Quy Nguyên Trực Chỉ

天台智者大師勸人專修淨土

Khuyên những người tu hành,

Phải tin lời Phật dạy.

Lời Phật luôn chân thật,

Nào dối gạt ai đâu?

Chỉ tự mình tinh cần,

Một lòng cầu Tịnh độ.

Như thổi lửa, nhờ gió,

Chẳng phải dùng sức nhiều.

May được tâm niệm Phật,

Phải nguyện thoát luân hồi.

Gặp của báu, không nhận!

Trước bàn ăn, chịu đói!

———

天台智者大師勸人專修淨土

設問曰。諸佛菩薩以大慈爲業。若欲救度眾生，秖應願生三界，於五濁三塗中，救苦眾生。因何求生淨土，自安其身，捨離眾生。則是無大慈悲，專爲自利，障菩提道。

答曰。菩薩有二種。一者久修行菩薩道，

Thiên Thai Trí Giả Đại Sư Khuyến Nhân Chuyên Tu Tịnh Độ

Lạ thay bậc trượng phu!

Chẳng hiểu ý chân thật.

Nay có đôi lời khuyên,
Nghe qua hãy rộng truyền,
Để người người đều biết,
Đều làm sứ Như Lai.
Vậy mới là con Phật,
Vậy là báo Phật ân.
Nguyện mọi người làm đúng,
Cùng sanh về cõi Phật!

———

Thiên Thai Trí Giả Đại sư khuyến nhân chuyên tu Tịnh độ

Thiết vấn viết: Chư Phật Bồ Tát dĩ đại từ vi nghiệp. Nhược dục cứu độ chúng sanh, kỳ ứng nguyện sanh tam giới, ư ngũ trược tam đồ trung, cứu khổ chúng sanh. Nhân hà cầu sanh Tịnh độ, tự an kỳ thân, xả ly chúng sanh. Tắc thị vô đại từ bi, chuyên vi tự lợi, chướng Bồ-đề đạo.
Đáp viết: Bồ Tát hữu nhị chủng. Nhất giả cửu tu hành

得無生忍者，實當斯責。二者未得已還，及初發心凡夫。

凡夫菩薩者，要須常不離佛。忍力成就。方堪處三界內，於惡世中救苦眾生。

故智度論云。具縳凡夫，有大悲心，願生惡世，救苦眾生者，無有是處。

何以故。惡世界，煩惱強，自無忍力，心隨境轉，聲色所縳。自墮三塗，焉能救眾生。假令得生人中，聖道難得。或因持戒修福，得生人中，得作國王大臣，富貴自在。縱遇善知識，不肯信用。貪迷放逸，廣造眾罪。乘此惡業，一入三塗，經無量劫。從地獄出，受貧賤身。若不逢善知識，還墮地獄，如此輪迴，至於今日，人人皆如是。此名難行道者。

故維摩經云。自疾不能救，而能救諸疾人，無有是處。

又智度論云。譬如二人，各有親屬，爲水所溺。一人情急，直入水救。爲無方便力故，彼此俱沒。一人有方便，往取船筏，乘之救接，

Bồ Tát đạo, đắc vô sanh nhẫn giả, thật đương tư trách. Nhị giả vị đắc dĩ hoàn, cập sơ phát tâm phàm phu.

Phàm phu Bồ Tát giả, yếu tu thường bất ly Phật. Nhẫn lực thành tựu, phương kham xử tam giới nội, ư ác thế trung cứu khổ chúng sanh.
Cố Trí độ luận vân: Cụ truyện phàm phu, hữu đại bi tâm, nguyện sanh ác thế, cứu khổ chúng sanh giả, vô hữu thị xứ.
Hà dĩ cố? Ác thế giới, phiền não cường. Tự vô nhẫn lực, tâm tùy cảnh chuyển, thanh sắc sở truyện. Tự đọa tam đồ, yên năng cứu chúng sanh? Giả linh đắc sanh nhân trung, thánh đạo nan đắc. Hoặc nhân trì giới tu phước, đắc sanh nhân trung, đắc tác quốc vương đại thần, phú quý tự tại. Túng ngộ thiện tri thức, bất khẳng tín dụng. Tham mê phóng dật, quảng tạo chúng tội. Thừa thử ác nghiệp, nhất nhập tam đồ, kinh vô lượng kiếp. Tùng địa ngục xuất, thọ bần tiện thân. Nhược bất phùng thiện tri thức, hoàn đọa địa ngục, như thử luân hồi, chí ư kim nhật, nhân nhân giai như thị. Thử danh nan hành đạo giả.
Cố Duy-ma kinh vân: Tự tật bất năng cứu, nhi năng cứu chư tật nhân, vô hữu thị xứ.
Hựu Trí độ luận vân: Thí như nhị nhân, các hữu thân thuộc, vi thủy sở nịch. Nhất nhân tình cấp, trực nhập thủy cứu, vị vô phương tiện lực cố, bỉ thử câu một. Nhất nhân hữu phương tiện, vãng thủ thuyền phiệt, thừa chi cứu tiếp,

悉皆得脫水溺之難。新發意菩薩，亦復如是。未得忍力，不能救眾生。爲此常須近佛，得無生忍已，方能救眾生，如得船者。

又論云。譬如嬰兒不得離母，或墮坑井，渴乳而死。又如鳥子，翅羽未成，秪得依樹附枝，不能遠去。翅翮成就，方能飛空，自在無礙。

凡夫無力，唯得專念阿彌陀佛，使成三昧。以業成故，臨終念念得生，决定不疑。見彌陀佛，證無生忍已，還來三界，乘無生忍船，救度眾生，廣施佛事，任意自在。

故論云。遊戲地獄行者，生彼國以，得無生忍，還入生死國中，教化地獄，救苦眾生。以是因緣，宜用專修淨土，求願往生。

諸人者。願識其教。故十住婆沙論名易行道也。

tất giai đắc thoát thủy nịch chi nạn. Tân phát ý Bồ Tát diệc phục như thị. Vị đắc nhẫn lực, bất năng cứu chúng sanh. Vị thử thường tu cận Phật, đắc vô sanh nhẫn dĩ, phương năng cứu chúng sanh, như đắc thuyền giả.

Hựu luận vân: Thí như anh nhi bất đắc ly mẫu, hoặc đọa khanh tĩnh khát nhũ nhi tử. Hựu như điểu tử, sí vũ vị thành, chi đắc y thọ phụ chi, bất năng viễn khứ. Sí cách thành tựu, phương năng phi không, tự tại vô ngại.
Phàm phu vô lực, duy đắc chuyên niệm A-di-đà Phật, sử thành Tam-muội. Dĩ nghiệp thành cố, lâm chung niệm niệm đắc sanh, quyết định bất nghi. Kiến Di-đà Phật, chứng vô sanh nhẫn dĩ, hoàn lai tam giới, thừa vô sanh nhẫn thuyền, cứu độ chúng sanh, quảng thi Phật sự, nhậm ý tự tại.
Cố luận vân: Du hý địa ngục hành giả, sanh bỉ quốc dĩ, đắc vô sanh nhẫn, hoàn nhập sanh tử quốc trung, giáo hóa địa ngục, cứu khổ chúng sanh. Dĩ thị nhân duyên, nghi dụng chuyên tu Tịnh độ, cầu nguyện vãng sanh.
Chư nhân giả, nguyện thức kỳ giáo. Cố Thập trụ bà-sa luận danh dị hành đạo dã.

10. Đại Sư Trí Giả Khuyên Người Chuyên Tu Tịnh Độ

10. Đại sư Trí Giả khuyên người chuyên tu Tịnh độ(1)

Như có người hỏi rằng: “Chư Phật, Bồ Tát vốn lấy đức đại bi làm nghiệp. Như muốn cứu độ chúng sanh, chỉ nên nguyện sanh trong ba cõi, ở giữa ba đường dữ, năm sự uế trược(2) mà cứu khổ. Tại sao lại cầu sanh về Tịnh độ, yên lấy thân mình, lìa bỏ chúng sanh? Đó là không có đức đại từ bi, chuyên lo việc lợi mình, ngăn trở đạo Bồ-đề.”
Đáp rằng: “Bồ Tát có hai hạng: Hạng thứ nhất đã tu hành đạo Bồ Tát từ lâu, chứng đắc Vô sanh nhẫn,(3) đủ sức thực hiện việc cứu độ chúng sanh. Hạng thứ hai là những người chưa chứng đắc đã thối lui, cùng là hạng phàm phu mới phát tâm.
Người hành đạo Bồ Tát nếu vẫn còn là phàm phu thì chẳng nên rời xa Phật. Khi nào sức nhẫn đã thành tựu,

———

(1) Thiên thai Trí Giả Đại sư: Ngài là Sơ tổ tông Thiên Thai, sanh năm 538, mất năm 597. Vì ngài ở dựng chùa giảng pháp ở núi Thiên Thai nên người đời gọi là Thiên Thai Đại sư. Năm 591, Tấn Vương Dương Quảng (tức Tùy Dạng Đế) ra sắc chỉ tôn xưng ngài là Trí Giả Đại sư. Sau khi ngài viên tịch, đến đời vua Thế Tông nhà Hậu Chu (954-958) lại truy phong ngài là Pháp Không Bảo Giác Tôn Giả. Đến niên hiệu Khánh Nguyên thứ 3 đời Ninh Tông triều Nam Tống (1197) lại gia phong thụy hiệu ngài là Linh Tuệ Đại sư. Trước tác của ngài còn để lại trong Đại tạng kinh có cả thảy 28 bộ, tất cả đều là các tác phẩm soạn thuật, sớ giải.

(2) Năm sự uế trược (Ngũ trược). Theo kinh A-di-đà, năm sự uế trược này là: kiếp trược, kiến trược, phiền não trược, chúng sanh trược và mạng trược. Đây là năm sự uế trược ở cõi Ta-bà, không có ở những cõi Tịnh độ.

(3) Vô sanh nhẫn, hay Vô sanh pháp nhẫn, là đức nhẫn nhục của người tu nhờ sự thấu nhập thật tánh của các pháp, thấy được rằng vạn vật vốn không sanh, không diệt. Do thấu triệt được chân lý này mà tự nhiên dứt hết các sự buồn, giận, phiền não, trải qua hết thảy mọi hoàn cảnh biến động đều giữ được tâm như nhiên bất động, nên gọi là Vô sanh nhẫn.

mới có thể vững vàng trong ba cõi, ở giữa đời uế trược mà cứu khổ chúng sanh.

Cho nên, Trí độ luận dạy rằng: “Như kẻ phàm phu phiền não trói buộc mà có lòng đại bi, nguyện sanh giữa cảnh uế trược để cứu khổ chúng sanh, thật không có lý như vậy.”
Vì sao vậy? Ở cõi đời uế trược, phiền não mạnh mẽ, nếu tự mình không có sức nhẫn thì tâm bị chuyển theo trần cảnh, bị âm thanh, hình sắc trói buộc. Như vậy tự mình phải đọa vào ba đường dữ, làm sao có thể cứu độ chúng sanh? Ví như được sanh làm người, cũng khó chứng đạo giải thoát. Hoặc nhờ có trì giới, tu phước mà được sanh làm người, có quyền uy thế lực, giàu sang và tự tại, nhưng khi gặp bậc thiện tri thức lại chẳng chịu tin dùng, chỉ biết tham mê buông thả, tạo các tội lỗi. Do nghiệp ác như thế, một khi sa vào ba đường dữ, phải trải qua vô số kiếp. Khi ra khỏi địa ngục lại phải chịu kiếp nghèo hèn. Nếu chẳng gặp được bậc thiện tri thức, thế nào rồi cũng quay trở lại địa ngục. Luân hồi như vậy cho tới ngày nay, người người đều như thế cả. Đó gọi là khó hành đạo vậy.
Cho nên kinh Duy-madạy rằng: “Bệnh mình không tự cứu được mà cứu được bệnh người khác, thật không có lý như vậy.”
Trí độ luận cũng dạy rằng: “Ví như hai người kia, đều có người thân bị rơi xuống nước. Một người vì quá nóng lòng, nhảy ngay xuống nước để cứu, nhưng vì không đủ sức nên cả hai đều phải chết chìm. Người kia biết nghĩ tìm phương tiện, lấy được thuyền chèo ra, cứu được người thân khỏi chết đuối. Cũng vậy, hàng Bồ Tát mới phát ý chưa đủ sức

永明壽禪師戒無證悟人，勿輕淨土

nhẫn, chẳng thể cứu độ chúng sanh, nên cần phải ở gần Phật. Khi đã được Vô sanh pháp nhẫn rồi, mới có thể cứu độ chúng sanh, như người tìm được thuyền kia vậy.”

Luận ấy còn nói rằng: “Ví như trẻ thơ, chẳng nên rời xa mẹ, sợ rằng có thể té xuống hầm, xuống giếng, hoặc khát sữa mà chết. Lại như con chim con, lông cánh chưa đủ, chỉ nên nương cây, dựa cành mà thôi, chẳng bay xa được. Chờ cho lông cánh đủ rồi, mới có thể bay lên trên không, tự nhiên vô ngại.”

Phàm phu không có sức, chỉ cần chuyên niệm Phật A-di-đà, nhờ đó mà thành tựu Tam-muội. Khi thành tựu rồi, thì lúc lâm chung niệm niệm được vãng sanh, chắc chắn

———

永明壽禪師戒無證悟人，勿輕淨土

或問曰。但見性悟道，便超生死。何用繫念彼佛求生他方。
答曰眞修行人應自審察。如人飲水，冷暖自知。今存龜鑑以破多惑。
諸因者。當觀自己行解，實得見性悟道，受如來記。紹祖師位，能如馬鳴，龍樹否。得無礙辦才，證法華三昧，能如天台智者否。宗說

Vĩnh Minh Thọ Thiền Sư Giới Vô Chứng Ngộ Nhân, Vật Khinh Tịnh Độ

không nghi. Được thấy Phật A-di-đà, chứng Vô sanh nhẫn rồi, có thể trở lại Tam giới, cưỡi thuyền Vô sanh nhẫn mà cứu độ chúng sanh, rộng làm Phật sự, tùy ý tự tại!

Cho nên Luận Trí độ còn nói rằng: “Hành giả dạo chơi các cảnh địa ngục, sanh qua cõi Phật rồi, được Vô sanh nhẫn, lại trở vào trong cõi sanh tử, giáo hóa ở địa ngục, cứu khổ cho chúng sanh.” Vì nhân duyên ấy nên phải chuyên tu Tịnh độ, cầu nguyện vãng sanh.

Này các vị! Nguyện cho hết thảy mọi người đều hiểu được giáo pháp này. Cho nên luận Thập trụ Bà-sa gọi đây là pháp dễ hành trì vậy.

———

Vĩnh Minh Thọ Thiền sư giới vô chứng ngộ nhân, vật khinh Tịnh độ

Hoặc vấn viết: Đãn kiến tánh ngộ đạo, tiện siêu sanh tử. Hà dụng hệ niệm bỉ Phật, cầu sanh tha phương?
Đáp viết: Chân tu hành nhân ưng tự thẩm sát. Như nhân ẩm thủy, lãnh noãn tự tri. Kim tồn quy giám dĩ phá đa hoặc.
Chư nhân giả! Đương quán tự kỷ hành giải, thật đắc kiến tánh ngộ đạo, thọ Như Lai ký. Thiệu tổ sư vị, năng như Mã Minh, Long Thọ phủ? Đắc vô ngại biện tài, chứng Pháp Hoa Tam-muội, năng như Thiên Thai Trí Giả phủ?

皆通，行解兼修，能如忠國師否。此諸大士，皆明垂言教，深勸往生。蓋是自利利他，豈肯悞人自悞。

况大雄讚歎，金口丁寧，希從昔賢，恭稟佛敕，定不謬悞也。仍往生傳所載，古今高士，事迹顯著非一，宜勤觀覽，以自照知。

又當自度，臨命終時，生死去住，定得自在否。自無水以來，惡業重障，定不現前否。此一報身，定脫輪迴否。三塗惡道，異類中行，出沒自由，定無苦惱否。天上人閒，十方世界，隨意寄托，定無滯否。若其未也，莫以一時貢高，卻致永劫沈淪，自失善利，將復尤誰。嗚呼。哀哉。何嗟及矣。

四料揀云。

一曰。

有禪無淨土，

十人九錯路。

陰境若現前，

瞥爾隨他去。

Tông thuyết giai thông, hạnh giải kiêm tu, năng như Trung Quốc sư phủ? Thử chư đại sĩ giai minh thùy ngôn giáo, thâm khuyến vãng sanh. Cái thị tự lợi lợi tha, khởi khẳng ngộ nhân tự ngộ.

Huống Đại Hùng tán thán, kim khẩu đinh ninh, hy tùng tích hiền, cung bẩm Phật sắc, định bất mậu ngộ dã. Nhưng vãng sanh truyện sở tải, cổ kim cao sĩ, sự tích hiển trước phi nhất, nghi cần quán lãm, dĩ tự chiếu tri.
Hựu đương tự độ, lâm mạng chung thời, sanh tử khứ trụ, định đắc tự tại phủ? Tự vô thủy dĩ lai, ác nghiệp trọng chướng, định bất hiện tiền phủ? Thử nhất báo thân định thoát luân hồi phủ? Tam đồ ác đạo, dị loại trung hành, xuất một tự do, định vô khổ não phủ? Thiên thượng nhân gian, thập phương thế giới, tùy ý ký thác, định vô trệ nghi phủ? Nhược kỳ vị dã, mạc dĩ nhất thời cống cao, khước trí vĩnh kiếp trầm luân, tự thất thiện lợi, tương phục vưu thùy. Ô hô, ai tai! Hà ta cập hỹ.
Tứ liệu giản vân.
Nhất viết:

Hữu thiền vô Tịnh độ.

Thập nhân cửu thố lộ.
Âm cảnh nhược hiện tiền.
Miết nhĩ tùy tha khứ.

謂。單明理性，不願往生，流轉娑婆，則有退墮之患。陰境者，於禪定中，陰魔發現也。如楞嚴經所明。於五陰境，起五十種魔事。其人初不覺知魔著，亦言自得無常涅槃，迷惑無知，墮無閒獄者。是也。

二曰。

無禪有淨土，

萬修萬人去。

但得見彌陀，

何愁不開悟。

謂。未明理性，但願往生。乘佛力故，决定無疑。

三曰。

有禪有淨土，

猶如戴角虎，

現世為人師，

來生作佛祖。

旣深達佛法，故可爲人天師。又發願往生，速豋不退。

Vị: Đơn minh lý tánh, bất nguyện vãng sanh, lưu chuyển ta-bà, tắc hữu thối đọa chi hoạn. Ấm cảnh giả. Ư thiền định trung, ấm ma phát hiện dã. Như Lăng Nghiêm kinh sở minh. Ư ngũ ấm cảnh, khởi ngũ thập chủng ma sự. Kỳ nhân sơ bất giác tri ma trước, diệc ngôn tự đắc vô thượng Niết-bàn, mê hoặc vô tri, đọa vô gián ngục giả. Thị dã.

Nhị viết:

Vô thiền hữu Tịnh độ.

Vạn tu vạn nhân khứ.
Đãn đắc kiến Di-đà.
Hà sầu bất khai ngộ.

Vị: Vị minh lý tánh, đãn nguyện vãng sanh. Thừa Phật lực cố, quyết định vô nghi.

Tam viết:

Hữu thiền hữu Tịnh độ.

Du như đới giác hổ.
Hiện thế vi nhân sư.
Lai sanh tác Phật Tổ.

Ký thâm đạt Phật pháp, cố khả vi nhân thiên sư. Hựu phát nguyện vãng sanh, tốc đăng bất thối.

11. Thiền Sư Vĩnh Minh Thọ Răn Người Chưa Ngộ Đừng Khinh Tịnh Độ

可謂。

腹纏十萬貫，
騎鶴上揚州。

四曰。

無禪無淨土，
鐵牀幷銅柱，
萬劫與千生，
沒箇人依怙。

旣不明佛理，又不願往生，永劫沈淪，何由出離。

諸因者。欲超生死，速證菩提，於此四種，擇善行之。

———

11. Thiền sư Vĩnh Minh Thọ răn người chưa ngộ đừng khinh Tịnh độ
Có người hỏi rằng: “Chỉ cần thấy tánh ngộ đạo liền vượt qua sanh tử, cần chi phải chuyên tâm niệm đức Phật kia để cầu sanh qua phương khác?”
Đáp rằng: “Người tu hành chân chánh nên tự mình xem xét, cũng như người uống nước tự biết nóng hay lạnh. Nay còn có bài văn quy kính(1)này, có thể dùng để phá đi nhiềusự sai lầm.

———

(1)Văn qui kính (龜鏡): Xem chú giải ở trang 110

Khả vị:

Phúc triền thập vạn quán.

Kỵ hạc thướng Dương châu.

Tứ viết:

Vô thiền vô Tịnh độ.

Thiết sàng tinh đồng trụ.
Vạn kiếp dữ thiên sanh.
Một cá nhân y hỗ.

Ký bất minh Phật lý, hựu bất nguyện vãng sanh, vĩnh kiếp trầm luân, hà do xuất ly?

Chư nhân giả! Dục siêu sanh tử, tốc chứng Bồ-đề, ư thử tứ chủng, trạch thiện hành chi.

———

Này các vị! Nên tự xét chỗ hiểu biết và việc làm của mình, có thật được thấy tánh ngộ đạo, được Như Lai thọ ký, được nối ngôi vị Tổ sư, được như các ngài Mã Minh, Long Thọ(1) hay chăng? Được tài biện thuyết không ngại, được Tam muội Pháp Hoa như ngài Thiên Thai Trí Giả

———

(1) Bồ Tát Mã Minh (Aśvaghoṣa - 馬鳴) là tổ thứ 12 của Thiền Ấn Độ. Ngài tên là Ānabodhi(A-na Bồ-đề - 阿那菩提), sống vào khoảng đầu thế kỷ 2. Bồ Tát Long Thụ (Nāgārjuna- 龍樹) là tổ thứ 14, cũng sống vào thế kỷ 2. Cả hai vị đều có những trước tác Phật học nổi tiếng để lại đến ngày nay.

hay chăng? Tông chỉ và giảng thuyết đều thông, chỗ hiểu biết và việc làm đều đầy đủ như ngài Trung Quốc sư hay chăng? Các vị đại sĩ ấy đều để lại lời dạy rõ ràng, hết lòng khuyên bảo háp vãng sanh. Đó thật là lợi mình lợi người, nào phải đâu dối người dối ta? Huống chi đức Phật đã ngợi khen, tự thân dặn dò cặn kẽ. Noi theo các bậc hiền xưa, kính vâng lời Phật dạy, quyết định không thể sai lầm. Lại như trong Vãng sanh truyện có ghi lại, xưa nay nhiều bậc cao sĩ, sự tích rõ rệt, nên thường đọc kỹ các truyện ấy để tự mình soi tỏ.

Lại nữa, phải thường tự biết mình, liệu rằng đến lúc mạng chung, sống chết gần kề, có chắc chắn sẽ được tự tại hay chăng? Nghiệp ác nặng nề từ vô thủy đến nay, liệu sẽ không hiện ra nữa chăng? Báo thân này liệu có chắc chắn được thoát khỏi luân hồi hay chăng? Trong ba đường dữ với các loài chúng sanh khác nhau, liệu có thể tự mình vào ra tự do, thoát mọi khổ não hay chăng? Trong mười phương thế giới, khắp cõi trời người, liệu có thể tùy ý thác sanh không ngăn ngại hay chăng? Nếu mình chưa được như vậy, đừng vì một lúc tự cao mà đến nỗi phải chịu chìm nỗi nhiều kiếp. Tự mình bỏ mất điều lợi tốt đẹp, rồi sẽ trách ai? Hỡi ôi! Thương thay! Than vãn cũng không kịp nữa!
Việc tu hành thường rơi vào một trong bốn trường hợp, xin chọn nêu ra dưới đây.
Một là:

Tu thiền, không Tịnh độ,

Mười người, lầm đến chín.
Cảnh âm vừa hiện ra,
Liếc qua, liền theo đó.

Nghĩa là: Nếu chỉ hiểu rõ lý tánh mà chẳng phát nguyện vãng sanh thì sẽ lưu chuyển trong cõi Ta-bà, chịu cái họa sa đọa. Cảnh âm đó là trong khi thiền định có ma ấm phát hiện ra. Như trong kinh Lăng Nghiêm có nói rõ: Do năm ấm mà sanh ra năm mươi cảnh ma. Người tu thiền khi mới thấy những cảnh ấy không rõ biết, nên tự nghĩ rằng đã chứng được Vô thượng Niết-bàn. Bị mê hoặc không biết, nên phải đọa vào địa ngục Vô gián.

Hai là:

Không thiền, chuyên Tịnh độ,

Muôn người không sai một.
Chỉ cần được thấy Phật,
Lo gì không chứng ngộ?

Nghĩa là: Nếu chưa rõ lý tánh, chỉ nên nguyện vãng sanh. Nhờ nương theo Phật lực, chắc chắn sẽ được về Tịnh độ, chẳng còn gì phải nghi ngờ.

Ba là:

Tu thiền, tu Tịnh độ,

Như cọp mọc thêm sừng.
Đời nay dạy dỗ người,
Đời sau làm Phật Tổ.

Đã hiểu sâu pháp Phật nên có thể làm bậc thầy dạy dỗ người khác. Lại phát nguyện vãng sanh, nên càng nhanh chóng lên địa vị Bất thối. Có thể nói là:

長蘆賾禪師勸叅禪人兼修淨土

Lưng đeo tiền mười vạn,

Cưỡi hạc lên Dương châu.(1)

Bốn là:

Không thiền, không Tịnh độ,

Giường sắt, cột đồng chờ.

———

(1) Xứ Dương Châu có núi Bồng Lai tương truyền là nơi thần tiên ở, nên câu này có ý nói là đã được giàu sang lại còn được lên đến cảnh tiên, không còn gì khoái lạc hơn nữa! Ví như người tu thiền đã thông hiểu pháp Phật, lại thêm tu pháp môn Tịnh độ nên được về cõi Phật, chỗ sở đắc trong pháp Phật lại càng sâu rộng hơn.

———

長蘆賾禪師勸叅禪人兼修淨土

夫以念爲念，以生爲生者，常見之所失也。以無念爲無念，以無生爲無生者，邪見之所惑也。念而無念，生而無生者，第一義諦也。
是以實際理地，不受一塵。則上無諸佛之可念，下無淨土之可生。佛事門中不捨一法。則總攝諸根，蓋有念佛三昧。還源要術，示開往生一門。
所以終日念佛，而不乖於無念。熾然往

Trương Lô Trạch Thiền Sư Khuyến Tham Thiền Nhân Kiêm Tu Tịnh Độ

Ngàn muôn kiếp trôi lăn,

Trọn không người cứu hộ.

Nghĩa là: Người đã chẳng rõ lý Phật, lại không nguyện vãng sanh thì muôn kiếp phải trầm luân, không do đâu mà ra khỏi.

Này các vị! Muốn vượt thoát sanh tử, mau chứng đạo Bồ-đề, trong bốn trường hợp nêu trên xin hãy chọn lấy trường hợp nào là tốt nhất để làm theo.

———

Trương Lô Trạch Thiền sư khuyến tham thiền nhân kiêm tu Tịnh độ
Phù dĩ niệm vi niệm, dĩ sanh vi sanh giả, thường kiến chi sở thất dã. Dĩ vô niệm vi vô niệm, dĩ vô sanh vi vô sanh giả, tà kiến chi sở hoặc dã. Niệm nhi vô niệm, sanh nhi vô sanh giả, đệ nhất nghĩa đế dã.
Thị dĩ thật tế lý địa, bất thọ nhất trần. Tắc thượng vô chư Phật chi khả niệm, hạ vô Tịnh độ chi khả sanh. Phật sự môn trung, bất xả nhất pháp, tắc tổng nhiếp chư căn, cái hữu niệm Phật Tam-muội. Hoàn nguyên yếu thuật, thị khai vãng sanh nhất môn.
Sở dĩ chung nhật niệm Phật, nhi bất quai ư vô niệm. Xí nhiên vãng sanh, nhi bất quai ư vô sanh. Cố năng phàm

生，而不乖於無生。故能凡聖各住自位，而感應道交。東西不相往來，而神遷淨成。

故經云。若人聞說阿彌陀佛，執持名號，乃至是人終時心不顚倒，卽得往生阿彌陀佛極樂國土。

嗟乎。淺信之人，橫生疑謗。則不信諸佛誠言，不信往生淨土，豈不甚迷哉。

若信佛言，而生淨土者，則累繫之業不能絆，劫燒之火不能焚。謝人閒之八苦，無天上之五衰。上無惡道之名，何况有實。

經云。彼國眾生無有眾苦，但受諸樂，故名極樂。

今以娑婆對而比之。此則血肉形軀有生皆苦，彼則蓮華化生無生苦也。

此則時序代謝衰老日侵，彼則寒暑不遷無老苦也。

此則四大難調多生病患，彼則化體香潔無病苦也。

此則七十者希無常迅速，彼則夀命無量無死苦也。

thánh các trụ tự vị, nhi cảm ứng đạo giao. Đông Tây bất tương vãng lai, nhi thần thiên tịnh thành.

Cố kinh vân. Nhược nhân văn thuyết A-di-đà Phật, chấp trì danh hiệu, nãi chí thị nhân chung thời, tâm bất điên đảo. Tức đắc vãng sanh A-di-đà Phật Cực lạc quốc độ.
Ta hồ! Thiển tín chi nhân, hoạnh sanh nghi báng. Tắc bất tín chư Phật thành ngôn, bất tín vãng sanh Tịnh độ, khởi bất thậm mê tai. Nhược tín Phật ngôn, nhi sanh Tịnh độ giả, tắc lụy hệ chi nghiệp, bất năng bán, kiếp thiêu chi hỏa bất năng phần. Tạ nhân gian chi bát khổ, vô thiên thượng chi ngũ suy. Thượng vô ác đạo chi danh, hà huống hữu thật.
Kinh vân: Bỉ quốc chúng sanh vô hữu chúng khổ, đãn thọ chư lạc, cố danh Cực Lạc.
dĩ Ta-bà đối nhi tỷ chi. Thử tắc huyết nhục hình khu hữu sanh giai khổ. Bỉ tắc liên hoa hóa sanh, vô sanh khổ dã.
Thử tắc thời tự đại tạ suy lão nhật xâm, bỉ tắc hàn thử bất thiên vô lão khổ dã.
Thử tắc tứ đại nan điều đa sanh bệnh hoạn, bỉ tắc hóa thể hương khiết vô bệnh khổ dã.
Thử tắc thất thập giả hy vô thường tấn tốc, bỉ tắc thọ mạng vô lượng vô tử khổ dã.

此則親情愛戀有愛必離，彼無父母妻子無愛別離苦也。

此則仇敵寃讐有寃必會，彼則上善聚會無怨懀會苦也。

此或困苦饑寒貪求不足，彼皆衣食珍寶受用現成。

此或醜穢形骸根多缺漏，彼則端嚴相貌體有光明。

此則輪轉生死，彼則永證無生。

此則丘陵坑坎荆棘爲林土石之山穢惡充滿，彼則黃金爲地寶樹叅天樓聳七珍，華敷四色。

此則雙林已滅龍華未來，彼則阿彌陀佛現在說法。

此則觀陰勢至徒仰嘉名，彼則與二上人親爲勝友。

此則羣魔外道惱亂正修，彼則佛化一綂魔外絶蹤。

Thử tắc thân tình ái luyến, hữu ái tất ly, bỉ vô phụ mẫu thê tử, vô ái biệt ly khổ dã.

Thử tắc cừu địch oan thù, hữu oan tất hội, bỉ tắc thượng thiện tụ hội vô oán tắng hội khổ dã.

Thử hoặc khốn khổ cơ hàn tham cầu bất túc, bỉ giai y thực trân bảo thọ dụng hiện thành.

Thử hoặc xú uế hình hài, căn đa khuyết lậu, bỉ tắc đoan nghiêm tướng mạo, thể hữu quang minh.

Thử tắc luân chuyển sanh tử, bỉ tắc vĩnh chứng vô sanh.

Thử tắc khưu lăng khanh khảm kinh cức vi lâm, thổ thạch chi sơn uế ác sung mãn, bỉ tắc huỳnh kim vi địa, bảo thọ tham thiên, lâu tủng thất trân, hoa phu tứ sắc.

Thử tắc song lâm dĩ diệt Long Hoa vị lai, bỉ tắc A-di-đà Phật hiện tại thuyết pháp.

Thử tắc Quán Âm Thế Chí đồ ngưỡng gia danh, bỉ tắc dữ nhị thượng nhân thân vi thắng hữu.

Thử tắc quần ma ngoại đạo não loạn chánh tu, bỉ tắc Phật hóa nhất thống ma ngoại tuyệt tung.

此則媚色妖婬迷惑行者，彼則正報清淨實無女人。

此則惡獸魑魅交扇邪聲，彼則水鳥樹林咸宣妙法。

二土較量，境緣迴別。而樂邦之勝其數無

竆未暇悉舉也。是以了義大乘無不指歸淨土。前賢後聖，自他皆願往生。凡欲度人，先須自念佛也。

嗚呼。

人無遠慮,

必有近憂。

一失人身，

萬劫難復。

故率大海眾，各念阿彌陀佛。百聲千聲，乃至萬聲，回向同緣，願生彼國。

切冀蓮池勝會，金地法明。綺互相資，必諧斯願。操舟順水，更加艣桌棹之功。則十萬遙程不勞而至矣

Thử tắc mỵ sắc yêu dâm mê hoặc hành giả, bỉ tắc chánh báo thanh tịnh thật vô nữ nhân.

Thử tắc ác thú ly mỵ giao phiến tà thanh, bỉ tắc thủy điểu thọ lâm hàm tuyên diệu pháp.

Nhị độ giác lượng, cảnh duyên hồi biệt. Nhi Lạc bang chi thắng kỳ số vô cùng vị hà tất cử dã. Thị dĩ liễu nghĩa Đại thừa vô bất chỉ quy Tịnh độ. Tiền hiền hậu thánh, tự tha giai nguyện vãng sanh. Phàm dục độ nhân, tiên tu tự niệm

Phật dã.

Ô hô!

Nhân vô viễn lự,

Tất hữu cận ưu.

Nhất thất nhân thân,

Vạn kiếp nan phục.

Cố suất đại hải chúng, các niệm A-di-đà Phật, bách thanh thiên thanh, nãi chí vạn thanh, hồi hướng đồng duyên, nguyện sanh bỉ quốc.

Thiết ký liên trì thắng hội, kim địa phát minh. Ỷ hỗ tương tư, tất hài tư nguyện. Tháo châu thuận thủy, cánh gia lô trác chi công, tắc thập vạn diêu trình bất lao nhi chí hỹ.

元祐四年，冬，宗賾夜夢一男子，鳥巾白衣，可三十許，丰貌清美，舉措閑雅，揖謂宗賾曰。欲入公彌陀會告上一名。

宗賾乃取蓮華勝會錄，秉筆問曰。公何名。曰。普慧。

宗賾書已，白衣又云。家兄亦告上名。

宗賾問曰。令兄何名。云。普賢。

言訖遂隱。宗賾覺而詢諸耆宿皆云。華嚴，離世閒品，有二大菩薩名。宗賾以爲佛子，行佛事，助佛揚化，必有賢聖幽贊。然則預此會者，豈悄小緣哉。今將二大菩薩爲此會首。

嗚呼。淨土一法，大聖尊崇。叅禪凡流，豈宜輕忽。

Nguyên Hựu tứ niên đông, Tông Trạch dạ mộng nhất nam tử, điểu cân bạch y, khả tam thập hứa, phong mạo thanh mỹ, cử thố nhàn nhã, ấp vị Tông Trạch viết: Dục nhập công Di-đàhội, cáo thượng nhất danh.

Tông Trạch nãi thủ Liên Hoa thắng hội lục, bỉnh bút vấn viết: Công hà danh? Viết: Phổ Huệ.

Tông Trạch thư dĩ, bạch y hựu vân: Gia huynh diệc cáo thượng danh.

Tông Trạch vấn viết: Lịnh huynh hà danh? Vân: Phổ Hiền.

Ngôn ngật toại ẩn. Tông Trạch giác nhi tuân chư kỳ túc giai vân: Hoa Nghiêm, Ly Thế Gian phẩm, hữu nhị đại Bồ Tát danh. Tông Trạch dĩ vi Phật tử, hành Phật sự, trợ Phật dương hóa, tất hữu hiền thánh u tán. Nhiên tắc dự thử hội giả, khởi tiểu duyên tai! Kim tương nhị đại Bồ Tát vi thử hội thủ.

Ô hô! Tịnh độ nhất pháp, đại thánh tôn sùng. Tham thiền phàm lưu khởi nghi khinh hốt.

12. Thiền Sư Trương Lô Trạch Khuyên Người Tham Thiền Tu Tịnh Độ

12. Thiền sư Trương Lô Trạch khuyên người tham thiền tu Tịnh độ

Như chỉ thấy rằng niệm là niệm, sanh là sanh, ấy là chỗ sai lệch của kẻ chấp thường;(1)còn như thấy rằng không niệm là không niệm, không sanh là không sanh, ấy là chỗ lầm lẫn của kẻ tà kiến.(2)Như có thể niệm mà không niệm, sanh mà không sanh, đó mới là nghĩa lý chân thật cao tột nhất..(3)
nên, xét theo chân lý thật tánh thì không có một mảy trần nào thọ lấy; Trên chẳng có chư Phật để xưng niệm, dưới cũng chẳng có Tịnh độ để vãng sanh! Việc trong cửa Phật chẳng bỏ pháp nào, nhưng muốn thâu nhiếp các căn phải nhờ phép niệm Phật Tam-muội. Vì quay về nguồn cội, cốt yếu phải mở mang chỉ bảo pháp môn vãng sanh.
Vì thế mà cả ngày niệm Phật nhưng chẳng trái với không niệm, rõ ràng vãng sanh nhưng chẳng trái với vô sanh. Cho nên, phàm thánh cương vị khác nhau nhưng có thể cảm ứng giao hòa mối đạo, hai phương đông tây chẳng hề qua lại nhưng thần thức đi về cõi tịnh. Cho nên, kinh A-di-đà dạy rằng: “Như những kẻ nam, người nữ có lòng lành, nghe giảng nói về Phật A-di-đà, bèn chuyên tâm niệm danh hiệu ngài, hoặc một ngày, hoặc hai ngày,

———

(1)Chấp thường, hay Thường kiến, là quan điểm cho rằng các pháp đều thường trụ, chắc thật.

(2)Tà kiến: những quan điểm sai lầm, không đúng thật.

(3)Nghĩa lý chân thật cao tột nhất (Đệ nhất nghĩa đế): chân lý đúng với thật tánh các pháp, không biến đổi theo thời gian hay không gian, vượt ngoài những kiến chấp sai lệch của người thế gian.

hoặc ba ngày, hoặc bốn ngày, hoặc năm ngày, hoặc sáu ngày, hoặc bảy ngày, tâm không tán loạn. Người ấy khi lâm chung liền có đức Phật A-di-đà cùng với các vị thánh chúng hiện ra trước mắt. Khi mạng chung tâm không điên đảo, liền được sanh về cõi Cực Lạc của đức Phật A-di-đà.”

Than ôi! Những kẻ lòng tin nông cạn, ngang ngạnh nghi ngờ, chê bai chẳng tin lời thành thật của chư Phật, chẳng tin sự vãng sanh về Tịnh độ, há chẳng mê lầm lắm sao?
Như tin lời Phật, được sanh về Tịnh độ, thì không còn bị ràng buộc bởi nghiệp duyên, cho đến lửa nạn trong kiếp cũng chẳng thiêu đốt được. Dứt được tám nỗi khổ(1) cõi người, tránh khỏi năm tướng suy(2) cõi trời. Đối với các đường dữ,(3) tai còn không nghe nhắc đến tên, huống là có thật?
Kinh A-di-đà dạy rằng: “Nơi cõi ấy chúng sanh không có những sự khổ não, chỉ hưởng các điều vui sướng, nên gọi là Cực Lạc.”
Nay đem cõi Ta-bà đối chiếu so sánh với cõi Cực Lạc: Ở cõi này, thân thể là máu thịt, sanh ra thì phải khổ. Ở cõi kia, do hoa sen hóa sanh, không có sự khổ vì sanh.

———

(1) Tám nỗi khổ (Bát khổ): 1. Sanh, 2. Già, 3. Bệnh, 4. Chết, 5. Chia cách với người thương yêu, 6. Gần gũi, tiếp xúc với người không ưa thích, 7. Mong cầu không được thỏa mãn, 8. Năm ấm xí thạnh.

(2) Năm tướng suy (Ngũ suy): 1. Y phục thường dơ nhớp, 2. Đầu tóc rối bời, 3. Thân thể có mùi hôi, 4. Dưới nách thường ra mồ hôi, 5. Không thích ngôi vị của mình. Năm tướng suy này hiện ra khi chư thiên sắp hết phước ở cõi trời.
(3) Tức là ba đường dữ (Tam ác đạo): địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh. Ba đường dữ này, nơi cõi Cực Lạc không hề nghe nhắc đến tên, nên người vãng sanh về đó không còn biết đến nữa.

Ở cõi này, thời tiết đổi thay, già suy ngày càng đuổi đến. Ở cõi kia, chẳng có sự thay đổi nóng lạnh, không có sự khổ vì già.

Ở cõi này, bốn đại khó điều hòa, sanh ra nhiền bệnh hoạn. Ở cõi kia, hình thể biến hóa thơm sạch, không có sự khổ vì bệnh.
Ở cõi này, sống đến bảy mươi tuổi đã là ít có, vô thường nhanh chóng. Ở cõi kia, đời sống dài vô lượng, không có sự khổ vì chết.
Ở cõi này, những người thân thuộc yêu thương, có luyến ái là có biệt ly. Ở cõi kia, không cha mẹ vợ con, không có sự khổ vì ly biệt.
Ở cõi này, những người cừu địch hiềm thù, oán ghét nhau mà có lúc vẫn phải gần nhau. Ở cõi kia, tụ hội toàn những kẻ hiền lành, không có sự khổ vì phải gần kẻ mình oán ghét.
Ở cõi này, khốn khổ vì đói rét, tham cầu chẳng bao giờ thỏa ý. Ở cõi kia, đồ ăn đồ mặc cho đến trân châu, bảo vật đều tùy chỗ cần dùng mà tự hiện ra.
Ở cõi này, hình hài xấu xa nhơ nhớp, sáu căn thường khiếm khuyết. Ở cõi kia, tướng mạo đoan trang nghiêm chỉnh, thân thể chói sáng rực rỡ.
Ở cõi này, trôi lăn chìm nổi trong sanh tử. Ở cõi kia, vĩnh viễn được phép Vô sanh.
Ở cõi này, gò đống hầm hồ, gai gốc thành rừng, núi đất núi đá, dơ nhớp dẫy đầy. Ở cõi kia, vàng ròng làm đất, cây báu ngất trời, lầu cao bảy báu, hoa nở bốn mùa.

Ở cõi này, đức Thích-ca đã nhập Niết-bàn nơi rừng Sa-la song thọ, đức Di-lặc chưa đản sanh ở hội Long Hoa. Ở cõi kia, đức Phật A-di-đà đang làm Giáo chủ, hiện thời thuyết pháp.

Ở cõi này, kính ngưỡng các vị Quán Âm và Thế Chí. Ở cõi kia, được cùng hai vị ấy kết làm bạn tốt.

Ở cõi này, tà ma ngoại đạo khuấy rối những bậc tu hành chân chánh. Ở cõi kia, đức Phật giáo hóa gom về một mối, dứt sạch tà ma ngoại đạo.

Ở cõi này, ma sắc quỉ dâm mê hoặc người tu hành. Ở cõi kia, chánh báo trong sạch, chẳng có nữ nhân.

Ở cõi này, thú dữ, quỉ ma quấy rộn tiếng tà. Ở cõi kia, chim nước với cây rừng đều nói pháp mầu.

So sánh giữa hai cõi, cảnh duyên khác nhau rất xa. Mà những chỗ vượt trội của Lạc Bang thật là vô cùng, không thể kể ra hết được.

Vì thế mà trong các kinh điển Đại thừa, không kinh nào không chỉ về Tịnh độ. Các vị hiền nhân đời trước cho đến các bậc thánh về sau, hết thảy đều tự mình phát nguyện vãng sanh. Cho nên, muốn độ người thì trước phải nên tự mình niệm Phật.

Than ôi!

Người không lo xa.

Ắt có nạn gần.

Thân người mất đi.

Muôn kiếp khó được.

龍舒王居士勸人徑修淨土文

Cho nên thôi thúc hết thảy đại chúng, ai nấy đều nên niệm Phật A-di-đà, trăm, ngàn cho tới muôn ngàn tiếng. Hồi hướng cùng một duyên, nguyện sanh về Tịnh độ.

Gắng cầu Thắng hội Liên trì, đất vàng pháp sáng, dìu dắt lấy nhau ắt mãn nguyện ấy. Ví như bơi thuyền xuôi nước, lại thêm sức người chèo lái, dù đường xa muôn dặm, chẳng nhọc sức cũng tới nơi!
Mùa đông năm Nguyên Hựu thứ tư,(1)Tông Trạch(2)này nằm mộng thấy một người đội khăn đen, mặc áo trắng, chừng ba mươi tuổi, dung mạo thanh tú, cử chỉ khoan thai, chắp tay vái Tông Trạch này mà thưa rằng: “Tôi muốn vào hội Di-đà, xin ngài ghi tên tôi.” Tông Trạch này liền lấy ra cuốn sổ Liên hoa Thắng hội, cầm bút hỏi rằng: “Ngài tên chi?” Người ấy đáp rằng: “Tôi tên Phổ Huệ.”

———

(1)Tức là năm 1089 (Kỷ Tỵ), vào đời vua Tống Triết Tông.

(2)Thiền sư Trương Lô Trạch tự xưng.

———

龍舒王居士勸人徑修淨土文

世有專於叅禪者，只說唯心淨土，豈復更有淨土。自性彌陀，不必更有彌陀。
皆失之矣。何則。此言甚高，切恐不易到。彼西方淨土無貪無戀無瞋無癡。吾心能無貪無戀無瞋無癡乎。

Long Thư Vương Cư Sĩ Khuyến Nhân Kính Tu Tịnh Độ Văn

Tông Trạch ghi tên xong, người ấy lại nói: “Tiện thể cũng xin ghi tên anh tôi.” Tông Trạch này hỏi rằng: “Anh ngài tên chi?” Đáp rằng: “Tên là Phổ Hiền.” Nói xong, liền biến mất.

Tông Trạch này tỉnh giấc, tìm hỏi những vị đạo đức cao niên, đều nói rằng: Ở phẩm Ly thế gian trong kinh Hoa Nghiêm(1)có tên hai vị Đại Bồ Tát ấy. Tông Trạch nghĩ rằng: “Người Phật tử làm Phật sự, tuyên dương pháp Phật giúp vào việc giáo hóa, ắt có thánh hiền ngầm giúp. Vậy thì người dự Hội này, há phải duyên nhỏ hay sao? Nay tôn hai vị Đại Bồ Tát đứng đầu trong Hội này.
Than ôi! Bậc Đại Thánh còn tôn sùng pháp Tịnh độ, huống chi hạng phàm phu đang tu pháp tham thiền, há lại nên khinh thường mà bỏ qua hay sao?

———

(1)Tức là phẩm thứ 33, thuộc quyển 36, kinh Hoa Nghiêm (大方廣佛華嚴經)

———

Long Thư Vương cư sĩ khuyến nhân kính tu Tịnh độ văn
Thế hữu chuyên ư tham thiền giả, chỉ thuyết duy tâm Tịnh độ, khởi phục cánh hữu Tịnh độ, tự tánh Di-đà, bất tất cánh hữu Di-đà.
Giai thất chi hỹ. Hà tắc? Thử ngôn thậm cao, thiết khủng bất dị đáo. Bỉ Tây phương Tịnh độ, vô tham, vô luyến, vô sân, vô si. Ngô tâm năng vô tham, vô luyến, vô sân, vô si hồ?

彼西方淨土思衣得衣，思食得食。欲靜則靜，欲去則去。吾思衣而無衣，則寒惱其心。思食而無食，則饑惱其心。欲靜而不得靜，則羣動惱其心。欲去而不得去，則繫累惱其心。

是所未唯心淨土者，誠不易到也。

彼阿彌陀佛福慧具足，神通廣大，變地獄爲蓮華，易於反掌。觀無盡之世界，俱在目前。吾之障重，恐墮地獄，况能變作蓮華乎。隔壁之事，猶不能見，况能見無盡世界乎。

，誠不易到也。

今之叅禪之人，鳥得忽淨土而不修，捨阿彌而不欲見乎。

大阿彌陀經云。十方有無量菩薩往生阿彌陀佛國。彼菩薩尙欲往生，我何人哉不欲生彼。是果勝於諸菩薩乎。

由此言之，唯心淨土，自性彌陀者，大而不要，高而不切。修未到者，誤人多矣。

略舉數條，以爲證之。

Bỉ Tây phương Tịnh độ, tư y đắc y, tư thực đắc thực, dục tĩnh tắc tĩnh, dục khứ tắc khứ. Ngô tư y nhi vô y, tắc hàn não kỳ tâm. Tư thực nhi vô thực, tắc cơ não kỳ tâm. Dục tĩnh nhi bất đắc tĩnh, tắc quần động não kỳ tâm. Dục khứ nhi bất đắc khứ, tắc hệ lụy não kỳ tâm.

Thị sở vị duy tâm Tịnh độ giả, thành bất dị đáo dã.
Bỉ A-di-đà Phật, phước huệ cụ túc, thần thông quảng đại, biến địa ngục vi liên hoa, dị ư phản chưởng. Quán vô tận chi thế giới, câu tại mục tiền. Ngô chi chướng trọng, khủng đọa địa ngục, huống năng biến tác liên hoa hồ. Cách bích chi sự, du bất năng kiến, huống năng kiến vô tận thế giới hồ?
Thị sở vị tự tánh A-di giả, thành bất dị đáo dã.
Kim chi tham thiền chi nhân, điểu đắc hốt Tịnh độ nhi bất tu, xả A-di nhi bất dục kiến hồ?
Đại A-di-đà Kinh vân: Thập phương hữu vô lượng Bồ Tát vãng sanh A-di-đà Phật quốc. Bỉ Bồ Tát thượng dục vãng sanh, ngã hà nhân tai bất dục sanh bỉ. Thị quả thắng ư chư Bồ Tát hồ?
Do thử ngôn chi, duy tâm Tịnh độ, tự tánh Di-đà giả, đại nhi bất yếu, cao nhi bất thiết. Tu vị đáo giả, ngộ nhân đa hỹ.
Lược cử sổ điều, dĩ vi chứng chi.

靑草堂，後身曾魯公。喆老，後身多憂苦。古老，後身耽富貴。法華尼，後身作官妓。皆是不信西方，展轉輪迴受苦。

此等若修西方，决定上品上生。秖因不信，反成弊矣。不若腳踏實地，持誦修行，則得徑生淨土，直脫輪迴。與虛言無實者，天地相遠矣。

或曰。叅禪固難見性，學仙何如。

。不修淨土而欲學仙。是捨目前之美玉，而求不可必得之碔砆，豈不惑哉。

何則。按楞嚴經云。有十種仙，皆夀千萬歲，數盡復入輪迴，爲不曾了得眞性。故與六道眾生同名七趣，是皆輪迴中人也。世人學仙者，萬不得一。縱使得之，亦不免輪迴。爲著於形神，而不能捨去也。且形神者，乃眞性中所現之妄想，非爲眞實。

故寒山詩云。

Thanh Thảo đường, hậu thân Tăng Lỗ Công. Triết Lão, hậu thân đa ưu khổ. Cổ lão, hậu thân đam phú quý. Pháp Hoa ni, hậu thân tác quan kỹ. Giai thị bất tín Tây phương, triển chuyển luân hồi thọ khổ.

Thử đẳng nhược tu Tây phương, quyết định thượng phẩm thượng sanh. Kỳ nhân bất tín, phản thành tệ hỹ. Bất nhược cước đạp thật địa, trì tụng tu hành. Tắc đắc kính sanh Tịnh độ, trực thoát luân hồi. Dữ hư ngôn vô thật giả, thiên địa tương viễn hỹ.
Hoặc viết: Tham thiền cố nan kiến tánh, học tiên hà như?
Đáp viết: Bất tu Tịnh độ, nhi dục học tiên. Thị xả mục tiền chi mỹ ngọc, nhi cầu bất khả tất đắc chi vũ phu, khởi bất hoặc tai?
Hà tắc? Án Lăng Nghiêm Kinh vân, hữu thập chủng tiên, giai thọ thiên vạn tuế, số tận phục nhập luân hồi, vị bất tằng liễu đắc chân tánh. Cố dữ lục đạo chúng sanh, đồng danh thất thú, thị giai luân hồi trung nhân dã.
Thế nhân học tiên giả, vạn bất đắc nhất. Túng sử đắc chi, diệc bất miễn luân hồi. Vị trước ư hình thần, nhi bất năng xả khứ dã. Thả hình thần giả, nãi chân tánh trung sở hiện chi vọng tưởng, phi vi chân thật.
Cố Hàng Sơn thi vân:

饒汝得仙人，

恰似守屍鬼。

非若佛家之生死自如，而無所拘也。近自數百年來得仙者唯鍾離，呂公。而學鍾離，呂公者，豈止千萬。自予親知閒，數亦不少。終皆死亡，埋于下土。是平生空費心力，終無所益也。

豈不聞洞賓飛劍斬黃龍，卻被黃龍降伏。及見黃龍禪師，方悟眞性了道。

遂說一偈云。

棄卻瓢囊擊碎琴，

如今不戀汞中金。

自從一見黃龍後，

始覺從前錯用心。

是也。

又不聞後魏，曇鸞法師，初自陶隱君得仙經十卷。鸞欣然自得，以爲神仙必可致也。後遇僧菩提流支，問曰。佛道有長生乎。能卻老爲不死乎。

支曰。長生不死，吾佛道也。

Nhiêu nhữ đắc tiên nhân.

Cáp tợ thủ thi quỷ.

Phi nhược Phật gia chi sanh tử tự như, nhi vô sở câu dã. Cận tự số bách niên lai, đắc tiên giả, duy Chung Ly, Lữ Công. Nhi học Chung Ly, Lữ Công giả, khởi chỉ thiên vạn. Tự dư thân tri gian, số diệc bất thiểu. Chung giai tử vong, mai vu hạ thổ. Thị bình sanh không phí tâm lực, chung vô sở ích dã.

Khởi bất văn Đồng Tân phi kiếm trảm Huỳnh Long, khước bị Huỳnh Long hàng phục. Cập kiến Huỳnh Long thiền sư, phương ngộ chân tánh liễu đạo.
Toại thuyết nhất kệ vân:

Khí khước biều nang kích toái cầm.

Như kim bất luyến cống trung kim.
Tự tùng nhất kiến Huỳnh Long hậu.
Thủy giác tùng tiền thố dụng tâm.

Thị dã.

Hựu bất văn Hậu Ngụy, Đàm Loan Pháp sư. Sơ tự Đào Ẩn Quân đắc tiên kinh thập quyển. Loan hân nhiên tự đắc, dĩ vi thần tiên tất khả trí dã.
Hậu ngộ tăng Bồ-đề Lưu-chi, vấn viết: Phật đạo hữu trường sanh hồ? Năng khước lão vi bất tử hồ?
Chi viết: Trường sanh bất tử, ngô Phật đạo dã.

遂以十六觀經與之，云。汝可誦此，則三界無復生，六道無復往。盈虛消息，禍福成敗，無得而至。其爲夀也，有劫石焉。有河沙焉。沙石之數有限，夀量之數無竆。此吾金仙氏之長生也。

鸞深信之，遂焚仙經，而專修觀經，雖寒暑之戀，疾病之來，亦不解怠。

魏主憐其志尙。又嘉其自行化他，流傳甚廣，號爲神鸞。

一日告弟子曰。地獄諸苦，不可以不懼。九品淨業，不可以不修。

因令弟子高聲念阿彌陀佛，鸞西向閉目，叩頭而亡。是時僧俗同聞管絃絲竹之聲，從西而來，良久乃止。

由此觀之，淨土法門最爲捷徑。况神仙者，有所得則甚秘而不傳，以謂泄天機而有罪。佛法門唯恐傳之不廣，直欲度盡眾生而後已。是其慈悲廣大，不易測量，非神仙之可比也。

Toại dĩ Thập lục quán kinh dữ chi, vân: Nhữ khả tụng thử, tắc tam giới vô phục sanh, lục đạo vô phục vãng. Doanh hư tiêu tức, họa phước thành bại, vô đắc nhi chí. Kỳ vi thọ dã, hữu kiếp thạch yên, hữu hà sa yên. Sa thạch chi số hữu hạn, thọ lượng chi số vô cùng. Thử ngô kim tiên thị chi trường sanh dã.

Loan thâm tín chi, toại phần tiên kinh, nhi chuyên tu quán kinh, tuy hàn thử chi luyến, tật bệnh chi lai, diệc bất giải đãi.
Ngụy Chúa lân kỳ chí thượng. Hựu gia kỳ tự hành hóa tha, lưu truyền thậm quảng, hiệu vi Thần Loan.
Nhất nhật cáo đệ tử viết: Địa ngục chư khổ, bất khả dĩ bất cụ. Cửu phẩm tịnh nghiệp, bất khả dĩ bất tu.
Nhân linh đệ tử cao thanh niệm A-di-đà Phật, luyến Tây hướng bế mục, khấu đầu nhi vong. Thị thời tăng tục đồng văn quản huyền ti trúc chi thanh, tùng tây nhi lai, lương cửu nãi chỉ.
Do thử quán chi, Tịnh độ pháp môn tối vi tiệp kính. Huống thần tiên giả, hữu sở đắc tắc thậm bí nhi bất truyền, dĩ vị tiết thiên cơ nhi hữu tội. Phật pháp môn duy khủng truyền chi bất quảng. Trực dục độ tận chúng sanh nhi hậu dĩ. Thị kỳ từ bi quảng đại, bất dị trắc lượng, phi thần tiên chi khả tỷ dã.

13. Long Thư Vương Cư Sĩ Khuyên Người Tu Pháp Tịnh Độ Thẳng Tắt

13. Long Thư Vương cư sĩ khuyên người tu pháp Tịnh độ thẳng tắt(1)

Trong đời có những kẻ chuyên tu tham thiền, luôn nói rằng chỉ riêng tâm này là Tịnh độ, ngoài ra không còn Tịnh độ nào khác, tự tánh vốn là Di-đà, ngoài ra chẳng có Di-đànào khác.
Nói như vậy đều là sai lầm. Vì sao vậy? Lời ấy rất cao siêu, chỉ e nói được mà chẳng dễ gì đạt tới. Cõi Tịnh độ bên phương tây, không còn tham, luyến, sân, si. Tâm chúng ta hiện nay, liệu có thể thật không tham, luyến, sân, si hay chăng? Cõi Tịnh độ bên phương tây, chuyện ăn mặc chỉ nghĩ đến là có, muốn tĩnh lặng thì tĩnh lặng, muốn đi thì đi. Chúng ta thì nghĩ đến chuyện mặc mà chẳng có áo, nên rét buốt làm cho khổ não; nghĩ đến chuyện ăn mà chẳng có cơm, nên đói khát làm cho khổ não; muốn tĩnh lặng mà chẳng được tĩnh lặng, nên sự xáo động làm cho khổ não; muốn đi mà chẳng đi được, nên những trói buộc làm cho khổ não. Như thế mà nói rằng chỉ riêng tâm này là Tịnh độ, thật chẳng dễ đạt tới.
Đức Phật A-di-đà, phước hệ gồm đủ,thần thông quảng

———

(1)Bài trước so sánh cảnh khổ Ta-bà với cảnh vui Cực Lạc để khuyên người ta tu cả tham thiền và Tịnh độ. Bài này chỉ thẳng con đường tắt Tây phương, khuyên người chuyên niệm Phật, nhờ đức tin và nguyện lực mà được vãng sanh. Tác giả bài văn này là Vương Nhật Hưu, người đất Long Thư, nên gọi là Long Thư Vương cư sĩ. Ông đậu tiến sĩ triều nhà Tống, học rộng kinh sử, thường giáo huấn người trong nước. Một ngày kia bỏ việc giáo huấn, nói rằng: “Đó đều là những việc tạo nghiệp, chẳng phải cứu cánh.” Từ đó, tinh tấn niệm Phật, hằng ngày lễ Phật đến ngàn lạy. Ông có trước tác mười quyển văn Tịnh độ, khuyên người niệm Phật. Người tu Tịnh độ lúc bấy giờ, phần nhiều là theo thuyết của ông. Khi ông lâm chung, thản nhiên niệm Phật mà đi

đại, biến địa ngục làm hoa sen dễ như trở bàn tay, nhìn khắp các thế giới vô tận dường như trước mắt. Chúng ta nghiệp chướng nặng nề, tự thân còn lo phải đọa địa ngục, huống chi có thể biến ra hoa sen được sao? Chuyện xảy ra cách vách còn không thấy được, huống chi thấy khắp các thế giới vô tận hay sao? Như thế mà nói rằng tự tánh vốn là Di-đà, thật chẳng dễ đạt tới.

Người tu thiền đời nay, sao có thể quên Tịnh độ mà chẳng tu? Sao có thể bỏ Phật Di-đà mà chẳng muốn thấy? Kinh Đại A-di-đà dạy rằng: “Trong mười phương có vô số Bồ Tát vãng sanh về cõi Phật A-di-đà.” Các vị Bồ Tát còn muốn vãng sanh, chúng ta sao lại chẳng muốn? Liệu ta có thể hơn được các vị Bồ Tát hay sao? Theo như lời ấy thì cái lý “duy tâm Tịnh độ, tự tánh Di-đà” thật là rộng lớn nhưng không trọng yếu, cao siêu mà chẳng cần thiết. Những kẻ tu hành chưa chứng ngộ, lầm lạc rất nhiều.
Nay xin kể ra đôi chuyện để làm chứng cứ.
Thiền sư Thanh Thảo Đường tái sanh là Tăng Lỗ công,(1)thiền sư Triết Lão tái sanh chịu nhiều lo âu, khổ não,(2)Cổ Trưởng lão tái sanh sa vào phú quí,(3)ni sư trì kinh Pháp

———

(1) Theo truyền tích kể lại thì thiền sư Thanh Thảo Đường đời nhà Tống, chuyên tu thiền định, thọ đến hơn chín mươi tuổi. Khi ấy, có người đàn bà nhà họ Tăng thường đến cúng dường, thưa thỉnh rằng: “Chẳng hay sau khi thầy trăm tuổi, có chịu đến nhà tôi nữa chăng?” Thiền sư mỉm cười. Sau đầu thai làm con nhà họ Tăng, tức là Tăng Công Lượng, đỗ tiến sĩ, làm quan tới chức Thái phó, tước Lỗ quốc công, nên gọi là Tăng Lỗ công.

(2) Thiền sư Triết Lão trụ trì một ngôi chùa lớn ở kinh thành, bốn mươi năm ngồi thiền chẳng ngủ, sau khi viên tịch để lại ngọc xá-lỵ. Nhưng vì không phát nguyện vãng sanh Tây phương, nên tái sanh vào nhà giàu sang, trọn đời phải chịu nhiều sự lo âu, khổ não.

(3) Trưởng lão Huệ Cổ trụ trì một chùa lớn tại Triết Giang, chuyên tu thiền định. Sau khi thác tái sanh vào nhà quan Tể tướng, đam mê phú quý công danh, tham đắm sắc dục.

Hoa lại sanh làm kỹ nữ nhà quan.(1)Đó đều là những người chẳng tin Tây phương, nên phải trôi lăn trong luân hồi mà chịu khổ não. Nếu họ tu trì pháp môn Tịnh độ, chắc chắn đã được dự hàng Thượng phẩm thượng sanh! Chỉ tại chẳng tin, thành ra xấu tệ. Chi bằng đứng trên đất thật, trì tụng tu hành, ắt được thẳng sanh về Tịnh độ, thoát khỏi luân hồi. Như vậy, sánh với lời nói hư vọng chẳng thiệt kia, xa nhau như trời với đất!

Hoặc có kẻ hỏi rằng: “Tham thiền vẫn khó thấy tánh, còn học đạo tiên thì sao?”
Đáp rằng: “Chẳng tu Tịnh độ mà muốn học đạo tiên, đó là bỏ hòn ngọc đẹp trước mắt để đi tìm thứ đá giả ngọc mà chưa chắc có. Thật sai lầm lắm thay! Vì sao vậy? Kinh Lăng Nghiêm dạy rằng: Có mười hạng tiên, thảy đều sống được ngàn muôn tuổi. Nhưng khi tận số phải trở lại luân hồi, chưa từng hiểu được chân tánh, cho nên cũng đồng với sáu đường chúng sanh mà thành ra bảy đường,(2)vẫn là trong vòng luân hồi vậy.
Người đời học đạo tiên, muôn người chẳng thành được một. Nhưng dù có thành, cũng chẳng thoát luân hồi. Vì lẽ bám chấp vào hình thần, nên chẳng bỏ được. Nhưng hình thần đó cũng là vọng tưởng do chân tánh hiện ra, chẳng phải chân thật. Cho nên thơ Hàn Sơn nói rằng:

———

(1)Âu Dương Tu đời Tống, khi đi Dĩnh Châu gặp một kỹ nữ nhà quan trong miệng tỏa ra hương sen thơm ngát. Lại gặp một vị tăng nói rằng: “Người kỹ nữ này đời trước làm ni sư, tụng kinh Pháp Hoa ba mươi năm, chỉ vì khởi một niệm sai quấy nên phải thọ thân như ngày nay.” Nói rồi liền đưa kinh Pháp Hoa cho người kỹ nữ ấy tụng, thì thông suốt như nước chảy. Thử đưa những kinh khác thì đều không tụng được.

(2)Bảy đường (Thất thú): Trong hầu hết các kinh đều chỉ kể có sáu đường trong luân hồi. Riêng trong kinh Lăng Nghiêm, có kể thêm hạng thần tiên mà thành bảy đường. Đó là: 1. Địa ngục, 2. Ngạ quỷ, 3. Súc sanh, 4. Người, 5. Thần tiên, 6. A-tu-la, 7. Chư thiên.

Cho dù tu được thành tiên,

Khác nào như giữ xác chết.

Chẳng bằng người học Phật tự rõ lẽ sống chết, không gì trói buộc được.

Trong khoảng mấy trăm năm nay, người học đạo thành tiên duy chỉ có Chung Ly và Lữ công mà thôi. Nhưng người theo học Chung Ly và Lữ công, đâu phải chỉ có ngàn muôn người?(1)Chỉ những người mà ta quen biết, số ấy cũng đã chẳng ít, nhưng rốt cuộc thảy đều chết mất, vùi thân dưới ba tấc đất! Đó là uổng phí tâm lực bình sanh, rốt lại chẳng ích gì cả. Há chẳng nghe chuyện Đồng Tân ném kiếm chém Hoàng Long, trở lại bị Hoàng Long hàng phục đó sao?(2)Đến khi gặp được thiền sư Hoàng Long, Đồng Tân mới ngộ được chân tánh và hiểu đạo, đọc kệ rằng:

Bỏ bầu, bỏ túi, đập đàn bể,

Chẳng tham vàng bạc nhiều vô kể.
Từ gặp Hoàng Long được chỉ dạy,
Mới hay từ trước đã sai đường.

Lại chẳng nghe chuyện pháp sư Đàm Loan đời Hậu Ngụy hay sao? Trước nhận được mười quyển

———

(1) Nghĩa là còn nhiều hơn thế nữa.
(2) Theo Liệt tiên truyện, Lữ Đồng Tân là người đời Đường, ở phủ Kinh Triệu, họ Lữ, tên Nham, tự là Đồng Tân, theo học đạo tiên với thầy là Chung Ly. Sau được thầy trao cho cây kiếm báu, chu du khắp thiên hạ. Một hôm nghe tiếng thiền sư Huệ Nam ở núi Hoàng Long, Đồng Tân tìm đến chất vấn. Vì đối đáp không bằng thiền sư nên sanh tâm tức giận, liền dùng phép tiên ném kiếm báu để chém thiền sư. Chẳng ngờ bị thiền sư khuất phục. Đồng Tân bái lạy nhận làm thầy, cầu được khai ngộ. Thiền sư thâu nhận, chỉ bày cho đạo chân chánh để tu tập. Đồng Tân nhân đó được khai ngộ, bỏ tiên thuật mà quy y Tam bảo.