Quy Nguyên Trực Chỉ

26. Ba Vị Đại Thánh Dứt Lòng Nghi Cho Người

不可思議。汝當繼念,令無間斷。命終之後決定往生,永不退轉。

說是語已。時二大聖各舒金手摩照頂為授記別。

汝已念佛故,不久證無上正等菩提。若善男女等,願疾成佛者,無過念佛,則能速證無上菩提。

,時二大聖互說伽陀。照聞已歡喜踊躍,疑網悉除。又更作禮。禮謝而退。

已上二則載於有宋高僧傳。俱在藏內富字函。前後事由,文煩不錄。

———

26. Ba vị Đại Thánh dứt lòng nghi cho người(1)

Về đời nhà Đường, ở thành Lạc Dương, chùa Võng Cực, có một vị tăng hiệu Thích Huệ Nhật, vốn người họ Tân quê ở Đông Lai. Ngài xuất gia và thọ giới Cụ túc vào khoảng triều vua Đường Trung Tông (705-707),

———

(1)Ba vị Đại Thánh được nêu trong bài này là Bồ Tát Quán Thế Âm, Bồ Tát Văn-thù và Bồ Tát Phổ Hiền. Trong hai câu chuyện được kể sau đây, ba vị Đại Thánh này đã hiển linh để dứt sạch lòng nghi ngờ cho 2 vị cao tăng, đồng thời cũng lưu lại một tấm gương cho người đời soi vào để thấy được chỗ thù thắng của pháp môn Tịnh độ.

vô gián đoạn. Mạng chung chi hậu quyết định vãng sanh, vĩnh bất thối chuyển.

Thuyết thị ngữ dĩ, thời nhị đại thánh các thư kim thủ ma Chiếu đảnh vi thọ ký biệt:

Nhữ dĩ niệm Phật cố, bất cửu chứng Vô thượng chánh đẳng Bồ-đề. Nhược thiện nam nữ đẳng, nguyện tật thành Phật giả, vô quá niệm Phật, tắc năng tốc chứng Vô thượng Bồ-đề.

Ngứ dĩ, thời nhị đại thánh hỗ thuyết Già-đà. Chiếu văn dĩ hoan hỷ dũng dược, nghi võng tất trừ. Hựu cánh tác lễ. Lễ tạ nhi thối.

Dĩ thượng nhị tắc, tải ư hữu Tống Cao tăng truyện, câu tại tạng nội phú tự hàm. Tiền hậu sự do, văn phiền bất lục.

———

sau gặp ngài Nghĩa Tịnh Tam Tạng, tiếp nhận được giáo pháp Nhất thừa sâu xa nhất.

Ngài Huệ Nhật trong lòng thường tưởng mộ, quyết đi đến Thiên Trúc. Ngày kia đối trước tượng Phật phát lời thệ nguyện, lên đường sang Tây Vực.(1)Ban đầu nương thuyền vượt biển, trong khoảng ba năm đã trải qua hầu hết cácnước miền Đông Nam hải như Côn Lôn, Phật Thệ, Sư Tử Châu... Vượt qua nhiều nước, cuối cùng mới đến được Thiên Trúc, ngài đến lễ bái các thánh tích và tìm

———

(1)Thiên Trúc, Tây Vực đều là những tên khác để chỉ Ấn Độ.

kiếm thu thập các bản kinh văn tiếng Phạn. Ngài cũng đi khắp nơi tham bái các bậc thiện tri thức. Trong suốt 13 năm tìm cầu học hỏi giáo pháp, chỉ mong muốn được làm lợi ích cho muôn người!

Rồi ngài chống gậy lên đường về. Đường xa thăm thẳm một bóng một mình, vượt qua bao núi tuyết, bao xóm làng hẻo lánh. Đi được 4 năm dài, trải qua không biết bao nhiêu sự khổ nhọc, đau đớn, sanh ra chán ngán cõi Diêm-phù này,

bèn tự than rằng: “Có đất nước nào, thế giới nào chỉ có vui mà không có khổ? Có pháp môn nào, hạnh nguyện nào có thể mau chóng được gặp Phật?” Ngài lại đem việc ấy đi hỏi khắp các vị học giả trên toàn cõi Thiên Trúc. Ai nấy đều ngợi khen pháp môn Tịnh độ, vừa phù hợp với lời Phật dạy, vừa mau chóng đạt đến kết quả, chính là con đường có thể tu tập chỉ trong một đời, dứt bỏ thân này ắt được vãng sanh về Thế giới Cực Lạc, tự mình được phụng sự đức Phật A-di-đà.

Nghe được những lời ấy rồi, ngài Huệ Nhật cúi đầu vâng lãnh. Rồi ngài liền đi dần lên phía bắc Ấn Độ, đến nước Kiện-đà-la Gandhāra). Về phía đông bắc kinh đô nước này có một ngọn núi lớn. Trên núi có tượng đức Bồ Tát Quán Âm, đã có nhiều người chí thành cầu thỉnh được thấy Bồ Tát hiện thân. Ngài Huệ Nhật bèn khấu đầu làm lễ trước tượng Bồ Tát trọn bảy ngày, lại phát nguyện tuyệt thực đến chết nếu không được thấy Bồ Tát hiện thân. Đến ngày thứ bảy, khi trời còn chưa sáng, đức Quán Âm bỗng hiện ra thân hình màu vàng rực giữa không trung, chiều cao hơn một trượng, ngồi trên tòa sen báu, đưa tay phải xuống xoa đầu Huệ Nhật dạy rằng:

“Ông muốn truyền pháp lợi mình lợi người, chỉ có một pháp hướng về cõi Phật A-di-đà ở phương Tây mà thôi. Nên khuyên người niệm Phật, tụng kinh, hồi hướng phát nguyện vãng sanh. Khi được về cõi ấy, được gặp ta và đức Phật A-di-đà, được lợi ích lớn. Ông nên tự biết rằng pháp môn Tịnh độ vượt hơn tất cả các hạnh nguyện khác.”

Dạy như thế rồi, bỗng dưng biến mất. Ngài Huệ Nhật tuyệt thực đã đến lúc sắp bỏ mạng, nhưng vừa nghe xong những lời ấy bỗng trở nên khỏe mạnh, liền thẳng đường leo qua núi ấy, nhắm hướng đông mà đi.(1) Đường ngài đi trải qua hơn 70 nước, tính thời gian từ khi đi cho đến lúc về tới Trung Hoa là 18 năm (701-719). Niên hiệu Khai Nguyên thứ 7 đời vua Đường Huyền Tông (719), ngài về tới Trường An. Ngài dâng lên hoàng đế những kinh tượng mang về được từ Ấn Độ. Sau, ngài cũng khai ngộ cho hoàng đế, được ban tứ hiệu là Từ Mẫn Tam Tạng Sanh Pháp sư.

Suốt đời ngài tinh cần tu tập pháp môn Tịnh độ, có soạn bộ sách Vãng sanh Tịnh độ tập lưu truyền ở đời. Lời dạy của ngài cùng với các vị Thiện Đạo và Thiếu Khương, tuy khác thời đại nhưng chỗ giáo hóa đều như nhau.

Niên hiệu Đại Lịch thứ 2 đời Đường Đại Tông (767), có Đại sư Pháp Chiếu trụ trì chùa Vân Phong tại Hoành Châu. Ngài siêng cần tu học không hề giải đãi, luôn lấy sự khuyên người niệm Phật làm việc gấp rút, khẩn thiết.

———

(1)Từ Ấn Độ nhắm hướng đông mà đi tức là hướng về Trung Hoa. Trước đó ngài đã lên đường về, nhưng vì chưa quyết định theo pháp môn Tịnh độ nên còn dần dà trên đất Ấn. Kể từ lúc này mới quyết lòng tin tưởng vào pháp môn Tịnh độ.

Đã hai lần trong Tăng đường, ngài nhìn vào bát cháo thấy hiện ra thắng cảnh ở Ngũ Đài. Trong thắng cảnh ấy lại hiện ra một ngôi chùa, có bảng vàng đề mấy chữ “Chùa Đại Thánh Trúc Lâm”.

Từ đó, ngài Pháp Chiếu đem lòng khát ngưỡng, muốn đến Ngũ Đài chiêm bái. Tại chùa Hồ Đông ở Hoành Châu, ngài 5 lần lập đạo tràng niệm Phật, phát nguyện được thấy Đại Thánh.

Ngày 13 tháng 8, niên hiệu Đại Lịch thứ 4 (769), ngài khởi hành. Đến ngày mồng 5 tháng 4 năm sau thì vừa tới huyện Ngũ Đài. Từ xa, ngài nhìn về phương nam thấy nơi chùa Phật Quang có mấy đạo hào quang trắng sáng tỏa lên. Qua hôm sau thì đến chùa Phật Quang, thấy quang cảnh y hệt như trước đây nhìn thấy trong bát cháo, không khác chút nào!

Đêm hôm ấy, vừa qua canh tư, ngài Pháp Chiếu nhìn thấy một đạo hào quang từ trên ngọn núi phía bắc bay xuống chiếu vào trong chùa. Ngài vội vào chùa thưa hỏi chúng tăng: “Hào quang ấy là điềm gì, lành hay dữ?” Có một vị tăng đáp rằng: “Đó là hào quang không thể nghĩ bàn của đức Đại Thánh, thường giác ngộ cho những ai có duyên lành.”

Ngài Pháp Chiếu nghe như vậy rồi liền chỉnh đốn oai nghi, theo hướng hào quang mà thẳng đường lên chùa. Đi về hướng đông bắc chừng 50 dặm, quả nhiên gặp một ngọn núi. Dưới núi có khe nước, phía bắc khe nước có một cửa đá. Có hai đồng tử mặc áo xanh, khoảng tám, chín tuổi, dung mạo đoan chánh, đang đứng trước cửa. Một người xưng tên là Thiện Tài, một người là Nan-đà.

Đôi bên gặp nhau bày tỏ sự vui mừng, cùng theo lễ hỏi han nhau. Rồi hai người ấy dẫn Pháp Chiếu vào cửa, cùng đi về hướng bắc khoảng 5 dặm thì tới. Nơi đây có một tòa lầu cửa vàng, khi đến tận cửa thì mới biết đó là một ngôi chùa. Trước chùa có một bảng vàng lớn đề mấy chữ: “Chùa Đại Thánh Trúc Lâm”. Quang cảnh nơi ấy vuông vức mỗi bề chừng 20 dặm, có 120 viện, thảy đều có bảo tháp trang nghiêm. Mặt đất toàn là vàng ròng, lại có ao nước chảy, có hoa trái, cây cối mọc đầy bên trong.

Pháp Chiếu vào chùa, bước vào trong giảng đường nhìn thấy đức Văn-thù bên phía tây, đức Phổ Hiền bên phía đông. Hai vị Bồ Tát ấy đều ngự trên tòa sư tử, tiếng thuyết pháp nghe rất rõ ràng, vang dội. Hai bên đức Văn-thù có hơn muôn vị Bồ Tát theo hầu, còn chung quanh đức Phổ Hiền cũng có vô số vị Bồ Tát.

Pháp Chiếu tiến tới trước hai vị Bồ Tát, lễ lạy rồi thưa hỏi rằng: “Con là phàm phu sanh nhằm đời mạt pháp, cách Phật đã xa, tri thức hèn kém, nghiệp chướng nhơ nhớp lấp sâu nên tánh Phật không do đâu mà hiển bày! Phật pháp mênh mông, con thật không biết phải tu tập pháp môn nào là cốt yếu. Cúi xin hai vị Đại Thánh vì con phá sạch chỗ nghi ngờ.”

Đức Văn-thù đáp rằng: “Nay chính là lúc ông nên tu pháp môn niệm Phật. Trong tất cả các môn tu hành, không có pháp môn nào vượt hơn pháp niệm Phật và cúng dường Tam bảo. Đó là đồng thời tu phướclẫn tu huệ. Chỉ có hai pháp tu đó là con đường thẳng tắt nhất, cốt yếu nhất. Vì sao vậy? Như ta đây trong đời quá khứ chính nhờ quán tưởng Phật, niệm Phật và cúng dường mà nay đạt được trí tuệ giải thoát hiểu biết tất cả. Cho nên, tất cả các

萬宗禪師直指篇

pháp Bát-nhã Ba-la-mật, thiền định thâm sâu, cho đến hết thảy chư Phật đều là sanh ra từ pháp môn niệm Phật. Nên phải biết rằng, pháp môn niệm Phật là vua trong tất cả các pháp. Ông nên thường xuyên niệm tưởng đấng Vô thượng Pháp vương,(1)không lúc nào gián đoạn.”

Pháp Chiếu lại hỏi: “Nên niệm như thế nào?”

Đức Văn-thù dạy: “Về hướng tây của thế giới này có đức Phật A-di-đà. Nguyện lực của đức Phật ấy không thể nghĩ bàn. Ông nên thường niệm danh hiệu ngài, đừng cho gián đoạn. Sau khi mạng chung chắc chắn sẽ được vãng sanh, mãi mãi không còn thối chuyển.”

Nói xong, hai vị Đại Thánh cùng đưa tay vàng xoa lên

———

(1)Vô thượng Pháp vương: danh hiệu tôn xưng đức Phật, vì ngài là vị vua trong tất cả các pháp và không còn ai vượt hơn được nữa.

———

萬宗禪師直指篇

夫念佛三昧者,名一行三昧也。蓋彼行人旣了深旨。能持一心,不涉餘行。唯念彼土,唯憶彼佛。知身土無二,了憶念亦一。乃得如上所立之名,爲一行也。

雖名一行,其於行人,亦當以彼一切出世,世閒無量法門,諸功德行,以爲助道,則往生行

Vạn Tông Thiền Sư Trực Chỉ Thiên

đỉnh đầu Pháp Chiếu, ban lời thọ ký rằng: “Ông nhờ tu tập pháp môn niệm Phật mà không bao lâu nữa sẽ được chứng quả Bồ-đềVô thượng Chánh đẳng. Nếu có những thiện nam, tín nữ nào muốn mau thành Phật thì không gì bằng tu pháp môn niệm Phật, chắc chắn sẽ được nhanh chóng thành tựu quả Bồ-đề Vô thượng.”

Dứt lời, hai vị Đại Thánh lại thay nhau đọc kệ. Pháp Chiếu được nghe rồi lấy làm vui mừng phấn chấn, lòng nghi dứt sạch, bèn lễ lạy rồi lui ra.

Hai câu chuyện trên đều có ghi chép trong Tống Cao tăng truyện, được đưa vào Đại tạng kinh, bản Đại Chánh tân tu, thuộc quyển 50, số hiệu 2061. Đây chỉ nêu việc chính, còn những chi tiết nhỏ không quan trọng xin lược bớt.

———

Vạn Tông thiền sư trực chỉ thiên

Phù niệm Phật Tam-muội giả, danh Nhất hạnh Tam-muội dã. Cái bỉ hành nhân, ký liễu thâm chỉ. Năng trì nhất tâm, bất thiệp dư hành. Duy niệm bỉ độ, duy ức bỉ Phật. Tri thân độ vô nhị, liễu ức niệm diệc nhất. Nãi đắc nhi thượng sở lập chi danh, vi nhất hạnh dã.

Tuy danh nhất hạnh, kỳ ư hành nhân, diệc đương dĩ bỉ nhất thiết xuất thế, thế gian vô lượng pháp môn, chư công đức hành, dĩ vi trợ đạo, tắc vãng sanh hạnh tật. Thị cố nhất

疾。是故一切諸行悉爲淨土而修,無別岐路。名一行耳,譬如衆流入海,同得海名。萬善同歸得名一行。

以是義故。則一切念處,正勤,根,力,覺,道,四弘,六度,皆淨土行。乃至人中染指之善。及散心念佛。或一稱名。或一舉手,一禮一讚。或一瞻仰。乃至或奉一香一水,一華一燈一供養,一供養具。或一念修習至于十念。或發一行一施,一戒一忍,禪定,智慧,一切善根,回向極樂。

願力持故。雖有遲疾。皆得往生。如經所說。喻昔有人。以小滴水寄於大海。願不壞不失,不異不竭。雖經多劫。要還元水。其人經多劫已。如寄所取果得元水。不壞不竭。此亦如是。以小善根回向極樂。如寄滴水。雖經異生。善根不失亦不壞竭。生彼無疑。

何况正見邪見,大乘小乘,有漏無漏,散心定善,事想觀慧。皆名一行。悉得往生。惟除外道種性。

thiết chư hạnh, tất vi Tịnh độ nhi tu, vô biệt kì lộ. Danh nhất hạnh nhĩ, thí như chúng lưu nhập hải, đồng đắc hải danh. Vạn thiện đồng quy, đắc danh nhất hạnh.

Dĩ thị nghĩa cố, tắc nhất thiết niệm xứ, chánh cần, căn, lực, giác, đạo, tứ hoằng, lục độ, giai Tịnh độ hạnh. Nãi chí nhân trung nhiễm chỉ chi thiện, cập tán tâm niệm Phật, hoặc nhất xưng danh, hoặc nhất cử thủ, nhất lễ nhất tán, hoặc nhất chiêm ngưỡng. Nãi chí hoặc phụng nhất hương nhất thủy, nhất hoa nhất đăng, nhất cúng dường, nhất cúng dường cụ, hoặc nhất niệm tu tập, chí vu thập niệm, hoặc phát nhất hành nhất thí, nhất giới nhất nhẫn, thiền định, trí huệ, nhất thiết thiện căn, hồi hướng Cực Lạc.

Nguyện lực trì cố, tuy hữu trì tật, giai đắc vãng sanh, như kinh sở thuyết. Dụ tích hữu nhân, dĩ tiểu trích thủy ký ư đại hải, nguyện bất toại bất thất, bất dị bất kiệt. Tuy kinh đa kiếp, yếu hoàn nguyên thủy. Kỳ nhân kinh đa kiếp dĩ, như ký sở thủ. Quả đắc nguyên thủy, bất hoại bất kiệt, thử diệc như thị. Dĩ thiểu thiện căn, hồi hướng Cực Lạc như ký trích thủy, tuy kinh dị sanh thiện căn bất thất, diệc bất hoại kiệt, sanh bỉ vô nghi.

Hà huống chánh kiến, tà kiến, Đại thừa, Tiểu thừa, hữu lậu, vô lậu, tán tâm định thiện, sự tưởng quán huệ, giai danh nhất hạnh, tất đắc vãng sanh, duy trừ ngoại đạo chủng tánh.

故云。但辨肯心。必不相賺。又經所謂一稱南無佛。皆已成佛道。良可深信。其有因心未起,善行未立,身心未屈。先期感應者。不可與其同語也。

是故釋迦聖主一代至談。有無量三昧,無量解脫,無量行願,總持相應,無量法門,惟念佛一門圓攝無外,悉皆具足。如彼大海吞納眾流,性無增減。如如意珠,置高幢上,能滿一切眾生願求,體無虧損。此三昧寶王能攝能具,亦復如是。

由是義故。始我世尊以此念佛三昧遍告眾會,非不再三。彼會所有承聽大根之士。若文殊等,及三乘聖賢,天龍八部,無不傾心而歸信也。逮我法流東土。有大至人。於彼廬山,闡揚遺化。彼信奉者如風行草上。極天下之望,無不美其教焉。

自佛至今,將二千數百餘載。中有聖賢之人,高僧巨儒,農商仕賈,匹夫,匹婦,奴婢,黃門。或自行勸人,或著文作誓。重法如寶,輕

Cố vân: Đãn biện khẳng tâm, tất bất tương trám. Hựu kinh sở vị. Nhất xưng Nam-mô Phật, giai dĩ thành Phật đạo. Lương khả thâm tín, kỳ hữu nhân tâm vị khởi, thiện hành vị lập, thân tâm vị khất, tiên kỳ cảm ứng giả, bất khả dữ kỳ đồng ngữ dã.

Thị cố Thích-ca Thánh chủ, nhất đại chí đàm, hữu vô lượng tam-muội, vô lượng giải thoát, vô lượng hạnh nguyện, tổng trì tương ưng, vô lượng pháp môn, duy niệm Phật nhất môn viên nhiếp vô ngoại, tất giai cụ túc. Như bỉ đại hải thôn

nạp chúng lưu, tánh vô tăng giảm. Như như ý châu trí cao tràng thượng, năng mãn nhất thiết chúng sanh nguyện cầu, thể vô khung tổn. Cố thử Tam-muội bảo vương, năng nhiếp năng cụ, diệc phục như thị.

Do thị nghĩa cố, thủy ngã Thế Tôn dĩ thử niệm Phật Tam-muội, biến cáo chúng hội, phi bất tái tam. Bỉ hội sở hữu thừa thính đại căn chi sĩ. Nhược Văn-thù đẳng, cập Tam thừa thánh hiền, thiên long bát bộ, vô bất khuynh tâm nhi quy tín dã. Đãi ngã pháp lưu đông độ, hữu đại chí nhân, ư bỉ Lư sơn, kiến dương di hóa, bỉ tín phụng giả, như phong hành thảo thượng. Cực thiên hạ chi vọng, vô bất mỹ kỳ giáo yên.

Tự Phật chí kim, tương nhị thiên sổ bách dư tải, trung hữu thánh hiền chi nhân. Cao tăng, cự nho, nông thương sĩ cổ, thất phu, thất phụ, nô tỳ, huỳnh môn. Hoặc tự hành khuyến nhân, hoặc trước văn tác thệ, trọng pháp như bảo,

27. Thiền Sư Vạn Tông Chỉ Thẳng Đường Tu

身若塵。臨難不懼,臨死不顧。挺身立行,力修此道者,何知其幾。

或修隨喜。或信歸依。乃至隨德盡己之誠,而行者。其數益眾,誠所謂列宿塵沙,尤莫况其多也。

或有半信不信,猶豫不決之人,尚生彼國,疑城,邊地。何况正信,正行,正願者,有何惑焉。傳記所載,萬不及一。自古及今,咸受其賜。豈筆舌所能盡述者乎。

縱欲別修道品。但假自心之力。或有退轉著魔之患。唯此念佛法門,因仗佛力,修則必成。無復魔業,永不退轉,决定往生矣。

———

27. Thiền sư Vạn Tông chỉ thẳng đường tu

Pháp môn Niệm Phật Tam-muội cũng gọi là Nhất hạnh Tam-muội. Có nghĩa là, người tu tập pháp môn này khi đã hiểu được ý chỉ sâu xa và có thể gìn giữ sự nhất tâm thì chẳng còn noi theo một hạnh nguyện nào khác, chỉ một lòng nhớ nghĩ đến cõi thế giới Cực Lạc, một lòng niệm tưởng đến đức Phật A-di-đà mà thôi. Người ấy biết rằng, thân mình với Tịnh độ không phải là hai, lòng

khinh thân nhược trần, lâm nạn bất cụ, lâm tử bất cố, đĩnh thân lập hạnh, lực tu thử đạo giả, hà tri kỳ kỷ?

Hoặc tu tùy hỷ, hoặc tín quy y, nãi chí tùy đức tận kỷ chi thành, nhi hành giả. Kỳ số ích chúng, thành sở vị liệt tú trần sa, vưu mạc huống kỳ đa dã.

Hoặc hữu bán tín bất tín, do dự bất quyết chi nhân, thượng sanh bỉ quốc, nghi thành, biên địa. Hà huống chánh tín chánh hạnh, chánh nguyện giả, hữu hà hoặc yên. Truyện ký sở tải, vạn bất cập nhất. Tự cổ cập kim, hàm thọ kỳ tứ, khởi bút thiệt sở năng tận thuật giả hồ?

Túng dục biệt tu đạo phẩm, đãn giả tự tâm chi lực. Hoặc hữu thối chuyển trước ma chi hoạn, duy thử niệm Phật pháp môn, nhân trượng Phật lực, tu tắc tất thành. Vô phục ma nghiệp, vĩnh bất thối chuyển, quyết định vãng sanh hỹ.

———

nhớ nghĩ và niệm tưởng cũng chỉ là một. Được như vậy mới gọi là Nhất hạnhnhư vừa nói trên.

Tuy gọi là một hạnh duy nhất, nhưng người tu hành cũng phải nhờ vào vô số các pháp thế gian và xuất thế gian, tu tập hết thảy các công đức để hỗ trợ cho đường tu thì hạnh nguyện vãng sanh mới mau chóng được thành tựu. Vì thế, tất cả các hạnh nguyện đều là chỗ tu tập của pháp môn Tịnh độ, không có đường hướng nào khác. Gọi

là Nhất hạnh, cũng ví như muôn dòng nước chảy vào biển, đều gọi tên chung là biển. Cũng vậy, vì muôn điều thiện cùng quy về một mối nên gọi là Nhất hạnh.

Vì nghĩa ấy nên các pháp như niệm xứ,(1)chánh cần ,(2)căn,(3)lực,(4)giác,(5)đạo,(6)tứ hoằng,(7)lục độ,(8)hết thảy đều là hạnh Tịnh độ. Cho đến những việc lành hết sức nhỏ nhặt, hoặc là niệm Phật với tâm tán loạn, thậm chí chỉ một lần xưng danh hiệu Phật, một lần chắp tay cung kính, một lần lễ bái, một lần tán thán, một lần chiêm ngưỡng

———

(1) Tức Tứ niệm xứ: bốn chỗ quán niệm của người tu tập, bao gồm: 1. Thân niệm xứ: thường quán tưởng thân này là nhơ nhớp, không thanh tịnh. 2. Thọ niệm xứ: thường quán tưởng bản chất của mọi cảm thọ, xúc chạm đều là khổ. 3. Tâm niệm xứ: thường quán tưởng tâm ý là vô thường, biến đổi, sanh diệt trong từng giây phút. 4. Pháp niệm xứ: thường quán tưởng tất cả các pháp không hề có cái gọi là “bản ngã” thường tồn độc lập, bản chất thật sự của các pháp chỉ là sự hội tụ và tan rã của các nhân duyên.

(2) Tức Tứ chánh cần: , hay bốn sự chuyên cần chân chánh, bao gồm: 1. Đối với việc ác đã sanh khởi, phải chuyên cần trừ bỏ. 2. Đối với việc ác chưa sanh khởi, phải chuyên cần chế phục, không để cho sanh khởi. 3. Đối với việc thiện chưa sanh khởi, phải chuyên cần làm cho sanh khởi. 4. Đối với việc thiện đã sanh khởi, phải chuyên cần nuôi dưỡng cho thêm lớn mạnh.

(3) Tức Ngũ căn, chỉ năm pháp căn bản của người tu tập, bao gồm: 1. Tín căn, hay đức tin vào Tam bảo, chánh tín. 2. Tinh tấn căn, hay sự tinh tấn, chuyên cần tu tập thiện pháp. 3. Niệm căn, hay sự nhớ nghĩ, niệm tưởng Chánh pháp. 4. Định căn, hay năng lực tập trung tư tưởng, ý niệm, không buông thả, tán loạn. 5. Huệ căn, hay trí huệ sáng suốt thấu rõ chân lý.

(4) Tức Ngũ lực, chỉ sự phát triển mạnh mẽ Ngũ căn vừa nói trên. Như vậy bao gồm: Tín lực, Tinh tấn lực, Niệm lực, Định lực, và Huệ lực.

(5) Tức Thất giác ý, cũng gọi là Thất Bồ-đề phần, bao gồm: 1. Trạch pháp, 2. Tinh tấn, 3. Hỷ, 4. Khinh an, 5. Niệm, 6. Định, 7. Xả.

(6) Tức Bát chánh đạo hay Bát thánh đạo, bao gồm: 1. Chánh tri kiến, 2. Chánh tư duy, 3. Chánh ngữ, 4. Chánh nghiệp, 5. Chánh mạng, 6. Chánh tinh tấn, 7. Chánh niệm, 8. Chánh định.

(7) Tức Tứ hoằng thệ nguyện, bốn sự phát nguyện rộng lớn của người tu hành. Đó là: 1. Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ. 2. Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn. 3. Pháp môn vô lượng thệ nguyện học. 4. Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành.

(8) Lục độ, tức Lục ba-la-mật, sáu pháp tu tập của hàng Bồ Tát, giúp đạt đến quả vị giải thoát, gồm có: 1. Bố thí, 2. Trì giới, 3. Nhẫn nhục, 4.Tinh tấn, 5. Thiền định, 6. Trí huệ.

cho đến dâng cúng một nén nhang, một chén nước, một cành hoa, một ngọn đèn, hoặc chỉ một lần cúng dường, dùng một món cúng dường, hoặc chỉ khởi một niệm tu tập, cho đến mười niệm, hoặc chỉ phát tâm làm được một việc bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí huệ... hết thảy những ăn lành ấy đều hồi hướng về Cực Lạc.

Nhờ duy trì được nguyện lực nên sớm muộn gì cũng đều được vãng sanh đúng như trong kinh đã dạy. Ví như thuở xưa, có người đem một giọt nước nhỏ gửi vào biển lớn, nguyện cho giọt nước ấy chẳng hoại, chẳng mất, chẳng biến đổi, chẳng khô cạn. Tuy trải qua nhiều đời mà giọt nước ấy vẫn còn nguyên. Người ấy sau khi trải qua nhiều kiếp vẫn nhận lại được giọt nước nguyên vẹn như khi gửi vào, không hề hoại mất, không hề khô cạn. Người đã đem một chút căn lành nhỏ nhoi hồi hướng về Cực Lạc, cũng giống như người kia gửi giọt nước vào biển lớn, tuy trải qua nhiều đời nhiều kiếp nhưng căn lành ấy không hề hoại mất, không hề khô kiệt, chắc chắn thế nào cũng sanh về Cực Lạc.

Huống chi những việc như chánh kiến, tà kiến, Đại thừa, Tiểu thừa, hữu lậu, vô lậu, loạn tâm hay định tâm làm việc thiện, các pháp quán tưởng, trí huệ... thảy đều gọi là Nhất hạnh, thảy đều sẽ được vãng sanh, chỉ trừ những kẻ tin nhận ngoại đạo mà thôi.

Cho nên nói rằng: “Chỉ cần có lòng tin chắc, quyết không bị dối gạt.” Trong kinh lại dạy rằng: “Những ai xưng niệm một lần Nam-mô Phật, đều sẽ thành Phật đạo.” Rất đáng tin sâu lời ấy. Nhưng đối với những ai chưa khởi lòng nhân, chưa làm các việc lành, thân tâm chưa điều phục, chưa có sự cảm ứng thì chớ vội nói ra như vậy.

Bởi vậy, trong suốt một đời đức Phật Thích-ca đã nói ra vô lượng tam-muội, vô lượng pháp giải thoát, vô lượng hạnh nguyện và các pháp tổng trì tương ứng nhau, cùng vô lượng pháp môn, nhưng chỉ riêng có pháp niệm Phật là thâu gồm tất cả vào trong, hết thảy đều đầy đủ. Như biển lớn kia dung chứa tất cả các dòng nước chảy vào mà tánh biển vẫn không thêm, không bớt; như hạt ngọc như ý đặt trên tòa cao làm thỏa mãn tất cả ước nguyện của chúng sanh mà thể chất của ngọc vẫn không hao tổn. Phép Niệm Phật Tam-muội này cũng vậy, có thể thâu nhiếp tất cả, bao gồm đầy đủ tất cả.

Vì nghĩa ấy nên khi xưa đức Thế Tôn đã rất nhiều lần đem phép Niệm Phật Tam-muộinày mà dạy cho tất cả chúng hội. Trong chúng hội ấy có rất nhiều người lắng nghe rồi vâng theo, đều thuộc hàng đại căn như Bồ Tát Văn-thù, hoặc các vị thánh hiền trong Ba thừa và Tám bộ thiên long,(1)thảy đều hết lòng tin theo. Đến khi pháp Phật truyền sang Đông độ, có vị đại nhân ở núi Lô sơn xiển dương giáo hóa, người người tin tưởng làm theo, ào ạt như gió lướt trên ngọn cỏ! Khắp thiên hạ đều hướng về, ai ai cũng ngợi khen pháp ấy.

Từ Phật đến nay đã hơn hai ngàn mấy trăm năm, có biết bao bậc thánh hiền, những vị cao tăng, những bậc danh nho cự phách, cùng những giới sĩ, nông, công, thương, những hạng đàn ông, đàn bà hèn kém, cho đến những kẻ nô tỳ, quan hoạn... hoặc tự mình tu tập, khuyên người tu tập, hoặc soạn văn, hoặc phát thệ nguyện, trân

———

(1)Tám bộ thiên long: (Thiên long bát bộ): cách nói tắt để chỉ chung 8 loài chúng sanh thường đến nghe Phật thuyết pháp, gồm chư thiên, loài rồng, loài dạ-xoa, loài càn-thát-bà, loài a-tu-la, loài khẩn-na-la, loài ca-lâu-la và loài ma-hầu-la-già.

trọng chánh pháp như vật báu, coi khinh thân mạng như hạt bụi, gặp nạn chẳng sợ, gặp chết chẳng lo, xả thân lập hạnh, đem hết sức mình tu tập pháp môn niệm Phật. Những người như thế thật nhiều không kể xiết!

Lại có những người thấy kẻ khác tu tập mà hoan hỷ vui theo, hoặc tin tưởng nương theo, cho đến những người noi theo đức độ người tu mà đem hết lòng thành của mình ra niệm Phật, số ấy lại càng đông đảo, quả thật là nhiều như sao đêm, như cát bụi, số nhiều lại càng nhiều hơn.

Lại có những người niệm Phật mà nửa tin nửa ngờ, do dự chẳng quyết. Thế mà họ cũng được sanh về Cực Lạc, nơi những vùng biên địa Nghi thành,(1)huống chi đối với những người có lòng tin chân chánh, tu hành chân chánh, phát nguyện chân chánh, lẽ nào còn có chỗ nghi hay sao? Những người vãng sanh được ghi lại trong sách truyện chỉ là một phần nhỏ trong muôn vạn trường hợp. Từ xưa tới nay, số người đã nương nhờ ơn Phật mà được vãng sanh thật không có giấy bút nào, không miệng lưỡi nào có thể kể ra cho xiết!

Nếu như muốn tu tập các pháp môn khác, chỉ là nhờ vào sức lực của tự tâm mình, nhưng nếu có sự thối chuyển, ắt vướng phải nạn ách của chúng ma. Chỉ duy nhất một pháp môn niệm Phật này, nương nhờ sức Phật, tu tập ắt được thành tựu, không còn trở lại vướng vào nghiệp ma, mãi mãi không thối chuyển, chắc chắn được vãng sanh!

———

(1)Vùng biên địa Nghi thành: nơi dành cho những người tu Tịnh Độ nhưng chưa đủ lòng tin, còn có sự nghi ngờ (nên gọi là Nghi thành). Khi vãng sanh về đó, họ không được tự thân gắp Phật, phải trải qua một thời gian rất lâu, khi sự nghi ngờ đã trừ hết mới được gặp Phật

龍華三會畧要說

龍華三會畧要說

一元掩關默然。有衆居士,扣關而問曰。龍華三會因緣,願師開示。

答曰。云何而致問斯耶。

居士曰。吾等自幼以來,齋戒念佛,願求龍華勝會證取菩提,是以故問。

一元笑曰。汝等求生淨土,此問太遲。求生龍華,此問太早。

居士曰。何謂遲,早乎。

一元曰。卽便今朝成佛去,樂邦化主又嫌遲,那堪更欲之乎者。管取輪迴沒了期,豈不是太遲也。

彌勒佛過五十六億萬歲,方能降生龍華。豈不是太早也。

,念佛,只合今生,就求淨土,速證菩提。何待未來龍華。

吾等隨類而言,亦發此願。

Long Hoa Tam Hội Lược Yếu Thuyết

Long Hoa tam hội lược yếu thuyết

Nhất Nguyên yểm quan mặc nhiên, hữu chúng cư sĩ khấu quan nhi vấn viết: Long Hoa tam hội nhân duyên, nguyện sư khai thị?

Đáp viết: Vân hà nhi trí vấn tư da?

Cư sĩ viết: Ngô đẳng tự ấu dĩ lai, trai giới niệm Phật, nguyện cầu Long Hoa thắng hội chứng thủ Bồ-đề, thị dĩ cố vấn.

Nhất Nguyên tiếu viết: Nhữ đẳng cầu sanh Tịnh độ, thử vấn thái trì? Cầu sanh Long Hoa, thử vấn thái tảo?

Cư sĩ viết: Hà vị trì, tảo hồ?

Nhất Nguyên viết: Tức tiện kim triêu thành Phật khứ, Lạc bang hóa chủ hựu hiềm trì, na kham cánh dục chi hồ giả. Quản thủ luân hồi một liễu kỳ, khởi bất thị thái trì dã?

Di-lặc Phật quá ngũ thập lục ức vạn tuế, phương năng giáng sanh Long Hoa. Khởi bất thị thái tảo dã?

Nhữ đẳng ký trì trai giới niệm Phật, chỉ hiệp kim sanh, tựu cầu Tịnh độ, tốc chứng Bồ-đề, hà đãi vị lai Long Hoa. Ngô đẳng tùy loại nhi ngôn, diệc phát thử nguyện.

一元曰。不求淨土而求龍華,不知受了多少輪轉之苦。此願甚不相應。

居士曰。吾等蒙師决疑,今後徑求淨土。

一元曰。但辦肯心必不相賺。

居士曰。求生淨土之法,幸得聞乎。龍華三會之事,亦欲願聞。

一元曰。備說則文繁,畧之又義闕。今特取羅什法師之譯經,而告衆人焉。

自釋迦牟尼佛降生之時,人壽百歲爲始。過百年減一歲。減至三十歲時,人長三尺。饑饉災起。

減至二十歲時,人長二尺,疾疫災起。減至十歲之時,人長一尺,刀兵災起。此乃謂之小三災之變相也。

秖畱男女萬人,逃入山中爲種。彼時女子配人,五歲卽嫁,方爲減劫之極數也。

復過百年増一歲,増至八萬四千歲時,名爲増劫之極數也。又過百年減一歲,減至八萬歲

Nhất Nguyên viết: Bất cầu Tịnh độ, nhi cầu Long Hoa, bất tri thọ liễu đa thiểu luân chuyển chi khổ, thử nguyện thậm bất tương ưng.

Cư sĩ viết: Ngô đẳng mông sư quyết nghi, kim hậu kinh cầu Tịnh độ.

Nhất Nguyên viết: Đãn biện khẳng tâm, tất bất tương trám.

Cư sĩ viết: Cầu sanh Tịnh độ chi pháp hạnh đắc văn hồ?

Long Hoa tam hội chi sự, diệc dục nguyện văn.

Nhất Nguyên viết: Bị thuyết tắc văn phiền, lược chi hựu nghĩa khuyết, kim đặc thủ La-thập Pháp sư chi dịch kinh, nhi cáo chúng nhân yên.

Tự Thích-ca Mâu Ni Phật giáng sanh chi thời, nhân thọ bách tuế vi thủy, quá bách niên giảm nhất tuế. Giảm chí tam thập tuế thời, nhân trường tam xích, cơ cận tai khởi.

Giảm chí nhị thập tuế thời, nhân trường nhị xích, tật dịch tai khởi. Giảm chí thập tuế chi thời, nhân trường nhất xích, đao binh tai khởi.

Thử nãi vị chi tiểu tam tai chi biến tướng dã.

Chỉ lưu nam nữ vạn nhân, đào nhập sơn trung vi chủng. Bỉ thời nữ tử phối nhân, ngũ tuế tức giá, phương vi giảm kiếp chi cực số dã.

Phục quá bách niên tăng nhất tuế, tăng chí bát vạn tứ thiên tuế thời, danh vi tăng kiếp chi cực số dã. Hựu quá

時,彌勒佛方乃降生於翅頭末國城中。大婆羅門家託胎。

父名修梵摩,母名梵摩跋提。彌勒雖處胞胎,如在天宮無異。塵垢不障,自然化生。身長三十二丈,胷廣十丈,靣長五丈。具八萬四千相好光明,眾生見之無有厭足。

其國有轉輪王,名曰穰佉,廣行十善,教導人民。人民感化無不欽崇。壽年皆八萬歲,身長一十六丈。相貌端嚴無復醜陋。女子配人,五百歲方嫁。

彼時無有災患,亦無寒暑。門戸不關,亦無盗賊。衣服化生不須勞苦。金銀七寶滿藏,無人視之。其地平正無有丘坑。地上有樹,形如金龍。龍上開華,故曰龍華勝會。

人民受用境界,猶如自在天宮,忉利天上。只有三病不得純受快樂。一者飲食。二者便利。三者衰老。

Bách niên giảm nhất tuế, giảm chí bát vạn tuế thời, Di-lặc Phật phương nãi giáng sanh ư Sí-đầu-mạtquốc thành trung, đại bà-la-môn gia thác thai.

Phụ danh Tu-phạm-ma, mẫu danh Phạm-ma Bạt-đề. Di-lặctuy xử bào thai, như tại thiên cung vô dị. Trần cấu bất chướng, tự nhiên hóa sanh, thân trường tam thập nhị trượng, hung quảng thập trượng, diện trường ngũ trượng, cụ bát vạn tứ thiên tướng hảo quang minh, chúng sanh thị chi vô hữu yếm túc.

Kỳ quốc hữu Chuyển luân vương danh viết Nhương-khư, quảng hành thập thiện, giáo đạo nhân dân. Nhân dân cảm hóa vô bất khâm sùng, thọ niên giai bát vạn tuế, thân trường nhất thập lục trượng, tướng mạo đoan nghiêm vôphục xú lậu. Nữ tử phối nhân, ngũ bách tuế phương giá.

Bỉ thời vô hữu tai hoạn, diệc vô hàn thử, môn hộ bất quan, diệc vô đạo tặc, y phục hóa sanh, bất tu lao khổ, kim ngân thất bảo mãn tạng, vô nhân thị chi. Kỳ địa bình chánh, vô hữu khưu khanh, địa thượng hữu thọ, hình như kim long, long thượng khai hoa, cố viết Long Hoa thắng hội.

Nhân dân thọ dụng cảnh giới, du như Tự tại thiên cung, Đao-lợi thiên thượng. Chỉ hữu tam bệnh, bất đắc thuần thọ khoái lạc. Nhất giả ẩm thực, nhị giả tiện lợi, tam giả suy lão.

若便利時,其地自然裂開,過已還合,生赤蓮華蔽其穢氣。

人命將終,自詣塚間而死。神識生天,不墮惡趣。何以故。彼土人民皆修十善,是故多生天上。

彌勒佛初會說法,九十六億人得阿羅漢,三十六萬天人八部,發無上菩提心。復有多衆得三乘四果。

第二大會說法。九十四億人得阿羅漢。六十四億天人八部,發菩提心。復有多衆得二乘四果。

第三大會說法。九十二億人得阿羅漢。三十四億天人八部,發菩提心。復有多衆得二乘四果。

彌勒住世六萬歲,說法度生。般涅槃後,正法住世亦復如是。像法住世亦復如是。龍華三會之事,畧說如斯。其餘妙義,備在經文,不及盡述。

居士曰。小三災灾,三會之事,固已聞乎。再勞尊師開示大小劫,大三災之事相也。

Nhược tiện lợi thời, kỳ địa tự nhiên liệt khai, quá dĩ hoàn hiệp, sanh xích liên hoa, tế kỳ uế khí.

Nhân mạng tương chung, tự nghệ trủng gian nhi tử. Thần thức sanh thiên, bất đọa ác thú. Hà dĩ cố? Bỉ độ nhân dân, giai tu thập thiện, thị cố đa sanh thiên thượng.

Di-lặc Phật sơ hội thuyết pháp, cửu thập lục ức nhân đắc A-la-hán, tam thập lục vạn thiên nhân bát bộ phát vô thượng Bồ-đề tâm, phục hữu đa chúng đắc Tam thừa Tứ quả.

Đệ nhị đại hội thuyết pháp, cửu thập tứ ức nhân, đắc A-la-hán, lục thập tứ ức thiên nhân bát bộ phát Bồ-đề tâm, phục hữu đa chúng đắc Nhị thừa Tứ quả.

Đệ tam đại hội thuyết pháp, cửu thập nhị ức nhân, đắc A-la-hán, tam thập tứ ức thiên nhân bát bộ phát Bồ-đề tâm. Phục hữu đa chúng đắc nhị thừa tứ quả.

Di-lặc trụ thế lục vạn tuế, thuyết pháp độ sanh. Bát Niết-bàn hậu, chánh pháp trụ thế, diệc phục như thị. Tượng pháp trụ thế, diệc phục như thị.

Long Hoa tam hội chi sự, lược thuyết như tư. Kỳ dư diệu nghĩa bị tại kinh văn, bất cập tận thuật.

Cư sĩ viết: Tiểu tam tai, tam hội chi sự, cố dĩ văn hồ. Tái lao tôn sư khai thị, đại tiểu kiếp, đại tam tai chi sự tướng dã.

一元曰。然吾語汝。汝等諦聽焉。夫小劫也,前已言矣。今復詳明。人從十歲而起。過百年増一歲,増至八萬四千歲時,名爲増劫之極。

復過百年減一歲,減至十歲之時,名爲減劫之極。如是一増一減爲一小劫。如是二十番増減爲一中劫。成住壞空,各具二十番増減爲一大劫。

一大劫盡,有一火災,壞至初禪。如是七火,有一水災壞至二禪。起七七,四十九番大火,則有七番大水,又七番大火,乃有風災壞至三禪。

凢五十六番大火壞初禪,七番大水壞二禪,一番大風壞三禪。總有六十四大劫爲大三災始終之事相也。

古德云。

六欲諸天具五衰,

三禪尙自有風災。

直饒修到非非想,

也則不如歸去來。

Nhất Nguyên viết: Nhiên, ngô ngứ nhữ, nhữ đẳng đế thính yên. Phù tiểu kiếp giả, tiền dĩ ngôn hỹ. Kim phục tường minh. Nhân tùng thập tuế nhi khởi. Quá bách niên tăng nhất tuế, tăng chí bát vạn tứ thiên tuế thời, danh vi tăng kiếp chi cực.

Phục quá bách niên giảm nhất tuế, giảm chí thập tuế chi thời, danh vi giảm kiếp chi cực. Như thị nhất tăng nhất giảm, vi nhất tiểu kiếp. Như thị nhị thập phiên tăng giảm, vi nhất trung kiếp. Thành trụ hoại không, các cụ nhị thập phiên tăng giảm, vi nhất đại kiếp.

Nhất đại kiếp tận, hữu nhất hỏa tai, hoại chí sơ thiền. Như thị thất hỏa, hữu nhất thủy tai hoại chí nhị thiền. Khởi thất thất, tứ thập cửu phiên đại hỏa, tắc hữu thất phiên đại thủy, hựu thất phiên đại hỏa, nãi hữu phong tai, hoại chí tam thiền.

Phàm ngũ thập lục phiên đại hỏa hoại sơ thiền, thất phiên đại thủy hoại nhị thiền, nhất phiên đại phong hoại tam thiền. Tổng hữu lục thập tứ đại kiếp, vi đại tam tai, thủy chung chi sự tướng dã.

Cổ đức vân:

Lục dục chư thiên cụ ngũ suy.

Tam thiền thượng tự hữu phong tai.

Trực nhiêu tu đáo phi phi tưởng.

Dã tắc bất như quy khứ lai.

28. Lược Nói Về Ba Hội Long Hoa

歸去來者,乃西方淨土之謂也。人若不修淨土,橫竪沉在四生,六道之中。大小三災之內,頭出頭沒,受苦無竆。

居士曰。聞師之說,實用早修淨土,出離苦輪。

一元曰。我今開示汝等,汝等當以遞相勸化,同生淨土焉。

居士曰。唯。謹遵師命,化導流行。吾等拜辭,致謝而去。

———

28. Lược nói về ba hội Long Hoa

Một hôm, Nhất Nguyên đang đóng cửa ngồi yên tịnh, bỗng có mấy người cư sĩ đến gõ cửa hỏi rằng: “Nhân duyên ba hội Long Hoa như thế nào, xin thầy chỉ bày cho.”

Nhất Nguyên hỏi lại: “Vì sao các ông đến hỏi tôi việc này?”

Cư sĩ nói: “Chúng tôi từ nhỏ đã thường ăn chay niệm Phật, nguyện đến thắng hội Long Hoa sẽ chứng quả Bồ-đề. Vì thế mới hỏi về việc này.”

Nhất Nguyên cười đáp rằng: “Nếu các ông cầu sanh

Quy khứ lai giả, nãi Tây phương Tịnh độ chi vị dã. Nhân nhược bất tu Tịnh độ, hoành thụ trầm tại tứ sanh lục đạo chi trung. Đại tiểu tam tai chi nội, đầu xuất đầu một, thọ khổ vô cùng.

Cư sĩ viết: Văn sư chi thuyết, thật dụng tảo tu Tịnh độ, xuất ly khổ luân.

Nhất Nguyên viết: Ngã kim khai thị nhữ đẳng, nhữ đẳng đương dĩ đệ tương khuyến hóa, đồng sanh Tịnh độ yên.

Cư sĩ viết: Duy. Cẩn tuân sư mạng, hóa đạo lưu hành. Ngô đẳng bái từ, trí tạ nhi khứ.

———

Tinh độ thì hỏi như vậy muộn quá, còn như cầu sanh vào hội Long Hoa thì hỏi câu ấy sớm quá.”

Cư sĩ hỏi: “Thế nào gọi là sớm với muộn?”

Nhất Nguyên đáp: “Ví như ngay hôm nay thành Phật, muốn làm hóa chủ cõi Lạc bang cũng đã là muộn rồi,(1)sao còn mong muốn điều ấy? Huống chi còn phải đợi cho hết kiếp luân hồi, há chẳng phải muộn quá hay sao?

“Còn đức Phật Di-lặc, phải đợi năm mươi sáu ức vạn năm mới giáng sanh tại hội Long Hoa, há chẳng là hỏi việc ấy sớm quá hay sao?

———

(1)Ngay hôm nay thành Phật cũng không kịp làm hóa chủ cõi Lạc bang, vì từ lâu đã có đức Phật A-di-đà giáo hóa tại cõi ấy

“Các ông đã biết ăn chay niệm Phật, chỉ nên ngay trong đời này cầu sanh Tịnh độ, mau chóng chứng quả Bồ-đề, vì sao phải đợi cho đến hội Long Hoa sau này?”

Cư sĩ thưa rằng: “Chúng tôi thường nghe nhiều người nói về hội Long Hoa, nên mới theo đó mà phát nguyện như vậy.”

Nhất Nguyên nói: “Chẳng cầu Tịnh độ mà cầu Long Hoa, cũng chẳng biết còn phải chịu bao nhiêu nỗi khổ xoay vần nữa, phát nguyện như thế thật không phù hợp.”

Cư sĩ nói: “Chúng tôi nhờ ơn thầy trừ dứt chỗ nghi ngờ, từ nay xin theo con đường tắt cầu sanh Tịnh độ.”

Nhất Nguyên nói: “Chỉ cần có lòng tin chắc, quyết không bị dối gạt.”

Cư sĩ thưa: “Không biết chúng tôi có thể may mắn được nghe thầy chỉ dạy về pháp cầu sanh Tịnh độ hay chăng? Hơn nữa, chúng tôi cũng mong được nghe về ba hội Long Hoa.”

Nhất Nguyên đáp: “Nếu nói thật đủ thì nhiều việc rườm rà, còn lược bớt đi thì thiếu phần nghĩa lý. Nay tôi sẽ dựa theo một bản kinh do Pháp sư La-thập dịch(1)để trình bày với mọi người.

“Kể từ khi đức Phật Thích-ca Mâu-ni đản sanh, con người có tuổi thọ trung bình là 100 tuổi. Lấy đó làm mốc để tính tới, cứ qua 100 năm thì giảm bớt 1 tuổi, giảm dần như vậy cho đến khi tuổi thọ trung bình của con người chỉ

———

(1)Đây chỉ kinh Phật thuyết Di-lặcđại thành Phật (佛說彌勒大成佛經) do ngài Cưuma-la-thập dịch, được đưa vào Đại chánh tạng, quyển 14, kinh số 456.

còn 30 tuổi. Khi ấy con người chỉ cao chừng 3 thước.(1)Bấy giờ sẽ có nạn đói khởi lên.

“Lại tiếp tục giảm dần cho đến khi đời sống con người chỉ còn 20 tuổi, cao khoảng 2 thước. Bấy giờ sẽ có dịch bệnh khởi lên.

“Lại tiếp tục giảm mãi cho đến khi đời sống con người chỉ còn 10 tuổi, cao khoảng 1 thước. Bấy giờ sẽ có nạn binh đao khởi lên.

“Như trên vừa kể là biến tướng của ba tai kiếp nhỏ. Sau ba tai kiếp này, chỉ còn lưu lại được 10.000 người, gồm cả nam lẫn nữ, cùng trốn vào trong núi sâu để lưu lại giống nòi. Vào lúc ấy, con gái chỉ 5 tuổi thì lấy chồng.(2)Đó là thời kỳ kiếp giảm đạt đến mức thấp nhất.

“Rồi bắt đầu kể từ đó, cứ qua 100 năm thì tuổi thọ trung bình của con người lại tăng thêm 1 tuổi. Tăng dần như vậy, cho đến lúc đời sống con người là 84.000 tuổi. Đó là thời kỳ kiếp tăng đạt đến mức cao nhất.

“Sau khi đạt đến mức cao nhất rồi, lại cứ qua 100 năm thì giảm bớt 1 tuổi. Giảm dần như vậy cho đến lúc đời sống con người còn 80.000 tuổi, đức Phật Di-lặc mới đản sanh tại kinh thành nước Sí-đầu-mạt, trong một gia đình đại bà-lamôn. Người cha tên là Tu-phạm-ma (Thiên Tịnh), người mẹ tên là Phạm-ma Bạt-đề (Tịnh Diệu). Đức Di-lặc tuy ở trong bào thai nhưng chẳng khác gì giữa chốn Thiên cung, không bị trần cấu che lấp, tự nhiên hóa sanh, thân cao 32 trượng, ngực rộng 10 trượng, mặt dài 5 trượng, có

———

(1) Thước cổ của Trung Quốc, mỗi thước bằng khoảng 0,33 mét. Như vậy, 3 thước là khoảng 1 mét. Những chỗ tiếp sau đây dùng đơn vị “thước” cũng đều chỉ loại thước cổ này.

(2) Vì khi ấy tuổi thọ con người chỉ có 10 tuổi.

đủ 84.000 tướng tốt và vẻ đẹp chói sáng rực rỡ. Chúng sanh được nhìn chẳng bao giờ thấy chán.

“Tại nước ấy có vị vua Chuyển luân tên là Nhương-khư, rộng làm Mười nghiệp lành, dạy dỗ nhân dân, mọi người đều được cảm hóa, ai ai cũng khâm phục. Tuổi thọ của người dân thảy đều được 80.000 tuổi, thân cao 16 trượng, tướng mạo đoan nghiêm, không có ai xấu xa thô kệch. Con gái đến 500 tuổi mới lấy chồng.

“Vào thời ấy, đời sống không có mọi tai nạn, không có những nỗi khổ vì nóng, lạnh. Nhà không cần đóng cửa, không có nạn trộm cướp. Y phục tự nhiên hóa hiện, chẳng cần phải khó nhọc làm ra. Vàng bạc, bảy báu chứa đầy kho, chẳng ai thèm ngó đến. Đất đai bằng phẳng, không có gò nổng, hầm hố. Trên đất mọc lên những cây cối hình như con rồng vàng, trên hình rồng ấy trổ ra hoa, vì vậy nên gọi thời ấy là thắng hội Long Hoa.

“Cảnh giới mà nhân dân được thọ hưởng khi ấy giống như ở Thiên cung Tự tại hoặc như trên cảnh trời Đao-lỵ. Chỉ có ba điều làm cho người ta không được hưởng trọn vẹn khoái lạc: một là sự ăn uống, hai là sự bài tiết tiêu hóa, ba là sự già yếu.

“Mỗi khi cần đi tiêu thì tự nhiên mặt đất sẽ nứt ra, đi tiêu xong thì đất khép lại, và có hoa sen màu đỏ mọc lên làm tiêu mất sự hôi hám.

“Khi con người sắp mạng chung thì tự đi đến nơi nghĩa địa. Sau khi chết, thần thức liền sanh lên cõi trời, không đọa vào các đường ác. Vì sao vậy? Vì nhân dân cõi ấy đều tu Mười nghiệp lành, nên đều được sanh lên cõi trời.

“Tại pháp hội đầu tiên của đức Phật Di-lặc, có 96 ức người chứng quả A-la-hán, 36 vạn chư thiên, loài người và các loài khác trong Tám bộ chúngphát tâm Vô thượng Bồ-đề, lại có nhiều vị chứng được bốn thánh quả của Ba thừa.

“Tại pháp hội thứ nhì, có 94 ức người chứng quả A-la-hán, 64 ức chư thiên, loài người và các loài khác trong Tám bộ chúngphát tâm Vô thượng Bồ-đề, lại có nhiều vị chứng được bốn thánh quả của hàng Nhị thừa.

“Tại pháp hội thứ ba, có 92 ức người chứng quả A-la-hán, 34 ức chư thiên, loài người và các loài khác trong Tám bộ chúngphát tâm Vô thượng Bồ-đề, lại có nhiều vị chứng được bốn thánh quả của hàng Nhị thừa.

“Đức Phật Di-lặc trụ thế 60.000 năm, thuyết pháp cứu độ chúng sanh. Sau khi ngài nhập Niết-bàn, Chánh pháp cũng trụ thế trong thời gian 60.000 năm. Rồi đến thời Tượng pháp cũng kéo dài trong thời gian 60.000 năm.

“Về ba hội Long Hoa, chỉ nói sơ lược như trên. Còn những nghĩa lý mầu nhiệm khác thì ghi chép đầy đủ trong kinh, ở đây không thể nói hết.”

Những người cư sĩ lại thưa hỏi: “Việc ba tai kiếp nhỏ và ba hội Long Hoa đã được nghe rồi. Xin phiền tôn sư chỉ bày cho biết về sự tướng đại kiếp, tiểu kiếpcùng với ba tai kiếp lớn.”

Nhất Nguyên nói: “Được, tôi sẽ nói đây, các ông nên lắng nghe cho rõ. Về tiểu kiếpthì khi nãy đã có nói sơ qua. Giờ sẽ nói thêm cho tường tận, rõ ràng hơn.

“Kể từ khi tuổi thọ con người là 10 tuổi mà tính tới, cứ qua 100 năm lại tăng thêm 1 tuổi, tăng dần mãi cho đến khi tuổi thọ con người được 84.000 tuổi là mốc cuối cùng của kiếp tăng. Từ đó, cứ qua 100 năm lại giảm bớt 1 tuổi, giảm dần mãi cho đến khi tuổi thọ con người chỉ còn 10 tuổi là mốc cuối cùng của kiếp giảm. Trọn một chu kỳ tăng và giảm như vậy gọi là một tiểu kiếp. Hai tiểu kiếp như vậy gọi là một trung kiếp. Trải qua đủ 4 giai đoạn thành, trụ, hoại, không, mỗi giai đoạn đều kéo dài 1 trung kiếp, gọi là một đại kiếp.

“Khi mỗi một đại kiếp sắp dứt thì khởi lên nạn lửa cháy, làm hư hoại đến tận cảnh trời Sơ thiền. Sau 7 lần xảy ra nạn lửa cháy thì có 1 lần xảy ra nạn nước lụt, làm hư hoại đến tận cảnh trời Nhị thiền. Như vậy, sau 49 lần xảy ra nạn lửa cháy tức là đã có 7 lần xảy ra nạn nước lụt. Lại tiếp tục có 7 lần xảy ra nạn lửa cháy nữa, mới có 1 lần xảy ra nạn gió bão, làm hư hoại đến tận cảnh trời Tam thiền.

“Hết thảy có 56 lần xảy ra nạn lửa cháy làm hư hoại đến cảnh trời Sơ thiền, 7 lần xảy ra nạn nước lụt làm hư hoại đến cảnh trời Nhị thiền, và 1 lần xảy ra nạn gió bão làm hư hoại đến cảnh trời Tam thiền. Tổng cộng quãng thời gian này là 64 đại kiếp, trong đó xảy ra đủ ba tai kiếp lớn. Sự tướng trước sau là như vậy.

“Nên người xưa có nói rằng:

Chư thiên chẳng khỏi năm tướng suy.(1)

———

(1)Năm tướng suy: Chư thiên khi sắp hết phước thì hiện ra năm tướng suy là: 1. Quần áo thường dơ nhớp, 2. Đầu tóc thường rối bù, hoa cài trên đầu mau héo, 3. Thân thể có mùi hôi hám, 4. Dưới nách thường ra mồ hôi, 5. Không thích chỗ ngồi của mình nữa.

Tam thiền còn nạn gió bão lay.

Dẫu tu đến cảnh Phi phi tưởng.

Chẳng bằng về được chốn xưa nay.

“Về chốn xưa nay, đó là nói đến cảnh giới Tịnh độ phương Tây. Nếu người không tu Tịnh độ thì sẽ phải xoay vần ngang dọc trong chốn Tứ sanh,(1)Lục đạo,(2)không thoát ra khỏi ba tai kiếp lớn và ba tai kiếp nhỏ, thác ở nơi này lại sanh ra nơi kia, mãi mãi luân chuyển chịu khổ vô cùng!”

Cư sĩ thưa rằng: “Nghe lời thầy giảng giải, thật nên sớm tu Tịnh độ để ra khỏi vòng khổ não.”

Nhất Nguyên nói: “Nay tôi đã chỉ rõ cho các ông, các ông cũng nên đem những điều đã nghe mà khuyên bảo, chỉ bày cho người khác, để cho tất cả đều được sanh về Tịnh độ.”

Cư sĩ thưa: “Xin kính cẩn vâng theo lời thầy dạy, sẽ truyền bá pháp môn này ra khắp nơi.” Rồi cùng nhau lễ bái tạ ơn và lui về.

———

(1) Tứ sanh: tức bốn cách sanh ra của chúng sanh, gồm có: sanh ra từ bào thai (thai sanh), sanh ra từ trứng (noãn sanh), sanh ra từ chỗ ẩm thấp (thấp sanh) và do biến hóa mà sanh ra (hóa sanh). Tất cả chúng sanh trong cõi luân hồi sanh tử đều thuộc về một trong bốn cách sanh này.

(2) Lục đạo (Sáu đường): tức 6 cảnh giới bao trùm tất cả chúng sanh, gồm cõi trời, cõi người, cõi a-tu-la, cõi địa ngục, cõi ngạ quỷ và cõi súc sanh.

宗鏡要語

宗鏡要語

永明宗鏡云。心能作佛,心作眾生,心作天堂,心作地獄。心異則千差競起。心平則法界坦然。心凡則三毒縈纏。心聖則六通自在。心空則一道清淨。心有則萬境縱橫。正所謂。心生法生,心滅法滅。

如谷應聲。語雄而響厲。似鏡鑒像。形曲而影斜。如人說酢梅,口中自然水出。說峻嶺,足下似有痠疼。夜繩不動疑之爲蛇。闇室本空,怖之有鬼。

以知萬行由心。一切在我。內虛外終不實。外細內終不麁。善因終值善緣。惡行難逃惡境。祇在最初一念,致此曻沉。

諸仁者。欲外安和,但內寧靜。心虛境寂。念起法生。水濁波昏。潭清水朗。修行之要。靡出於斯。正是欲斷其流但塞其源。欲免其生,但斷其根。不用多功,最爲省要。故通心論云。縛從心縛,解從心解。解縛

Tông Kính Yếu Ngữ

Tông kính yếu ngữ

Vĩnh Minh Tông kính vân: Tâm năng tác Phật, tâm tác chúng sanh, tâm tác thiên đường, tâm tác địa ngục; tâm dị tắc thiên sai cạnh khởi, tâm bình tắc pháp giới thản nhiên; tâm phàm tắc tam độc oanh triền, tâm thánh tắc lục thông tự tại; tâm không tắc nhất đạo thanh tịnh, tâm hữu tắc vạn cảnh tung hoành. Chánh sở vị: Tâm sanh pháp sanh, tâm diệt pháp diệt.

Như cốc ứng thanh, ngữ hùng nhi hưởng lệ, tợ kính giám tượng, hình khúc nhi ảnh tà. Như nhân thuyết tạc mai, khẩu trung tự nhiên thủy xuất. Thuyết tuấn lĩnh, túc hạ dĩ hữu toan đông. Dạ thằng bất động, nghi chi vi xà. Ám thất bổn không, bố chi hữu quỷ.

Cố tri vạn pháp do tâm, nhất thiết tại ngã. Nội hư ngoại chung bất thật, ngoại tế nội chung bất thô. Thiện nhân chung trị thiện duyên, ác hành nan đào ác cảnh, chỉ tại tối sơ nhất niệm, trí thử thăng trầm.

Chư nhân giả, dục ngoại an hòa, đãn nội ninh tịnh, tâm hư cảnh tịch. Niệm khởi pháp sanh, thủy trược ba hôn, đàm thanh thủy lãng. Tu hành chi yếu, mi xuất ư tư. Chánh thị dục đoạn kỳ lưu, đãn tắc kỳ nguyên. Dục miễn kỳ sanh, đãn đoạn kỳ căn, bất dụng đa công, tối vi tỉnh yếu.

Cố Thông tâm luận vân: Phược tùng tâm phược, giải tùng tâm giải, giải phược tùng tâm, bất quan dư xứ. Xuất

從心。不關餘處。出要之術。唯有觀心。觀心得悟一切俱了。

且夫不離一眞之境,化儀百變。是以箭穿石虎,非功力之所能。醉告三軍。豈麴蘗之所造。筍抽寒谷。非陽和之所生。魚躍氷河。豈網羅之所致。悉為心感。顯此靈通。應知動作施為。皆自心之力。若或信受。具此力能。則廣闢障門。盡枯業海矣。

又云。因心立法,隨法得名。處聖稱真。居凡號俗。似金作器。隨器得名。在指曰鐶。飾臂名釧。則一心不動。執別號而萬法成差。真金匪移。認異名而千器不等。

若知法法全心作。器器盡金成。名相不相干。是非焉能惑。又如圓器與方器。名字不同。若生金與熟金。言說有異。均原究體。萬法皆空。得旨忘緣,觸途無寄。

夫名因體立,體逐名生。體空而名無所施。名虛而體無所起。名體互寂。萬法無生。唯一真心。更無所有。

yếu chi thuật, duy hữu quán tâm, quán tâm đắc ngộ, nhất thiết câu liễu.

Thả phù, bất ly nhất chân chi cảnh, hóa nghi bách biến, thị dĩ tiễn xuyên thạch hổ, phi công lực chi sở năng. Túy cáo tam quân, khởi khúc bách chi sở tạo, duẩn trừu hàn cốc, phi dương hòa chi sở sanh. Ngư dược băng hà, khởi võng la chi sở trí. Tất vi tâm cảm, hiển thử linh thông. Ưng tri động tác thi vi, giai tự tâm chi lực. Nhược hoặc tín thọ cụ thử lực năng, tắc quảng tịch chướng môn, tận khô nghiệp hải hỹ.

Hựu vân: Nhân tâm lập pháp, tùy pháp đắc danh, xử thánh xưng chân, cư phàm hiệu tục, tự kim tác khí, tùy khí đắc danh, tại chỉ viết hoàn, sức tý danh xuyến, tắc nhất tâm bất động, chấp biệt hiệu, nhi vạn pháp thành sai. Chân kim phỉ di, nhận dị danh, nhi thiên khí bất đẳng.

Nhược tri pháp pháp toàn tâm tác, khí khí tận kim thành, danh tướng bất tương can, thị phi yên năng hoặc? Hựu như viên khí dữ phương khí, danh tự bất đồng, nhược sanh kim dữ thục kim, ngôn thuyết hữu dị. Quân nguyên cứu thể, vạn pháp giai không; đắc chỉ vong duyên, xúc đồ vô ký.

Phù danh nhân thể lập, thể trục danh sanh, thể không nhi danh vô sở thi, danh hư nhi thể vô sở khởi, danh thể hỗ tịch, vạn pháp vô sanh, duy nhất chân tâm, cánh vô sở hữu.

因凡立聖,聖本無名。從俗顯真。真元不立。並依世俗文字。對待而生。文字又空。空亦無寄。若是上機大士。胡假名相發揚。對境而念念知宗。遇緣而心心契道。是爲第一義。是名最上乘。世之甚希有。

先德云。圓宗罕遇猶芥子投於針鋒。正法難逢。似盲龜值於浮木。若非夙熏乘種。久積善根。焉偶斯文。親得傳受。

所以古人重教輕財。則輸金若市。或忘身為法。則輸金若市。忘爲法,則立雪幽庭。且金是身外之浮財,豈齊至教。命是一期之業報。曷等真詮。

故知訓格之言,不得暫捨。可以鏤於骨,書於紳,染于神。熏于識。所以楚莊。輕千乘之國。而重申叔一言。范獻賤萬畝之田。以貴舟人片說。此乃成家立國。尚輕珍重言。況宗鏡中。言下契無生。聞之成大道。寧容輕慢乎。

Nhân phàm lập thánh, thánh bổn vô danh, tùng tục hiển chân, chân nguyên bất lập. Tịnh y thế tục danh tự, đối đãi nhi sanh. Văn tự diệc không, không diệc vô ký. Nhược thị thượng cơ đại sĩ, hồ giả danh tướng phát dương? Đối cảnh nhi niệm niệm tri tông, ngộ duyên nhi tâm tâm khế đạo. Thị vi đệ nhất nghĩa, thị danh tối thượng thừa. Quả đạt thử tông nhân, thế chi thậm hy hữu.

Tiên đức vân: Viên tông hãn ngộ, do giới tử đầu ư châm phong. Chánh pháp nan phùng, tự manh quy trực ư phù mộc. Nhược phi túc huân thừa chủng, cửu tích thiện căn, yên ngẫu tư văn, thân đắc truyền thọ?

Sở dĩ cổ nhân trọng giáo khinh tài, tắc thâu kim nhược thị. Vong thân vị pháp, tắc lập tuyết u đình. Thả kim thị thân ngoại chi phù tài, khởi tề chí giáo? Mạng thị nhất kỳ chi nghiệp báo, hạt đẳng chân thuyên?

Cố tri huấn cách chi ngôn, bất đắc tạm xả, khả dĩ lũ ư cốt, thư ư thân, nhiễm vu thần, huân vu thức. Sở dĩ Sở Trang khinh thiên thặng chi quốc, nhi trọng Thân thúc nhất ngôn. Phạm Hiến tiện vạn mẫu điền, dĩ quý châu nhân phiến thuyết. Thử nãi thành gia lập quốc, thượng khinh trân trọng ngôn. Huống Tông kính trung, ngôn hạ khế vô sanh, văn chi thành đại đạo, ninh dung khinh mạn hồ?