Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 39

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang hai mươi hai, bắt đầu từ hàng thứ tám. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn.

(Kinh) Phục hữu tam chủng chúng sanh, đương đắc vãng sanh. Hà đẳng vi tam? Nhất giả từ tâm bất sát, cụ chư giới hạnh. Nhị giả độc tụng Đại Thừa Phương Đẳng kinh điển. Tam giả tu hành lục niệm, hồi hướng phát nguyện, nguyện sanh bỉ quốc. Cụ thử công đức, nhất nhật nãi chí thất nhật, tức đắc vãng sanh.

(經)復有三種眾生，當得往生。何等為三？一者慈心不殺，具諸戒行。二者讀誦大乘方等經典。三者修行六念，迴向發願，願生彼國。具此功德，一日乃至七日，即得往生。

(Kinh: Lại có ba loại chúng sanh sẽ được vãng sanh. Những gì là ba? Một là từ tâm chẳng giết, đầy đủ các giới hạnh. Hai là đọc tụng kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng. Ba là tu hành lục niệm, hồi hướng phát nguyện, nguyện sanh về cõi ấy. Trọn đủ công đức ấy, từ một ngày cho đến bảy ngày bèn được vãng sanh).

Phép Quán này nói về Thượng Phẩm Thượng Sanh, bắt đầu nói đến người muốn học đạo, trước hết phải phát ba thứ tâm: Một là chí thành tâm, hai là thâm tâm, ba là hồi hướng phát nguyện tâm. Dựa theo chú giải của tổ sư, ba tâm này được tu trì trong cùng một niệm. Nói cách khác, học nhân phải liễu giải:

- Chí thành tâm là cái tâm chân thật phát xuất từ bản tánh.

- Thâm tâm là đầy đủ hết thảy các thiện pháp.

- Hồi hướng phát nguyện tâm là phát đại bi tâm.

Sau khi đã liễu giải ba loại tâm ấy, bèn tu ngay trong một niệm. Tu như thế nào? Bình thường, chúng ta không khởi niệm thì thôi; hễ khởi niệm, mỗi niệm trong ý niệm sẽ hợp với ba tâm. Nếu ý niệm trái nghịch ba tâm, chẳng thể coi là tu ba loại tâm ấy! Có thể viên dung ba loại tâm trong một niệm, tu tập tốt đẹp thì sẽ có thể chứng quả, vãng sanh nhất định chẳng có vấn đề. Vì thế, trong lần trước, tôi đã nói, có đủ ba tâm ấy, ắt sanh về cõi kia. Trong kinh văn, Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói rõ ràng, rành mạch. Thông thường, chúng ta nói chánh công phu là Trì Danh Niệm Phật, nhưng vẫn phải có trợ công phu. Trợ công phu thường được nói là “đừng làm các điều ác, vâng làm các điều lành”. “Đừng làm các điều ác, vâng làm các điều lành” đều từ trong tâm của chính mình phát ra, nơi tâm niệm của chúng ta thời thời khắc khắc gìn giữ ba loại tâm ấy, trợ công phu sẽ hết sức tốt đẹp. Có trợ công phu tốt đẹp như vậy, lại còn trì danh niệm Phật, sẽ có thể ở trong thiên tai nhân họa hiện thời, chỗ nào cũng đều gặp dữ hóa lành. Khi thọ mạng chấm dứt, sẽ chẳng có chướng ngại, tuyệt đối có thể nắm chắc vãng sanh. Trong kinh Phật, đức Phật đã dạy rõ ràng như thế.

Xin hãy xem phần kinh văn hôm nay: “Phục hữu tam chủng chúng sanh, đương đắc vãng sanh” (Lại có ba loại chúng sanh sẽ được vãng sanh). Ba loại tâm đã nói trong phần trước chính là ba loại tâm mà người tu hành cũng như mỗi cá nhân cần phải phát, còn ở đây là ba loại chúng sanh tu ba loại pháp. Nói phân biệt, nếu một người chẳng thể đồng thời tu nhiều như vậy, chỉ cần đầy đủ bất cứ loại nào trong ba loại ấy cũng được, ba loại chúng sanh ấy cũng có thể vãng sanh. “Hà đẳng vi tam?” (Những gì là ba?), [ý nói] ba loại chúng sanh ấy tu như thế nào? Dưới đây, sẽ trình bày từng điều một.

“Nhất giả, từ tâm bất sát, cụ chư giới hạnh” (Một là từ tâm chẳng giết, đủ các giới hạnh). Hai câu này đều nói về giới (“từ tâm bất sát” chính là giới sát sanh). “Từ tâm bất sát” hết sức quan trọng, đặc biệt nêu ra; sau đấy, câu thứ hai mới nói “thọ trì các giới”. “Bất sát” là chẳng sát sanh. Phàm là sanh mạng của loài hữu tình (chỉ động vật), [bao gồm] nhân loại và những súc sanh ở ngoài loài người. Trong “súc sanh” có gia súc và những động vật hoang dã, những động vật sống trên không, dưới nước và trong rừng rậm. Kinh Phật có nói, nương theo duyên phận và trạng huống xuất sanh khác nhau:

- Có loài sanh bằng thai, như loài người. Các đại động vật bậc cao có rất nhiều loài sanh bằng thai.

- Noãn sanh (sanh bằng trứng) như gà, vịt, ngỗng v.v… Còn có rất nhiều loại động vật hoang dã khác sanh bằng trứng.

- Thấp sanh là nhờ vào hơi nước để sanh trưởng thì gọi là thấp sanh.

- Còn có hóa sanh.

Thai, noãn, thấp, hóa đều là chúng sanh hữu tình. Đối tượng chẳng giết bao gồm nhiều loại ngần ấy, đương nhiên là trong các đối tượng ấy, những chúng sanh cùng thuộc loài người [như chúng ta] là trọng yếu nhất. Trước hết, phải biết đối tượng của bất sát: Phàm là chúng sanh có tình thức, có sanh mạng, đều phải kiêng giết, chẳng thể sát hại! “Sát” là khiến cho sanh mạng bị đoạn dứt, chẳng thể tiếp tục sống sót. Trên đây là nói về đối tượng của chuyện bất sát.

Lại nói đến người tạo sát nghiệp. Chúng ta là những người thọ giới, hành Bồ Tát đạo, chẳng sát hại, phải liễu giải phương thức giết chóc. Tổ sư chú giải:

- Có khi là dùng khẩu sát. Chẳng hạn như một kẻ có quyền định đoạt sự sống chết của kẻ khác, chỉ cần hạ lệnh, tự nhiên sẽ có kẻ tuân lệnh làm chuyện giết chóc. Kẻ bị giết do ai, do người hạ lệnh dùng miệng để giết.

- Thứ hai là thân sát, [tức là] tự mình động thủ, sử dụng công cụ hoặc là dùng tay sát hại đối phương.

- Thứ ba là tâm sát, phải chú ý điều này! Chúng ta chẳng xúi giục người khác giết (khẩu sát), cũng không sát hại sanh mạng của chúng sanh (thân sát), nhưng tạo sát nghiệp chẳng phải là đột nhiên không có mảy may ý thức nào, ngay lập tức giết chết người ta, mà là trong tâm đã sớm lập mưu (vạch ra kế hoạch), đấy là “tâm sát”. Dùng đủ mọi tâm tư để gài bẫy giết một ai đó. Sau đấy, làm thế nào để tránh bị pháp luật xử phạt. Đó đều là “tâm sát”. Càng nói vi tế hơn chút nữa, phàm là thấy những kẻ bất hảo trong xã hội, chúng ta chẳng vừa ý với họ. Tâm nghĩ kẻ này bại hoại đến tột cùng, nên sớm chết quách cho xong! Khởi tâm động niệm muốn cho kẻ ấy chết sớm hơn, hoặc là thấy người ta bị kẻ khác giết chết, trong tâm rất vui thích. Thậm chí hy vọng loại người xấu xa ấy sẽ ngay lập tức bị người khác giết chết. Đấy đều là đã phạm giới “tâm sát”.

Giới là một môn học vấn rất thâm áo, nhất định là chính mình phải thời thời khắc khắc thể nghiệm. Người xấu dẫu xấu xa cách mấy, cũng chẳng cần chúng ta khởi sát tâm, tự nhiên có pháp luật của quốc gia trừng trị họ. Pháp luật của quốc gia chẳng trừng trị họ được, tự nhiên sẽ có nhân quả báo ứng trừng trị họ, họ chẳng thể trốn thoát! Chúng ta là người hành Bồ Tát đạo, nếu dấy lên sát tâm, sẽ là phạm giới. Tổ sư chú giải: Có ba loại sát như vậy, bất luận là thân, khẩu, hay tâm, đều phạm vào sát giới. “Từ tâm bất sát” là khéo khống chế chính mình trong ba phương diện này. Hơn nữa, tâm sát là đáng ngại nhất! Chúng ta thấy trong xã hội hiện thời, kẻ bất mãn quá ư là nhiều. Thậm chí lỡ gặp phải hai bên đánh lộn, hoặc xem phim ảnh, khi hai bên thiện ác giao tranh, trong tâm luôn mong mỏi một bên [sẽ thắng], thống khoái ngay lập tức giết chết bên kia! Những kẻ bình phàm đều rất dễ dấy lên cái tâm ấy. Vì thế, luôn luôn phải khống chế cái tâm ấy, chớ nên phạm giới!

Trên đây, đặc biệt nói về chuyện “từ tâm bất sát”. Vì sao nhất định phải nói tới từ tâm? Từ (慈): Chẳng hạn như trong văn hóa Trung Hoa, cha mẹ đối xử với con cái luôn bằng tấm lòng Từ. Bất luận con thơ tệ hại như thế nào, [cha mẹ] rất sợ con bị thương tổn. Hễ thân thể con có chỗ nào chẳng ổn, bèn quan tâm, yêu thương. Bất luận đứa con thuộc lứa tuổi nào, thậm chí con đã khôn lớn, già nua, chỉ cần cha mẹ còn sống, con đã sáu, bảy chục tuổi, cha mẹ chín mươi mấy tuổi, vẫn thấy con cái mình là những đứa bé. Tuy con cháu người ấy đã có cháu chắt, nhưng cha mẹ vẫn quan tâm con cái y hệt, đó là “từ tâm”. Từ tâm chẳng có hạn chế, chẳng bị hạn chế bởi thời gian. Đấy là nói về Bồ Tát đạo. Trong tâm lý của đại Bồ Tát, thấy hết thảy chúng sanh đều như con thơ của chính mình, đó là từ tâm. Đây là giải thích dựa theo mặt văn tự.

Nhìn theo nhân quả lục đạo luân hồi trong ba đời, trong đời quá khứ, chúng ta có bao nhiêu cha mẹ? Đời quá khứ có bao nhiêu quyến thuộc? Bao nhiêu con cái? Qua qua lại lại trong lục đạo, chuyển tới, chuyển lui, trong bất cứ đường nào cũng đều có người nhà, quyến thuộc trong quá khứ. Súc sanh đạo, quỷ đạo, địa ngục, thiên đạo đều có. Nói theo loài người, đời quá khứ cùng nhau là người nhà hoặc quyến thuộc; đời này đôi bên chẳng nhận biết nhau. Đời quá khứ, bất luận là thân thích, người nhà, thân thuộc, hay bạn bè cũng vậy, đều có hảo duyên phận hoặc ác duyên phận. Hảo duyên phận thì tuy đôi bên chẳng nhận biết nhau, nhưng vừa gặp mặt bèn có hảo cảm đối với người ấy. Vô duyên vô cớ mà có hảo cảm tức là có hảo duyên phận trong đời quá khứ. Hoặc là trọn chẳng nhận biết nhau, nhưng vừa gặp mặt bèn chẳng có hảo cảm, cũng có thể nói là trong đời quá khứ, ta cùng người ấy đã có nhân duyên, chính là duyên phận chẳng tốt, nay lại gặp gỡ! Nói chung, nhục nhãn của bọn phàm phu chúng ta chẳng thấy rõ ràng. Tuy chẳng thấy rõ ràng, nhưng dựa trên nhân quả luân hồi đã dạy trong kinh Phật để xét, suy nghĩ theo lý, [sẽ biết] chúng sanh thuộc loài người cũng thế, mà chúng sanh thuộc các đường khác cũng thế, đều là có mối quan hệ chặt chẽ với chúng ta: Chẳng phải là cùng một gia tộc thì cũng là thân thích, hoặc bằng hữu. Nay chúng ta thấy họ vô tri, vô thức, sức lực chẳng bằng chúng ta [phải dấy lên lòng Từ]. “Từ” nghĩa là ban cho người khác các thứ vui sướng. Chúng ta mong ban vui cho họ còn chẳng xuể, huống hồ còn muốn sát hại họ, quá thiếu từ tâm!

Do vậy, từ tâm bất sát, phát huy từ tâm, thấy hết thảy chúng sanh đều là quyến thuộc, con cái, thân thích, bạn bè của chính mình trong quá khứ. Khi phát ra cái tâm ấy, đó chính là lòng Nhân như Nho gia đã nói, tức là cái tâm bất nhẫn. Chúng ta thấy chúng sanh đang khổ, tâm chẳng hề tàn nhẫn, đó là “từ tâm bất sát”. Nếu hỏi: Quý vị thấy kẻ ác mà chẳng giết kẻ đó, nói theo pháp thế gian sẽ là như thế nào? Tôi vừa mới nói, những kẻ ác xét theo pháp thế gian sẽ có pháp luật của quốc gia xét xử, quản chế họ, có nhân quả khống chế họ. Nếu chúng ta thấy kẻ xấu bèn dấy lên sát tâm, có thể sát hại kẻ xấu hay không là một vấn đề. Trước hết, chính mình đã đánh mất từ tâm. Chẳng có từ tâm thì người bị hại chính là bản thân chúng ta. Do vậy, điều này đặc biệt trọng yếu đối với người tu đạo.

Chúng ta học Trì Danh Niệm Phật. Trì Danh Niệm Phật thì đương nhiên là thông thường phải niệm tốt đẹp, nhưng quan trọng nhất là khi lâm chung, có thể xác thực nắm chắc vãng sanh. Xác thực có thể nắm chắc vãng sanh, sẽ chẳng có chướng ngại. Vì sao có chướng ngại? Tạo sát nghiệp là chướng ngại lớn nhất. Không chỉ là chẳng thể vãng sanh, nếu sát nghiệp dấy lên hiện hành, tội nặng thì sẽ đọa địa ngục. Giết chóc chúng sanh thuộc về nhân loại chẳng thể không đọa địa ngục! Có mức độ nghiêm trọng như vậy đó! “Từ tâm bất sát” nghĩa là đức Phật dạy người tu học phải dưỡng thành lòng Từ, kiêng giết hết thảy chúng sanh. Chúng sanh thuộc về loài người càng chẳng thể giết! Văn hóa Trung Hoa gọi điều này là “tâm an lý đắc”. Chỉ cần thời thời khắc khắc vun bồi lòng Từ của chính mình, đối đãi hết thảy chúng sanh, cảm thấy phải nên chiếu cố họ, phải nên giúp đỡ họ, lẽ nào nhẫn tâm sát hại họ? Không chỉ là chẳng đành lòng sát hại, mà trông thấy kẻ khác giết chóc chúng sanh, chúng ta còn mong mỏi có cách nào cứu vớt. Đấy là vun bồi lòng Từ. Từ tâm phát xuất từ chân lý, lâu ngày chầy tháng, sẽ đạt đến tâm an lý đắc. Một người tâm an lý đắc, lúc bình thường chẳng có hết thảy những nỗi kinh hoảng. Ở trong xã hội này, bất luận làm chuyện gì, qua lại cùng bất luận kẻ nào, trong tâm chúng ta luôn là “tâm an lý đắc”. Tới khi lâm chung, chẳng có bất cứ chướng ngại nào! Thường nhật làm một người tâm an lý đắc; tới khi lâm chung, sẽ tâm an lý đắc trì một câu Phật hiệu vãng sanh. Vì thế, từ tâm bất sát có tác dụng to lớn ngần ấy.

“Cụ chư giới hạnh”, “cụ” (具) là đầy đủ, “chư” (諸) là các thứ. Giới có tại gia giới và xuất gia giới. Bất luận tại gia hay xuất gia, lại còn có Bồ Tát Giới. Chia tỉ mỉ ra, sẽ có rất nhiều thứ. Ở đây, trước hết phải chú ý: Cơ bản nhất chính là phải giữ Ngũ Giới. Bất luận tại gia hay xuất gia, Ngũ Giới là cơ bản nhất. Đương nhiên Ngũ Giới của hàng tại gia và chúng xuất gia có chỗ khác biệt. Như giới dâm, hàng xuất gia là thuần túy dứt tuyệt, tại gia theo chế độ vợ chồng, chẳng được phép tà dâm. Bốn giới trước trong Ngũ Giới, tức giới giết, giới trộm, giới tà dâm (tại gia), và giới nói dối đều thuộc về “tánh giới”. Tánh giới nghiêm trọng nhất. Giới thứ năm [tức giới không] uống rượu thuộc loại giá giới. Trong các giới này, chúng ta phải đặc biệt chú ý giới sát, trong phần trên đã nói [về giới này].

Kế tiếp là “đạo giới” (盜戒, giới không trộm cắp). Không chỉ trộm cắp vật của người khác là phạm giới trộm cắp, mà hễ dấy lên cái tâm trộm cắp, người khác chẳng bằng lòng cho chúng ta thứ gì đó, chúng ta nghĩ thứ đó chẳng đáng giá, tiện tay lấy dùng, thì đã phạm giới trộm cắp. Chẳng được người ta cho phép, chẳng được chủ nhân và người sở hữu vật đó cho phép, cứ tự động lấy dùng, đó là đã phạm giới trộm cắp. Chúng ta cũng thường dễ phạm giới này. Kẻ tại gia không được phép tà dâm, người đã thọ Ngũ Giới đều biết, chẳng cần phải nói.

Chúng ta cũng hết sức dễ phạm giới vọng ngữ. Lời lẽ chẳng đúng sự thật, hoặc lừa gạt người khác, đều là vọng ngữ. Trong vọng ngữ, lại chia rất nhiều loại:

- Ác khẩu (惡口) là lời lẽ chửi bới người khác, hoặc trong lời lẽ có ý châm chích, khiến cho người nghe trong tâm cảm thấy chịu không nổi, đều thuộc loại này.

- Lưỡng thiệt (兩舌) là kích động thị phi giữa hai bên.

- Còn có ỷ ngữ (綺語), tức là lời lẽ êm tai, chuyên môn dẫn dụ lòng người, khiến cho người ta đi theo con đường xấu xa, và lời lẽ lung lạc lòng người của kẻ xấu, đều là chẳng tốt.

Lại còn có tiểu vọng ngữ và đại vọng ngữ. Đối với tiểu vọng ngữ, chúng ta cũng hết sức khó giữ. Trong xã hội hằng ngày, chúng ta nói năng với người khác, làm lụng, hãy nghĩ tới “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” như Nho gia đã nói, hễ trái nghịch Tín thì là vọng ngữ. Giới điều vọng ngữ này, nếu nói cặn kẽ, cũng hết sức nhiều. Nói “nhiều” là như thế nào? Vì bất cứ lúc nào, chúng ta đều có cơ hội phạm những tội vọng ngữ ấy. Vì thế, mọi người ắt phải liễu giải tình hình phạm giới, luôn luôn ôn tập thì mới có thể liễu giải chính mình có phạm giới hay không, và cũng mới có thể khéo dụng công trong ấy.

Đại vọng ngữ là gì? Chẳng phải là tiểu vọng ngữ tầm thường. Đại vọng ngữ là nói theo phía người học Phật. Người học Phật học Phật lý, cũng học rất khá, tổ sư thường nói “chưa đắc mà bảo là đã đắc”, đắc gì vậy? Đắc pháp gì? “Chưa chứng đã bảo là chứng”, chẳng chứng đắc quả vị mà quý vị nói là chứng quả. Đó là đại vọng ngữ. “Chưa đắc” là gì? Đắc gì vậy? Chẳng hạn như kinh Phật nói tới thần thông, có Thiên Nhãn Thông, Thiên Nhĩ Thông, Túc Mạng Thông, Tha Tâm Thông v.v… Nếu chúng ta khoe với người khác chúng ta đã đắc một loại thần thông nào đó, trên thực tế, thứ gì ta cũng chẳng thông, nhưng cứ nói với người khác ta đã đắc một loại thần thông chi đó. Đấy là đại vọng ngữ, chưa đắc thần thông mà nói là đã đắc thần thông! Vì sao chưa đắc mà nói là đã đắc? Không gì chẳng nhằm mong người khác tôn kính quý vị, nghĩ quý vị là một người lỗi lạc, nhưng quý vị đã phạm giới vọng ngữ! Đối với chứng quả, Tiểu Thừa chứng Sơ Quả ắt phải đoạn Thân Kiến, chớ nên chấp trước thân thể. Thử hỏi trong hiện thời, có ai trong chúng ta chẳng có Thân Kiến? Chỉ cần có Thân Kiến tồn tại, chẳng hạn như nói để thành La Hán, Sơ Quả phải đoạn Kiến Hoặc. Số lượng Kiến Hoặc có bao nhiêu phẩm? Đầu tiên là phải đoạn Thân Kiến, người hiểu học lý đều biết: Nếu có kẻ nào nói họ đã chứng Sơ Quả, Nhị Quả, Tứ Quả La Hán, cho đến nói là Bồ Tát tái lai, chẳng được rồi! Thảy đều là đại vọng ngữ! Phạm đại vọng ngữ là phạm giới luật nghiêm trọng, chúng ta phải đặc biệt chú ý điều này! Bất luận là thần thông cũng thế, mà chứng quả cũng thế; chỉ cần dụng công, công phu đã đạt mức, thần thông sẽ tự nhiên phát hiện. Hễ có công phu định lực, tự nhiên có thần thông. Chẳng có công phu định lực, há có thần thông ư? Người ta có thần thông cũng chẳng nói! Người đã chứng quả vị cũng chẳng đi khắp nơi khoe “ta đã chứng quả chi đó”, chẳng thể nói chuyện này! Huống hồ chính mình căn bản là chẳng đắc chi hết, chẳng hề chứng, cứ khoe ra thì chẳng phải là đã phạm

tội đại vọng ngữ ư?

Những giới khác rất nhiều, chúng tôi chẳng nói cặn kẽ. Giữ gìn “từ tâm chẳng giết, trọn đủ các giới hạnh”, trọn đủ giới này, giữ rất khá, hễ làm được điều này, những chúng sanh đã làm được thì vãng sanh sẽ chẳng có vấn đề gì!

“Nhị giả độc tụng Đại Thừa Phương Đẳng kinh điển” (Hai là đọc tụng kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng): Có thể đọc tụng những kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng. Kinh điển Phương Đẳng có rất nhiều, trong đó, có tánh chất tiêu biểu nhất là Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh. Nghiên cứu kinh điển Đại Thừa, hoặc thường đọc tụng kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng, tâm lý sẽ phát sanh sự chuyển biến theo kinh điển. Vạn pháp duy tâm, tâm lý chuyển thành tốt đẹp hay xấu xa, duyên rất có quan hệ. Chúng ta thường tiếp xúc người, sự việc, các thứ hoàn cảnh xấu ác, tâm lý sẽ bị ô nhiễm. Thường xuyên tiếp xúc nhân duyên tốt đẹp, tâm lý sẽ chuyển biến tốt đẹp. Cổ nhân cũng nói: “Dữ ác nhân giao như nhập bão ngư chi tứ, cửu chi bất văn kỳ xú” (Chơi với kẻ ác giống như vào trong tiệm cá muối, ở lâu, sẽ chẳng ngửi thấy mùi tanh hôi nữa). Vốn là người tốt, thoạt đầu tiếp xúc với kẻ ác, cảm thấy họ chẳng phải là loại người giống như chúng ta, nhưng thường qua lại với họ, tai mắt dần dần tiêm nhiễm, lâu ngày chầy tháng, nơi hành vi, ngôn ngữ, cách nghĩ, sẽ nhất trí với họ, chẳng cảm thấy có gì không tốt, sẽ học theo họ. Ngược lại, giao du với thiện nhân, vừa khởi đầu, bèn cảm thấy quá tốt đẹp, giống như vào trong một căn phòng có trồng chi lan, hương thơm thanh khiết dường ấy! Mới vào bèn cảm thấy một bầu hương thơm thanh khiết, nhưng lâu ngày sẽ chẳng ngửi thấy mùi hương ấy nữa, lâu sau sẽ chẳng cảm thấy nữa, chính mình và mùi hương đã dung hợp với nhau, nó có tác dụng cảm nhiễm! Từ chỗ này, có thể suy ra: Chúng ta thường xuyên đọc tụng kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng, Tam Tự Kinh cũng có nói: “Khẩu nhi tụng, tâm nhi duy”, [ý nói] miệng đọc, tâm đặt ngay nơi sách. Kinh Phật cũng nói “tùy văn nhập quán”, nghĩa là thuận theo kinh văn, trong tâm dựa trên ý nghĩa được nói trong kinh văn để suy tưởng ý nghĩa đã dạy trong ấy, tâm sẽ chuyển biến thuận theo kinh văn, tâm chúng ta chẳng biến đổi tốt lành theo kinh văn ư? Bởi lẽ, pháp do đức Phật đã nói chính là pháp khế cơ. Đối với từ tâm, trong phần trước đã nói là “từ tâm bất sát”. Đối với loại chúng sanh thứ nhất, phương diện tâm lý này rất dễ dẫn phát. Có thể gìn giữ từ tâm, sẽ dễ dàng thành tựu.

Loại chúng sanh thứ hai rất thích xem sách (duyệt đọc). Chớ nên đọc những sách vở vô ích của thế gian, hãy đọc kinh điển Đại Thừa. Tâm và ý nghĩa của kinh dung hợp nhất trí, huống hồ nói đến chỗ thật sự: Đối với mỗi một bộ kinh Đại Thừa, nếu nói đến phần Thể trong năm tầng huyền nghĩa, do [bất cứ bộ kinh Đại Thừa nào cũng] dùng Thật Tướng để làm Thể, những nghĩa lý đã nói trong kinh chính là bản tánh của chúng ta. Đọc tụng kinh điển Đại Thừa nhằm làm sáng tỏ bản tánh của chúng ta. Loại chúng sanh thứ hai này đọc tụng kinh điển Đại Thừa cũng sẽ được vãng sanh, giúp chúng ta niệm Phật ắt được vãng sanh.

Thứ ba, “tam giả tu hành lục niệm, hồi hướng phát nguyện, nguyện sanh bỉ quốc” (ba là tu hành lục niệm, hồi hướng phát nguyện, nguyện sanh về cõi ấy). Đối với cái gọi là “lục niệm”, ba niệm trước là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng. Niệm Phật. Tịnh Độ Tông tu pháp môn Niệm Phật, đặc biệt là nói đến chuyện niệm A Di Đà Phật. Niệm Pháp là nói đến pháp môn Niệm Phật trong Tịnh Độ. Chúng ta dựa vào các kinh điển Đại Thừa, bất luận tự mình xem cũng thế, mà giảng cho kẻ khác nghe cũng thế, ắt phải chiếu theo lời dạy của tổ sư Ấn Quang: “Ngàn kinh vạn luận, chốn chốn chỉ quy”, [nghĩa là] bất luận giảng kinh kiểu nào, đều phải hướng dẫn về Tịnh Độ Tông. Tuy ba kinh một luận của Tịnh Độ là cơ bản, về sau, mở rộng thành năm kinh Tịnh Độ; thật ra, chiếu theo lời tổ sư Ấn Quang đã dạy, hành Bồ Tát đạo, tuyên dương Tịnh Độ Tông, bất luận giảng một bộ kinh nào, cũng đều phải chỉ quy Tịnh Độ Tông. Niệm Tăng: Hết thảy những người chánh thức xuất gia có Tăng tướng, đã thọ Cụ Túc Giới thì là Tăng. Tăng là “hòa hợp”. Đấy là Biệt Tướng Tam Bảo, nói phân biệt. Còn có Nhất Thể Tam Bảo, Nhất Thể Tam Bảo là:

- Phật: Trong tự tánh của chúng ta có Phật.

- Pháp: Thể được nói trong hết thảy các kinh điển Đại Thừa là bản tánh. Trong bản tánh có pháp, có vô lượng, vô tận pháp môn.

- Tăng: Tăng trong tự tánh. Gìn giữ giới chính là tự tánh Tăng.

Vì sao kinh A Di Đà nói “giai tất niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng” (thảy đều niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng)? “Tự nhiên niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng”, khi đã đạt tới cảnh giới ấy, cảnh giới cao sâu là niệm Tự Tánh Tam Bảo. Ba niệm đầu trong lục niệm là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng.

Chúng ta nghiên cứu kinh văn, nghiên cứu đến lúc thật sự dụng công, nhất định phải phân biệt, biện định rõ ràng: [Xét theo] Lý, sẽ có Biệt Tướng Tam Bảo, Nhất Thể Tam Bảo, và Tự Tánh Tam Bảo; nhưng chẳng thể nói “ta đã hiểu Tự Tánh Tam Bảo, ta niệm Phật là niệm Tự Tánh Phật, Tự Tánh Di Đà”. Thấy người xuất gia, bèn nói: “Trong tự tánh, ta là người xuất gia”. Chẳng thể nói như vậy! Thật sự học Tịnh Độ Tông, thiện tri thức thường nói như thế này: “Phải thật thà niệm Phật”. Thật thà niệm Phật là gì? Thật thà niệm Phật là nói với người có học vấn, đã nghiên cứu Duy Thức Tông, Tam Luận Tông, Hoa Nghiêm, Thiên Thai, hiểu pháp môn rất nhiều, đều biết tới Tự Tánh Tam Bảo. Chúng ta niệm Phật cũng hiểu, bèn niệm theo [Tự Tánh Tam Bảo] đúng như vậy! Chẳng có thành tựu đâu nhé! Niệm như vậy chẳng được! Từ vô thỉ tới nay, tập khí của chúng ta quá sâu, khi nào thì mới có thể niệm cho ra tự tánh Tam Bảo? Niệm không được! [Vậy thì] ắt phải thật thà niệm Phật, niệm một câu A Di Đà Phật. A Di Đà Phật ở Tây Phương Cực Lạc thế giới, hãy toàn tâm toàn ý niệm Ngài, cầu cho khi chúng ta lâm chung, A Di Đà Phật sẽ đến tiếp dẫn chúng ta vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. Nay trong hết thảy mọi lúc, bất cứ lúc nào, chúng ta đều niệm Tây Phương Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật. Đó là thật thà niệm Phật. Khi niệm, chẳng có cái tâm năng niệm và đức Phật được niệm (sở niệm Phật). Niệm đến khi Năng và Sở hòa thành một khối, công phu sẽ hiện hành. Đấy là “thật thà niệm Phật”. Thật thà niệm Phật thì mới có thể niệm Phật vô phân biệt. Nếu dùng học lý của tông Duy Thức để niệm Phật, niệm cho ra bản tánh của chính mình, công phu ấy cũng chẳng thể dùng được chút nào! Tổ sư Tịnh Độ Tông bảo niệm Phật thì phải thật thà niệm Phật, niệm Tây Phương Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật.

Ba niệm đầu trong sáu niệm chính là Phật, Pháp, Tăng, niệm thứ tư là niệm Giới. Trong phần trước, đã nói Giới là Cụ Túc Giới, phải gìn giữ giới! Giới rất trọng yếu. Chính mình gặp phải cảnh giới, có dấy lên cái tâm giết chóc hay chăng? Có dấy lên cái tâm trộm cắp hay không? Ngay lập tức nhắc nhở phải giữ giới! Nghĩ đến Giới bất cứ lúc nào thì sẽ hữu dụng.

Thứ năm là niệm Xả, Xả trong “từ, bi, hỷ, xả”. Vì sao chúng ta phải niệm Xả? Hành Bồ Tát đạo là điều khó bỏ có thể bỏ. Quyền lực và danh lợi trong thế gian, người ta mong muốn danh, chúng ta chẳng tranh danh với người khác, nhường cho người ta thì giống như Xả vậy! Người ta tranh quyền, chúng ta cũng chẳng tranh giành với họ. Đó là Xả, tức là vứt bỏ. Phàm những gì người ta muốn tranh, chúng ta đều chẳng tranh cùng họ, xả vật ngoài thân. Đó là ngoại xả. Bậc đại Bồ Tát thật sự còn có nội xả, người thọ Bồ Tát Giới đều biết: Đốt cánh tay cúng Phật chính là nội xả. Lương Vũ Đế xả thân vài lượt, buông bỏ địa vị và thân phận vua một nước, trong chùa miếu làm nô lệ thay cho người khác. Đó là xả thân. Còn có những vị đại Bồ Tát vào thời cổ xả thân cho hổ đói ăn. Đấy đều là nội xả. Nhưng tôi phải nhắc nhở mọi người chuyện này: Những khí quan nào đó trên thân thể có cần bỏ hay không? Đấy là vấn đề thuộc về công phu. Công phu chưa đến mức, có mấy ai trong bọn phàm phu chúng sanh ta chứng quả? Chưa chứng quả, chưa đạt đến địa vị đại Bồ Tát, chẳng thể nói như vậy! Đã đạt tới địa vị đại Bồ Tát, có thể móc mắt ra để thí xả, ngay lập tức, mắt có thể mọc lại, ngay lập tức lại khôi phục, [các vị đại Bồ Tát] có công phu ấy. Phàm phu chẳng có công phu ấy, móc mắt ra, sẽ chẳng có con mắt thứ hai, làm thế nào hóa độ chúng sanh cho được? Hơn nữa, cầu vãng sanh là điều quan trọng nhất. Khi vãng sanh, đem con mắt móc ra, thân bị đau đớn, [do đánh mất chánh niệm] chẳng thể vãng sanh! Phải đặc biệt chú ý điều này, hãy tự lượng năng lực của chính mình. Đấy là nói về Xả.

Thứ sáu là niệm Thiên. Nói nông cạn, [niệm thiên] là niệm Sắc Giới Thiên; vượt lên trên Dục Giới, niệm Sắc Giới Thiên và Vô Sắc Giới Thiên. Nói đến tột cùng, sẽ là Đệ Nhất Nghĩa Thiên. Đệ Nhất Nghĩa là gì? Chứng từ Thập Địa Bồ Tát trở lên, sắp thành Phật, bản tánh của chính mình hoàn toàn khai phát. Đấy là Đệ Nhất Nghĩa Thiên. Phải niệm những điều này. Nói cách khác, chúng ta thời thời khắc khắc phải niệm bản tánh của chính mình.

Đối với sáu niệm, thảy đều phải hồi hướng phát nguyện. Bất luận là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm xả, niệm thiên, thảy đều hồi hướng, nguyện sanh về thế giới Cực Lạc. Có ba hạng người “cụ thử công đức” (trọn đủ công đức này): Một là từ tâm chẳng giết, đầy đủ các giới hạnh, hai là đọc tụng kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng, ba là tu hành sáu niệm, hồi hướng phát nguyện, nguyện sanh về cõi ấy. “Nhất nhật nãi chí thất nhật, tức đắc vãng sanh” (Từ một ngày cho đến bảy ngày, liền được vãng sanh): Từ một ngày cho đến bảy ngày chính là nguyên tắc, nói theo lúc vãng sanh. Có người trong một ngày bèn có thể vãng sanh, có người cần phải bảy ngày. Trước khi vãng sanh, suốt một đời đều làm như thế, sẽ có thể vãng sanh. “Tức đắc vãng sanh”: Trọn đủ bất cứ một loại nào trong ba loại ấy, sẽ đều có thể vãng sanh. Hôm nay, tôi giảng tới đây thì ngưng.

Tập 40

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang hai mươi ba, tôi đọc trước một đoạn kinh văn:

(Kinh) Sanh bỉ quốc thời, thử nhân tinh tấn dũng mãnh cố, A Di Đà Như Lai, dữ Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, vô số Hóa Phật, bách thiên tỳ kheo, Thanh Văn đại chúng, vô lượng chư thiên, thất bảo cung điện. Quán Thế Âm Bồ Tát, chấp kim cang đài, dữ Đại Thế Chí Bồ Tát, chí hành giả tiền. A Di Đà phật, phóng đại quang minh, chiếu hành giả thân, dữ chư Bồ Tát, thọ thủ nghênh tiếp. Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, dữ vô số Bồ Tát, tán thán hành giả, khuyến tấn kỳ tâm.

(經)生彼國時，此人精進勇猛故，阿彌陀如來，與觀世音，大勢至，無數化佛，百千比丘，聲聞大眾，無量諸天，七寶宮殿。觀世音菩薩，執金剛臺，與大勢至菩薩，至行者前。阿彌陀佛，放大光明，照行者身。與諸菩薩，授手迎接。觀世音、大勢至，與無數菩薩，讚歎行者，勸進其心。

(Kinh: Khi sanh về cõi ấy, do người ấy tinh tấn, dũng mãnh, A Di Đà Như Lai và Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, vô số Hóa Phật, trăm ngàn tỳ kheo, Thanh Văn đại chúng, vô lượng chư thiên, cung điện bảy báu. Quán Thế Âm Bồ Tát cầm đài kim cang, cùng với Đại Thế Chí Bồ Tát tới trước hành giả. A Di Đà Phật phóng đại quang minh, chiếu thân hành giả, cùng với các vị Bồ Tát xòe tay đón tiếp. Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, và vô số Bồ Tát tán thán hành giả, khuyến tấn tâm người ấy).

Phép Quán này vẫn là tiếp tục của phép Quán thứ mười bốn. Bắt

đầu từ phép Quán này, [đức Phật] nói về tình huống vãng sanh trong chín phẩm. Chúng ta tu Tịnh Độ Tông, trong một đời này, niệm Phật trong một thời gian dài, hy vọng trong một đời này, sau khi sanh mạng kết thúc, có thể rất thuận lợi vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. Vì sao? Ở trong thế gian này, muốn thành Phật, tu Phật pháp, mà tu những pháp môn thông thường khác, muốn thành tựu sẽ hết sức khó khăn. Đừng nói là thành Phật, muốn lìa khỏi lục đạo luân hồi cũng đã hết sức khó khăn. Nhất là trong hiện thời, chúng ta nhìn vào hoàn cảnh trên toàn thế giới, bất cứ nơi đâu cũng đều khiến cho người ta khó thể chịu đựng! Thiên nhiên bị ô nhiễm rất nhiều, chúng sanh thuộc nhân loại đều tranh tới, tranh lui, người trong thế gian mà! Tranh những gì? Bất luận trong nước hay ngoài nước, quý vị xem báo chí, tin tức, khắp nơi đều tràn đầy bạo lực. Bất cứ nơi nào, bất cứ lúc nào, cũng đều có thể phát sanh những chuyện như bạo động tập thể, đặt bom, nhiễu loạn xã hội! Quý vị hãy ngẫm xem: Hoàn cảnh sống như thế đó! Người tu đạo chúng ta hễ suy nghĩ, [sẽ thấy rõ] hoàn cảnh ấy hết sức xấu xa, hèn tệ. Mong thành tựu đạo nghiệp hoặc thành Phật trong hoàn cảnh ấy, há dễ dàng ư? Phải tới khi nào thì mới có thể thành tựu? Do vậy, ắt phải mong cầu sanh vào hoàn cảnh thanh tịnh trong Tây Phương Cực Lạc thế giới. Hễ đến hoàn cảnh thanh tịnh ấy, tự nhiên tất cả mọi người đều thanh tịnh, nhất định là sẽ có thể thành tựu rất nhanh. Cũng giống như vậy, mong cầu vãng sanh, phẩm vị sẽ cao, có chín bậc vãng sanh. Phẩm vị càng cao, đến Tây Phương Cực Lạc thế giới, thời gian thành Phật càng nhanh chóng. Vì thế, chín phẩm vãng sanh được nói ở đây, đối với chuyện trì danh niệm Phật, chúng ta phải liễu giải sau khi vãng sanh, sẽ đạt được phẩm vị gì. Đoạn kinh văn này hết sức trọng yếu!

Đức Phật bảo phu nhân Vi Đề Hy, người mong vãng sanh thế giới Cực Lạc, phải phát ba loại tâm: Thứ nhất là chí thành tâm, thứ hai là thâm tâm, thứ ba là hồi hướng phát nguyện tâm. Viên dung ba loại tâm ấy trong một niệm, bất cứ niệm nào cũng bao gồm ba loại tâm này. Nói cách khác, chúng ta trong lúc bình thường, khi khởi tâm động niệm, một niệm sẽ bao gồm ba loại tâm ấy. Ba loại tâm ấy hết sức trực tiếp, từ bản tánh phát xuất. Lại dùng những tâm ấy để hồi hướng thế giới Cực Lạc, mong sanh về thế giới Cực Lạc. Do vậy, tu tập ba loại tâm ấy đến mức tốt đẹp, có thể đoạn Hoặc, tức là đoạn Kiến Tư Hoặc, đoạn Trần Sa Hoặc. Căn cứ theo lời dạy của tổ sư tông Thiên Thai, đoạn Kiến Tư Hoặc và đoạn Trần Sa Hoặc, chính là Thượng Phẩm Thượng Sanh. Trong ấy, dựa theo sự đoạn Hoặc, cũng chia thành phẩm vị. Chẳng hạn như nói: Do Hoặc của Sơ Địa và Hoặc của Nhị Địa bất đồng, cho nên trong thượng phẩm, lại chia thành ba phẩm. Nếu chẳng đoạn Hoặc, có thể đè nén Kiến Tư Hoặc và Trần Sa Hoặc, chẳng để phiền não dấy lên, khởi hiện hành, đều có thể khuất phục chúng, sau khi vãng sanh, phẩm vị sẽ đạt được thuộc về ba phẩm trung, tức trung thượng, trung trung, và trung hạ. Nếu chẳng thể chế ngự Hoặc, tức là thuần túy đới nghiệp vãng sanh, phục Hoặc (chế ngự Hoặc) cũng là đới nghiệp. Nếu hoàn toàn chẳng thể chế phục, tức là mang theo nghiệp càng nặng nề hơn, sẽ thuộc vào ba phẩm hạ, tức hạ thượng, hạ trung, và hạ hạ. Do vậy, tu ba loại tâm được nói ở đây sẽ thông suốt với những phần sau. Tùy thuộc công phu chúng ta tu tập cạn hay sâu, một mực nói xuyên suốt cho đến những phần sau.

Kế tiếp ngay sau ba tâm ấy, [kinh văn bèn nói] có ba hạng người, tức là từ tâm chẳng giết, đọc tụng kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng, tu hành lục niệm hồi hướng phát nguyện. Trong phần trước, tôi đã từng nói, cùng tu hành ba loại ấy, tu tốt đẹp, cũng là chiếu theo trình độ như thế nào mà chia thành các phẩm vị thượng, trung, hạ. Đó là những điều đã nói trong hai lần trước, chúng ta hãy nhớ lại đôi chút, sẽ càng dễ hiểu rõ những điều sắp được nói tiếp theo đây.

Nay chúng ta xem câu “sanh bỉ quốc thời” (khi sanh về cõi ấy). Trong phần trước, đã nói ba loại tâm, lại nói đến ba loại chúng sanh, tu ba loại phương pháp, sau khi đã tu tốt đẹp, lúc thọ mạng đã hết bèn vãng sanh. Chữ “bỉ quốc” chỉ Tây Phương Cực Lạc thế giới. Khi sanh về cõi ấy, ngay khi sắp vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, khi sắp lìa khỏi, nhưng vẫn chưa rời đi, “thử nhân tinh tấn, dũng mãnh cố”, [ý nói] sanh mạng đã chấm dứt, đến lúc then chốt khẩn yếu ấy, người đó có thể tinh tấn dũng mãnh, tuyệt vời thay! Lại còn ngay trong lúc sắp tắt hơi, nhưng chưa [thật sự] ngừng thở, bèn tinh tấn, dũng mãnh, mạnh mẽ hơn công phu lúc bình thường chẳng biết bao nhiêu lần. Vì sao? Khi chúng ta dụng công niệm Phật trong lúc thường ngày, luôn cảm thấy ngày tháng còn dài, hiện thời ta niệm Phật, tâm có rảo chạy loạn xạ vẫn chẳng sao, chứ lúc then chốt sanh tử, sẽ nguy hiểm lắm! Lúc đó, có một điều kiện tiên quyết, ngàn vạn phần chẳng thể có bất cứ chướng ngại nào. Nói “bất cứ chướng ngại” là nói đến thân quyến trong nhà khóc lóc, rên rỉ, chẳng nỡ xa lìa, nhiễu loạn người ấy. Hơn nữa là chính mình lâm vào trạng thái hôn mê. Người đó lúc ấy chẳng có chướng ngại, tâm sáng suốt, có thể tinh tấn, dũng mãnh. Nói “tinh tấn, dũng mãnh” tức là [nói tới] ba loại tâm trong phần trước, lại còn có “từ tâm, chẳng giết, đủ các giới hạnh, đọc kinh điển Phương Đẳng”, cùng với sáu niệm, hiện thời đều có thể nhớ lại, hiện thời [những điều ấy] đều ở ngay trong ý niệm, chẳng nghĩ gì khác, nhất tâm đều dung nhập vào pháp, nhất tâm mong cầu sẽ được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, bất cứ chỗ nào [ngoài Cực Lạc ra] cũng đều chẳng đến. Đó gọi là “tinh tấn, dũng mãnh”. “Tinh tấn dũng mãnh cố” như vậy, chữ “cố” (故) nói theo cách hành văn, sẽ là “có điều kiện”. [“Tinh tấn dũng mãnh cố” nghĩa là] do vì người ấy trọn đủ những điều kiện tinh tấn, dũng mãnh ấy.

Tiếp đó là kết luận, “A Di Đà Như Lai, dữ Quán Thế Âm, Đại Thế Chí”, còn có “vô số Hóa Phật”. Bài kệ Tán Phật có câu “quang trung hóa Phật vô số ức” (trong quang minh có vô số ức Hóa Phật) là nói đến những vị Hóa Phật này, còn có “bách thiên tỳ kheo, Thanh Văn đại chúng, vô lượng chư thiên” (trăm ngàn tỳ kheo, đại chúng Thanh Văn, vô lượng chư thiên) đều đến, mang theo “thất bảo cung điện” (cung điện bảy báu) đến để làm gì? Chúng ta thường nói Tây Phương Phật đến tiếp dẫn, Ngài đến tiếp dẫn. Chúng ta thường lo ngại Tây Phương Cực Lạc thế giới xa xôi dường ấy, ở ngoài mười vạn ức cõi Phật, người sắp chết sức lực mòn mỏi, quá yếu ớt, làm sao có thể đến nơi xa xôi ngần ấy? Vì thế, Phật và chư đại Bồ Tát mang theo cung điện bảy báu tới tiếp đón chúng ta, chẳng cần nhọc công chúng ta tự đi, các Ngài đến đón!

Người trì danh niệm Phật chúng ta phải đặc biệt chú ý: Như thế nào thì mới có thể tinh tấn, dũng mãnh trong khi lâm chung, chẳng hôn trầm, không tán loạn, trong tâm sáng suốt, tỉnh táo, chẳng bị chướng ngại? Mỗi người tu pháp môn Niệm Phật đều hy vọng khi sanh mạng chấm dứt, sẽ đều có thể có hiện tượng tốt lành ấy. Nhưng hiện tượng tốt đẹp ấy chẳng phải là ngẫu nhiên mà có, cần phải cậy vào sự dụng công trong thường nhật. Chúng ta biết: Phàm hết thảy mọi chuyện có chướng ngại, đều do từ trong tâm chúng ta dấy lên, trong tâm chúng ta khởi chướng ngại, không gì chẳng do “thường coi vạn pháp trong thế gian là thật sự tồn tại”. Vào thời cổ, kẻ làm đại hoàng đế, coi tất cả đất đai, nhân dân, và tài sản trong quốc gia là của chính mình, [thấy những thứ ấy] thật sự tồn tại, chẳng thể đả phá tí ti nào! Những kẻ thấp hơn cũng giống như vậy, kẻ có tài sản cũng thế, ngoài ra, những kẻ có quyền lực kha khá cũng thế, đều coi [tài sản, quyền lực] là thật sự tồn tại, cũng chẳng thấy thấu suốt tí nào. Do chẳng thấy thấu suốt, cho nên chẳng thể buông bỏ được. Chúng ta niệm Phật thường là ý niệm rong ruổi lung tung, chẳng ruổi đến chỗ này, bèn rong sang chỗ nọ. Những nơi tâm niệm rong ruổi chính là những điều niệm niệm chẳng quên trong cái tâm của chính mình. Không gì ra ngoài tài, sắc, danh, ăn uống, ngủ nghê mà thôi! Niệm Phật kiểu đó làm sao mà chẳng tán loạn cho được? Do vậy, khi sắp mạng chung, để công phu có thể tinh tấn, dũng mãnh như vậy, phải luyện tập trong lúc thường ngày. Trong việc niệm Phật thường ngày, cố nhiên phải niệm cho rành rẽ, rõ ràng. Lúc chẳng niệm Phật thì tu ba tâm. Bình thường, luôn thời thời khắc khắc ước thúc ba tâm trong một niệm. Chẳng khởi niệm thì thôi, hễ khởi niệm, sẽ là ba tâm, sẽ là tịnh niệm tiếp nối. Bất cứ người nào trong bọn chúng ta, có ai chẳng dấy niệm? Tu ba tâm, niệm niệm đều là ba tâm. Vì thế, đến khi lâm chung, chẳng có bất cứ chướng ngại nào! Đến lúc đó, chỉ có một nguyện, dũng mãnh, tinh tấn. Nương vào nguyện lực ấy, có thể cảm ứng Phật, Bồ Tát đến tiếp dẫn. Điều này hoàn toàn cậy vào lúc bình thường có thể thấy thấu suốt và có thể buông xuống vạn pháp trong thế gian. Dụng công trong lúc bình thường đều có thể hồi hướng Tây Phương Cực Lạc thế giới. Vì thế, đến khi lâm chung, mới có thể nước chảy thành giòng, tự nhiên có thể cảm ứng Phật, Bồ Tát đến tiếp dẫn.

Một người có thể tinh tấn, dũng mãnh, cho nên cảm ứng A Di Đà Phật, cùng với Quán Thế Âm, Đại Thế Chí Bồ Tát, còn có chư thiên, mang theo cung điện bảy báu đến nơi đây. “Quán Thế Âm Bồ Tát, chấp kim cang đài”, [nghĩa là] Quán Thế Âm Bồ Tát tay cầm tòa hoa sen bằng chất kim cang, “dữ Đại Thế Chí Bồ Tát, chí hành giả tiền”, cùng với Đại Thế Chí Bồ Tát đến trước người ấy. Nói “hành giả” có nghĩa là gì? Người ấy trong lúc bình thường có thể dụng công, tới lúc ấy, sẽ có năng lực tinh tấn, dũng mãnh, nên gọi là “hành giả”, hết sức thật sự dụng công. Quán Thế Âm Bồ Tát cầm đài kim cang đến trước hành giả, bảo hành giả ngồi lên đài kim cang. Sau đấy, ngay khi ấy “A Di Đà Phật, phóng đại quang minh, chiếu hành giả thân”: Bản thân A Di Đà Phật là vô lượng quang. Ngài phóng đại quang minh, chiếu tới thân hành giả, chiếu sáng toàn thân người vãng sanh, lại “dữ chư Bồ Tát”, tức là các vị đại Bồ Tát theo A Di Đà Phật cùng đến, kể cả vô số Hóa Phật, hết thảy các vị đại Bồ Tát “thọ thủ nghênh tiếp”: Đồng thời vươn tay ra đón tiếp người vãng sanh. “Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, dữ vô số Bồ Tát”: Quán Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát là hai vị đại Bồ Tát ở hai bên đức Phật, đồng thời, các vị đại Bồ Tát chẳng biết rõ số lượng, cùng lúc “tán thán hành giả, khuyến tấn kỳ tâm” (khen ngợi hành giả, khuyến tấn tâm người ấy). “Khuyến” (勸) bao gồm tán thán, “tấn” (進) là tăng tấn. “Kỳ tâm” là nguyện tâm của người ấy. Khiến cho người tâm của người ấy càng tăng tấn. Tâm nguyện càng mạnh, càng kiên định, càng hay! Khuyến tấn cái tâm ấy. Đoạn này nói cặn kẽ hơn kinh Tiểu A Di Đà. Kinh A Di Đà nói: “Kỳ nhân lâm mạng chung thời, A Di Đà Phật dữ chư thánh chúng, hiện tại kỳ tiền” (Khi người ấy lâm chung, A Di Đà Phật và các thánh chúng hiện trước mặt người ấy), [chỉ nói] A Di Đà Phật và các vị thánh chúng hiện ra trước mặt người ấy. Quý vị thấy kinh văn ở đây giảng cặn kẽ dường ấy. Sau khi chúng ta liễu giải kinh văn, trong tương lai, khi vãng sanh, lúc thấy Tây Phương Tam Thánh và Hóa Phật v.v… hiện đến, chúng ta đã sớm biết, tâm bèn an tĩnh, rất tự nhiên vãng sanh.

Ở đây, có những danh từ thuộc về phương diện học lý cần phải giải thích đôi chút. Đoạn lớn này từ “sanh bỉ quốc thời” (khi sanh về cõi ấy) cho đến “khuyến tấn kỳ tâm” (khuyến khích, tăng tấn cái tâm của người ấy) khác với những điều đã nói trong phần trước. Phần trước là từ “nhược hữu chúng sanh, nguyện sanh bỉ quốc giả” (nếu có chúng sanh, nguyện sanh về cõi ấy) cho đến “nhất nhật nãi chí thất nhật, tức đắc vãng sanh” (từ một ngày cho đến bảy ngày bèn được vãng sanh), đoạn ấy nói về cái nhân vãng sanh, [nghĩa là] quý vị dựa vào gì để có thể vãng sanh? Tức là phải gieo nhân gì? Đoạn vừa mới nói ở đây (tức đoạn kể từ “sanh bỉ quốc thời”) là nói về duyên. Duyên gì vậy? Trong khi vãng sanh, cảm ứng Phật, Bồ Tát, và vô lượng chư thiên đến tiếp dẫn. Duyên ấy tuyệt diệu, vừa khởi đầu, tôi đã thưa cùng chư vị: Chẳng có duyên này, chúng ta làm sao có thể đến chỗ xa xôi ngần ấy? Hễ xem đoạn này sẽ biết, trong tâm chúng ta chẳng cần hoài nghi. Tự nhiên sẽ có duyên thù thắng như vậy, sẽ có thể đến đó rất nhanh chóng. Trong nhiều duyên thù thắng như vậy, có “bách thiên tỳ kheo, Thanh Văn đại chúng”, mọi người vừa nhìn vào liền biết đấy đều là những người tu Tiểu Thừa. Cớ sao hàng Tiểu Thừa có thể vãng sanh thế giới Cực Lạc? Pháp môn Tịnh Độ là pháp môn Đại Thừa cơ mà! Tổ sư chú giải, đấy là vì họ vốn tu pháp môn Tiểu Thừa. Tu đến sau này, hồi Tiểu hướng Đại, đổi sang tu pháp môn Đại Thừa. Tuy hồi Tiểu hướng Đại, nhưng vốn là tu Tiểu Thừa, công phu tu trì đã có, cơ sở tốt đẹp. Do vậy, sau khi vãng sanh thế giới Cực Lạc, trước hết là đoạn Kiến Tư Hoặc, trước hết là chứng quả La Hán. Đó là “Thanh Văn đại chúng”, là những người hồi Tiểu hướng Đại vãng sanh thế giới Cực Lạc. Tổ sư đặc biệt chú giải điều này!

Phần kinh văn tiếp theo là:

(Kinh) Hành giả kiến dĩ, hoan hỷ dũng dược, tự kiến kỳ thân, thừa kim cang đài, tùy tùng Phật hậu, như đàn chỉ khoảnh, vãng sanh bỉ quốc.

(經)行者見已 ，歡喜踴躍 。自見其身，乘金剛臺，隨

從佛後，如彈指頃，往生彼國。

(Kinh: Hành giả thấy rồi, hoan hỷ, hớn hở, tự thấy thân mình ngồi đài kim cang theo sau đức Phật, như trong khoảng khảy ngón tay, sanh về cõi kia).

Do nhân duyên trong phần trước đã đầy đủ, hành giả trông thấy Phật, Bồ Tát, đại chúng đông đảo ngần ấy đều đến. “Hành giả kiến dĩ”, [nghĩa là] sau khi đã thấy Phật, Bồ Tát, bèn “hoan hỷ, dũng dược” (hoan hỷ, hớn hở): Trong tâm nẩy sanh hoan hỷ, hoan hỷ đến mức độ nào? Đến mức có thể hăng hái nhảy nhót. Người sắp vãng sanh, sắp tắt hơi, làm sao có thể nhảy lên được? Chẳng thể nào! Đây là nói theo tâm lý, sự cảm nhận trong tâm tình! “Dũng dược” (踴躍) là từ ngữ để hình dung tâm lý hoan hỷ ấy!

“Tự kiến kỳ thân, thừa kim cang đài”: Tự mình thấy thân thể của chính mình ngồi lên đài Kim Cang, kim cang làm đài hoa sen. Sau khi đã ngự lên đài hoa sen, “tùy tùng Phật hậu”, [nghĩa là] liền theo sau A Di Đà Phật, vừa lên đài, A Di Đà Phật ở phía trước, Quán Thế Âm, Đại Thế Chí Bồ Tát, hành giả theo sau. Theo sau phải mất bao lâu mới có thể đến nơi? “Như đàn chỉ khoảnh, vãng sanh bỉ quốc” (Như trong khoảng khảy ngón tay, sanh về cõi đó), “đàn chỉ” (彈指) là khảy ngón tay một chút, thời gian ngắn ngủi như thế đó! Chưa đến một giây, chúng ta dấy lên ý niệm, một cái khảy ngón tay, trong thời gian hết sức ngắn ngủi, tạm bợ, bèn sanh về cõi ấy. Chúng ta thường nói, từ thế giới này, phải trải qua mười vạn ức tam thiên đại thiên thế giới cõi Phật (một tam thiên đại thiên thế giới đã chẳng biết rõ số, huống hồ mười vạn ức tam thiên đại thiên thế giới), qua nhiều thế giới ngần ấy, sau đó mới đến Tây Phương Cực Lạc thế giới.

Trong một cái khảy ngón tay mau chóng như vậy, đến Tây Phương Cực Lạc thế giới, chính là do A Di Đà Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát cầm đài kim cang đến tiếp dẫn. Chúng ta cảm tưởng: “Có chuyện ấy ư?” Hiện thời, khoa học tiến bộ, mọi người đều biết: Một người ngồi trên hỏa tiễn, hoặc phi thuyền, hễ bắn hỏa tiễn lên, xuyên qua khí quyển, đến mặt trăng, hoặc đến bất cứ tinh cầu nào, cũng đều rất xa, tuy chẳng xa như thế giới Cực Lạc. Đúng là “thầy đồng hạng xoàng gặp đại phù thủy”, nói theo phía phàm phu chúng ta, cũng là chuyện khó có thể, đáng quý. Chúng ta tự mình đi, khi nào sẽ đến nơi? Đừng nói tới vũ trụ, nếu từ Đài Trung đến Đài Bắc, cũng chẳng phải là trong một thời gian ngắn bèn có thể đến được. Phàm phu chúng ta có thể vào vũ trụ là do có phương tiện giao thông tốt đẹp, vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới là do Phật, Bồ Tát dùng kim cang đài [tiếp dẫn], tuyệt diệu thay! Vì thế, trong khoảng khảy ngón tay bèn có thể đạt tới!

Kẻ tu pháp môn thông thường, tuy công phu bình thường tốt đẹp, tới lúc thọ mạng chấm dứt, chính mình rất khó làm chủ. Khi ấy, người đó chẳng đủ sức, do tu pháp môn khác biệt, chớ nên chấp trước hết thảy các tướng. Tới lúc ấy, người đó cũng rất khó khăn, khó tránh khỏi tay chân cuống quýt. Ấn Quang đại sư cũng nói như thế ấy: “Rất nhiều kẻ bình thường công phu rất tốt đẹp, đến khi lâm chung, đều là tay cuống chân loạn”. Kinh văn lúc bình thường đều nói rất hay, đến khi đó, lại chẳng được. Vì sao? Hoàn toàn là pháp môn tự lực, hoàn toàn cậy vào sức của chính mình, chẳng đủ sức! Tu pháp môn Niệm Phật là pháp môn Nhị Lực, tới khi lâm chung, cậy vào công phu bình thường tu tập của người ấy, lại còn do nguyện lực, cảm ứng duyên như vậy đến tiếp dẫn. Người bình phàm khi sắp tắt hơi sẽ đau khổ dường ấy. Quý vị thấy người vãng sanh “hoan hỷ dũng dược, tự kiến kỳ thân, thừa kim cang đài” (hoan hỷ, hớn hở, tự thấy thân mình ngồi đài kim cang), giống như lúc bình thường bước lên công cụ giao thông. Đã thế, đài kim cang chẳng giống những thứ xe cộ hoặc phi cơ thô thiển, kém cỏi như chúng ta thường thấy. Đối với đài kim cang ấy, [người vãng sanh] tự thấy chính mình về căn bản là chẳng có những chuyện như tử vong, tắt hơi, hết sức hoan hỷ, có thể tự lên đài, “thừa thượng kim cang đài”, quý vị thấy thoát ly tiêu sái ngần ấy! Đó là do có hai lực (tự lực và Phật lực), có sức của Phật, Bồ Tát, A Di Đà Phật phóng đại quang minh. Phóng đại quang minh để làm gì? Nhằm gia bị cho người ấy, khiến cho sức lực của người ấy tăng trưởng, nguyện lực tăng trưởng, mới có thể tự thấy thân mình ngồi đài kim cang. Chúng ta tu đến mức độ ấy sẽ là khá lắm, lúc bình thường phải phối hợp ba loại tâm với trì danh niệm Phật. Tới lúc vãng sanh, nhất định là sẽ có thể đạt được hiện tượng tốt đẹp. Đoạn này nói về chuyện vãng sanh. Đoạn [chánh kinh] kế tiếp nói về lợi ích sẽ đạt được sau khi vãng sanh.

(Kinh) Sanh bỉ quốc dĩ, kiến Phật sắc thân, chúng tướng cụ túc. Kiến chư Bồ Tát, sắc tướng cụ túc, quang minh, bảo lâm, diễn thuyết diệu pháp. Văn dĩ, tức ngộ Vô Sanh Pháp Nhẫn, kinh tu du gian, lịch sự chư Phật, biến thập phương giới, ư chư Phật tiền, thứ đệ thọ ký,

hoàn chí bổn quốc, đắc vô lượng bách thiên đà la ni môn.

(經)生彼國已，見佛色身，眾相具足。見諸菩薩，色相具足。光明寶林，演說妙法。聞已，即悟無生法忍。經須臾間，歷事諸佛，遍十方界，於諸佛前，次第受記。還至本國，得無量百千陀羅尼門。

(Kinh: Đã sanh về cõi ấy, thấy sắc thân của Phật, các tướng trọn đủ. Thấy các Bồ Tát sắc tướng trọn đủ. Quang minh, rừng báu diễn thuyết pháp mầu. Nghe xong liền ngộ Vô Sanh Pháp Nhẫn. Trải qua khoảnh khắc, phụng sự khắp chư Phật, trọn khắp mười phương thế giới, ở trước chư Phật lần lượt được thọ ký. Trở về nước mình, đắc vô lượng trăm ngàn môn đà la ni).

Đây là nói về lợi ích sẽ đạt được sau khi vãng sanh thế giới Cực Lạc. “Sanh bỉ quốc dĩ” nghĩa là sau khi người vãng sanh đã sanh về thế giới Cực Lạc. “Kiến Phật sắc thân”, thấy thân tướng trang nghiêm của A Di Đà Phật, tuyệt diệu thay! Trong thế giới Sa Bà, đương nhiên cũng có chuyện cảm ứng thấy A Di Đà Phật, nhưng chẳng phải là A Di Đà Phật trong thế giới Cực Lạc. Sau khi đã tới thế giới Cực Lạc, thấy sắc thân của A Di Đà Phật “chúng tướng cụ túc” (các tướng trọn đủ). Những tướng đã nói trong phép Quán A Di Đà Phật thuộc phần trước đều hoàn toàn trọn đủ. Đừng nói là [trong thế giới Sa Bà] chúng ta chẳng thấy A Di Đà Phật, dẫu thấy, cũng chẳng thấy rõ ràng! A Di Đà Phật duỗi một cánh tay ra; đừng nói là một cánh tay, dẫu Ngài nhấc một đầu ngón tay, chúng ta thấy ngón tay to lớn ấy sẽ sợ chết khiếp! Đó là gì vậy? Chúng ta chẳng hiểu rõ. Tâm lý và tầm nhìn của phàm phu nhỏ hẹp đến nỗi đáng thương! Do vậy, ở trong thế giới này, thật sự là chẳng nhìn thấy A Di Đà Phật hoàn toàn. Ắt là phải sau khi đã đến Tây Phương Cực Lạc thế giới, phải đạt đến cảnh giới ấy, sau khi vãng sanh, cảnh giới trong bụng dạ của chúng ta mới mở rộng, [những gì thấy, nghe, hiểu biết] sẽ là khôn cùng! Cảnh giới được nâng cao. Khi ấy, sẽ trông thấy rõ ràng toàn bộ nhiều thứ hảo tướng nơi sắc thân Phật. Chính mình chưa đạt tới cảnh giới ấy, làm sao [có thể] thấy cho được? Điều này có thể chứng tỏ: Tình hình sau khi vãng sanh chẳng phải là bọn chúng sanh phàm phu có thể tưởng tượng được! Cho đến khi đã tới Tây Phương Cực Lạc thế giới, thân thể cũng cao lớn. Tâm lý, những gì mắt thấy, hết thảy đều hoàn toàn khác hẳn!

Ngoài việc thấy trọn đủ các tướng nơi sắc thân Phật ra, còn thấy các vị đại Bồ Tát. “Kiến chư Bồ Tát, sắc tướng cụ túc” (Thấy các Bồ Tát, sắc tướng trọn đủ): Đối với sắc tướng của những vị Bồ Tát ấy và sự trang nghiêm trọn đủ nơi toàn thân các Ngài, cũng đều thấy rõ ràng, rành rẽ. Ở đây, chúng ta phải chú ý: “Thừa kim cang đài” [như đã nói trong] phần trước chính là ngồi trên đài hoa sen. Sanh về thế giới Cực Lạc, sẽ vào trong búp sen. Sau khi đã tới thế giới Cực Lạc, hoa sen sẽ khép lại. Qua một thời gian sau, hoa sen lại nở. Vì thế, nói là “hoa khai kiến Phật ngộ Vô Sanh” (hoa nở, thấy Phật, ngộ Vô Sanh), chúng ta thường niệm điều này. Nhưng kinh văn ở đây nói, sau khi ngồi đài kim cang, theo sau đức Phật, trong khoảng khảy ngón tay, sẽ tới thế giới Cực Lạc. Vừa đến đó, bèn thấy sắc thân Phật và sắc tướng của chư vị Bồ Tát, chẳng nói “hoa khép lại, hoa xòe ra”. Tuy kinh văn chẳng nói, nhưng phải thấu hiểu ý nghĩa ở ngoài kinh văn. Người Thượng Phẩm Thượng Sanh lỗi lạc thay! Cũng có nghĩa là hoa sen chẳng cần khép lại, xòe ra, chẳng có quá trình hoa sen khép lại, xòe ra, vừa đến nơi ấy, sẽ lập tức thấy Phật, ngay lập tức ngộ Vô Sanh Pháp Nhẫn. Do vậy, trong chín phẩm vãng sanh, vãng sanh trong Thượng Phẩm Thượng Sanh chẳng cần đến quá trình hoa sen khép lại, xòe ra, mà là lập tức thấy Phật. Hễ thấy Phật, bèn nghe pháp.

“Quang minh, bảo lâm, diễn thuyết diệu pháp”: Hoàn cảnh ấy quá tốt đẹp, Phật, Bồ Tát thảy đều phóng quang minh. Mỗi bông hoa, mỗi cây cỏ, nước, rừng cây, không chỗ nào chẳng tỏa quang minh. Quang minh có thể thuyết pháp. “Bảo lâm” chính là rừng cây có bảy tầng cây báu, cũng có thể thuyết pháp. Bất luận quang minh hay rừng báu, đều đang diễn thuyết diệu pháp. Trong thế giới Sa Bà, chẳng nghe thấy diệu pháp ấy. Phật pháp mà chúng ta được nghe trong thế giới Sa Bà cũng như Phật pháp mà tâm lý phàm phu có thể liễu giải, [so với] diệu pháp được nghe khi đã đến thế giới Cực Lạc, có mức độ khác biệt rất lớn. Chẳng hạn như: Tuy chúng ta tu Duy Thức, biết Bách Pháp Minh Môn Luận. Trăm pháp thì mọi người đều kể tên được, cũng biết ý nghĩa của trăm pháp, bao gồm tám tâm vương, năm mươi mốt tâm sở, có bao nhiêu thiện pháp, lại còn có vô vi pháp, đó là trăm pháp. Nhưng phần kinh văn trong các đoạn sau có nói: Sau khi thấy Phật, Bồ Tát, những vị đại Bồ Tát mới giảng cho người vãng sanh nghe Bách Pháp Minh Môn, phải chú ý! Bách Pháp Minh Môn do hàng đại Bồ Tát giảng và Bách Pháp Minh Môn do người ấy được nghe trong lúc đó, trọn chẳng phải là Bách Pháp Minh Môn như chúng ta đã nghe và lý giải trong thế giới này. Bách Pháp Minh Môn như chúng ta đã nói [trong thế giới này] chỉ là biết danh từ mà thôi, có mấy ai thật sự hiểu được ý nghĩa bao hàm trong ấy? Chẳng thể nghiệm được. Vì sao? Tâm lý của phàm phu có chướng ngại, khiến cho năng lực thể nghiệm bị chướng ngại, chẳng tin thế giới Cực Lạc tốt đẹp như kinh văn đã nói. Nói với người khác, họ cũng chẳng tin tưởng. Vì sao chẳng tin? Trong tâm họ có một tầng chướng ngại! Chướng ngại ấy phát xuất từ thành kiến nơi tâm lý của phàm phu trong thế gian. Tiếp nhận những tri thức và thành kiến ấy, khiến cho tâm lý bị chướng lấp. Do loại thành kiến ấy, chỉ biết tranh danh đoạt lợi cùng kẻ khác, cùng người khác cướp đoạt, giành giật nơi phương diện vật chất, chẳng thể mở rộng tâm linh của chính mình. Vì thế, đối với những thứ thật sự tốt đẹp, người ấy chẳng nhìn thấy, người khác nói gì, người ấy cũng chẳng tin tưởng. Do vậy, ắt phải vận dụng công phu như kinh văn đã dạy trong phần trước, buông bỏ những thành kiến bình phàm của người thế gian. Sau khi đã buông bỏ, tâm linh của chúng ta mở rộng mới thấu hiểu: Học nhân học Phật ở đây là tin tưởng pháp môn. Thật sự tới Tây Phương Cực Lạc thế giới, cảnh giới sẽ tiến hơn cảnh giới hiện tại một bước, sẽ khác hẳn. Do đó, người ấy lý giải Bách Pháp Minh Môn và chúng ta lý giải sẽ khác biệt rất lớn. Vì thế, đối với “diễn thuyết diệu pháp”, chúng ta chỉ là nói suông mà thôi! Chúng ta chẳng thể tượng tưởng nổi [những pháp ấy] “diệu” đến mức độ nào! Phải chờ tới sau khi chúng ta đã đến thế giới Cực Lạc thì mới thể nghiệm được. Nay chúng ta phải có cách nghĩ như thế này: So với những gì chúng ta đã biết, [những gì sẽ được thấy nghe trong cõi Cực Lạc] sẽ vượt trỗi không biết bao nhiêu lần!

“Văn dĩ, tức ngộ Vô Sanh Pháp Nhẫn”, nghĩa là: Sau khi nghe quang minh và rừng báu diễn thuyết diệu pháp, sẽ lập tức ngộ được Vô Sanh Pháp Nhẫn. Trong phần trước, đã có nói về Vô Sanh Pháp Nhẫn. Tâm người ấy hiểu pháp Vô Sanh. Trên thế gian, ai trong chúng ta cũng đều chẳng hiểu pháp Vô Sanh, ngay cả pháp sanh diệt cũng không hiểu, ngỡ pháp sanh diệt thật sự tồn tại. Vì thế, chúng ta chẳng nhìn thấu, chẳng buông xuống được. Ngay cả pháp sanh diệt mà cũng chẳng hiểu, vậy thì pháp vô sanh cao hơn một tầng làm sao hiểu được? Cảnh giới này là từng tầng một. Pháp vô sanh là hết thảy các pháp đều vô sanh, chẳng phải là pháp sanh diệt. Pháp nào cũng vốn đều như nhau. Người ấy đã an trụ trong ý niệm ấy, an ổn trụ trong pháp Vô Sanh, sẽ là Nhẫn, [tức là] chẳng bị những pháp khác ảnh hưởng, nhiễu loạn mảy may. Đây là một thứ công phu Định rất sâu. Đối với Vô Sanh Pháp Nhẫn, phải đạt đến trình độ nào thì mới có thể đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn? Tổ sư chú giải cũng chẳng nhất trí. Theo như Trí Giả đại sư của tông Thiên Thai đã dạy: Nói theo Biệt Giáo, sẽ là Sơ Địa; nói theo Viên Giáo, sẽ là Sơ Trụ thì mới chứng đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Nói theo một cách khác, Vô Sanh Pháp Nhẫn xét theo Viên Giáo thì từ Sơ Trụ cho đến Đẳng Giác đều là Vô Sanh Pháp Nhẫn, trình độ khác nhau. Nói chung, đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn đều là khá lắm. Đã đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, “kinh tu du gian, lịch sự chư Phật, biến thập phương giới”, [nghĩa là] trong thời gian hết sức ngắn ngủi, có thể “lịch sự” (phụng sự trọn khắp) mười phương chư Phật. “Lịch sự” (歷事) là hầu hạ, cúng dường từng vị một. Mười phương thế giới có bao nhiêu cõi nước? Mỗi cõi Phật có một vị Phật, người ấy đều lần lượt phụng sự, đến chỗ từng vị Phật trong mười phương thế giới để hầu hạ, lễ bái, cúng dường v.v…

“Ư chư Phật tiền, thứ đệ thọ ký”: Ở trong mười phương thế giới, đối trước chư Phật, khi lễ Phật, cúng dường Phật, các vị Phật ấy chẳng tùy tiện nhận sự cúng dường của quý vị. Sau khi đã tiếp nhận, các vị Phật ấy còn từng vị đều thọ ký cho quý vị. “Thọ ký” (授記) có nghĩa là cho biết khi nào quý vị sẽ có thể thành Phật, tuyệt diệu thay! “Hoàn chí bổn quốc” (Trở về cõi mình), chữ “bổn quốc” chẳng phải là nói về thế giới Sa Bà, mà là nói tới thế giới Cực Lạc. Người ấy đã vãng sanh Tây Phương, là người trong thế giới Cực Lạc. Trong thời gian rất nhanh như vậy, trở về cõi của chính mình, tức thế giới Cực Lạc, “đắc vô lượng bách thiên đà la ni môn”: Sau khi trở lại thế giới Cực Lạc, vì người ấy đối trước trọn khắp chư Phật trong mười phương thế giới, đã được thọ ký, đương nhiên là Phật sẽ dạy cho người ấy rất nhiều pháp môn. Ở trước mỗi vị Phật, học một pháp, trọn khắp các đức Phật trong mười phương thế giới sẽ có bao nhiêu pháp? Vì lẽ đó, sau khi trở lại thế giới Cực Lạc, đạt được vô lượng trăm ngàn đà la ni môn. Vô lượng là chẳng biết rõ số lượng, “môn” là pháp môn. Đà la ni là gì? Đà la ni là tổng trì. Tổng trì những gì? Tổng trì vô lượng vô biên đạo lý, vô lượng nghĩa lý hoàn toàn được bao hàm trong ấy. Điều này hết sức quan trọng.

Chúng ta thường nói “pháp môn vô lượng thệ nguyện học”. Phật pháp có vô lượng pháp môn. Học Phật pháp trong thế gian, thường nói là “tám vạn bốn ngàn pháp môn”. Nói theo thực tế, sẽ là vô lượng pháp môn. Người học Phật chúng ta phải nên có chí nguyện, lập vững thệ nguyện mong học. Pháp môn học càng nhiều càng hay, nhưng năng lực của chúng ta hữu hạn, học pháp này qua một thời gian bèn quên mất. Học pháp khác, một thời gian sau lại quên mất, năng lực ghi nhớ của chúng ta hữu hạn! Cổ nhân nói: “Người đọc sách có hai điều kiện trọng yếu:

1) Một là ngộ tánh tốt, [tức là] vừa đọc sách, hoặc nghe người khác giảng. Giảng một ý nghĩa, người ấy bèn lập tức lãnh ngộ rất nhiều ý nghĩa. Trong Khổng môn, Nhan Hồi có thể “nghe một, biết mười”. Đó là ngộ tánh tốt đẹp.

2) Hai là trí nhớ tốt. Chính mình đọc sách hoặc nghe đạo lý, có thể ghi nhớ, chẳng quên mất. Hôm nay nhớ một điều, ngày mai nhớ điều khác, lâu ngày chầy tháng, nhớ được nhiều sẽ hữu dụng”.

Nhưng trong chúng ta, người có trí nhớ tốt cũng chẳng nhiều! Phần lớn là chóng quên! Đà la ni môn là tổng trì. Sau khi đã học hết thảy các pháp, có thể vĩnh viễn ghi nhớ, lúc nào cũng dùng được. Thông thường, chúng ta đọc rất nhiều sách, đến khi muốn sử dụng, chẳng biết dùng như thế nào, nghĩ kiểu nào cũng chẳng thể nhớ ra. Đã đắc đà la ni, hết thảy các pháp môn đều ghi nhớ, lại còn có thể sử dụng bất cứ lúc nào. Vì thế, vô lượng pháp môn đều có thể tổng trì, sẽ có thể thành Phật rất nhanh. Điều này dựa vào đâu? Nhờ vào sau khi đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, cúng mười phương Phật, đắc đà la ni môn. Tuy đến Tây Phương Cực Lạc thế giới có thể đắc đà la ni môn; trong thế gian này, chúng ta cũng có thể luyện tập, luyện tập ngộ tánh tốt đẹp, trí nhớ tốt đẹp, tốt đẹp dường nào! Chỉ cần đơn thuần, tức là đơn thuần hóa tư tưởng của chúng ta. Thông thường, chớ nên có ý nghĩ phức tạp, chớ nên có nhiều vọng niệm, tâm tâm niệm niệm đặt nơi đạo. Tuy sống trên đời, thông thường chúng ta đều phải làm lụng, nhưng thời thời khắc khắc đều có tâm cầu đạo, tư tưởng của chúng ta sẽ đơn thuần hóa. Hễ tư tưởng đơn thuần, ngộ tánh lẫn trí nhớ đều là năng lực sẵn có của chúng ta, năng lực tự nhiên phát hiện.

(Kinh) Thị danh Thượng Phẩm Thượng Sanh giả.

(經)是名上品上生者。

(Kinh: Đây gọi là Thượng Phẩm Thượng Sanh).

Câu “thị danh Thượng Phẩm Thượng Sanh giả” là tổng kết. Đoạn kinh văn trong phép Quán thứ mười bốn này [nói về] Thượng Phẩm Thượng Sanh, đã nói xong. Trong đoạn kế tiếp, sẽ nói về Thượng Phẩm Trung Sanh.