Quy Nguyên Trực Chỉ

慈心不殺放生文

慈心不殺放生文

或曰。持齋不食肉,勝如放生,何如。

不食肉者,但能絶殺緣。僅免一己之過,而無濟物之功也。佛所以教人持齋者,正欲僧其慈悲心也。今之齋者,雖自不食肉,亦不肯放生。是名無慈悲之人也。

十方諸佛憐愍眾生如子。今見人殺佛之子,力可救而坐視不救,雖不食其肉,亦名大破齋矣。

戒經有三種淨戒。攝律儀戒,無惡不斷,卽諸惡莫作也。攝善法戒,無善不積,卽衆善奉行也。饒益有情戒,無生不度,卽普捄一切眾生也。若不能放生捄眾生苦,卽名大破戒矣。

嗟乎。終年素食,曾無濟物捄苦之功。一旦捨財,便有贖命放生之德。昔我佛尚割身肉以貸鴿。爲佛弟子者,不能捨幻財以贖命,有何靣目以見佛哉。

Từ Tâm Bất Sát Phóng Sanh Văn

Từ tâm bất sát phóng sanh văn

Hoặc viết; Trì trai bất thực nhục, thắng như phóng sanh, hà như?

Đáp viết: Bất thực nhục giả, đãn năng tuyệt sát duyên. Cận miễn nhất kỷ chi quá, nhi vô tế vật chi công dã. Phật sở dĩ giáo nhân trì trai giả, chánh dục tăng kỳ từ bi tâm dã. Kim chi trai giả, tuy tự bất thực nhục, diệc bất khẳng phóng sanh, thị danh vô từ bi chi nhân dã.

Thập phương chư Phật lân mẫn chúng sanh như tử. Kim kiến nhân sát Phật chi tử, lực khả cứu nhi tọa thị bất cứu. Tuy bất thực kỳ nhục, diệc danh đại phá trai hỹ.

Giới kinh hữu tam chủng tịnh giới. Nhiếp luật nghi giới, vô ác bất đoạn, tức chư ác mạc tác dã. Nhiếp thiện pháp giới, vô thiện bất tích, tức chúng thiện phụng hành dã. Nhiêu ích hữu tình giới, vô sanh bất độ, tức phổ cứu nhất thiết chúng sanh dã. Nhược bất năng phóng sanh cứu chúng sanh khổ, tức danh đại phá giới hỹ.

Ta hồ! Chung niên tố thực, tằng vô tế vật cứu khổ chi công. Nhất đán xả tài, tiện hữu thục mạng phóng sanh chi đức. Tích ngã Phật, thượng cát thân nhục dĩ thải cáp. Vi Phật đệ tử giả, bất năng xả huyễn tài dĩ thục mạng, hữu hà diện mục dĩ kiến Phật tai!

問。放生固爲慈悲。云何不放鷄鵝猪鴨牛羊等。偏放鰍鱔禽魚螺螄之類耶。

答。世閒有二種畜生。一者,受决定殺果,如鷄鵝牛羊等,是也。緣其前世决定不信因果,歡喜决定行殺,無懺悔心。故今世爲畜生,受决定殺果,無所逃而待烹矣。雖遇放生之人,亦不能捄之矣。

二者,受不定殺果。如离魚等,是也。緣其前世雖作惡業,或出於不得以,或殺已生悔,故今生爲畜生,受不定殺果。若遇好殺之人,必遭烹殺。若遇慈悲之人,臨死亦得活也。

今有一等邪見之徒,自不能斷殺,反勸人行殺。此等之輩先入地獄,受無量苦。後墮畜生受决定殺。雖遇慈悲者,亦不能捄也。

若要放生必須財力。若無財力,將如之何。

曰。富貴之人,民心風俗所係,最可攝化。若能廣興佛教,大振慈風,眞可移風易俗。不聞顏魯公,隨所守郡立放生池。張無盡作監司,撤淫祠,禁殺業。施華嚴論。此皆菩薩之行也。

Vấn: Phóng sanh cố vi từ bi. Vân hà bất phóng kê nga trư áp ngưu dương đẳng, thiên phóng thu, thiện cầm ngư lõa sư chi loại da?

Đáp: Thế gian hữu nhị chủng súc sanh. Nhất giả, thọ quyết định sát quả, như kê, nga, ngưu, dương đẳng, thị dã. Duyên kỳ tiền thế, quyết định bất tín nhân quả, hoan hỷ quyết định hành sát, vô sám hối tâm. Cố kim thế vi súc sanh, thọ quyết định sát quả, vô sở đào nhi đãi phanh hỹ. Tuy ngộ phóng sanh chi nhân, diệc bất năng cứu chi hỹ.

Nhị giả, thọ bất định sát quả, như cầm, ngư đẳng, thị dã. Duyên kỳ tiền thế tuy tác ác nghiệp hoặc xuất ư bất đắc dĩ, hoặc sát dĩ sanh hối, cố kim sanh vi súc sanh, thọ bất định sát quả. Nhược ngộ hiếu sát chi nhân, tất tao phanh sát. Nhược ngộ từ bi chi nhân, lâm tử diệc đắc hoạt dã.

Kim hữu nhất đẳng tà kiến chi đồ, tự bất năng đoạn sát, phản khuyến nhân hành sát. Thử đẳng chi bối, tiên nhập địa ngục, thọ vô lượng khổ. Hậu đọa súc sanh, thọ quyết định sát. Tuy ngộ từ bi giả, diệc bất năng cứu dã.

Viết: Nhược yếu phóng sanh, tất tu tài lực. Nhược vô tài lực, tương như chi hà?

Viết: Phú quý chi nhân, dân tâm phong tục sở hệ, tối khả nhiếp hóa. Nhược năng quảng hưng Phật giáo, đại chấn từ phong, chân khả di phong dịch tục. Bất văn Nhan Lỗ công, tùy sở thủ quận lập phóng sanh trì. Trương Vô Tận tác giám ty, triệt dâm từ, cấm sát nghiệp, thí Hoa Nghiêm luận. Thử giai Bồ Tát chi hạnh dã.

21. Lòng Từ Bi Không Giết Hại, Thường Phóng Sanh

若無財力者,則當廣說佛語,種種勸化。見放生者,隨喜讚歎。常發大願。願我財力充足,廣行方便。願如觀世音菩薩,捄眾生苦。願如普賢菩薩,隨順眾生。眾生界盡,我願無竆。果能如是行持,現世肉身菩薩。

———

21. Lòng từ bi không giết hại, thường phóng sanh

Có người hỏi: “Ăn chay không ăn thịt, so với làm việc phóng sanh thì hơn kém như thế nào?”

Đáp: “Người không ăn thịt chỉ dứt được cái duyên giết hại, khỏi được cái lỗi của riêng mình nhưng chưa có cái công cứu giúp loài vật. Đức Phật sở dĩ dạy người ăn chay, chính là muốn giúp được tăng thêm lòng từ bi. Người đời nay ăn chay, tuy tự mình không ăn thịt nhưng cũng chẳng chịu làm việc phóng sanh. Như vậy gọi là người không có lòng từ bi.

“Chư Phật mười phương thương yêu chúng sanh như con. Nay nhìn thấy người ta giết con của Phật, sức mình có thể cứu được mà ngồi yên chẳng cứu, như vậy tuy chẳng ăn thịt nhưng cũng gọi là phạm vào trai giới một cách nghiêm trọng.

“Trong Giới kinh dạy rằng có ba loại giới thanh tịnh. Giới Nhiếp luật nghi là đoạn trừ tất cả mọi điều ác, nghĩa

Nhược vô tài lực giả, tắc đương quảng thuyết Phật ngữ, chủng chủng khuyến hóa. Kiến phóng sanh giả, tùy hỷ tán thán. Thường phát đại nguyện. Nguyện ngã tài lực sung túc, quảng hành phương tiện. Nguyện như Quán Thế Âm Bồ Tát, cứu chúng sanh khổ. Nguyện như Phổ Hiền Bồ Tát, tùy thuận chúng sanh. Chúng sanh giới tận, ngã nguyện vô cùng. Quả năng như thị hành trì, hiện thế nhục thân Bồ Tát.

———

là không làm bất cứ điều ác nào. Giới Nhiếp thiện pháplà tích chứa tất cả mọi điều lành, nghĩa là không có việc lành nào mà không thực hành. Giới Nhiêu ích hữu tìnhlà không có chúng sanh nào không cứu độ, nghĩa là rộng độ hết thảy mọi chúng sanh.

“Nếu không làm việc phóng sanh, không cứu thoát nạn khổ cho chúng sanh, đó gọi là phạm giới một cách nghiêm trọng.

“Ôi! Quanh năm ăn chay mà chưa từng có công cứu khổ, cứu vật, sao bằng chỉ một ngày xả bỏ tiền của liền được đức lớn chuộc mạng phóng sanh! Đức Phật của chúng ta thuở xưa từng xẻo thịt mình mà thí cho chim bồ câu; chúng ta là đệ tử Phật mà không xả bỏ được tiền của giả tạm để chuộc mạng phóng sanh, như vậy còn mặt mũi nào thấy Phật?”

“Phóng sanh tất nhiên là từ bi, nhưng vì sao chẳng thả những loài gà, vịt, ngỗng, heo, dê... mà chỉ thả toàn những loài chim, cá, lươn, rùa, ốc...?

Đáp: “Thế gian có hai loại súc sanh. Một loại chịu quả báo nhất định phải bị giết hại. Đó là những loài gà, ngỗng, bò, dê... Do đời trước khăng khăng chẳng tin nhân quả, dứt khoát vui vẻ mà làm việc giết hại, không có lòng hối tiếc, cho nên đời này phải làm súc sanh, chịu quả báo nhất định phải bị giết hại, không trốn chạy đàng nào được, chỉ đợi ngày chịu xẻ thịt nấu nướng mà thôi. Dẫu có gặp được người muốn phóng sanh cũng không thể cứu được loại súc sanh này. Loại súc sanh thứ hai chịu quả báo không nhất thiết phải bị giết hại. Đó là những loài chim, cá, lươn, rùa... Do đời trước tuy làm việc ác nhưng chỉ là bất đắc dĩ, hoặc sau khi giết hại rồi có lòng hối hận, nên đời này phải làm súc sanh, chịu quả báo không nhất thiết phải bị giết hại. Đối với loại súc sanh này, nếu gặp những kẻ ưa giết hại ắt sẽ bị mổ thịt nấu nướng, còn nếu gặp được người có lòng từ bi thì lúc sắp chết cũng có thể được cứu sống.

“Đời nay có một hạng tà kiến, tự mình không dứt bỏ việc giết hại, ngược lại còn khuyến khích người khác làm việc giết hại. Những kẻ ấy, trước tiên là sa vào địa ngục, chịu vô số khổ não, sau đó lại đọa làm súc sanh, chịu quả báo nhất định phải bị giết hại. Dù có gặp được người có lòng từ bi cũng không thể cứu thoát họ được.”

Lại hỏi: “Muốn làm việc phóng sanh thì phải có nhiều tiền của. Nếu không có tiền của thì phải làm sao?”

Đáp: “Những người giàu sang có mối quan hệ ảnh hưởng chặt chẽ đến phong tục, lòng người, có thể thu phục, giáo hóa được nhiều nhất. Nếu họ biết mở mang Phật giáo, nổi trận gió lớn từ bi, thật có thể làm cho lòng người thay đổi. Hãy nghe như chuyện Nhan Lỗ công, mỗi khi trấn nhậm nơ nào đều cho đào ao phóng sanh, còn Trương Vô Tận làm quan Giám ty thường triệt phá những miếu thờ tà mỵ, cấm hẳn việc giết hại súc vật, thí luận Hoa Nghiêm. Đó đều là những bậc có hạnh Bồ Tát.

“Còn như người không có tiền của thì nên rộng thuyết lời Phật, tìm mọi cách khuyên bảo, dạy dỗ, thấy kẻ phóng sanh thì tùy hủy ngợi khen, lại thường phát khởi những đại nguyện. Nguyện có tiền của dồi dào sẽ rộng làm mọi phương tiện cứu độ. Nguyện như đức Bồ Tát Quán Thế Âm, cứu khổ chúng sanh. Nguyện như đức Bồ Tát Phổ Hiền, tùy thuận chúng sanh. Dù cho thế giới, chúng sanh đều dứt hết, nguyện lớn cũng chẳng cùng. Nếu có thể hành trì được như vậy, đó chính thật là những bậc Bồ Tát hiện xác phàm trong đời nay.”

普勸戒殺决疑文

普勸戒殺决疑文

或曰。聞師之言,凡冠婚喪祭等事,皆不可殺生。

曰。然。

世人不信,將如之何。

答曰。盡在吾之本心,由他自作自受。且佛只能度有緣,不能度無緣。佛能度信者,不能度不信者。

何以故。把手牽他行不得。令人自肯乃相應。不見遺教經云。佛如良醫,知病說藥。服與不服,非醫咎也。又如導師,導人善道。聞之不行,非導過也。佛尚如此,何况吾乎。

先德云。

天堂地獄門相對。

任君那往一條行。

誠哉是言也。

或曰。如師之說,實有六道三塗,輪迴受苦。

Phổ Khuyến Giới Sát Quyết Nghi Văn

Phổ khuyến giới sát quyết nghi văn

Hoặc viết: Văn sư chi ngôn, phàm quan hôn tang tế đẳng sự, giai bất khả sát sanh?

Viết: Nhiên.

Thế nhân bất tín tương như chi hà.

Đáp viết: Tận tại ngô chi bản tâm, do tha tự tác tự thọ. Thả Phật chỉ năng độ hữu duyên, bất năng độ vô duyên. Phật năng độ tín giả, bất năng độ bất tín giả.

Hà dĩ cố? Bả thủ khiên tha hành bất đắc, linh nhân tự khẳng nãi tương ưng. Bất kiến Di giáo kinh vân: Phật như lương y, tri bệnh thuyết dược. Phục dữ bất phục, phi y cữu dã. Hựu như đạo sư, đạo nhân thiện đạo. Văn chi bất hành, phi đạo quá dã. Phật thượng như thử, hà huống ngô hồ?

Tiên đức vân:

Thiên đường địa ngục môn tương đối.

Nhậm quân ná vãng nhất điều hành.

Thành tai thị ngôn dã!

Hoặc viết: Như sư chi thuyết, thật hữu lục đạo tam đồ, luân hồi thọ khổ.

曰。若無六道輪迴,三塗八難,老僧亦不肯持齋戒,斷酒肉,苦叅禪,勤念佛。因是有輪迴苦楚,纔有念佛修行,願捨娑婆,願生淨土。

我以直告仁者,要見世上之人,誰不愛色欲,不好酒肉,不貪名利,不願富貴。吾知此是輪迴苦本,是以不謀不求也。法華經云。諸苦所因,貪欲爲本。若滅貪欲,無所依止。

或曰。世人皆說不生不滅,師何以專勤戒殺也。

答曰。此等邪解謗法之言。阿鼻地獄饒他 不得。何則。不生不滅之言,是最上一乘道理,豈容世人反經非聖哉。要知色相有壞有

成,佛性不生不滅。

不生不滅者,又是真眞如性中之體用也。

眞空之體不生,妙有之用不滅。

先天之道卽不生,後天之道卽不滅。

寂然不動是不生,感而遂通是不滅。

Viết: Nhược vô lục đạo luân hồi, tam đồ bát nạn, lão tăng diệc bất khẳng trì trai giới, đoạn tửu nhục, khổ tham thiền, cần niệm Phật. Nhân thị hữu luân hồi khổ sở, tài hữu niệm Phật tu hành. Nguyện xả Ta-bà, nguyện sanh Tịnh độ.

Ngã dĩ trực cáo nhân giả. Yếu kiến thế thượng chi nhân thùy bất ái sắc dục, bất háo tửu nhục, bất tham danh lợi, bất nguyện phú quý? Ngô tri thử thị luân hồi khổ bổn, thị dĩ bất mưu bất cầu dã. Pháp hoa kinh vân: Chư khổ sở nhân tham dục vi bổn. Nhược diệt tham dục, vô sở y chỉ.

Hoặc viết: Thế nhân giai thuyết bất sanh bất diệt, sư hà dĩ chuyên cần giới sát dã? Đáp viết: Thử đẳng tà giải báng pháp chi ngôn, A-tỳđịa ngục nhiêu tha bất đắc. Hà tắc? Bất sanh bất diệt chi ngôn, thị tối thượng Nhất thừa đạo lý, khởi dung thế nhân phản kinh phi thánh tai? Yếu tri sắc tướng hữu hoại hữu thành, Phật tánh bất sanh bất diệt.

Bất sanh bất diệt giả, hựu thị chân như tánh trung chi thể dụng dã.

Chân không chi thể, bất sanh. Diệu hữu chi dụng, bất diệt.

Tiên thiên chi đạo, tức bất sanh. Hậu thiên chi đạo, tức bất diệt.

Tịch nhiên bất động, thị bất sanh. Cảm nhi toại thông, thị bất diệt.

22. Rộng Khuyên Tất Cả Mọi Người Đừng Giết Hại

諸惡莫作謂不生。衆善奉行謂不滅。是也。

嗚呼。如斯至妙之理,非具眼人,熟能達此哉。

曰。師善辦焉。

曰。豈好辦哉。不得已也。如我之心,普願十方皆極樂矣。一切眾生盡成佛矣。

師之悲願,久已知之。吾之疑或,今已斷除。卽此拜辭之後,一心念佛修行。

宗本曰。善哉,善哉。但願如是。汝若有疑未决,可看仁孝勸善書,慈心功德錄。

曰。奉命受持。

———

22. Rộng khuyên tất cả mọi người đừng giết hại

Có người hỏi: “Theo lời thầy dạy, phàm trong các việc quan, hôn, tang, tế, đều chẳng nên giết hại gia súc. Phải vậy chăng?”

Đáp: “Đúng như vậy.”

Lại hỏi: “Nhưng người đời không tin nhận thì biết làm thế nào?”

Chư ác mạc tác, vị bất sanh. Chúng thiện phụng hành, vị bất diệt, thị dã.

Ô hô! Như tư chí diệu chi lý, phi cụ nhãn nhân, thục năng đạt thử tai?

Viết: Sư thiện biện yên.

Viết: Khởi háo biện tai, bất đắc dĩ dã. Như ngã chi tâm, phổ nguyện thập phương giai cực lạc hỹ. Nhất thiết chúng sanh tận thành Phật hỹ.

Hoặc viết: Sư chi bi nguyện, cửu dĩ tri chi. Ngô chi nghi hoặc, kim dĩ đoạn trừ. Tức thử bái từ chi hậu, nhất tâm niệm Phật tu hành.

Tông Bổn viết: Thiện tai, thiện tai! Đãn nguyện như thị. Nhữ nhược hữu nghi vị quyết, khả khán nhân hiếu khuyến thiện thư, từ tâm công đức lục.

Viết: Phụng mạng thọ trì.

———

Đáp: “Chỉ cố gắng hết lòng mà thôi, còn người khác tự làm thì tự chịu. Phật cũng chỉ độ được người hữu duyên, chẳng độ được kẻ vô duyên. Phật cũng chỉ độ được người tin nhận, chẳng độ được kẻ chẳng tin. Tại sao vậy? Dù nắm tay mà lôi dắt đi cũng chẳng được, phải làm cho họ tự nhận hiểu thì việc làm mới phù hợp.

Kinh Di giáo dạy rằng: ‘Phật như vị lương y, biết bệnh mà cho thuốc. Còn chịu uống thuốc hay không, chẳng phải

“Người xưa dạy rằng:

Thiên đường, địa ngục chia hai cửa,

Mỗi người chọn một tùy ý thôi.

Lời ấy thật đúng thay!

Người kia lại hỏi: “Theo lời thầy nói đó, quả thật có Sáu nẻo,(1)Ba đườngác(2) chúng sanh luân chuyển chịu khổ trong đó?”

Đáp: “Nếu không có Sáu nẻoluân hồi, Ba đường ác và Tám nạn xứ,(3) thì lão tăng này chẳng cần phải giữ theo trai giới, bỏ rượu thịt, nhọc công tham thiền, siêng năng niệm Phật để làm gì! Nhân vì có luân hồi khổ não nên mới phải niệm Phật tu hành, nguyện bỏ cõi Ta-bà, cầu sanh về Tịnh độ.

“Nay xin lấy lời thẳng thắn mà nói với ông. Nên biết, trên đời này có ai lại chẳng ưa muốn sắc dục, chẳng ham thích rượu thịt, chẳng tham cầu danh lợi, chẳng mong

———

(1) Sáu nẻo (Lục đạo): sáu cảnh giới khác nhau mà chúng sanh thọ nghiệp phải thác sanh vào, gồm có cõi trời, cõi người, cõi a-tu-la, cõi địa ngục, cõi ngạ quỷ và cõi súc sanh. Ba cõi được kể sau cũng chính là Ba đường ác.

(2) Nguyên bản dùng Tam đồ, chỉ Hỏa đồ, Huyết đồ và Đao đồ, là tên khác của các cảnh giới địa ngục, súc sanh và ngạ quỷ, nên cũng dịch là Ba đường ác.

(3) Tám nạn xứ: Tám hoàn cảnh khó khăn của chúng sanh khi thọ sanh, vì là những điều kiện bất lợi cho sự tu tập, thuận tiện cho sự tăng trưởng các điều ác. Tám hoàn cảnh ấy là: địa ngục (naraka), súc sanh, ngạ quỉ, cõi trời Trường thọ, vùng biên địa, căn khuyết, tà kiến, không có Phật ra đời.

được giàu sang? Nhưng ta biết rằng đó là nguồn gốc của khổ não luân hồi nên chẳng để tâm mưu cầu.

“Kinh Pháp Hoa dạy rằng: Nguyên nhân của khổ não chính là lòng tham dục. Nếu dứt trừ tham dục thì khổ não không dựa vào đâu mà phát sanh.”

Người kia lại hỏi: “Người đời đều nói lẽ không sanh không diệt, tại sao thầy chỉ cố giữ việc không giết hại?”

Đáp: “Đó đều là những lời tà mỵ, báng bổ chánh pháp. Những kẻ nói như vậy chẳng khỏi phải đọa vào địa ngục A-tỳ. Vì sao vậy? Lời nói không sanh không diệt ấy là đạo lý cao trổi bậc nhất của Nhất thừa, há lại để cho người đời dùng đó mà nói nghịch ý kinh, phủ nhận chư thánh hay sao?

“Cần phải biết rằng, hình sắc tướng mạo có thành, có hoại, còn tánh Phật thì không sanh, không diệt.

“Không sanh không diệt đó cũng là thể và dụng trong tánh chân như. Thể của cái không chân thậtlà không sanh; dụng của cái có nhiệm mầulà không diệt.

“Đạo khi trời đất chưa sanh, đó là không sanh; đạo sau khi trời đất đã sanh, đó là không diệt. Lặng thinh mà chẳng động là không sanh, cảm ứng mà thông suốt là không diệt. Không làm các điều ác, gọi là không sanh; làm theo các điều lành, gọi là không diệt.

“Ý nghĩa không sanh không diệt là như thế. Ôi! Lý huyền diệu đến thế, nếu là người chưa đủ huệ nhãn thì làm sao thấu đến?”

Người kia khen: “Sư thật khéo biện giải!”

身為苦本,覺悟早修

Đáp: “Nào ta có muốn biện giải đâu, chỉ vì bất đắc dĩ đó thôi. Như thật lòng ta muốn, ấy là muốn cho khắp cả mười phương đều là Cực Lạc, khắp cả chúng sanh đều thành Phật đạo.”

Người kia nói: “Nguyện lớn từ bi của sư, từ lâu tôi đã biết; chỗ nghi hoặc của tôi, nay đã được trừ dứt. Từ nay xin bái biệt sư, trở về chuyên tâm niệm Phật tu hành.”

———

身為苦本,覺悟早修

三界無安,猶如火宅。三界苦緣,猶如牢獄。三界之內,六道所居。六道者,何也。天仙道,人倫道,修羅道,餓鬼道,畜生道,地獄道。依佛理而言之,六道無非是苦。

不見法華經云。

我以佛眼觀,

見六道眾生,

貧竆無福慧,

入生死險道,

相續苦不斷。

是也

Thân Vi Khổ Bổn, Giác Ngộ Tảo Tu

Tông Bổn đáp: “Lành thay, lành thay! Ta cũng nguyện cho ông được như vậy mà thôi. Nếu ông còn có chỗ nghi ngờ chưa quyết, nên tìm xem các sách Nhân hiếu khuyến thiện thư, Từ tâm công đức lục.”(1)

Người kia nói: “Xin kính cẩn vâng làm theo lời dạy.”

———

(1)Từ tâm công đức lục là sách do Trần tiên sanh, hiệu Hoa Nghiêm Đệ Tử, trước thuật vào đời nhà Tống. Còn Nhân hiếu khuyến thiện thư chúng tôi chưa rõ là của ai.

———

Thân vi khổ bổn, giác ngộ tảo tu

Tam giới vô an, du như hỏa trạch. Tam giới khổ duyên, du như lao ngục. Tam giới chi nội, lục đạo sở cư. Lục đạo giả, hà dã? Thiên tiên đạo, nhân luân đạo, tu-la đạo, ngạ quỷ đạo, súc sanh đạo, địa ngục đạo. Y Phật lý nhi ngôn chi, lục đạo vô phi thị khổ. Bất kiến Pháp Hoa kinh vân:

Ngã dĩ Phật nhãn quán.

Kiến lục đạo chúng sanh.

Bần cùng vô phước huệ.

Nhập sanh tử hiểm đạo.

Tương tục khổ bất đoạn.

Thị dã.

天道雖是樂因,不出輪迴苦本。人道之中其苦無量。何况四惡道之苦乎。

今將人中所見之苦,略說幾種以示之。只這色身,誰信身爲苦本。盡貪世樂,不知樂是苦因。浮生易度,豈是久居。幻質非堅,總歸磨滅。

何謂也。衆等各觀自身,從頭至足,其中但有三十六物。髪,毛,爪,齒,眵,淚,涕,涶,垢汙二便,皮,膚,血,肉,筋,脈,骨,髓,肪,膏,腦,膜,脾,腎,心,肺,肝,膽,腸,胃,赤白痰,癊,生熟二臓,如是九孔長流。

是故經言。此身衆苦所集,一切皆是不淨。何以故。人身之內有八萬尸蟲在中而住。

靜地思之,甚可患厭。且夫六根完具者猶可。其中又有眼瞎,耳聾者。腳跛,手折者。腰跎,背曲者。口啞,舌短者。鼻爛,嘴斜者,唇缺,齒咼者。頭癩髪黃者。頂頰上生癅者。足不能行而手移者。生瘡毒流膿出血者。生痳瘋㾩癬臭穢者。

Thiên đạo tuy thị lạc nhân, bất xuất luân hồi khổ bổn. Nhân đạo chi trung kỳ khổ vô lượng, hà huống tứ ác đạo chi khổ hồ?

Kim tương nhân trung sở kiến chi khổ, lược thuyết kỷ chủng dĩ thị chi. Chỉ giá sắc thân, thùy tín thân vi khổ bổn. Tận tham thế lạc, bất tri lạc thị khổ nhân. Phù sanh dị độ, khởi thị cửu cư. Huyễn chất phi kiên, tổng quy ma diệt.

Hà vị dã? Chúng đẳng các quan tự thân, tùng đầu chí túc, kỳ trung đãn hữu tam thập lục vật, phát, mao, trảo, xỉ, si, lệ, thế, thóa, cấu, ô, nhị tiện, bì, phu, huyết, nhục, cân, mạch, cốt, tủy, phương, cao, não, mạc, tỳ, thận, tâm, phế, can, đảm, trường, vị, xích bạch đàm, ấm, sanh thục nhị tạng, như thị cửu khổng trường lưu.

Thị cố kinh ngôn: Thử thân chúng khổ sở tập, nhất thiết giai thị bất tịnh. Hà dĩ cố? Nhân thân chi nội, hữu bát vạn thi trùng tại trung nhi trụ.

Tĩnh địa tư chi, thậm khả hoạn yếm. Thả phù lục căn hoàn cụ giả du khả. Kỳ trung hựu hữu nhãn hạt, nhĩ lung giả; cước bả, thủ chiết giả; yêu đà, bối khúc giả; khẩu á, thiệt đoản giả; tỷ lạn, chủy tà giả; thần khuyết, xỉ qua giả; đầu lại, phát hoàng giả; đảnh giáp thượng sanh lưu giả; túc bất năng hành nhi thủ di giả; sanh sang độc lưu nồng xuất huyết giả; sanh lâm phong quai, tiển xú uế giả.

生爲奴婢而恆受打罵者。生在邊地下賤,與畜類無異者。所言身中之苦,說不能盡。復有八苦交煎,無時暫。何未八苦。生苦,老苦,病苦,死苦,怨懀會苦,愛別離苦,求不得苦,五陰熾盛輪轉苦。是謂八苦也。八苦之中其苦無

數,智者自明之。

復有多種橫死之苦,不能保耶。或餓死者,凍死者,炎熱逼惱而死者,飲食過度而死者。爲酒而死者,爲色而死者,爲財而死者,爲氣而死者,火焚而死者,水溺而死者,山崖石壁而壓死者,屋倒牆頽而壓死者,家遭刦賊而殺死者,路逢強盗而殺死者,車輾馬踏而死者,入陣戰鬭而死者,犯王法而死者,染時疫而死者。

夢魘而死者,鬼迷而死者,入邪而死者,癡癲而死者,虎齧而死者,蛇傷而死者,天雷而誅死者,惡神而打死者,毒藥蠱物而暗害死者,負屈難伸而呪咀死者。

中風而死者,產難而死者, 腸沙而急死者,擲瓦石悞死者,上高而跌死者,驚怖而憂死者,

Sanh vi nô tỳ, nhi hằng thọ đả mạ giả. Sanh tại biên địa hạ tiện dữ súc loại vô dị giả. Sở ngôn thân trung chi khổ, thuyết bất năng tận. Phục hữu bát khổ giao tiễn, vô thời tạm tức. Hà vị bát khổ? Sanh khổ, lão khổ, bệnh khổ, tử khổ, oán tắng hội khổ, ái biệt ly khổ, cầu bất đắc khổ, ngũ ấm xí thạnh luân chuyển khổ, thị vị bát khổ dã. Bát khổ chi trung kỳ khổ vô số, trí giả tự minh chi.

Phục hữu đa chủng hoạnh tử chi khổ, bất năng bảo da. Hoặc ngạ tử giả, đống tử giả, viêm nhiệt bức não nhi tử giả, ẩm thực quá độ nhi tử giả, vị tửu nhi tử giả, vị sắc nhi tử giả, vị tài nhi tử giả, vị khí nhi tử giả, hỏa phần nhi tử giả, thủy nịch nhi tử giả, sơn nhai thạch bích nhi áp tử giả, ốc đảo tường đồi nhi áp tử giả, gia tao kiếp tặc nhi sát tử giả, lộ phùng cường đạo nhi sát tử giả, xa niễn mã đạp nhi tử giả, nhập trận chiến đấu nhi tử giả, phạm vương pháp nhi tử giả, nhiễm thời dịch nhi tử giả.

Mộng yểm nhi tử giả. Quỷ mê nhi tử giả. Nhập tà nhi tử giả. Si điên nhi tử giả. Hổ niết nhi tử giả. Xà thương nhi tử giả. Thiên lôi nhi tru tử giả. Ác thần nhi đả tử giả. Độc dược cổ vật nhi ám hại tử giả. Phụ khuất nan thân nhi chú trớ tử giả.

Trúng phong nhi tử giả. Sản nan nhi tử giả. Đấu tràng sa nhi cấp tử giả. Trịch ngõa thạch nhi ngộ tử giả. Thướng cao nhi điệt tử giả. Kinh bố nhi ưu tử giả. Cầu danh bất toại

求名不遂而死者。謀利不得而死者,自縊刺刎而死者,自投水火而死者。復有多種不能盡述於戲。

復有處世作做家之苦,再示幾端。有貧竆男女之苦。有富貴男女之苦。富貴者,恐失所而憂。者,貧竆欲所得而憂。貧富憂苦雖不同,然其跋涉則一也。

何哉。人生世閒男婚女稼,官司門戶人情往來,迎賓待客。創造房屋,置賣田園。建立墳塋,春秋祭祀。殺生害命禱鬼求神。

士農工商,生涯活計,播秧下種,運水搬柴,洗染縫縺,紡綿績苧,收曬舂磨,煮飯調羹。洗靣梳頭,登厠澡浴。去塵掃地,整漏遮修。執捉施爲,幸勤顧管。奔波勞碌,日用所須。曉夜尋思,千方萬計。若說當家之事,違微細端,筆不能盡。

吁。富貴猶可措辦,貧竆揭債支撑。何以故。其中或有典賣房屋基址者,典賣山園田地者,典賣衣裳什物者,典賣妻妾兒女者。如此因由,無不是苦。

toại nhi tử giả. Mưu lợi bất đắc nhi tử giả. Tự ải thứ vẫn nhi tử giả. Tự đầu thủy hỏa nhi tử giả. Phục hữu đa chủng, bất năng tận thuật ư hý.

Phục hữu xử thế tố gia chi khổ, tái thị kỷ đoan. Hữu bần cùng nam nữ chi khổ. Hữu phú quý nam nữ chi khổ. Phú quý giả, khủng thất sở nhi ưu. Bần cùng giả, dục sở đắc nhi ưu. Bần phú ưu khổ tuy bất đồng. Nhiên kỳ bạt thiệp tắc nhất dã.

Hà tai. Nhân sanh thế gian, nam hôn nữ giá, quan ty môn hộ nhân tình vãng lai, nghinh tâm đãi khách. Sáng tạo phòng ốc, trí mại điền viên. Kiến lập phần doanh, xuân thu tế tự. Sát sanh hại mạng, đảo quỷ cầu thần.

Sĩ nông công thương, sanh nhai hoạt kế, bả ương há chủng, vận thủy ban sài, tẩy nhiễm phùng liên, phưởng miên tích chữ, thâu sái thung ma, chữ phạn điều canh. Tẩy diện sơ đầu, đăng xí tháo dục. Khứ trần tảo địa, chỉnh lậu giá tu. Chấp tróc thi vi, hạnh cần cố quản. Bôn ba lao lục, nhật dụng sở tu, hiểu dạ tầm tư, thiên phương vạn kế. Nhược thuyết đương gia chi sự, vi tế đa đoan, bút bất năng tận.

Hu! Phú quý du khả thố biện. Bần cùng yết trái chi sanh. Hà dĩ cố? Kỳ trung hoặc hữu điển mại phòng ốc cơ chỉ giả. Điển mại sơn viên điền địa giả. Điển mại y thường thập vật giả. Điển mại thê thiếp nhi nữ giả. Như thử nhân do, vô bất thị khổ.

復有多種,再說數般。饑渴又是苦。痛痒又是苦。熱極又是苦。寒極又是苦。蚊蠅蚤蝨叮齩又是苦。蜈蚣惡犬傷殘又是苦。雨多又是苦。旱多又是苦。蝗蟲來侵又是苦。茺年來到又是苦。狂風卒至又是苦。雷電驚人又是苦。家眷不安又是苦。地方反亂又是苦。復有苦中之苦,難可悉陳。

噫。此上苦緣,還是人中小苦。若作惡業罪障,永墮地獄,餓鬼,畜生,受其大苦,况人閒之小苦乎。

悲夫。世人不知是苦,反要亂作胡行。不忠,不孝,不仁,不義,以強陵弱,以貴輕賤,以富輕貧,以曲枉直,以大壓小,以下慢上。如此非爲,展轉沒在苦海矣。

嗟乎。我今重重苦口,三復丁寧。欲令天下人盡持齋戒,齊念彌陀,同出苦輪共登樂土。

諸仁者。要知病來死來,那件替得你也。縱有父母公婆,夫妻兒女,富貴功名,金銀錢寶,盡皆無用處也。唯當各自努力,預辦前

Phục hữu đa chủng, tái thuyết sổ ban. Cơ khát hựu thị khổ. Thống dương hựu thị khổ. Nhiệt cực hựu thị khổ. Hàn cực hựu thị khổ. Văn dăng tảo sắt đinh giảo hựu thị khổ, Ngô công ác khuyển thương tàn hựu thị khổ. Vũ đa hựu thị khổ. Hạn đa hựu thị khổ. Hoàng trùng lai xâm hựu thị khổ. Xung niên lai đáo hựu thị khổ. Cuồng phong thốt chí hựu thị khổ. Lôi điện kinh nhân hựu thị khổ. Gia quyến bất an hựu thị khổ. Địa phương phản loạn hựu thị khổ. Phục hữu khổ trung chi khổ, nan khả tất trần.

Y! Thử thượng khổ duyên, hoàn thị nhân trung tiểu khổ. Nhược tác ác nghiệp tội chướng, vĩnh đọa địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, thọ kỳ đại khổ, huống nhân gian chi tiểu khổ hồ!

Bi phù. Thế nhân bất tri thị khổ, phản yếu loạn tác hồ hành. Bất hiếu, bất nhân, bất nghĩa. Dĩ cường lăng nhược, dĩ quý khinh tiện, dĩ phú khi bần, dĩ khúc uổng trực, dĩ đại yểm tiểu, dĩ hạ mạn thượng. Như thử phi vi, triển chuyển một tại khổ hải hỹ.

Ta hồ! Ngã kim trùng trùng khổ khẩu, tam phục đinh ninh. Dục linh thiên hạ nhân tận trì trai giới, tề niệm Di-đà, đồng xuất khổ luân, cộng đăng lạc độ.

Chư nhân giả! Yếu tri bệnh lai tử lai, na kiện thế đắc nễ dã. Túng hữu phụ mẫu công bà, phu thê nhi nữ, phú quý công danh, kim ngân tiền bảo, tận giai vô dụng xứ dã. Duy đương các tự nỗ lực, dự biên tiền trình. Huống dĩ quang

23. Thân Là Cội Khổ, Giác Ngộ Sớm Tu

程。况以光陰有限,時不待人。生死無常,呼吸難定。

故先德云。

休休休,

及早修。

晴乾不肯去,

直待雨淋頭。

誠哉是言也。若人知此而不信行,實孤負吾之苦勸爾。

———

23. Thân là cội khổ, giác ngộ sớm tu

Ba cõi(1) không yên, như căn nhà đang cháy. Ba cõi là duyên khổ, như chốn ngục tù. Trong ba cõi có sáu nẻo luân chuyển. Sáu nẻo ấy là gì? Một là cõi trời, cảnh giới của chư thiên, hai là cõi người, ba là cảnh giới a-tu-la, bốn là cảnh giới ngạ quỉ, năm là cảnh giới súc sanh, sáu là cảnh giới địa ngục. Cứ theo lời Phật dạy thì trong sáu nẻo ấy, không đâu là không khổ!

Trong kinh Pháp Hoa, Phật dạy rằng:

———

(1)Ba cõi: chỉ các cõi Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới. Tất cả chúng sanh thọ nghiệp luân chuyển không ra ngoài ba cõi này. Chỉ khi chứng ngộ hoàn toàn, giải thoát được sanh tử mới không còn thọ sanh trong ba cõi.

hữu hạn, thời bất đãi nhân. Sanh tử vô thường, hô hấp nan định.

Cố tiên đức vân:

Hưu hưu hưu.

Cập tảo tu!

Tình can bất khẳng khứ.

Trực đãi vũ lâm đầu.

Thành tai thị ngôn dã. Nhược nhân tri thử nhi bất tín hành, thật cô phụ ngô chi khổ khuyến nhĩ.

———

Ta dùng mắt Phật nhìn,

Chúng sanh trong sáu nẻo.

Bần cùng không phước huệ.

Vào đường hiểm sanh tử.

Khổ chất chồng không dứt!

Quả thật là như vậy!

Cảnh giới chư thiên tuy là sung sướng, cũng không thoát khỏi gốc khổ luân hồi. Trong cõi người cũng là vô số khổ não, huống chi bốn nẻo dữ từ a-tu-la cho đến địa ngục?

Nay hãy nói sơ qua những nỗi khổ thấy được trong cõi người. Chỉ riêng một cái thân xác này, có ai tin rằng nó là cội gốc của khổ não? Ai nấy đều tham đắm những niềm

vui thế tục, đâu biết rằng vui ấy là nguyên nhân của khổ? Cõi đời như mây nổi qua nhanh, nào sống được lâu? Thể chất huyễn hóa không bền, tất cả đều phải hư mòn, diệt mất!

Vì sao lại nói như vậy? Mỗi người hãy tự quán xét nơi thân mình, từ đầu đến chân chỉ có ba mươi sáu thứ: tóc, lông, móng tay, răng, tròng mắt, nước mắt, ghèn, nước bọt, cáu bẩn, mồ hôi, hai đường đại tiểu tiện, da dẻ, máu thịt, gân, mạch, xương, tủy, óc, màng mỡ, lá lách, cật, tim, phổi, gan, mật, ruột, màng cách, lá mỡ, dạ dày, đàm đỏ, đàm trắng, tạng sống, tạng chín. Từ trong chín lỗ thường chảy ra các chất.

Cho nên trong kinh dạy rằng: ‘Thân này là nơi nhóm họp của các nỗi khổ, thảy đều chẳng sạch.’ Tại sao vậy? Trong thân người có tám vạn loài trùng nhỏ thường sanh sống. Tỉnh táo mà xem xét, thật đáng ghê sợ, nhờm gớm lắm thay!

Vả lại, như những ai giác quan trọn đủ cũng còn tạm được. Nhưng lại có những người mắt mù, tai điếc, chân què, tay cụt, lưng khòm, vai cong, miệng câm, lưỡi thụt, mũi trĩ, miệng méo, môi sứt, răng hư, đầu hói, tóc vàng. Có những kẻ mọc bướu trên đầu, trên cổ; có những người chân đi không được phải bò bằng tay; hoặc có kẻ mọc ung nhọt độc chảy ra máu mủ; hoặc có người mắc những bệnh lậu, phong cùi, ghẻ lở thối tha. Có người sanh ra làm tôi tớ, thường chịu đánh chửi; có kẻ sanh ra số phận hèn hạ nơi vùng hoang dã, so với súc vật chẳng khác gì. Nếu kể ra những sự khổ nơi thân người thì kể mãi cũng không cùng!

Lại có tám nỗi khổ cùng nhau hành hạ, không có lúc tạm dừng. Tám nỗi khổ ấy là gì? Ấy là những nỗi khổ sanh, già, bệnh, chết, gần gũi với kẻ oán thù, chia lìa với người thương yêu, mong cầu mà không đạt được, và năm ấm trong thân xung khắc chẳng hòa hợp. Đó gọi là tám nỗi khổ. Nhưng trong tám nỗi khổ ấy lại còn vô số các nỗi khổ khác, người trí có thể tự mình xét thấy.

Lại có nhiều cảnh khổ vì phải chết bất ngờ mà không thể tự giữ lấy mình. Như chịu đói mà chết, lạnh mà chết, nóng nảy ngộp hơi mà chết, ăn uống quá độ mà chết, vì say rượu mà chết, vì mê sắc dục mà chết, vì tham của cải mà chết, vì ngộp khí mà chết, vì lửa đốt mà chết, vì chìm trong nước mà chết, vì núi lở đá lăn mà chết, vì nhà sập vách đè mà chết, vì giặc cướp đến nhà mà chết, đi đường gặp cướp giết chết, xe cán ngựa đạp mà chết, ra trận chiến đấu mà chết, vi phạm luật pháp mà chết, mắc bệnh dịch mà chết, mộng mỵ kinh hãi mà chết, ma quỉ làm mê muội mà chết, tà mỵ nhập vào mà chết, điên dại mà chết, bị cọp ăn mà chết, bị rắn cắn mà chết, bị sét đánh mà chết, bị ác thần hại chết, bị trúng thuốc độc mà chết, bị kẻ oán ghét dùng bùa chú thư ếm, trù ẻo mà chết...

Lại có những người trúng gió mà chết, sanh nở khó khăn mà chết, đau ruột đau gan mà chết, gạch đá rớt nhằm mà chết, trèo cao té ngã mà chết, kinh sợ lo âu mà chết, cầu danh chẳng được mà chết, mưu lợi không thành mà chết, treo cổ đâm họng mà chết, vào lửa xuống nước mà chết... Lại còn biết bao cách chết oan uổng nữa, dẫu cho nói mãi cũng không cùng.

Than ôi! Lại còn có lắm nỗi khổ trong việc đối nhân xử thế. Ở đây chỉ nêu vài điều sơ lược. Có nỗi khổ của hạng

người nghèo hèn; có nỗi khổ của hạng người giàu sang. Giàu sang thì vì sợ mất mát tài sản mà sanh lo lắng, nghèo hèn thì khao khát thèm muốn mà phải buồn phiền. Chỗ lo lắng buồn phiền giữa người nghèo với kẻ giàu tuy chẳng giống nhau, nhưng sự nhọc nhằn chạy vạy vẫn là không khác!

Nhọc nhằn lắm thay! Người ta sanh ra ở đời, trai thì cưới vợ, gái phải gả chồng, việc nước việc nhà, nhân tình qua lại, khách khứa đón đưa, xây dựng nhà cửa, mua bán ruộng vườn, bồi đắp mồ mả, xuân thu tế tự, sát sanh hại mạng, cúng quỷ cầu thần. Lại phân ra các ngành sĩ, nông, công, thương, làm ăn sanh hoạt, gieo giống, cấy lúa, tát nước, lượm củi, giặt giũ, may vá, kéo chỉ, quay tơ, phơi phong, xay giã, nấu cơm nấu canh, rửa mặt chải đầu, đi tiêu, tắm gội, phủi bụi, quét nhà. Làm ăn lo lắng, đắng cay săn sóc, lao lực bôn ba, xây dựng hằng ngày, sớm hôm tìm kiếm, trăm kế ngàn phương... Nếu nói ra cho hết những việc lo toan trong đời thì nhỏ nhặt nhiều mối, bút mực nào ghi chép cho hết được?

Ôi! Người giàu sang còn có thể tự mình sắp xếp trù liệu, chứ kẻ nghèo túng thì phải luôn vay mượn xoay xở. Vì sao vậy? Những kẻ bần cùng thường phải cầm bán cửa nhà cơ nghiệp, vườn ruộng đất đai, lại có người cầm bán cả áo quần đồ đạc... Những việc như thế đều toàn là khổ não!

Lại còn rất nhiều nỗi khổ khác nữa, như đói khát là khổ, đau ốm là khổ, nóng bức là khổ, rét lạnh là khổ, muỗi mòng, chí, rận cắn chích là khổ, rắn rết, chó dữ cắn hại là khổ, mưa dầm lũ lụt là khổ, nắng hạn lâu ngày là khổ, sâu bọ cắn phá là khổ, mùa màng thất thu là khổ, giông bão lốc xoáy là khổ, sấm sét kinh hồn là khổ, gia

quyến chẳng yên là khổ, xứ sở loạn lạc là khổ... Trong các nỗi khổ ấy lại chất chứa nhiều nỗi khổ khác, thật khó mà kể hết.

Ôi! Những nỗi khổ vừa kể trên đó cũng chỉ là những nỗi khổ nhỏ trong kiếp người mà thôi. Đến như những kẻ tạo nhiều ác nghiệp tội chướng, sẽ đọa mãi trong những cảnh địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, phải chịu những nỗi khổ lớn lao hơn nhiều, nếu so ra thì những nỗi khổ nhỏ nhoi ở cõi người nào có đáng chi!

Thương thay! Người đời chẳng biết tất cả những điều ấy là khổ, ngược lại còn làm ra biết bao việc xằng bậy, mê muội: bất trung, bất hiếu, bất nhân, bất nghĩa, ỷ mạnh hiếp yếu, ỷ sang khinh hèn, cậy giàu khinh nghèo, cậy lớn hiếp nhỏ, lấy cong lấn thẳng, lấy dưới phạm trên... Vì những việc làm như thế nên phải mãi mãi trôi lăn chìm đắm trong biển khổ.

Than ôi! Ta nay nhọc sức nói nhiều, đinh ninh khuyên bảo, là muốn cho người khắp trong thiên hạ đều ăn chay giữ giới, niệm Phật Di-đà, cùng thoát ra khỏi vòng khổ não, lên cảnh giới an vui.

Này các vị! Nên biết rằng khi cái bệnh, cái chết tìm đến thì không thể dùng vật gì mà chống đỡ, cũng không ai có thể lãnh chịu thay cho mình được. Dù cho là cha mẹ, ông bà, vợ chồng, con cái, phú quí, công danh, bạc vàng, châu báu... tất cả đều là vô dụng. Vậy nên ai nấy phải gắng sức tu hành, chuẩn bị chu đáo cho con đường sắp tới. Huống chi, ngày tháng qua nhanh chẳng đợi, kiếp người ngắn ngủi trong gang tấc, hơi thở này khó giữ, việc sống chết không sao lường trước!

永明壽禪師警世文

Cho nên, người xưa dạy rằng:

Thôi thôi, dứt hết cho hay,

Sớm ngày tu tỉnh, sớm ngày an vui.

Trời quang mây tạnh ngủ vùi,

Đến khi mưa gió ngậm ngùi ướt thân!

———

永明壽禪師警世文

夫不體道本,沒溺生死,處胎卵濕化之流,受橫竪飛沈之類。於中失人身者,如大地之土。得人身者,如爪上之土。縱得人身,多生邊夷下賤。及處中國,或受女身,或爲男子癃殘百疾。設得丈夫十相具足者,亦有多般之苦。

。處恐畏世,生五濁時。以肉爲身,以氣爲命。一報之內,如石火風燈,逝波殘照,瞬息而已。

於中橫夭者,不計其數。或有得天年極耳順,世閒亦是鮮矣。脫得古希之壽,猶似童稚無知。不思返照回光,但識好生惡死。

Vĩnh Minh Thọ Thiền Sư Cảnh Thế Văn

Lời ấy thật đúng thay! Nếu người ta đã biết như vậy mà không chịu tin tưởng làm theo, thật uổng phụ công ta nhọc nhằn khuyên bảo.

———

Vĩnh Minh Thọ thiền sư cảnh thế văn

Phù bất thể đạo bổn, một nịch sanh tử. Xử thai nỗn thấp hóa chi lưu. Thọ hoành thụ phi trầm chi loại. Ư trung thất nhân thân giả, như đại địa chi thổ. Đắc nhân thân giả, như trảo thượng chi thổ. Túng đắc nhân thân, đa sanh biên di hạ tiện. Cập xử trung quốc, hoặc thọ nữ thân, hoặc vi nam tử, lung tàn bách tật. Thiết đắc trượng phu thập tướng cụ túc giả, diệc hữu đa ban chi khổ.

Hà tắc? Xử khủng úy thế, sanh ngũ trược thời. Dĩ nhục vi thân, dĩ khí vi mạng. Nhất báo chi nội, như thạch hỏa phong đăng, thệ ba tàn chiếu, thuấn tức nhi dĩ.

Ư trung hoạnh yểu giả, bất kể kỳ số. Hoặc hữu đắc thiên niên cực nhĩ thuận, thế gian diệc thị tiên hỹ. Thoát đắc cổ hy chi thọ, du tự đồng trĩ vô tri. Bất tư phản chiếu hồi quang, đãn thức háo sanh ố tử.

嗚呼。假若三十豪,四十富。且約其閒三十年,於中有疚病災禍,愁憂苦惱,居強半矣。所以昔人有言。浮生一月之中,可開口而笑只四五日矣。

故知憂長喜促,樂少苦多,如在萬仞之危峰,似處千潯之滄海。縱得少樂,畢慮漂沈。

且夫。有生,勞我處胎。有老,奪我壯色。有病,損我形貌。有死,追我神靈。有榮,縱我驕奢。有辱,敗我意氣。有貴,使我憍倨。有賤,挫我行藏。有富,恣我貪婪。有貧,乏我依報。有樂,動我情地。有苦,痛我精神。有讚,起我高心。有毀,滅我聲價。

乃至寒,則逼切我體。熱,則煩悶我襟。渴,則乾我喉。饑,則羸我腹。驚,則懾我魄。懼,則喪我魂。憂,則撓我神。惱,則敗我志。順,則長我愛。逆,則起我懀。親,則牽我歡。踈,則生我恨。害,則損我體。愁,則結我腸。

乃至遇境生心,隨塵動念。或美或惡俱不稱懷。皆長業輪,盡喪道本。

Ô hô! Giả nhược tam thập hào, tứ thập phú. Thả ước kỳ gian tam thập niên, ư trung hữu cứu bệnh tai họa, sầu ưu khổ não, cư cường bán hỹ. Sở dĩ tích nhân hữu ngôn: Phù sanh nhất nguyệt chi trung, khả khai khẩu nhi tiếu chỉ tứ ngũ nhật hỹ.

Cố tri ưu trường hỷ xúc, lạc thiểu khổ đa, như tại vạn nhận chi nguy phong. Tự xử thiên tầm chi thương hải. Túng đắc thiểu lạc, tất lự phiêu trầm.

Thả phù. Hữu sanh, lao ngã xử thai. Hữu lão, đoạt ngã tráng sắc. Hữu bệnh, tổn ngã hình mạo. Hữu tử, truy ngã thần linh. Hữu vinh, túng ngã kiêu xa. Hữu nhục, bại ngã ý khí. Hữu quý, sử ngã kiêu cứ. Hữu tiện, tỏa ngã hành tàng. Hữu phú, tứ ngã tham lam. Hữu bần, phạp ngã y báo. Hữu lạc, động ngã tình địa. Hữu khổ, thống ngã tinh thần. Hữu tán, khởi ngã cao tâm. Hữu hủy, diệt ngã thanh giá.

Nãi chí hàn, tắc bức thiết ngã thể. Nhiệt, tắc phiền muộn ngã khâm. Khát, tắc can ngã hầu. Cơ, tắc luy ngã phúc. Kinh, tắc nhiếp ngã phách. Cụ, tắc táng ngã hồn. Ưu, tắc nạo ngã thần. Não, tắc bại ngã chí. Thuận, tắc trưởng ngã ái. Nghịch, tắc khởi ngã tắng. Thân, tắc khiên ngã hoan. Sơ, tắc sanh ngã hận. Hại, tắc tổn ngã thể. Sầu, tắc kiết ngã tràng.

Nãi chí ngộ cảnh sanh tâm, tùy trần động niệm. Hoặc mỹ hoặc ố, câu bất xứng hoài. Giai trưởng nghiệp luân, tận táng đạo bổn.

24. Văn Cảnh Tỉnh Của Thiền Sư Vĩnh Minh Thọ

其或更詭於君,悖於父。傲其物,趨其時。獸其心,狐其意。苟其利,狥其名,誑其人,諂其行。附其勢,欺其孤。淵其殃,崇其業。扇其火,吹其風。驟其塵,背其覺。邪其種,睽其眞。但顧前,非慮後。只謀去,靡思回。唯求生,焉知滅。則念念燒煮。步步溝隍矣。

如今或得刹那在世,須蘊仁慈,積功累德,齋戒念佛,願生西方。依此修行,乃能脫苦。可謂高三界外,諸苦不相干。

———

24. Văn cảnh tỉnh của Thiền sư Vĩnh Minh Thọ

Nếu chẳng nương theo gốc đạo, ắt chìm trong biển luân hồi, phải thọ sanh theo bốn cách: sanh từ bào thai, sanh từ trứng, sanh từ chỗ ẩm thấp và sanh từ sự biến hóa, rồi thọ thân các loài chúng sanh khác nhau.

Trong số những chúng sanh ấy, số được thân người chỉ như đất bám trên đầu móng tay, mà số sanh vào các loài khác nhiều như đất trên khắp thế giới. Nhưng dù được làm người, lại có nhiều kẻ sanh ra chịu phận hèn hạ nơi chốn hoang dã. Nếu may mắn được sanh ra nơi văn minh hội tụ, thì cũng có nhiều người sanh vào nữ giới chịu lắm sự khó khăn, thua thiệt. Nếu được thân nam tử, lại có nhiều người bị sức khỏe yếu kém, tàn phế tật nguyền.

Kỳ hoặc cánh quỷ ư quân, bội ư phục. Ngạo kỳ vật, xu kỳ thời. Thú kỳ tâm, hồ kỳ ý. Cẩu kỳ lợi, tuẫn kỳ danh, cuống kỳ nhân, siểm kỳ hành. Phụ kỳ thế, khi kỳ cô. Uyên kỳ ương, sùng kỳ nghiệp. Phiến kỳ hỏa, xuy kỳ phong. Sậu kỳ trần, bội kỳ giác. Tà kỳ chủng, khê kỳ chân. Đãn cố tiền, phi lự hậu. Chỉ mưu khứ, mĩ tư hồi. Duy cầu sanh, yên tri diệt. Tắc niệm niệm thiêu chữ, bộ bộ câu hoàng hỹ.

Như kim hoặc đắc sát na tại thế, tu uẩn nhân từ, tích công lũy đức, trai giới niệm Phật, nguyện sanh Tây phương. Y thử tu hành, nãi năng thoát khổ. Khả vị cao siêu tam giới ngoại, chư khổ bất tương can.

———

Lại như may mắn hơn nữa, được làm bậc trượng phu hình tướng đầy đủ, thì cũng không khỏi phải chịu nhiều khổ não.

Vì sao vậy? Sống trong cõi đời đáng sợ này, sanh vào thời có năm sự uế trược(1)này, lấy thịt làm thân thể, lấy khí làm mạng sống. Đời người chẳng qua chỉ như tia lửa chớp lóe, như ngọn đèn chong trước gió, như con sóng nước tràn qua, như bóng chiều tàn lụi, chỉ trong một cái chớp mắt, một hơi thở mà thôi!

Trong nhân loại lại có biết bao người vắn số yểu mạng! Nếu được hưởng trọn tuổi trời mà sống đến sáu mươi thì

———

(1)Năm sự uế trược (ngũ trược): gồm kiếp trược, kiến trược, phiền não trược, mạng trược và chúng sanh trược.

đã là hiếm có. Còn như thọ được đến tuổi bảy mươi thì thường là lú lẫn, như đứa trẻ thơ, chẳng còn biết gì! Thế mà người đời chẳng tự suy xét, xem lại chính mình, chỉ luôn một bề tham sống sợ chết.

Than ôi! Ví như đến ba mươi tuổi thành đạt, bốn mươi tuổi giàu sang, thì thử xét trong một khoảng thời gian ba mươi năm đã có biết bao nhiêu là tật bệnh, tai họa, ưu sầu, khổ não, hẳn phải chiếm đến quá một nửa thời gian ấy rồi. Cho nên người xưa nói: “Trong cõi đời giả tạm này, mỗi tháng chỉ mỉm miệng cười được khoảng bốn, năm ngày mà thôi!”

Vậy nên biết rằng, lo lắng kéo dài, mừng vui ngắn ngủi, sung sướng thì ít, khổ não thì nhiều, khác nào như đang ở giữa biển cả mênh mông, đứng trên núi cao vòi vọi, dù có được đôi chút vui sướng cũng phải luôn lo sợ bị té ngã, chết chìm!

Thêm nữa, sự sanh khiến ta khổ nhọc trong bào thai, già yếu cướp mất sự tráng kiện, bệnh tật làm cho hư hao hình thể, cái chết đuổi bắt tinh thần, linh giác. Được vinh hiển thì thêm phần xa hoa, kiêu ngạo; chịu nhục nhằn thì ý chí thành ra bại nhược; được sang quý thì thêm phần kiêu căng, ngỗ ngược; chịu hèn kém thì mất đường tiến thối; được giàu có thì thêm phần tham lam; chịu nghèo túng thì đói cơm rách áo. Gặp chuyện vui thì tâm tình xao động; gặp chuyện khổ thì tinh thần đau đớn; được ngợi khen thì thêm phần cao ngạo; bị chê bai thì tiếng tăm, phẩm giá phải tiêu mất.

Cho đến sự rét lạnh cũng làm cho thân thể khó chịu; nóng bức thì làm cho tâm tư phiền muộn; khát thì khô

họng, đói thì thắt ruột; khiếp sợ thì hồn phách tiêu tán; lo buồn thì thần khí rối loạn; phiền não thì ý chí lụn bại; gặp người chiều chuộng thuận ý thì thêm yêu thích; gặp người trái nghịch thì sanh lòng ghét giận; người đối với ta thân thiết thì thêm vui; người đối với ta qua loa, sơ sài thì đem lòng oán hận; bị hại thì hao tổn thân thể; buồn rầu thì đau xé ruột gan.

Cho đến tâm tình đều do cảnh mà sanh, ý niệm đều theo trần mà khởi,(1)hoặc tốt hoặc xấu đều chẳng đáng ôm giữ lấy, chỉ làm tăng thêm nghiệp lực, tiêu tan gốc đạo.

Còn như những kẻ gian trá với nước nhà, trái nghịch ý cha, ngạo mạn, xu nịnh, lòng dạ cầm thú, bám theo lợi lộc, đeo đuổi danh vọng, lường gạt người này, bợ đỡ kẻ kia, xu phụ người thế lực, khinh khi kẻ thế cô, đào sâu tai ương, đắp cao nghiệp chướng, khác nào như quạt lửa, thổi gió, chạy theo trần lao, phế bỏ tri giác, gieo hạt giống tà mỵ, ngăn trở tánh chân thật. Những kẻ ấy chỉ thấy việc trước mắt, chẳng lo nghĩ về sau; chỉ mưu tính việc đi, chẳng lo việc trở lại; chỉ cầu sự sanh, nào biết đến sự diệt. Như vậy, càng lúc càng bị cháy thiêu, mỗi bước mỗi vào hầm hố.

Như may còn được sống ở đời, nên chất chứa nhân từ, gom góp công đức, ăn chay niệm Phật, nguyện sanh về Tây phương. Y theo phép ấy tu hành mới có thể thoát khổ.

Như vậy có thể gọi là vượt thoát ra ngoài ba cõi, bao nhiêu khổ não cũng chẳng còn xâm hại được!

———

(1) Cảnh và trần ở đây chỉ chung tất cả pháp tướng, là đối tượng tiếp xúc của các giác quan (sáu căn).

圓修淨土决疑論

圓修淨土决疑論

或曰。自性彌陀本具。唯心淨土現成。何須念彼佛而求生他土乎。若是念佛求生,反捨方寸之近而求十萬億刹之遠,豈不謬哉。

一元曰。仁者雖說唯心之言,實未達唯心之理,極可爲癡迷矣。

要知心外無法,法外無心。十方諸佛國土,虛空萬象森羅,皆在吾之性中,豈有心外之法乎。

不見楞嚴經云。空生大覺中,如海一漚發。

又云。十方虛空,生汝心內,猶如片雲點太清裏。如此者,豈以十萬億爲遠乎。

華嚴經云。一句之內,包法界之無邊。一毫之中。置剎土而非隘。

李長者云。無邊刹海,自他不隔於毛端。十世古今,始終不離於當念。豈以十萬億爲遠乎。

昔時善財童子於普賢菩薩毛孔刹中行一步,超過不可說不可說佛刹微塵數世界。步步

Viên Tu Tịnh Độ Quyết Nghi Luận

Viên tu Tịnh độ quyết nghi luận

Hoặc viết: Tự tánh Di-đà bổn cụ. Duy tâm Tịnh độ hiện thành. Hà tu niệm bỉ Phật nhi cầu sanh tha độ hồ? Nhược thị niệm Phật cầu sanh, phản xả phương thốn chi cận, nhi cầu thập vạn ức sát chi viễn, khởi bất mậu tai?

Nhất Nguyên viết: Nhân giả tuy thuyết duy tâm chi ngôn, thật vị đạt duy tâm chi lý, cực khả vi si mê hỹ.

Yếu tri tâm ngoại vô pháp, pháp ngoại vô tâm. Thập phương chư Phật quốc độ, hư không vạn tượng sum la giai

tại ngô chi tánh trung, khởi hữu tâm ngoại chi pháp hồ?

Bất kiến Lăng Nghiêm kinh vân: Không sanh đại giác trung, như hải nhất âu phát.

Hựu vân: Thập phương hư không, sanh nhữ tâm nội. Du như phiến vân, điểm thái thanh lý. Như thử giả, khởi dĩ thập vạn ức vi viễn hồ?

Hoa Nghiêm kinh vân: Nhất cú chi nội, bao pháp giới chi vô biên. Nhất hào chi trung, trí sát độ nhi phi ải.

Lý Trưởng giả vân: Vô biên sát hải, tự tha bất cách ư mao đoan. Thập thế cổ kim, thủy chung bất ly ư đương niệm. Khởi dĩ thập vạn ức vi viễn hồ?

Tích thời Thiện Tài đồng tử ư Phổ Hiền Bồ Tát mao khổng sát trung hành nhất bộ, siêu quá bất khả thuyết bất khả thuyết Phật sát vi trần số thế giới. Bộ bộ quá nhĩ hứa

過爾許世界,復經爾許劫。猶不能知一毛孔中刹海邊際。十萬億土,云乎哉。

要見他之唯心與汝之唯心,是同乎,是異乎。

或曰。道無今古,豈有二哉。

曰。旣然如是,何苦局於方寸裏是唯心,徧法界不是唯心乎。

觀汝之言。但只隨順吾語,實非己之智分。如能識得妙明心理,不墮偏枯。又不執參禪以爲是,又不謗念佛以爲非。

要知參禪亦是唯心,念佛亦是唯心,參禪爲了生死,念佛亦爲了生死。參禪,念佛其理是同。若說念佛不是,參禪亦非。禪佛之理旣不通,唯心之理亦窒塞。焉可妄穪悟達唯心耶。

維心淨土者,常寂光是也。眞達寂光之人,亦不執此,亦不著彼。在在是西方,處處爲淨土。能令大地作黃金。能攪長河爲酥酪。舉一音而皆是圓音。行一事而無非佛事。若到這般田地,除佛能知,餘無知者。

thế giới, phục kinh nhĩ hứa kiếp, du bất năng tri, nhất mao khổng trung, sát hải biên tế. Thập vạn ức độ, vân hồ tai?

Yếu kiến tha chi duy tâm, dữ nhữ chi duy tâm, thị đồng hồ, thị dị hồ?

Hoặc viết: Đạo vô kim cổ, khởi hữu nhị tai?

Viết: Ký nhiên như thị, hà khổ cục ư phương thốn lý thị duy tâm, biến pháp giới bất thị duy tâm hồ?

Quan nhữ chi ngôn, đãn chỉ tùy thuận ngô ngữ, thật phi kỷ chi trí phần. Nhữ năng thức đắc diệu minh tâm lý, bất đọa thiên khô. Hựu bất chấp tham thiền dĩ vi thị, hựu bất báng niệm Phật dĩ vi phi.

Yếu tri tham thiền diệc thị duy tâm, niệm Phật diệc thị duy tâm. Tham thiền vị liễu sanh tử, niệm Phật diệc vị liễu sanh tử. Tham thiền, niệm Phật kỳ lý thị đồng. Nhược thuyết niệm Phật bất thị, tham thiền diệc phi. Thiền Phật chi lý ký bất thông, duy tâm chi lý diệc trất tắc. Diên khả vọng xưng ngộ đạt duy tâm da?

Duy tâm Tịnh độ giả, thường tịch quang thị dã. Chân đạt tịch quang chi nhân, diệc bất chấp thử, diệc bất trước bỉ. Tại tại thị Tây phương, xứ xứ vi Tịnh độ. Năng linh đại địa tác hoàng kim. Năng giảo trường hà vi tô lạc. Cử nhất âm nhi giai thị viên âm. Hành nhất sự nhi vô phi Phật sự. Nhược đáo giá ban điền địa, trừ Phật năng tri, dư vô tri giả.

不見法華經云。

不退諸菩薩,

其數如恆沙,

一心共思求,

亦復不能知。

唯弗與佛乃能究盡。况我輩下劣凡夫乎。

若達寂光之境,則一法不可得,有何淨土可生。不獨無淨土,而自心亦不可得。此不可得亦不可得,况可又執自性彌陀,唯心淨土哉。固雖唯心淨土,自性彌陀,人人本具。未到此地者,不許說此話也。

我以反問於汝。汝見娑婆世界是黃金七寶蓮華乎。是坑坎瓦礫荆棘乎。一切六道四生,三塗八難是諸佛受樂乎。是眾生受苦乎。

彼阿彌陀佛國土不思議。光明不思議。壽量不思議。慈悲不思議。願力不思議。神通不思議。智慧不思議。三昧不思議。辯才不思議。分身不思議。說法不思議。度生不思議。依正二嚴,種種具足。

Bất kiến Pháp Hoa kinh vân:

Bất thối chư Bồ Tát.

Kỳ số như hằng sa.

Nhất tâm cộng tư cầu.

Diệc phục bất năng tri.

Duy Phật dữ Phật nãi năng cứu tận, huống ngã bối hạ liệt phàm phu hồ?

Nhược đạt tịch quang chi cảnh, tắc nhất pháp bất khả đắc, hữu hà Tịnh độ khả sanh? Bất độc vô Tịnh độ, nhi tự tâm diệc bất khả đắc. Thử bất khả đắc, diệc bất khả đắc. Huống khả hựu chấp tự tánh Di-đà, duy tâm Tịnh độ tai?

Cố tuy duy tâm Tịnh độ, tự tánh Di-đà, nhân nhân bổn cụ, vị đáo thử địa giả, bất hứa thuyết thử thoại dã.

Ngã dĩ phản vấn ư nhữ. Nhữ kiến Ta-bà thế giới, thị hoàng kim thất bảo liên hoa hồ? Thị khanh khảm ngõa lịch kinh cức hồ? Nhất thiết lục đạo, tứ sanh, tam đồ, bát nạn thị chư Phật thọ lạc hồ? Thị chúng sanh thọ khổ hồ?

Bỉ A-di-đà Phật quốc độ bất tư nghị. Quang minh bất tư nghị. Thọ lượng bất tư nghị. Từ bi bất tư nghị. Nguyện lực bất tư nghị. Thần thông bất tư nghị. Trí huệ bất tư nghị. Tam-muội bất tư nghị. Biện tài bất tư nghị. Phân thân bất tư nghị. Thuyết pháp bất tư nghị. Độ sanh bất tư nghị. Y chánh nhị nghiêm, chủng chủng cụ túc.

汝等今具足乎。未具足乎。若其未也,速須至誠禮佛,念佛求生淨土。

何則。執偏迷而修者,如跛足人行陸路,一日不過數里。禮念往生如乘舩入水路,加以風帆,須臾便是千里。亦如劣夫從轉輪王,一日一夜周行四天下。非是自力,輪王力也。

又如世人在官難中,若自無力得脫,須假有力之人捄拔。若人牽拽重物,自力不任,須假衆他之力,方能移動。禮念求生淨土亦復如是。

永明受禪師云。且禪定一法,乃四辯六通之本,是革凡蹈聖之因。攝念少時,故稱上善。然須明沈掉,消息知時。

經云。如坐禪昏昧,須起行道念佛,或至誠洗懺,以除重障。策發身心,不可磪執一門以爲究竟。

有念佛誦經而得度者,有禮佛懺罪而得度者,有見佛光明而得度者,有供養三寶而得度者,有粧望金容而得度者,有彩畫佛像而得度

Nhữ đẳng kim cụ túc hồ, vị cụ túc hồ? Nhược kỳ vị dã, tốc tu chí thành lễ Phật, niệm Phật cầu sanh Tịnh độ.

Hà tắc? Chấp thiên mê nhi tu giả, như bả túc nhân hành lục lộ, nhất nhật bất quá sổ lý. Lễ niệm vãng sanh, như thừa thuyền nhập thủy lộ, gia dĩ phong phàm, tu du tiện thị thiên lý. Diệc như liệt phu tùng chuyển luân vương, nhất nhật nhất dạ chu hành tứ thiên hạ. Phi thị tự lực, luân vương lực dã.

Hựu như thế nhân tại quan nạn trung, nhược tự vô lực đắc thoát, tu giả hữu lực chi nhân cứu bạt. Nhược nhân khiên duệ trọng vật, tự lực bất nhậm, tu giả chúng tha chi lực, phương năng di động. Lễ niệm cầu sanh Tịnh độ, diệc phục như thị.

Vĩnh Minh Thọ thiền sư vân: Thả thiền định nhất pháp, nãi tứ biện lục thông chi bổn, thị cách phàm đạo thánh chi nhân. Nhiếp niệm thiểu thời, cố xưng thượng thiện. Nhiên tu minh trầm điệu, tiêu tức tri thời.

Kinh vân: Như tọa thiền hôn muội, tu khởi hành đạo niệm Phật, hoặc chí thành tẩy sám dĩ trừ trọng chướng. Sách phát thân tâm, bất khả xác chấp nhất môn dĩ vi cứu cánh.

Hữu niệm Phật tụng kinh nhi đắc độ giả, hữu lễ Phật sám tội nhi đắc độ giả, hữu kiến Phật quang minh nhi đắc độ giả, hữu cúng dường Tam bảo nhi đắc độ giả, hữu trang vọng kim dung nhi đắc độ giả, hữu thải họa Phật tượng

者,有布施行善而得度者,有戒殺放生而得度者,有一心聞法而得度者,而得度者。是知無邊教網,了卽歸眞。塵沙度門入皆解脫。譬如涉遠,以到爲期。不首取途中,強分難易。

故法華經云。乃至散心念佛,小音讚歎,指甲畫像,聚沙成塔,漸積功德,皆成佛道。豈况明了一心,兼修萬行而不成佛乎。

諸仁者。欲識圓頓修行道理,須看華嚴,法華二經。不達圓修,徒稱佛子。

故慈愍三藏云。聖教所說正禪定者。制心一處。念念相續。離於昏掉。平等持心。若睡眠覆障卽須策動念佛,誦經,禮拜行道,講經說法,教化眾生萬行無廢。所修行業迴向往生西方淨土。若能如是修習禪定者,是佛禪定與

聖教合。是眾生眼目。諸佛印可。

一切佛法等無差別。皆乘一如成最正覺。盡說念佛是菩提因,何得妄生邪見矣。

nhi đắc độ giả, hữu bố thí hành thiện nhi đắc độ giả, hữu khuyến nhân niệm Phật nhi đắc dộ giả, hữu giới sát phóng sanh nhi đắc độ giả, hữu nhất tâm văn pháp nhi đắc độ giả. Thị tri vô biên giáo võng, liễu tức quy chân. Trần sa độ môn, nhập giai giải thoát. Thí như thiệp viễn, dĩ đáo vi kỳ. Bất thủ đồ trung, cưỡng phân nan dị.

Cố Pháp Hoa kinh vân: Nãi chí tán tâm niệm Phật, tiểu âm tán thán, chỉ giáp họa tượng, tụ sa vi tháp, tiệm tích công đức, giai thành Phật đạo. Khởi huống minh liễu nhất tâm, kiêm tu vạn hạnh nhi bất thành Phật hồ?

Chư nhân giả. Dục thức viên đốn tu hành đạo lý, tu khán Hoa Nghiêm, Pháp Hoa nhị kinh. Bất đạt viên tu, đồ xưng Phật tử. Cố Từ Mẫn Tam Tạng vân: Thánh giáo sở thuyết, chánh thiền định giả. Chế tâm nhất xứ, niệm niệm tương tục, ly ư hôn tán, bình đẳng trì tâm. Nhược thụy miên phú chướng, tức tu sách cần niệm Phật tụng kinh, lễ bái hành đạo, tụng kinh thuyết pháp, giáo hóa chúng sanh vạn hạnh vô phế. Sở tu hành nghiệp, hồi hướng vãng sanh Tây phương Tịnh độ. Nhược năng như thị tu tập thiền định giả, thị Phật thiền định, dữ thánh giáo hiệp. Thị chúng sanh nhãn mục, chư Phật ấn khả.

Nhất thiết Phật pháp, đẳng vô sai biệt. Giai thừa nhất như, thành tối chánh giác. Tận thuyết niệm Phật thị Bồ-đề chánh nhân, hà đắc vọng sanh tà kiến hỹ?

今時有一般顢頇人,經教又不明,玄關又不透,因果又不知,罪福又不懼。也要粧箇大漢子,做箇善知識,圓修道理不通,只說禁口不語。聾瞽後學之徒,盡陷黑山鬼窟。見人拜佛念佛,誦經講教,廣行衆善,反言著相修行,轉求轉遠,不如執箇念頭,不氣努力,卽是現成自己彌陀。何必求生他方淨土。

此等之人,可悲可痛,可愍可笑。美則甚美,了則未了。余知鈍根凡夫參禪,不是昏沈便是散亂。一日不知幾多妄想,幾多昏困。縱遇得力之時,還有意識現起。及乎出期而後,仍復攀緣附物,依前染著塵勞。口談是非,心存懀愛。

如此參禪,莫說彌勒下生要了明,千佛出世已盡,未有了日在。焉可便說現成自己彌陀,不必求生西方淨土。此等盲人,如庶人稱國王,自取誅滅。

又有一等愚夫,雖進禪堂參學,門路不識,三毒不除。見他勝進便生嫉妒。自不能行,不

Kim thời hữu nhất ban man han nhân. Kinh giáo hựu bất minh, huyền quan hựu bất thấu, nhân quả hựu bất tri, tội phước hựu bất cụ, dã yếu trang cá đại hán tử, tố cá thiện tri thức. Viên tu đạo lý bất thông, chỉ thuyết cấm khẩu bất ngữ. Lung cổ hậu học chi đồ, tận hãm hắc sơn quỷ quật. Kiến nhân bái Phật niệm Phật, tụng kinh giảng giáo, quảng hành chúng thiện. Phản ngôn trước tướng tu hành, chuyển cầu chuyển viễn, bất như chấp cá niệm đầu, bất khí nỗ lực, tức thị hiện thành tự kỷ Di-đà, hà tất cầu sanh tha phương Tịnh độ?

Thử đẳng chi nhân, khả bi khả thống, khả mẫn khả tiếu. Mỹ tắc thậm mỹ. Liễu tắc vị liễu. Dư tri độn căn phàm phu tham thiền, bất thị hôn trầm, tiện thị tán loạn. Nhất nhật bất tri kỷ đa vọng tưởng, kỷ đa hôn khốn. Túng ngộ đắc lực chi thời, hoàn hữu ý thức hiện khởi. Cập hồ xuất kỳ chi hậu, nhưng phục phan duyên phụ vật, y tiền nhiễm trước trần lao. Khẩu đàm thị phi, tâm tồn tắng ái.

Như thử tham thiền, mạc thuyết Di-lặc hạ sanh yếu liễu minh, thiên Phật xuất thế dĩ tận, vị hữu liễu nhật tại. Yên khả tiện thuyết hiện thành tự kỷ Di-đà, bất tất cầu sanh Tây phương Tịnh độ? Thử đẳng manh nhân, như thứ nhân xưng quốc vương, tự thủ tru diệt!

Hựu hữu nhất đẳng ngu phu, tuy tấn thiền đường tham học, môn lộ bất thức, tam độc bất trừ. Kiến tha thắng tấn, tiện sanh tật đố. Tự bất năng hành, bất năng tùy hỷ. Bất thức Phổ Hiền hạnh nguyện phẩm, bất thức Vạn thiện

能隨喜。不識普賢行願品,不識萬善同歸集,不識八溢聖解脫門。反以障人禮佛念佛,障人誦經講教,障人供佛齋僧,障人造殿立像,障人布施結緣,障人廣修衆善。

如此賊人,假佛衣穿,偷佛飯潔。實乃外道波旬,地獄種子。

且夫。雲光法師,又能說法,又能入定,禪定不計歲月,世之以爲希罕。只因貪瞋不斷,徑墮奔牛。况我輩昏散參禪,反輕拜佛念佛。

鬰頭藍弗,利根聰明,能伏煩惱至於非非想天,人閒以爲希有。只因障礙不斷,後墮飛狸。障礙塵境尚如此,可障人拜佛念佛哉。

善星比丘能說十二部經,獲四禪果。因狎邪友,一向著空,妄言無佛無法,無有涅槃,遂遭生陷地獄,永入阿鼻。我等可不寒心,速急懺悔。

永嘉云。

豁達空,

撥因果。

đồng quy tập, bất thức bát dật Thánh giải thoát môn. Phản dĩ chướng nhân lễ Phật niệm Phật, chướng nhân tụng kinh giảng giáo, chướng nhân cúng Phật trai tăng, chướng nhân tạo điện lập tượng, chướng nhân bố thí kết duyên, chướng nhân quảng tu chúng thiện.

Như thử tặc nhân, giả Phật y xuyên, thâu Phật phạn khiết. Thật nãi ngoại đạo Ba-tuần, địa ngục chủng tử.

Thả phù, Vân Quang Pháp sư, hựu năng thuyết pháp hựu năng nhập định, thiền định bất kể tuế nguyệt, thế chi dĩ vi hy hãn. Chỉ nhân tham sân bất đoạn, kinh đọa bôn ngưu. Huống ngã bối hôn tán tham thiền, phản khinh bái Phật niệm Phật.

Uất-đầu-lam-phất, lợi căn thông minh, năng phục phiền não chí ư Phi phi tưởng thiên, nhân gian dĩ vi hy hữu. Chỉ nhân chướng ngại bất đoạn, hậu đọa phi li. Chướng ngại trần cảnh thượng như thử, khả chướng nhân bái Phật niệm Phật tai?

Thiện Tinh Tỳ-kheo năng thuyết thập nhị bộ kinh, hoạch Tứ thiền quả. Nhân hiệp tà hữu, nhất hướng trước không, vọng ngôn vô Phật vô pháp, vô hữu Niết-bàn. Toại tao sanh hãm địa ngục, vĩnh nhập A-tỳ. Ngã đẳng khả bất hàn tâm, tốc cấp sám hối?

Vĩnh Gia vân:

Khoát đạt không.

Bát nhân quả.

莽莽蕩蕩招殃禍。

棄有著空病亦然,

還如避溺而投火。

斯之謂也。

經云。

諸佛說空法,

為度於有故。

若復著於空,

諸佛所不化。

又云。

寧可說有

如須彌山。

不可說無

如芥子許。

何以故。昔有淨命比丘,住於正見,持花供養諸佛,而得受記。又一法行比丘,雖得四禪,住於邪見,著於偏空。反謗淨命法師云。淨命所受諸花,不持供養而自受用。坐此一言,於六萬世常無舌根。

Mãng mãng đãng đãng chiêu ương họa.

Khí hữu trước không bệnh diệc nhiên.

Hoàn như tỵ nịch nhi đầu hỏa.

Tư chi vị dã.

Kinh vân:

Chư Phật thuyết không pháp.

Vị độ ư hữu cố.

Nhược phục trước ư không.

Chư Phật sở bất hóa.

Hựu vân:

Ninh khả ty hữu.

Như Tu-di sơn.

Bất khả thuyết vô.

Như giới tử hứa.

Hà dĩ cố? Tích hữu Tịnh Mạng Tỳ-kheo, trụ ư chánh kiến. Trì hoa cúng dường chư Phật nhi đắc thọ ký. Hựu nhất Pháp Hành tỳ-kheo, tuy đắc tứ thiền, trụ ư tà kiến, trước ư thiên không. Phản báng Tịnh Mạng pháp sư vân: Tịnh Mạng sở thọ chư hoa, bất tri cúng dường, nhi tự thọ dụng. Tọa thử nhất ngôn, ư lục vạn thế thường vô thiệt căn.

佛言。以惡眼視發菩提心人,故得無眼報。以惡口謗發菩提心人,故得無舌報。若人執偏空爲是,謗修萬行爲非,是人當墮地獄多百千劫。何以故。斷佛種故。

不見法華經云。

若人散亂心,

乃至以一華,

供養於畫像,

漸見無數佛。

豈虛語哉。

像法决疑經云。佛言。若復有人見他修福,及施貧窮。譏毀之言。此邪命人,求覓名利。出家之人,何用布施。但修禪定智慧之業。何用紛動無益之事。作是念者,是魔眷屬。其人命終墮大地獄,經歷受苦。從地獄出,墮餓鬼中。於五百身墮在狗中。從狗出已。五百世中常生貧賤,受種種苦。何以故。由於前世,見他施時不隨喜故。

豈不見護口經說。有一餓鬼形狀醜惡,見者毛竪,莫不畏懼。身出猛焰,猶如火聚。口

Phật ngôn: Dĩ ác nhãn thị phát Bồ-đề tâm nhân cố đắc vô nhãn báo. Dĩ ác khẩu báng phát Bồ-đề tâm nhân cố đắc vô thiệt báo. Nhược nhân chấp thiên không vi thị, báng tu vạn hạnh vi phi, thị nhân đương đọa địa ngục, đa bá thiên kiếp. Hà dĩ cố? Đoạn Phật chủng cố.

Bất kiến Pháp Hoa kinh vân:

Nhược nhân tán loạn tâm.

Nãi chí dĩ nhất hoa.

Cúng dường ư họa tượng.

Tiệm kiến vô số Phật.

Khởi hư ngữ tai?

Tượng pháp quyết nghi kinh vân: Phật ngôn: Nhược phục hữu nhân, kiến tha tu phước cập thí bần cùng, ky hủy chi ngôn: Thử tà mạng nhân, cầu mịch danh lợi. Xuất gia chi nhân, hà dụng bố thí. Đãn tu thiền định trí huệ chi nghiệp, hà dụng phân động vô ích chi sự. Tác thị niệm giả, thị ma quyến thuộc, kỳ nhân mạng chung, đọa đại địa ngục, kinh lịch thọ khổ, tùng địa ngục xuất, đọa ngạ quỷ trung. Ư ngũ bách thân, đọa tại cẩu trung, tùng cẩu xuất dĩ, ngũ bách thế trung, thường sanh bần tiện, thọ chủng chủng khổ. Hà dĩ cố? Do ư tiền thế kiến tha thí thời, bất tùy hỷ cố.

Khởi bất kiến Hộ khẩu kinh thuyết: Hữu nhất ngạ quỷ, hình trạng xú ác. Kiến giả mao thọ, mạc bất húy cụ. Thân

出蛆虫,無有窮盡。膿血諸衰以自嚴身。臭氣遠徹不可親近。或口吐焰支節火起。舉聲號哭東西馳走。是時,滿足羅漢問餓鬼曰。汝宿何罪今受此苦。

餓鬼答言。吾往昔時曾作沙門。出一惡言阻他修善,今遭此苦,要脫無門。寧以利刀自截其舌,終不敢阻他善根。尊者還閻浮提。以我形狀。誡諸比丘敕諸弟子。見人修毫髮善事,只宜歡喜讚助,勿令毀逆不成。吾墮鬼形以來,數千萬劫受苦。設使脫得鬼形,復入地獄。

爾時餓鬼說此語已,號哭投地如太山崩。聞斯之說,實可寒心。此鬼出一惡言,尙遭多劫之苦。我等不懼罪福,豈可亂作胡行。毫髮善事不容毀逆,况可障人拜佛念佛哉。

佛言。障人修善罪無可逃。等覺菩薩如十四夜月,謂有一分無明未盡,猶如微烟。亦用禮佛懺滌,圓滿無上菩提。况我等業繫凡夫,便輕拜佛念佛。佛尙不棄貫鍼之福,凡夫可輕拜佛念佛哉。

xuất mãnh diệm, du như hỏa tụ, khẩu xuất thư trùng, vô hữu cùng tận. Nùng huyết chư suy dĩ tự nghiêm thân. Xú khí viễn triệt. Cử thanh hiều khốc, đông tây trì tẩu. Thị thời Mãn Túc La-hán vấn ngạ quỷ viết: Nhữ túc hà tội, kim thọ thử khổ?

Ngạ quỷ đáp viết: Ngô vãng tích thời, tằng tác sa-môn. Xuất nhất ác ngôn, trở tha tu thiện, kim tao thử khổ, yếu thoát vô môn. Ninh dĩ lợi đao tự tiệt kỳ thiệt, chung bất hủy trở tha thiện căn. Tôn giả hoàn Diêm-phù-đề, dĩ ngã hình trạng, giới chư tỳ-kheo, sắc chư đệ tử. Kiến nhân tu hào phất thiện sự, chỉ nghi hoan hỷ tán trợ, vật linh hủy nghịch bất thành. Ngô đọa quỷ hình dĩ lai, số thiên vạn kiếp thọ khổ. Thiết sử thoát đắc quỷ hình, phục nhập địa ngục.

Nhĩ thời ngạ quỷ thuyết thử ngữ dĩ, hiều khốc đầu địa như thái sơn băng. Văn tư chi thuyết, thật khả hàn tâm. Thử quỷ xuất nhất ác ngôn, thượng tao đa kiếp chi khổ. Ngã đẳng bất cụ tội phước, khởi khả loạn tác hồ hành? Hào phát thiện sự bất dung hủy nghịch. Huống khả chướng nhân bái Phật niệm Phật tai?

Phật ngôn: Chướng nhân tu thiện, tội vô khả đào. Đẳng giác Bồ Tát như thập tứ dạ nguyệt, vị hữu nhất phần vô minh vị tận, du như vi yên. Diệc dụng lễ Phật sám địch, viên mãn vô thượng Bồ-đề. Huống ngã đẳng nghiệp hệ phàm phu, tiện khinh bái Phật niệm Phật. Phật thượng bất khí quán châm chi phước, phàm phu khả khinh bái Phật niệm Phật tai?

昔日釋迦世尊,口讚弗沙佛,身禮弗沙佛。如是七日七夜,卽能頓超九劫。豈以著相馳求爲遠乎,拜佛不成佛乎。

三千諸佛在凡之時,結爲同學法侶,各各異口同音,稱念禮拜五十三佛。皆得一時成道。

三千諸佛旣如是。十方諸佛亦如是。今人何不效彼修持,反輕拜佛念佛。

阿闍世王造五逆罪,後知禮佛懺悔,就得滅罪證果。

憍梵波提昔爲牛身,追求水草右遶精舍,見佛黃相好,因發一念歡喜之心,遂得轉生成道。况人拜佛念佛不成佛乎。

昔有二天帝壽終。一人將入驢腹,一人將墮猪胎。各各愁懼不安,往詣佛所求捄。佛令歸依三寶,遂得脫彼苦殃。後奉三寶精勤,復證道果。

不見涅槃經云。有人聞常住二字,七劫不墮地獄,况禮念功德乎。

Tích nhật Thích-ca Thế Tôn, khẩu tán Phất-sa Phật, thân lễ Phất-sa Phật. Như thị thất nhật thất dạ, tức năng đốn siêu cửu kiếp. Khởi dĩ trước tướng trì cầu vi viễn hồ, bái Phật bất thành Phật hồ?

Tam thiên chư Phật tại phàm chi thời, kiến vi đồng học pháp lữ. Các các dị khẩu đồng âm, xưng niệm lễ bái ngũ thập tam Phật, giai đắc nhất thời thành đạo.

Tam thiên chư Phật ký như thị, thập phương chư Phật diệc như thị. Kim nhân hà bất hiệu bỉ tu trì, phản khinh bái Phật niệm Phật?

A-xà-thế vương tạo ngũ nghịch tội, hậu tri lễ Phật sám hối, tựu đắc diệt tội chứng quả.

Kiều-phạm-ba-đề tích vi ngưu thân, truy cầu thủy thảo hữu nhiễu tinh xá, kiến Phật hoàng kim tướng hảo, nhân phát nhất niệm hoan hỷ chi tâm, toại đắc chuyển sanh thành đạo. Huống nhân bái Phật niệm Phật, bất thành Phật hồ?

Tích hữu nhị thiên đế thọ chung. Nhất nhân tương nhập lư phúc, nhất nhân tương đọa trư thai. Các các sầu cụ bất an, vãng nghệ Phật sở cầu cứu. Phật linh quy y Tam bảo, toại đắc thoát bỉ khổ ương. Hậu phụng Tam bảo tinh cần, phục chứng đạo quả.

Bất kiến Niết-bàn kinh vân: Hữu nhân văn thường trụ nhị tự, thất kiếp bất đọa địa ngục. Huống lễ niệm công đức hồ?

正所謂。聞名睹相罪滅河沙,禮念歸依福僧無量。豈可不遵佛祖之言乎。豈容胡行亂作乎。

業報差別經云。禮佛一拜,從其膝下至金剛際。一塵一轉輪王位。復獲十種功德。一得妙色身。二出言人信。三處眾無畏。四諸佛護念。五具大威儀。六眾人親附。七諸天愛敬。八具大福報。九命終往生。十速證涅槃。一拜尙獲如是功德,况多拜乎。

不見法華經云。

或有人禮拜,

或復但合掌,

乃至舉一手,

或復小低頭,

以此供養像,

漸見無量佛,

自成無上道,

廣度無數眾。

豈虛語哉。

Chánh sở vị: Văn danh đổ tướng tội diệc hà sa, lễ niệm quy y phước tăng vô lượng. Khởi khả bất tuân Phật Tổ chi ngôn hồ? Khởi dung hồ hành loạn tác hồ?

Nghiệp báo sai biệt kinh vân: Lễ Phật nhất bái, tùng kỳ tất hạ chí kim cang tế, nhất trần nhất Chuyển luân vương vị. Phục hoạch thập chủng công đức. Nhất đắc diệu sắc thân. Nhị xuất ngôn nhân tín. Tam xử chúng vô úy. Tứ Phật sở hộ niệm. Ngũ cụ đại oai nghi. Lục chúng nhân thân phụ. Thất chư thiên ái kính. Bát cụ đại phước báo. Cửu mạng chung vãng sanh. Thập tốc chứng Niết-bàn. Nhất bái thượng hoạch như thị công đức, huống đa bái hồ?

Bất kiến Pháp Hoa kinh vân:

Hoặc hữu nhân lễ bái.

Hoặc phục đãn hiệp chưởng.

Nãi chí cử nhất thủ.

Hoặc phục tiểu đê đầu.

Dĩ thử cúng dường tượng.

Tiệm kiến vô lượng Phật.

Tự thành vô thượng đạo.

Quảng độ vô số chúng.

Khởi hư ngữ tai?

十六觀經云。至誠念南無阿彌陀佛,滅八十億劫生死重罪。五逆十惡之人,臨終十念彌陀,尙得往生淨土,况齋戒久遠念佛哉。

昔日張善和一生殺牛。臨終自見地獄相現。遇僧教令念阿彌陀佛。念未十聲見佛接引往生淨土。豈非佛力難知乎。

地藏經云。若人命終之時,或聞得一佛名,一菩薩名,或經中一句一偈。卽得超生善道,徑脫苦輪。

諸仁者。聽聞尙多利益,况持念功德乎。

大藏經云。若人以四事極好之物,供養三千大千世界,滿中阿羅漢,辟支佛。所得福德。不如有人合掌一稱佛名功德。百千萬億分,算數譬喻所不及。一稱佛名功德尚爾,況念念不絶乎。

不見法華經云。

一稱南無佛,

皆已成佛道。

豈虛語哉。

Thập lục quán kinh vân: Chí thành niệm Nam-mô A-di-đà Phật nhất thanh, diệt bát thập ức kiếp sanh tử trọng tội. Ngũ nghịch thập ác chi nhân, lâm chung thập niệm A-di-đà Phật, thượng đắc vãng sanh Tịnh độ. Huống trai giới cửu viễn niệm Phật tai?

Tích nhật Trương Thiện Hòa nhất sanh sát ngưu, lâm chung tự kiến địa ngục tướng hiện. Ngộ tăng giáo linh niệm A-di-đà Phật. Niệm vị thập thanh, kiến Phật tiếp dẫn vãng sanh Tịnh độ. Khởi phi Phật lực nan tư hồ?

Địa Tạng kinh vân: Nhược nhân mạng chung chi thời, hoặc văn đắc nhất Phật danh, nhất Bồ Tát danh, hoặc kinh trung nhất cú nhất kệ. Tức đắc siêu sanh thiện đạo, kinh thoát khổ luân.

Chư nhân giả. Thính văn thượng đa lợi ích, huống trì niệm công đức hồ.

Đại tạng kinh vân: Nhược nhân dĩ tứ sự cực hảo chi vật, cúng dường tam thiên đại thiên thế giới, mãn trung A-la-hán, Bích-chi Phật, sở đắc phước đức, bất như hữu nhân hiệp chưởng nhất xưng Phật danh công đức, bá thiên vạn ức phần toán số thí dụ, sở bất năng cập. Nhất xưng Phật danh công đức thượng nhĩ, huống niệm niệm bất tuyệt hồ?

Bất kiến Pháp Hoa kinh vân:

Nhất xưng Nam-mô Phật.

Giai dĩ thành Phật đạo.

Khởi hư ngữ tai?

業報差別經云。高聲念佛誦經,有十種功德。一能排睡眠。二天魔驚怖。三聲遍十方。四三塗息苦。五外聲不入。六心不散亂。七勇猛精進。八諸佛歡喜。九三昧現前。十往生淨土。

念佛誦經旣得成佛。焉可言其著相馳求乎,輕小事乎。

上古明眼高僧多有專持華嚴經者,專持法華經者,專持阿彌陀佛者,皆得往生淨土,直至成佛。豈以誦經念佛爲小事乎。爲著相乎。

昔有一婦人,常念青蓮花香,白蓮花香,花樹香,果樹香。乘此四句之功,亦得往生淨土。况誦全部而不生乎。

曇翼法師前身爲雉,聽得僧人誦法華經,便得轉生爲僧成道。况人誦經說法而不成佛。

昔有一鸚鵡,二鴝鵒,念阿彌陀佛尙得往生淨土。况人念佛而不生乎。

或曰。有何憑據。

Nghiệp báo sai biệt kinh vân: Cao thanh niệm Phật tụng kinh, hữu thập chủng công đức. Nhất năng bài thụy chướng. Nhị thiên ma kinh bố. Tam thanh biến thập phương. Tứ tam đồ tức khổ. Ngũ ngoại thanh bất nhập. Lục tâm bất tán loạn. Thất dũng mãnh tinh tấn. Bát chư Phật hoan hỷ. Cửu tam-muội hiện tiền. Thập vãng sanh Tịnh độ.

Niệm Phật tụng kinh, ký đắc thành Phật. Diên khả ngôn kỳ trước tướng trì cầu hồ? Khinh tiểu sự hồ?

Thượng cổ minh nhãn cao tăng, đa hữu chuyên trì Hoa Nghiêm kinh giả, chuyên trì Pháp Hoa kinh giả, chuyên trì A-di-đà Phật giả. Giai đắc vãng sanh Tịnh độ, trực chí thành Phật. Khởi dĩ tụng kinh niệm Phật vi tiểu sự hồ? Vi trước tướng hồ?

Tích hữu nhất phụ nhân, thường niệm thanh liên hoa hương, bạch liên hoa hương, hoa thụ hương, quả thụ hương. Thừa thử tứ cú chi công, diệc đắc vãng sanh Tịnh độ, huống tụng toàn bộ nhi bất sanh hồ?

Đàm Dực pháp sư, tiền thân vi trĩ, thính đắc tăng nhân tụng Pháp Hoa kinh, tiện đắc chuyển sanh vi tăng thành đạo. Huống nhân tụng kinh thuyết pháp nhi bất thành Phật?

Tích hữu nhất anh vũ, nhị cù dục, niệm A-di-đà Phật, thượng đắc vãng sanh Tịnh độ, huống nhân niệm Phật nhi bất sanh hồ?

Hoặc viết: Hữu hà bằng cứ?

一元曰。汝不知阿彌陀佛發願偈云。

我至成佛時,

名聲超十方,

人天欣得聞,

俱來生我剎。

又云。

地獄鬼畜生,

亦生我剎中。

豈虛誑哉。

金剛科儀云。野狐尙聽百丈法。螺螄猶護金剛經。十千遊魚聞佛號化爲天子。五百蝙蝠聽法音,總作聖賢。蟒聞懺以生天。龍聽法而悟道。彼物尙能領悟,况人何不回心。

或有埋頭契飯,而空過一生。或有錯路修行而不省這意。如此者,豈以講經說法爲小事乎。爲無功乎。

不見法華經云。

乃至聞一偈,

皆成佛無疑。

Nhất Nguyên viết: Nhữ bất tri A-di-đà Phật phát nguyện kệ vân:

Ngã chí thành Phật thời.

Danh thanh siêu thập phương.

Nhân thiên hân đắc văn.

Câu lai sanh ngã sát.

Hựu vân:

Địa ngục, quỷ, súc sanh.

Diệc sanh ngã sát trung.

Khởi hư cuống tai?

Kim cang khoa nghi vân: Dã hồ thượng thính Bách Trượng pháp. Loa si du hộ Kim cang kinh. Thập thiên du ngư văn Phật hiệu, hóa vi thiên tử. Ngũ bách biên bức thính pháp âm, tổng tác thánh hiền. Mãng văn sám dĩ sanh thiên. Long thính pháp nhi ngộ đạo. Bỉ vật thượng năng lãnh ngộ, huống nhân hà bất hồi tâm?

Hoặc hữu mai đầu khiết phạn, nhi không quá nhất sanh. Hoặc hữu thố lộ tu hành, nhi bất tỉnh giá ý. Như thử giả, khởi dĩ giảng kinh thuyết pháp vi tiểu sự hồ, vi vô công hồ.

Bất kiến Pháp Hoa kinh vân:

Nãi chí văn nhất kệ.

Giai thành Phật vô nghi

若有聞是法,

皆已成佛道。

若有聞法者,

無一不成佛。

豈虛語哉。

嗚呼。異類聞法尙得證果。况人拜佛念佛,誦經,講教,廣修衆善不成佛乎。

略引數則,破汝等疑。普菴,覽華嚴而悟道。永嘉,看涅槃以明心。圭峰,讀圓覺忽意地開通。智者,誦法華見靈山未散。如斯利益,豈可輕其教法乎。

法華經云。供養四百萬億阿僧祇世界眾生。乃至皆得阿羅漢道,盡諸有漏,於深禪定,皆得自在,具八解脫。不如第五十人,聞法華經一偈隨喜。功德百千萬億分不及其一。聽聞隨喜一偈,功德不可思議。况誦持全部乎。

華嚴感應賦云。有人聞得大方廣佛華嚴經七字者,不墮地獄,餓鬼,畜生,修羅。况持念功德乎。

Nhược hữu văn thị pháp.

Giai dĩ thành Phật đạo.

Nhược hữu văn pháp giả.

Vô nhất bất thành Phật.

Khởi hư ngữ tai?

Ô hô! Dị loại văn pháp, thượng đắc chứng quả, huống nhân bái Phật niệm Phật, tụng kinh giảng giáo, quảng tu chúng thiện, bất thành Phật hồ?

Lược dẫn sổ tắc, phá nhữ đẳng nghi. Phổ Am, lãm Hoa Nghiêm nhi ngộ đạo. Vĩnh Gia, khán Niết-bàn dĩ minh tâm. Khê Phong, độc Viên Giác hốt ý địa khai thông. Trí Giả, tụng Pháp Hoa kiến Linh Sơn vị tán. Như tư lợi ích, khởi khả khinh kỳ giáo pháp hồ?

Pháp Hoa kinh vân: Cúng dường tứ bách vạn ức a-tăngkỳthế giới chúng anh, nãi chí giai đắc A-la-hán đạo, tận chư hữu lậu, ư thâm thiền định, giai đắc tự tại, cụ bát giải thoát. Bất như đệ ngũ thập nhân, văn Pháp Hoa kinh nhất kệ tùy hỷ, công đức bách thiên vạn ức phần bất cập kỳ nhất. Thính văn tùy hỷ nhất kệ, công đức bất khả tư nghị, huống tụng trì toàn bộ hồ?

Hoa Nghiêm cảm ứng phú vân: Hữu nhân văn đắc Đại phương quảng Phật Hoa Nghiêm kinh thất tự giả, bất đọa địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, tu-la. Huống trì niệm công đức hồ?

昔有一僧專持華嚴。天帝特來請齋。法師到彼坐定。須臾五百羅漢翔空而集。師欲下座相迎。天帝曰。今日齋意在師一人。雖五百羅漢臨期請請耳。師持華嚴是佛境界,何得與小聖下座。齋罷便得飛昇,一時超凡越聖。

又有一僧受持華嚴。天帝與修羅鬭戰,特請此僧登座誦經。騰空而行,卽使天帝得勝。修羅怖走藕絲孔中。天帝歡喜,欲奉長生之藥。師叱曰。無上佛道不修,長生豈得不死。

如此者。豈以誦經爲小事乎。

西域記云。有一梵僧,手轉華嚴。洗手之水鏑嫡靮的镝鍉滴蟻身上。蟻子就得生天。佛在世時,迦羅池中有一蛤子,聞佛說法亦得生天。豈以看經講教爲無益乎。念佛不生淨土乎。

再引幾則,决疑作證。十方恆河沙數諸佛,各於其國,出廣長舌相,徧覆三千大千世界,說誠實言。共讚阿彌陀佛,功德不可思議,及

Tích hữu nhất tăng, chuyên trì Hoa Nghiêm. Thiên đế đặc lai thỉnh trai, pháp sư đáo bỉ tọa định, tu du ngũ bách La-hán tường không nhi tập, sư dục hạ tòa tương nghinh. Thiên đế viết: Kim nhật trai ý, tại sư nhất nhân. Tuy ngũ bách La-hán, lâm kỳ thỉnh nhĩ. Sư trì Hoa Nghiêm, thị Phật cảnh giới, hà đắc dữ tiểu thánh hạ tòa? Trai bãi tiện đắc phi thăng, nhất thời siêu phàm việt thánh.

Hựu hữu nhất tăng, thọ trì Hoa Nghiêm. Thiên đế dữ Tu-lađấu chiến, đặc thỉnh thử tăng đăng tòa tụng kinh, đằng không nhi hành. Tức sử Thiên đế đắc thắng, Tu-la bố tẩu ngẫu ti khổng trung. Thiên đế hoan hỷ, dục phụng trường sanh chi dược. Sư sất viết: Vô thượng Phật đạo bất tu, trường sanh khởi đắc bất tử?

Như thử giả, khởi dĩ tụng kinh vi tiểu sự hồ?

Tây vực ký vân: Hữu nhất Phạm tăng, thủ chuyển Hoa Nghiêm. Tẩy thủ chi thủy, trích nghĩ thân thượng. Nghĩ tử tựu đắc sanh thiên.

Phật tại thế thời, Ca-la trì trung hữu nhất cáp tử, văn Phật thuyết pháp, diệc đắc sanh thiên. Khởi dĩ khán kinh giảng giáo vi vô ích hồ? Niệm Phật bất sanh Tịnh độ hồ?

Tái dẫn kỷ tắc, quyết nghi tác chứng. Thập phương hằng hà sa số chư Phật, các ư kỳ quốc, xuất quảng trường thiệt tướng, biến phú tam thiên đại thiên thế giới, thuyết thành thật ngôn. Cộng tán A-di-đà Phật. Công đức bất khả tư nghị, cập quốc độ trang nghiêm thù thắng. Thập

國土莊嚴殊勝。十方諸大菩薩尙念阿彌陀名號,願生阿彌陀佛國土。况我輩愚濁凡夫。

佛在世時,文殊,普賢。佛滅度後馬鳴,龍樹。華嚴會上,德雲比丘。楞嚴會上勢至菩薩。

此土遠公祖師,元公祖師,智者大師,清涼國師,法智祖師,慈恩法師,善導和尙,少康法師,慈雲懺主,忠國大師,懷感法師,懷玉禪師,道安和尙,道綽禪師,省常大師,法照大師,草堂法師,孤山法師,大智律師,宗坦法師,願信禪師義淵法師,萬年一祖師,長蘆賾禪師,天衣懷禪師,圓照本禪師,永明壽禪師,圓辦琛法師,中峰普應國師,天如惟則和尙,盧山十八大賢,普度優曇宗主。如上佛祖知識,皆修此道,又轉以化人。

我等何不效彼修持,願生極樂世界。此等佛祖知識還是未透禪關乎。著相馳求乎。

古今多少尊宿,歷代多少名賢,皆念阿彌陀佛求生淨土。况我等下劣凡愚乎。

phương chư đại Bồ Tát, thượng niệm A-di-đà danh hiệu, nguyện sanh A-di-đà Phật quốc độ. Huống ngã bối ngu trược phàm phu?

Phật tại thế thời, Văn-thù, Phổ Hiền. Phật diệt độ hậu Mã Minh, Long Thụ. Hoa Ngiêm hội thượng, Đức Vân Tỳ-kheo. Lăng Nghiêm hội thượng, Thế Chí Bồ Tát.

Thử độ Viễn Công Tổ sư, Nguyên Công Tổ sư, Trí Giả Đại sư, Thanh Lương Quốc sư, Pháp Trí Tổ sư, Từ Ân Pháp sư, Thiện Đạo Hòa thượng, Thiếu Khang Pháp sư, Từ Vân Sám chủ, Trung Quốc Đại sư, Hoài Cảm Pháp sư, Hoài Ngọc Thiền sư, Đạo An Hòa thượng, Đạo Xước Thiền sư, Tỉnh Thường Đại sư, Pháp Chiếu Đại sư, Thảo Đường Pháp sư, Cô Sơn Pháp sư, Đại Trí Luật sư, Tông Thản Pháp sư, Nguyện Tín Thiền sư, Nghĩa Uyên Pháp sư, Vạn Niên Nhất Thiền sư, Trương Lô Trạch Thiền sư, Thiên Y Hoài Thiền sư, Viên Chiếu Bổn Thiền sư, Vĩnh Minh Thọ Thiền sư, Viên Biện Sâm Pháp sư, Trung Phong Phổ Ứng Quốc sư, Thiên Như Duy Tắc Hòa thượng, Lô Sơn thập bát đại hiền, Phổ Độ Ưu-đàmTông chủ. Như thượng Phật, Tổ, tri thức, giai tu thử đạo, hựu chuyển dĩ hóa nhân.

Ngã đẳng hà bất hiệu bỉ tu trì, nguyện sanh Cực lạc thế giới? Thử đẳng Phật, Tổ, tri thức, hoàn thị vị thấu thiền quan hồ? Độn căn phàm phu hồ? Trước tướng trì cầu hồ?

歎今五濁惡世,餘學難成。唯有念佛往生,實爲經捷。人而不知,眞可悲焉。知而不修,愈可悲焉。

嗚呼。我今丁寧苦口,實無他故。止要諸人痛念生死,速急念佛,求生淨土爲主。

兼參本性禪那,若得開悟,猶如錦上添花,非爲分外。不能明了,仗佛願力亦得往生。旣得往生,何愁不悟。

得見彌陀之後,方知禪,佛,心三無差別。空,假,中三觀融通。旣達圓融之理,纔識念而無念,生而無生,修而無修,證而無證。說而無說,無說而說。事卽是理,理卽是事。

相卽非相, 非相卽相。無量爲一, 一爲無量。他佛卽我佛, 我佛卽他佛。佛說法卽我說法, 我說法卽佛說法。是爲共一鼻孔喜得任意卷舒。果到這箇時節,始信吾今日之不誣言矣。

Cổ kim đa thiểu tôn túc, lịch đại đa thiểu danh hiền, giai niệm A-di-đà Phật cầu sanh Tịnh độ, huống ngã đẳng hạ liệt phàm ngu hồ?

Thán kim ngũ trược ác thế, dư học nan thành. Duy hữu niệm Phật vãng sanh, thật vi kinh tiệp. Nhân nhi bất tri, chân thi bi diên. Tri nhi bất tu, dũ khả bi yên.

Ô hô! Ngã kim đinh ninh khổ khẩu, thật vô tha cố. Chỉ yếu chư nhân thống niệm sanh tử, tốc cấp niệm Phật, cầu sanh Tịnh độ vi chủ.

Kiêm tham bổn tánh thiền-na, nhược đắc khai ngộ, du như cẩm thượng thiêm hoa, phi vi phần ngoại. Bất năng minh liễu, trượng Phật nguyện lực, diệc đắc vãng sanh. Ký đắc vãng sanh, hà sầu bất ngộ?

Đắc kiến Di-đà chi hậu, phương tri thiền, Phật, tâm, tam vô sai biệt. Không, giải, trung, tam quán dung thông. Ký đạt viên dung chi lý, tài thức niệm nhi vô niệm, sanh nhi vô sanh, tu nhi vô tu, chứng nhi vô chứng, thuyết nhi vô thuyết, vô thuyết nhi thuyết, sự tức thị lý, lý tức thị sự.

Tướng tức phi tướng, phi tướng tức tướng. Vô lượng vi nhất, nhất vi vô lượng. Tha Phật tức ngã Phật, ngã Phật tức tha Phật. Phật thuyết pháp tức ngã thuyết pháp, ngã thuyết pháp tức Phật thuyết pháp. Thị vi cộng nhất tỵ khổng, hỷ đắc nhậm ý quyển thư. Quả đáo giá cá thời tiết, thủy tín ngô kim nhật chi bất vu ngôn hỹ.