Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 15

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn trang thứ sáu, bắt đầu từ câu thứ ba trong hàng thứ hai. Tôi đọc trước kinh văn một lượt.

(Kinh) Phật cáo Vi Đề Hy: “Nhữ kim tri phủ? Thử tam chủng nghiệp, nãi thị quá khứ, vị lai, hiện tại, tam thế chư Phật, tịnh nghiệp chánh nhân”.

(經)佛告韋提希：汝今知不？此三種業，乃是過去未來現在，三世諸佛，淨業正因。

(Kinh: Đức Phật bảo Vi Đề Hy: “Nay bà có biết hay không? Ba loại nghiệp ấy chính là chánh nhân tịnh nghiệp của quá khứ, hiện tại, vị lai ba đời chư Phật”).

Trong đoạn kinh văn này, sau khi đã nói xong ba loại phước (cũng là ba loại tịnh nghiệp), bèn nêu một kết luận nhỏ. Kết luận có tất cả ba đoạn, đoạn kinh văn này là đoạn thứ nhất, trong phần sau còn có hai đoạn nữa (cho đến “đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn” mới hết). Sau đó, kế tiếp là nói về mười sáu phép Quán.

“Phật cáo Vi Đề Hy”: Đức Phật bảo phu nhân Vi Đề Hy: “Nhữ kim tri phủ?” Hiện thời, bà có biết hay không? “Thử tam chủng nghiệp”, ba loại nghiệp ấy (tức là ba loại phước nghiệp được nói trên đây), “nãi thị quá khứ, vị lai, hiện tại, tam thế chư Phật, chánh nhân tịnh nghiệp” (chính là chánh nhân tịnh nghiệp của quá khứ, vị lai, hiện tại, ba đời chư Phật), hết sức trọng yếu! Thích Ca Mâu Ni Phật là vị Phật hiện tại. Không chỉ là Phật hiện tại nói như vậy, mà chư Phật trong quá khứ cũng nói như vậy, Phật trong vị lai cũng vẫn nói như vậy. Do đó, ba loại nghiệp này đều là chánh nhân tịnh nghiệp của chư Phật!

Đã là “tam thế chư Phật, tịnh nghiệp chánh nhân” (chánh nhân tịnh nghiệp của ba đời chư Phật), đương nhiên là hết sức trọng yếu! Vì ba đời chư Phật ắt đều phải tu ba loại tịnh nghiệp này; cho nên, đây chính là chánh nhân để thành Phật. Vì sao ba loại tịnh nghiệp này là chánh nhân của ba đời chư Phật? Đối với chữ Tịnh trong “tịnh nghiệp”, trước hết, chúng tôi phải giới thiệu thêm đôi chút.

“Tịnh nghiệp”: “Tịnh” là thanh tịnh. Thanh tịnh là gì? Chuyện chẳng tạp nhiễm là thanh tịnh. Ví như chúng ta làm việc thiện trong thế gian, làm hết thảy các thiện nghiệp đều chẳng có những dụng ý khác xen lẫn vào đó, thuần túy là làm việc thiện, chớ nên có bất cứ điều kiện gì. Thiện nghiệp thế gian là như thế, mà trì giới, phát Bồ Đề tâm, cho đến nhân quả v.v… ba loại nghiệp đều là thuần túy, chẳng xen lẫn bất cứ nhân tố nào khác, thì gọi là “thanh tịnh”. Không xen tạp các nhân tố khác là gì? Tôi nêu một thí dụ nho nhỏ, nông cạn, gần gũi: Ví như chúng ta làm sự nghiệp từ thiện trong thế gian, quý vị dùng tiền bạc giúp đỡ người khác cũng thế, mà dùng năng lực của chính mình để giúp đỡ, chăm sóc người khác cũng thế, thuần túy là giúp đỡ. Trong tâm chớ nên nghĩ: “Sau khi ta bỏ ra tiền tài hoặc sức lực, trong tương lai, đối phương sẽ báo đáp ta điều tốt đẹp chi đó!” Nếu có tâm lý ấy, sẽ chẳng được coi là thanh tịnh. Chúng tôi nêu thí dụ này, những điều khác có thể suy ra. Thật sự thanh tịnh, những tâm lý khác đều chẳng có, thuần túy làm việc thiện là làm việc thiện, chẳng có bất cứ mong mỏi nào!

Một điểm khác nữa, chúng ta phải hiểu rõ: Tịnh nghiệp đến mức rốt ráo sẽ phát xuất từ trong bản tánh mà ai nấy đều sẵn có (cũng là Phật tánh thành Phật); đó là Tịnh. Dùng thí dụ để nói, ví như đối với điều phước thứ ba là “phát Bồ Đề tâm, tin sâu nhân quả”, dùng nhân quả để nói, nói đến cái nhân rốt ráo nhất, sẽ là cái nhân gì? Phải hiểu rõ: Chúng ta học Phật nhằm mục đích mong thành Phật. Thành Phật là quả (kết quả). Muốn kết thành Phật quả, ắt phải hiểu rõ cái nhân để thành Phật. Nhân ấy ở chỗ nào? Cái nhân ấy chính là phải nhận thức chính mình. Có nhận thức chính mình thì mới có thể thành Phật. Chẳng nhận thức chính mình, sẽ chẳng thể thành Phật (chẳng có lẽ nào thành Phật được)! Nhận thức điều gì nơi chính mình? Nhận thức Chân Như bản tánh của chính mình. Vì thế, nói đến nhân quả, nói thấu suốt đầu đuôi, nói đến chỗ rốt ráo, nhân quả hoàn toàn là Chân Như bản tánh! Do vậy, quý vị nói đến nhân, nói đến chủng tử, điều rốt ráo nhất là hiểu rõ chính mình. “Vạn pháp duy tâm”, phải nhận thức chân tâm của chính mình. Chẳng hiểu rõ điều này, chúng ta tin nhân quả, nhưng chẳng thể coi là “tin sâu nhân quả” được!

Trong kinh Lăng Nghiêm, đức Phật đã dạy: “Nhân địa bất chân, quả chiêu vu khúc” (Cái nhân chẳng chân thật, sẽ chuốc lấy quả cong vạy). Khi chúng ta bắt đầu học Phật, chẳng phân biệt rõ ràng cái nhân chân thật, nếu mong đắc quả, sẽ khó khăn. Khó như thế nào? Đức Phật có nói một tỷ dụ: Ví như chúng ta nấu cơm, cơm chính là thành quả của việc nấu. Trước khi nấu cơm, nhân của cơm là gì? Nhân của cơm là gạo; ắt phải lấy gạo để nấu thì mới có thể nấu thành cơm. Nếu dùng cát hoặc đá để nấu, nấu đến bao giờ mới có thể nấu thành cơm? Bất luận quý vị nấu kiểu nào, hễ nấu cát đá thì cũng chẳng thể nấu thành cơm được! Cái nhân đã sai trật, sẽ chẳng có quả! Chúng ta thật sự tin sâu nhân quả, vừa khởi đầu bèn hiểu rõ: Sở dĩ Phật pháp bảo các tôn giáo khác là ngoại đạo là vì ngoại đạo chẳng hiểu rõ cái nhân thành Phật, cho nên họ chẳng thể thành Phật. Thậm chí ngay cả liễu sanh tử mà còn chẳng làm được, họ chẳng nói đến chuyện tin tưởng nhân quả. Do vậy, người hiểu rõ chân quả, thật sự tin tưởng nhân quả, ắt phải hiểu cái tâm của chúng ta là “chân tâm vạn pháp duy tâm”. Đấy mới được coi là tin sâu nhân quả. Có thể hiểu rõ nhân và quả như vậy thì tịnh nghiệp mới thanh tịnh!

Căn cứ trên hai điều trọng yếu này, sau khi đã hiểu rõ tịnh nghiệp, chúng ta hãy xem lại tam phước trên đây. Vì sao tam phước được gọi là “Tịnh nghiệp”? Chúng ta tu tam phước trong Phật pháp sẽ chẳng giống kẻ bình phàm. Tu tam phước trong Phật môn, cũng phải tu cho đến mức độ liễu giải Phật pháp. Quý vị dùng tâm lý khác để tu tập, sẽ đạt được kết quả khác hẳn! Ví dụ như đối với thiện nghiệp thế gian “hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát” đã nói trong phần trước, quý vị đã hiểu rõ ý nghĩa của tịnh nghiệp: Một là thuần túy, chẳng có bất cứ điều mong cầu nào; hai là nói đến chỗ rốt ráo, quý vị làm những thiện nghiệp ấy đều xuất phát từ bản tánh. Nếu không, hiếu tử trong Nhị Thập Tứ Hiếu, gặp phải cảnh hổ sắp ăn thịt cha mẹ, đã chẳng màng đến thân, dũng mãnh chống cự mãnh hổ. Kết quả là mãnh hổ đã bị người ấy dọa chạy mất! Vì sao? Khi ấy, hiếu tâm từ sức mạnh trong bản tánh của người ấy phát ra, khiến cho dã thú cảm động. Những người khác (những hiếu tử khác) [lòng hiếu] cũng phát xuất từ bản tánh, quý vị hãy nghĩ xem! Hết thảy Hiếu và Từ đều là như thế.

Đối với phần thứ hai, [tức là] Tam Quy và thọ các giới, lại càng chẳng cần phải nói nữa. Đó là pháp xuất thế gian, càng là phát xuất từ bản tánh. Đối với phần thứ ba, phát Bồ Đề tâm, khi quý vị đã hiểu rõ tịnh nghiệp, hai chữ “tịnh nghiệp” chính là trọng điểm của ba điều trên đây. Giống như khi làm thơ, [hai chữ ấy] là “thi nhãn”. Đã nắm vững “thi nhãn”, toàn thể ba điều trên đây đều sống động, quý vị sẽ thấy hết sức thâm nhập. Vì tông Thiên Thai nói bộ kinh này là Viên Giáo, mà trong Viên Giáo, hễ nói thì sẽ nói tới mức độ thấu triệt nhất.

Ba đời chư Phật thành Phật ắt đều phải tu ba loại tịnh nghiệp này. Ba loại tịnh nghiệp ấy có mức độ khác biệt: Điều thứ nhất là pháp thế gian, điều thứ hai là hàng Nhị Thừa tu pháp xuất thế, điều thứ ba là pháp của Đại Thừa Bồ Tát. Khi bắt đầu tu, chỉ là những thiện sự trong thế gian, không bao gồm hai điều sau. Đã tu điều thứ nhất, khi tu đến điều thứ hai, có thể bao gồm điều thứ nhất. Lúc tu đến điều thứ ba, bao gồm cả hai điều trước. Tức là từ cạn tiến đến sâu, đã trọn đủ cơ sở nông cạn, sẽ từng bước một tu đến địa vị cuối cùng. Khi tu đến điều thứ ba, sẽ bao gồm toàn thể những điều trước. Điều này có ý nghĩa như thế nào? Chúng ta phải hiểu rõ: Tuy pháp môn tu hành của chư Phật rất cao, vẫn là bắt đầu tu từ pháp thế gian, dùng Hiếu và Từ của thế gian, dùng Thập Thiện Nghiệp để đặt vững cơ sở; sau đấy, từng bước tu lên cao hơn. Khi tu đến cuối cùng, những điều trước vẫn được bao gồm trong ấy, sau đấy mới viên dung. Đoạn này là đoạn thứ nhất nhằm tán thán ba loại tịnh nghiệp trên đây.

Đoạn dưới đây chính là đoạn tán thán [chánh nhân tịnh nghiệp] thứ hai, tôi đọc kinh văn trước một lượt.

(Kinh) Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy: “Đế thính, đế thính, thiện tư niệm chi. Như Lai kim giả, vị vị lai thế nhất thiết chúng sanh, vị phiền não tặc chi sở hại giả, thuyết thanh tịnh nghiệp. Thiện tai, Vi Đề Hy, khoái vấn thử sự”.

(經)佛告阿難，及韋提希：諦聽諦聽，善思念之。如來今者，為未來世一切眾生，為煩惱賊之所害者，說清淨業。善哉，韋提希，快問此事。

(Kinh: Đức Phật bảo A và Vi Đề Hy: “Lắng nghe! Lắng nghe! Hãy khéo suy niệm! Như Lai nay sẽ vì hết thảy chúng sanh trong đời vị lai [là những kẻ] bị giặc phiền não làm hại, nói nghiệp thanh tịnh. Lành thay Vi Đề Hy! Bà khéo hỏi chuyện này”).

“Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy”: Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy. Trước hết, bảo hai vị ấy hãy “đế thính”. “Đế thính” là gì? Chữ Đế (諦) có nghĩa là phải vận dụng tâm tư, chuyên tâm lắng nghe. Lại còn phải nghe cho rành mạch, chẳng qua loa chút nào, chuyên tâm dốc hết tinh thần lắng nghe, gọi là “đế thính”. Lại nói “đế thính” thêm một lần nữa, hòng nhấn mạnh, tăng thêm trọng lượng cho ý nghĩa của từ ngữ ấy! Phải lắng nghe, nghe cho kỹ lưỡng! Nghe như vậy vẫn chưa phải là xong, trong khi nghe, còn phải “thiện tư niệm chi”, [nghĩa là] ngoài chuyện nghe ra, còn phải khéo suy nghĩ. “Tư” (思) là công phu suy xét, suy lường, chữ Thiện xuyên suốt hai chữ tiếp theo, tức là “thiện tư” và “thiện niệm”. Ngoài việc khéo tư duy cặn kẽ ra, còn phải khéo niệm. Niệm là gì vậy? Niệm là chánh thức dụng công tu tập.

Trong câu “đế thính, đế thính, thiện tư niệm chi”, “thính” (聽) là nghe, tức là dùng tai để nghe, Tư là dùng tâm để suy nghĩ, Niệm là tu hành. Đấy chính là cái được Phật gọi là Văn, Tư, Tu Tam Huệ! Vì sao gọi Văn, Tư, Tu là Tam Huệ? Huệ là trí huệ; chúng ta học bất cứ loại học vấn thế gian nào, cũng đều phải vận dụng trí huệ thông minh. Chẳng có thông minh trí huệ, học vấn thế gian sẽ chẳng học đến nơi, đến chốn! Phật pháp cao sâu như thế, cũng là học vấn rốt ráo nhất, chẳng có trí huệ, sẽ chẳng học được! Vì thế, đối với Phật pháp, bất luận là nghe pháp cũng thế, mà khi tư duy cũng thế, chánh thức dụng công tu trì cũng thế, đều phải cậy vào trí huệ! Vì thế, hai câu này là nói đến Văn, Tư, Tu Tam Huệ. Làm thế nào thì mới có thể đắc Tam Huệ? Khi nghe thì phải lắng nghe, khi tư niệm phải dùng chữ Thiện, hãy chú ý hai chữ này! Cũng có nghĩa là khi nghe, phải dốc toàn bộ tinh thần để nghe; khi Tư, khi Niệm, ắt cần phải dùng chữ Thiện.

Đối với chữ Thiện này, có khi dùng chữ Diệu (妙); Nho gia thường dùng chữ Thiện. Ở đây, [kinh Phật] cũng dùng chữ Thiện. Chữ Thiện nói tới tầng cảnh giới cao nhất, sẽ tiến nhập cảnh giới Diệu. Vậy thì trong khi chúng ta suy xét, trong khi tu trì, đều phải khéo dùng cái tâm niệm của chính mình. Chuyện này phải cậy vào sự luyện tập trong thường nhật, chẳng phải là lập tức có thể làm ngay được! Vì sao chẳng thể làm được ngay lập tức? Đối với lý luận Phật pháp, nói chung là phải có sự thấu hiểu, sau đấy mới có thể vận dụng. Nếu đối với lý luận Phật pháp mà chẳng biết chút gì, vận dụng bằng cách nào? Do vậy, bước đầu tiên là phải có sự thấu hiểu lý luận kha khá! Sau khi đã thấu hiểu lý luận, trong khi suy xét hoặc dụng công, vẫn là phải chuyên tâm, chớ nên xen lẫn những tạp niệm khác. Đó là “thuần thiện”. Nho gia cũng nói “thuần thiện”, thuần túy, chẳng xen lẫn bất cứ tạp niệm nào khác. Vận dụng công phu như vậy, sẽ hợp với Định, đã có công phu định lực kha khá, có thể phát huy sức mạnh. Vì thế, bất luận trong khi chúng ta nghe, hay suy nghĩ, hay niệm, chính mình đều phải có định lực kha khá. Dùng niệm Phật để nói, niệm Phật thì phải niệm như thế nào mới là tốt đẹp? Chính là ý niệm của chính mình chẳng rong ruổi tán loạn. Chẳng rong ruổi tán loạn thì phải là định lực kha khá thì mới có thể làm được. Những điều này đều phải cậy vào sự dụng công trong thường nhật. Đó gọi là “thiện tư, thiện niệm”. Nói “biết vận dụng công phu” nghĩa là bất luận chúng ta làm chuyện gì, đều phải tập trung tinh thần, chớ nên tán loạn, như vậy thì mới có thể nắm vững chữ Đế và chữ Thiện. Dụng công như vậy, tự nhiên trí huệ Văn, Tư, Tu sẽ phát xuất!

Nói đến sự chuyên tâm, có công phu Định lực, phải nhờ vào chúng ta đã hiểu rõ. Trong phần trước, đã nói là đối với Phật pháp, chúng ta phải hiểu rõ định lực phát xuất từ nơi đâu? Chúng ta phải thấy cho rõ ràng: Nếu thật sự thiện tư, thiện niệm, sẽ chẳng bị ảnh hưởng bởi hoàn cảnh bên ngoài. Vì sao chẳng bị ảnh hưởng bởi hoàn cảnh bên ngoài? Có không ít người học Phật, nghĩ: “Hãy nhìn vào hiện tại là thời đại gì rồi mà vẫn phải trì lắm giới như thế?” Lấy chuyện làm lành để nói: “Hiện thời, trên khắp thế giới, có ai chẳng vì lợi ích riêng tư của cá nhân mình, nhấn mạnh quyền lợi cá nhân? Ai chịu thật sự làm việc thiện? Chỉ sợ tiền người ta chẳng lọt vào tay chúng ta! Chúng ta cầu còn chưa được, lại còn dùng rất nhiều tiền để giúp kẻ khác, làm rất nhiều thiện sự ư?” Chúng ta nhất loạt chẳng màng đến những lời lẽ đó, bất luận lòng người trong thế gian hóa thành xấu ác đến mức độ nào, cũng chẳng cần biết kẻ khác tu trì theo cách nào, tu thuần túy cũng thế, mà chẳng thuần túy cũng thế, hết thảy đều chẳng màng tới! Chúng ta y pháp, chẳng y nhân. Phật pháp dạy như thế nào, bèn làm theo đúng như thế ấy. Vì sao? Học Phật liễu sanh tử là để liễu sanh tử cho chính mình, thành Phật thì cũng là vì chính mình mà thành Phật. Còn như làm việc thiện, thọ giới, phát Bồ Đề tâm, nhân quả v.v… bất luận kẻ khác trông thấy hay không, chính mình hiểu rõ: Nếu chẳng đúng pháp, trái pháp, chính mình phải sám hối ngay lập tức. Chính mình thực hiện tốt đẹp, kẻ khác chẳng biết tới, vẫn cứ làm như vậy, chẳng cần để cho người khác biết. Vì sao? Đều nhằm tu bản tánh, khiến cho bản tánh khai phát, đối với người khác chẳng có quan hệ chi cả! Đã hiểu rõ tầng [ý nghĩa] này, chúng ta sẽ chẳng nói: “Hoàn cảnh hiện thời chẳng tốt đẹp dường ấy, chúng ta còn học Phật để làm chi?” Chính mình ngã lòng! Ngã lòng thì chính mình bị thua thiệt! Bất luận người ta như thế nào, chính chúng ta cứ tiếp tục tấn tu, tiếp tục nghiên cứu. Đó gọi là “đế thính, đế thính, thiện tư, thiện niệm”, chẳng bị ảnh hưởng bởi bất cứ điều gì bên ngoài. Đáng nên tu như thế nào, bèn tu như thế ấy, đó là Thiện. Có thể làm như vậy, chớ nên bị ảnh hưởng bởi thời đại, đừng bị ảnh hưởng bởi những kẻ khác đang làm những chuyện chẳng đúng pháp, chúng ta đã có định lực kha khá. Chúng ta Văn cũng thế, mà Tư cũng thế, Tu (niệm) cũng thế, sẽ có thể có những công phu nho nhỏ hiển lộ, có trí huệ!

Tiếp đó, đức Phật bèn nói: “Như Lai kim giả, vị vị lai thế nhất thiết chúng sanh, vị phiền não tặc chi sở hại giả, thuyết thanh tịnh nghiệp” (Nay Như Lai sẽ vì hết thảy chúng sanh trong đời vị lai [tức là những kẻ bị] giặc phiền não làm hại mà nói nghiệp thanh tịnh). Thích Ca Mâu Ni Phật rất từ bi! Pháp này vốn do phu nhân Vi Đề Hy thỉnh cầu đức Phật nói ra: Làm thế nào để có thể đến thế giới Cực Lạc? Tuy đức Phật đáp ứng lời thỉnh cầu của phu nhân Vi Đề Hy, giảng cho bà ta, nhưng lúc này, đức Phật nói: “Như Lai” (ý nói chính đức Phật) nay chẳng phải chỉ vì phu nhân Vi Đề Hy mà nói, mà cũng là vì hết thảy chúng sanh trong đời vị lai, kể từ thời Thích Ca Mâu Ni Phật mãi cho đến hiện thời (cũng là lũ chúng sanh chúng ta trong thời hiện tại), hết thảy chúng sanh đều được bao gồm trong ấy.

Nay chúng tôi đang ở thành phố Đài Trung của Đài Loan giảng bộ kinh này, đức Phật quá từ bi! Trong tâm Ngài, trọn chẳng phải chỉ là vì đạo tràng của chúng ta ở Đài Trung mà giảng, mà là bao la tất cả chúng sanh! Đài Loan, Trung Hoa Đại Lục, nhân sĩ mỗi nước trên toàn cầu đều ở trong tâm đức Phật, đấy mới là “hết thảy chúng sanh”. Không chỉ là chúng sanh thuộc về nhân loại, mà còn bao gồm chúng sanh thuộc loài vật. Nếu chúng nó hiểu, có thể nghe pháp môn Niệm Phật, cũng có thể lập tức vãng sanh. Do đó, có thể nói là lòng từ bi của đức Phật vô lượng vô biên.

“Vị vị lai thế nhất thiết chúng sanh” (Vì hết thảy chúng sanh trong đời vị lai), đức Phật đã liệu trước tình hình của chúng sanh trong hiện tại. Nay chúng ta hãy xem, tình hình của chúng sanh trong hiện tại là như thế nào? “Vị phiền não tặc chi sở hại giả” (Bị giặc phiền não làm hại): Chúng ta ngẫm xem, chúng sanh thuộc nhân loại trong hiện thời, có chúng sanh nào chẳng phải bị phiền não hãm hại? Vì sao gọi phiền não là “giặc”? Phiền não giống như giặc cướp. Giặc cướp chuyên môn cướp đoạt đồ đạc của người ta, chẳng để cho chúng nó cướp, chúng nó sẽ giết chết người bị cướp. Giặc cướp là như vậy đó! Hiện thời, rất nhiều gã cường đạo đã cướp tiền còn giết người. Gã trộm vặt vào nhà trộm đồ, bị chủ nhân phát hiện, vốn là một tên trộm vặt, vừa bị phát hiện liền biến thành cường đạo, lỡ tay bèn giết chết chủ nhân. Quý vị ngẫm xem trong thời đại này, giặc là như vậy đó. Phiền não và giặc gây hại cho chúng ta y hệt. Kẻ bình phàm có tiền tài bị giặc cướp trộm, đó là từ bên ngoài đến. Ở đây, “tặc” mang ý nghĩa tỷ dụ, nó đến trộm cướp, tổn hại chúng ta nghĩa là gì? Bọn chúng sanh chúng ta trừ sanh mạng ra, còn có một thứ đáng quý hơn nữa là “huệ mạng”. Sanh mạng là thứ hư giả do nhân duyên hòa hợp, trí huệ, huệ mạng mới là Chân Ngã. Nếu nói sâu xa hơn nữa, chúng ta đều có Pháp Thân (trên thực tế, Pháp Thân là Chân Như bản tánh). Cái đáng quý nhất của bọn chúng sanh chúng ta là Chân Ngã, tức Pháp Thân huệ mạng. Trí huệ nơi huệ mạng chính là tác dụng phát khởi từ Pháp Thân. “Pháp Thân là Thể, huệ mạng là tác dụng”. Cái Thể và cái Dụng ấy mới là Chân Ngã thật sự.

Phiền não nếu nói cặn kẽ, sẽ rất nhiều, nói đơn giản là tham, sân, si. Tham là tham cầu hết thảy mọi thứ. Sân hận: Tham cầu chẳng được liền nổi cáu, dấy tâm sân hận. Si là ngu si, chẳng hiểu rõ chính mình, chẳng hiểu Chân Ngã, chỉ chấp trước Giả Ngã, bất cứ chuyện và đạo lý nào trên thế gian cũng đều chẳng hiểu rõ. Đó là tham, sân, si. Những phiền não khác còn có rất nhiều, trước hết, hãy nói đến ba điều này! Hãy ngẫm xem! Những thứ ấy đều là phiền não. Có những phiền não ấy, lúc bất cứ phiền não nào dấy lên, chúng cũng đều ngăn lấp huệ mạng Pháp Thân, khiến cho nó chẳng thể phát khởi tác dụng. Người bình phàm thường nói “huệ” là trí huệ, con người chuộng cầu lợi ích, tham luyến đủ mọi thứ danh lợi và tiện lợi đến nỗi trí óc tối tăm. Một kẻ tham lợi, do quá tham lam, khiến cho trí huệ của kẻ đó hôn trầm, chẳng thể phát khởi được, chẳng thể phát huy tác dụng. Đó gọi là “thấy lợi tối mắt”. Do vậy có thể biết: Hễ dính vào những phiền não tham, sân, si v.v… chúng ta há có trí huệ ư? Chẳng có trí huệ, huệ mạng đã đi về đâu mất rồi? Huệ mạng ẩn kín, chẳng phát sanh tác dụng. Vì thế, trong lục đạo, qua qua lại lại, chết nơi kia, sanh nơi đây, chết nơi đây, sanh nơi nọ, chẳng ở trong nhân gian bèn vào tam đồ, chẳng phải là súc sanh thì là địa ngục, chịu khổ dài lâu dường ấy! Ở trong nhân gian, nhân gian cũng chẳng có gì dễ chịu!

Hãy ngẫm xem: Trong thời đại này, chẳng có chuyện gì là vui! Dẫu có tiền, sống ở Đài Loan, chính mình có xe, cả nhà lái chiếc xe du lịch đến nơi có phong cảnh đẹp, lên núi du ngoạn. Trời mưa to một trận, xe chạy đến nơi ấy, núi bị lở toàn bộ, chôn vùi toàn thể chiếc xe, vui quá hóa buồn! Đó là tình huống trong thế gian chúng ta, huống hồ còn có những kẻ chẳng có xe, chẳng có cuộc sống thong dong, an nhàn như vậy, vẫn phải suốt ngày đầu tắt mặt tối, bươn bả vì cuộc sống. Do vậy, hãy nghĩ xem, trong lục đạo, ngoài cõi trời ra, kể như nhân đạo cũng khá lắm, thế mà vẫn có lắm nỗi đau khổ ngần ấy! Hãy ngẫm xem, chẳng thể nào không thoát khỏi lục đạo! Chẳng thoát khỏi lục đạo, chẳng thể liễu sanh tử, là do bị phiền não chướng ngại. Phiền não rất giống giặc cướp, ngăn lấp huệ mạng, che lấp Pháp Thân của chúng ta, khiến cho nó chẳng thể khởi tác dụng. Phiền não giống như giặc, nó cướp đoạt tài sản của chúng ta. Do vậy, “vị phiền não tặc chi sở hại giả” (là người bị giặc phiền não làm hại). Hãy xem trong thế giới hiện thời, chẳng cần nói tới những người thông thường, [ngay cả] những nhà giáo dục trên toàn cầu, đều dạy kẻ khác tham cầu danh vọng, tham cầu quyền lợi cho chính mình, tất cả những nhà đại giáo dục đều dạy người khác tham danh ham lợi. Hãy ngẫm xem, tham đến cùng cực, đều khiến cho giặc phiền não ngăn lấp, đánh mất huệ mạng và Pháp Thân của chính mình, vĩnh cửu qua lại trong lục đạo giống như trong tình huống hiện thời. Sau khi một đời này đã hết, có còn muốn sanh vào nhân gian nữa hay không? Dẫu nhân gian không tốt, đời sau vẫn muốn sanh vào nhân gian thì cũng chẳng chắc ăn đâu nhé, nhưng sanh vào tam đồ thì có thể đảm bảo!

Tôi vừa mới nêu thí dụ: Lái xe đến một nơi có phong cảnh đẹp. Đó là sự thật, mọi người xem TV sẽ biết ngay! Trận bão lốc lần này, trên quốc lộ Nam Hoành phát sanh núi lở, có tới mấy chiếc xe bị chôn vùi trong ấy, thê thảm như thế đó! Hết sức đáng buồn! Trước đó, Bành Hồ phát sanh tai nạn trên biển, bao nhiêu người vùi thây trong biển! Đều vốn là chuyện vui sướng, chẳng ngờ từ chuyện vui sướng phát sanh chuyện bi thảm. Nêu lên thí dụ này, hòng nói rõ chúng ta ở trong nhân gian chẳng có chuyện vui sướng thật sự, ngõ hầu chúng ta hiểu thêm một chút. Càng về sau, tình hình chúng sanh bị giặc phiền não hãm hại càng sâu nặng, chướng ngại càng nặng nề! Vì sao? Thời đại càng về sau, tâm lý của mọi người càng hóa thành ác nghiệt, đó là ác tánh tuần hoàn. Tà tri tà kiến đặc biệt nhiều, những kẻ phát biểu tà tri tà thuyết xúi giục mọi người hướng theo đường hướng tranh đoạt danh lợi. Càng tranh đoạt danh lợi, phiền não càng nặng nề! Khi phiền não càng nặng nề, chướng ngại cũng càng nặng nề, càng chẳng thấy rõ chính mình, chấp trước Giả Ngã, chẳng thấy Chân Ngã nữa! Vì thế, kẻ bình phàm trong hiện thời bị giặc phiền não làm hại có thể nói là hết sức nghiêm trọng, nghiêm trọng đến mức độ nào? Chẳng cần nói tới người thế gian, người học Phật trong Phật môn thường là nhìn vào trạng huống của xã hội và thời đại, cũng học Phật không nổi nữa, mà học đòi phong khí trong xã hội! Vì thế, Thích Ca Mâu Ni Phật nói: “Vị vị lai thế” (Vì đời vị lai). Ba chữ “vị lai thế” hết sức quan trọng, xuyên suốt từ thời đức Thế Tôn thuyết pháp cho đến hiện tại. Tổ sư chú giải hay quá! Thích Ca Mâu Ni Phật đã sớm thấy rõ ràng, rành rẽ, người hiện thời đang bị những thứ ấy gây hại, Ngài nói ba loại tịnh nghiệp trên đây chính là vì chúng ta mà nói!

Trong một câu dài như thế, Thích Ca Mâu Ni Phật bảo: Nay đức Như Lai vì hết thảy chúng sanh trong đời vị lai (tức là hết thảy các chúng sanh bị giặc phiền não làm hại. Nay chúng ta thấy rất rành rẽ, bao gồm chúng ta trong đó, đều là những kẻ bị giặc phiền não làm hại), đức Phật đối với những chúng sanh ấy “thuyết thanh tịnh nghiệp” (nói nghiệp thanh tịnh), tức là ba thứ tịnh nghiệp vừa nói trên đây. Tổ sư chú giải: Kể từ sau khi Thích Ca Mâu Ni Phật diệt độ mãi cho đến hiện tại, mãi cho đến mai sau, nếu đức Phật không nói ba loại tịnh nghiệp ấy, kẻ học Phật trong hiện thời sẽ chẳng có thành tựu. [Người hành theo] pháp môn bình phàm nếu chẳng tu ba thứ tịnh nghiệp ấy, sẽ tuyệt đối chẳng thể thành tựu, điều ấy chẳng cần phải nói nữa! [Hành nhân tu] pháp môn Niệm Phật của Tịnh Độ Tông mà chẳng tu ba thứ tịnh nghiệp ấy, đừng nói là tu các phép Quán trong Quán Kinh, tu Quán [mà chẳng tu ba thứ tịnh nghiệp ấy] chắc chắn là tu chẳng được, dẫu trì danh niệm Phật, cũng nhất định là chẳng niệm ra hồn! Quý vị nghĩ xem, chúng ta làm những chuyện như vậy, nếu chẳng có ba loại tịnh nghiệp ấy biến đổi tâm lý, sửa đổi hành vi của chúng ta, chúng ta sẽ suốt ngày làm những chuyện tham danh cầu lợi, tổn người lợi mình ở bên ngoài, trở về nhà niệm Phật (niệm A Di Đà Phật). Hôm nay ta niệm Phật đã xong, tâm ta bình an, ngày hôm nay cũng chẳng có tội lỗi gì! Ngày mai đi ra ngoài lại tạo những ác nghiệp ấy, quay về lại niệm Phật, quý vị ngẫm xem! Niệm Phật kiểu đó có tốt đẹp được chăng? Có thể đạt đến nhất tâm bất loạn hay không? Do vậy, nhất định là phải tu ba tịnh nghiệp. Nói cách khác, ba loại tịnh nghiệp ấy giúp chúng ta niệm Phật. Có ba loại tịnh nghiệp ấy, đã đặt vững cơ sở, mới có thể niệm Phật tốt đẹp được!

Hai câu tiếp theo chính là một đoạn tán thán, tán thán tịnh nghiệp. “Thiện tai, Vi Đề Hy! Khoái vấn thử sự”, vì phu nhân Vi Đề Hy trong phần trước đã chọn lựa: Thích Ca Mâu Ni Phật tỏa ánh sáng, từ trong quang minh hiện ra bao nhiêu thế giới tốt đẹp để phu nhân Vi Đề Hy lựa chọn. Phu nhân Vi Đề Hy chọn trúng Tây Phương Cực Lạc thế giới. Sau khi đã chọn trúng, bèn mong muốn sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới; sau đấy, thỉnh cầu Thích Ca Mâu Ni Phật dạy cho bà ta biết vãng sanh bằng cách nào, thỉnh Thích Ca Mâu Ni Phật dạy bà ta phương pháp. Do đó, trước tiên, Thích Ca Mâu Ni Phật nói ra ba loại tịnh nghiệp này. Vì thế, “thiện tai, Vi Đề Hy”, “thiện tai” chính là [đức Phật] tán thán phu nhân Vi Đề Hy, bà thật sự giỏi quá! Khá lắm! “Khoái vấn thử sự” (Khéo hỏi chuyện này), chữ “khoái” (快) trong “khoái vấn” có nghĩa là vui sướng, là lời hỏi [khiến người được hỏi] hết sức vui thỏa, câu hỏi hết sức tốt đẹp (bà hỏi rất hợp tâm ý ta, khiến cho tâm ta vui sướng, hỏi đúng ngay điều ta đang muốn nói). Đó gọi là “khoái tai” (sung sướng thay)! Sung sướng vì đã hỏi về chuyện gì? Hỏi làm thế nào để sanh về thế giới Cực Lạc? Dùng phương pháp nào hòng có thể vãng sanh? Câu hỏi này hay quá! Do vậy, gọi là “khoái tai vấn” (câu hỏi khiến cho người được hỏi vui sướng). “Khoái vấn thử sự” là tán thán phu nhân Vi Đề Hy hỏi hết sức hay!

Dưới đây là phần thứ ba của lời kết thán (kết luận, khen ngợi), mà cũng là đoạn cuối cùng khen ngợi ba loại tịnh nghiệp. Trước hết, tôi đọc kinh văn một lượt.

(Kinh) A ! Nhữ đương thọ trì, quảng vị đa chúng, tuyên thuyết Phật ngữ. Như Lai kim giả, giáo Vi Đề Hy, cập vị lai thế nhất thiết chúng sanh, quán ư Tây Phương Cực Lạc thế giới. Dĩ Phật lực cố, đương đắc kiến bỉ thanh tịnh quốc độ. Như chấp minh kính, tự kiến diện tượng. Kiến bỉ quốc độ cực diệu lạc sự, tâm hoan hỷ cố, ứng thời tức đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn.

(經)阿難，汝當受持，廣為多眾，宣說佛語。如來今者，教韋提希，及未來世一切眾生，觀於西方極樂世界。以佛力故，當得見彼清淨國土。如執明鏡，自見面像。見彼國土極妙樂事，心歡喜故，應時即得無生法忍。

(Kinh: Này A Nan! Ông hãy nên thọ trì, hãy rộng vì nhiều chúng sanh tuyên nói lời Phật. Nay Như Lai sẽ dạy Vi Đề Hy và hết thảy chúng sanh trong đời vị lai, quán Tây Phương Cực Lạc thế giới. Do nhờ vào Phật lực, sẽ thấy cõi nước thanh tịnh ấy, như cầm gương sáng, tự thấy mặt mình, thấy những sự vui mầu nhiệm tột bậc trong cõi nước ấy, do tâm hoan hỷ, bèn ngay lập tức đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn).

Trước hết, chúng ta hãy “tiêu văn” (消文, giải thích văn tự). Đối với những ý nghĩa trong ấy, nếu chẳng đủ thời gian, sẽ nói bổ sung trong lần sau. Trước hết, Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan: “A Nan! Nhữ đương thọ trì”, ông hãy nên tiếp nhận pháp môn này, tức là ba thứ tịnh nghiệp trong phần trước. “Thọ” (受) là tiếp nhận. Trì (持) là gì? Một mực gìn giữ, tu theo pháp môn này, chớ nên buông bỏ; đó gọi là “thọ trì”. Chính ông thọ trì vẫn còn chưa phải là đã hết chuyện! Vì tôn giả A Nan là người đa văn bậc nhất. Những kinh điển sau khi Thích Ca Mâu Ni Phật đã diệt độ đều cậy vào tôn giả A Nan đọc thuộc lòng, được sự chứng minh của đại chúng, sau đấy, mới ghi chép thành văn tự. Đó là kinh Phật. Vì thế, đức Phật bảo Ngài: “Ông phải thọ trì”. “Quảng vị đa chúng” nghĩa là phổ biến cho nhiều chúng sanh (chúng sanh không chỉ là một loài! Không chỉ là một cá nhân, mà còn có khá nhiều loài chúng sanh). “Tuyên thuyết Phật ngữ”: Hướng về họ nói những lời lẽ của đức Phật, đó là Thánh Ngôn Lượng. Tuyên thuyết Phật ngữ chẳng đơn giản ngần ấy! Ví như phàm nhân chúng ta khi tuyên bố, truyền đạt một chuyện gì, vẫn có thể là tuyên bố, truyền đạt sai lầm. Vì sao? Vì đấy chẳng phải là chuyện của chính họ, huống hồ tuyên nói Phật ngữ [mà mong tránh khỏi, chẳng phạm sai lầm ư?] Vì sẽ tuyên nói Phật ngữ, cho nên trước đó, có nói “nhữ đương thọ trì” (ông hãy nên thọ trì). Nếu chẳng thọ trì mà tuyên thuyết Phật ngữ, sẽ chẳng thể thốt nên lời! Hiện thời, có khá nhiều kẻ nghĩ: Cứ xem kinh Phật (rất nhiều vị học giả cứ ngỡ chính mình chữ nghĩa rất giỏi, giở kinh điển ra xem [là thông hiểu ngay]), xem xong, cũng phát biểu hoặc sử dụng văn chương để hướng ra ngoài tuyên truyền. Thưa cùng các vị, đối với loại tuyên truyền ấy, đừng thấy họ rất có tiếng tăm [mà vội vã tin theo]! Nếu xét theo những lời họ nói, nếu xét theo hành vi của chính họ, [nhận thấy] họ chẳng hề tu trì, sẽ chẳng thể tin cậy được! Văn chương do họ viết, lời lẽ do họ nói, đều chẳng phải là Phật ngữ, mà là lời lẽ phàm phu! Quý vị hãy ngẫm xem, tôn giả A Nan tự mình theo học với đức Phật, đức Phật vẫn bảo ngài A Nan: Chỉ nghe suông vẫn chẳng thấm vào đâu, vẫn là phải thọ trì. Sau khi đã thọ trì, có công phu, thật sự làm được, đối với Phật ngữ mới có thể thật sự thông hiểu, sau đấy ghi chép lại thì mới đáng tin cậy!

IV.2.1.7. Vô Sanh Pháp Nhẫn

Kế đó, Thích Ca Mâu Ni Phật nói: “Như Lai kim giả” (Nay đức Như Lai), nay ta, “giáo Vi Đề Hy, cập vị lai thế nhất thiết chúng sanh” (dạy Vi Đề Hy và hết thảy chúng sanh trong đời vị lai), dạy họ điều gì? Dạy họ “quán ư Tây Phương Cực Lạc thế giới” (quán Tây Phương Cực Lạc thế giới), [tức là sẽ nói nội dung của] mười sáu phép Quán trong phần sau. Quán Tây Phương Cực Lạc thế giới chẳng dễ gì quán được! “Dĩ Phật lực cố”, do sức Phật của ta, “đương đắc kiến bỉ thanh tịnh quốc độ” [nghĩa là] cậy vào sức Phật của ta, cho nên có thể thấy Tây Phương Cực Lạc thế giới. “Như chấp minh kính” (Như cầm gương sáng), nói tỷ dụ, giống như một người chẳng thấy mặt mình, bèn cầm gương soi, “tự kiến diện tượng” (tự thấy vẻ mặt), có thể thấy khuôn mặt của chính mình. “Kiến bỉ quốc độ cực diệu lạc sự” (Thấy những chuyện vui tột bậc mầu nhiệm trong cõi nước ấy). Chỉ cần vừa thấy sự vui mầu nhiệm tột cùng trong thế giới Cực Lạc, “tâm hoan hỷ cố” (do tâm hoan hỷ), trong tâm liền phát sanh niềm hoan hỷ, “ứng thời tức đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn” (ngay lập tức đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn). Hễ tâm hoan hỷ bèn đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Trong lần sau, sẽ nói ý nghĩa trong đoạn này. Hôm nay, tôi nói đến chỗ này là ngưng!

Tập 16

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang thứ sáu, bắt đầu từ hàng thứ sáu. Trước tiên, đọc kinh văn một lượt.

(Kinh) A ! Nhữ đương thọ trì, quảng vị đa chúng, tuyên thuyết Phật ngữ. Như Lai kim giả, giáo Vi Đề Hy, cập vị lai thế nhất thiết chúng sanh, quán ư Tây Phương Cực Lạc thế giới. Dĩ Phật lực cố, đương đắc kiến bỉ thanh tịnh quốc độ. Như chấp minh kính, tự kiến diện tượng. Kiến bỉ quốc độ cực diệu lạc sự, tâm hoan hỷ cố, ứng thời tức đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn.

(經)阿難，汝當受持，廣為多眾，宣說佛語。如來今者，教韋提希，及未來世一切眾生，觀於西方極樂世界。以佛力故，當得見彼清淨國土。如執明鏡，自見面像。見彼國土極妙樂事，心歡喜故，應時即得無生法忍。

(Kinh: Này A Nan! Ông hãy nên thọ trì, hãy rộng vì nhiều chúng sanh tuyên nói lời Phật. Nay Như Lai sẽ dạy Vi Đề Hy và hết thảy chúng sanh trong đời vị lai, quán Tây Phương Cực Lạc thế giới. Do Phật lực, sẽ thấy cõi nước thanh tịnh ấy, như cầm gương sáng tự thấy mặt mình, thấy những sự vui mầu nhiệm tột bậc trong cõi nước ấy, do tâm hoan hỷ, bèn ngay lập tức đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn).

Trong phần trước, [quý vị đã thấy trong phần chánh kinh], sau khi nói xong ba loại tịnh nghiệp, bèn có ba tiểu đoạn tán thán phu nhân Vi Đề Hy đã thỉnh cầu Phật khai thị ba loại tịnh nghiệp. Đối với ba tiểu đoạn ấy, lần trước đã nói xong hai tiểu đoạn trước, đoạn kinh vừa mới niệm [trên đây] chính là tiểu đoạn thứ ba. Trong buổi trước, tôi cũng đã giảng xong ý nghĩa văn tự của đoạn này, nhưng đối với những nghĩa lý trong ấy, hôm nay phải nói bổ sung đôi chút.

Trong đoạn kinh văn này, chúng ta phải chú ý: Vừa khởi đầu, đức Phật liền bảo tôn giả A Nan phải “thọ trì”, sau đấy, phổ biến vì rất nhiều chúng sanh “tuyên thuyết Phật ngữ”. Đối với chuyện tuyên thuyết Phật ngữ, điểm đặc biệt cần chú ý là phải thọ trì! Chẳng thọ trì, làm sao có thể tuyên thuyết cho được? Tuy có thể ghi chép lời Phật, nhưng chính mình ắt phải có tu trì, có công phu kha khá, sau đấy mới tuyên nói, mới sẽ chẳng phạm sai lầm. Chúng ta phải biết điều này. Vì sao? Hiện thời là thời đại Mạt Pháp trong Phật pháp, chúng ta ở Đài Trung thì vẫn còn khá, chứ ở những nơi khác, đạo lý này chẳng được hiểu rõ ràng cho lắm. Nhất là trong giới học thuật, cứ tưởng là chính mình xem kinh, xem sách vở nhà Phật, sau đấy [có thể] viết văn, diễn thuyết [tùy ý]. Đối với những gì họ đã viết, đã nói, chúng ta phải hỏi: “Kẻ ấy có từng thọ trì hay chưa?” [Nếu là] chưa hề thọ trì, bất luận kẻ ấy viết nhiều cách mấy, đều chẳng phải là thuần túy. Nói năng lại càng chẳng đáng để bàn tới! Vì thế, nhất định là phải chính mình thọ trì! Hơn nữa, [thuở Phật tại thế], đức Phật nói với tôn giả A Nan, tôn giả A Nan tự mình tiếp nhận [pháp môn] từ đức Phật rồi tu trì, cũng chẳng phải là [ngài A Nan] tự xem xong bèn hiểu ngay! Chúng ta phải hiểu rõ điều này! “Thọ trì” phải tùy thuộc quý vị đang học pháp môn nào, quý vị thọ trì pháp môn ấy. Ví như nói: Ta thọ trì pháp môn này, chẳng thể tuyên truyền những pháp môn khác. Chẳng hạn như: Chúng ta chẳng thọ trì pháp môn Niệm Phật, sẽ tuyên thuyết pháp môn Niệm Phật theo kiểu nào đây? Nhất định phải là đã thọ trì pháp môn Niệm Phật. Người đã từng niệm Phật, sẽ tự biết niệm Phật có thể nẩy sanh những vấn đề gì, làm thế nào thì mới có thể niệm Phật tốt đẹp? Tín Nguyện Hạnh được kiến lập như thế nào? Sau đấy mới có thể khuyên bảo người khác tu trì pháp môn này. Điều có nghĩa là muốn tuyên thuyết một pháp môn nào, nhất định là phải đã từng thọ trì pháp môn ấy!

Đức Phật dạy tôn giả A Nan thọ trì điều gì? Tiếp đó, [đức Phật] bèn nói: “Như Lai kim giả” (nay Như Lai), Như Lai là chữ đức Phật dùng để tự xưng, ta nay dạy phu nhân Vi Đề Hy, “cập vị lai thế nhất thiết chúng sanh” (cùng hết thảy chúng sanh trong đời vị lai). “Đời vị lai” chẳng có hạn lượng, từ thời đại Thích Ca Mâu Ni Phật mãi cho đến hiện tại, cho đến vị lai, trải qua [các giai đoạn] Chánh Pháp, Tượng Pháp, Mạt Pháp. Nhất là trong thời đại Mạt Pháp hiện thời, hết thảy chúng sanh chẳng học Phật, chẳng cầu liễu sanh tử thì thôi. Nếu mong học Phật, nếu mong liễu sanh tử, mà chẳng học pháp môn này, tuyệt đối là sẽ chẳng thực hiện được (cái “chẳng thể thực hiện” ở đây chính là nói tới chuyện liễu sanh tử ngay trong đời này). Muốn liễu sanh tử và thành tựu ngay trong đời này, nhất định phải học pháp môn này. Do đó, đức Phật dạy phu nhân Vi Đề Hy và hết thảy chúng sanh trong đời vị lai “quán”, tức là mười sáu phép Quán trong phần sau. “Quán ư Tây Phương Cực Lạc thế giới”: Quý vị phải đặt cái tâm nơi thế giới Cực Lạc, điểm này đặc biệt trọng yếu! Các pháp môn thông thường chẳng phải đặt tâm chặt chẽ nơi thế giới Cực Lạc, mà là chỉ ở trong thế giới Sa Bà, chiếu theo Phật pháp, dùng sức của chính mình để tu. [Tu kiểu ấy] chẳng phải là không thể thành công, nhưng thời gian thành công rốt cuộc là năm nào, đời nào? Quá xa xôi! Nếu chẳng phải là thật sự học pháp môn Niệm Phật, chính mình chẳng kiến lập tín tâm đối với Tây Phương Cực Lạc thế giới, chẳng có nguyện lực, hễ giảng [pháp môn Tịnh Độ] sẽ giảng thành pháp môn thông thường, chẳng hề dính líu gì đến sự tu trì [pháp môn Tịnh Độ]! Ở đây, [đức Phật] đặc biệt nêu ra Hạnh: “Quán ư Tây Phương Cực Lạc thế giới”. Trong kinh văn đã nói rất rành mạch: Từ thế giới Sa Bà này, đi về phía Tây, trải qua mười vạn ức tam thiên đại thiên thế giới ở giữa hai cõi (vượt qua quá nhiều đại thiên thế giới như vậy) mới đến Tây Phương Cực Lạc thế giới. Với công phu tu hành của bọn phàm nhân chúng ta, ai có thể thấy được? Hết sức khó khăn!

Tiếp đó là nói: “Dĩ Phật lực cố” (Do Phật lực), vì dùng Phật lực, “đương đắc kiến bỉ thanh tịnh quốc độ” (sẽ thấy cõi nước thanh tịnh ấy), Phật lực vừa giúp đỡ, sẽ trông thấy, lập tức có thể thấy, “bỉ” (彼) là nói thế giới Cực Lạc, thế giới Cực Lạc hết sức thanh tịnh! Cõi nước thanh tịnh là Tịnh Độ. Ở đây, phải chú ý “Phật lực cố” (do Phật lực). Chẳng có Phật lực, sẽ chẳng thấy Cực Lạc Tịnh Độ. Chúng ta thường nghe thiện tri thức nói: Cái hay trong pháp môn Tịnh Độ là có rất nhiều chỗ đặc thù. Trong đó, một điểm đặc biệt chính là pháp môn Nhị Lực (sức của chính mình và còn có Phật lực). Ở đây nói tới Phật lực, khi Thích Ca Mâu Ni Phật nói [câu này], chính là nói về Phật lực của Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngay trong khi chánh thức trì danh niệm Phật, Phật lực chính là sức của A Di Đà Phật. Vì sao Phật lực ở đây lại là sức của Thích Ca Mâu Ni Phật? Ngài dạy phương pháp này, quý vị tu phương pháp này, lại được Phật lực gia trì, đồng thời còn có sức mạnh của A Di Đà Phật [gia trì]. Cố nhiên là tu Quán cần thiết [Phật lực gia trì], mà niệm Phật càng cần hơn nữa! Vì thế, chúng ta biết: Tu pháp môn thông thường sẽ chẳng giống như vậy. Đối với pháp môn thông thường, sau khi đã biết phương pháp, hoàn toàn cậy vào sự dụng công của chính mình, nhưng công phu của chính mình chẳng dùng được! Vì sao công phu của chính mình chẳng dùng được? Lũ phàm phu chúng ta nghiệp lực sanh tử quá nặng nề (nghiệp lực tham, sân, si, mạn, nghi quá nặng), chính mình chẳng có sức mạnh để trong một thời gian ngắn đoạn trừ nó. Khi nào đoạn hết, khi đó mới thành tựu. Lấy Kiến Tư Hoặc để nói, nếu còn một phẩm chưa đoạn, sẽ chẳng thoát khỏi lục đạo. Hoàn toàn cậy vào sức của chính mình [sẽ gặp khó khăn như thế đó]! Đối với Phật lực, công phu tác quán sẽ được nói trong phần sau, [cũng như] công phu Niệm Phật được [Quán Kinh] nói cuối cùng, đều có Phật lực gia trì: Một mặt là cậy vào sự dụng công của chính mình, mặt khác là do có nguyện lực của Phật, trong tương lai sẽ được tiếp dẫn. Có Phật lực [gia trì] chính là điểm đặc thù!

“Đương đắc kiến bỉ thanh tịnh quốc độ” (Sẽ được thấy cõi nước thanh tịnh ấy): Do tự lực của phàm phu, sẽ chẳng thể trông thấy. Vừa được Phật lực giúp đỡ, hai thứ lực (tự lực và Phật lực) cộng lại, nhất định sẽ trông thấy cõi nước thanh tịnh. Do có Phật lực giúp đỡ, nên có thể trông thấy cõi nước thanh tịnh. Phật lực giúp đỡ có tầm quan trọng như thế nào? Chỉ sợ kẻ bình phàm chẳng hiểu rõ, nên đức Phật bèn nói tỷ dụ: “Như chấp minh kính, tự kiến diện tượng” (Như cầm gương sáng, tự thấy vẻ mặt). Mỗi người chúng ta muốn thấy mặt của chính mình rất khó khăn, mắt nằm ngay trên mặt, làm sao mắt có thể trông thấy mặt cho được? Phàm phu cậy vào sức của chính mình để mong thấy Tây Phương Cực Lạc thế giới cũng khó khăn dường ấy! Vì sao khó khăn? Do phàm phu bị nghiệp lực ngăn chướng cho nên chẳng thấy. Chính mình chẳng thấy mặt mình, đó cũng là do bị nghiệp lực hạn chế, không thể dời mắt [ra ngoài mặt] được. Không sao hết! Chỉ cần trong tay cầm một tấm gương sáng sủa, soi vào kính, sẽ có thể thấy rõ ràng, rành rẽ diện mạo của chính mình. Đây có nghĩa là: Được Phật lực giúp đỡ, giống như chúng ta có một tấm gương, ngay lập tức có thể trông thấy. “Tự kiến diện tượng” (Tự thấy vẻ mặt) là tỷ dụ [hành nhân do được Phật lực gia trì] bèn trông thấy Tây Phương Cực Lạc thế giới.

“Kiến bỉ quốc độ cực diệu lạc sự” (Thấy sự vui mầu nhiệm tột bậc trong cõi nước ấy): Bèn thấy những chuyện vui mầu nhiệm tột cùng trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, mầu nhiệm đến mức độ nào? Vui sướng tới cỡ nào? Thêm vào một chữ Cực, tức là “cực diệu lạc”, [ngụ ý] có khá nhiều chuyện: Ao bảy báu, bảy lớp hàng cây, lưới mành, các loài chim diễn pháp. Kinh Tiểu A Di Đà vẫn là nói hết sức đơn giản, kinh Vô Lượng Thọ và trong phần sau bộ Quán Kinh này có nói nhiều hơn, đủ mọi thứ chuyện mà chúng ta chẳng có cách nào tưởng tượng được! Nhất định là phải đích thân trông thấy những chuyện vui sướng cực diệu ấy, vừa thấy, trong tâm phát sanh niềm hoan hỷ. “Tâm hoan hỷ cố”, [nghĩa là] vì trong tâm hoan hỷ, “ứng thời tức đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn”, [nghĩa là] ngay trong khi hoan hỷ ấy, bèn đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn bèn ổn thỏa!

Vô Sanh Pháp Nhẫn là gì? Chúng tôi phải nói về Vô Sanh Pháp. Đầu tiên, chúng ta phải biết: Chúng sanh trong thế gian chính là phàm phu thế gian. Hết thảy các pháp được thấy trong bất luận một đường nào, bao la vạn tượng, quá ư là nhiều. Hết thảy các pháp đều là pháp sanh diệt, sanh sanh diệt diệt! Chúng ta lấy hai điểm trọng yếu để nói:

1) Một là chánh báo của chúng sanh. Chánh báo là pháp sanh diệt. Nói tới “sanh diệt” thì trước hết là nói về Sanh. Do từ nhân duyên hòa hợp mới có hiện tượng Sanh. Mỗi người chúng ta có cái nhân là linh hồn của chính mình (thức thứ tám), lại còn có duyên là cha mẹ. Do nhân duyên hòa hợp, mới có thân người chúng ta. Con người sau khi được sanh ra, vẫn phải cần tới các nhân duyên. Do các duyên tiếp tục tăng thêm, tiếp tục tăng thêm như thế nào? Bất cứ ai sanh ra cũng đều phải bú sữa. Sau khi đã bú đến mức kha khá, bèn ăn những thực phẩm khác, cần phải ăn uống. Thiếu ăn, thiếu uống, sanh mạng sẽ chẳng thể sanh trưởng. Sau khi đã trưởng thành, vẫn phải tiếp tục ăn; nếu chẳng ăn uống, sẽ chẳng thể duy trì. Chẳng có những duyên ấy, quý vị ngẫm xem, thân người làm sao có thể tồn tại cho được? Luôn luôn phải dựa vào nhân duyên, chẳng ngừng ngưng tụ nhân duyên. Khi đã tới tuổi già, nhân duyên sắp tan, các thứ trạng huống bệnh tật nơi thân thể xuất hiện. Dần dần sức ngưng tụ các thứ điều kiện vật chất thuộc các phương diện tâm lý và sinh lý chẳng đủ mạnh nữa, chúng sẽ phân tán, thoái hóa, các thứ bệnh tật xuất hiện. Tới lúc mạng chung, toàn thể nhân duyên phân tán. Hãy ngẫm xem, thân người rõ ràng là một pháp sanh diệt; nhưng rất nhiều người chẳng biết pháp sanh diệt ấy, cứ tưởng đấy chính là Ngã, hết sức thực tại, hết thảy đều vì cái Ngã ấy mà vất vả, chẳng tiếc sức cãi vã, tranh chấp với kẻ khác v.v… Thậm chí làm những chuyện tội ác, đều vì cái Ngã ấy. Vì cái Ngã thuộc về pháp sanh diệt mà tạo tội nghiệp, có đáng hay không? Lũ chúng sanh phàm phu chúng ta chẳng thấu hiểu đấy là pháp sanh diệt. Chánh báo của chúng sanh là sanh mạng của chính mình. Ngoài chánh báo ra, tất cả những vật ở ngoài thân đều là y báo.

2) Y báo là cái mà chánh báo cần nương tựa vào. Trong thế gian này, đại hoàn cảnh và tiểu hoàn cảnh rất nhiều. Toàn thể đại hoàn cảnh là địa cầu. Cá nhân ta có một miếng đất, có gia đình, có căn nhà, những thứ ấy đều là tiểu hoàn cảnh. Thậm chí trong một đoàn thể, quý vị là một phần tử trong đoàn thể ấy, cũng coi như là một tiểu hoàn cảnh. Một quốc gia cũng vậy, đều gọi là y báo. Quý vị ngẫm xem, y báo có phải là thực tại hay chăng? Y báo cũng là sanh diệt! Nhục nhãn của phàm phu nhìn chẳng thấy, cứ ngỡ đại địa (địa cầu) thật sự tồn tại, vĩnh cửu bất biến. Thật ra, địa cầu nói theo Phật pháp [cũng là pháp sanh diệt], Phật pháp nói triệt để nhất. Hiện thời, những kẻ chú trọng khoa học cũng hiểu rõ, dùng kiến thức khoa học để phân tích, họ cũng biết địa cầu thời thời khắc khắc đều biến động. Chẳng hiểu rõ điều này, sẽ chấp trước địa cầu là vĩnh cửu tồn tại. Nếu nói theo mức độ nhỏ hơn, đối với mỗi phần trên địa cầu, tức là một lãnh thổ, [nhân loại chấp trước] đây là lãnh thổ của ta, đó là lãnh thổ của họ. Đại quốc gia là đại lãnh thổ, tiểu quốc gia là tiểu lãnh thổ. Từ xưa đến nay, đều vì chuyện này mà phát sanh chiến tranh. Mỗi lần chiến tranh, đã chết biết bao nhiêu người! Toàn thể đại địa cho đến các lãnh thổ giữa các quốc gia đều là thoắt sanh, thoắt diệt, chẳng phải là “kiên cố, không thể phá hoại”. Vì thế, kinh Bát Đại Nhân Giác có câu: “Quốc độ nguy thúy” (Cõi nước mong manh). Từ xưa tới nay, bất cứ bờ cõi của một quốc gia nào, cũng đều là rất nguy hiểm, rất mong manh. Hễ lực lượng hơi suy yếu, ngoại lực bèn xâm lược. Đại quốc gia cũng chẳng tránh khỏi. Đối với các đại quốc gia trong thế gian (từ xưa tới nay có rất nhiều đại quốc gia), quốc gia của quý vị to, quốc gia của người ta còn to hơn, lực lượng của người ta mạnh hơn quý vị, có thể tiêu diệt quý vị bất cứ lúc nào! Đại quốc gia đã chẳng ổn, tiểu quốc gia lại càng chẳng cần phải nói nữa! Quý vị xem Xuân Thu Tả Truyện sẽ biết: Tiểu quốc gia ở giữa hai đại quốc gia, giống như bị một cái kìm sắt kẹp chặt quý vị, bất cứ lúc nào cũng đều phải nín hơi kín tiếng, phải chịu sự chi phối của người ta. Chẳng hiểu pháp sanh diệt, sẽ có khổ não. Những người dân bình phàm trong nước chẳng cần phải nói tới, quốc vương của một tiểu quốc cũng rất đáng thương. Ắt phải biết pháp sanh diệt, đừng vì những vấn đề ấy mà “ta tranh, ngươi đoạt”. Nói thật ra, từ xưa đến nay, chẳng có được mấy người thật sự vì quốc gia! Trong lịch sử Trung Hoa, trừ mấy vị minh quân như Đường Nghiêu, Ngu Thuấn, vua Vũ… ra, [vua chúa] sau khi độc chiếm thiên hạ đều vì chính mình, vì con cháu của họ. Thời cổ là như vậy, nói theo hiện thời, người thật sự vì dân chúng có được mấy ai? Người học Phật chúng ta nghiên cứu Phật pháp để thấu hiểu sự thật, phải nói ra tình hình này. Chúng ta phải hiểu rõ pháp sanh diệt, hết thảy y báo trong thế gian đều rất nguy hiểm, rất mong manh. Nếu mong chúng tồn tại vĩnh cửu, chẳng có chuyện ấy đâu nhé! Chúng ta phải hiểu rõ sự thật này, chánh báo và y báo đều là sanh sanh diệt diệt, chẳng đáng tin cậy!

Phàm phu chẳng hiểu rõ pháp sanh diệt, ngỡ chúng nó là pháp chân thật. Vì thế, họ có Ngã Chấp và có Pháp Chấp. Hễ có chấp trước, các chuyện thuộc về tội ác đều làm! Người học Phật trước hết phải hiểu rõ pháp sanh diệt. Sau khi đã nhận thức pháp sanh diệt, sẽ chẳng chấp trước như những kẻ phàm phu. Không chỉ là như vậy, còn phải tiến hơn bước nữa là cầu Vô Sanh Pháp.

Vô Sanh Pháp là gì? Pháp sanh diệt do nhân duyên hòa hợp, chỉ là giả pháp. Hễ có nhân bèn có duyên, nhân duyên hòa hợp bèn sanh, nhân duyên phân tán bèn diệt. Vô Sanh Pháp chẳng phải là như vậy, mà tiến hơn bước nữa, sẽ là thấu hiểu bản tánh vốn sẵn có của chúng sanh. Triết học thông thường cũng nói đến các hiện tượng trong vũ trụ và nhân sinh; hiện tượng luôn luôn biến động, vũ trụ và nhân sinh có bản thể. Tuy trong triết học cũng nói tới bản thể, nhưng chẳng tìm được bản thể ở chỗ nào? “Bản thể” chính là cái Thể vốn có của muôn pháp. Vạn pháp sanh sanh diệt diệt, chúng ta chẳng hiểu rõ chúng. Nếu tìm được bản thể, đã đạt được bản thể, sẽ chuyển biến pháp sanh diệt, chúng chẳng còn là pháp sanh diệt nữa, mà là Vô Sanh Pháp, tức là vô sanh, vô diệt. Rốt cuộc, pháp bất sanh bất diệt ở chỗ nào? Chúng ta học Phật, mục đích quan trọng nhất là ở ngay chỗ này: Phải tìm được Vô Sanh Pháp mà chúng ta vốn có. Trong phần trước, chúng tôi đã nói tới chánh báo, nhân duyên hòa hợp, có sanh, có diệt. Hễ có sanh bèn có tử, sanh tử chẳng ngơi, qua lại sanh tử trong lục đạo. Khi đã tìm được Vô Sanh Pháp, Vô Sanh Pháp là chẳng sanh, chẳng diệt, há còn có sanh tử ư? Vô Sanh Pháp chính là Chân Như bản tánh của chúng ta. Nói cách khác, sẽ là “minh tâm kiến tánh” (chứng được tâm tánh của chính mình), đó là đắc Vô Sanh Pháp. Cảnh giới ấy sẽ chẳng giống như trong hiện tại. Những gì chúng tôi đang nói trong hiện thời [chính là hiểu biết của hạng] phàm phu chẳng thấu hiểu pháp sanh diệt, không đáng nói đến. Dẫu đã hiểu pháp sanh diệt, vẫn là vô dụng, chỉ bất quá là hiểu sự sanh diệt mà thôi, như thế nào thì mới có thể giải thoát? Vẫn phải là đắc Vô Sanh Pháp, cảnh giới có từng tầng một như thế đó.

Đã đắc Vô Sanh Pháp, sẽ có hiện tượng gì? Nói thật ra, kinh Phật truyền đến Trung Hoa, được phát huy truyền bá rạng rỡ, phổ biến như thế, đích xác là do đã nhờ vào văn hóa Trung Hoa. Còn như trong các nước theo truyền thống [Phật giáo] Nam Truyền, Phật pháp đều là Tiểu Thừa Phật pháp, chẳng triệt để như vậy. Nay chúng ta đọc sách Khổng Tử, xem những lời dạy của Khổng Tử, [sẽ nhận thấy]: Ngôn từ tuy khác, nhưng chỗ nào cũng đều là Phật pháp. Sách Luận Ngữ có chép, Khổng Tử đứng trên bờ sông thốt lời cảm thán, cảm thán gì vậy? Ngài thấy nước sông từ thượng nguồn đổ xuống hạ lưu, chảy mãi chẳng ngừng. Thấy dòng nước cuồn cuộn chảy, có cảm tưởng gì? Đó là [cách nhìn] của bọn phàm phu chúng ta, Khổng phu tử là hạng người nào? Ngài là thánh nhân, là bậc Đại Bồ Tát. Ngài nhìn nước sông, lại nhìn vạn sự vạn vật trong trời đất (cũng là vạn pháp), cảm thán “chẳng có pháp nào trong vạn pháp mà chẳng phải là sanh diệt. Chẳng có pháp nào chẳng phải là sanh ra rồi diệt mất!” Hiện tượng thoắt sanh, thoắt diệt, các tinh tú trong hư không cũng thế, muôn vật trên đại địa cũng thế, thân thể của nhân loại chúng ta cũng thế, đều là như thế cả! Ngài dùng chữ Thệ (逝), chữ Thệ trong “tiêu thệ” (消逝, trôi đi mất). “Thệ giả”, ý nói vạn vật trong vũ trụ, “thệ giả như tư phù” (những gì đã trôi đi đều giống như thế này). “Như” (如) là giống như, chữ “tư” (斯) chỉ nước đang chảy trong dòng sông, [ý nói] vạn vật chẳng ngừng trôi như dòng nước luôn chảy mãi, “bất xả trú dạ” [nghĩa là] ngày đêm chảy không ngừng. Hễ đã trôi qua, vĩnh viễn chẳng quay lại. Đó là nói tới pháp sanh diệt.

Nếu kẻ bình phàm hỏi điều này có nghĩa là gì ư? Quá nhiều ý nghĩa. Những kẻ phàm phu tầm thường chẳng hiểu rõ sự khổ não của chính mình, chấp trước kiên cố chẳng thể phá. Đã hiểu rõ tầng ý nghĩa này rồi, sau đấy mới có thể học đạo. Nho gia cũng là phải học đạo, cũng dạy người ta xuất thế gian, liễu sanh tử, nhất định phải thông hiểu tầng [ý nghĩa] này thì mới có thể cầu pháp “bất sanh, bất diệt”. Pháp sanh diệt trôi qua như vậy, cái chẳng trôi qua thì như thế nào? Lại nêu một thí dụ: Đời Tống, Tô Đông Pha hết sức nổi tiếng. Ông viết Xích Bích Phú (Xích Bích Phú có Tiền Xích Bích Phú và Hậu Xích Bích Phú). Mọi người đều biết Xích Bích, hễ xem Bình Kịch là biết. Trong thời đại Tam Quốc, Châu Du và Tào Tháo giao chiến ở Xích Bích (đó là một cuộc quyết chiến hết sức nổi tiếng xưa nay), cuộc chiến ấy đã đốt chết bao nhiêu người! Trong Xích Bích Phú có câu: “Thệ giả như tư!” (Những gì đã trôi qua đều như vậy), đấy chính là [lời văn dựa theo ý] câu nói của Khổng Tử chép trong Luận Ngữ [vừa được nhắc đến trên đây]. Câu kế tiếp là: “Nhi vị thường vãng dã” (Mà cũng chưa từng qua đi). “Thệ giả như tư phù” là pháp sanh diệt, “nhi vị thường vãng dã”: Quý vị thấy nước sông chảy mãi, pháp sanh diệt luôn trôi đi. Chứng Vô Sanh Pháp Nhẫn là chứng cảnh giới bất sanh, bất diệt. Quý vị thấy nước luôn lưu động, ta chứng đắc cảnh giới [Vô Sanh Pháp Nhẫn ấy, sẽ thấy] chẳng lưu động chút nào. Chưa từng qua đi, chẳng qua đi [nghĩa là] cũng không chảy đến trước chút nào! Cảnh giới ấy là cảnh giới của sự chứng đắc Vô Sanh, thật sự thấy bản tánh. Bản tánh bất lai, bất vãng [nghĩa là] chẳng có đến hay đi, là bất động, là vô sanh. Đây là dùng văn hóa Trung Hoa làm thí dụ hòng khiến cho chúng ta hiểu Vô Sanh Pháp là gì, pháp sanh diệt là gì!

Chúng ta hiểu rõ Vô Sanh Pháp. Đối với chữ Nhẫn (Nhẫn (忍) trong Vô Sanh Pháp Nhẫn), nói thông thường, nó có nghĩa là “nhẫn nại”. Chúng ta ở trong hoàn cảnh chẳng tốt đẹp, gặp chuyện chẳng như ý trong thế gian, bất luận là do con người cũng thế, hay là về phương diện vật chất khác cũng thế, chuyện chẳng như ý rất nhiều! Chúng ta chẳng đọc sách, chẳng hiểu đạo lý, sẽ chẳng thể nhẫn. Chúng ta là người đọc sách, phải nói đến nhẫn. “Nhẫn” là nhẫn nại. Nhẫn nại là công phu rèn luyện của chúng ta. Có thể kiên trì chịu đựng, có năng lực kiên nhẫn, mỗi ngày một vun bồi [vững chắc] hơn; sau đấy năng lực thực hiện mọi việc sẽ to lớn. Chẳng thể nhẫn nại là không được rồi. Khi bọn phàm phu chúng ta học Phật, phải nhẫn nại. Chúng ta thông hiểu Phật pháp, pháp sanh diệt là gì, Vô Sanh Pháp là gì. Chúng ta mong chuyển pháp sanh diệt thành Vô Sanh Pháp; trước hết, phải biết chính mình đang ở trong thế giới Sa Bà là một thế giới đau khổ, chúng ta phải nhẫn. Sa Bà nghĩa là Kham Nhẫn. Nhất định là phải nhẫn thì mới có thể tồn tại trong thế giới này. Chẳng thể nhẫn nại, sẽ chẳng có cách nào sanh tồn; kẻ bình phàm như chúng ta phải nói tới sự nhẫn nại!

Nói đến Vô Sanh Pháp Nhẫn, thật ra, xét theo phương diện học Phật, một ý nghĩa của chữ Nhẫn là “nhẫn khả” (忍可). Nhẫn là đã thấy đạo, ngoài việc hiểu rõ pháp sanh diệt ra, cũng phải hiểu rõ Vô Sanh Pháp. Thật sự khai ngộ Vô Sanh Pháp, ngộ được Vô Sanh Pháp, thì gọi là “nhẫn khả”. Nói theo danh từ thông tục của người hiện thời, “nhẫn khả” là khẳng định, khẳng định pháp này là đúng (là chân lý), chẳng bị ảnh hưởng bởi những tư tưởng tà thuyết. Đó gọi là Nhẫn Khả. Nhẫn Khả tiến cao hơn nữa, sẽ là An Nhẫn (安忍). An (安) là rất bình yên, hết sức tự nhiên. Nhẫn được nói trong đoạn trước vẫn còn mang tánh chất miễn cưỡng đôi chút. Khi đã đạt tới An Nhẫn, hết thảy đều tự nhiên, đã chứng đạo. Nhẫn Khả là ngộ đạo; An Nhẫn là chứng đạo. Xác thực là chính mình đã chứng đắc Chân Như bản tánh bèn gọi là An Nhẫn. Vô Sanh Pháp Nhẫn cũng có cạn và sâu, An Nhẫn được nói đến ở đây chính là chứng đắc bản tánh.

Xét theo phương diện tương quan giữa Vô Sanh Pháp Nhẫn và học lý, xin quý vị xem đề cương bài giảng thứ tư đã phát lần trước. Trang thứ nhất trong đề cương bài giảng thứ tư nói về Vô Sanh Pháp Nhẫn. Nội dung của danh từ Vô Sanh Pháp Nhẫn đã được nói trong phần trước; nay chúng tôi căn cứ trên học lý về sự “chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn” trong Phật học để giới thiệu với mọi người đôi chút. Chúng ta học Bồ Tát đạo, nói thông thường là có địa vị Tam Hiền. “Hiền” (賢) là hiền nhân, từ hiền nhân trở lên chính là địa vị thánh nhân, tức “đăng địa”. Địa vị Tam Hiền bao gồm ba mươi địa vị hiền nhân. Thứ nhất là mười địa vị Trụ, tức Thập Trụ (chữ Trụ (住) trong “cư trụ” (居住), trụ ở trong đó). Học Đại Thừa Phật pháp, học Bồ Tát pháp, có thể đứng vững, chẳng dao động, [bèn gọi là Trụ]. Trước Thập Trụ còn có Thập Tín (Tín (信) trong tín ngưỡng). Tu mãn Thập Tín vị, tức là [tu tập hoàn tất] mười cấp bậc thuộc địa vị Tín rồi mới tiến nhập Sơ Trụ. Tu viên mãn Sơ Trụ bèn là Nhị Trụ, mãi cho đến Thập Trụ. Sau khi đã viên mãn Thập Trụ, tiến nhập Thập Hạnh vị (Hạnh (行) trong chữ “tu hành”), tự mình chiếu theo Phật pháp ([cụ thể là] Bồ Tát pháp) để tu hành, và cũng khuyên kẻ khác tu hành. Tu viên mãn địa vị Thập Hạnh sẽ là Thập Hồi Hướng vị. Do tổng cộng có ba mươi địa vị, nên gọi là Tam Hiền Vị. Đã tu viên mãn Tam Hiền Vị, sẽ đăng địa (登地), [mang ý nghĩa] đã đạt lên địa vị ấy, ổn định giống như đại địa, hết sức đáng tin cậy. Đăng địa cũng là từ Sơ Địa, Nhị Địa, cho đến Thập Địa. Hễ đăng địa bèn trở thành thánh nhân.

Sau khi đã hiểu rõ danh từ, lại giới thiệu cùng quý vị mấy điều sau đây: Chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn; xét theo địa vị Bồ Tát để nói, Vô Sanh Pháp Nhẫn là địa vị gì? Nói theo giáo lý của tông Thiên Thai, chia thành Tạng, Thông, Biệt, Viên. Tạng Giáo Bồ Tát trình độ nông cạn, là Tiểu Thừa. Nếu tu Bồ Tát đạt tới Thông Giáo, sẽ là Đại Thừa Phật pháp. Xét theo Biệt Giáo, phải là Đăng Địa [mới chứng Vô Sanh Pháp Nhẫn]. Người tu Viên Giáo căn khí hết sức thông minh, phải là Sơ Trụ [mới chứng Vô Sanh Pháp Nhẫn]. Theo chú giải của tổ sư, người chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn thuộc địa vị Sơ Địa Bồ Tát trong Biệt Giáo, hoặc là Sơ Trụ Bồ Tát trong Viên Giáo. Vì thế, trong chú giải, đã ghi Vô Sanh Pháp Nhẫn là “Sơ Trụ, Sơ Địa”. Nói cách khác, địa vị Sơ Trụ trong Viên Giáo ngang bằng địa vị Sơ Địa trong Biệt Giáo; chứng Vô Sanh Pháp Nhẫn là địa vị như vậy.

Chứng đắc địa vị này là tình huống gì? Chúng ta biết phàm phu chúng sanh sanh tử chẳng dứt trong lục đạo. Do vì có Kiến Tư Hoặc, cho nên mới sanh tử chẳng ngừng. Đoạn Kiến Tư Hoặc bèn thoát luân hồi; nhưng hãy còn có Trần Sa Hoặc. Hành Bồ Tát đạo còn phải phá Trần Sa Hoặc. Cuối cùng, còn có vô minh, Vô Minh Hoặc là từng tầng một; trong Biệt Giáo chứng lên Sơ Địa, trong Viên Giáo là chứng lên Sơ Trụ bèn phá vô minh. Vô minh chẳng phải là phá hoàn toàn, mà là phá từng phần, đã phá một phần vô minh, tuyệt diệu thay! Bản tánh của chúng ta do bị vô minh che lấp, cho nên bản tánh của chính mình chẳng phát khởi tác dụng. Chỉ cần trừ được một phần vô minh, bèn chứng đắc Chân Như bản tánh (thấy tự tánh Phật) của chính mình. Nói theo Tạng Giáo, vị ấy có thể biểu hiện tám tướng thành đạo! Công phu “phần phá vô minh” (phá vô minh từng phần) vốn là nói về Sơ Trụ, hoặc Sơ Địa, tuyệt đối đáng tin cậy, hết sức ổn thỏa, thích đáng! Học Phật đạt đến trình độ này, tuyệt đối chẳng thoái chuyển.

Bất Thoái cũng có ba loại, khi chúng ta nghiên cứu kinh A Di Đà, tôi đã giới thiệu cùng quý vị, có Vị Bất Thoái, Hạnh Bất Thoái, và Niệm Bất Thoái. Vị Bất Thoái là Tiểu Thừa Sơ Quả; Hạnh Bất Thoái là Đại Thừa Bồ Tát, chẳng lui sụt xuống địa vị Nhị Thừa (Tiểu Thừa). Thứ ba là Niệm Bất Thoái. Chứng Vô Sanh Pháp Nhẫn bèn chứng Niệm Bất Thoái. Niệm Bất Thoái: Phá vô minh thì mới có thể đắc Niệm Bất Thoái. Vô Sanh Pháp Nhẫn là đã phá vô minh, thật sự là Niệm Bất Thoái. Niệm Bất Thoái là tâm tâm niệm niệm, chẳng khởi niệm thì thôi, hễ dấy niệm, đều xuất phát từ bản tánh, chẳng có chuyện gì không phải là do bản tánh phát sanh tác dụng. Đó là Niệm Bất Thoái.

Nội dung được nói ở đây chính là chiếu theo kinh văn và chú giải của tổ sư để nói, học lý cũng là nói như thế, nhưng chẳng thể chuyển biến cảnh giới được! Thật sự chuyển biến cảnh giới, đối với các hiện tượng sanh diệt trong thế gian và những hiện tượng trong lục đạo, người chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn là thánh nhân. Trong cái nhìn của thánh nhân, thế gian này chẳng có sanh diệt. Giống như chúng ta thấy sóng mòi nơi sông ngòi, biển cả, một con sóng chưa tan, con sóng khác đã dấy lên, dập dềnh không ngừng, sanh diệt bất định, sóng cuồn cuộn nguy hiểm vạn trạng! Quý vị ngồi trên chiếc thuyền nhỏ trong sóng cả, có chịu nổi chăng? Trong sự cảm thọ của người chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, sẽ thấy là bình thường, ổn định, chẳng có sóng gió chập chùng bất định. Sóng cao tới mấy vẫn là nước, sóng thấp vẫn là nước. Sóng to, sóng bé, hết thảy mọi thứ trong mắt người ấy không có gì chẳng phải là nước. Đối với cảnh giới ấy, tôi cũng dựa theo tỷ dụ của tổ sư, dùng tỷ dụ ấy hòng khiến cho chúng ta hiểu rõ Vô Sanh Pháp có trạng huống như thế nào. Hãy từ tỷ dụ mà suy nghĩ: Nay chúng ta nói trong lục đạo có sanh tử, sanh tử chẳng ngừng xoay vần qua lại. Khi chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, sẽ biết những điều ấy là giả tượng (hình tượng hư giả). Chẳng thấy thấu suốt chúng là giả tượng, cho nên mới có chuyện khổ não. Hễ phá được, cảnh giới sẽ chuyển, sanh tử sẽ được giải quyết; há còn có những giả tượng ấy nữa chăng? Ngay khi đó, chân lý bèn xuất hiện. Vì thế, học pháp môn Niệm Phật chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, bản tánh của chính mình và [bản tánh của] Phật, Bồ Tát trong Tây Phương Cực Lạc thế giới hoàn toàn cảm ứng nhất trí với nhau. Đó là Vô Sanh Pháp Nhẫn thật sự. Đạt đến cảnh giới ấy, quý vị hãy ngẫm xem: Đế vương hoặc đại phú ông nào trong thế gian có thể sánh bằng? Nghĩ đến đây, trong thế gian, còn có gì đáng để tranh chấp “ngươi đúng, ta sai; ngươi sai, ta đúng” cùng kẻ khác nữa hay không? Tranh hay, tranh dở, tranh tới, tranh lui, có gì đáng để tranh giành hay chăng? Vì thế, Phật pháp nói “hãy buông xuống hết thảy”. Không thể buông xuống được, học Phật sẽ chẳng thể nhập môn. Quý vị mong học Phật có thể nhập môn, niệm Phật có thể niệm đến mức nhất tâm bất loạn, mà chẳng buông xuống, sẽ không thể được! Không buông xuống, sẽ có chướng ngại! Làm thế nào để có thể đắc pháp? Buông xuống là buông pháp sanh diệt xuống, chẳng cần tranh đoạt đúng sai cùng kẻ khác, chúng ta hiểu rõ điều này (trên thực tế, vẫn chưa thấu hiểu). Hãy từ tỷ dụ này mà dần dần truy cầu từ nơi ấy!

Lại nhìn vào đề cương, hai hàng cuối cùng trong trang nói về Vô Sanh Pháp Nhẫn có ghi: “Dự chương viên diệu, quán thành tức đắc” (Phô bày sẵn pháp môn viên diệu, hễ quán thành công sẽ liền đắc [Vô Sanh Pháp Nhẫn]), [ý nói]: “Dự chương” (預彰) là trước hết nêu tỏ bộ kinh này giảng về pháp môn viên diệu, giảng về mười sáu pháp Quán. Nếu quán theo đúng pháp, đã thành tựu, sẽ đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Vì thế, trong kinh văn có chép Thích Ca Mâu Ni Phật bảo: “Ứng thời tức đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn” (Ngay khi đó bèn đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn), hoàn toàn chẳng có nghĩa là phu nhân Vi Đề Hy ngay lập tức đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, mà có nghĩa là: Chiếu theo mười sáu phép Quán sẽ được nói trong phần sau để quán thành tựu, sẽ đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Nêu lên trước hòng khơi gợi tín tâm cho bà ta. Hôm nay, tôi giảng đến chỗ này thì ngưng.