Quy Nguyên Trực Chỉ

Biện Minh Tinh Khí Thần

Biện minh tinh khí thần

Huyền tông trực chỉ vân: Giới, dĩ dưỡng tinh, định dĩ dưỡng khí, huệ dĩ dưỡng thần.

Nhất Nguyên viết: Ngộ nhân tự thức nguyên tinh nguyên khí nguyên thần. Mê nhân vọng nhận sắc thân thượng tinh khí thần. Đại ngu đại thố, quái tai khổ tai.

Khởi bất kiến Trương Tử Dương thuyết: Tinh khí thần giả, tiên thiên địa chi nguyên tinh nguyên khí nguyên thần dã.

Nguyên tinh, phi dâm dật chi tinh. Nguyên khí, phi hô hấp chi khí. Nguyên thần, phi niệm lự chi thần. Si nhân bất hiểu thử ý, hoán úng tác chung.

Nhãn ký bất minh, lý diệc bất đạt. Kiểu dụ tha thanh tín chi sĩ, nhất hướng tại xú bì đại thượng tạo tác. Muội khước nhất chân Phật tánh, triển chuyển luân hồi. Vọng ngôn thử thị tu hành, thật khả bi dã.

Ngô dĩ thiểm vi Phật tử, khởi khả hoài bảo mê bang, Nghi đương khai thị vị lai, cộng nhập Bồ-đề chánh lộ.Tinh giả, bổn lai nguyên tinh dã. Giới dã, thuần nhất vô tạp, cụ túc thanh bạch phạm hạnh chi tướng. Thử nãi thị thanh tịnh pháp thân dã. Thanh tịnh pháp thân giả, tức thị nhữ chi tánh dã.

氣者,本來元氣也。定也,寂然不動,具足無量妙義。此乃是圓滿報身也。圓滿報身者,卽是汝之智也。

神者,本來元神也。慧也,感而遂通,具足恆河沙用。此乃是千百億化身也。千百億化身者,卽是汝之行也。

又謂之法身,般若,解脫。又謂之戒,定,慧。又謂之一體三寶。

邪迷之人將婬泆之精喚作佛寶。將呼吸之氣喚作法寶。將念慮之神喚作僧寶。此等迷流,謾人謾己,悞自悞他。非但賺度後人,是亦輕誣先聖也。

切戒諸人不可錯解。古人錯一不落字,猶作野狐五百劫。豈可將如來正法作爲魔家毒藥,其罪可恕否。此等邪師,入地獄如箭。

奉勸後之學者,記取,記取。珍重,珍重。

Khí giả, bổn lai nguyên khí dã. Định dã, tịch nhiên bất động, cụ túc vô lượng diệu nghĩa. Thử nãi thị viên mãn báo thân dã. Viên mãn báo thân giả, tức thị nhữ chi trí dã.

Thần giả, bổn lai nguyên thần dã. Huệ dã, cảm nhi toại thông, cụ túc hằng sa diệu dụng. Thử nãi thị thiên bách ức hóa thân dã. Thiên bách ức hóa thân giả, tức thị nhữ chi hạnh dã.

Hựu vị chi pháp thân, Bát-nhã, giải thoát. Hựu vị chi giới, định, huệ. Hựu vị chi nhất thể Tam bảo.Tà mê chi nhân, tương dâm dật chi tinh, hoán tác Phật bảo. Tương hô hấp chi khí, hoán tác Pháp bảo. Tương niệm lự chi thần, hoán tác Tăng bảo. Thử đẳng mê lưu, mạn nhân mạn kỷ, ngộ tự ngộ tha, phi đãn trám độ hậu nhân, thị diệc khinh vu tiên thánh dã.

Thiết giới chư nhân, bất khả thố giải. Cổ nhân thố nhất bất lạc tự, do tác dã hồ ngũ bách kiếp. Khởi khả tương Như Lai Chánh pháp, tác vi ma gia độc dược, kỳ tội khả thứ phủ? Thử đẳng tà sư, nhập địa ngục như tiễn.

Phụng khuyến hậu chi học giả, ký thủ, ký thủ! Trân trọng, trân trọng!

20. Biện Minh Về Tinh, Khí, Thần

20. Biện minh về tinh, khí, thần

Sách Huyền tông trực chỉ ghi: “Giới dùng để dưỡng tinh, định dùng để dưỡng khí, huệ dùng để dưỡng thần.”

Nhất Nguyên nói: “Người ngộ thì tự biết đó là nguồn tinh, nguồn khí, nguồn thần. Người ngu mê muội sai lầm nhận lấy nơi xác thân này là tinh khí thần. Thật ngu muội sai lầm thay! Kỳ lạ thay, đau đớn thay!

“Trương Tử Dương nói rằng: ‘Tinh, khí, thần đó là nguồn tinh, nguồn khí, nguồn thần, vốn có từ trước cả trời đất.’

“Nguồn tinh không phải cái tinh của sự dâm dật. Nguồn khí không phải cái khí của sự hô hấp. Nguồn thần không phải cái thần nhớ tưởng lo nghĩ. Kẻ ngu si không hiểu ý này, trông gà hóa cuốc!(1) Mắt nhìn đã chẳng rõ ràng, lý lẽ không thông suốt, lại dối gạt những người có lòng tin trong sạch. Khư khư giữ lấy cái túi da hôi thối này(2) mà làm công kia việc nọ, mê lấp tánh Phật thuần chân, xoay vần trong chốn luân hồi, lại nói bậy rằng đó là tu hành. Thật đáng thương thay!

“Tôi lấy làm hổ thẹn đứng trong hàng Phật tử, lẽ nào ôm của báu mà để cho nước nhà rối loạn?(3) Nên phải mở

———

(1)Nguyên bản dùng “hoán úng tác chung”, dịch sát nghĩa là “gọi cái vò là cái chuông”, chỉ sự nhầm lẫn giữa những thứ giống nhau.

(2)Cái túi da hôi thối này: ví sắc thân tứ đại như cái túi da đựng những xương thịt, máu mủ... và biết bao thứ hôi hám, bất tịnh.

(3)Nguyên tác là “hoài bảo mê bang”, lấy ý từ sách Luận ngữ, quyển 9, chương 17, tiết 1, là lời Dương Hóa nói với Khổng tử: “Hoài kỳ bảo nhi mê kỳ bang, khả vị nhân hồ?” (懷其寶而迷其邦，可謂仁乎。) (Ôm của báu mà để cho nước nhà rối loạn, có thể gọi là người có đức nhân hay chăng?)

bày chỉ bảo cho người đời sau, để cùng bước vào đạo Bồ-đề chân chánh.

“Tinh là cái nguồn tinh vốn có xưa nay. Giớilà sự thuần nhất không hỗn tạp, đầy đủ các tướng trong sạch thanh tịnh. Đó chính là Pháp thân thanh tịnh. Pháp thân thanh tịnh tức là tự tánhcủa các ông đó.

“Khí là cái nguồn khí vốn có xưa nay. Địnhlà sự vắng lặng an nhiên chẳng động, đầy đủ vô số ý nghĩa nhiệm mầu. Đó chính là Báo thân viên mãn. Báo thân viên mãn tức là trí tuệ của các ông đó.

“Thầnlà cái nguồn thần vốn có xưa nay. Huệlà sự cảm ứng mà thông suốt, đầy đủ vô số công dụng nhiệm mầu. Đó chính là Hóa thân thiên bách ức. Hóa thân thiên bách ức tức là đức hạnhcủa các ông đó.

“Lại cũng gọi là Pháp thân, là Bát-nhã, là Giải thoát; cũng gọi là Giới, Định, Huệ; cũng gọi là Nhất thể Tam bảo.

“Kẻ tà mê lấy cái tinh của sự dâm dật mà gọi là Phật bảo; lấy cái khí của sự hô hấp mà gọi là Pháp bảo; lấy cái thần nhớ tưởng lo nghĩ mà gọi là Tăng bảo.

“Những kẻ mê lầm như thế là dối mình dối người, tự mình sai lầm cũng làm cho người khác sai lầm theo, không chỉ gạt gẫm người đời sau mà cũng là khinh chê bậc thánh đời trước.

“Xin hết lòng khuyên răn các ông, chớ nên hiểu biết sai lầm. Người xưa chỉ sai lầm một chữ “không” mà phải đọa

離相顯性往生淨土說

làm chồn 500 kiếp!(1) Lẽ nào lại đem Chánh pháp của Như

———

(1)Lấy ý từ Vô môn quan, tắc thứ 2: Con chồn hoang của Bách trượng. Nội dung như sau: Hòa thượng Bách Trượng mỗi khi giảng pháp đều có một ông già đến nghe. Khi tăng chúng lui ra, ông lão cũng đi mất. Một hôm, nghe pháp xong ông lão vẫn không đi. Hòa thượng hỏi: “Ông là ai vậy?” Ông lão nói: “Tôi thật không phải người. Vào thời Phật Ca-diếp trong quá khứ tôi đã từng ở núi này tu tập. Nhân có người đến học, hỏi rằng: Bậc tu hành lớn có rơi vào nhân quả hay chăng?” Tôi đáp: Không. Liền phải đọa làm thân chồn hoang 500 kiếp. Nay thỉnh hòa thượng ban cho một câu chuyển ngữ, may ra được thoát kiếp chồn.” Nói xong liền hỏi: “Bậc tu hành lớn có rơi vào nhân quả hay chăng?” Hòa thượng đáp: “Không che mờ nhân quả.” Ông lão nghe xong đại ngộ, lễ bái rồi nói rằng: “Nay tôi đã thoát kiếp chồn, bỏ xác sau núi, xin thầy chôn cất theo lễ của người tu.”

———

離相顯性往生淨土說

或問曰。女人念佛,得生淨土否。

一元曰。是何言歟。鸚鵡鴝鵒念佛尙得往生,况於人乎。

或曰。女有十惡,云何便得往生。

一初生父母不喜。二舉養視無滋味。三心常畏人。四父母憂嫁。五父母生離。六畏夫喜怒。七懷產甚難。八小爲父母檢錄。九中爲夫主制禁。十老爲兒孫所訶。從生至終不得自在。

Ly Tướng Hiển Tánh, Vãng Sanh Tịnh Độ Thuyết

Lai mà hóa làm thuốc độc của ma? Tội ấy thật không thể tha thứ.

“Bọn thầy tà như vậy, ắt phải vào địa ngục nhanh như tên bắn!

“Kính khuyên những người hậu học phải nhớ lấy, nhớ lấy! Trân trọng, trân trọng!”

———

Ly tướng hiển tánh, vãng sanh Tịnh độ thuyết

Hoặc vấn viết: Nữ nhân niệm Phật, đắc sanh Tịnh độ phủ?

Nhất Nguyên viết: Thị hà ngôn dư? Anh vũ, cù dục niệm Phật thượng đắc vãng sanh, huống ư nhân hồ?

Hoặc viết: Nữ hữu thập ác, vân hà tiện đắc vãng sanh?

Nhất sơ sanh phụ mẫu bất hỷ. Nhị cử dưỡng thị vô tư vị. Tam tâm thường úy nhân. Tứ phụ mẫu ưu giá. Ngũ phụ mẫu sanh ly. Lục úy phu hỷ nộ. Thất hoài sản thậm nan. Bát tiểu vi phụ mẫu kiểm lục. Cửu trung vi phu chủ chế cấm. Thập lão vi nhi tôn sở ha. Tùng sanh chí chung, bất đắc tự tại.

又有五障。一者不得作梵天王。二者帝釋。三者魔王。四者轉輪聖王。五者佛身。云何女身速得成佛。

答曰。若論相說,果乃有之。若言性宗,卽無此事。當時龍女年始八歲,智慧利根,刹那成佛,豈在男女老幼之相乎。

禪宗會下許多女人,現世明心見性成佛作祖者,何况身後往生乎。

汝定執女相爲實者,甚矣不達性理也。不達性理,卻是女人。會得性宗,非男非女。

大般泥洹經云。若有男子,不知自身有如來性,世間雖名男子,佛說此輩是女人也。若有女人能知自身有如來性,世間雖曰女人,佛說此等是男子也。

不見宗鏡云。四大之身,見有生滅男女之相,而靈覺之性實無生滅男女之相。汝今悟此性,名為長壽,亦名如來壽量,亦名涅槃妙心。

又云。凡有心者,悉皆成佛。如今行是佛行,坐是佛坐。故云。阿鼻依正,全處極聖之自心。諸佛法身不離下凡之一念。

Hựu hữu ngũ chướng. Nhất giả bất đắc tác Phạm thiên vương, nhị giả Đế thích, tam giả Ma vương, tứ giả Chuyển luân Thánh vương, ngũ giả Phật thân. Vân hà nữ thân tốc đắc thành Phật?

Đáp viết: Nhược luận tướng thuyết, quả nãi hữu chi. Nhược ngôn tánh tông, tức vô thử sự. Đương thời Long nữ niên thủy bát tuế, trí huệ lợi căn, sát-na thành Phật, khởi tại nam nữ lão ấu chi tướng hồ?

Thiền tông hội hạ hứa đa nữ nhân, hiện thế minh tâm kiến tánh thành Phật tác Tổ giả, hà huống thân hậu vãng sanh hồ?

Nhữ định chấp nữ tướng vi thật giả, thậm hỹ bất đạt tánh lý dã. Bất đạt tánh lý, khước thị nữ nhân. Hội đắc tánh tông, phi nam phi nữ.

Đại Bát Nê-hoàn kinh vân: Nhược hữu nam tử, bất tri tự thân hữu Như Lai tánh, thế gian tuy danh nam tử, Phật thuyết thử bối thị nữ nhân dã. Nhược hữu nữ nhân, năng tri tự thân hữu Như Lai tánh, thế gian tuy viết nữ nhân, Phật thuyết thử đẳng thị nam tử dã.

Bất kiến Tông kính vân: Tứ đại chi thân, kiến hữu sanh diệt nam nữ chi tướng, nhi linh giác chi tánh thật vô sanh diệt tướng. Nhĩ kim ngô thử tánh, danh vi trường thọ, diệc danh Như Lai thọ lượng, diệc danh Niết-bàn diệu tâm.

Hựu vân: Phàm hữu tâm giả, tất giai thành Phật. Như kim hành thị Phật hành, tọa thị Phật tọa. Cố vân, A-tỳ y chánh, toàn xứ cực thánh chi tự tâm. Chư Phật pháp thân, bất ly hạ phàm chi nhất niệm.

裴相國云。血氣之屬必有知。凡有知者必同體。正所謂。蠢動含靈皆具佛性,况女人乎。

問。旣具佛性,蠢動含靈何不成佛,卻在輪迴受苦乎。

答。只爲當時著相迷性,輩覺合塵,造作種種惡業,今墮異類受苦。蠢動含靈且置而弗論,今時得箇人身者,尙不肯齋戒念佛求生淨土,反教異類成佛乎。

或曰。多有善知識見女人齋戒念佛者,皆願他女轉男身,來世修道。此說何如。

一元曰。此等善知識,濫叨知識之名,而不達知識之理,實乃癡迷。

不知維摩經云。舍利弗與一天女曰。何以不轉女身。

天曰。我從十二年來,求女人相了不可得,當何所轉。譬如幻師化作幻女,若有人問何以不轉女身,是人為正問不。

舍利弗言。不也。幻無定相,當何所轉。

Bùi Tướng quốc vân: Huyết khí chi thuộc, tất hữu tri. Phàm hữu tri giả, tất đồng thể. Chánh sở vị: Xuẩn động hàm linh, giai cụ Phật tánh, huống nữ nhân hồ.

Vấn: Ký cụ Phật tánh, xuẩn động hàm linh, hà bất thành Phật khứ, khước tại luân hồi thọ khổ hồ?

Đáp: Chỉ vi đương thời trước tướng mê tánh, bối giác hiệp trần, tạo tác chủng chủng ác nghiệp, kim đọa dị loại thọ khổ. Xuẩn động hàm linh thả trí nhi phất luận, kim thời đắc cá nhân thân giả, thượng bất khẳng trai giới niệm Phật, cầu sanh Tịnh độ, phản giáo dị loại thành Phật hồ?

Hoặc viết: Đa hữu thiện tri thức, kiến nữ nhân trai giới niệm Phật giả, giai nguyện tha nữ chuyển nam thân, lai thế tu đạo, thử thuyết hà như?

Nhất Nguyên viết: Thử đẳng thiện tri thức, lạm thao tri thức chi danh nhi bất đạt tri thức chi lý. Thật nãi si mê.

Bất tri Duy-ma kinh vân: Xá-lỵ-phất dữ nhất thiên nữ viết: Hà dĩ bất chuyển nữ thân?

Thiên viết: Ngã tùng thập nhị niên lai, cầu nữ nhân tướng liễu bất khả đắc, đương hà sở chuyển? Thí như huyễn sư hóa tác huyễn nữ, nhược hữu nhân vấn: Hà dĩ bất chuyển nữ thân? Thị nhân vi chánh vấn phủ?

Xá-lỵ-phất ngôn: Bất dã, huyễn vô định tướng, đương hà sở chuyển.

天曰。一切諸法亦復如是,無有定相。云何乃問不轉女身。卽時天女以神通力。變舍利弗令如天女。天自化身如舍利弗,而問言。何以不轉女身。

舍利弗以天女像而答言。我今不知何轉而變為女身。

天曰。舍利弗若能轉此女身。則一切女人亦當能轉。如舍利弗非女而現女身。一切女人亦復如是。雖現女身而非女也。是故佛說一切諸法非男非女。

卽時天女還攝神力。舍利弗身還復如故。

如此者。眞如性中豈有男女之相耶。况法華經中專記女人生極樂世界,豈不其然乎。

又往生傳載女人生西方者,不勝其數。知識何不知識焉。

Thiên viết: Nhất thiết chư pháp diệc phục như thị, vô hữu định tướng. Vân hà nãi vấn bất chuyển nữ thân? Tức thời thiên nữ dĩ thần thông lực, biến Xá-lỵ-phất linh như thiên nữ, thiên tự hóa thân như Xá-lỵ-phất nhi vấn ngôn: Hà dĩ bất chuyển nữ thân?

Xá-lỵ-phất dĩ thiên nữ tượng nhi đáp ngôn: Ngã kim bất tri hà chuyển nhi biến vi nữ thân?

Thiên viết: Xá-lỵ-phất nhược năng chuyển thử nữ thân, tắc nhất thiết nữ nhân diệc đương năng chuyển, Như Xá-lỵ-phất phi nữ nhi hiện nữ thân, nhất thiết nữ nhân diệc phục như thị, tuy hiện nữ thân nhi phi nữ dã. Thị cố Phật thuyết nhất thiết chư pháp, phi nam phi nữ.

Tức thời thiên nữ hoàn nhiếp thần lực, Xá-lỵ-phất thân hoàn phục như cố.

Như thử giả, chân như tánh trung khởi hữu nam nữ chi tướng da? Huống Pháp Hoa kinh trung chuyên ký nữ nhân sanh Cực Lạc thế giới, khởi bất kỳ nhiên hồ?

Hựu Vãng sanh truyện tải nữ nhân sanh Tây phương giả, bất thắng kỳ số, tri thức hà bất tri thức yên?

21. Lìa Hình Tướng, Rõ Chân Tánh, Vãng Sanh Tịnh Độ

21. Lìa hình tướng, rõ chân tánh, vãng sanh Tịnh độ

Có người hỏi: “Nữ giới niệm Phật có được sanh về Tịnh độ chăng?”

Nhất nguyên đáp: “Sao ông nói vậy? Chim vẹt, chim sáo niệm Phật còn được vãng sanh, huống chi con người?”

Lại hỏi: “Nữ giới có mười điều thua kém, làm sao có thể được vãng sanh? Một là lúc sanh ra cha mẹ không vui mừng.(1)Hai là khi nuôi nấng không dành cho những món ngon quý. Ba là trong lòng thường sợ sệt người khác. Bốn là khiến cha mẹ phải lo lắng việc cưới gả. Năm là phải xa lìa khi cha mẹ còn sống. Sáu là phải sợ sệt tánh khí chồng thay đổi. Bảy là phải mang thai và sanh nở, là việc rất khó khăn. Tám là lúc nhỏ phải chịu sự quản chế khắt khe của cha mẹ. Chín là khi đã trưởng thành phải chịu sự cấm chế của chồng. Mười là đến tuổi già phải chịu sự nặng lời của con cháu.(2)Từ khi sanh ra cho đến cuối đời, nữ giới luôn thiếu sự tự do.

———

(1)Văn này viết từ thế kỷ 11, trong bối cảnh xã hội Nho giáo Trung Hoa xưa vốn trọng nam khinh nữ, khi sanh con chỉ muốn sanh con trai nối dòng mà thôi. Quan điểm này ngày nay tất nhiên không còn được chấp nhận nữa vì đã trở thành bất hợp lý. Nhưng trong thực tế vẫn còn có không ít người chịu ảnh hưởng nhất định của quan điểm xa xưa này.

(2)Cả 10 điều thua kém của nữ giới được kể ra ở đây đều xuất phát từ quan điểm trọng nam khinh nữ xưa kia, không còn phù hợp với thực trạng xã hội ngày nay. Tuy nhiên, ngay trong xã hội hiện đại thì nữ giới vẫn có những điều thua kém nam giới, xét theo ý nghĩa phải chịu đựng nhiều khó khăn, bất tiện hơn. Chẳng hạn, thể chất phụ nữ nói chung yếu ớt hơn nên phải gắn bó với công việc trong nhà nhiều hơn, phụ nữ phải đảm nhận thiên chức làm mẹ, có rất nhiều khó khăn mà nam giới không thể chia sẻ tất cả, hoặc phụ nữ không được gần gũi cha mẹ sau khi lấy chồng..

“Nữ giới lại có năm điều chướng ngại. Một là không thể làm Phạm Thiên vương, hai là không thể làm Đế Thích, ba là không thể làm Ma Vương, bốn là không thể làm Chuyển luân Thánh vương, năm là không thể làm Phật. Như vậy thân nữ sao có thể mau chóng thành Phật được?”

Nhất Nguyên đáp: “Nếu luận về hình tướng, quả thật có những điều như vậy. Nhưng luận về sự cốt yếu của bản tánh thì không có những việc ấy. Thời Phật tại thế có vị Long nữ(1)mới 8 tuổi nhưng trí huệ đầy đủ, căn cơ nhanh nhạy, thành Phật chỉ trong chốc lát.(2)Vậy lẽ nào việc thành Phật lại do nơi hình tướng nam, nữ, già, trẻ hay sao?

“Trong Thiền tông có rất nhiều người thuộc nữ giới mà ngay trong đời này cũng rõ được tâm, thấy được tánh, làm thầy làm tổ, huống chi là việc vãng sanh sau khi đã bỏ thân này?

“Nếu ông cố chấp cho cái hình tướng nữ giới là thật, quả là rất không thông đạt lý tánh. Người không thông đạt lý tánh mới chính là nữ nhân; như nắm hiểu được chỗ cốt yếu của bản tánh thì thật là không có nam nữ.

“Kinh Đại Bát Nê-hoàn(3) dạy rằng: ‘Như có người nam không biết rằng thân mình tự có tánh Như Lai, dù thế gian gọi người ấy là nam nhưng Phật nói rằng hạng người

———

(1)Long nữ: con gái của Long vương.

(2)Chuyện này được nói đến trong kinh Diệu pháp liên hoa (tức kinh Pháp Hoa), phẩm Đề-bà-đạt-đa thứ 12.

(3)Kinh Đại Bát Nê-hoàn, 6 quyển, bản dịch Hán văn của ngài Pháp Hiển đời Đông Tấn, thuộc Đại chánh tạng, quyển 12, kinh số 376. Rất nhiều người nhầm lẫn bản kinh này với kinh Đại Bát Niết-bàn, bản dịch Hán văn của ngài Đàm-vô-sấm, 40 quyển, thuộc Đại chánh tạng, quyển 12, kinh số 374.

ấy là nữ. Như có người nữ biết được rằng thân mình tự có tánh Như Lai, dù thế gian gọi người ấy là nữ nhưng Phật nói rằng người ấy là nam.’

“Sách Tông kính lụcnói: ‘Thân tứ đại này nhìn vào có những hình tướng sanh, diệt, nam, nữ; nhưng tánh linh giác thật không có những hình tướng sanh, diệt, nam, nữ.’

“Như nay ông nhận hiểu tánh ấy thì gọi là được tuổi thọ lâu dài, cũng gọi là tuổi thọ đồng với Như Lai, cũng gọi là đạt được tâm Niết-bàn mầu nhiệm.

“Lại nói: ‘Nếu có tâm thức thì hết thảy đều thành Phật.’ Cho nên, hiện nay đang đi đó là Phật đi, đang ngồi đó chính là Phật ngồi. Nên nói rằng: ‘Y báo và chánh báo địa ngục A-tỳ đều sẵn có trong tự tâm bậc thánh, pháp thân chư Phật chưa từng lìa khỏi một niệm phàm phu.’

“Bùi Tướng quốc nói: ‘Những loài có khí huyết khí ắt có nhận biết. Nếu có nhận biết ắt là đồng thể.’ Đó chính là: ‘Hết thảy những loài có linh tánh biết cử động đều sẵn đủ tánh Phật. Huống chi là nữ giới?”

Người kia lại hỏi: “Đã sẵn có tánh Phật, sao những loài có linh tánh biết cử động không thành Phật, lại ở mãi trong luân hồi chịu khổ?”

Nhất Nguyên đáp: “Chỉ vì lúc trước làm người vướng chấp hình tướng, mê lấp chân tánh, ngược với chánh giác mà hợp theo sáu trần, tạo ra mọi thứ ác nghiệp, nên nay phải đọa vào loài vật mà chịu khổ.

“Hãy tạm gác lại việc của những loài có linh tánh biết cử động, đến như những kẻ hiện nay được mang thân người còn chẳng chịu ăn chay giữ giới, niệm Phật cầu

sanh Tịnh độ, lại có thể giáo hóa loài khác thành Phật được sao?”

Người kia lại hỏi: “Có những bậc thiện tri thức thấy nữ giới ăn chay, giữ giới, niệm Phật liền nguyện cho người nữ ấy qua đời sau được chuyển làm nam thân để tu hành. Việc ấy thế nào?”

Nhất Nguyên đáp: “Những người như thế chỉ lạm xưng là tri thức, vì họ thật không hiểu biết lý lẽ, quả là rất si mê.

“Kinh Duy-ma có đoạn: ‘Xá-lỵ-phất hỏi một vị thiên nữ rằng: Sao không chuyển đổi thân nữ?

“Thiên nữ đáp: Từ mười hai năm qua tôi vẫn cầu cái tướng nữ nhân mà không được, lấy gì mà chuyển đổi? Ví như có một nhà ảo thuật tạo ra một cô gái ảo. Nếu có người hỏi: Sao không chuyển đổi thân nữ? Vậy câu hỏi của người ấy có chính đáng chăng?

“Xá-lỵ-phất đáp: Không, sự ảo hóa không có hình tướng nhất định, lấy gì mà chuyển đổi?

“Thiên nữ nói: Tất cả các pháp cũng đều như vậy, vốn không có hình tướng nhất định. Sao lại hỏi việc không chuyển đổi thân nữ?

“Liền đó, thiên nữ dùng sức thần thông khiến cho Xá-lỵ-phất hóa thành hình thiên nữ, còn thiên nữ lại hóa thành Xá-lỵ-phất, rồi hỏi: Sao không chuyển đổi thân nữ?

“Xá-lỵ-phất trong hình tướng thiên nữ đáp rằng: Nay tôi chẳng biết vì sao lại hóa làm thân nữ.

“Thiên nữ nói: Như Xá-lỵ-phất có thể chuyển đổi thân nữ ấy thì tất cả nữ nhân cũng đều có thể chuyển đổi thân

身雖出家不求淨土說

nữ. Như Xá-lỵ-phất vốn chẳng phải là nữ mà hiện ra thân nữ, tất cả nữ nhân cũng đều như vậy, tuy hiện ra thân nữ nhưng chẳng phải là nữ. Cho nên Phật dạy rằng tất cả các pháp vốn thật không có nam nữ.

“Dứt lời, thiên nữ lại thâu lại sức thần thông, Xá-lỵ-phất hiện thân trở lại như cũ.

“Như vậy, trong tánh chân như lẽ nào lại có tướng nam, tướng nữ hay sao? Huống chi trong kinh Pháp Hoa có

———

身雖出家不求淨土說

天如和尙云。近世有等出家,雖云離俗,俗習不除。盡曰出塵,塵緣不斷。經教固不知,參禪又不會。心猿亂走,意馬奔馳。作隊成羣,打閧過日。非但虛消信施,亦乃埋沒己靈。眼光落地之時,路頭向甚處去。

正是青天白日爺娘不識。未證謂證,未得謂得。實乃徒入空門,虛生浪死。

噫。問君出家因甚麽事。爲衣食故。貪富貴故。求安樂故。父母捨汝出家,指望超度父母,報答四恩。如今自己尙無靠託,况能拔濟他人乎。

Thân Tuy Xuất Gia, Bất Cầu Tịnh Độ Thuyết

chép việc nữ nhân được sanh về thếá giới Cực Lạc, lẽ nào không phải vậy sao?

“Lại như trong Vãng sanh truyệncó chép việc nữ nhân vãng sanh Tây phương, số nhiều không kể xiết!

“Bậc trí thức vì sao lại không hiểu biết?”

———

Thân tuy xuất gia, bất cầu Tịnh độ thuyết

Thiên Như hòa thượng vân: Cận thế hữu đẳng xuất gia, tuy vân ly tục, tục tập bất trừ; tận viết xuất trần, trần duyên bất đoạn. Kinh giáo cố bất tri, tham thiền hựu bất hội. Tâm viên loạn tẩu, ý mã bôn trì. Tác đội thành quần, đả hống quá nhật. Phi đãn hư tiêu tín thí, diệc nãi mai một kỷ linh. Nhãn quan lạc địa chi thời, lộ đầu hướng thậm xứ khứ.

Chánh thị thanh thiên bạch nhật gia nương bất thức, Vị chứng vị chứng, vị đắc vị đắc. Thật nãi đồ nhập không môn, hư sanh lãng tử.

Y! Vấn quân xuất gia nhân thậm ma sự? Vị y thực cố? Tham phú quý cố? Cầu an lạc cố? Phụ mẫu xả nhữ xuất gia, chỉ vọng siêu độ phụ mẫu, báo đáp tứ ân. Nhi kim tự kỷ thượng vô kháo thác, huống năng bạt tế tha nhân hồ?

有日閻羅老子與儞打算飯錢,將甚抵敵。不落地獄餓鬼,定是載角披毛。如是出家,可悲可痛。

諸仁者。趑此未老無病之前,急早作箇活計。堅持齋戒,念佛誦經,禮讚發願,求生淨土。得見彌陀之後,可以超度父母,可以報答四恩,可以拔濟羣生,可以永受快樂。如此出家,方爲佛子。

嗟乎。又有一等爲僧爲道者,教他求生淨土只說功行全無,工夫未到。且求來世再爲男子,重復出家展轉修行,方可生彼。此等退屈下流,愚癡極甚。自迷猶且可,又要賺他人。我且問汝,現今男子出家不求淨土,更待何生。

先德云。今生不得生,一蹉是百蹉。此身不向今生度,更向何生度此身。誠哉是言也。

諸仁者。若論功行工夫要成佛者,且待彌勒下生,千佛出世。若言九品法門求生淨土,一念信心彈指可到。何以故。仗佛力故。不見蓮宗寶鑑云。信餘門學道,如蟻子上

Hữu nhật Diêm-la lão tử dữ nễ đả toán phạn tiền, tương thậm để địch. Bất lạc địa ngục ngạ quỷ, định thị tải giác phi mao. Như thị xuất gia khả bi khả thống.

Chư nhân giả! Tư thử vị lão vô bệnh chi tiền, cấp tảo tác cá hoạt kế. Kiên trì trai giới, niệm Phật tụng kinh, lễ tán phát nguyện, cầu sanh Tịnh độ. Đắc kiến Di đà chi hậu, khả dĩ siêu độ phụ mẫu, khả dĩ báo đáp tứ ân, khả dĩ bạt tế quần sanh, khả dĩ vĩnh thọ khoái lạc. Như thử xuất gia phương vi Phật tử.

Ta hồ! Hựu hữu nhất đẳng vi tăng vi đạo giả, giáo tha cầu sanh Tịnh độ, chỉ thuyết công hạnh toàn vô, công phu vị đáo, thả cầu lai thế tái vi nam tử, trùng phục xuất gia triển chuyển tu hành, phương khả sanh bỉ. Thử đẳng thối khuất hạ lưu, ngu si cực thậm. Tự mê do thả khả, hựu yếu trám tha nhân. Ngã thả vấn nhữ, hiện kim nam tử xuất gia bất cầu Tịnh độ, cánh đãi hà sanh?

Tiên đức vân: Kim sanh bất đắc sanh, nhất tha thị bách tha. Thử thân bất hướng kim sanh độ, cánh hướng hà sanh độ thử thân? Thành tai thị ngôn dã.

Chư nhân giả! Nhược luận công hạnh công phu yếu thành Phật giả, thả đãi Di-lặchạ sanh, thiên Phật xuất thế. Nhược ngôn cửu phẩm pháp môn cầu sanh Tịnh độ, nhất niệm tín tâm đàn chỉ khả đáo. Hà dĩ cố? Trượng Phật lực cố.

Bất kiến Liên tông bảo giám vân: Tín dư môn đạo, như

於高山。淨土往生,似風帆行於順水。彌陀接引,直趣菩提。眾聖提携,高超三界。上品即登佛果,下生猶勝天宮。普信勿疑,同修不退。

又不見决疑論云。人身難得,淨土易生。何以故。五戒不持,人天路絶。五戒清淨,方得爲人。况以五戒難持,亦無願力攝受。此所謂人身難得也。修淨土者,未必持戒全與不全,但念阿彌陀佛名號,縱有罪業亦許懺悔。臨命終時,阿彌陀佛,觀音,勢至,清淨海衆各有願力,共來接引攝受。此所謂淨土易生也。

十六觀經云。至心念南無阿彌陀佛一聲,滅八十億劫生死重罪。上至一心不亂,下至十念成功。五逆十惡罪人,臨終十聲阿彌陀佛亦得往生淨土。况出家齋戒念佛而不生乎。

嗚呼。如此捷徑法門,只是無人信受。若不信受奉行,出家有何益矣。

nghị tử thướng ư cao sơn. Tịnh độ vãng sanh, tự phong hàng hành ư thuận thủy. Di-đà tiếp dẫn, trực thú Bồ-đề. Chúng thánh đề huề, cao siêu tam giới. Thượng phẩm tức đăng Phật quả, hạ sanh do thắng thiên cung. Phổ thỉnh vật nghi, đồng tu bất thối.

Hựu bất kiến Quyết nghi luậnvân: Nhân thân nan đắc, Tịnh độ dị sanh. Hà dĩ cố? Ngũ giới bất trì, nhân thiên lộ tuyệt; ngũ giới thanh tịnh, phương đắc vi nhân. Huống dĩ ngũ giới nan trì, diệc vô nguyện lực nhiếp thọ. Thử sở vị nhân thân nan đắc dã. Tu Tịnh độ giả, vị tất trì giới toàn dữ bất toàn, đãn niệm A-di-đà Phật danh hiệu, túng hữu tội nghiệp diệc hứa sám hối. Lâm mạng chung thời, A-di-đà Phật, Quán Âm, Thế Chí, thanh tịnh hải chúng các hữu nguyện lực, cộng lai tiếp dẫn nhiếp thọ. Thử sở vị Tịnh độ dị sanh dã.

Thập lục quán kinhvân: Chí tâm niệm Nam-mô A-di-đà Phật nhất thanh, diệt bát thập ức kiếp sanh tử trọng tội. Thượng chí nhất tâm bất loạn, hạ chí thập niệm thành công, ngũ nghịch thập ác tội nhân, lâm chung thập thanh A-di-đà Phật, diệc đắc vãng sanh Tịnh độ. Huống xuất gia trai giới niệm Phật nhi bất sanh hồ?

Ô hô, như thử tiệp kính pháp môn, chỉ thị vô nhân tín thọ. Nhược bất tín thọ phụng hành, xuất gia hữu hà ích hỹ?

22. Thân Tuy Xuất Gia, Chẳng Cầu Tịnh Độ

22. Thân tuy xuất gia, chẳng cầu Tịnh độ

Hòa thượng Thiên Như nói: “Gần đây có những người xuất gia, tuy nói lìa tục nhưng thói tục chẳng bỏ, xưng là xuất trần nhưng duyên trần chẳng dứt. Kinh sách giáo điển đã không biết đến, việc tham thiền lại không chỗ hội nhập. Tâm như con vượn lăng xăng, ý như con ngựa hối hả. Những kẻ ấy kết thành bè đảng, suốt ngày quát tháo, đánh nhau. Chẳng những uổng cơm tín thí mà còn làm mai một linh tánh của chính mình. Một mai khi dứt bỏ thân này, biết đi về đâu?

“Thật rõ ràng như giữa ban ngày, đã không biết đến cha mẹ,(1) mà việc tu hành chưa chứng lại nói rằng chứng, chưa được lại nói rằng được, thật uổng thay cho việc bước vào cửa Không,(2) phí cả một đời!

“Xin hỏi các vị rằng: Vì điều chi mà xuất gia? Vì cơm áo chăng? Vì tham phú quý chăng? Vì cầu được an vui chăng? Cha mẹ cho con xuất gia chỉ mong có một ngày sẽ siêu độ cha mẹ, báo đáp bốn ơn,(3) nhưng hiện nay các vị tự thân còn không đáng nương dựa vào, huống chi lại có thể cứu vớt người khác hay sao? Một mai Diêm vương sẽ cùng các

———

(1)Không biết đến cha mẹ: người xuất gia dứt hẳn việc gia đình, dù cha mẹ còn sống cũng không thể lo việc phụng dưỡng. Văn Quy sơn cảnh sách nói: “Làm người xuất gia, chẳng thể dâng cho cha mẹ miếng ăn ngon ngọt, cho đến quyến thuộc cũng đều dứt bỏ.”

(2)Bước vào cửa Không: chỉ việc xuất gia, vì người xuất gia quan trọng nhất là tu tập để thấu triệt được tánh Không của vạn pháp.

(3)Bốn ơn (tứ ân): Bốn ơn nặng mà chúng ta thọ nhận. Một là ơn cha mẹ (cha mẹ sanh dưỡng mình), hai là ơn chúng sanh (mọi nhu cầu của mình chỉ được đáp ứng nhờ có những chúng sanh khác), ba là ơn quốc gia (đã cho mình một môi trường sống tốt đẹp, an lành), bốn là ơn Tam bảo (đã chỉ ra cho mình con đường chân chánh tu tập để thoát mọi nẻo khổ).

vị tính sổ cơm tiền,(1)các vị lấy gì mà đền trả? Nếu không đọa vào các cảnh giới địa ngục, ngạ quỷ, ắt cũng phải sanh làm các loài súc sanh. Người xuất gia như thế thật đáng thương thay! Thật đau xót thay!

“Này các vị! Ngay trong lúc tuổi già chưa đến, thân này không có bệnh, hãy sớm thực hành nếp sống tốt đẹp, bền lòng ăn chay giữ giới, niệm Phật tụng kinh, lễ tán phát nguyện cầu sanh Tịnh độ. Sau khi được gặp đức Phật A-di-đà, mới có thể siêu độ cha mẹ, mới có thể báo đáp bốn ơn, mới có thể cứu vớt muôn loài, mới có thể được an vui mãi mãi. Người xuất gia như vậy mới xứng đáng là đệ tử Phật.

“Than ôi! Lại có một hạng người làm tăng, tu đạo, khi dạy người khác việc cầu sanh Tịnh độ luôn nói rằng: Các người hiện nay công hạnh không có, công phu chưa đủ, chỉ nên cầu cho đời sau được sanh làm nam giới, rồi lại xuất gia, tu hành từng bước tiến tới mới có thể sanh về Tịnh độ. Đó là hạng người hèn kém thối chí,(2) ngu si thái quá. Tự mình mê lầm còn có thể tha thứ, lại còn muốn dối gạt người khác!

“Xin hỏi các vị, nay được làm thân nam tử xuất gia, không cầu sanh Tịnh độ thì đợi đến bao giờ?

———

(1)Tính sổ cơm tiền: tức món nợ cơm áo bình sanh đã nhận của thập phương tín thí. Thiền môn có dạy: “Tín thí nan tiêu.” (Sự cúng dường của tín thí rất khó bỏ phí.) Nếu đã nhận sự cúng dường của tín thí thì phải đáp trả xứng đáng bằng việc chuyên tâm tu tập, lợi ích muôn loài. Bằng ngược lại thì cũng không khác gì vay nợ kẻ khác, ắt có ngày phải trả đủ cả vốn lẫn lãi.

(2)Về sự thối chí của người tu hành, có 3 điều. Một là Bồ-đề quảng đại khuất, nghĩa là thấy quả Phật quá cao xa, đạo Bồ-đề quá rộng lớn mà sanh ra thối chí. Hai là Vạn hạnh nan tu khuất, nghĩa là thấy những công hạnh tu tập quá khó khăn mà sanh ra thối chí. Ba là Chuyển y nan chứng khuất, nghĩa là thấy các đạo quả chuyển y mầu nhiệm rất khó chứng đắc mà sanh ra thối chí.

“Người xưa dạy rằng: ‘Kiếp này chẳng được vãng sanh, thì trăm kiếp sau cũng sẽ lặp lại sai lầm ấy. Thân này không cầu giải thoát trong kiếp này, lại chờ đến kiếp nào mới được giải thoát?’ Lời nói đúng lắm thay!

“Này các vị, nếu luận về việc tu tập công hạnh, công phu để mong thành Phật, ắt phải chờ mãi đến Phật Di-lặc đản sanh, ngàn đức Phật ra đời. Còn nói về pháp môn Chín phẩm(1) cầu sanh Tịnh độ thì chỉ cần một niệm khởi lòng tin,trong thời gian khảy móng tay đã có thể sanh về cõi Phật! Vì sao vậy? Đó là nhờ nương vào sức Phật.

“Sách Liên tông bảo giám nói rằng: ‘Tu tập những pháp môn khác, ví như con kiến bò lên núi cao, còn tu pháp môn vãng sanh Tịnh độ, ví như thuyền buồm thuận gió xuôi dòng. Phật A-di-đà tiếp dẫn, thẳng tới quả Bồ-đề; các vị thánh dìu dắt, vượt thoát ngay Ba cõi. Bậc Thượng phẩm(2)liền đạt quả Phật; bậc Hạ sanh(3) vẫn còn hơn cung điện các cõi trời. Khuyên tất cả các vị đừng nghi ngờ nữa, hãy cùng nhau tu tập không lùi bước.

“Trong Quyết nghi luận có dạy rằng: ‘Thân người thật khó được, Tịnh độ dễ sanh về.’ Vì sao vậy? Nếu không giữ trọn Năm giới thì không thể sanh trong hai cõi trời, người. Năm giới giữ trong sạch thì mới được làm người.

———

(1) Chín phẩm: Kinh Đại A-di-đà dạy rằng chúng sanh được vãng sanh Tịnh độ có 9 hạng, chia làm 3 phẩm, từ thấp lên cao là: Hạ phẩm hạ sanh, Hạ phẩm trung sanh, Hạ phẩm thượng sanh; Trung phẩm hạ sanh, Trung phẩm trung sanh, Trung phẩm thượng sanh; Thượng phẩm hạ sanh, Thượng phẩm trung sanh và Thượng phẩm thượng sanh. Vì thế, chín hạng này thường gọi là chín phẩm, bao gồm tất cả các mức độ tu tập khác nhau, từ những người mang nhiều ác nghiệp nhưng chí thành niệm Phật được vãng sanh (đới nghiệp vãng sanh) cho đến những bậc công hạnh viên mãn, ngay khi còn sống đã thể hiện đầy đủ sự giác ngộ (hiện thế A-di-đà).

(2) Thượng phẩm: tức hàng Thượng phẩm thượng sanh như vừa nói trên, tức là bậc cao nhất trong Chín phẩm.

(3) Hạ sanh: tức hàng Hạ phẩm hạ sanh như vừa nói trên, tức là bậc thấp nhất trong Chín phẩm.

Huống chi, Năm giới đã khó giữ theo, lại không có nguyện lực hỗ trợ. Vì vậy nên nói rằng: Thân người thật khó được. Còn người tu Tịnh độ thì không nhất thiết việc giữ giới có được trọn vẹn hay không, chỉ thường nhớ niệm danh hiệu Phật A-di-đà, dù có tội nghiệp cũng có thể sám hối. Đến khi lâm chung thì đức Phật A-di-đà, các vị Bồ Tát Quán Âm, Thế Chí và đại chúng thanh tịnh nhiều như biển lớn cùng hiện đến, tất cả các vị ấy đều có nguyện lực tiếp dẫn, đón nhận mình. Vì vậy cho nên nói rằng: Tịnh độ dễ sanh về.

“Kinh Thập lục quán(1) dạy rằng: ‘Chí tâm niệm một tiếng A-di-đà Phật thì dứt được các tội nặng trong tám mươi ức kiếp sanh tử. Đó là nói từ những bậc đạt được nhất tâm bất loạn,(2) cho đến kẻ chỉ trọn đủ mười niệm. Cho dù đã phạm vào Năm tội nghịch,(3) Mười điều ác,(4) nhưng khi lâm chung niệm Phật A-di-đà mười tiếng cũng được vãng sanh Tịnh độ, huống chi người xuất gia ăn chay, giữ giới, niệm Phật lại chẳng được vãng sanh hay sao?

“Than ôi! Đối với pháp môn mau chóng thẳng tắt này, chỉ sợ người không chịu tin nhận mà thôi. Nhưng nếu không tin nhận và kính cẩn làm theo thì việc xuất gia liệu có ích gì?”

———

(1) Kinh Thập lục quán (Thập lục quán kinh): tức kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật, cũng thường gọi tắt là Quán kinh.

(2) Nhất tâm bất loạn: yếu chỉ của kinh A-di-đà, nghĩa là người niệm Phật đạt đến mức không còn bất cứ vọng niệm nào trong tâm, chỉ duy nhất có danh hiệu Phật mà thôi, không hề có sự tán loạn.

(3) Năm tội nghịch (Ngũ nghịch tội): là các tội giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, phá hòa hiệp Tăng, làm thân Phật chảy máu.

(4) Mười điều ác (Thập ác, hay Thập bất thiện đạo): gồm có: 1. Giết hại, 2. Trộm cắp, 3. Tà dâm, 4. Nói dối, 5. Nói thêu dệt, nói lời vô nghĩa, 6. Nói hai lưỡi, nói đâm thọc, gây chia rẽ người khác, 7. Nói lời độc ác, 8. Tham lam, 9. Sân hận, 10. Si mê.

裴相國身心虛偽說

裴相國身心虛偽說

唐,相國裴休曰。大衆從無始來,常認爲我身者,是地水火風假合之身。旋聚旋散,屬無常法,非我身也。

大衆從無始來,常認爲我心者,是緣慮客塵虛妄之心。乍起乍滅,屬無常法,非我心也。

我有眞身,圓滿空寂者是也。我有眞心,廣大靈知者是也。空寂靈知,神用自在。性含萬德,體絶百非。如淨月輪,圓滿無缺。惑雲所覆,不自覺知。妄惑旣除,眞心本淨。

十方諸佛,一切眾生,與我此心,三無差別,此卽菩提心體也。捨此不認,而認臭身妄念,隨死隨生,與禽獸雜類,比肩受苦,爲丈夫者豈不羞哉。

Bùi Tướng Quốc Thân Tâm Hư Ngụy Thuyết

Bùi Tướng quốc thân tâm hư ngụy thuyết

Đường, Tướng quốc Bùi Hưu viết: Đại chúng tùng vô thủy lai, thường nhận vi ngã thân giả, thị địa thủy hỏa phong giả hiệp chi thân. Toàn tụ toàn tán, thuộc vô thường pháp, phi ngã thân dã.

Đại chúng tùng vô thủy lai, thường nhận vi ngã tâm giả, thị duyên lự khách trần hư vọng chi tâm. Sạ khởi sạ diệt, thuộc vô thường pháp, phi ngã tâm dã.

Ngã hữu chân thân, viên mãn không tịch giả thị dã, Ngã hữu chân tâm, quảng đại linh tri giả thị dã. Không tịch linh tri, thần dụng tự tại. Tánh hàm vạn đức, thể tuyệt bách phi. Như tịnh nguyệt luân, viên mãn vô khuyết. Hoặc vân sở phú, bất tự giác tri. Vọng hoặc ký trừ, chân tâm bổn tịnh.

Thập phương chư Phật, nhất thiết chúng sanh dữ ngã thử tâm, tam vô sai biệt. Thử tức Bồ-đề tâm thể dã. Xả thử bất nhận, nhi nhận xú thân vọng niệm, tùy tử tùy sanh, dữ cầm thú tạp loại, tỷ kiên thọ khổ. Vi trượng phu giả, khởi bất tu tai?

23. Bài Tướng Quốc Luận Việc thân Tâm Là Hư Giả

23. Bùi Tướng quốc luận việc thân tâm là hư giả

Đời Đường, tướng quốc Bùi Hưu nói rằng: “Từ vô thủy đến nay, cái thân mà các ông nhận là thân của mình, chính là cái thân tạm hợp bởi đất, nước, lửa, gió.(1)Nhưng cái thân đó lúc hợp lúc tan, thuộc về pháp vô thường, thật chẳng phải thân của mình.

“Từ vô thủy đến nay, cái tâm mà các ông nhận là tâm của mình, chính là cái tâm hư vọng chạy trần cảnh bên ngoài.(2)Nhưng cái tâm đó chợt khởi chợt mất, thuộc về pháp vô thường, thật chẳng phải tâm của mình.

“Chúng ta có cái thân chân thật, tròn đầy rỗng lặng, chính là thân của mình. Chúng ta có cái tâm chân thật, rộng lớn thường nhận biết, chính là tâm của mình. Rỗng

———

(1)Đất, nước, lửa, gió: tức Tứ đại, bốn yếu tố cấu thành vật chất. Đất tượng trưng cho các độ rắn, nước tượng trưng cho sự ẩm ướt, lửa tượng trưng cho năng lượng, và gió tượng trưng cho sự chuyển động.

(2)Trần cảnh bên ngoài: chỉ Lục trần, tức âm thanh, hình sắc, mùi hương, vị nếm, sự xúc chạm và các pháp.

lặng thường nhận biết, công dụng khôn lường, tự do tự tại; tánh ấy hàm chứa muôn đức hạnh, thể ấy dứt sạch mọi sự phân biệt có không.(1)

“Như vầng trăng sáng tròn vành vạnh, do đám mây mê lầm che lấp nên không tự rõ biết. Khi trừ được sự mê lầm rồi, mới biết chân tâm xưa nay vốn thường thanh tịnh. Tâm của chư Phật mười phương, tâm của tất cả chúng sanh và Tâm của ta đây, cả ba đều không khác gì nhau. Đó chính là tâm thể Bồ-đề.

“Nay bỏ cái tâm ấy mà không nhìn nhận, lại nhận lấy cái tâm vọng niệm trong thân xác nhơ nhớp phụ thuộc vào sự sống chết, cùng với các loài cầm thú chen nhau chịu khổ. Bậc trượng phu như vậy lẽ nào không thấy hổ thẹn lắm sao?”

———

(1)Nguyên bản Hán văn dùng “tuyệt bách phi”. Từ điển Phật học Đinh Phúc Bảo giải thích hai chữ “bách phi” là:百者，舉大數也。非者，非有非無等。(Bách giả, cử đại số dã. Phi giả, phi hữu phi vô đẳng. - Nói một trăm tức là con số tượng trưng, nói không tức là không hữu cũng không vô.)

龍舒居士婬殺說

龍舒居士婬殺說

飲食男女,人之大欲存焉。制之若無,斯爲聖人。節而不縱,可爲賢人。縱而不節,是爲下愚。

蓋此二者,皆造業之所。殺生以資口腹,非造罪而何。婬慾以丧天眞,非造罪而何。

况二者更相助發。因美飲食則血氣盛。血氣盛則婬慾多。婬慾多則反損血氣。血氣損,則又頼飲食以滋補。是二者更相造罪者。

若欲省口腹,必先節婬慾。若能節婬慾,卽可省口腹。此乃安身延年之道。

若能節而絶之,則麤糲亦自美矣。若縱之,則人生受用之數有限,限盡則早終也。

慈覺禪師云。

飲食於人日月長,

精麤隨分塞饑瘡。

纔過三寸成何物,

不用將心細校量。

Long Thư Cư Sĩ Dâm Sát Thuyết

Long Thư cư sĩ dâm sát thuyết

Ẩm thực, nam nữ, nhân chi đại dục tồn yên. Chế chi nhược vô, tư vi thánh nhân. Tiết nhi bất túng, khả vi hiền nhân. Túng nhi bất tiết, thị vi hạ ngu.

Cái thử nhị giả, giai tạo nghiệp chi sở. Sát sanh dĩ tư khẩu phúc, phi tạo tội nhi hà? Dâm dục dĩ táng thiên chân, phi tạo tội nhi hà?

Huống nhị giả cánh tương trợ phát. Nhân mỹ ẩm thực tắc huyết khí thạnh. Huyết khí thạnh tắc dâm dục đa. Dâm dục đa tắc phản tổn huyết khí. Huyết khí tổn tắc hựu lại ẩm thực dĩ tư bổ. Thị nhị giả cánh tương tạo tội dã.

Nhược dục tỉnh khẩu phúc, tất tiên tiết dâm dục. Nhược năng tiết dâm dục, tức khả tỉnh khẩu phúc. Thử nãi an thân diên niên chi đạo.

Nhược năng tiết nhi tuyệt chi, tắc thô lệ diệc tự mỹ hỹ. Nhược túng chi tắc nhân sanh thọ dụng chi số hữu hạn, hạn tận tắc tảo chung dã.

Từ Giác thiền sư vân:

Ẩm thực ư nhân nhật nguyệt trường.

Tinh thô tùy phận tắc cơ sang.

Tài quá tam thốn thành hà vật?

Bất dụng tương tâm tế hiệu lương.

24. Cư Sĩ Long Thư Bàn Về Sự Dâm Dục Và Giết Hại

若能如是思省,自可省口腹矣。

務實野夫云。

皮包骨肉幷膿血,

強作嬌嬈誑惑人。

千古英雄皆坐此,

百年同作一坑塵。

若能如是思省,自可省婬慾矣。

果了得此二者,在生何由有疾病夭折。身後何由有地獄畜生。修淨土者,實當謹戒於此。

———

24. Cư sĩ Long Thư bàn về sự dâm dục và giết hại

Việc ăn uống và tình dục giữa nam nữ là hai sự ham muốn lớn nhất của con người. Có thể kiềm chế cho đến mức không còn nữa là bậc thánh. Hạn chế không phóng túng là người hiền. Phóng túng không hạn chế là hạng ngu si hèn kém.

Cả hai việc ấy đều là chỗ khiến cho người tạo nghiệp. Giết hại sanh mạng để được ăn ngon miệng, no bụng, chẳng phải là gây tội hay sao? Dâm dục làm mất đi tánh chân thật trời ban, chẳng phải là gây tội hay sao? Huống

Nhược năng như thị tư tỉnh, tự khả tỉnh khẩu phúc hỹ.

Vụ Thật Dã Phu vân:

Bì bao cốt nhục tinh nùng huyết.

Cưỡng tác kiều nhiêu cuống hoặc nhân.

Thiên cổ anh hùng giai tọa thử.

Bách niên đồng tác nhất khanh trần.

Nhược năng như thị tư tỉnh, tự khả tỉnh dâm dục hỹ.

Quả liễu đắc thử nhị giả, tại sanh hà do hữu tật bệnh yểu chiết? Thân hậu hà do hữu địa ngục súc sanh? Tu Tịnh độ giả, thật đương cẩn giới ư thử.

———

chi hai việc ấy đều nương theo nhau mà phát triển. Ăn nhiều món ngon nên khí huyết sung thạnh; khí huyết sung thạnh thì dâm dục nhiều; dâm dục nhiều ắt trở lại hao tổn khí huyết; khí huyết hao tổn lại phải dựa vào việc ăn uống để tự tẩm bổ.

Vậy là hai việc ấy đều thay nhau tạo nghiệp.

Muốn giảm bớt cái tội do việc ăn uống, trước hết phải hạn chế sự dâm dục. Nếu có thể hạn chế sự dâm dục, tự nhiên cái tội do việc ăn uống sẽ giảm bớt. Đó là phương cách để được yên thân và sống lâu. Nếu hạn chế được sự dâm dục cho đến dứt bỏ đi, thì dù ăn uống đạm bạc cũng thấy ngon lành. Còn như buông thả phóng túng, số phần

理事圓頓說

được hưởng vốn có giới hạn, khi dùng hết ắt phải dứt sớm.

Thiền sư Từ Giác nói rằng:

Mỗi ngày hai bữa nuôi thân mạng,

Dở ngon tùy phận, món thuốc thường;(1)

Nuốt vào trong bụng thành gì thế?

Sao chẳng lưu tâm khéo xét lường!

Nếu thường suy xét như vậy thì có thể tự mình giảm bớt được tội lỗi gây ra do việc ăn uống.

Vụ Thật Dã Phu có bài thơ rằng:

———

(1)Kinh Phật dạy nên xem món ăn như vị thuốc để chữa bệnh, chỉ vì nuôi sống thân này nên phải dùng đến, không có sự đắm mê, ham thích.

———

理事圓頓說

天眞佛不從外來,一切眾生各各具有。但由虛妄流轉,二障覆蔽不能了知。

故菩薩修六度萬行,證大圓覺。於無分別智照眞如理,於金剛道中斷盡煩惱所知二障。於解脫道中顯出清淨法身,如用藥磨鏡也。

Lý Sự Viên Đốn Thuyết

Một bao da chứa thịt, máu, xương...

Gọi là xinh đẹp, ấy dối lường.

Xưa nay quân tử đều ôm ấp,

Trăm tuổi nào ai thoát mộ đường?

Nếu thường suy xét như vậy thì có thể tự mình giảm bớt sự dâm dục.

Nếu quả thật thấu hiểu được cả hai điều này, thì đời sống không do đâu mà phải chịu tật bệnh, chết yểu. Đến sau khi bỏ thân này, cũng không do đâu mà rơi vào những cảnh giới địa ngục, súc sanh.

Người tu Tịnh độ phải hết sức cẩn thận giữ gìn đối với hai việc này.

———

Lý sự viên đốn thuyết

Thiên chân Phật bất tùng ngoại lai, nhất thiết chúng sanh các các cụ hữu, đãn do hư vọng lưu chuyển, nhị chướng phú tế bất năng liễu tri.

Cố Bồ Tát tu lục độ vạn hạnh, chứng đại viên giác. Ư vô phân biệt trí, chiếu chân như lý. Ư kim cang đạo trung, đoạn tận phiền não sở tri nhi chướng. Ư giải thoát đạo trung, hiển xuất thanh tịnh pháp thân, như dụng dược ma kính dã.

永明壽禪師云。心爲法界之宗。一切諸法心爲上首。若知於心,則能得知一切諸法。

大灌頂經云。禪思比丘無他想念,唯守一法然後見心。

桐江瑛法師云。心焉,心焉。本自天然。卓爾獨立,湛寂孤堅。妙中至妙,玄中又玄。無來無去,不變不遷。由體明覺,遂生諸緣。鏡含萬象,海納百川。收之兮,神潛方寸。舒之兮,光充大千。變化自在,作用無邊。乃生乃佛,爲實爲權。迷之則浩浩不返,悟之則了了相傳。

釋云。一法爲宗,諸法無寄。他緣自絶,妙性顯然。志當歸一,而何智不明。尋流得源,而何疑不釋。撮要之旨,斯莫大焉。

書云。精一無二,唯精唯一。先治身心,後治家國。

經云。常正其心,不事餘學。

孟子曰。學問之道無他,求其放心而已矣。

古人云。覺得心放,便是工夫。不怕念起,

Vĩnh Minh Thọ thiền sư vân: Tâm vi pháp giới chi tông, nhất thiết chư pháp tâm vi thượng thủ. Nhược tri ư tâm, tắc năng đắc tri nhất thiết chư pháp.

Đại Quán Đảnh kinh vân: Thiền Tư tỳ-kheo vô tha tưởng niệm, duy thủ nhất pháp nhiên hậu kiến tâm.

Đồng Giang Anh pháp sư vân: Tâm yên tâm yên, bổn tự thiên nhiên. Trác nhĩ độc lập, trạm tịch cô kiên. Diệu trung chí diệu, huyền trung hựu huyền. Vô lai vô khứ, bất biến bất thiên. Do thể minh giác, toại sanh chư duyên. Kính hàm vạn tượng, hải nạp bách xuyên. Thâu chi hề, thần tiềm phương thốn. Thư chi hề, quang sung đại thiên. Biến hóa tự tại, tác dụng vô biên. Nãi sanh nãi Phật, vi thật vi quyền. Mê chi tắc hạo hạo bất phản, ngộ chi tắc liễu liễu tương truyền.

Thích viết: Nhất pháp vi tông, chư pháp vô ký. Tha duyên tự tuyệt, diệu tánh hiển nhiên. Chí đương quy nhất, nhi hà trí bất minh? Tầm lưu đắc nguyên, nhi hà nghi bất thích? Toát yếu chi chỉ, tư mạc đại yên.

Thư vân: Tinh nhất vô nhị, duy tinh duy nhất. Tiên trị thân tâm, hậu trị gia quốc.

Kinh vân: Thường chánh kỳ tâm, bất sự dư học.

Mạnh tử viết: Học vấn chi đạo vô tha, cầu kỳ phóng tâm nhi dĩ hỹ.

Cổ nhân vân: Giác đắc tâm phóng, tiện thị công phu,

唯恐覺遲。覺速止速,二妙相宜。知非改過,蘧顏可師。

楞嚴經云。佛語心爲宗。降心成道,萬行俱成。唯心之理,不可忘也。始知得地,萬物皆生。得理,萬行皆成。

裴相國云。心者,萬物之總也。分而爲戒定慧,開而爲六度,散而爲萬行。萬行未嘗離一心。一心未嘗違萬行。故曰萬行顯眞宗也。

宗鏡云。理行相資,闕一不可。有爲雖僞,棄之則佛道難成。無爲雖眞,執之則慧性不朗。

是故文殊以理印行,差別之道無虧。普賢以行會理,根本之門不廢。

若違事而推理,墮聲聞之愚。若離理而行事,同凡夫之執。理事兼行,是爲大乘菩薩也。

又云。若人欲成大覺,必須行乎中道。中道者,不偏不倚也。不偏於空,不倚於有。有亦不著,無亦不空。斯乃謂之中道也。

Bất phạ niệm khởi, duy khủng giác trì. Giác tốc chỉ tốc, nhị diệu tương nghi. Tri phi cải quá, Cừ Nhan khả sư.

Lăng Nghiêm kinh vân: Phật ngữ tâm vi tông. Hàng tâm thành đạo, vạn hạnh câu thành. Duy tâm chi lý, bất khả vong dã. Thủy tri đắc địa vạn vật giai sanh, đắc lý vạn hạnh giai thành.

Bùi tướng quốc vân: Tâm giả, vạn vật chi tổng dã. Phân nhi vi giới, định, huệ, khai nhi vi lục độ, tán nhi vi vạn hạnh. Vạn hạnh vị thường ly nhất tâm, nhất tâm vị thường vi vạn hạnh. Cố viết vạn hạnh hiển chân tông dã.

Tông kính vân: Lý hành tương tư, khuyết nhất bất khả. Hữu vi tuy ngụy, khí chi tắc Phật đạo nan thành. Vô vi tuy chân, chấp chi tắc huệ tánh bất lãng.

Thị cố Văn-thù dĩ lý ấn hành, sai biệt chi đạo vô khuy. Phổ Hiền dĩ hành hội lý, căn bổn chi môn bất phế.

Nhược vi sự nhi suy lý, đọa Thanh văn chi ngu. Nhược ly lý nhi hành sự, đồng phàm phu chi chấp. Lý sự kiêm hành, thị vi Đại thừa Bồ Tát dã.

Hựu vân: Nhược nhân dục thành đại giác tất tu hành hồ trung đạo. Trung đạo giả, bất thiên bất ỷ dã. Bất thiên ư không, bất ỷ ư hữu. Hữu diệc bất trước, vô diệc bất không. Tư nãi vị chi trung đạo dã.