Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 31

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, hôm nay là buổi giảng đầu tiên sau Tết năm nay. Hiện thời, vẫn còn đang trong tháng Giêng; trước hết, hướng về các vị, năm cũ đã qua, xin chúc mừng các vị năm mới vui vẻ. Trong năm mới, quý vị sẽ phước đức và trí huệ ngày càng rộng mở, vạn sự như ý! Bây giờ, xin quý vị mở kinh bổn, trang mười bảy, bắt đầu từ hàng thứ sáu. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn:

(Kinh) Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy: “Kiến Vô Lượng Thọ Phật liễu liễu phân minh dĩ, thứ diệc ưng quán Quán Thế Âm Bồ Tát. Thử Bồ Tát thân trường bát thập vạn ức na do tha do tuần, thân tử kim sắc. Đảnh hữu nhục kế, hạng hữu viên quang, diện các bách thiên do tuần. Kỳ viên quang trung, hữu ngũ bách hóa Phật, như Thích Ca Mâu Ni”.

(經)佛告阿難，及韋提希：見無量壽佛了了分明已，次亦應觀觀世音菩薩。此菩薩身長八十萬億那由他由旬，身紫金色。頂有肉髻，項有圓光，面各百千由旬。其圓光中，有五百化佛，如釋迦牟尼。

(Kinh: Đức Phật bảo A Nan và Vi Đề Hy: “Đã thấy Vô Lượng Thọ Phật rành rẽ, phân minh rồi. Kế đó, cũng nên quán Quán Thế Âm Bồ Tát. Vị Bồ Tát này thân cao tám mươi vạn ức na do tha do tuần, thân màu vàng tía. Đỉnh đầu có nhục kế, cổ có viên quang, mỗi phía [rộng đến] trăm ngàn do tuần. Trong viên quang ấy, có năm trăm hóa Phật như Thích Ca Mâu Ni Phật”).

IV.2.2.11. Phép Quán thứ mười, Quán Âm quán

Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật lại gọi tắt là Thập Lục Quán Kinh, có mười sáu phương pháp Quán. Trong mười sáu phép Quán, chia thành ba bộ phận lớn:

1) Một, sáu phép Quán đầu tiên (từ phép Quán thứ nhất tới phép Quán thứ sáu) là quán các hoàn cảnh đẹp đẽ trong thế giới Cực Lạc, từ phép Quán mặt trời cho đến Tổng Quán, có tất cả sáu loại (thuộc về y báo).

2) Hai, khởi đầu từ phép Quán thứ bảy (từ phép Quán thứ bảy cho đến phép Quán thứ mười ba) nói về cách quán chánh báo trong thế giới Cực Lạc. [Quán tưởng] chánh báo là quán A Di Đà Phật và hai vị đại Bồ Tát. Có tất cả bảy phép Quán.

3) Ba, quán ba bậc chín phẩm (từ phép Quán thứ mười bốn cho tới phép Quán thứ mười sáu).

Chúng tôi đã nói các phép Quán chánh báo thứ bảy, thứ tám, và thứ chín; hôm nay, bắt đầu cùng quý vị nghiên cứu phép Quán Bồ Tát. Bồ Tát ở Tây Phương, đạo tràng của chúng nay đang thờ tượng Tây Phương Tam Thánh: Chính giữa là A Di Đà Phật, hai bên, một vị là Quán Thế Âm Bồ Tát, vị kia là Đại Thế Chí Bồ Tát. Nay chúng ta nghiên cứu cách quán Quán Thế Âm Bồ Tát.

Nhằm đúng dịp trước Tết, chúng tôi bắt đầu nói đến phép Quán này. Chúng ta biết Quán Thế Âm Bồ Tát và thế gian này hết sức hữu duyên. Nay vừa khéo nói đến đoạn này, đây đúng là một dịp ngàn năm khó gặp gỡ đấy nhé! Mọi người phải giữ tâm lý “[đây là một cơ duyên] rất khó, hiếm có” để học tập kinh văn của phép Quán này.

Trong quá khứ, chúng ta thường thấy các vị tổ sư khai thị: “Phải thân cận thiện tri thức! Thân cận người có phước đức, sẽ có các thứ lợi ích”. Nay chúng ta học cách quán Quán Thế Âm Bồ Tát. Đã thế, vị Bồ Tát này có nhân duyên hết sức sâu dầy đối với thế gian này, chúng ta nghiên cứu một chương kinh văn này, chủ yếu là nói đến chuyện quán tưởng. Nếu chẳng quán tưởng, chỉ niệm danh hiệu của Bồ Tát, hoặc trước hết liễu giải danh hiệu của Bồ Tát, đều giống như thân cận Quán Thế Âm Bồ Tát vậy! Hãy ngẫm xem, chúng ta thân cận một vị thiện tri thức bình phàm đã là rất khó có, huống hồ nay đang thân cận một vị đại Bồ Tát như vậy, càng khó có hơn nữa! Chúng ta có nhân duyên với vị Bồ Tát này, phước báo của chúng ta nhất định chẳng phải là tới đời này mới gieo trồng, mà tất nhiên là đã vun bồi từ nhiều đời, tới nay mới kết thành nhân duyên tốt đẹp này, [vì vậy] chúng ta mới có thể thân cận Quán Thế Âm Bồ Tát trong lúc này!

Bây giờ, hãy xem kinh văn: “Phật cáo A, cập Vi Đề Hy”. “Phật” là Thích Ca Mâu Ni Phật, Ngài bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy. “Kiến Vô Lượng Thọ Phật liễu liễu phân minh dĩ” (Đã thấy Vô Lượng Thọ Phật rành rẽ, phân minh): Phép Quán trong phần trước là quán Vô Lượng Thọ Phật (cũng là A Di Đà Phật). Quý vị quán tưởng, đã thấy A Di Đà Phật. “Liễu liễu phân minh” tức là đối với các thứ trang nghiêm nơi thân A Di Đà Phật, toàn bộ đều thấy rõ ràng, rành mạch. “Liễu” (了) là rốt ráo nhất. “Dĩ” (已) là đã thấy. Sau khi đã thấy hoàn toàn xong, “thứ” (次) là tiếp đó. Tiếp theo đó là gì? “Diệc ưng” (亦應): Cũng phải nên. “Quán” (觀): Chữ Quán trên đây chỉ cách Quán do đức Phật đã dạy. Quán gì thế? Quán “Quán Thế Âm Bồ Tát”. Tiếp theo là quán Quán Thế Âm Bồ Tát. Mấy câu này nhằm tiếp nối ý trong phần trước, dẫn khởi phần sau, tức là để kết thúc phép Quán trong phần trên, mở ra phần kế tiếp. Kết cấu trong đoạn này được nói như thế đó. Tiếp theo đó là chánh thức trình bày cách quán Quán Thế Âm Bồ Tát như thế nào.

Trước khi chánh thức trình bày cách quán Quán Thế Âm Bồ Tát như thế nào, chúng ta dựa theo chú giải của tổ sư, phải liễu giải vị Bồ Tát này chẳng tầm thường. Theo kinh Quán Âm Tam Muội đã dạy, trong đời quá khứ, Quán Thế Âm Bồ Tát đã thành Phật, có Phật hiệu là Chánh Pháp Minh Như Lai. Sau khi Ngài đã thành Phật, nay lại trở vào thế gian, dùng thân phận Bồ Tát để giúp A Di Đà Phật hóa độ chúng sanh. Phật pháp gọi chuyện này là “đới quả hành nhân” (帶果行因, mang theo quả để [thị hiện] sự tu nhân).

“Đới quả hành nhân” là gì? Học Phật, nhất định phải chứng quả, chứng quả gì vậy? Chứng quả La Hán bèn thoát lục đạo luân hồi, nhưng đấy vẫn chưa phải là rốt ráo! Rốt ráo là chứng Phật quả; thành Phật mới là chứng đại quả. “Nhân” là trước khi chứng quả, hành Bồ Tát đạo, làm đủ mọi công đức đều gọi là “nhân”. Quán Thế Âm Bồ Tát đã thành Phật trong đời quá khứ, tức là người đã chứng Phật quả, nay lại quay về hành Bồ Tát đạo. Đấy là thuộc về địa vị tu nhân. Ngài mang theo Phật quả, thị hiện những chuyện thuộc địa vị tu nhân, đến hóa độ chúng sanh. Do vậy, chúng ta phải liễu giải điểm đặc thù của vị Bồ Tát này là “đới quả hành nhân”, Ngài có sức mạnh chẳng thể nghĩ bàn. Đây là tầng [ý nghĩa] thứ nhất, chúng ta ắt cần phải liễu giải.

Kế đó, khi chúng ta quán Quán Thế Âm Bồ Tát, bản thân chúng ta nhất định phải khuếch đại tâm lượng rất lớn; sau đấy, mới xem kinh văn dạy về thân cao lớn của Quán Thế Âm Bồ Tát. Bọn người tầm thường như lũ chúng ta trong thế gian chẳng thể thấy thân cao lớn như vậy. Thân Ngài cao mấy chục vạn ức [do tuần], ắt cần phải mở rộng tâm lượng thì mới có thể liễu giải.

“Thử Bồ Tát thân trường bát thập vạn ức na do tha do tuần” (Thân vị Bồ Tát ấy cao tám mươi vạn ức na do tha do tuần): Trước hết, nói về chiều cao nơi thân Bồ Tát. “Do tuần” (Yojana) là tên gọi của đơn vị đo lường chiều dài ở Ấn Độ vào thời cổ. Một do tuần là bao nhiêu? Nói theo lộ trình, có khi nói bốn mươi dặm là một do tuần, có khi nói ba mươi dặm là một do tuần. Bất luận ba mươi dặm hoặc bốn mươi dặm, dùng chiều dài ấy xếp theo chiều dọc để tính độ cao, đáng nể lắm! Ví như chúng ta thấy cao ốc mấy trăm tầng trong thế giới này, vẫn chưa đạt đến chiều cao ba mươi dặm! Trước chữ “do tuần” là “na do tha” (chữ “他” đọc theo âm chữ “拖” (tha)). “Na do tha” là tên gọi của một số đếm. Vào thuở đó, tại Ấn Độ, Na do tha là một Ức. Bất quá, thuở ấy, tại Ấn Độ, đối với chữ Ức có tới mấy cách nói. Có khi nói mười vạn là một ức, có khi nói một trăm vạn là một ức, còn có khi nói một ngàn vạn là một ức. Có ba phương thức tính toán khác nhau. Chúng ta chọn con số nhỏ nhất, coi mười vạn là một ức! Đối với lộ trình, chúng ta cũng chọn cách nói ngắn nhất, coi ba mươi dặm là một do tuần. “Na do tha do tuần” là mười vạn nhân với ba mươi dặm (10. x 30 = 300., ba trăm ngàn dặm), có độ cao ngần ấy. Trước đó, lại thêm vào con số “tám mươi vạn ức”. Tôi nghĩ quý vị chẳng cần tính con số “tám mươi vạn ức na do tha do tuần”, chỉ biết là cao quá cỡ! Nếu phải tính toán chi tiết cũng mất công lắm! Hãy ngẫm xem, thân Quán Thế Âm Bồ Tát cao dường ấy!

Bất quá, đối với chữ “tám mươi” trong câu “tám mươi vạn ức”, có bản chú giải (tức bản chú giải của tông Thiên Thai) cho rằng: So sánh với chiều cao của thân A Di Đà Phật đã nói trong phần trước, ở đây, chẳng phải là “tám mươi vạn ức”, mà phải nên là “mười tám vạn ức”. So sánh với thân A Di Đà Phật đã nói trong phần trước [thì thân Quán Thế Âm Bồ Tát] phải thấp hơn một chút. Bất quá, cũng có những bản chú giải khác chẳng chấp nhận cách nói này, vẫn chiếu [theo nguyên văn trong chánh kinh] để nói là “tám mươi vạn ức”. Chúng ta hiểu rõ có cách chú giải như vậy là được rồi, khi nghiên cứu kinh văn, vẫn đọc là “tám mươi vạn ức na do tha do tuần”. Đấy là nói về chiều cao nơi thân Bồ Tát.

Quán Thế Âm Bồ Tát không chỉ cao như thế, lại còn là “thân tử kim sắc”. Kim sắc đã tuyệt diệu lắm rồi (rất đáng quý), mà trong các loại kim sắc (màu sắc của chất vàng), tử kim sắc (màu vàng có ánh tía) lại càng đẹp đẽ hơn nữa. So với màu sắc của các loại vàng thông thường, sẽ càng đẹp hơn nữa, nên gọi là “tử kim sắc”. Sau khi đã nói độ cao nơi thân và thân có màu tử kim xong, bèn nhìn từ đỉnh đầu của Bồ Tát: “Đảnh hữu nhục kế” (Đỉnh đầu có nhục kế). Đức Phật có ba mươi hai tướng, đại Bồ Tát cũng có ba mươi hai tướng giống như vậy. “Nhục kế” (肉髻, Uṣṇīṣa) là một trong ba mươi hai tướng. Các vị thấy tượng Phật thờ trong đạo tràng, trên đỉnh đầu có một khối đo đỏ (giống như màu đỏ của mặt trời), đó chính là nhục kế trên đỉnh đầu đức Phật. Sau khi đã thấy nhục kế, lại xem tới cổ. “Hạng hữu viên quang” (Cổ có viên quang). Chữ Hạng (項) chỉ phần cổ ở dưới đầu. Bốn phía của cổ có viên quang. Chúng ta thấy phía sau tượng Phật, Bồ Tát đều có những tia sáng tỏa ra. “Viên quang” là quang minh từ cổ chiếu ra. Quang minh chiếu ra từ cổ ấy như thế nào? “Diện các bách thiên do tuần” (Mỗi phía rộng tới trăm ngàn do tuần): Quang minh từ cổ có bốn phía, mỗi phía đều rộng đến trăm ngàn do tuần. “Kỳ viên quang trung, hữu ngũ bách ức Hóa Phật, như Thích Ca Mâu Ni” [nghĩa là] trong quang minh phát ra từ cổ ấy, còn có năm trăm vị hóa thân Phật giống như những vị ứng hóa Phật của Thích Ca Mâu Ni Phật vậy! Đây là nói từ nhục kế cho đến “hạng quang” (項光, quang minh phát ra từ cổ), từ trong hạng quang hiển lộ Hóa Phật.

(Kinh) Nhất nhất Hóa Phật, hữu ngũ bách Hóa Bồ Tát, vô lượng chư thiên, dĩ vi thị giả.

(經)一一化佛，有五百化菩薩，無量諸天，以為侍者。

(Kinh: Mỗi một Hóa Phật có năm trăm Hóa Bồ Tát và vô lượng chư thiên làm thị giả).

Năm trăm vị Hóa Phật, “nhất nhất Hóa Phật, hữu ngũ bách Hóa Bồ Tát”, mỗi vị Hóa Phật lại có năm trăm vị Hóa Bồ Tát. Ngoài ra, mỗi vị Hóa Phật còn có “vô lượng chư thiên”, nhiều đến mức không kể xiết chư thiên. “Dĩ vi thị giả”: Làm thị giả của Hóa Phật. Đã nói về Hóa Phật và Hóa Bồ Tát xong; kế đó, lại nói tới những điều tốt đẹp nơi thân quang.

(Kinh) Cử thân quang trung, ngũ đạo chúng sanh, nhất thiết sắc tướng, giai ư trung hiện.

(經)舉身光中，五道眾生，一切色相，皆於中現。

(Kinh: Trong vầng quang minh khắp thân, hết thảy các sắc tướng của chúng sanh trong năm đường đều hiện trong ấy).

“Cử thân quang trung” là ở trong các quang minh phát ra từ toàn thân Quán Thế Âm Bồ Tát, có “ngũ đạo chúng sanh”, tức là trời, người, súc sanh, ngạ quỷ, địa ngục (A Tu La đạo được tính gộp trong trời, người, súc sanh, và quỷ. Vì thế, “ngũ đạo” chính là lục đạo). “Nhất thiết sắc tướng” (Hết thảy các sắc tướng), đủ mọi trạng huống, “giai ư trung hiện”, “trung” (中) là ở trong thân quang của Bồ Tát, có thể hiện ra trạng huống của tất cả chúng sanh trong năm đường. Vì sao từ quang minh nơi toàn thân Quán Thế Âm Bồ Tát có thể hiện ra hình tướng của chúng sanh trong năm đường? Chúng ta thường nói Quán Thế Âm Bồ Tát là đại từ đại bi, cứu khổ cứu nạn. Trong tâm Ngài, chẳng có thời khắc nào là không chiếu cố chúng sanh khổ nạn. Chúng sanh khổ nạn chẳng giới hạn trong tam đồ. Đương nhiên là tam đồ khổ sở nhất, nhân gian rất khổ, [ngay cả] chúng sanh trong thiên đạo cũng khổ. Do vậy, trong tâm Quán Thế Âm Bồ Tát luôn nghĩ tới các chúng sanh trong lục đạo. Vì thế, trong thân quang bèn hiển hiện [hình trạng của họ].

Chúng ta thường nói: “Nhờ ai đó chiếu cố khá nhiều”. Dùng gì để chiếu cố? Chính là quý vị có lòng nghĩ đến. Từ lý tánh nơi tâm của mỗi người chúng ta phát ra, trong tâm luôn có quang minh. Dùng quang minh của quý vị để gia bị, chiếu cố. Do vì trong tâm Quán Thế Âm Bồ Tát nghĩ tới chúng sanh, trong quang minh của Ngài tự nhiên hiển hiện lục đạo chúng sanh. Tâm Bồ Tát đã nghĩ tới chúng ta như vậy, chúng ta gặp phải bất cứ vấn đề gì, chẳng cần nghĩ chi khác, chúng ta vừa nghĩ Quán Thế Âm Bồ Tát có thể giúp chúng ta giải quyết chuyện ấy, đúng là sẽ có sức mạnh chẳng thể nghĩ bàn. Trong phẩm Quán Thế Âm Bồ Tát Phổ Môn của kinh Pháp Hoa đã nói chuyện này rất cặn kẽ. Vì thế, hiểu rõ đạo lý này, chúng ta sẽ hiểu rõ [vì sao] kinh văn nói trong thân quang của Quán Thế Âm Bồ Tát có thể hiển lộ hết thảy sắc tướng của chúng sanh trong năm đường. Trong tâm Bồ Tát, thời thời khắc khắc đều có bọn chúng sanh chúng ta, thời thời khắc khắc Ngài đều muốn đến cứu chúng ta. Mà lũ bình phàm chúng ta thường nói: “Chúng ta cần Ngài cứu giúp nỗi gì? Nay ta sống rất tốt đẹp, rất sung sướng mà!” Đấy là vì lũ phàm phu chúng ta chẳng liễu giải chúng sanh là pháp thế gian sanh diệt; một nhánh hoa, một ngọn cỏ trong thiên nhiên nơi thế gian chẳng có thời khắc nào không đang sanh sanh diệt diệt!

Nói đến bọn chúng sanh chúng ta, lấy ngay nhân gian để nói: Mấy chục năm ngắn ngủi, dẫu sống đến một trăm năm, dẫu lâu hơn một tí, sống đến một trăm hai mươi tuổi, vẫn có lúc thọ mạng chấm dứt. Sau khi đã mạng chung, tương lai trong đời sau sẽ là như thế nào? Rốt cuộc sẽ vào trong đường nào? Chính mình chẳng thể nắm chắc! Dẫu trong đời này chẳng tạo ác nghiệp rất lớn, đời sau sanh trong nhân gian, nhân gian khổ sở quá đỗi! Chỉ cần lưu ý quan sát đôi chút, [sẽ thấy]: Từ xưa tới nay, nhìn vào lịch sử nhân loại, sẽ biết trong và ngoài nước đều là như vậy. Có chiến tranh, có đủ mọi mối ân oán cá nhân, có những chuyện dây dưa không rõ như thế ấy, đều là những nỗi khốn khổ mà mỗi chúng sanh gặp phải, lại còn chẳng thể giải quyết được! Do vậy, người học Phật, hễ giác ngộ đôi chút sẽ biết: Bất luận là nhân vật như thế nào trong thế gian này, dẫu là kẻ giàu có cách mấy, hoặc là kẻ có quyền lực chánh trị [to lớn] cách mấy đi nữa, trong tâm Bồ Tát, họ đều là những chúng sanh khổ não, Ngài luôn muốn đến cứu vớt chúng ta. Vì thế, chúng ta phải thời thời khắc khắc nhắc nhở chính mình, ắt phải giác ngộ: Sống trong thế gian, có thể duy trì sự bình an là đã quá tốt đẹp rồi. Nếu mong được bình an vô sự, sẽ rất khó thể đạt được! Ở trong thế gian như vậy, nếu chẳng cầu phát nguyện vãng sanh thế giới Cực Lạc, cứ tự mình học Phật, quả thật sẽ chẳng thể thực hiện được! Học Phật để cầu đời sau hưởng thụ phước báo trong cõi nhân thiên, đấy là sai lầm! Ắt phải phát nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, thoát ly lục đạo trong thế gian thống khổ này!

Do vậy, chúng ta thật sự mong cầu Quán Thế Âm Bồ Tát cứu khổ cứu nạn, tức là hy vọng trong tương lai, khi thọ mạng chấm dứt, Ngài sẽ theo A Di Đà Phật đến tiếp dẫn chúng ta sanh về thế giới Cực Lạc. Đó là vị lai, còn trước mắt thì sao? Bồ Tát dùng quang minh của Ngài để chiếu cố chúng ta, khiến cho chúng ta ở trong thế gian đầy dẫy thiên tai nhân họa này, vẫn có thể bình an, chẳng gặp phải bất cứ tai nạn nào. Vì vậy, tâm chúng ta nghĩ tưởng Bồ Tát như vậy, nghĩ tưởng Bồ Tát sẽ giống như thân cận Bồ Tát. Thân cận Bồ Tát sẽ đạt được những điều tốt đẹp như thế đó! Ở đây, kinh văn đã dạy chuyện này rõ ràng ngần ấy! Trong thân quang của Bồ Tát, có thể hiển lộ hết thảy sắc tướng của chúng sanh trong năm đường, nhất cử nhất động của chúng ta đều hiển hiện trong quang minh của Bồ Tát. Trong tâm chúng ta dấy lên ý niệm gì, Bồ Tát cũng đều biết. Ý niệm của chúng ta và ý niệm của Bồ Tát nhất trí, sẽ được cảm ứng. Chúng ta bình an trong thế gian này; trong tương lai, Ngài sẽ giúp đỡ, tiếp dẫn chúng ta sanh về Tây Phương Cực Lạc. Lợi ích ấy tốt đẹp hơn bất cứ lợi ích nào khác. Chẳng biết là tốt đẹp hơn làm đại hoàng đế vào thời cổ hoặc làm tổng thống của một quốc gia lớn nhất trên thế giới trong hiện thời bao nhiêu lần!

(Kinh) Đảnh thượng Tỳ Lăng Già ma ni bảo dĩ vi thiên quan. Kỳ thiên quan trung, hữu nhất lập Hóa Phật, cao nhị thập ngũ do tuần.

(經) 頂上毗楞伽摩尼寶以為天冠 。其天冠中，有一立

化佛，高二十五由旬。

(Kinh: Trên đỉnh đầu có mão trời bằng chất báu Tỳ Lăng Già ma ni. Trong mão trời ấy, có một vị Hóa Phật đứng, cao hai mươi lăm do tuần).

“Đảnh thượng Tỳ Lăng Già ma ni bảo dĩ vi thiên quan”: Đây là nói về đỉnh đầu của Quán Thế Âm Bồ Tát. Bồ Tát đội mão (quan, 冠) vừa to, vừa đẹp. Chúng ta thoạt nhìn, sẽ nhìn chẳng ra. Vì thế, nói tỷ dụ, nói là “thiên quan” [tức là mão báu] trong cõi trời. Trong nhân gian, chẳng tìm được cái mão nào đẹp đẽ như vậy, chỉ đành dùng mão trời để hình dung. Bởi lẽ, tâm lý của bọn phàm phu chúng ta, hễ nói đến điều gì tốt nhất, thường nói là “cõi trời tốt nhất”. Thật ra, cái mão do Quán Thế Âm Bồ Tát đội chẳng biết tốt đẹp hơn mão trời bao nhiêu lần! Vì sao tốt đẹp? Quý vị thấy trước đó đã nói: “Tỳ Lăng Già ma ni bảo”. “Tỳ Lăng Già” là nói tắt, nói đầy đủ sẽ là Thích Ca Tỳ Lăng Già, là tên một loại bảo ngọc ở Ấn Độ, dịch sang nghĩa tiếng Hán là Tối Thắng, [hàm ý] “loại bảo ngọc tốt nhất”. Dùng chữ Tỳ Lăng Già để hình dung chữ “ma ni bảo” kế đó. “Ma ni” (Maṇi) là tiếng Ấn Độ, dịch sang tiếng Hán là Như Ý, có nghĩa là “thanh tịnh”. Đã là thanh tịnh, lại còn như ý. Trong tâm quý vị muốn gì, nó bèn có thể vừa ý quý vị. Báu ma ni ấy còn là tối thắng trong các báu ma ni, tức là “Tỳ Lăng Già ma ni bảo”. Dùng báu ấy bện kết thành mão, gọi là “thiên quan”. Trên đỉnh đầu Quán Thế Âm Bồ Tát đội thiên quan ấy.

“Kỳ thiên quan trung”: Trong cái mão ấy, “hữu nhất lập Hóa Phật”: Có một vị Phật biến hóa đứng trong ấy. “Cao nhị thập ngũ do tuần”: Tuy là một vị Phật biến hóa, chiều cao cũng tới hai mươi lăm do tuần. [Cứ tính theo số lượng nhỏ nhất], một do tuần là ba mươi dặm. Hai mươi lăm do tuần có bao nhiêu dặm? Có tới bảy trăm năm mươi dặm. Điều này biểu thị Quán Thế Âm Bồ Tát là một vị Cổ Phật đã thành Phật trong quá khứ, hiện tại Ngài là “đới quả hành nhân”. Do vậy, trong mão đội đầu của Ngài có một vị Hóa Phật. Vị Hóa Phật ấy biểu thị Phật quả, mang ý nghĩa “đới quả hành nhân”, Ngài cứu khổ cứu nạn. Sức cứu độ chúng sanh của Ngài giống như sức của Phật vậy.

(Kinh) Quán Thế Âm Bồ Tát, diện như Diêm Phù Đàn kim sắc. My gian hào tướng, bị thất bảo sắc, lưu xuất bát vạn tứ thiên chủng quang minh. Nhất nhất quang minh, hữu vô lượng vô số bách thiên Hóa Phật. Nhất nhất Hóa Phật, vô số Hóa Bồ Tát dĩ vi thị giả, biến hiện tự tại, mãn thập phương thế giới.

(經)觀世音菩薩，面如閻浮檀金色。眉間毫相，備七寶色，流出八萬四千種光明。一一光明，有無量無數百千化佛。一一化佛，無數化菩薩以為侍者，變現自在，滿十方世界。

(Kinh: Quán Thế Âm Bồ Tát sắc mặt như vàng Diêm Phù Đàn. Tướng bạch hào giữa hai mày có đủ màu bảy báu, tỏa ra tám vạn bốn ngàn thứ quang minh. Mỗi một quang minh có vô lượng vô số trăm ngàn Hóa Phật. Mỗi vị Hóa Phật có vô số Hóa Bồ Tát làm thị giả, biến hiện tự tại, đầy ắp mười phương thế giới).

Đoạn kinh văn này nói về sắc vàng nơi mặt Quán Thế Âm Bồ Tát. Còn có tướng bạch hào giữa hai mày, lại còn tỏa ra quang minh. Kinh văn chép: “Quán Thế Âm Bồ Tát, diện như Diêm Phù Đàn kim sắc”: Sắc mặt của Quán Thế Âm Bồ Tát giống như màu sắc của loại vàng sanh từ sông Diêm Phù Đàn. Sắc vàng ấy là sắc vàng đẹp nhất, giống như vàng trong sông Diêm Phù Đàn, là màu sắc của loại vàng tốt nhất. Chữ “như” ở đây biểu thị chẳng hoàn toàn giống như vậy. Nói cách khác, sắc mặt của Quán Thế Âm Bồ Tát còn đẹp hơn màu sắc của vàng Diêm Phù Đàn, nhưng đẹp đến mức độ nào, chúng ta chẳng hiểu trọn! Chỉ có thể dùng màu sắc của vàng Diêm Phù Đàn để sánh ví, hòng giúp chúng ta liễu giải mà thôi. Trên thực tế, còn đẹp hơn rất nhiều!

Lại xem tướng lông mày trên mặt Ngài: Giữa hai mày có “hào tướng”, tức bạch hào. Bài kệ Tán Phật có câu: “Bạch hào uyển chuyển ngũ Tu Di” (Bạch hào cuộn tròn theo chiều phải to như năm quả núi Tu Di). Tướng bạch hào là một trong ba mươi hai tướng, [thường gọi là] “my gian hào tướng” (Ūrṇākeśaḥ, tướng bạch hào giữa hai mày). “Bị thất bảo sắc”: Màu của bảy báu rất nhiều. “Bị” (備) là hoàn bị, hoàn toàn trọn đủ màu sắc đẹp đẽ của bảy báu. Từ tướng bạch hào có trọn đủ màu sắc bảy báu, từ trong các màu ấy “lưu xuất bát vạn tứ thiên chủng quang minh” (lưu xuất tám vạn bốn ngàn thứ quang minh). Điều này rất khó liễu giải, vì trong sự suy tưởng của bọn chúng sanh phàm phu, quang minh là một loại ánh sáng, ví như ánh đèn chiếu sáng, chỉ phát ra quang minh màu trắng, nhưng ở đây có đủ loại quang minh. Trong quang minh, có đủ loại màu sắc. Chữ “minh” (明) ở đây có nghĩa là “có thể thấy rõ ràng, thấu suốt”, nhưng cũng chẳng phải là nói [quang minh chỉ có] một loại màu trắng. Trong ấy, có các thứ màu sắc. Vì thế, ở đây nói là “có tám vạn bốn ngàn loại quang minh”. Điều này phải cậy vào tâm chúng ta dần dần quán tưởng, tưởng tướng bạch hào giữa hai mày của Bồ Tát phóng ra quang minh nhiều ngần ấy, tốt đẹp lắm! Trong thế giới Sa Bà, thấy cảnh sắc như thế đó! Nếu chúng ta dụng tâm quán cặn kẽ tám vạn bốn ngàn thứ quang minh ấy, [sẽ thấy] cảnh sắc ấy đúng là quá đẹp đẽ, quá tốt lành. Kẻ bình phàm sẽ chẳng tin tưởng, há có chuyện như vậy ư? Đấy là vì tâm lý của bọn phàm phu chúng ta có chướng ngại, bọn phàm phu mắt thịt chẳng thấy rõ ràng cảnh trí tốt đẹp dường ấy.

Tôi nêu một thí dụ hiện thực. Chúng ta nhìn thấy ánh sáng mặt trời, cảm thấy nó bình thường, chẳng có gì lạ lùng. Đấy là vì chúng ta bị hạn chế bởi các thứ chướng ngại nơi nhục nhãn. Nếu chiếu [ánh nắng qua] một cái lăng kính có ba cạnh (prism), [sẽ thấy] trong ánh sáng mặt trời có các thứ màu sắc khác nhau như tím, đỏ, cam, vàng v.v… Nhưng nhục nhãn của phàm phu căn bản là chẳng trông thấy rõ ràng, ắt phải nhờ vào dụng cụ khoa học mới thấy rõ ràng. Nhưng ở đây, [dẫu] quý vị sử dụng công cụ cũng chẳng thể thấy nhiều ngần ấy được! Ắt phải mở rộng tâm linh của chính mình, mở rộng tâm linh như thế nào? Tức là cái tâm đừng bị chướng ngại bởi Phiền Não Chướng thế tục trong nhân gian. Nói chung, chúng ta luôn cảm thấy những chuyện thuộc về nhân gian quá nhỏ nhặt, chẳng đáng nhắc tới, nhưng kẻ bình phàm sẽ nghĩ những vấn đề ấy to tát khôn cùng! Giải quyết như thế nào? Quý vị chẳng quan tâm tới chúng, chẳng coi chúng là chuyện [đáng kể]. Hễ tâm lý của quý vị mở rộng, cách nghĩ và toàn thể cảnh giới của quý vị sẽ sáng ngời. Quý vị chuyên môn tưởng quang minh này, sẽ đạt được thọ dụng to tát.

“Nhất nhất quang minh, hữu vô lượng vô số bách thiên Hóa Phật” (Mỗi quang minh có vô lượng vô số trăm ngàn Hóa Phật), trên đây là nói về tám vạn bốn ngàn loại quang minh. Trong mỗi loại quang minh, không chỉ có các thứ màu sắc, cảnh trí hết sức đẹp đẽ. Đặc biệt hơn nữa là trong mỗi loại quang minh có vô lượng vô số trăm ngàn Hóa Phật ở trong quang minh. “Nhất nhất Hóa Phật”, tức là mỗi vị Hóa Phật, lại có “vô số Hóa Bồ Tát dĩ vi thị giả” (vô số Hóa Bồ Tát làm thị giả). Đức Phật có thị giả, ai làm thị giả của Phật? Chính là Bồ Tát. Có bao nhiêu vị Bồ Tát? Lại có vô số Hóa Bồ Tát làm thị giả của mỗi vị Hóa Phật. Quán tưởng từng tầng một như vậy, hãy ngẫm xem! Trong thế gian chúng ta tìm được nơi nào có quang minh như vậy? Đấy đều là do Quán Thế Âm Bồ Tát hiển lộ từ tướng bạch hào giữa hai mày. Ngoài tướng bạch hào ra, còn có thân quang (身光, quang minh phát ra từ thân thể). Nhìn toàn thể sẽ thấy là bao nhiêu? Những vị Hóa Phật ấy có vô số Hóa Bồ Tát để làm thị giả của Hóa Phật. Những vị Hóa Bồ Tát ấy “biến hiện tự tại, mãn thập phương thế giới” (biến hiện tự tại, đầy khắp mười phương thế giới). “Biến” (變) là biến hóa, “hiện” (現) là hiện ra các thứ năng lực. Muốn biến hiện gì, bèn có thể biến hiện nấy. “Tự tại” (自在) là tự do tự tại, muốn biến như thế nào đều có thể [biến như thế ấy]. Lũ bình phàm chúng ta chẳng thể làm được chuyện này!

Lũ bình phàm chúng ta chẳng thể làm được là vì hiện thời chúng ta vẫn chưa đạt đến trình độ như Quán Thế Âm Bồ Tát; nhưng lũ phàm nhân chúng ta cũng có tác dụng nho nhỏ, tác dụng nhỏ nhoi nào vậy? Ví như những kẻ học khoa học trong thế gian, có thể biến đổi thế giới vật chất, hoặc biến đổi và thay đổi hiện tượng trong thế giới vật lý và thế giới vật chất. Các văn học gia có thể viết những tác phẩm thi văn hay khéo, những họa sĩ có thể vẽ những bức tranh đẹp nhất. Các nhà âm nhạc có thể sáng tác những khúc nhạc cảm động tâm linh con người. Những người ấy cũng chẳng phải là kẻ bình phàm, cũng là từ trong tâm linh của họ phát khởi [những cảm hứng thăng hoa], cho nên mới có những sáng tác ấy. Nếu một kẻ suốt ngày từ sáng đến tối suy tưởng danh lợi trong thế gian, những thứ ấy sẽ khiến trí huệ bị tắc lấp, chẳng có một mảy tỏa sáng nào! Vì vậy, những nhà phát minh trong thế gian thường là cao minh hơn những kẻ bình phàm đôi chút. Từ chỗ này có thể suy ra: Nếu chúng ta muốn phát huy đại tác dụng, ắt phải đoạn trừ phiền não trong thế gian (chuyển biến phiền não). Đoạn phiền não thì mới có thể chứng quả. Chứng quả thì mới có thể đạt đến tự tại. Các nhà khoa học gia và nghệ thuật gia trong thế gian so với kẻ bình phàm thì đã đoạn được một số phiền não. Vì họ chuyên tâm nhất trí, cho nên có thể biểu hiện đôi chút. Nhờ vào thí dụ này để suy tưởng, [sẽ nhận ra]: Nếu bọn phàm phu chúng ta có thể chuyển biến phiền não và tri kiến thành lý tánh; từ lý tánh lưu lộ, sẽ chứng quả vị giống như Bồ Tát, biến hiện tự tại, muốn gì có nấy, điều gì cũng có thể làm được!

Vô số Hóa Bồ Tát làm thị giả của Hóa Phật, có thể biến hiện tự tại. “Mãn thập phương thế giới” (Đầy khắp mười phương thế giới). Phạm vi của mười phương thế giới quá lớn, thế giới Sa Bà là một tiểu đơn vị trong mười phương thế giới. Chúng ta học theo tâm lượng [của Bồ Tát] để dần dần tưởng như vậy. Khi tưởng, sẽ tự nhiên biến hiện tự tại, cảm ứng [Bồ Tát]. Sau khi cảm ứng, trong phần trước đã nói là “phải thân cận thiện tri thức, thân cận đại Bồ Tát”. Có thể thân cận bậc đại Bồ Tát như vậy, trong thế gian, chúng ta đã có phước, lại có trí huệ. Đặt mình trong phước huệ, sẽ bất tri bất giác đạt được sức mạnh và sự thọ dụng chẳng thể nghĩ bàn. Nghiên cứu bộ kinh văn này, nếu có thể tưởng như vậy, sẽ đạt được lợi ích cũng là chẳng thể nghĩ bàn! Hôm nay, tôi nói đến tướng bạch hào thì ngưng; trong phần sau còn có những tướng khác nữa, tôi sẽ tiếp tục trình bày trong lần tới.

Tập 32

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang mười tám, bắt đầu từ hàng thứ tư. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn.

(Kinh) Tý như hồng liên hoa sắc, hữu bát thập ức vi diệu quang minh, dĩ vi anh lạc. Kỳ anh lạc trung, phổ hiện nhất thiết chư trang nghiêm sự. Thủ chưởng tác ngũ bách ức tạp liên hoa sắc. Thủ thập chỉ đoan, nhất nhất chỉ đoan, hữu bát vạn tứ thiên họa, do như ấn văn. Nhất nhất hoạch, hữu bát vạn tứ thiên sắc. Nhất nhất sắc, hữu bát vạn tứ thiên quang. Kỳ quang nhu nhuyễn, phổ chiếu nhất thiết. Dĩ thử bảo thủ, tiếp dẫn chúng sanh. Cử túc thời, túc hạ hữu thiên bức luân tướng, tự nhiên hóa thành ngũ bách ức quang minh đài. Hạ túc thời, hữu kim cang ma ni hoa, bố tán nhất thiết, mạc bất di mãn.

(經)臂如紅蓮華色，有八十億微妙光明，以為瓔珞。其瓔珞中，普現一切諸莊嚴事。手掌作五百億雜蓮華色。手十指端，一一指端，有八萬四千畫，猶如印文。一一畫，有八萬四千色。一一色，有八萬四千光，其光柔軟，普照一切。以此寶手，接引眾生。舉足時，足下有千輻輪相，自然化成五百億光明臺。下足時，有金剛摩尼華，布散一切，莫不彌滿。

(Kinh: như sắc hoa sen đỏ, có tám mươi ức quang minh vi diệu để làm anh lạc. Trong các anh lạc ấy, hiện khắp hết thảy các sự trang nghiêm. Lòng bàn tay có màu sắc của năm trăm ức loại hoa sen khác nhau. Mười đầu ngón tay, mỗi đầu ngón tay đều có tám vạn bốn ngàn nét vẽ giống như nét khắc trên quả ấn. Mỗi một nét vẽ có tám vạn bốn ngàn sắc. Mỗi một sắc có tám vạn bốn ngàn quang minh. Quang minh ấy mềm mại, chiếu khắp hết thảy. Ngài dùng tay báu ấy tiếp dẫn chúng sanh. Khi Ngài giở chân, dưới lòng bàn chân có tướng bánh xe ngàn căm, tự nhiên hóa thành năm trăm ức đài quang minh. Lúc hạ chân, có hoa kim cang ma ni rải khắp hết thảy, không đâu chẳng trọn khắp).

Nay Thập Lục Quán Kinh dạy về phép Quán thứ mười. Trước phép Quán này là quán A Di Đà Phật. Sau khi quán A Di Đà Phật, tiếp đó bèn nói tới [phương pháp] quán Quán Thế Âm Bồ Tát. Lần trước, tôi đã nói: Quán Thế Âm Bồ Tát và chúng sanh trong thế gian này có duyên phận đặc biệt. Vì thế, khi nói đến phép Quán này, mọi người sẽ đạt được lợi ích và phước báo cũng đặc biệt tốt đẹp.

Phép Quán này trong lần trước đã nói một nửa. Trong lần trước, tôi đã nói thân Quán Thế Âm Bồ Tát cao bao nhiêu, màu sắc nơi thân thể Ngài, nhục kế trên đỉnh đầu Bồ Tát, quang minh nơi cổ, quang minh nơi thân, mão đội trên đầu, và tướng bạch hào giữa hai mày. Hôm nay, bắt đầu nói tới cánh tay, tức là câu “thủ như hồng liên hoa sắc” (tay như sắc hoa sen đỏ) vừa mới đọc. Trong phần trước đã nói: Trong tướng bạch hào có quang minh, trong quang minh có Hóa Phật, Hóa Bồ Tát v.v… Hơn nữa, những vị Hóa Phật, Hóa Bồ Tát ấy biến hiện tự tại, đầy ắp mười phương thế giới. Vì sao đầy ắp mười phương thế giới? Ở đây, phải đặc biệt chú ý: Chúng sanh trong mười phương thế giới, chỉ cần biết đến Quán Thế Âm Bồ Tát, sẽ đều được Bồ Tát tiếp dẫn, cứu độ. Nay nói tới tướng trạng nơi cánh tay của Ngài, cánh tay Bồ Tát có màu như hoa sen đỏ. Trước hết, nói hai tay Bồ Tát có màu gì? Màu ấy giống như màu sắc của hoa sen đỏ trong hoa sen bốn màu, đặc biệt đẹp đẽ! Từ màu hoa sen, lại phát ra “hữu bát thập ức vi diệu quang minh” (có tám mươi ức quang minh vi diệu). Trong kinh Tiểu Bổn A Di Đà có nói hoa sen bốn màu, hoa đỏ tỏa ra quang minh đỏ… [nghĩa là] mỗi loại màu đều có thể phát ra một thứ quang minh [tương ứng]. Đấy là nói rất sơ lược, còn ở đây là nói cặn kẽ. Tay Bồ Tát như sắc hoa sen đỏ, từ sắc hoa sen đỏ, tỏa ra tám mươi ức quang minh vi diệu. Kẻ bình phàm thấy quang minh chỉ là quang minh, nhưng [quang minh] ở đây hết sức chẳng thể nghĩ bàn. Từ trong màu sắc tỏa ra quang minh, lại từ quang minh mà “dĩ vi anh lạc” (dùng làm anh lạc). Tại Ấn Độ, “anh lạc” (瓔珞) là vật trang sức đeo trên thân của giới quý tộc Ấn Độ (bất luận là đàn ông hay đàn bà). Những vật trang sức quý trọng đều kết bện bằng bảo ngọc, còn anh lạc ở đây là do quang minh ngưng tụ mà thành.

“Kỳ anh lạc trung, phổ hiện nhất thiết chư trang nghiêm sự” (Trong anh lạc ấy, hiện khắp hết thảy các sự trang nghiêm). Lại từ trong những món anh lạc ấy, “phổ hiện” (普現) nghĩa là trong mỗi chuỗi anh lạc đều biến hiện rất nhiều sự xếp đặt trang nghiêm. Chẳng hạn như trong đạo tràng, các thứ sắp đặt, bố trí đẹp đẽ sẽ được gọi là “trang nghiêm sự” (莊嚴事). Những sự trang nghiêm ấy hiện ra từ màu sắc, quang minh và anh lạc nơi tay Quán Thế Âm Bồ Tát. Tổ sư chú giải: Những thứ bày biện, thờ phụng trang nghiêm nơi bất cứ đạo tràng nào trong thế gian cũng đều chẳng thể sánh bằng sự trang nghiêm này. Trong Tây Phương Cực Lạc thế giới mới có những thứ trang nghiêm hết sức thù thắng, đặc biệt này. Chúng ta có thể nương theo những gì kinh văn đã trần thuật để tưởng tượng y báo trang nghiêm trong thế giới Cực Lạc. Các thứ biến hóa, hết thảy những chuyện thù thắng, đặc biệt vi diệu có thể biến hiện từ quang minh nơi tay và các chuỗi anh lạc của Bồ Tát. Đây là chuyện chẳng thể nghĩ bàn!

“Thủ chưởng tác ngũ bách ức tạp liên hoa sắc” (Bàn tay có màu sắc của năm trăm ức hoa sen khác loại). Khi quán tưởng, sẽ thuận theo cánh tay để quán tưởng bàn tay của Bồ Tát. Chúng ta thấy bàn tay của chính mình vừa nhỏ vừa đơn điệu, ngoại trừ các đường vân và chỉ tay, chẳng có gì cả! Thế mà bàn tay của Quán Thế Âm Bồ Tát có màu sắc của các loại hoa sen. Do có các loại màu sắc [khác nhau], nên gọi là “tạp” (雜). Có tới năm trăm ức màu hoa sen ngần ấy, có thể suy ra sự trang nghiêm ấy đạt đến mức độ nào! “Thủ thập chỉ đoan”: Từ bàn tay xem tiếp xuống nữa, có mười ngón tay. Chót cùng của ngón tay là “chỉ đoan” (指端, đầu ngón tay). Có mười đầu ngón tay. “Nhất nhất chỉ đoan, hữu bát vạn tứ thiên họa”: Mỗi đầu ngón tay có tới tám vạn bốn ngàn nét vẽ (đường vân), những nét vẽ ấy biểu thị cảnh sắc đẹp nhất. Những nét vẽ ấy có hình dạng như thế nào? Nêu tỷ dụ, “do như ấn văn” (giống như nét khắc trên quả ấn). Trong kinh Phật, chữ Ấn (印) bao hàm rất nhiều ý nghĩa. Chữ Ấn ở đây là “ấn chương” (印章, con dấu, ấn tín). Chúng ta sử dụng con dấu, đại đa số là hình vuông, cũng có khi là hình tròn, hoặc hình dạng khác. Tại Ấn Độ, vào thời đại Thích Ca Mâu Ni Phật có ấn thì nó có hình dạng gì? Trong kinh văn, cũng như trong chú giải của tổ sư cũng chẳng nói rõ rệt. Giải thích đại lược thì cái ấn ấy chẳng phải là thuần túy khắc chữ như những quả ấn của chúng ta trong hiện thời. Trên quả ấn của Trung Hoa có [những chữ khắc] theo lối Triện, Khải Thư, Lệ Thư, nói chung đều là khắc chữ. Vào thuở đó, tại Ấn Độ, ngoài khắc chữ ra, còn có những hình ảnh. Chẳng hạn như khắc con nai, tức hình ảnh con nai, giống như một bức vẽ, đương nhiên là biểu thị một thứ đẹp đẽ. Ấn chương có ý nghĩa thực dụng. Ngoài chuyện thực dụng ra, tỷ dụ những hình ảnh động vật và nét chữ [trên mặt quả ấn] như những nét vẽ. Tám vạn bốn ngàn nét vẽ giống như “ấn văn” (印文, các nét khắc trên quả ấn). “Văn” không chỉ là văn tự, mà còn biểu thị những động vật và các hình tượng được khắc. “Nhất nhất họa, hữu bát vạn tứ thiên sắc” (Mỗi nét vẽ có tám vạn bốn ngàn màu): Từ mỗi nét vẽ, tỏa ra màu sắc nhiều ngần ấy. “Nhất nhất sắc, hữu bát vạn tứ thiên quang”: Từ mỗi loại màu, lại tỏa ra tám vạn bốn ngàn “quang huy” (光輝), nghĩa là quang minh do các màu sắc phát ra. Có thể thấy là những màu sắc ấy cũng chẳng phải là màu sắc bình phàm. Chúng ta thấy các màu sắc trên thế gian này, chưa chắc là đã có thể phát ra quang minh. Đương nhiên là cũng có những thứ có thể phát quang, nhưng chẳng hoàn toàn. Thế mà ở đây, bất cứ màu sắc nào cũng đều có thể tỏa ra tám vạn bốn ngàn quang minh!

Những quang minh phát ra, “kỳ quang nhu nhuyễn, phổ chiếu nhất thiết” (quang minh ấy mềm mại, chiếu khắp hết thảy). Quang minh trong thế gian, khi có độ sáng rất yếu, sẽ chẳng thấy rõ. Nếu tia sáng rất mạnh thì lại nhức mắt. Ví như trong quá khứ, lúc chưa có đèn điện, chỉ dùng đèn hơi đốt (đèn thắp bằng gas), tuy sáng, nhưng đọc sách dưới ánh đèn một lúc lâu, mắt sẽ bị mỏi xốn. Hiện thời, ánh nắng mặt trời hoặc ánh đèn quá mạnh, cũng chẳng tốt cho mắt chúng ta. Thế nhưng, quang minh của Bồ Tát vừa nhu hòa lại vừa dễ chịu, chẳng gây tổn thương cho mắt. Ánh sáng nhu nhuyễn dường ấy có thể chiếu khắp hết thảy, bất cứ nơi đâu cũng đều có thể chiếu thấu, không chỗ nào chẳng chiếu. Vì thế, nói là “phổ chiếu nhất thiết” (chiếu khắp hết thảy).

Nói đến đây, chúng ta hãy thuận theo kinh văn để quán tưởng. Đó gọi là “tùy văn nhập quán”, [tức là] thuận theo những sự thật đã nói trong kinh văn để quán tưởng. Kinh văn nói: Từ cánh tay của Bồ Tát có thể phát ra quang minh vi diệu nhiều ngần ấy. Trong quang minh có anh lạc. Anh lạc cũng có thể biến hóa ra đủ mọi sự trang nghiêm. Bàn tay có màu sắc nhiều ngần ấy, mà đầu ngón tay lại phát xuất các thứ hình vẽ. Những hình vẽ ấy vừa có màu sắc, vừa có quang minh, có thể chiếu khắp hết thảy. Thông thường, chúng ta biết Quán Thế Âm Bồ Tát ngàn mắt, ngàn tay. Nếu coi tay của Bồ Tát bình phàm giống như tay của chúng ta, [vậy thì] một ngàn cánh tay cũng chẳng thể phát xuất sức mạnh to lớn được. Từ kinh văn ở chỗ này, chúng ta biết: Nơi tay Quán Thế Âm Bồ Tát, từ cánh tay cho đến đầu ngón tay đều có thể hiện ra quang sắc. Có thể suy tưởng để thấy một cánh tay của Quán Thế Âm Bồ Tát phát ra oai lực to lớn ngần nào! Ví như khi đại địa chấn động, Quán Thế Âm Bồ Tát chẳng cần tiếp xúc, chỉ cần dùng ngón tay khẽ chỉ đại địa, sẽ có thể khiến cho đại địa an ổn, có thể thấy sức lực ấy quá lớn! Chỉ tưởng tượng tay của Bồ Tát, có thể biết công đức và oai lực to tát của Ngài mà chúng ta chẳng thể tưởng tượng được! Tuy chẳng thể tưởng tượng, sau khi quý vị đã biết, đạt được lợi ích cũng là chẳng thể tưởng tượng. Vì sao? Hãy xem phần kinh văn tiếp theo.

“Dĩ thử bảo thủ, tiếp dẫn chúng sanh” (Dùng tay báu ấy, tiếp dẫn chúng sanh). Tay Quán Thế Âm Bồ Tát là tay báu, có ai trong thế gian có thể sánh bằng? Quán Thế Âm Bồ Tát dùng tay báu ấy giúp A Di Đà Phật tiếp dẫn chúng sanh trong thế gian. Sau khi đã biết điều này, chúng ta bèn có tín tâm. Có rất nhiều người niệm Phật hỏi: “Khi lâm chung, chúng ta sẽ đến thế giới Cực Lạc bằng cách nào?” Kinh văn cũng thường dạy: Khi lâm chung, A Di Đà Phật dẫn Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát, và còn có rất nhiều vị Bồ Tát đến tiếp dẫn. Chẳng nghiên cứu kinh văn, sẽ không biết tiếp dẫn bằng cách nào? Chỉ dựa vào cánh tay và ngón tay của Quán Thế Âm Bồ Tát mà đã có sức mạnh to tát ngần ấy, quang minh vô lượng vô biên chiếu trọn khắp hết thảy, chúng ta mong cầu vãng sanh sẽ là chuyện dễ dàng thực hiện! Nhưng trong lúc thường ngày, tâm chúng ta ắt cần phải có sự nhận thức như vậy, đến khi đó, tâm lý mới có thể an nhiên, mới có thể có tín tâm, mới có thể cảm ứng cùng Phật, Bồ Tát.

“Cử túc thời, túc hạ hữu thiên bức luân tướng” (Khi giở chân, dưới lòng bàn chân có tướng bánh xe ngàn căm). Bồ Tát ngoại trừ có cánh tay thù thắng dường ấy; khi đi, nhấc chân lên, dưới lòng bàn chân có tướng bánh xe ngàn căm. “Bức luân”: “Luân” (輪) là bánh xe, phía ngoài tròn xoe, chính giữa có trục. Khoảng giữa từ phía ngoài cho đến trục, có từng cây căm tõe ra. Những cây căm ấy gọi là “bức” (輻), nối liền trục với vành ngoài. “Ngàn căm” biểu thị số lượng nhiều. Dưới chân Bồ Tát có tướng bánh xe ngàn căm, bậc đã thành Phật có tướng bánh xe ngàn căm. Bất cứ vị Phật nào cũng đều có ba mươi hai tướng, tướng bánh xe ngàn căm là một trong ba mươi hai tướng. Quán Thế Âm Đại Bồ Tát cũng có ba mươi hai tướng! Tướng bánh xe ngàn căm ấy “tự nhiên hóa thành ngũ bách ức quang minh đài”, [nghĩa là] từ luân tướng ấy, tự nhiên biến hóa thành đài quang minh, có bao nhiêu đài? Tổng cộng có năm trăm ức đài quang minh. Hãy ngẫm xem! Dưới mỗi bàn chân của Bồ Tát có tướng bánh xe ngàn căm, có thể hóa thành năm trăm ức đài quang minh.

Lại nói đến “hạ túc thời” (lúc đặt chân xuống). Trong phần trên là nói đến chuyện giở chân. Bồ Tát chẳng giở chân lên, chẳng thấy tướng bánh xe ngàn căm. Hễ Ngài giở chân lên, tướng bánh xe ngàn căm hiện ra, và cũng hiện ra đài quang minh. “Hạ túc” (下足) là đặt chân xuống. Khi Ngài đặt chân xuống, “hữu kim cang ma ni hoa”, kim cang là bất hoại, ma ni là báu Như Ý tốt nhất. Dùng chất báu ấy để hình dung hoa; kim cang ma ni hoa, trong thế gian chẳng tìm được thứ này. Hoa ấy “bố tán nhất thiết” (rải khắp hết thảy), “bố” (布, vải) là từng sợi dọc, từng sợi ngang (ngang dọc) dệt thành, [cho nên “bố”] có ý nghĩa “phổ biến”. “Tán” (散) là rải khắp nơi. Chúng ta nói Bố Thí, cũng là lấy ý nghĩa của sợi dọc và sợi ngang, tức là [ý nghĩa] “phổ biến”. Hoa kim cang ma ni được rải trọn khắp hết thảy. “Mạc bất di mãn” (Không đâu chẳng trọn khắp): Chẳng có chỗ nào không trọn khắp. “Di” (彌) có nghĩa là “hết sức phổ biến”, rắc rải trọn khắp hết thảy các loại hoa kim cang ma ni. Hãy ngẫm xem! Bồ Tát đặt chân xuống bèn có hoa tán rải nhiều ngần ấy!

Phép Quán này từ [quán tưởng] toàn thân Bồ Tát cho đến đây coi như là một đoạn lớn. Sau khi các vị đã xem xong, hãy dựa theo thứ tự từ chiều cao của thân thể, thân quang, đỉnh đầu cho tới dưới chân Quán Thế Âm Bồ Tát để quán tưởng. Chắc là trong tâm lý của bọn phàm phu chúng ta sẽ hỏi: Trong kinh nói Bồ Tát có quang minh nhiều ngần ấy, thân thể cao lớn dường ấy, cớ sao chúng ta đều chẳng trông thấy? Muốn thấy, ắt cần phải chuyển biến phàm tình tục kiến của phàm phu. Cái tâm phàm phu của chúng ta bị thời gian và không gian chướng ngại, [cho nên trở thành] vặt vãnh, nhỏ nhen!

Mắt chúng ta chỉ có thể thấy địa cầu to ngần ấy, bèn ngỡ là địa cầu to lớn khôn cùng! Thật ra, [đem] quả địa cầu này đến chỗ Bồ Tát, ngay cả một vi trần còn chưa bằng! Nay chúng ta đối với chuyện gì cũng đều cảm thấy ghê gớm lắm, chẳng thể giải quyết được! Chính là vì tâm tư của chúng ta vướng vào những chuyện nhỏ nhặt, chẳng đáng nhắc tới trong thế gian, khiến cho tâm lý bị chướng ngại, chẳng thể tiếp xúc những sự trang nghiêm của Bồ Tát. Vì vậy, chẳng thể thân cận công đức trang nghiêm của Bồ Tát. Chúng ta phải mở rộng tâm tư, đừng nên so đo những chuyện thế tục trong thế gian. Chúng ta chẳng so đo chuyện trong thế gian, phải nhắc nhở chính mình: Hễ so đo, sẽ gây trở ngại cho chính mình, tổn hại công sức tu trì của chính mình! Khi cảnh tỉnh chính mình như vậy, tâm lượng sẽ tự nhiên mở rộng, chẳng có bất cứ chuyện gì trong thế gian đáng cho chúng ta phân tâm, đáng cho chúng ta bận lòng! Suy nghĩ như vậy, chỗ nào cũng đều có thể luôn luôn cảm ứng, tiếp xúc công đức trang nghiêm của Bồ Tát.

Chúng ta biết: Trong phẩm Quán Thế Âm Bồ Tát Phổ Môn đã có nói, Quán Thế Âm Bồ Tát cứu khổ cứu nạn, chúng ta ở trong quang minh của Ngài, tự nhiên hết thảy bình an vô sự. Chúng ta phải nên liễu giải điều tốt đẹp này!

(Kinh) Kỳ dư thân tướng, chúng hảo cụ túc, như Phật vô dị.

(經)其餘身相，眾好具足，如佛無異。

(Kinh: Những thân tướng, các thứ hảo khác đều trọn đủ, như Phật chẳng khác).

“Kỳ dư thân tướng, chúng hảo cụ túc” (Những thân tướng, các thứ hảo đều trọn đủ). Sau khi đã nói xong thân tướng như trên, những điều khác chẳng đề cập, tức là những [điều thù thắng khác] nơi thân tướng và các thứ hảo của Quán Thế Âm Bồ Tát. Nói thông thường, đức Phật có ba mươi hai tướng, tám mươi thứ tùy hình hảo. “Hảo” chính là dựa trên tướng để phát triển thành những thứ hình tướng tốt đẹp. “Chúng hảo cụ túc” nghĩa là các thứ tùy hình hảo đều trọn đủ, hoàn toàn đầy đủ. “Như Phật vô dị”: Chẳng khác A Di Đà Phật. Đã hoàn toàn giống như A Di Đà Phật, [thế nhưng] lại còn có chỗ bất đồng nào vậy? Dưới đây, [chánh kinh] bèn nói đến chỗ ngoại lệ.

(Kinh) Duy đảnh thượng nhục kế, cập vô kiến đảnh tướng, bất cập Thế Tôn.

(經)唯頂上肉髻，及無見頂相，不及世尊。

(Kinh: Chỉ trừ nhục kế và tướng Vô Kiến Đảnh chẳng bằng đức Thế Tôn).

“Duy đảnh thượng nhục kế, cập Vô Kiến Đảnh tướng”: Chỉ có nhục kế và tướng Vô Kiến Đảnh trên đỉnh đầu Bồ Tát [là chẳng bằng Phật]. Nhục kế là một trong ba mươi hai tướng ở trên đỉnh đầu đức Phật. Trên đỉnh đầu Quán Thế Âm Bồ Tát cũng giống như vậy, có một khối thịt vun lên, tròn trịa, đỏ tươi, gọi là “nhục kế” (肉髻). Vì sao gọi là nhục kế? Kế (髻) là tóc được bới cao lên [thành búi], thường gọi là “phát kế” (髮髻, búi tóc). Ở đây là “nhục kế”, có hình trạng vun cao lên, giống như búi tóc. Nhục kế là một trong ba mươi hai tướng. Lại từ nhục kế nhìn lên, người bình phàm muốn trông thấy nhục kế của đức Phật hoặc nhục kế của Bồ Tát, càng nhìn ngược lên trên, muốn trông thấy đỉnh, có thấy hay chăng? Chẳng nhìn thấy, quá cao! Do chẳng thấy đỉnh, nên gọi là Vô Kiến Đảnh Tướng (無見頂相). Tướng Vô Kiến Đảnh chính là một thứ tùy hình hảo phát xuất từ nhục kế. Từ tướng Vô Kiến Đảnh hiện ra một thứ hảo, cho nên tướng Vô Kiến Đảnh cũng là một thứ hảo. “Bất cập Thế Tôn”: Chỉ có hai thứ là nhục kế và tướng Vô Kiến Đảnh chẳng sánh bằng đức Thế Tôn, còn thua kém đức Phật đôi chút.

(Kinh) Thị vi quán Quán Thế Âm Bồ Tát chân thật sắc thân tướng, danh đệ thập Quán.

(經)是為觀觀世音菩薩真實色身相，名第十觀。

(Kinh: Đó là quán tưởng tướng sắc thân chân thật của Quán Thế Âm Bồ Tát, gọi là phép Quán thứ mười).

Quán rõ ràng những điều đã nói trong kinh văn, và cũng phân biệt: Chỉ có nhục kế và tướng Vô Kiến Đảnh trên đỉnh đầu là chẳng sánh bằng đức Phật. Những tướng khác đều y hệt. “Thị vi quán Quán Thế Âm Bồ Tát chân thật sắc thân tướng”: Phép Quán này là quán Quán Thế Âm Bồ Tát, nhưng chẳng phải là quán những tướng thông thường nơi Bồ Tát mà thôi, mà là quán tướng sắc thân chân thật của Ngài. Thật sự trông thấy Quán Thế Âm Bồ Tát, “danh đệ thập Quán”: Chính là phép quán thứ mười trong Thập Lục Quán Kinh. Từ “kỳ dư thân tướng” cho tới “danh đệ thập Quán” là một đoạn lớn.

Đoạn dưới đây sẽ cho biết: Tu tập phép Quán này, sẽ có thể đạt được lợi ích như thế nào?

(Kinh) Phật cáo A : “Nhược dục quán Quán Thế Âm Bồ Tát giả, đương tác thị quán. Tác thị quán giả, bất ngộ chư họa, tịnh trừ nghiệp chướng, trừ vô số kiếp sanh tử chi tội”.

(經)佛告阿難：若欲觀觀世音菩薩者，當作是觀。作是觀者，不遇諸禍，淨除業障，除無數劫生死之罪。

(Kinh: Đức Phật bảo ngài A: “Nếu ai muốn quán Quán Thế Âm Bồ Tát, hãy nên quán như vậy. Người hành phép Quán này chẳng gặp các tai họa, trừ sạch nghiệp chướng, trừ tội trong vô số kiếp sanh tử”).

“Phật cáo A ”, Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan. “Nhược dục quán Quán Thế Âm Bồ Tát giả” (Nếu ai muốn quán Quán Thế Âm Bồ Tát), “nhược” (若) là nếu như, “dục” (欲) là mong muốn. Nếu muốn quán Quán Thế Âm Bồ Tát. “Giả” (者) là nói tới người ấy (người muốn quán Bồ Tát). Người ấy “đương tác thị quán” (hãy nên quán như thế): Hãy nên quán tưởng những điều đã nói trên đây theo từng tầng một, quán những điều tốt đẹp nơi thân tướng và các thứ hảo của Ngài. “Tác thị quán giả”: Nếu có thể quán như vậy, “bất ngộ chư họa” (chẳng gặp các tai họa). “” (諸) là hết thảy, “họa” (禍) là tai nạn. [“Bất ngộ chư họa” là] chẳng gặp gỡ hết thảy các tai nạn. Không chỉ là như thế, lại còn “tịnh trừ nghiệp chướng” (trừ sạch nghiệp chướng): Bất cứ người nào trong bọn chúng ta đều có nghiệp chướng. Chẳng có nghiệp chướng, sẽ không sanh vào nhân gian. Chúng ta thường nói nhân gian khổ sở ngần ấy! [Người có thể] nhận biết nhân gian khổ sở thì rất lỗi lạc, [bởi lẽ], hãy còn biết có khổ! Có những kẻ chẳng biết [nhân gian] có những nỗi khổ, cứ tưởng nhân gian rất tốt đẹp, mê hoặc càng dữ dội hơn nữa! Do vậy, người tu đạo đều biết nhân gian rất khổ. Khổ do đâu mà có? Do có rất nhiều nghiệp chướng mà sanh vào nơi đây để chịu khổ. Đến [thọ sanh trong thế giới này để] chịu khổ mà lại tạo nghiệp, tạo đủ mọi nghiệp quá nhiều! Nhưng nếu thường quán phép Quán này, không chỉ là chẳng gặp phải các thứ tai nạn, lại còn có thể trừ sạch sành sanh tất cả nghiệp chướng. Ngoài ra, còn “trừ vô số kiếp sanh tử chi tội” (trừ tội trong vô số kiếp sanh tử). Sanh sanh tử tử trong lục đạo, chẳng có tội thì làm sao có sanh tử? Có sanh tử là có tội; tạo tội sanh tử to lớn ấy. Chẳng phải là một đời này mới tạo, trước đời này lại còn có đời trước, trước đời trước lại có đời trước đó nữa, truy ngược đến đời trước sẽ là vô số kiếp. Những tội sanh tử đã tạo từ vô số kiếp tới nay đều có thể tiêu trừ.

Ở đây, kinh văn nói rất tóm tắt, đơn giản, chúng ta thêm vào đôi chút sự tưởng tượng của chính mình, hãy nhìn vào thế gian trong hiện thời. Mọi người đừng nghĩ chúng ta sống tốt đẹp lắm, hết thảy đều rất bình an! Thật ra, quán sát sự thật kỹ càng, [sẽ nhận thấy] chớ nên có cách nghĩ như vậy! Mọi người đều biết: Theo tin tức đăng tải trên báo chí hằng ngày, luôn có chẳng ít người bị chết ngang xương! Còn nhớ khi lão ân sư còn tại thế, lúc giảng kinh, Ngài đã từng bảo: “Tôi chẳng cần phải xem báo chí mà biết chuyện ngày mai. Ngày mai sẽ chẳng thiếu chuyện sát nhân, cướp đoạt, cũng như có đủ thứ tai nạn”. Lão nhân gia nói quả thật chẳng sai! Chúng ta chỉ cần mỗi ngày xem TV, đọc báo chí, thật sự là mỗi ngày trên báo chí trong xã hội đều có [đăng tải] những chuyện ấy. Hễ chúng ta nghĩ đến những chuyện, [sẽ nhận ra] hiện thời tai nạn còn nhiều hơn lúc thầy giảng kinh trong quá khứ. Đi du lịch ngoại quốc, du lịch vòng quanh thế giới, đó là chuyện vui thú! Tai nạn máy bay trên không trung, tai nạn xe lửa nơi đất liền, tàu bè trên biển nẩy sanh đại tai nạn v.v… Những chuyện này chẳng liên quan đến chúng ta ư?

Trừ những chuyện ấy ra, lại nói tới nghiệp chướng. Nghiệp chướng là cộng nghiệp, tức là chẳng đi chơi bên ngoài, nhưng vì có bệnh mà phải đi bác sĩ. Đi bác sĩ thì phải tiêm thuốc, hoặc mổ xẻ, mất máu. Trên thế giới hiện thời đang lan truyền căn bệnh AIDS. Bệnh AIDS vốn là chuyện tội ác, là một thứ virus gây bệnh phát xuất từ tà dâm. Nhưng hiện thời, ngay cả kẻ chẳng phạm tội tà dâm, do gặp phải kim chích không được xử lý cẩn thận, hoặc qua đường truyền nhiễm có liên quan đến huyết dịch, cũng sẽ bị lây nhiễm loại virus gây bệnh ấy. Tội nghiệp ấy được gọi là “cộng nghiệp”. Quý vị hãy ngẫm xem, cộng nghiệp của người thế gian trong hiện thời, khắp nơi đều là [như vậy]. Chúng ta sanh tồn trong hoàn cảnh này, bất cứ lúc nào cũng đều bị tội nghiệp uy hiếp. Chịu đựng nỗi khổ ấy chỉ là một chuyện trong [vô số tội nghiệp] ấy. Nếu nói tới sự ô nhiễm nơi không khí và nước, cho đến ăn nhằm những thứ ngũ cốc bị nhiễm thuốc sát trùng, hằng ngày tích lũy những tàn dư độc hại trong thân thể của chính mình, tới khi nào sẽ mắc bệnh? Chúng ta có biết hay không? Những điều ấy đều là tai họa và nghiệp chướng.

Nếu chúng ta thường quán Quán Thế Âm Bồ Tát, sẽ được từ quang của Quán Thế Âm Bồ Tát gia bị, sẽ chẳng gặp phải các tai nạn, mà nghiệp chướng cũng chẳng dính đến chúng ta. Vì sao quán tưởng Quán Thế Âm Bồ Tát sẽ có công đức to lớn như vậy? Nói tới Quán, ắt phải nhập đại định rất sâu, từ trong Định mới trông thấy. Bọn phàm phu chúng ta tâm ý hời hợt, thô tháp, chẳng thấy những tướng hảo của Quán Thế Âm Bồ Tát. Nếu có thể thấy tướng hảo thù thắng của Quán Thế Âm Bồ Tát, sẽ có thể thấy bản tánh của chính mình hiển lộ. Do vậy, có thể trừ tai nạn, nguyên lý ở chỗ này!

(Kinh) Như thử Bồ Tát, đản văn kỳ danh, hoạch vô lượng phước, hà huống đế quán.

(經)如此菩薩，但聞其名，獲無量福，何況諦觀。

(Kinh: Bậc Bồ Tát như vậy, chỉ nghe danh hiệu Ngài, sẽ đạt được vô lượng phước, huống hồ là quán chắc thật).

“Như thử Bồ Tát, đản văn kỳ danh, hoạch vô lượng phước”: Đối với bậc Bồ Tát như vậy, chúng ta chỉ cần nghe danh hiệu của Ngài, sẽ có thể đạt được vô lượng phước. Mọi người đều nghe danh hiệu Quán Thế Âm (Avalokiteśvara). “Hà huống đế quán” (Huống hồ quán chắc thật): Nói “đế quán” (諦觀) nghĩa là dựa theo những điều kinh văn đã giảng, đối với mỗi một tướng, mỗi thứ hảo, những chuyện biến hóa từ quang minh, đều thấy rõ ràng, rành rẽ, thì gọi là “đế quán”. Chỉ nghe danh hiệu Ngài mà có thể đạt được vô lượng phước, huống hồ “đế quán”? Nói cách khác, nếu có thể đế quán, sẽ đạt được phước càng nhiều!

(Kinh) Nhược hữu dục quán Quán Thế Âm Bồ Tát giả, tiên

quán đảnh thượng nhục kế, thứ quán thiên quan, kỳ dư chúng tướng, diệc thứ đệ quán chi, tất linh minh liễu, như quán chưởng trung. Tác thị quán giả, danh vi Chánh Quán. Nhược tha quán giả, danh vi Tà Quán.

(經)若有欲觀觀世音菩薩者，先觀頂上肉髻，次觀天冠。其餘眾相，亦次第觀之。悉令明了，如觀掌中。作是觀者，名為正觀。若他觀者，名為邪觀。

(Kinh: Nếu có những người muốn quán Quán Thế Âm Bồ Tát, trước hết, hãy quán nhục kế trên đỉnh đầu, kế đó, quán mão trời. Đối với những tướng khác, cũng nên theo thứ tự mà quán, sao cho đều rành rẽ, như nhìn vào bàn tay. Tác quán như vậy thì là Chánh Quán. Nếu quán khác đi, sẽ là Tà Quán).

Đoạn này nêu lên cương lãnh trọng yếu trong phép Quán. “Nhược hữu dục quán Quán Thế Âm Bồ Tát giả”, [nghĩa là] nếu có người muốn dùng phương pháp quán tưởng để quán Quán Thế Âm Bồ Tát. “Tiên quán đảnh thượng nhục kế, thứ quán thiên quan”: Trước hết là quán nhục kế trên đỉnh đầu Quán Thế Âm Bồ Tát; sau đó, quán mão của Bồ Tát (gọi là “thiên quan”). “Kỳ dư chúng tướng, diệc thứ đệ quán chi”: Sau khi đã hành hai loại quán ấy, đối với các tướng khác, cũng dựa theo thứ tự đã nói trong kinh văn để quán theo từng tầng một. “Tất linh minh liễu, như quán chưởng trung” (Thảy đều rành rẽ, như nhìn vào bàn tay), đều có thể thấy rõ ràng. “Liễu” (了) là sáng tỏ mười phần triệt để. “Như quán chưởng trung”: Đối với các thứ tướng hảo của Quán Thế Âm Bồ Tát, đều có thể thấy rõ như nhìn vào bàn tay của chính mình. Phải liễu giải thứ tự được nói ở đây; tức là như trong phần trên, kinh văn đã nói: Nhục kế trên đỉnh đầu, mão, cổ, cánh tay, bàn tay, đầu ngón tay, cho đến tướng bánh xe ngàn căm dưới bàn chân, theo thứ tự từ trên cao xuống thấp. Đối với mỗi thứ, đều thấy rõ ràng, rành rẽ; trong tâm sáng tỏ. “Tác thị quán giả”: Dựa theo thứ tự ấy để quán, “danh vi Chánh Quán”. Đấy là quán rất chánh xác. “Nhược tha quán giả, danh vi Tà Quán”: Nếu chẳng tuân theo cách Quán ấy, quán theo cách khác, sẽ là chẳng chánh xác, gọi là Tà Quán.

Tại đạo tràng Đài Trung, chúng ta tu pháp môn Tịnh Độ. Tuy trong các phương pháp Niệm Phật cũng có Quán Tưởng Niệm Phật, nhưng chúng ta học Trì Danh Niệm Phật với thầy, nay học tập quán tưởng, có thể chẳng cần dụng công như vậy, nhưng do hiểu biết ý nghĩa quán tưởng, sẽ đạt được lợi ích hết sức quan trọng. Trong tâm chúng ta, chỉ cần tưởng các thứ công đức trang nghiêm của Quán Thế Âm Bồ Tát. Do Ngài đến giúp A Di Đà Phật hóa độ chúng sanh, bất cứ lúc nào [chúng ta] cũng ở trong vầng đại quang minh của Bồ Tát, nội tâm chẳng có thời khắc nào không yên ổn. Đó là sự bảo đảm về mặt tâm lý. Kế đó, căn cứ theo lời dạy trong kinh văn: Chỉ cần chúng ta nghe danh hiệu Bồ Tát, chẳng quán tưởng, đã đạt được vô lượng phước. Đấy là sự thật, lời đức Phật dạy chẳng hề hư giả tí nào, [lời đức Phật dạy] là như thật ngữ. Chắc là cũng có kẻ hỏi: “Vô lượng phước ở chỗ nào?” Chẳng cần hỏi phước ở chỗ nào, lũ chúng ta thường là đang hưởng phước mà chẳng biết! Chúng ta còn đang đi học thì cứ đi học, đã đi làm thì cứ đi làm, buổi tối có thể đến đây nghe kinh này. Nghe kinh xong có thể xem kinh, tự mình nghiên cứu, đó chẳng phải là phước báo thì là gì vậy? Chúng ta thấy những kẻ chẳng học Phật, chẳng có tiền, bèn đau khổ, hễ có tiền bèn tạo nghiệp. Tạo nghiệp gì vậy? Các vị xem tin tức, [sẽ biết] hiện thời có một loại giải trí là “xiên cá”, tức là trong ao thả rất nhiều cá, người xiên cá dùng móc sắt đâm tới, đâm lui trong ao cá. Chẳng bắt được cá, mà toàn thân con cá bị xiên chảy máu đầm đìa. Đối đãi tàn khốc với loài động vật sống dưới nước dường ấy, đúng là thê thảm, vô nhân đạo! Đã tạo tội nghiệp ấy, trong tương lai, sẽ kinh khủng lắm. Do vậy, chúng sanh trong hiện thời, kẻ bần cùng đương nhiên là đau khổ. Kẻ có tiền càng tạo tội nghiệp lớn hơn nữa, có phước gì để có thể hưởng? Chúng ta có thể ở nơi đây học pháp xuất thế này, học kinh văn này, bất cứ phước nào trong thế gian cũng đều chẳng sánh bằng phước của chúng ta. Huống hồ, đối với hết thảy thiên tai, nhân họa, xác thực là chúng ta sẽ chẳng gặp phải. Đấy mới là phước báo lớn nhất. Hôm nay, chúng tôi nói đến chỗ này thì ngưng.