất bách, diệc bất như nhất cú A-di-đàPhật.

Hà tắc, A-di-đàPhật giáo môn, hữu đốn, hữu tiệm, hữu lý, hữu tích. Thượng căn trí nhân, trực hạ thừa đương kiến tánh thành Phật. Trung hạ chi lưu vị năng đốn siêu giả, trượng bỉ Phật lực diệc đắc vãng sanh.

Thị dĩ niệm Phật giáo môn, thắng quá nhất thiết giáo môn dã. Kỳ dư công án công đức, yếu cập niệm Phật công án công đức, bách phần bất cập nhất, bách thiên vạn ức phần diệc bất cập nhất.

Hà dĩ cố? Nhược thị công đức đồng đẳng, thập phương tam thế chư Phật bất ưng tán thán A-di-đàPhật. Hằng sa kinh điển chi trung, bất ưng chỉ quy Tây phương Tịnh độ.

Khởi bất văn lịch đại Tổ sư, cá cá niệm Phật. Ư kim danh hiền, nhân nhân niệm Phật. Tăng tục nam nữ, tất giai niệm Phật.

若是法門平等，何不別舉法門哉。汝且觀於世人，開口發聲，必一念阿彌陀佛。

何者。要知阿彌陀佛願力無邊，是以獨稱獨舉也。

不見讚佛偈云。

十方三世佛，

阿彌陀第一。

四十八願度眾生，

九品咸令登彼岸。

由此推之，念佛公案實是超過一切公案也。

我今再說。九十六種外道，俱爲生死修行，只是不得解脫。何也。皆因遇著盲師，將正法作邪法解，佛法作魔法說。似此錯賺者多矣。自賺猶可，又賺他人。正所謂。一盲引眾盲，相牽落火坑也。

昔日，如來告目連言。譬如萬川長流，有浮草木，前不顧後，後不顧前，都會大海。世閒亦儞。雖有豪貴富樂自在，悉不得免生老病死。

Nhược thị pháp môn bình đẳng, hà bất biệt cử pháp môn tai. Nhữ thả quán ư thế nhân, khai khẩu phát thanh, tất nhất niệm A-di-đà Phật.

Hà giả? Yếu tri A-di-đàPhật nguyện lực vô biên, thị dĩ độc xưng độc cử dã.

Bất kiến tán Phật kệ vân:

Thập phương tam thế Phật.

A-di-đà đệ nhất.

Tứ thập bát nguyện độ chúng sanh.

Cửu phẩm hàm linh đăng bỉ ngạn.

Do thử suy chi, niệm Phật công án thật thị siêu quá nhất thiết công án dã.

Ngã kim tái thuyết. Cửu thập lục chủng ngoại đạo câu vị sanh tử tu hành, chỉ thị bất đắc giải thoát. Hà giả? Giai nhân ngộ trước manh sư, tương chánh pháp tác tà pháp giải, Phật pháp tác ma pháp thuyết. Tự thử thố trám giả đa hỹ. Tự trám do khả, hựu trám tha nhân. Chánh sở vị: Nhất manh dẫn chúng manh, tương khiên lạc hỏa khanh dã.

Tích nhật Như Lai cáo Mục Liên ngôn: Thí như vạn xuyên trường lưu, hữu phù thảo mộc, tiền bất cố hậu, hậu bất cố tiền, đô hội đại hải. Thế gian diệc nhĩ. Tuy hữu hào quý phú lạc tự tại, tất bất đắc miễn sanh lão bệnh tử

秖由不信佛經，不能得生千佛國土。是故我說阿彌陀佛國土，易往易取，而人不能修行往生。反事九十六種外道。我說是人名無眼人，名無耳人。

且如往生錄內，高僧傳中。賢愚竝生，今古皆儞。盡拋穢土，俱趣淨方，孕七寶池，捨胞胎苦。超凡入聖，得道證眞。不歷三祗，便成佛道。豈非佛力難思也。

若欲永超生死輪迴，得涅槃樂者，無出往生法門矣。 何以故。娑婆濁境，眾苦集而求道難成。淨土樂邦，諸善聚而位豋不退。稱名號者，諸

佛護念而往生。發菩提者，彌陀光照而增進。菩薩羅漢與其同儔。水鳥樹林悉皆念佛。耳畔常聞妙法，心中頓絶貪瞋。快樂無竆。壽量何極。

一生彼土，便獲阿惟。豈比人天道中。觸目多諸違順。權乘路上，善根希有周圓。地前三賢，尙未見道而失念。舍利六住，尙遇惡緣而退心。

Chỉ do bất tín Phật kinh, bất năng đắc sanh thiên Phật quốc độ. Thị cố ngã thuyết A-di-đàPhật quốc độ, dị vãng dị thủ, nhi nhân bất năng tu hành vãng sanh. Phản sự cửu thập lục chủng tà đạo. Ngã thuyết thị nhân danh vô nhãn nhân, danh vô nhĩ nhân.

Thả như vãng sanh lục nội, Cao tăng truyện trung. Hiền ngu tịnh sanh, kim cổ giai nhĩ. Tận phao uế độ, câu thú tịnh phương, dựng thất bảo trì, xả bào thai khổ. Siêu phàm nhập thánh, đắc đạo chánh chân. Bất lịch tam kỳ, tiện thành Phật đạo. Khởi phi Phật lực nan tư dã?

Nhược dục vĩnh siêu sanh tử luân hồi, đắc Niết-bànlạc giả, vô xuất vãng sanh pháp môn hỹ.

Hà dĩ cố? Ta-bàtrược cảnh, chúng khổ tập nhi cầu đạo nan thành. Tịnh độ lạc bang, chư thiện tụ nhi vị đăng bất thối. Xưng danh hiệu giả, chư Phật hộ niệm nhi vãng sanh. Phát Bồ-đềgiả, Di-đàquang chiếu nhi tăng tấn. Bồ Tát Lahándĩ kỳ đồng trù. Thủy điểu thọ lâm tất giai niệm Phật. Nhĩ bạn thường văn diệu pháp, tâm trung đốn tuyệt tham sân. Khoái lạc vô cùng. Thọ lạc hà cực.

Nhất sanh bỉ độ, tiện hoạch a duy. Khởi tỷ nhân thiên đạo trung, xúc mục đa chư vi thuận. Quyền thừa lộ thượng, thiện căn hy hữu châu viên. Địa tiền tam hiền, thượng vị kiến đạo nhi thất niệm. Xá-lỵ lục trụ, thượng ngộ ác duyên nhi thối tâm.

所以法華會上，退席者五千。寶積經中，失道者猶眾。觀佛世尙爾，何今時不然。是知三乘之士，歷僧祗劫，而功行無成。念佛之門，於彈指頃而位皆不退。

是以生淨土者有進無退，决定成佛。故阿彌陀經云。極樂國土，眾生生者皆是阿鞞跋致。阿鞞跋致者，不退轉地,是也。

嗟乎。初心信淺，非他力難以進修。我佛願深，但有緣悉皆攝受。

諸仁者。從上佛祖立教，開示念佛法門。何况今之禪流不信往生淨土。

凡修淨土者，不礙於叅禪。何叅禪者，乃薄淨土而不修也。

———

Sở dĩ Pháp Hoa hội thượng, thối tịch giả ngũ thiên. Bảo Tích kinh trung, thất đạo giả do chúng. Quán Phật thế thượng nhĩ, hà kim thời bất nhiên. Thị tri tam thừa chi sĩ, lịch tăng kỳ kiếp, nhi công hạnh vô thành. Niệm Phật chi môn, ư đàn chỉ khoảnh nhi vị giai bất thối.

Thị dĩ sanh Tịnh độ giả, hữu tấn vô thối, quyết định thành Phật. Cố Di-đà kinh vân: Cực Lạc quốc độ, chúng sanh sanh giả giai thị A-bệ-bạttrí. A-bệ-bạttrí giả, bất thối chuyển địa, thị dã.

Ta hồ! Sơ tâm tín thiển, phi tha lực nan dĩ tấn tu. Ngã Phật nguyện thâm, đãn hữu duyên tất giai nhiếp thọ.

Chư nhân giả. Tùng thượng Phật tổ lập giáo, khai thị niệm Phật pháp môn. Hà huống kim chi thiền lưu bất tín vãng sanh Tịnh độ?

Phàm tu Tịnh độ giả, bất ngại ư tham thiền. Hà tham thiền giả nãi bạc Tịnh độ nhi bất tu dã?

———

6. Chỗ Khó Dễ Của Phép Tu Thiền Và Tịnh Độ

6. Chỗ khó dễ của phép tu thiền và Tịnh độ(1)

Có người hỏi rằng: “Thế gian có kẻ chấp vào công án, dạy người theo đó công phu, chỉ cốt tham thiền ngộ đạo, chẳng nguyện vãng sanh Tịnh độ. Pháp ấy thế nào?”
Đáp rằng: “Người căn tánh sáng suốt, trí huệ cao sâu có thể thật tham thật ngộ. Nhưng có đôi chút sai sót liền rơi vào chỗ sai lầm rất lớn.”
Hỏi: “Làm sao biết là sai lầm?
Đáp rằng: “Sai lầm là ở chỗ nếu như chưa chứng ngộ thì vẫn trôi lăn trong cõi luân hồi, chẳng bằng việc trì giới niệm Phật tu hành, chắc chắn sẽ được thẳng đường về Tịnh độ.
“Này thiện tri thức! Ta chẳng ngăn việc tham thiền, chỉ sợ người không niệm Phật mà thôi! Vì sao vậy? Tham thiền ngộ đạo là việc khó, niệm Phật vãng sanh là việc dễ.
Người xưa nói rằng: “Chỗ cốt yếu của việc tham thiền là thấu rõ lý sanh tử, trong trăm người chưa có được vài ba người đạt đến. Niệm Phật cầu sanh Tịnh độ, muôn người đều thành tựu.” Cho nên nói rằng: “Tu thiền mà không tu

———

(1) Bài trước nói rõ về phép tham thiền và niệm Phật, bài này thâu nhiếp chỗ tinh yếu trong phép niệm Phật và tham thiền để phân biệt chỉ rõ: Hai phép tu vốn chẳng ngăn ngại nhau. Đối với bậc thượng trí, tham thiền và niệm Phật vốn không sai khác, tham là niệm, niệm là tham. Đối với hạng trung bình thì có thể vừa tham thiền vừa niệm Phật, tham giúp cho niệm, niệm giúp cho tham. Đối với hàng căn nhỏ trí thấp thì chuyên tâm niệm Phật cũng có thể đạt đến giải thoát. Đó là nhờ nguyện lực của Phật A-di-đà giúp cho, nên việc hành trì có thể nói là dễ dàng mà kết quả rất chắc chắn.

Tịnh độ, mười người có đến chín người lạc đường.” Chẳng đúng như vậy sao? Huống chi việc tham thiền và niệm Phật đều không ngăn trở lẫn nhau. Nay xin nêu rõ sự khó dễ của hai phép tu thiền và Tịnh độ.

Tám mươi bốn ngàn pháp môn, thâu tóm lại không qua một câu Nam mô A-di-đà Phật; một ngàn bảy trăm công án, cũng không qua một câu Nam mô A-di-đà Phật. Vì sao vậy? Trong pháp niệm Phật có nhanh, có chậm, có lý ngày nay, có tích ngày xưa. Bậc trí huệ thượng căn có thể ngay tức thời thấy tánh thành Phật. Những kẻ trung bình và thấp kém chưa thể siêu thoát tức thời, nhưng nương nhờ sức Phật cũng sẽ được vãng sanh.
Cho nên phép niệm Phật vượt hơn tất cả các pháp môn. Như lấy niệm Phật làm công án, công đức so với tất cả các công án, công đức khác vượt trội hơn đến trăm ngàn muôn ức lần. Vì sao vậy? Vì nếu công đức như nhau thì chư Phật ba đời, mười phương đã không cần phải tán thán đức Phật A-di-đà, và trong vô số kinh điển cũng chẳng cần chỉ bày phép tu để được về cõi Tịnh độ phương tây. Há chẳng nghe rằng các đời Tổ sư ai ai cũng đều niệm Phật hay sao? Cho đến các bậc danh hiền đời nay, người người cũng đều niệm Phật. Dầu tăng hay tục, dầu nam hay nữ, hết thảy đều niệm Phật. Nếu các pháp môn đều như nhau, sao chẳng nêu riêng biệt? Hãy xem, hết thảy những người tu hành, dù theo pháp môn nào, khi mở miệng cất tiếng cũng đều niệm một câu A-di-đà Phật. Vì sao vậy? Nên biết rằng nguyện lực của đức Phật A-di-đà là vô biên, cho nên chỉ xưng, chỉ niệm riêng một danh hiệu của ngài.

Hãy nghe bài kệ tán Phật rằng:

Ba đời, mười phương Phật,
A-di-đà bậc nhất.
Bốn mươi tám nguyện độ sinh,
Tòa sen chín phẩm hàm linh nương về.

Do đó suy ra thì công án niệm Phật thật là vượt hơn hết thảy các công án khác.

Lại nói, chín mươi sáu phái ngoại đạo đều vì muốn thoát sanh tử mà tu hành, nhưng đều không được giải thoát. Vì sao vậy? Đều do gặp phải những vị thầy ngu tối, đem pháp chánh giảng giải thành pháp tà, đem pháp Phật thuyết thành pháp ma. Người sai lầm như thế rất nhiều. Tự mình đã sai lầm, lại còn dẫn dắt người khác phải sai lầm theo. Quả thật là:

Người mù dắt lối kẻ đui,

Cùng nhau rơi xuống hầm sâu lửa tràn!

Có lần đức Như Lai dạy ngài Mục-kiền-liên rằng: “Ví như muôn con sông cùng chảy, có nhiều cây gỗ nổi trôi theo dòng nước, dù trước dù sau cũng chẳng biết gì đến nhau, nhưng hết thảy đều quy tụ về biển cả. Người thế gian cũng vậy, dầu có những kẻ giàu sang sung túc, thảy đều chẳng khỏi những nỗi khổ sanh, già, bệnh, chết. Chỉ vì chẳng tin kinh Phật nên chẳng được sanh về nơi ngàn cõi Phật. Vì thế ta nói rằng cõi Phật A-di-đà là dễ đến, dễ được, nhưng vì người ta chẳng chịu tu hành để được vãng sanh, ngược lại đi thờ phụng chín mươi sáu phái ngoại đạo, nên ta nói rằng những kẻ ấy là không có mắt, không có tai!”(1)

———

(1)Đoạn này trích ở sách Vạn thiện đồng quy.

Hơn nữa, trong các sách Vãng sanh truyện(1) và Cao tăng truyện có ghi lại những trường hợp kẻ hiền người ngu đều được vãng sanh, xưa nay đều có, thảy đều lìa bỏ nơi uế trược này mà về cõi nước thanh tịnh, sanh ra trong ao thất bảo, lìa được nỗi khổ ở trong bào thai, siêu phàm nhập thánh, đắc đạo chứng chân, không phải trải qua vô số kiếp mà dc thành quả Phật. Há chẳng phải là nhờ nương sức Phật khó nghĩ lường đó sao?

Như muốn vĩnh viễn siêu thoát sanh tử luân hồi, hưởng vui Niết-bàn, thì không pháp nào hơn được pháp môn vãng sanh.
Vì sao vậy? Cõi Ta-bà uế trược, hội đủ các nỗi khổ nên cầu đạo khó thành, còn nơi Tịnh độ, hội đủ các điều lành nên dễ lên hàng Bất thối.(2) Người xưng niệm danh hiệu Phật, chư Phật hộ niệm vãng sanh; người phát tâm Bồ-đề, nhờ đức Di-đà chiếu soi càng thêm tinh tấn. Bồ-tát, La-hán cùng làm bạn;cây rừng, chim nước thảy đều niệm Phật. Bên tai thường nghe diệu pháp, trong lòng dứt sạch tham sân. Khoái lạc vô cùng, thọ mạng không dứt.
Một khi sanh qua cõi ấy liền được địa vị Bất thối,(3) nào phải như trong cõi trời người, trước mắt biết bao điều trái

———

(1) Nguyên tác ghi là Vãng sanh lục(往生錄), e là nhầm, vì trong các bộ lục xưa không thấy có tên này, chỉ có sách Vãng sanh truyện(往生傳), gọi đủ là Vãng sanh Tây phương Tịnh độ thụy ứng truyện(往生西方淨土瑞應傳), chính là tập sách kể lại những câu chuyện về những người niệm Phật được vãng sanh.

(2) Bất thối: nói đủ là Bất thối chuyển, nghĩa là các quả vị mà người tu tập vĩnh viễn không còn thối lui nữa, chỉ tiếp tục tu tiến cho đến khi trọn thành quả Phật.

(3) Nguyên tác dùng A-duy(阿惟), nói đủ là A-duy-việt-trí(阿惟越致), thường gặp hơn là A-bệ-bạt-trí(阿鞞跋致), đều là do phiên âm từ tiếng Phạn là Avivartika, chỉ địa vị Bất thối chuyển của người tu học

nghịch. Trên đường tu tập Quyền thừa,(1) căn lành hiếm khi được trọn vẹn. Ba bậc hiền chưa vào Thập địa(2) còn chưa hiểu đạo nên mất niệm; Xá-lỵ-phất trụ ở địa vị thứ sáu còn gặp duyên ác mà thối tâm.(3) Cho nên trong hội Pháp Hoa có năm ngàn người lui ra.(4) Trong kinh Bảo Tích, kẻ thất đạo cũng rất nhiều. Xem như lúc Phật còn tại thế mà còn như vậy, huống chi đời nay lại chẳng thế sao? Cho nên biết rằng, người tu hành trong ba thừa (5) trải

———

(1) Quyền thừa là chỉ chung những pháp môn do quyền biến theo căn cơ người tu mà tạm lập ra. Có hai nghĩa chính: Nếu chỉ xét trong pháp Đại thừa thì có Quyền thừa và Phật thừa. Như các pháp môn thẳng hướng đến quả Phật gọi là Phật thừa, còn các pháp môn tu chứng dần dần qua các địa vị theo hạnh Bồ Tát gọi là Quyền thừa. Nếu nói rộng ra thì ngoài Phật thừa ra, tất cả các pháp môn tạm lập khác thì đều gọi là Quyền thừa, như ba thừa Thanh văn, Duyên giác, và Bồ Tát đều gọi chung là Quyền thừa. Phật thừa cũng gọi là Nhất thừa hay Thật thừa.

(2) Ba bậc hiền chưa vào Thập địa (Địa tiền tam hiền): tức là các vị Bồ Tát đang tu Thập trụ, Thập hạnh và Thập hồi hướng trong Đại thừa. Vì chưa chứng thánh quả, nên gọi là hiền.

(3) Thập trụ là: 1. Phá tâm trụ, 2. Trì địa trụ, 3. Tu hành trụ, 4. Sanh quí trụ, 5. Phương tiện cụ túc trụ, 6. Chánh tâm trụ, 7. Bất thối trụ, 8. Đồng chân trụ, 9. Pháp vương tử trụ, 10. Quán đỉnh trụ. Xá-lỵ-phấttu chứng đến địa vị thứ sáu trong Thập trụ, thực hành pháp bố thí. Có người bà-la-môn đến xin đôi mắt, ông liền móc mắt ra cho. Người ấy xin được rồi, bèn nhổ nước miếng. Xá-lỵ-phấtnhân đó sanh lòng giận, liền thối tâm, trở lại địa vị thấp hơn.

(4)Xá-lỵ-phấtđã ba lần thỉnh Phật giảng Kinh Pháp Hoa. Khi Phật hứa giảng kinh ấy, có năm ngàn người trong chúng hội vì thấy không thích hợp nên chẳng muốn nghe, bèn lễ Phật và lui ra. Đức Phật lặng thinh để cho họ ra đi.

(5) Ba thừa: Thanh văn thừa, Duyên giác thừa và Bồ Tát thừa.

———

không thành; còn trong pháp môn niệm Phật chỉ như búng móng tay đã được địa vị Bất thối.

Vì thế, sanh về Tịnh độ chỉ có tiến mà không lùi, quyết định sẽ thành Phật. Cho nên trong kinh A-di-đà có dạy rằng: “Những chúng sanh sanh về cõi Cực Lạc đều là bậc A-bệ-bạt-trí.” A-bệ-bạt-trí nghĩa là địa vị Bất thối.
Than ôi! Kẻ mới phát tâm, lòng tin còn cạn cợt, nếu chẳng nương nhờ sức Phật giúp thêm, thật khó mà tu hành tiến tới. Phật A-di-đà có lời nguyện sâu, hết thảy những ai có duyên(1)đều được tiếp độ.
Này các vị! Ngay từ khi đức Phật tổ vừa lập đạo, còn chỉ bày pháp môn niệm Phật, huống chi những người tu thiền đời nay lại chẳng tin việc vãng sanh Tịnh độ hay sao?
Người tu Tịnh độ vốn chẳng hề ngăn ngại việc tham thiền, sao kẻ tham thiền lại chê bỏ pháp Tịnh độ mà chẳng tu?

———

(1) Những ai có duyên: chỉ những người phát tâm niệm Phật. Bởi chính việc niệm Phật đó là kết duyên với Phật A-di-đà, do đức Phật này đã có lời nguyện lớn là sẽ tiếp độ tất cả những chúng sanh nào niệm Phật.

———

辯明邪正决疑文

辯明邪正决疑文

明教大師曰。能仁之垂教也，必以禪爲宗，而佛爲祖。祖者，乃其教之大範。宗者，乃其教之大綂。大綂不明則天下不得一其所詣。大範不正，則天下不得質其所證。

夫古今之學佛者，競以各立門庭，是非相勝。蓋由宗不明，祖不正，而爲患也。

嗟乎。近世有等邪師，造成魔外妖言。倚號寶林法輪，僞撰眞宗妙義，經，僭稱無常法寶。或得後人，十錯九訛。使得迷流，七顚八倒。不識本來淨土法身。一向著於膿血皮袋。盡將夢境印證工夫。

反謗叅禪念佛皆是小乘。布施結緣亦是濁福。教人佛不用禮，香不用燒，戒不用持，經不用誦。自此邪解佛言，妄談聖意。說道婬慾不礙菩提。殺盗無妨般若。混吾教中遞相傳習。不守清規，壞亂正法。

Biện Minh Tà Chánh Quyết Nghi Văn

Biện minh tà chánh quyết nghi văn

Minh Giáo đại sư viết: Năng nhân chi thùy giáo dã, tất dĩ thiền vi tông, nhi Phật vi tổ. Tổ giả, nãi kỳ giáo chi đại phạm. Tông giả, nãi kỳ giáo chi đại thống. Đại thống bất minh, tắc thiên hạ bất đắc nhất kỳ sở nghệ. Đại phạm bất chánh, tắc thiên hạ bất đắc chất kỳ sở chứng.

Phù cổ kim chi học Phật giả, cạnh dĩ các lập môn đình, thị phi tương thắng. Cái do tông bất minh, tổ bất chánh, nhi vi hoạn dã.

Ta hồ! Cận thế hữu đẳng tà sư, tạo thành ma ngoại yêu ngôn. Ỷ hiệu bảo lâm pháp luân, ngụy soạn chân tông diệu nghĩa, kinh, tiếm xưng vô thượng pháp bảo. Hoặc đắc hậu nhân, thập thố cửu ngoa. Sử đắc mê lưu, thất điên bất đảo. Bất thức bổn lai Tịnh độ pháp thân. Nhất hướng trước ư nồng huyết bì đại. Tận tương mộng cảnh ấn chứng công phu.

Phản báng tham thiền niệm Phật giai thị Tiểu thừa. Bố thí kết duyên diệc thị trược phước. Giáo nhân Phật bất dụng lễ, hương bất dụng thiêu, giới bất dụng trì, kinh bất dụng tụng. Tự thử tà giải Phật ngôn, vọng đàm thánh ý. Thuyết đạo dâm dục bất ngại Bồ-đề, sát đạo vô phường Bát-nhã. Côn ngô giáo trung đệ tương truyền tập. Bất thủ thanh quy, hoại loạn chánh pháp.

此是妖精鬼恠，夜聚曉散。假稱官法堂堂，佛法隱藏。宜用吹滅燈燭，暗傳妙法。汝等依我行持，七日見性悟道。

又教入社弟子，罰誓寫疏，印合天條。燒上天庭方得成佛。此是絶妙好事，不許外人得知。若也泄漏天機，汝等定墮此願。再著幾人，屋後門前，巡風打擄，恐怕有人，隔壁視聽，宜用謹防。

嗚呼。何勞如此。若是眞正佛法，鐘鼓陛堂，雲集大眾，敷座演揚，明日開示。豈有隱藏之理也。唯恐傳之不廣，豈怕人得知也。

因是事魔之徒，故以瞞人瞞己也。年復年來，多有此樣。扇動人家，清信男女，不覺不知，鼓入魔道。

呼。賺卻路頭猶可恕。又妄說六祖云，寧度白衣千千萬，不度空門半個僧。如斯之輩非特惑於後，是亦誣於先聖。

豈不聞永嘉云。

第一迦葉首傳燈，

二十八代西天記。

Thử thị yêu tinh quỷ quái, dạ tụ hiểu tán. Giả xưng quan pháp đường đường, Phật pháp ẩn tàng. Nghi dụng xuy diệt đăng chúc, ám truyền diệu pháp. Nhữ đẳng y ngã hành trì, thất nhật kiến tánh ngộ đạo.

Hựu giáo nhập xã đệ tử, phạt thệ tả sớ, ấn hiệp thiên điều. Thiêu thượng thiên đình phương đắc thành Phật. Thử thị tuyệt diệu hảo sự, bất hứa ngoại nhân ắc tri. Nhược dã, tiết lậu thiên cơ, nhữ đẳng định đọa thử nguyện. Tái trước kỷ nhân, ốc hậu môn tiền, tuần phong đả lỗ, khủng phạ hữu nhân, cách bích thị thính, nghi dụng cẩn phòng.

Ô hô! Hà lao như thử. Nhược thị chân chánh Phật pháp, chung cổ bệ đường, vân tập đại chúng, phu tòa diễn dương, minh bạch khai thị. Khởi hữu ẩn tàng chi lý dã? Duy khủng truyền chi bất quảng, khởi phạ nhân đắc tri dã.

Nhân thị sự ma chi đồ, cố dĩ man nhân man kỷ giả. Niên phục niên lai, đa hữu thử dạng. Phiến động nhân gia, thanh tín nam nữ, bất giác bất tri, cổ nhập ma đạo.

Hô! Trám khước lộ đầu do khả thứ. Hựu vọng thuyết Lục tổ vân: “Ninh độ bạch y thiên thiên vạn, bất độ không môn bán cá tăng.” Như tư chi bối phi đặc hoặc ư hậu nhân, thị diệc vu ư tiên thánh.

Khởi bất văn Vĩnh Gia vân:

Đệ nhất Ca-diếp thủ truyền đăng.

Nhị thập bát đại Tây thiên ký.

法東流入此土,

菩提達磨為初祖，

六代傳衣天下聞，

後人得道無竆數。

又豈有度白衣而不度空門乎。

此言實是謗三寶，壞宗風，行其邪，犯其禁。一朝事露，天理難容。生遭王法，死墮阿鼻。千佛出世不通懺悔。何以故。阿鼻地獄罪畢，復墮諸地獄中。受得地獄業消，復入畜生餓鬼。展轉受苦，無有休息。

正所謂。

欲得不招無閒業，

莫謗如來正法輪。

豈不見古聖道。見一魔事如萬箭攢心，聞一魔聲如千錐劄耳。速須遠離，不可見聞，各自究心，愼莫容異。

諸仁者。此等邪魔只爲宿熏業種，生遇邪師。善力易消，惡根難拔。况此眷屬世之甚多。今以略舉幾種，破汝等疑。

Pháp đông lưu nhập thử độ,

Bồ-đề Đạt-ma vi sơ tổ.

Lục đại truyền y thiên hạ văn.

Hậu nhân đắc đạo vô cùng số.

Hựu khởi hữu độ bạch y nhi bất độ không môn hồ.

Thử ngôn thật thị báng Tam bảo, hoại tông phong, hành kỳ tà, phạm kỳ cấm. Nhất triêu sự lộ, thiên lý nan dung, sanh tao vương pháp, tử đọa A-tỳ. Thiên Phật xuất thế bất thông sám hối. Hà dĩ cố? A-tỳ địa ngục tội tất, phục đọa chư địa ngục trung. Thọ đắc địa ngục nghiệp tiêu, phục nhập súc sanh ngạ quỷ. Triển chuyển thọ khổ, vô hữu hưu tức.

Chánh sở vị:

Dục đắc bất chiêu vô gián nghiệp.

Mạc báng Như Lai chánh pháp luân.

Khởi bất kiến cổ thánh đạo: Kiến nhất ma sự như vạn tiễn toàn tâm. Văn nhất ma thanh như thiên chùy tráp nhĩ. Tốc tu viễn ly, bất khả kiến văn. Các tự cứu tâm, thận mạc dung dị.

Chư nhân giả! Thử đẳng tà ma, chỉ vị túc huân nghiệp chủng, sanh ngộ tà sư. Thiện lực dị tiêu, ác căn nan bạt. Huống thử quyến thuộc, thế chi thậm đa. Kim dĩ lược cử kỷ chủng, phá nhữ đẳng nghi.

又有邪師，妄稱達磨正教，令人看箇佛無二字，呼吸運用。又教努力高提，逼氣衝頂。胡說笊籬之法，勇猛加功。此等之人皆是邪見異道。縱經塵劫不出輪迴。

又有邪師說道，丹田是極樂國土，又是諸佛安宅，令人觀照。扭捏做作，搬精運氣，毀過三關。言稱反本還源，見性成佛。聽得肚中一響，又言六種震動，師子作吼。此等之人年老成魔，永沈鬼窟。

又有邪師，不識大聖洪名，不知念佛功德。謬說坎男離女，水火旣濟。妄將南無阿彌陀佛六字，分開六種邪解，誑惑迷人，輕慢大聖，罪同割截肢體，出佛身血。是等之人，師及弟子俱入地獄。

又有邪師說道頓悟法門，令人不用念佛，僞辯陰陽之理，脫衣仰臥觀空。又言夾脊雙關，指名曹谿一派。教人縮腳運氣，妄稱發大慧光。如此做作施爲，盡是鬼家活計。不知諸佛皆是積功累德而成。豈可著空便成佛道。佛

Hựu hữu tà sư vọng xưng Đạt-machánh giáo, linh nhân khán cá Phật vô nhị tự, hô hấp vận dụng. Hựu giáo nỗ lực cao đề, bức khí xung đảnh. Hồ thuyết tráo ly chi pháp, dũng mãnh gia công. Thử đẳng chi nhân giai thị tà kiến dị đạo. Túng kinh trần kiếp bất xuất luân hồi.

Hựu hữu tà sư thuyết đạo, đan điền thị Cực Lạc quốc độ, hựu thị chư Phật an trạch, linh nhân quán chiếu. Nữu niết tố tác, bàng tinh vận khí, hủy quá tam quan. Ngôn xưng phản bổn hoàn nguyên, kiến tánh thành Phật. Thính đắc đỗ trung nhất hưởng, hựu ngôn lục chủng chấn động, sư tử tác hống. Thử đẳng chi nhân, niên lão thành ma, vĩnh trầm quỷ quật.

Hựu hữu tà sư bất thức đại thánh hồng danh, bất tri niệm Phật công đức. Mậu thuyết khảm nam ly nữ, thủy hỏa ký tế. Vọng tương Nam-môA-di-đàPhật lục tự, phân khai lục chủng tà giải, cuống hoặc mê nhân, khinh mạn đại thánh, tội đồng cát tiệt chi thể, xuất Phật thân huyết. Thị đẳng chi nhân, sư cập đệ tử, câu nhập địa ngục.

Hựu hữu tà sư thuyết đạo đốn ngộ pháp môn, linh nhân bất dụng niệm Phật, ngụy biện âm dương chi lý, thoát y ngưỡng ngọa quán không. Hựu ngôn giáp tích song quan, chỉ danh Tào Khê nhất phái. Giáo nhân súc cước vận khí, vọng xưng phát đại huệ quang. Như thử tố tác thi vi, tận thị quỷ gia hoạt kế. Bất tri chư Phật giai thị tích công lụy đức nhi thành, khởi khả trước không tiện thành Phật đạo?

法猶爲塵障，豈可存得陰揚。此等之人與魔作伴，永劫沈淪。

又有邪師妄傳一百八字，號曰百八摩尼。徧身肢節安名，上下左右表法。令人轉過一徧，便當一叅工夫。雖拜日月北斗，亦不嚴整衣冠。或裸露身形，或輕衣唐突。不敬祖宗父母，障人供佛齋僧。

反說泥佛不能度水，木佛不能度火，今銀銅像亦不能度爐。經是葛藤，不須讀誦。自此輕法慢法，胡亂施爲。須是人人丹霞，方許燒佛。箇箇百丈方可道無。其或未然，入地獄如箭。

又有邪師僞設種種多法，妄指性命雙修，又稱大道金丹。欺誑世閒男女。不識眞叅實悟，一向鬼恠行持。將一年十二箇月，按作十二度工夫。將眼耳鼻舌身意，按作諸佛菩薩。將皮肉血脈骨節，按作八部天龍。

耳邊忽聞有聲，表作聲聞羅漢果位。眼前忽見昏魔，表作描畫不成境界。或見金沙布

Phật pháp do vi trầm chướng, khởi khả tồn đắc âm dương? Thử đẳng chư nhân dữ ma tác bạn, vĩnh kiếp trầm luân.

Hựu hữu tà sư, vọng truyền nhất bách bát tự, hiệu viết bách bát ma-ni. Biến thân chi tiết an danh, thượng hạ tả hữu biểu pháp. Linh nhân chuyển quá nhất biến, tiện đương nhất tham công phu. Tuy bái nhật nguyệt Bắc đẩu, diệc bất nghiêm chỉnh y quan. Hoặc lõa lộ thân hình, hoặc khinh y đường đột. Bất kính tổ tông phụ mẫu, chướng nhân cúng Phật trai tăng.
Phản thuyết nê Phật bất năng độ thủy, mộc Phật bất năng độ hỏa, kim ngân đồng tượng diệc bất năng độ lô. Kinh thị cát đằng, bất tu độc tụng. Tự thử khinh Phật mạn pháp, hồ loạn thi vi. Tu thị nhân nhân Đơn Hà, phương hứa thiêu Phật. Cá cá Bách Trượng, phương khả đạo vô. Kỳ hoặc vị nhiên, nhập địa ngục như tiễn.
Hựu hữu tà sư, ngụy thiết chủng chủng đa pháp, vọng chỉ tánh mạng song tu, hựu xưng đại đạo kim đơn, khi cuống thế gian nam nữ. Bất thức chân tham thật ngộ, nhất hướng quỷ quái hành trì. Tương nhất niên thập nhị cá nguyệt, án tác thập nhị độ công phu. Tương nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý, ẩn tác chư Phật Bồ Tát. Tương bì nhục huyết mạch cốt tiết, án tác bát bộ thiên long.
Nhĩ biên hốt văn hữu thanh, biểu tác thanh văn, La-hán quả vị. Nhãn tiền hốt kiến hôn ma, biểu tác miêu họa bất thành cảnh giới. Hoặc kiếm kim sa bố địa, hoặc kiến thiên

地，或見千葉寶蓮，或見樓臺殿閣，或見師子象王，或見龍吟虎嘯，或見日月竝明，或見十方諸佛，或見百億化身。自號釋迦，彌勒。僭稱無上法王。此等之人，永墮地獄，無有出期。

又有邪師，或習成幻術，或靜坐暗想。年深日久，自有一般精靈鬼恠，入其心腑。此人善能談論，便言我得五眼六通，我知過去未來。妄說人閒吉凶禍福。今日某人來，明日某事至。見有災禍人家，詐稱坐斷，貪求財利。

又言我是某佛轉世，特來救度汝等。汝等不必堅持齋戒，不用再禮別師。但能供養得我，教儞自然成佛。有等愚癡男女，信入骨髓，望風歸附。自此作隊成羣，私行邪事。此等之人永作魔家眷屬，長爲地獄種子。

不見楞嚴經云。修行之人，若不斷婬殺盗妄，而欲得道者，猶如蒸砂作飯，經無量劫，終不能成。

diệp bảo liên, hoặc kiến lâu đài điện các, hoặc kiến sư tử tượng vương, hoặc kiến long ngâm hổ phiếu, hoặc kiến nhật nguyệt tịnh minh, hoặc kiến thập phương chư Phật, hoặc kiến bách ức hóa thân. Tự hiệu Thích-ca, Di-lặc. Tiếm xưng Vô thượng Pháp vương. Thử đẳng chi nhân, vĩnh đọa địa ngục, vô hữu xuất kỳ.

Hựu hữu tà sư, hoặc tập thành huyễn thuật, hoặc tĩnh tọa ám tưởng. Niên thâm nhật cửu, tự hữu nhất bàn tinh linh quỷ quái, nhập kỳ tâm phủ. Thử nhân thiện năng đàm luận, tiện ngôn ngã đắc ngũ nhãn lục thông, ngã tri quá khứ vị lai. Vọng thuyết nhân gian kiết hung họa phước. Kim nhật mỗ nhân lai, minh nhật mỗ sự chí. Kiến hữu tai họa nhân gia, trá xưng tọa đoán, tham cầu tài lợi.
Hựu ngôn ngã thị mỗ Phật chuyển thế, đặc lai cứu độ nhữ đẳng. Nhữ đẳng bất tất kiên trì trai giới, bất dụng tái lễ biệt sư. Đãn năng cúng dường đắc ngã, giáo nhĩ tự nhiên thành Phật. Hữu đẳng ngu si nam nữ, tín nhập cốt tủy, vọng phong quy phụ. Tự thử tác đội thành quần, tư hành tà sự. Thử đẳng chi nhân, vĩnh tác ma gia quyến thuộc, trường vi địa ngục chủng tử.
Bất kiến Lăng nghiêm kinh vân. Tu hành chi nhân nhược bất đoạn dâm, sát, đạo, vọng, nhi dục đắc đạo giả, do như chưng sa tác phạn, kinh vô lượng kiếp, chung bất năng thành.

諸仁者。若看楞嚴經，盡識一切邪魔外道。

復有盲師，雖教人念阿彌陀佛，佛祖大理不明，一向胡說亂道。不識指歸淨土，不發正願往生。只貪來世富貴，豈知富貴有期，福盡依舊輪迴，多劫漂流惡道。此等之人可悲可痛。哀哉，苦哉。

復有盲師不付念佛公案。開堂集眾，坐禪叅究。道路不識，便言幾地工夫。今日也，說禪說道。明日也，說禪說道。今日身子重，昨日身子輕。或逼得氣喘，而言精進。或吐得痰血，而當去塵，或昏沈死坐而言禪定。或顚蹶步跳而當發揚。或眼中見佛圍繞說法。或耳聞音樂，任意逍遙。此等之人虛延歲月，孤負己靈，永受輪迴，無由解脫。

噫。叅禪學道本是醍醐。遇斯等人翻成毒藥。豈不聞歷代祖師，直指心宗，見性成佛。迷人不知自心是佛，可悲也哉。

諸佛祖師，但爲眾生根有利鈍，悟有遲疾。所以種種方便譬喩說法。世人不悟，將如之

Chư nhân giả! Nhược khán Lăng Nghiêm kinh, tận thức nhất thiết tà ma ngoại đạo.

Phục hữu manh sư, tuy giáo nhân niệm A-di-đàPhật. Phật tổ đại lý bất minh, nhất hướng hồ thuyết loạn đạo. Bất thức chỉ quy Tịnh độ, bất phát chánh nguyện vãng sanh, chỉ tham lai thế phú quý, khởi tri phú quý hữu kỳ, phước tận y cựu luân hồi, đa kiếp phiêu lưu ác đạo. Thử đẳng chi nhân, khả bi khả thống, ai tai, khổ tai!
Phục hữu manh sư bất phú niệm Phật công án. Khai đường tập chúng, tọa thiền tham cứu. Đạo lộ bất thức, tiện ngôn kỷ địa công phu. Kim nhật dã, thuyết thiền thuyết đạo. Minh nhật dã, thuyết thiền thuyết đạo. Kim nhật thân tử trọng, tạc nhật thân tử khinh.
Hoặc bức đắc khí suyễn, nhi ngôn tinh tấn. Hoặc thổ đắc đàm huyết, nhi đương khứ trần. Hoặc hôn trầm tử tọa nhi ngôn thiền định. Hoặc điên quyết bộ khiêu nhi đương phát dương. Hoặc nhãn trung kiến Phật vi nhiễu thuyết pháp. Hoặc nhĩ văn âm nhạc, nhậm ý tiêu diêu. Thử đẳng chi nhân, hư diên tuế nguyệt, cô phụ kỷ linh, vĩnh thọ luân hồi, vô do giải thoát.
Y! Tham thiền học đạo, bổn thị đề hồ. Ngộ tư đẳng nhân phiên thành độc dược. Khởi bất văn lịch đại Tổ sư: Trực chỉ tâm tông, kiến tánh thành Phật. Mê nhân bất tri tự tâm thị Phật, khả bi dã tai.
Chư Phật, Tổ sư, đãn vị chúng sanh căn hữu lợi độn, ngộ hữu trì tật. Sở dĩ chủng chủng phương tiện, thí dụ

何。卻被塵勞所縛，轉入輪迴去也。那時懊悔，遲則遲矣。

吾勸學道之者，若不能頓悟，且把一句阿彌陀佛，常億常念常覺常照。何以故。此時縱然未悟，命終上品往生。旣得往生，何愁不悟。

諸仁者。要知念佛一門，實乃超出餘門之上。不見蓮宗寶鑑云。信餘門學道，如蟻子上於高山。淨土往生似風帆行於順水。

彌陀接引直趣菩提。眾聖提携，高超三界。上品卽豋佛果，下生猶勝天宮。普請勿疑，同修不退。

若人欲生淨土，須辦淨土資糧。何謂淨土資糧。信，行，願，三字也。三字具足，淨土必生。

又云。

從是西方過，

超超十萬程。

資糧若具足，

何愁去不成。

thuyết pháp. Thế nhân bất ngộ, tương như chi hà. Khước bị trần lao sở phược, chuyển nhập luân hồi khứ dã. Na thời áo hối, trì tắc trì hỹ.

Ngô khuyến học đạo chi giả nhược bất năng đốn ngộ, thả bả nhất cú Nam-môA-di-đàPhật, thường ức thường niệm, thường giác thường chiếu. Hà dĩ cố? Thử thời túng nhiên vị ngộ, mạng chung thượng phẩm vãng sanh. Ký đắc vãng sanh, hà sầu bất ngộ?
Chư nhân giả! Yếu tri niệm Phật nhất môn, thật nãi siêu xuất dư môn chi thượng. Bất kiến Liên Tông Bảo Giám vân. Tín dư môn học đạo, như nghị tử thướng ư cao sơn. Tịnh độ vãng sanh tự phong phàm hành ư thuận thủy.
Di-đà tiếp dẫn, trực thú Bồ-đề. Chúng thánh đề huề, cao siêu tam giới. Thượng phẩm tức đăng Phật quả, hạ sanh du thắng thiên cung. Phổ thỉnh vật nghi, đồng tu bất thối.
Nhược nhân dục sanh Tịnh độ, tu biện Tịnh độ tư lương. Hà vị Tịnh độ tu lương: Tín, hạnh, nguyện, tam tự dã. Tam tự cụ túc, Tịnh độ tất sanh.
Hựu vân.

Tùng thị Tây phương quá.

Siêu siêu thập vạn trình.
Tư lương nhược cụ túc.
Hà sầu khứ bất thành.