Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 7

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu! Xin mở kinh bổn trang thứ hai, bắt đầu từ hàng thứ hai ở phía dưới. Trước hết là niệm kinh văn.

(Kinh) Thời A Xà Thế, vấn thủ môn giả: “Phụ vương kim giả, do tồn tại da?” Thời thủ môn nhân bạch ngôn: “Đại vương! Quốc thái phu nhân, thân đồ sao mật, anh lạc thịnh tương, trì dụng thượng vương. Sa môn Mục Liên, cập Phú Lâu Na, tùng không nhi lai, vị vương thuyết pháp, bất khả cấm chế!”

(經)時阿闍世，問守門者：父王今者，猶存在耶？時守門人白言：大王，國太夫人，身塗麨蜜，瓔珞盛漿，持用上王。沙門目連，及富樓那，從空而來，為王說法，不可禁制。

(Kinh: Khi ấy, A Xà Thế hỏi người canh cửa: “Nay phụ vương vẫn còn sống ư?” Lúc đó, kẻ giữ cửa tâu rằng: “Tâu đại vương, quốc thái phu nhân, thân bôi bột rang và mật, chuỗi đeo đựng nước trái cây ép, đem dâng lên vua. Sa môn Mục Liên và Phú Lâu Na từ trên hư không hiện tới, thuyết pháp cho nhà vua, chẳng thể ngăn cấm”).

“Thời” (Khi ấy) là vào lúc nào? “A Xà Thế vấn thủ môn giả” (A Xà Thế hỏi người canh cửa), ông ta biết đã qua ba lần bảy ngày, tức hai mươi mốt ngày như đã nói trên đây. Ông ta nghĩ: Đã qua hai mươi mốt ngày, lâu như thế, cha mình nhất định đã chết đói trong đó. Do vậy, vào lúc ấy, ông ta đến xem thử. Trước hết, hỏi kẻ “thủ môn”, tức là người canh cửa: “Phụ vương kim giả do tồn tại da?” nghĩa là phụ vương (chỉ lão vương) nay vẫn còn sống ư? Câu này mang ý nghĩa hỏi xem đã chết hay chưa? Câu hỏi có ý nghĩa ấy.

“Thời thủ môn nhân bạch ngôn” (Khi đó, kẻ giữ cửa thưa rằng), “Bạch” (白) là người dưới thưa trình với người trên, có ý nghĩa “bẩm báo”. “Đại vương”, lúc đó, A Xà Thế đã làm quốc vương, nên gọi ông ta là “đại vương”. Trên đây, ông ta đã hỏi: “Nay phụ vương vẫn còn sống hay không?” Vì nói theo lẽ thông thường, một người bảy ngày chẳng ăn gì, sẽ chẳng thể cầm cự được. Sau bảy ngày, nói chung là không thể sống nổi! Đã sau hai mươi mốt ngày, chẳng biết phụ vương đã chết hay chưa? Trong tâm đại vương mong vua cha lẽ ra là đã chết, cho nên mới hỏi lời ấy. Người canh cửa biết vua cha chưa chết, vì sao chưa chết? Cần phải nói ra đạo lý. Do nguyên nhân nào? “Quốc thái phu nhân” là mẹ của đại vương, nay trở thành thái phu nhân, bà ta “thân đồ sao mật” (thân bôi bột rang và mật), trong phần trước đã nói rồi, dùng bột rang hòa mật trét lên thân thể. Sau đấy, “anh lạc thịnh tương”, [nghĩa là] chuỗi anh lạc đựng nước nho, “trì dụng thượng vương” (đem dâng lên vua), đem đồ ăn, thức uống vào dâng cho lão vương, tức là phụ vương của Ngài, khiến cho ông ấy không đến nỗi chết đói. Còn có “sa môn Mục Liên cập Phú Lâu Na”, tức là đệ tử Phật, tôn giả Mục Kiền Liên lại còn có tôn giả Phú Lâu Na, hai vị ấy “tùng không nhi lai”, tức là từ trên hư không mà tới nơi đây, “vị vương thuyết pháp”, nghĩa là thuyết pháp cho phụ vương của Ngài. Câu kế đó là “bất khả cấm chế”, “cấm” (禁) là như trong phần trước, vua đã căn dặn cấm ngặt bất cứ kẻ nào tiến vào. “Chế” (制) là khống chế, chẳng cho phép bất cứ kẻ nào vào. Nhưng người canh cửa thưa: Một người là quốc thái phu nhân, chẳng có cách nào cấm đoán, ngăn chặn, hai người khác là hai vị sa môn, các Ngài từ hư không tiến đến, cũng chẳng có cách nào cấm đoán, ngăn chặn.

Kinh văn trước sau đều có sự tương ứng, “trước sau tương ứng” là như thế nào? Trong phần trước, vương tử A Xà Thế “chế chư quần thần, nhất bất đắc vãng” (ngăn cấm quần thần, chẳng có ai được phép đến đó). Vua đã căn dặn quần thần trong triều đình, các vị thần tử lớn nhỏ, bất luận kẻ nào cũng đều chẳng thể tiến vào, nhưng chẳng nhắc tới quốc thái phu nhân. Vì thế, người giữ cửa nói quốc thái phu nhân muốn tiến vào, do đại vương chẳng căn dặn, người giữ cửa chẳng chịu trách nhiệm. Mặt khác, những sa môn từ hư không bay đến, ông ta cũng chẳng có cách nào ngăn cấm, nên cũng chẳng có trách nhiệm đối với chuyện ấy. Nếu chẳng nói rõ như vậy, kẻ giữ cửa chẳng thể thoái thác trách nhiệm được! Người giữ cửa nói “chẳng thể cấm chế”, hai chuyện ấy có ý nghĩa tương ứng với phần trước.

Hai chữ “sa môn” (Śramaṇa) là tiếng Ấn Độ được phiên âm, dịch sang nghĩa tiếng Hán là Cần Tức (勤息, Cần trong cần lao (勤勞, siêng năng, nhọc nhằn), Tức trong Diệt Tức (息滅, diệt mất). Theo chú giải thông thường, Sa môn là người tu hành. Tu hành như thế nào? [“Cần” là] siêng tu Giới, Định, Huệ, tu Giới, tu Định, sau đấy khai trí huệ. “Tức” là diệt trừ tham, sân, si. Làm một vị sa môn, ý nghĩa chủ yếu là siêng tu Giới, Định, Huệ, nhắm tới mục đích diệt dứt tham, sân, si. Ở đây, “sa môn” là nói tới hai vị tôn giả Mục Liên và Phú Lâu Na, các Ngài đều là đại đệ tử của Thích Ca Mâu Ni Phật. Hai vị đại đệ tử này, tôn giả Mục Liên là bậc thần thông đệ nhất, Ngài tới truyền trao Bát Quan Trai Giới cho lão vương; tôn giả Phú Lâu Na là vị thuyết pháp bậc nhất. Ngài thuyết pháp có phương tiện hết sức thiện xảo. Hễ Ngài thuyết pháp, người nghe bèn dễ hiểu, dễ tiếp nhận. Hai vị ấy đến, một vị truyền Bát Quan Trai Giới cho lão vương, một vị giảng đạo lý Phật pháp cho lão vương nghe. Ở trong ấy, lão vương vừa có cái để ăn, vừa có Phật pháp, cho nên trải qua thời gian dài như vậy mà vẫn còn sống!

Kẻ giữ cửa tâu trình như thế xong, tiếp đó, quốc vương liền nói.

(Kinh) Thời A Xà Thế văn thử ngữ dĩ, nộ kỳ mẫu viết: “Ngã mẫu thị tặc, dữ tặc vi bạn. Sa môn ác nhân, huyễn hoặc chú thuật, linh thử ác vương, đa nhật bất tử”. Tức chấp lợi kiếm, dục hại kỳ mẫu.

(經)時阿闍世，聞此語已，怒其母曰：我母是賊，與賊為伴。沙門惡人，幻惑咒術，令此惡王，多日不死。即執利劍，欲害其母。

(Kinh: Khi ấy, A Xà Thế nghe lời ấy, giận mẹ nói: “Mẹ ta là giặc, kết bè đảng với giặc. Sa môn là kẻ ác, chú thuật huyễn hoặc, khiến cho ác vương đã nhiều ngày chẳng chết”. Liền cầm gươm bén, toan hại mẹ mình).

Nhà vua khởi lên ý niệm tội ác, toan giết hại mẹ mình. “Thời A Xà Thế, văn thử ngữ đã”, [nghĩa là] lúc đó, vua A Xà Thế nghe kẻ canh cửa vừa tâu, đương nhiên là kẻ canh cửa chẳng có trách nhiệm. Vua chẳng có cách nào trừng phạt kẻ canh cửa, cho nên bực tức. “Nộ kỳ mẫu viết” (Giận mẹ bèn nói). “Nộ” (怒) là nổi cáu, phẫn nộ; phẫn nộ vì ai? Phẫn nộ với mẹ mình. Đã phẫn nộ bèn chửi mẹ: “Ngã mẫu thị tặc” (Mẹ ta là giặc). Vì sao gọi mẹ mình là giặc? Tiếp đó liền nói: “Dữ tặc vi bạn” (Kết bè đảng với giặc). Dù bà ta chẳng phải là giặc, cũng coi như là giặc, vì bầu bạn với giặc. Kết bạn với giặc như thế nào? Chữ “tặc” (賊) tiếp đó nhằm chỉ phụ vương. Vì phụ vương của ông ta làm quốc vương, ông ta giam cầm cha, nhằm mục đích muốn cho cha chết đói trong đó. Một ngày chưa chết thì là lão tặc, đã già khú mà chẳng chết! Chẳng phải là hiện thời cũng có rất nhiều người nói như vậy ư? Già khọm mà chưa chết, tức là lão tặc! Chửi cha mình là giặc, vì sao cũng coi mẹ như giặc? Mẹ mỗi ngày mang đồ ăn, thức uống cho cha, đó là kết bạn với giặc. Hai người ấy (cha và mẹ) đều bị ông ta coi là giặc!

Tiếp đó nói: “Sa môn ác nhân” (Sa môn là kẻ ác), hãy suy nghĩ câu này. Trong phần trước, chúng ta đã hiểu rõ: Sa môn là người chuyên tu Giới, tu Định, tu Huệ. Hết thảy tội ác của chúng sanh phàm phu do đâu mà có? Đều là từ tham, sân, si; nhưng sa môn chuyên dứt diệt tham, sân, si. Tiêu diệt tham, sân, si là người tốt lành, vĩ đại nhất. Ông ta ngược ngạo bảo sa môn là “ác nhân”, chẳng được rồi! Vừa thốt lời ấy khỏi miệng, tội lỗi khôn cùng! Chúng ta xem kinh A Di Đà, thấy tôn giả Ngưu Ty (Kiều Phạm Ba Đề) do trong đời quá khứ, thấy một vị lão nhân tu hành đang tụng kinh, trong miệng chẳng còn răng, khi người ấy đang [trệu trạo] niệm từng câu, bèn giễu cợt vị lão tu hành ấy giống như trâu đang nhơi cỏ. Đó vẫn là vô tâm chọc ghẹo, kết quả là phải chịu ác báo bao nhiêu đời! Hậu quả đáng sợ lắm! Vua tự mình chửi sa môn là kẻ ác, như hai vị tôn giả Mục Kiền Liên và Phú Lâu Na là những bậc lỗi lạc. Ông ta chửi các Ngài là ác nhân, hãy tưởng tượng xem, tội lỗi ấy to đến cỡ nào! Vì sao bảo sa môn là ác nhân? “Huyễn hoặc chú thuật”, ý nói hai vị sa môn chẳng biết dùng huyễn pháp gì, dùng phương thuật và chú thuật gì để dụ dỗ, mê hoặc người ta. Do những thứ ấy, “linh thử ác vương, đa nhật bất tử” [nghĩa là] khiến cho gã ác vương như thế, đã nhiều ngày vẫn chẳng chết, đáng kinh hãi quá! Chửi cha mình là ác vương!

Nói lời ấy xong, “tức chấp lợi kiếm, dục hại kỳ mẫu” (liền cầm gươm bén, toan hại mẹ mình); vồ lấy thanh gươm rất sắc bén, mong một kiếm giết mẹ chết tươi! Quý vị hãy xem đoạn này, chửi cha mẹ là giặc, lại chửi sa môn là ác nhân, lại chửi phụ vương là ác vương; sau đấy, chộp lấy một thanh gươm bén, toan tự mình giết chết mẹ. Đấy là tạo khẩu nghiệp, tạo thân nghiệp, tạo ý nghiệp; ba nghiệp thân khẩu ý đều tạo nghiệp tội ác cực đại! Vào lúc đó, trong đoạn kinh văn kế tiếp có cho biết:

(Kinh) Thời hữu nhất thần, danh viết Nguyệt Quang, thông minh đa trí, cập dữ Kỳ Bà, vị vương tác lễ, bạch ngôn: “Đại vương! Thần văn Tỳ Đà Luận Kinh thuyết, kiếp sơ dĩ lai, hữu chư ác vương, tham quốc vị cố, sát hại kỳ phụ, nhất vạn bát thiên. Vị tằng văn hữu vô đạo hại mẫu. Vương kim vị thử sát nghịch chi sự, ô Sát lợi chủng, thần bất nhẫn văn. Thị Chiên Đà La, ngã đẳng bất nghi phục trụ ư thử!”

(經)時有一臣，名曰月光，聰明多智，及與耆婆，為王作禮。白言：大王，臣聞毗陀論經說，劫初以來，有諸惡王，貪國位故，殺害其父，一萬八千。未曾聞有無道害母。王今為此殺逆之事，汙剎利種，臣不忍聞。是旃陀羅，我等不宜復住於此。

(Kinh: Khi ấy, có một người bầy tôi tên là Nguyệt Quang thông minh, lắm trí huệ, cùng với Kỳ Bà, hướng về vua làm lễ, tâu rằng: “Tâu đại vương! Thần nghe kinh luận Tỳ Đà có nói, từ kiếp ban sơ đến nay, có các vua ác vì tham ngôi vua, giết hại cha mình có đến một vạn tám ngàn kẻ. Chưa từng nghe nói có kẻ nào vô đạo hại mẹ. Nay bệ hạ làm chuyện giết chóc ngỗ nghịch này, khiến dòng Sát đế lợi bị ô uế. Thần chẳng nỡ nghe. Đó là [hành vi của] Chiên Đà La, bọn thần không nên ở chỗ này nữa”).

“Thời hữu nhất thần, danh viết Nguyệt Quang, thông minh đa trí, cập dữ Kỳ Bà” (Khi ấy, có một người bầy tôi tên là Nguyệt Quang thông minh, lắm trí huệ, cùng với Kỳ Bà): Lúc đó, có hai vị đại thần ra mặt khuyên can nhà vua chớ nên giết hại mẹ. Một vị tên là Nguyệt Quang (Candraprabhā). Vì sao tên là Nguyệt Quang? Vì người này hết sức thông minh, có rất nhiều trí huệ. Vị kia là Kỳ Bà (Jīvaka). Kỳ Bà là anh em của vua A Xà Thế. Có tổ sư chú giải ngài Kỳ Bà là em vua A Xà Thế, cũng có vị chú giải ông ta là anh; có hai cách nói như vậy. Có một bộ kinh tên là Nại Nữ Kỳ Bà Kinh (奈女耆婆經), theo bộ kinh ấy, tuổi của Kỳ Bà phải lớn hơn vua A Xà Thế đến mười tuổi.

Kỳ Bà lớn hơn vua A Xà Thế mười tuổi, vì sao chẳng làm Thái Tử? Trong ấy có nhân duyên: Vì Kỳ Bà chẳng phải là do đại phu nhân của quốc vương sanh ra. Mẹ của Kỳ Bà là ai? Mẹ của Kỳ Bà tên là Nại Nữ (奈女), Nại (奈) là tên một loài cây. Tại Ấn Độ, vào thuở ấy, có một tiểu quốc. Tiểu quốc ấy có một người ngoại đạo, là ngoại đạo tu phạm hạnh. Ông ta có một hoa viên lớn, trong đó, có rất nhiều cây Nại. Trong những cây Nại ấy, có một cây nhìn rất lạ lùng. Về sau, [từ cây đó] sanh ra một người con gái (Nại Nữ Kỳ Bà Kinh nói cây sanh ra một người con gái). Người con gái ấy trưởng thành, hết sức xinh đẹp, tuổi vừa mười lăm, tiếng đồn khắp cõi Ấn Độ. Rất nhiều vị quốc vương của các đại quốc đều biết, đều tới tiểu quốc ấy, muốn cưới cô gái đó làm vương phi. Về sau, có tất cả bảy vị quốc vương đồng thời đến cầu hôn. Cha cô ta là Phạm Chí, tức người tu đạo, liền nói rõ sự thật: “Đứa con gái này chẳng phải là con gái của ta. Nó từ cây Nại sanh ra”. Sau đấy, dựng một tòa lầu cao, bảo: “Ai có thể lên được lầu này, đứa con gái Nại Nữ này sẽ thuộc về người đó”. Về sau, cha của vua A Xà Thế lên ngôi lầu ấy trước; do đó, cưới [Nại Nữ] làm vương phi. Lúc đó, vua chẳng cưới bà ta về nước mình, mà thành thân ngay trong tiểu quốc đó. Sau này, sanh nở một đứa con, đứa con ấy được đặt tên là Kỳ Bà. Sau khi được sanh ra, đến năm lên tám, Kỳ Bà mới đến chỗ phụ vương. Khi ấy, phụ vương và đại phu nhân vẫn chưa có con, bèn lập Kỳ Bà làm Thái Tử. Nhưng hai năm sau, sanh ra vua A Xà Thế, vị đại phu nhân của quốc vương được nhắc tới trong phần trước hạ sanh Thái Tử thật sự. Sau khi đứa bé ấy được sanh ra, Kỳ Bà đã mười tuổi, rất hiểu chuyện. Ông ta biết mẹ ruột của mình chẳng phải là đại phu nhân, bèn nhường ngôi Thái Tử cho A Xà Thế được sanh sau, chẳng làm Thái Tử nữa. Có một đoạn nhân duyên như vậy. Ông ta không làm Thái Tử, nhưng là một y sĩ nổi tiếng, y thuật hết sức cao minh. Hai chữ Kỳ Bà dịch sang nghĩa tiếng Hán là Cố Hoạt (固活), Cố là chữ Cố trong Kiên Cố (堅固), Hoạt là chữ hoạt trong Hoạt Mạng (活命, sống sót). Vì sao gọi là Cố Hoạt? Phàm bất luận kẻ nào, mắc phải tuyệt chứng cũng thế, hoặc mắc bệnh gì cũng thế, chỉ cần ông ta trị liệu, tất nhiên sẽ đều được cứu sống. Vì thế, ông ta có tên là Cố Hoạt.

IV.1.2.6. Tỳ Đà

Khi ấy, hai vị đại thần này đều hết sức lừng danh trong nước. Nguyệt Quang tuyệt diệu lắm, vừa thông minh, lại vừa lắm trí huệ. Kỳ Bà thì sao? Đã là anh của Thái Tử, y thuật lại hết sức cao minh. Do vậy, trong nước, ai nấy đều kính nể hai vị đại thần này. Thuở ấy, hai vị đại thần này nghe đại vương toan sát hại mẫu thân, vội chạy đến: “Vị vương tác lễ” (Làm lễ đối với vua). Khi hai người ấy muốn khuyến cáo nhà vua, trước hết, phải hướng về vua hành lễ. Hành lễ xong, bèn nói, “bạch ngôn” (白言) là thưa bẩm, trước hết nói: “Đại vương”, thưa thốt với nhà vua, hai vị thần tử bèn nói: “Thần văn Tỳ Đà Luận Kinh thuyết”, [nghĩa là] chúng tôi có nghe kinh luận Tỳ Đà nói.

Đối với chữ Tỳ Đà Luận, xin các vị xem đề cương bài giảng. Hai chữ Tỳ Đà (Vedas) còn đọc là Vi Đà, phiên âm theo lối mới là Phệ Đà (吠陀), dịch sang nghĩa tiếng Hán là Minh Trí (明智), [tức là] dạy người ta phát khởi trí huệ. Đó là kinh điển gì vậy? Chính là kinh điển rất trọng yếu của hàng Bà La Môn. Tỳ Đà Luận của Bà La Môn phân lượng rất nhiều, tổng cộng có một ngàn hai trăm sáu mươi sáu loại, bao hàm hết sức nhiều ý nghĩa. Vì sao nêu lên kinh điển Bà La Môn? Vì trong thuở ấy, các nước tại Ấn Độ chẳng chú trọng ghi chép lịch sử cho lắm. Điều này chẳng giống Trung Hoa. Tại Trung Hoa, sau khi đã có văn tự, luôn chú trọng ghi chép lịch sử. Do vậy, tại Trung Hoa, có rất nhiều người nói: “Lục kinh giai sử dã”. [Ý nói], Nho gia có sáu kinh, những điều được ghi chép trong ấy đều là lịch sử. Ở Ấn Độ, chẳng phải là như vậy, Ấn Độ tương phản với chúng ta. Họ chú trọng giảng giải đạo lý, phàm những gì thuộc về lịch sử đều chẳng chú trọng cho mấy. Vì vậy, nếu nói đến lịch sử, chỉ có cách dựa theo ngoại đạo Bà La Môn để nói, truy tìm sự thật trong thời cổ từ kinh điển. Vì thế, hai vị đại thần ấy đem kinh điển Tỳ Đà Luận của Bà La Môn ra bàn. Cũng giống như người Trung Hoa biện luận cùng kẻ khác, hễ nói đến đạo lý, đạo lý dựa theo kinh điển [để lập luận] thì sẽ có trọng lượng. Lý lẽ do chính mình tự nói sẽ chẳng có sức mạnh cho mấy. Nêu ra kinh điển Bà La Môn để bênh vực chủ trương của chính mình.

[Hai vị đại thần nói]: Chúng tôi nghe từ kinh Tỳ Đà Luận mà biết, “kiếp sơ dĩ lai” (từ kiếp ban sơ cho tới nay). Nói “kiếp sơ” (劫初) là kiểu nói của Ấn Độ, Trung Hoa thường nói là: “Tùng khai thiên tịch địa dĩ lai” (Từ lúc mở trời, tách đất tới nay). Nói theo ghi chép trong lịch sử Trung Hoa, vào thời viễn cổ, tìm được một người gọi là Bàn Cổ Thị (盤古氏). Trong thời cổ, ông ta đã tách biệt trời và đất. Mỗi dân tộc đều có một thời đại thần thoại, “kiếp sơ” cũng có ý nghĩa gần giống ý nghĩa này. Từ lúc dựng trời mở đất mãi cho đến khi đó, “hữu chư ác vương” (có các vua ác), có rất nhiều rất nhiều quốc vương rất xấu xa, đớn hèn, họ “tham quốc vị cố” (do tham ngôi vua), vì tham cầu muốn làm quốc vương, tham lam ngôi vua mà “sát hại kỳ phụ”, tức là giết hại cha ruột. Từ thuở kiếp sơ cho đến khi hai vị đại thần ấy bàn luận, có tất cả bao nhiêu gã vua ác giết hại cha mình? Có “nhất vạn bát thiên. Vị tằng văn hữu vô đạo hại mẫu” (một vạn tám ngàn kẻ. Chưa từng nghe nói có kẻ vô đạo hại mẹ). Chưa hề nghe nói! Trong kinh luận Tỳ Đà, chưa hề nói có quốc vương nào vô đạo đến mức toan sát hạt mẹ mình! Chẳng có chuyện ấy.

Điều này có nghĩa là: Từ xưa tới nay, có những gã quốc vương xấu xa, đớn hèn, giết cha để đoạt ngôi vị quốc vương. Kẻ giết cha chẳng có chi lạ, tổng cộng là có đến một vạn tám ngàn đứa, nhưng chẳng có đứa nào giết mẹ. Xét ra, câu này có nghĩa là giết cha là chuyện còn có thể du di được, chứ giết mẹ là tội đại nghịch bất đạo nhất! Nhưng điều này hoàn toàn chẳng phải là nói “có thể giết cha” đâu nhé! Chỉ là so sánh giữa hai đằng, giết mẹ là chuyện chẳng thể tha thứ nhất! Chuyện này nói như thế nào? Tại Trung Hoa, vào thời Tam Quốc, cũng có một câu chuyện nhỏ. Cuối đời nhà Hán, con Tào Tháo là Tào Phi soán vị, trở thành Ngụy Văn Đế của nước Ngụy. Thuở ấy, cũng không nói chuyện đạo đức. Có một vị văn nhân tên là Nguyễn Tịch. Nguyễn Tịch (阮籍) là một văn nhân trong nhóm Trúc Lâm Thất Hiền. Khi ông ta làm quan tư pháp trong triều đình của Ngụy Văn Đế, có một hôm nghe nói có kẻ giết cha, thuở ấy, giết cha cũng là chuyện đại nghịch bất đạo. Nguyễn Tịch sau khi nghe xong, bèn nói: “Tình hình giết cha còn có thể tạm dung; nếu giết mẹ, sẽ là chuyện chẳng thể dung thứ nhất”. Ngụy Văn Đế nghe nói vậy, bèn hỏi: “Giết cha là đại nghịch, đại ác, vì sao còn có thể dung thứ được?” Nguyễn Tịch liền tâu: “Nhân loại vào thời cổ là xã hội mẫu hệ. Người thời ấy sống cùng với cầm thú một chỗ. Do chẳng có chế độ hôn nhân, kẻ bình phàm chỉ biết có mẹ, chẳng biết có cha. Giống như loài thú, chỉ thuần túy biết có mẹ, chẳng biết có cha. Vì thế, nói còn có trường hợp giết cha, còn như giết mẹ thì dường như chưa hề nghe nói tới. Nếu hỏi vì sao có thể giết cha mà chẳng thể giết mẹ ư? Giết cha thì trong loài cầm thú có những trường hợp như vậy. Nếu loài người mà giết cha thì giống hệt như cầm thú, chẳng thể gọi là người. Nếu giết mẹ, ngay cả cầm thú cũng chẳng bằng! Chẳng hề nghe nói cầm thú giết mẹ!” Dựa theo thí dụ như vậy để nói, cho nên Nguyễn Tịch trả lời Ngụy Văn Đế: Từ xưa tới nay, chưa từng có ai giết mẹ. Giết cha thì trong lịch sử còn có những tiền lệ, vì tham cầu quyền vị, tham cầu ngôi vua, còn có những trường hợp ấy. Nhưng giết mẹ thì không chỉ là nhân loại chẳng có, ngay cả loài súc sanh cũng chẳng có! Nếu nhân loại giết mẹ, thì nói cách khác, ngay cả súc sanh cũng chẳng bằng. Vì thế, trong đoạn kinh văn này, hai vị đại thần nói giết hại cha thì có lắm kẻ như vậy, chưa từng nghe nói có kẻ nào giết mẹ! Câu kinh văn này chứa đựng ý nghĩa rất sâu xa, hòng bảo cho vua A Xà Thế biết: Nếu ngươi thật sự muốn giết mẹ, ngay cả súc sanh cũng chẳng bằng đâu nhé! Ý nghĩa ở chỗ này! Dùng lời lẽ nêu sự lợi hại để cho đại vương biết: “Vương kim vi thử sát nghịch chi sự” (Nay vua làm chuyện giết chóc, đại nghịch ấy), nay nhà vua làm chuyện đại nghịch ấy (“vi thử” là làm loại chuyện như thế này). “Nghịch” (逆) là đại nghịch, không chỉ là muốn giết cha, mà còn toan giết mẹ. Giết cha đã chẳng phải là người, mà giống như súc sanh. Nhà vua tiến thêm bước nữa, muốn giết mẹ, [thế thì] ngay cả súc sanh cũng chẳng bằng! Có ý nghĩa như vậy đó! Nay nhà vua nghiễm nhiên làm chuyện ấy. “Ô sát lợi chủng”, “ô” (污) là ô nhiễm, bại hoại, tức là bại hoại dòng giống Sát lợi.

IV.1.2.6. Tứ tánh

Xã hội Ấn Độ thuở ấy có bốn đại chủng tánh (Cattāro varṇa). Xin quý vị xem đề cương bài giảng. Trong xã hội Ấn Độ chia thành bốn chủng tánh, giống như trong xã hội có bốn loại giai cấp:

1) Một loại là Bà La Môn (婆羅門, Brāhmaṇa). Bà La Môn là tiếng Phạn, dịch sang nghĩa tiếng Hán là “tịnh hạnh giả” (淨行者), là giai cấp tu hành, nhấn mạnh đạo đức. Hết thảy các hành vi đều hết sức thanh tịnh, cao thượng, cũng được người trong toàn thể xã hội tôn kính.

2) Loại thứ hai là Sát đế lợi (剎帝利, Kṣatriya). Sát đế lợi là chủng tánh của vua, là chủng tánh của quốc vương, giống như chế độ quân chủ thế tập phong kiến tại Trung Hoa vào thời cổ. Nói là “vương chủng”, tức là từ thế hệ này sang thế hệ khác, hễ thuộc về chủng tộc quốc vương đều có thể kế thừa vương vị. Sát đế lợi là vương giả, sanh ra là con em trong gia đình vương giả. Đó là một chủng tánh.

3) Kế đó là Phệ Xá (吠舍, Vaiśya). Phệ Xá là chủng tánh “thương cổ” (商賈), tức là thương nhân, từ tổ tiên mãi cho đến con cháu các đời sau đều là những người làm nghề kinh doanh buôn bán.

4) Loại thứ tư là Thủ Đà (首陀, Sūdra). Thủ Đà là nô lệ, cũng là nông dân. Vì sao nông dân gọi là Nô Lệ? Trong bốn đại chủng tánh, địa vị của nông dân thuộc loại thứ tư. Họ giống như nô lệ làm lụng cho người khác. Vì thế, gọi là nô lệ.

Giai cấp phân chia rất rõ ràng. Con em thuộc chủng tánh nào sẽ thuộc về chủng tánh đó, chẳng thể lẫn lộn. Bà La Môn là Bà La Môn, Sát đế lợi là Sát đế lợi, Phệ Xá là Phệ Xá, Thủ Đà là Thủ Đà, chẳng thể hoán chuyển cho nhau! Phệ Xá biến thành Thủ Đà, Thủ Đà biến thành Phệ Xá, là chuyện chẳng thể nào có! Giai cấp rất nghiêm ngặt, giới hạn rành mạch. Đấy là tứ đại chủng tánh.

IV.1.2.7. Chiên Đà La

Ngoài bốn chủng tánh ra, còn có một loại gọi là Chiên Đà La (旃陀羅, Caṇḍāla). Chiên Đà La là gì? Dịch sang nghĩa tiếng Hán là Nghiêm Xí (嚴幟). Nghiêm Xí có nghĩa là dùng chuyện tạo tác ác nghiệp để trang hoàng cho thân phận của họ. Kẻ ấy vừa thấy liền [tạo ấn tượng] là kẻ đại diện cho người ác. Hạng người này ở ngoài bốn chủng tánh, mà cũng thấp hơn bốn chủng tánh, hạng người ấy gọi là Chiên Đà La. Họ làm nghề gì? Đồ tể. Đồ tể chuyên môn gây tạo sát nghiệp. Kẻ làm đồ tể là người tạo tội nghiệp. Cho nên đến nơi đâu, nhất là đến đô thị, chính mình phải báo hiệu. Báo hiệu gì vậy? Trước hết là lắc chuông, rồi gõ một khối gỗ, tự mình nêu rõ thân phận. Nêu rõ chính mình là một kẻ tạo ác nghiệp, gọi là Chiên Đà La. Vừa rung chuông, vừa gõ vào một khúc gỗ, nhằm nhắc nhở kẻ khác chú ý, người ác đến đó! Khiến cho người khác biết rõ kẻ đó chính là đồ tể. Kẻ tạo tội ác ở dưới bốn chủng tánh, bị người ta khinh thường nhất. Hạng người ấy gọi là Chiên Đà La.

Sau khi đã tìm hiểu thân phận của hạng người này, lại xem tiếp lời hai vị đại thần đã nói: “Đại vương! Hôm nay bệ hạ làm chuyện sát nghịch này” (“Sát” là giết hại, “nghịch” là chuyện đại nghịch giết cha, giết mẹ). Sau khi nhà vua đã làm ra chuyện ấy, sẽ ô uế dòng dõi Sát lợi. Dòng Sát lợi là vương gia. Trừ Bà La Môn ra, được tôn kính nhất là Sát đế lợi. Nhà vua làm như vậy chính là phá hỏng chủng tánh Sát đế lợi, khiến cho toàn thể vương chủng bị ô nhiễm. Vì thế, “thần bất nhẫn văn” (thần chẳng nỡ nghe). Nói “thần chẳng nỡ nghe” là gì? Đại vương muốn giết cha, giết mẹ, rõ ràng là chính mắt có thể trông thấy, nhìn thấy, nhưng hiện thời nghe còn chẳng nỡ nghe. Nghe mà còn chẳng nỡ lòng nào nghe, há dám chính mắt trông thấy ư? Đã chẳng nỡ chính mắt trông thấy, đại vương tạo đại ác nghiệp này, ô uế vương chủng, chẳng xứng đáng thuộc về dòng dõi vương gia. Tuy thân phận là quốc vương, nhưng xét theo phương diện nhân cách, chẳng xứng đáng! Đừng nói là Sát đế lợi, ngay cả thương nhân hoặc nô lệ đều chẳng bằng! “Thị Chiên Đà La”: Chỉ có thể sánh ví như Chiên Đà La (hạng người chuyên môn làm đồ tể, tạo tội, gây ác nghiệp). Đó là nói theo bốn đại chủng tánh tại Ấn Độ vào thời ấy.

Tình huống thời cổ và hiện thời khác nhau. Khi chúng ta nghiên cứu, phải phân định thời đại rõ ràng. Ấn Độ hiện thời đương nhiên chẳng phải là như vậy. Ấn Độ hiện thời là xã hội công thương nghiệp. Giới thương cổ đương nhiên là phải cao minh hơn vương chủng. Hiện thời làm nông dân cũng chẳng giống như thời cổ, quan hệ thời đại bất đồng. Vào thuở ấy là như vậy. Sau khi họ đã nêu ra lẽ lợi hại, “ngã đẳng” (bọn thần), hai vị đại thần nói tới hai người bọn họ, “bất nghi phục trụ ư thử” (chẳng nên ở nơi đây nữa), chẳng thích hợp để tiếp tục sống trong quốc gia này. Ở đây, có ý nghĩa như thế này: Trong đại quốc gia này, hai vị đại thần ấy là thần tử trong nước. Nói theo phía một vị đại thần, phải bảo vệ, hộ trì quốc vương, làm những chuyện lợi ích cho quốc dân, nhưng đại vương nay làm chuyện chẳng ra người, nếu bọn họ vẫn ở đây phục vụ, tức là cũng như họ giúp đỡ cầm thú, thậm chí ngay cả cầm thú vẫn chẳng bằng! Vì thế, chẳng thể tiếp tục sống ở nơi đây. Xét đến ý nghĩa của câu nói này, bao gồm rất nhiều chuyện, văn tự trong kinh văn viết rất đơn giản.

Chúng ta hãy nghĩ xem, lúc đó, sau khi đã đến nơi, trước hết, hai vị đại thần hướng về đại vương hành lễ. Đương nhiên là trước tiên dùng lời lẽ êm ái để khuyên nhủ, khuyên vua đừng nên giết mẹ. Lúc ấy, nhà vua hết sức tức giận, ai đến khuyên bảo cũng đều chẳng tiếp nhận, khuyến cáo kiểu nào cũng chẳng tiếp nhận. Vì thế, hai vị đại thần mới lấy những chuyện từ xưa tới nay, dùng các lẽ lợi hại để nói cho nhà vua nghe. Nói đến cuối cùng, thật sự là cảnh cáo: Nếu nhà vua không tiếp nhận, chẳng nghe lời khuyên can, vẫn cứ kiên trì muốn sát hại mẹ, họ sẽ chẳng ở trong nước này nữa. Hai vị trọng thần chẳng ở lại, hãy nghĩ xem! Hậu quả nghiêm trọng lắm!

(Kinh) Thời nhị đại thần, thuyết thử ngữ cánh, dĩ thủ án kiếm, khước hành nhi thoái.

(經)時二大臣，說此語竟，以手按劍，卻行而退。

(Kinh: Bấy giờ, hai vị đại thần nói lời ấy xong, dùng tay đè kiếm, lùi chân bước ra).

“Thời nhị đại thần, thuyết thử ngữ cánh”, [nghĩa là] lúc đó, hai vị đại thần nói xong những lời lẽ trên đây. “Dĩ thủ án kiếm” (Lấy tay đè kiếm): Nhìn vào động tác của hai người đó, cũng tưởng tượng được tình huống khi ấy. Vua A Xà Thế tay cầm gươm toan giết mẹ, hai vị đại thần khuyên vua chẳng được. Sau khi đã nói xong lẽ lợi hại, trên thân hai người vốn đều đeo gươm, mỗi người tay nắm lấy kiếm đang đeo trên thân, dùng tay đè lên, chẳng xoay người, vẫn đối mặt với đại vương lùi ra sau, “khước hành nhi thoái” (lùi chân lui ra). Thông thường, lễ nghi khi gặp quân chủ (vua chúa) là như vậy. Sau khi bái kiến quân chủ, bẩm báo xong, khi từ biệt, không ngay lập tức xoay người bước đi, mà là tiếp tục đối diện với quân chủ, bước lùi dần ra sau. Lui đến một khoảng kha khá rồi mới xoay người đi ra ngoài. Nhìn bề ngoài thì là họ giữ lễ; trên thực tế, chẳng phải là như vậy. Quý vị xem nhé: Dùng tay đè kiếm, tức là trong tay nắm lấy kiếm, đề phòng đại vương nổi cáu. Vì hai vị đại thần ấy sau khi đã nói những điều lợi hại, nếu đại vương chẳng tiếp nhận, thừa cơ hội hai người bọn họ quay người bỏ đi, đại vương ở phía sau, ngay lập tức động thủ, sát hại bọn họ thì làm thế nào đây? Do vậy, họ lấy tay đè kiếm, đi lùi ra, nhằm đề phòng vua A Xà Thế thừa dịp sát hại họ. Chính mình có tác dụng đề phòng trong ấy.

(Kinh) Thời A Xà Thế, kinh bố hoảng cụ, cáo Kỳ Bà ngôn: “Nhữ bất vị ngã da?” Kỳ Bà bạch ngôn: “Đại vương! Thận mạc hại mẫu”. Vương văn thử ngữ, sám hối cầu cứu, tức tiện xả kiếm, chỉ bất hại mẫu.

(經)時阿闍世，驚怖惶懼，告耆婆言：汝不為我耶？耆婆白言：大王，慎莫害母。王聞此語，懺悔求救，即便捨劍，止不害母。

(Kinh: Khi đó, A Xà Thế kinh hãi, hoảng sợ, bảo Kỳ Bà rằng:

“Ông chẳng vì ta ư?” Kỳ Bà tâu rằng: “Tâu đại vương! Hãy thận trọng, đừng hại mẹ”. Vua nghe lời ấy, ăn năn, hối lỗi, liền buông bỏ gươm, thôi không hại mẹ).

Hai vị đại thần biểu hiện hành vi ấy, vua A Xà Thế sẽ suy xét. “Thời A Xà Thế, kinh bố, hoảng cụ”: Vua A Xà Thế thấy động tác ấy, hết sức kinh hoảng, sợ hãi! “Cáo Kỳ Bà ngôn” (Bảo Kỳ Bà rằng), Kỳ Bà là anh vua, nói với Kỳ Bà: “Nhữ bất vị ngã da?” (Ông chẳng vì ta sao?). Nay ông chẳng giúp đỡ, chẳng bảo vệ ta ư? Có nghĩa là ông muốn phản bội, lìa bỏ ta ư? “Kỳ Bà bạch ngôn: Đại vương, thận mạc hại mẫu”: Kỳ Bà liền nói: “Tâu đại vương! Ngài hãy thận trọng suy xét, chớ nên sát hại mẹ!” “Vương văn thử ngữ, sám hối, cầu cứu”: Sau khi nghe lời ấy, vua bèn cảm thấy ăn năn. Vì hai vị đại thần ấy bỏ đi, địa vị của nhà vua sẽ chẳng ổn; cho nên vua hoảng sợ, ăn năn, van nài. “Tức tiện xả kiếm”: Lập tức buông gươm trong tay xuống, “chỉ bất hại mẫu”: Ngưng không hại mẹ nữa.

(Kinh) Sắc ngữ nội quan, bế trí thâm cung, bất linh phục xuất.

(經)敕語內官，閉置深宮，不令復出。

(Kinh: Sắc truyền nội quan, nhốt kín trong thâm cung, chẳng cho ra nữa).

Tuy chẳng hại mẹ nữa, nhưng “sắc ngữ nội quan, bế trí thâm cung, bất linh phục xuất”, [nghĩa là] ngay lập tức bảo quan viên trong cung đình, gọi các vệ sĩ nhốt chặt mẹ trong thâm cung, chẳng cho bà đi ra, cũng tức là giam cầm mẹ. Sau khi ông ta nhốt mẹ, mẹ ông ta thỉnh cầu như thế nào, cầu đức Phật thuyết pháp cho bà ta, lần sau sẽ nói. Hôm nay, tôi nói tới chỗ này.

Tập 8

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu! Xin mở kinh bổn, trang thứ ba, bắt đầu từ phía sau hàng thứ ba. Tôi đọc mấy câu kinh văn trước:

(Kinh) Thời Vi Đề Hy, bị u bế dĩ, sầu ưu tiều tụy, dao hướng Kỳ Xà Quật sơn, vị Phật tác lễ, nhi tác thị ngôn: “Như Lai Thế Tôn, tại tích chi thời, hằng khiển A Nan, lai úy vấn ngã. Ngã kim sầu ưu, Thế Tôn oai trọng, vô do đắc kiến, nguyện khiển Mục Liên, tôn giả A Nan, dữ ngã tương kiến”. Tác thị ngữ dĩ, bi khấp vũ lệ, dao hướng Phật lễ.

(經)時韋提希，被幽閉已，愁憂憔悴。遙向耆闍崛山，為佛作禮，而作是言：如來世尊，在昔之時，恆遣阿難，來慰問我。我今愁憂，世尊威重，無由得見。願遣目連，尊者阿難，與我相見。作是語已，悲泣雨淚，遙向佛禮。

(Kinh: Lúc đó, bà Vi Đề Hy bị nhốt kín, sầu lo, tiều tụy, bèn hướng vọng núi Kỳ Xà Quật, kính lễ đức Phật, mà nói như thế này: “Bạch đức Như Lai Thế Tôn, xưa kia, Ngài luôn sai A Nan đến an ủi, thăm hỏi con. Con nay sầu lo, đức Thế Tôn oai đức cao trọng, không cách nào được gặp, xin hãy sai tôn giả Mục Liên và A Nan đến gặp mặt con”. Thưa lời ấy xong, buồn khóc, tuôn nước mắt như mưa, hướng vọng về phía đức Phật lễ bái).

Lần trước đã nói vua A Xà Thế tuy được hai vị đại thần khuyên bảo không giết mẹ, nhưng giam mẹ trong thâm cung, cấm bất luận kẻ nào đến gặp mẹ mình, cũng chẳng cho phép bà ta ra ngoài. Hôm nay, tôi sẽ nói tiếp: Sau khi mẹ ông ta bị giam cầm, ở trong thâm cung, cảm thấy ưu sầu, hướng về đức Phật lễ bái, cầu đức Phật sai hai vị đệ tử đến an ủi, thăm hỏi bà ta.

Sau khi phu nhân Vi Đề Hy đã bị giam kín, chúng ta hãy xem phần văn tự: “Thời Vi Đề Hy, bị u bế dĩ, sầu ưu tiều tụy” (Lúc đó, bà Vi Đề Hy bị nhốt kín, sầu lo, tiều tụy), chữ “thời” (時) ở đây là nói bà ta sau khi bị con trai nhốt trong thâm cung. Trước đó, [nhà vua] vốn muốn giết bà ta, sau đấy chẳng giết, nhưng nhốt lại. Chữ “u” (幽) trong “bị u bế” (bị giam kín) có ý nghĩa rất sâu: Bị nhốt chặt trong thâm cung, không cho phép bất luận kẻ nào đến gặp mặt. Bị nhốt một mình trong ấy thì gọi là “u bế”. Bà ta cảm thấy sầu ưu, tiều tụy. Sầu ưu (Ưu (憂) là lo buồn), trong tâm cảm thấy rất khổ não. “Tiều tụy” (憔悴) là khi một người trong tâm khổ sở, sầu muộn, thân thể sẽ chẳng tốt, biểu hiện lộ ra vẻ mặt cũng rất khó coi, đó là “tiều tụy”. Nói cách khác, chúng ta thường thấy một người nếu trong lòng có chuyện chẳng vui sướng, sắc mặt trông giống như kẻ ngã bệnh, đó là “tiều tụy”. Vì sao? Vốn là sắp bị giết chết, nay còn giữ được cái mạng, vì sao vẫn sầu ưu, tiều tụy như vậy? Kinh văn ở đây [ghi chép] rất đơn giản, khi chúng ta nghiên cứu kinh văn, phải thể nghiệm ý nghĩa ở ngoài kinh văn, cũng chỉ từ thể nghiệm “ý tại ngôn ngoại” (ý ở ngoài lời) mới biết đời người trong thế gian rất khổ sở, đã nhiều lại còn sâu hơn.

Tổ sư giải thích từ ba phương diện:

1) Vì sao phu nhân Vi Đề Hy sầu ưu, tiều tụy như vậy? Trong tâm bà ta sầu ưu điều gì? Trước khi bà ta bị giam kín, chồng của bà ta, cũng là lão quốc vương, vốn nhờ vào bà ta cho ăn, cho uống mà có thể duy trì sanh mạng, có thể chẳng chết. Nay bà ta bị nhốt lại, có thể suy ra mà biết lão quốc vương còn có thể sống được bao lâu? Hơn nữa, lão quốc vương biết phu nhân cũng bị giam cầm, đã chẳng có gì ăn, nhất định sẽ không cầm cự được, lại lo cho phu nhân bị giam cầm, trong lòng lại là một tầng khổ não. Do hai tầng khổ não như vậy, lão quốc vương chẳng thể sống lâu! Vì thế, trong tâm phu nhân Vi Đề Hy chẳng có cách nào tiêu trừ nỗi ưu sầu, trong tâm hết sức khổ sở, buồn bực. Đó là điều thứ nhất.

2) Trước khi phu nhân Vi Đề Hy bị nhốt, Thích Ca Mâu Ni Phật vốn sai hai vị đại đệ tử đến an ủi lão vương hằng ngày. Một vị truyền trao Bát Quan Trai Giới, vị kia thuyết pháp cho nhà vua. Phu nhân Vi Đề Hy cũng ở bên cạnh lắng nghe, cũng đạt được pháp ích (lợi ích nơi pháp). Nay bị nhốt chặt, khi nào mới lại thấy? Vì chuyện này bèn hết sức đau khổ. Đó là điều thứ hai.

3) Sau khi phu nhân Vi Đề Hy bị giam, những kẻ canh cửa trong cung đình canh gác hết sức nghiêm mật, giống hệt như canh giữ lão quốc vương, không cho phép bất cứ ai đến thăm viếng, đương nhiên là cũng chẳng thể có gì để ăn. Như vậy, tuy chẳng giết bà ta, sanh mạng còn có thể kéo dài được mấy bữa? Cũng là mạng sống chỉ trong sớm tối. Đó là điều thứ ba.

Bà ta vốn học Phật, học Phật thì phải học đạo, cầu đạo; nay bị giam cầm, đạo cũng chẳng có, còn phải chết đói nơi ấy, có ba tầng ý nghĩa như vậy, khiến cho phu nhân Vi Đề Hy sau khi bị giam, trong tâm cũng rất sầu khổ, cho nên sắc mặt hết sức tiều tụy. Kẻ bình phàm gặp phải khổ não thì có cách gì? Ví như bộ kinh này được giảng từ hơn hai ngàn năm trước, nhằm thời đại của Thích Ca Mâu Ni Phật, hiện thời, tuy thời đại bất đồng, nhưng thật ra, trong hiện tại, chuyện giết cha, giết mẹ đâm ra rất phổ biến. Chẳng cần nói những nơi khác trên thế giới, ngay tại Đài Loan trong hiện thời, hằng ngày chúng ta xem tin tức trên TV, đọc những chuyện đăng tải trên báo chí, [sẽ thấy] con cái giết cha, giết mẹ là những chuyện thường có! Gặp chuyện ấy, lũ bình phàm chúng ta làm như thế nào? Trong tâm suy nghĩ như thế nào? Đương nhiên là rất khổ não, nói theo văn hóa Trung Hoa, đấy chính là thảm kịch về mặt thiên luân! Quan hệ giữa cha con và mẹ con là thiên luân. Sau khi thảm kịch về mặt thiên luân phát sanh, có cách nào để giải quyết? Lũ phàm nhân chúng ta chẳng có cách nào hết! Rốt cuộc, bà ta là người học Phật, khi nghĩ chẳng ra cách nào, phần kinh văn tiếp đó cho biết: “Dao hướng Kỳ Xà Quật sơn, vị Phật tác lễ”, [nghĩa là] bà ta hướng vọng về núi Kỳ Xà Quật ở nơi xa (tức là Linh Sơn tại Ấn Độ, là đạo tràng nơi Thích Ca Mâu Ni Phật thường cùng các đệ tử thuyết pháp), hướng về Thích Ca Mâu Ni Phật hành lễ, đó là “vị Phật tác lễ”.

Đối với kẻ bình phàm, hoặc đối với đệ tử Phật đều có thể làm lễ (hành lễ), nhưng sự lễ bái ở đây là hướng về đức Phật hành lễ, do cầu xin Phật mà hướng về đức Phật hành lễ. Khi hành lễ, “nhi tác thị ngôn” (mà nói như thế này), thưa bày ý niệm trong tâm. Trong tâm phu nhân Vi Đề Hy nghĩ như thế nào? “Như Lai, Thế Tôn”. Hai danh từ Như Lai và Thế Tôn đều là danh xưng của đức Phật. Bất cứ vị Phật nào cũng đều có mười danh hiệu, ở đây, nêu ra hai danh hiệu. Danh hiệu trước, tức Như Lai, là danh hiệu chung, hễ đã thành Phật đều gọi là Như Lai. Kế đó, đối với danh hiệu Thế Tôn, vốn dĩ, bất cứ vị Phật nào cũng đều xưng là Thế Tôn; nhưng nói theo bộ kinh này, “Như Lai, Thế Tôn” chuyên chỉ Thích Ca Mâu Ni Phật. Phu nhân Vi Đề Hy dùng hai danh từ ấy để gọi Thích Ca Mâu Ni Phật.

“Tại tích chi thời” (Vào lúc xưa kia), tức là khi bà ta còn chưa bị giam (trước lúc chuyện ác nghịch này chưa nẩy sanh), Thích Ca Mâu Ni Phật “hằng khiển A Nan, lai úy vấn ngã” (thường sai A Nan đến an ủi, thăm hỏi tôi), “hằng” (恆) là thường xuyên, thường xuyên phái tôn giả A Nan tới an ủi, thăm hỏi tôi. Chữ “ngã” là phu nhân Vi Đề Hy tự xưng. Trong khi lễ bái, trong tâm bà thầm nói những lời lẽ ấy. Do trong quá khứ, Thích Ca Mâu Ni Phật thường sai tôn giả A Nan đến an ủi, thăm hỏi phu nhân Vi Đề Hy, bà ta bèn nói tiếp: “Ngã kim sầu ưu” (Con nay lo sầu), nhưng nay con lâm vào nông nỗi này, trong tâm hết sức sầu muộn, lo rầu. Khi ấy, bà ta hy vọng có thể thấy Phật nhất, nhưng Thích Ca Mâu Ni Phật (tức là Thế Tôn), “Thế Tôn oai trọng”, đức Thế Tôn oai đức rất trọng, “vô do đắc kiến” (không cách nào được gặp), nay trong tình hình này, chẳng có cách nào gặp gỡ đức Thế Tôn. Nếu như trong quá khứ, sẽ có thể thấy đức Thế Tôn! Hoặc là cùng lão quốc vương đến bái kiến đức Thế Tôn, hoặc là chính mình thỉnh đức Thế Tôn đến vương cung nhận cúng dường đều được! Nhưng hiện thời, chẳng làm được nữa! Lão quốc vương bị nhốt tại một nơi, chính phu nhân Vi Đề Hy lại bị giam một nơi khác, nay chẳng thấy nhau! Đã chẳng có cách nào gặp gỡ, nay chẳng trông thấy, “nguyện” là chỉ mong Thích Ca Mâu Ni Phật sẽ “khiển” (遣) tức là sai phái, sai phái ai? Phái tôn giả Mục Liên và tôn giả A Nan, hai vị đại đệ tử của đức Phật, “dữ ngã tương kiến” (cùng tôi gặp gỡ). Vì chẳng có cách nào đến bái kiến hai vị đệ tử, hy vọng hai vị đại đệ tử của đức Phật sẽ đến đây gặp gỡ tôi, đến thăm tôi!

Đệ tử của đức Phật rất đông, vì sao phu nhân Vi Đề Hy chỉ thỉnh cầu đức Phật phái hai vị đệ tử ấy?

Thứ nhất, nói đến tôn giả Mục Kiền Liên, trong phần trên đã nói tôn giả Mục Kiền Liên và lão quốc vương có mối quan hệ rất sâu, nhân duyên rất dầy. Vì thế, mỗi ngày Ngài từ không trung hiện đến, truyền thọ Bát Quan Trai Giới cho lão quốc vương Tần Bà Sa La. Truyền Bát Quan Trai Giới thì chính là giới sư phụ (thầy truyền giới), Ngài là vị thầy truyền Bát Quan Trai Giới cho lão quốc vương. Nói về phía phu nhân Vi Đề Hy, nhân duyên cũng rất sâu! Giống như là đã dạy lão quốc vương thì cũng là dạy phu nhân Vi Đề Hy, có thể nói là có nhân duyên này!

Lại nói “thỉnh tôn giả A Nan”, tôn giả A Nan là thị giả của đức Phật. Đức Phật giảng pháp, Ngài nghe xong, một chữ cũng chẳng hề quên mất. Vì thế, thỉnh hai vị tôn giả ấy. Muôn pháp đều nói đến nhân duyên; do vậy, cậy vào nhân duyên này, sau khi thỉnh các Ngài đến, có thể chuyển những cảm nhận đau khổ trong tâm bà ta đến Thích Ca Mâu Ni Phật. Dụng ý thật sự của phu nhân Vi Đề Hy là gì? Vẫn là hy vọng đức Phật có thể hết sức từ bi, trực tiếp đến chỉ dạy bà ta. Đây là Phát Khởi Tự, nói theo phía tâm ý của phu nhân Vi Đề Hy. Sau đấy, Thích Ca Mâu Ni Phật đích thân tự đến [vương cung]. Vì thế, ở đây, trước hết là bà ta thỉnh hai vị tôn giả ấy.

“Tác thị ngữ dĩ” (Thưa lời ấy xong), sau khi lễ Phật xong, thưa xong những lời ấy, “bi khấp vũ lệ” (buồn khóc, nước mắt tuôn như mưa), trong tâm hết sức bi thương. Do bi thương liền khóc lóc, chảy nước mắt đầm đìa, giống như mưa tuôn vậy, khắp cả khuôn mặt đẫm nước mắt. Một mặt là do trong tâm khổ sở, lại còn sao nữa? Do chính mình chẳng thấy đức Phật. Kế đó bèn “dao hướng Phật lễ” (hướng vọng về phía đức Phật lễ bái). Nói xong lại khóc, lại hướng về phía đức Phật làm lễ. Thường là người gặp phải biến cố to lớn, trong lòng chỉ là khổ sở, sầu muộn, chẳng nghĩ ra cách nào. Khi đó, phu nhân Vi Đề Hy đã nghĩ tới đức Phật. Ngay khi bà ta vừa dấy lên ý niệm, nghĩ đến đức Phật, sẽ có cơ hội chuyển biến. Vì sao? Vạn pháp duy tâm, trong tâm vừa chuyển như vậy, cảnh giới liền chuyển biến theo. Chúng ta học kinh, từ đoạn kinh văn này có thể giúp chúng ta niệm Phật. Chúng ta chẳng gặp phải chuyện ấy, người thật sự niệm Phật được Phật, Bồ Tát luôn luôn hộ niệm. Trong kinh Tiểu A Di Đà, đã nói rất rõ ràng: Chỉ cần chúng ta thật sự dụng tâm niệm Phật, sẽ có thể đạt được cảm ứng; đồng thời, sáu phương Phật đều hộ niệm. Do vậy, chúng ta nhất định sẽ bình an. Nhưng chúng ta phải hiểu rõ đạo lý, trong sự bình an, thường là có chuyện chẳng đẹp ý. Khi chúng ta gặp phải bất cứ chuyện gì không thỏa ý, trong lòng có những nỗi khổ não, đừng nghĩ tới điều gì khác, hãy chuyển ý niệm vào Phật hiệu. Hễ chuyển đến Phật hiệu, cảnh giới bên ngoài sẽ chuyển.

Từ chỗ này, chúng tôi nghĩ tới thuở thầy còn tại thế trong quá khứ, lão nhân gia thường nhắc nhở: Nếu niệm Phật mà có thể làm chủ trong giấc mộng, công phu niệm Phật của quý vị cũng khá lắm! Làm chủ trong mộng là như thế nào? Ai nấy đều nằm mơ. Vì sao quý vị nằm mơ? Chưa chắc đã hoàn toàn là hảo mộng, vẫn có những ác mộng. Trong khi quý vị đang nằm mộng, đừng nghĩ tới chi khác, hãy ngay lập tức niệm Phật, Phật hiệu từ ý niệm dấy lên, cảnh giới trong cơn ác mộng bèn lập tức chuyển biến. Lão nhân gia dạy như vậy. Nếu ban đêm chúng ta có bất cứ giấc mộng nào, chẳng ngại làm thử xem sao? Không chỉ là trong mộng bèn có thể thí nghiệm như vậy, mà trong cuộc sống thường nhật, hễ trong tâm vướng mắc chuyện gì, cảm thấy vấn đề ấy rất nghiêm trọng (thật ra, chuyện thế gian há có chuyện gì là nghiêm trọng), quý vị chỉ cần khởi lên Phật hiệu, [sẽ thấy] chẳng có gì nghiêm trọng. Đó gọi là “vạn pháp duy tâm”, ý niệm đặt nơi Phật hiệu, hết thảy mọi chuyện đều có thể giải quyết, cảnh giới giống như mộng cảnh, ngay lập tức có thể hóa hiểm thành lành, có thể giải quyết hoàn cảnh hèn kém, xấu ác! Chúng ta xem kinh thấy được điều này, phải hiểu rõ: Thông thường, chúng ta niệm Phật, phải biết vận dụng như vậy, sẽ đối với phương diện niệm Phật, thời thời khắc khắc đều có thể đạt được lợi ích từ niệm Phật, mà cũng có thể nói là thời thời khắc khắc, A Di Đà Phật và mười phương chư Phật đều hộ niệm chúng ta. Phu nhân Vi Đề Hy hướng về đức Phật, hai lượt làm lễ, tức là lễ Phật. Thời cổ, thường là hễ có điều gì thỉnh cầu người khác, cũng sẽ lễ bái nhiều lượt. Sau khi đã hướng về đức Phật làm lễ, bà ta lại lễ đức Phật lần nữa, hy vọng đức Phật có thể giải cứu tình cảnh khốn quẫn của chính mình. Tiếp đó, kinh nói:

(Kinh) Vị cử đầu khoảnh. Nhĩ thời Thế Tôn, tại Kỳ Xà Quật sơn, tri Vi Đề Hy tâm chi sở niệm. Tức sắc Đại Mục Kiền Liên, cập dĩ A Nan, tùng không nhi lai. Phật tùng Kỳ Xà Quật sơn một, ư vương cung xuất.

(經)未舉頭頃，爾時世尊，在耆闍崛山，知韋提希心之所念。即敕大目犍連，及以阿難，從空而來。佛從耆闍崛山沒，於王宮出。

(Kinh: Trong khoảng chưa ngẩng đầu lên, lúc bấy giờ, đức Thế Tôn ở núi Kỳ Xà Quật, biết tâm niệm của Vi Đề Hy, liền truyền Đại Mục Kiền Liên và A Nan hãy từ hư không mà đến. Đức Phật biến mất tại núi Kỳ Xà Quật, xuất hiện tại vương cung).

Chúng ta xem phần văn tự trước. Trong khi phu nhân Vi Đề Hy đang lễ Phật lần thứ hai (“tác lễ” là lễ bái), đầu đang chạm xuống đất, “vị cử đầu khoảnh” (trong khoảng chưa ngẩng đầu lên), đầu còn đang áp xuống đất, đang đau đáu cầu xin, mong mỏi đức Phật thương xót chính mình, đầu vẫn còn chưa ngẩng lên. “Khoảnh” (頃) là khoảng thời gian ngắn ngủi, tạm thời. “Nhĩ thời Thế Tôn” (Lúc ấy, đức Thế Tôn), khi đó, Thích Ca Mâu Ni Phật, “trụ Kỳ Xà Quật sơn”, Ngài đang ở Linh Sơn, ngay lập tức liền “tri Vi Đề Hy tâm chi sở niệm”, tức là biết tâm niệm của phu nhân Vi Đề Hy. Những gì bà ta suy nghĩ trong tâm, Thích Ca Mâu Ni Phật đang ngự tại núi Kỳ Xà Quật đều biết, “tức sắc” (liền truyền), “tức” (即) là ngay lập tức, [“tức sắc”] là ngay lập tức sai phái ngài Đại Mục Kiền Liên. Tôn giả Đại Mục Kiền Liên là người có thần thông bậc nhất trong hàng đại đệ tử. “Cập dĩ A Nan” (Cùng với A Nan), tôn giả A Nan có trí nhớ hết sức mạnh mẽ, sức lãnh ngộ cũng hết sức tốt. [Đức Phật] liền phái hai Ngài “tùng không nhi lai” (từ theo hư không mà đến). Hai vị ứng dụng Thần Túc Thông, từ hư không đến chỗ của phu nhân Vi Đề Hy. Đức Phật sai hai vị đại đệ tử dùng thần thông, từ hư không bay tới chỗ phu nhân Vi Đề Hy, còn bản thân đức Phật thì sao? Chúng ta thấy kinh văn nói tiếp: “Phật tùng Kỳ Xà Quật sơn một”, [nghĩa là] bỗng dưng không thấy đức Phật ngự tại núi Kỳ Xà Quật nữa! Đức Phật vốn ở trong đạo tràng núi Kỳ Xà Quật, cùng rất nhiều đệ tử giảng pháp. Khi ấy, bỗng dưng chẳng thấy đâu nữa, gần như là đồng thời “ư vương cung xuất” (hiện ra tại vương cung). Vương cung là nơi phu nhân Vi Đề Hy bị giam cầm, Ngài xuất hiện ngay tại đó. Tức là ẩn mất tại Linh Sơn, xuất hiện tại chỗ phu nhân Vi Đề Hy. Quý vị thấy thần thông của đức Phật chẳng giống hai vị đệ tử. Thần thông của hai vị đệ tử là đi từ trên hư không đến, đức Phật là ẩn nơi này, hiện nơi kia, đến đi chẳng có dấu vết.

Đối với tiểu đoạn vừa mới nói, chúng ta phải chú ý hai điều. Vừa rồi tôi mới “tiêu văn”, tức là chỉ nêu ý nghĩa theo mặt văn tự trong kinh văn mà thôi, trong ấy còn có những ý nghĩa khác:

1) Chúng ta phải chú ý câu “tri Vi Đề Hy tâm chi sở niệm”, câu này rất quan trọng! Khi phu nhân Vi Đề Hy lạy Phật ở nơi đó, đức Phật ngự tại núi Kỳ Xà Quật. Ngài ở ngoài vương cung (thuộc vùng ngoại ô), mà phu nhân Vi Đề Hy ở trong vương cung (thuộc về thành thị), khoảng cách giữa hai nơi rất xa. Tuy khoảng cách xa xôi như thế, nhưng khi phu nhân Vi Đề Hy cúi lạy, tâm niệm vừa động (thốt lên lời phát xuất từ trong tâm), đức Phật biết ngay lập tức. Bình thường, chúng ta nghiên cứu kinh Phật, biết thành Phật rất tuyệt diệu! Đã thành Phật, không gì chẳng biết! “Không gì chẳng biết” là như thế nào? Trong quá khứ, thầy chúng ta đã từng nói một tỷ dụ: Ngoài tam thiên đại thiên thế giới, mưa bụi lất phất, hạt mưa bụi nhỏ đến mức không còn gì nhỏ hơn được nữa; trong cơn mưa bụi ấy, có bao nhiêu hạt mưa, đức Phật biết rõ ràng. Do vậy, có thể hiểu: Trong tâm phu nhân Vi Đề Hy vừa dấy niệm, đức Phật biết ngay lập tức.

Vì sao vừa động niệm, đức Phật đã biết? Tổ sư bảo: Chúng ta đều là phàm phu chúng sanh, là chúng sanh tạo nghiệp. Nói theo thực tế, trong cái nhìn của đức Phật, trong tâm Phật, thời thời khắc khắc luôn chiếu cố tất cả chúng sanh. Bởi lẽ, chúng sanh chính là chúng sanh ở trong tâm Phật (chúng ta ở trong tâm Thích Ca Mâu Ni Phật, mà cũng là ở trong tâm A Di Đà Phật). Bản thân chúng ta khởi lên bất cứ niệm nào, đức Phật đều biết. Từ điều này, quý vị có thể hiểu rõ (trong phần trước, chúng tôi đã giới thiệu cùng quý vị): Nếu như lúc chúng ta gặp phải bất cứ vấn đề khó khăn gì, trong tâm có chuyện gì khổ não, chỉ cần chúng ta chẳng nghĩ đến chuyện gì khác, chỉ nghĩ tới Phật hiệu, A Di Đà Phật lập tức biết ngay, vì chúng ta ở trong tâm Ngài. Sau khi đã hiểu rõ điều này, đối với công phu niệm Phật, chúng ta đã hiểu rõ Lý. Đã hiểu rõ Lý của việc niệm Phật, sẽ có tác dụng rất lớn. Thông thường, chúng ta cảm thấy niệm Phật rất lâu, dường như chẳng thấy hiệu quả gì! (Chẳng phải là không có hiệu quả, mà là do có liên quan đến chuyện chính mình chẳng hiểu rõ Lý [hay không]). Đã hiểu rõ Lý, chỉ cần khi ta khởi lên Phật hiệu, trong một niệm ấy, sẽ cảm ứng với Phật, lẽ nào chẳng có hiệu quả ư? Trong Tịnh Độ Thánh Hiền Lục có ghi chép rất nhiều: Thường là có người lúc đang niệm Phật, bên ngoài phát sanh rất nhiều tai nạn trọng đại, người ấy niệm Phật tại đó, bình an vô sự. Đây là sự thật rất rõ rệt trong thực tế, chỉ cần cái tâm niệm Phật của chúng ta cảm ứng tâm Phật, đối với hết thảy mọi chuyện thuộc về vạn pháp trong thế gian, trong cái nhìn của những kẻ phàm phu, chính là chuyện nghiêm trọng khôn cùng, là chuyện lật trời ngược đất (dẫu lật trời ngược đất thì cũng là pháp được sanh bởi nhân duyên), chỉ cần tâm niệm của chúng ta và Phật hiệu cùng dung hợp, cùng cảm ứng, trời long thì cứ long, đất đảo ngược cứ việc đảo ngược, tâm ta bất động, chẳng bị ảnh hưởng mảy may! Chúng ta cũng có thể liễu giải điều ấy từ đoạn kinh văn này. Đức Phật hộ niệm như thế nào? “Đức Phật hộ niệm” chính là trong tâm vừa động, Phật bèn hộ niệm chúng ta.

2) Điều thứ hai, trong đoạn kinh văn ngắn này, chúng ta cần phải chú ý là “thần thông”. Thần thông của đệ tử đức Phật đã là rất khó lường, có thể vận dụng Thần Túc Thông để từ không trung mà đến, tự do tự tại dường ấy! Nhưng thần thông của đức Phật là đến đi chẳng nhìn ra! Ẩn ở nơi kia, hiện ở nơi này, các vị tổ sư gọi loại thần thông này là “vô ký thần thông”. Nói là “vô ký” (無記) tức là hết sức tự nhiên, chẳng cần vận dụng một loại công phu nào để biểu hiện, đức Phật chẳng cần! Do chẳng thiện, chẳng ác, nên gọi là “vô ký”. Thiện là làm thiện nghiệp, ác là tạo ác nghiệp, đương nhiên là rất rõ rệt. Trong tâm muốn làm điều thiện hay điều ác rất rõ rệt. Còn những chẳng thiện, chẳng ác bèn gọi là “vô ký”. Ký (記) là ghi chép, tức là dùng văn tự để ghi lại, “vô” là chẳng có. [Vô ký] là chẳng ghi chép. Quý vị chẳng thể nói nó là thiện hay ác, nó có tánh chất trung hòa. Dùng “vô ký” để hình dung thần thông, chỉ riêng đức Phật mới có vô ký thần thông. Vì sao? Tiểu Thừa chứng quả A La Hán, đương nhiên là có thần thông. Vì sao Ngài có thần thông? Muốn ra hóa độ chúng sanh, do có lợi cho chúng sanh, cho nên Ngài ứng dụng bản lãnh thần thông, đều là có hành vi thực hiện! Ngoại đạo cũng có thần thông. Thần thông của ngoại đạo là thiện hay ác? Rất khó nói! Đừng nghĩ: Hễ có thần thông, sẽ luôn là chuyện tốt. Vào thời đại của Thích Ca Mâu Ni Phật, những đại ngoại đạo cũng có rất nhiều thần thông. Họ lợi dụng thần thông để làm rất nhiều chuyện chẳng chánh đáng ở bên ngoài. Ngày nay cũng có rất nhiều kẻ nói tới thần thông; nếu hỏi: “Quý vị học thần thông gì vậy? Học thần thông với ai? Có phải là học thần thông với Phật hay không? Hay là học thần thông với ngoại đạo? Quý vị học thần thông với ngoại đạo, chưa chắc đã học được. Dẫu học được thần thông, chỉ có chuyện xấu xa, chẳng thể nào có chuyện tốt lành chi cả!” Vì thế, học Phật trong hiện thời, quý vị chỉ cần học Phật lý, học niệm Phật, sao cho phiền não của chính mình ngày một giảm nhẹ là được rồi, chẳng cần phải nhất tâm nhất ý học thần thông. Trong nhà Phật, thần thông là tác dụng kèm theo!

Nhà Phật nói tới “định công” (công phu hoặc công năng do Định). Quý vị học Định, sau khi đã học đến mức đắc Định, tự nhiên bèn kèm theo là thần thông phát khởi. Thần thông loại này là tốt, tới khi đó, quý vị chẳng hiển lộ [thần thông] thì thôi. Hễ hiển lộ, bèn tốt lành, vì [hiển lộ thần thông] nhằm hóa độ chúng sanh. Nói ngược lại, quý vị chẳng do nhập Định mà đắc thần thông. Quý vị chuyên môn cầu thần thông, phải hỏi vì sao quý vị mong có thần thông? Động cơ (motivation) ở chỗ nào? Một kẻ chuyên cầu thần thông, tất nhiên là mong biểu lộ đôi chút, thể hiện chính mình cao minh hơn kẻ khác, kẻ khác chẳng làm được! Quý vị do có thần thông, sẽ có thể làm được. Hễ có tâm lý ấy, chẳng được rồi! Đó là một loại tâm lý ngạo mạn, hiếu thắng. Tâm lý ấy chính là một thứ phiền não. Dùng tâm lý phiền não để cầu thần thông, sẽ chẳng cầu được! Dẫu cầu được thần thông, cũng là thần thông của ngoại đạo, chẳng đáng tin cậy! Vì thế, ở đây, tôi nói đến chuyện này, vì kinh văn rõ ràng nói đến thần thông, [đừng vì kinh văn, bèn hiểu lầm] “mọi người chúng ta đều nên học thần thông”, chẳng phải là như vậy! Các vị đệ tử của Thích Ca Mâu Ni Phật có thần thông, đều là do trước đó đã học nhập Định, sau đấy trừ khử phiền não; do đã có Định công, cho nên mới có thần thông hiển lộ kèm theo! Chẳng phải là vì thần thông mà học thần thông. Hiện thời, có lắm kẻ chẳng hiểu đạo lý này. Thấy kẻ nào đó, ngỡ hắn rất có công phu, [bởi lẽ], trong tâm quý vị nghĩ như thế nào, còn chưa nói ra, đối phương đã biết, bèn ngỡ kẻ đó có Tha Tâm Thông. Chớ nên coi trọng chuyện này, Tha Tâm Thông chẳng có chỗ nào đáng quý! Tha Tâm Thông học từ ngoại đạo đều là chẳng đáng tin cậy. Nếu công phu học Phật của quý vị rất tốt đẹp, cũng sẽ tự nhiên có Tha Tâm Thông. Không chỉ là học Phật, quý vị học theo học vấn Nho gia, đọc kinh sách nhiều, công phu tốt đẹp, cũng sẽ có Tha Tâm Thông. Không ngại ở đây giới thiệu kèm thêm cùng quý vị: Những vị lão Nho ấy học đến một trình độ rất tốt đẹp, quý vị vừa động niệm, còn chưa nói ra, những phu tử lão Nho ấy đã sớm biết, họ cũng có Tha Tâm Thông. Vì thế, nói đến những thứ thần thông ấy để làm gì? Chẳng có tác dụng lớn lao chi cả! Điều quan trọng nhất là liễu sanh tử. Tha Tâm Thông cũng thế, mà Thần Túc Thông cũng thế, quý vị bay tới bay lui trong không trung. Nếu chưa liễu sanh tử, sẽ chẳng có tác dụng, vẫn ở trong lục đạo! Vì thế, học Phật ắt phải cầu liễu sanh tử, đặt chuyện này lên hàng đầu. Đó mới là chánh tri chánh kiến. Vì thế, học Phật thì quan trọng nhất là liễu sanh tử, mục đích cuối cùng là sẽ thành Phật. Đã thành Phật, thần thông khôn cùng! Quý vị đến đi chẳng có chút dấu tích nào! Vì thế, vô ký thần thông tuyệt diệu lắm thay!

(Kinh) Thời Vi Đề Hy, lễ dĩ cử đầu, kiến Thế Tôn Thích Ca Mâu Ni Phật, thân tử kim sắc, tọa bách bảo liên hoa. Mục Liên thị tả, A Nan thị hữu. Thích Phạm hộ thế chư thiên, tại hư không trung, phổ vũ thiên hoa, trì dụng cúng dường.

(經)時韋提希，禮已舉頭，見世尊釋迦牟尼佛，身紫金色，坐百寶蓮華。目連侍左，阿難侍右。釋梵護世諸天，在虛空中，普雨天華，持用供養。

(Kinh: Khi ấy, Vi Đề Hy lễ xong, ngẩng đầu lên, thấy đức Thế Tôn Thích Ca Mâu Ni Phật, thân màu vàng tía, ngồi trên hoa sen bằng trăm thứ báu, Mục Liên hầu bên trái, A Nan hầu bên phải. Thích Phạm hộ thế chư thiên đều ở trên hư không, mưa trọn khắp các thứ hoa trời để cúng dường).

Lại xem phần kinh văn tiếp theo: “Thời Vi Đề Hy, lễ dĩ cử đầu” (Khi ấy, Vi Đề Hy lễ xong, ngẩng đầu lên). Lúc đó, đức Phật đã ở trong vương cung, cũng là xuất hiện ở chỗ phu nhân Vi Đề Hy. Vốn phu nhân Vi Đề Hy còn đang áp đầu xuống đất, chưa ngẩng đầu lên; khi bà ta vừa ngẩng đầu lên, “kiến Thế Tôn Thích Ca Mâu Ni Phật”, [tức là] vừa ngẩng đầu lên, đã thấy Thế Tôn Thích Ca Mâu Ni Phật xuất hiện ngay trước mắt. Tiếp đó, kinh chép: Thích Ca Mâu Ni Phật “thân tử kim sắc”, [nghĩa là] toàn thân đều là màu vàng tía. “Tọa bách bảo liên hoa” nghĩa là ngồi trên hoa sen, hoa sen do trăm loại chất báu hợp thành. “Mục Liên thị tả”: Tôn giả Đại Mục Kiền Liên đứng ở bên trái đức Phật; “A Nan thị hữu”: Tôn giả A Nan đứng bên phải đức Phật, hai vị đại đệ tử. Còn có “Thích Phạm hộ thế chư thiên, tại hư không trung” (Thích Phạm hộ thế chư thiên ở trên không trung), Thích là Đế Thích Thiên, tức chúa cõi trời Đao Lợi. Phạm là Đại Phạm Vương. Đế Thích Thiên thuộc tầng trời thứ hai trong Dục Giới, Đại Phạm Vương thuộc Sắc Giới Thiên, là chúa trời cõi Sơ Thiền Thiên. Còn có chư thiên hộ thế, “hộ thế” (護世, bảo vệ thế gian) là nói tới các vị thuộc tầng trời thứ nhất trong Dục Giới, bao gồm Tứ Đại Thiên Vương trong Tứ Vương Thiên. “Chư thiên” bao gồm Dục Giới và Sắc Giới Thiên. Trừ những vị đã nêu [cụ thể danh hiệu] trên đây, hết thảy chư thiên đều đến, đều ở trên hư không, chẳng ở trong vương cung. “Phổ vũ thiên hoa” (Mưa trọn khắp các cõi trời), rưới các loại hoa trời, rải hoa xuống dưới. “Trì dụng cúng dường”: Dùng hoa cõi trời để cúng dường Thích Ca Mâu Ni Phật.

“Thân tử kim sắc”: Vì sao gọi là “tử kim sắc”? Bất cứ một vị Phật nào xuất hiện, cũng đều có ba mươi hai tướng, thoạt nhìn đều giống nhau. Dùng màu tử kim (vàng tía) để hiển thị “đấy chính là Thích Ca Mâu Ni Phật”, tổ sư chú giải như vậy. “Tọa bách bảo liên hoa” (Ngồi trên tòa hoa sen bằng trăm thứ báu), tòa ngồi của đức Phật do trăm thứ báu hợp thành, đặc biệt nói về tòa ngồi của đức Phật. Chúng ta phải hiểu rõ điểm bổ sung này. Sau đó nói: “Thích Phạm hộ thế chư thiên” ở trong hư không, dùng hoa trời cúng dường Phật, vì sao? Các vị trời ấy đều biết: Thích Ca Mâu Ni Phật đến nơi này là có nhiệm vụ, sẽ thuyết pháp. Lại còn ở nơi đây, chẳng phải là nói pháp thông thường, mà sẽ là đại pháp đặc thù nhất, hy hữu nhất. Vì thế, họ đều dùng hoa trời đến cúng dường. Hôm nay, tôi giảng đến chỗ này thôi!