Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 9

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu! Xin mọi người mở kinh bổn, trang thứ ba, bắt đầu từ hai chữ cuối cùng trong hàng cuối cùng, Trước tiên, đọc kinh văn một lượt.

(Kinh) Thời Vi Đề Hy, kiến Phật Thế Tôn, tự tuyệt anh lạc, cử thân đầu địa, hào khấp hướng Phật, bạch ngôn: “Thế Tôn, ngã túc hà tội, sanh thử ác tử? Thế Tôn phục hữu hà đẳng nhân duyên, dữ Đề Bà Đạt Đa, cộng vi quyến thuộc? Duy nguyện Thế Tôn, vị ngã quảng thuyết vô ưu não xứ, ngã đương vãng sanh, bất nhạo Diêm Phù Đề trược ác thế dã. Thử trược ác xứ, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh doanh mãn, đa bất thiện tụ. Nguyện ngã vị lai, bất văn ác thanh, bất kiến ác nhân. Kim hướng Thế Tôn, ngũ thể đầu địa, cầu ai sám hối. Duy nguyện Phật nhật, giáo ngã quán ư thanh tịnh nghiệp xứ”.

(經)時韋提希，見佛世尊，自絕瓔珞，舉身投地，號泣向佛。白言：世尊，我宿何罪，生此惡子？世尊復有何等因緣，與提婆達多，共為眷屬？唯願世尊，為我廣說無憂惱處，我當往生。不樂閻浮提濁惡世也。此濁惡處，地獄、餓鬼、畜生盈滿，多不善聚。願我未來，不聞惡聲，不見惡人。今向世尊，五體投地，求哀懺悔。惟願佛日，教我觀於清淨業處。

(Kinh: Lúc đó, bà Vi Đề Hy thấy đức Phật Thế Tôn, tự giật đứt chuỗi anh lạc, gieo toàn thân xuống đất, gào khóc hướng về đức Phật, bạch rằng: “Bạch Thế Tôn! Con do tội xưa nào mà sanh ra đứa con ác này? Đức Thế Tôn, lại có nhân duyên như thế nào mà cùng với Đề Bà Đạt Đa làm quyến thuộc? Kính mong đức Thế Tôn, hãy vì con rộng nói chỗ không có ưu não, con sẽ vãng sanh, chẳng ưa thích đời trược ác trong cõi Diêm Phù Đề. Nơi trược ác này, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh đầy ắp, nhiều nỗi bất thiện tụ tập. Nguyện con trong tương lai chẳng nghe tiếng ác, chẳng thấy kẻ ác. Nay con hướng về đức Thế Tôn, năm vóc gieo xuống đất, cầu xin hãy thương xót cho con sám hối. Kính mong Phật nhật dạy con quán nơi nghiệp thanh tịnh”).

Hôm nay, sau khi giảng xong đoạn này là đã hoàn toàn giảng xong Tự Phần; sau đó, sẽ chánh thức nói vào Chánh Tông Phần. Trong đoạn kinh văn vừa mới đọc, có chứa đựng lời thỉnh cầu Thích Ca Mâu Ni Phật hãy nói cho bà ta một pháp. Thế gian này quá xấu xa, kém tệ, mong tìm một nơi thanh tịnh. Trong phần Chánh Tông kế đó, đức Phật bèn tìm thế giới Cực Lạc cho bà ta. Do vậy, đoạn này là thỉnh pháp. Trong phần trước có nói: Sau khi bà bị con trai nhốt lại, chính mình ở trong nhà, cầu đức Phật phái hai vị đệ tử của Phật đến thuyết pháp cho bà. Ngoài việc sai hai vị đệ tử đến chỗ bà ta, chính Ngài còn ẩn mất nơi núi Kỳ Xà Quật, xuất hiện cùng lúc trong vương cung. Phu nhân Vi Đề Hy do đã trông thấy đức Phật, trên hư không còn có chư thiên rải hoa trời cúng dường đức Phật. “Thời Vi Đề Hy, kiến Phật Thế Tôn” (Ngay khi ấy, bà Vi Đề Hy thấy đức Phật Thế Tôn), khi Vi Đề Hy trông thấy đức Phật, bèn “tự tuyệt anh lạc, cử thân đầu địa, hào khấp hướng Phật” (tự giật đứt chuỗi anh lạc, toàn thân gieo xuống đất, gào khóc hướng về đức Phật), đó là phản ứng được biểu lộ khi trông thấy đức Phật.

Trước hết, hãy xem “tự tuyệt anh lạc”, “anh lạc” (瓔珞) là những món trang sức bằng bảo ngọc trên thân bà Vi Đề Hy. Những món trang sức ấy bao gồm các món đeo trên thân, hoặc giắt cài trên đầu. Sau khi bà ta trông thấy đức Phật, “tuyệt” (絕) là ngay lập tức giật bỏ toàn bộ, chẳng cần nữa. Vì sao viết là “tự tuyệt”? Điều này nhằm biểu lộ ý nghĩa: Bình thời, phu nhân Vi Đề Hy là phu nhân của quốc vương. Vào thời cổ, bất luận là y phục, thức ăn, đồ uống của quốc vương phu nhân, chẳng có chuyện gì không do người khác phục vụ. Ví như mặc quần áo, đều do cung nữ hầu hạ, đeo anh lạc cũng do cung nữ chiếu theo thứ tự mà đeo lên từng món. Lúc tháo ra, cũng do cung nữ theo thứ tự, gỡ ra từng món. Đó là nói theo tình huống thông thường. Nhưng trong lúc này, bà ta bị con trai nhốt lại, vì sao lúc trông thấy đức Phật bèn giật bỏ anh lạc, chẳng cần nữa? Nói theo người hiện thời, thông qua cách trang sức, ăn mặc, có thể biểu thị thân phận của một người, nhưng cũng có thể nói đó là một thứ chấp trước đối với bản thân (cổ nhân có chú giải: “Tham ái tự thân”). Bất luận kẻ nào mặc y phục, đeo trang sức rất đẹp đẽ, đều nhằm bảo vệ sự tôn nghiêm của chính mình. Vì thế, cần phải trang sức! Trang sức chính là biểu thị sự chấp trước và tham ái đối với tự thân. Khi phu nhân Vi Đề Hy trông thấy Phật, bà đang ở trong cấm cung, cho nên chẳng cần những thứ anh lạc trang sức ấy, gỡ bỏ chúng. Bà ta thấy thấu suốt pháp sanh diệt, chẳng còn tham ái tự thân. Vì thế, chính mình chẳng cần theo thứ tự, mà vung tay nhất loạt tháo bỏ các thứ anh lạc trên thân, trên đầu. Điều này được gọi là “tự tuyệt anh lạc”.

Sau khi gỡ bỏ anh lạc, lập tức “cử thân đầu địa” (toàn thân gieo xuống đất), hướng về đức Phật hành đại lễ. “Cử thân” (舉身, toàn thân) tức là chẳng lễ Phật theo lối bình thường. Lễ Phật thông thường cũng là năm vóc gieo xuống đất, nhưng cách lạy có nghi thức nhất định, tức là cung kính thong thả lạy xuống. Mà lúc này, phu nhân Vi Đề Hy là “cử thân”, tức là sau khi đã đứng lên, bèn lập tức đổ rạp toàn thân về phía trước (giống như ngã nhào), gieo mình xuống đất, lạy xuống. Chuyện này nhằm biểu lộ hết thảy nghi thức khác đều chẳng chú trọng, vừa thấy đức Phật, toàn tâm giao phó cho đức Phật. “Hào khấp hướng Phật” (Gào khóc hướng về đức Phật). “Khấp” (泣) là chảy nước mắt, “hào” (號) là gào khóc, [“hào khấp” là] phát ra âm thanh rất lớn, tuôn nước mắt đối trước đức Phật. Có những hành động ấy, cho thấy bà ta chẳng ngờ chính mình được thấy đức Phật. Phu nhân Vi Đề Hy vốn chỉ cầu đức Phật phái hai vị đệ tử đến, chẳng ngờ đức Phật từ bi dường ấy, đích thân đến đứng ngay trước mặt mình! Ở trong hoàn cảnh hoạn nạn, được đức Phật đích thân hiện đến, trong tâm cảm thấy vừa buồn thương, vừa cảm kích, nhất thời tất cả tình tự bi thống đều phát tiết. Giống như đứa trẻ nít sau khi đã bị rất nhiều đau khổ, thấy cha mẹ của chính mình, lập tức khóc rống thất thanh. Tình tự giống như vậy đó!

“Bạch ngôn” (Bạch rằng), chữ “bạch” (白) ở đây có nghĩa là thưa bẩm. Thưa cùng đức Phật: “Thế Tôn!” Thế Tôn (Bhagavā) là tiếng gọi đức Phật. “Ngã túc hà tội, sanh thử ác tử?” (Con xưa tội gì mà sanh đứa con ác này?) “Túc” (宿) là đời quá khứ, trong đời trước, con rốt cuộc đã tạo tội ác gì, cho đến đời này bèn sanh ra đứa con xấu xa, đớn hèn ấy? Đó là một tầng. Lại hỏi, “Thế Tôn phục hữu hà đẳng nhân duyên, dữ Đề Bà Đạt Đa, cộng vi quyến thuộc?” (Đức Thế Tôn lại có nhân duyên như thế nào mà cùng với Đề Bà Đạt Đa làm quyến thuộc?) Lại hỏi đức Phật do nhân duyên gì trong quá khứ (trong quá khứ, chính mình tạo tội; đối với Phật, không tiện hỏi tội ác, nên hỏi là nhân duyên) mà cùng với Đề Bà Đạt Đa kết thành quyến thuộc? Nói theo pháp thế gian, Đề Bà Đạt Đa là em họ của đức Phật. Nói theo pháp xuất thế gian, Đề Bà Đạt Đa là đệ tử Phật, đều là quyến thuộc! Nếu chẳng phải là do có nhân duyên, Đề Bà Đạt Đa cũng chẳng đến nỗi luôn luôn não hại đức Phật, lại càng chẳng đến nỗi xúi giục con trai phu nhân Vi Đề Hy làm những chuyện đại nghịch tội ác ấy! Do vậy, bà chẳng hiểu, phải thưa hỏi đức Phật mấy tầng nhân duyên ấy. Tội ác trong đời trước, trong phần trước đã có nói. Đức Thế Tôn do có nhân duyên gì mà đã thành Phật rồi, vẫn còn có kẻ toan não hại Ngài? Nghiên cứu Phật pháp, nơi nơi đều là nhân quả. Đức Phật và Đề Bà Đạt Đa đương nhiên là trong quá khứ có nhân duyên rất sâu! Có nhân duyên gì trong quá khứ? Trong chú giải của tổ sư có giải thích, trong một bộ kinh khác, đức Phật cũng có đề cập. Vào thời Đĩnh Quang Phật (錠光佛, cũng chính là Nhiên Đăng Phật), lúc đó, Thích Ca Mâu Ni Phật còn chưa thành Phật. Ngài là một người tu đạo, công phu tu hành rất tốt đẹp. Khi đó, Ngài cầu học với một vị học đạo thần tiên, hết thảy học vấn và biện tài đều rất khá. Về sau, có một gia đình kén rể; trong những kẻ đến cầu hôn, nhà gái nhận thấy có hai người điều kiện khá lắm. Có một người hết sức có trí huệ, thông minh, nhưng tướng mạo chẳng dễ coi cho lắm. Một vị khác chính là [tiền thân] của Phật Thích Ca. Thuở ấy, Ngài đã thông minh, lại có học vấn, tướng mạo cũng hết sức ưa nhìn. Kết quả chọn lựa là do Thích Ca Mâu Ni Phật ăn nói hết sức khéo, nên người chủ gia đình kia bèn gả tiểu thư cho [tiền thân của] Thích Ca Mâu Ni Phật. Lúc ấy, người kia hết sức tức giận, phẫn nộ. Vì thế, thốt lời nguyền ác độc: “Sau này, đời đời kiếp kiếp, ta sẽ luôn kiếm ngươi gây khó dễ”. Từ đời ấy trở đi, quả nhiên là đời đời kiếp kiếp, trong rất nhiều trường hợp, người ấy luôn tìm đến Thích Ca Mâu Ni Phật gây khó dễ, khiến cho Thích Ca Mâu Ni Phật cảm nhận một chút quấy nhiễu. Người ấy là ai? Kinh văn nói [người ấy] chính là Đề Bà Đạt Đa trong hiện thời. Thích Ca Mâu Ni Phật thành Phật, khi Ngài đi khắp nơi hoằng pháp, Đề Bà Đạt Đa vẫn như vậy. Trong kinh khác, đức Phật có nói: Do nhân duyên trong quá khứ của Ngài, cho nên kiếp này gặp gỡ Đề Bà Đạt Đa hoàn toàn chẳng phải là ngẫu nhiên, mà là do có nhân duyên trong đời trước. Phu nhân Vi Đề Hy hỏi đức Phật trong quá khứ có nhân duyên gì, tổ sư đã chú giải nhân duyên trong quá khứ.

Từ chỗ này, có thể hiểu rõ: Người học Phật chúng ta phải chú trọng nhân quả, bất luận làm bất cứ chuyện gì, cố nhiên là cố ý gây tổn hại cho người khác, làm chuyện tổn người, lợi mình thì không được rồi (chúng ta tu đạo, tu đến một mức độ kha khá, sẽ chẳng cố ý tổn hại người khác), nhưng tuy chẳng phải là cố ý gây tổn hại cho người khác, vẫn phải thời thời khắc khắc ngăn ngừa chính mình vô tình gây tổn hại cho người ta, khiến cho họ trong tâm oán hận, sẽ rắc rối lắm! Trong tương lai, chúng ta tu đạo, ắt gặp phải chướng ngại. Sống trong thế gian này, vì sao gặp phải các nỗi khốn khổ do đủ loại người gây ra? Chỉ có người học đạo chúng ta mới hiểu rõ điều này; kẻ chẳng tu đạo sẽ không biết. Vì người không tu đạo, lúc bị kẻ khác gây tổn hoại, liền giận dữ, bất bình, một lòng mong báo thù kẻ khác. Chúng ta là người học Phật, sau khi nghiên cứu kinh Phật bèn hiểu, gặp bất luận kẻ nào cố ý kiếm chuyện, hãm hại chúng ta, chẳng cần phải bận tâm đến kẻ đó! Trước tiên, hãy kiểm điểm chính mình, và phản tỉnh các nhân duyên của chính mình trong quá khứ. Chuyện này sẽ có thể khiến cho chúng ta giảm bớt rất nhiều chướng ngại trên thế gian. Giảm thiểu chướng ngại như thế nào? Đời quá khứ, chúng ta đã tạo nghiệp rất nhiều, chẳng tránh khỏi có khá nhiều oan gia. Nay chúng ta học Phật, tu đạo, khi gặp bất luận kẻ nào gây bất lợi cho chúng ta, phải nghĩ như thế này: Người ta chiếm tiện nghi của chúng ta, muốn hại chúng ta, hễ chúng ta chịu thua thiệt, đó chính là giải oán. Giải oán giống như tiêu một phần tội nghiệp, sẽ tiến bộ nơi đạo. Nếu có thể giữ ý tưởng ấy, chúng ta học Phật cũng rất ổn thỏa, thích đáng, cũng mới chẳng bị những chuyện xấu hèn trong thế gian lôi kéo khiến cho chúng ta thoái chuyển. Có thể thấy: Hiểu rõ nhân quả là một điều rất quan trọng.

Quý vị thấy phu nhân Vi Đề Hy rất tuyệt vời! Vốn là đệ nhất phu nhân sang quý nhất nước, đột nhiên bị nhốt. Gặp phải tình cảnh xấu kém ấy, bà ta chẳng giống những kẻ bình phàm, mà có thể lập tức tự phản tỉnh: Kiếp trước đã tạo tội gì, cho nên mới sanh ra đứa con ác nghiệt ấy? Mà con bà ta xấu ác là do nghe theo Đề Bà Đạt Đa xúi giục. Do vậy, lại hỏi nhân duyên giữa Đề Bà Đạt Đa và đức Phật. Hỏi hai điều ấy rất hay! Đó chính là trọng điểm chúng ta phải hiểu rõ trong đoạn này. Gặp bất cứ chuyện gì, cũng đều phải phản tỉnh từ nhân quả; như vậy thì sẽ có thể bình tâm tĩnh khí. Một người tu đạo muốn đạt đến bình tâm tĩnh khí, phải mất bao nhiêu năm công phu mới có thể làm được? Nếu chúng ta thông hiểu nhân quả, sẽ có thể đạt đến tình trạng ấy rất nhanh chóng!

Sau khi phu nhân Vi Đề Hy đã hỏi nhân duyên của đức Phật và chính mình trong đời trước đã tạo tội gì, bèn bắt đầu thỉnh cầu đức Phật: “Duy nguyện Thế Tôn, vị ngã quảng thuyết vô ưu não xứ” (Kính mong đức Thế Tôn hãy vì con nói rộng về chỗ chẳng có ưu não), chỉ mong đức Thế Tôn hãy vì con quảng thuyết (廣說, nói rộng rãi) “chỗ chẳng có ưu não”. “Quảng thuyết” là gì? Chúng ta biết thế giới được giảng trong kinh Hoa Nghiêm là một thế giới trùng trùng vô tận; dùng cách nhìn theo khoa học hiện thời [để diễn tả, sẽ là] trong thái hư không (vũ trụ) có vô tận tinh cầu. Cho đến hiện thời, chẳng có một nhà khoa học nào có thể tính hết số lượng tinh cầu trong hư không, tinh cầu quá nhiều! Hư không rất lớn, thế giới vô biên. Phu nhân Vi Đề Hy có ý nói: Nay trong thế giới này, bà ta gặp phải cảnh giới tồi tệ ấy, gặp những kẻ ác ấy, cho nên dấy lên ý niệm thay đổi hoàn cảnh. Bà ta nghĩ: Trong các thế giới rộng lớn dường ấy, thỉnh cầu Thích Ca Mâu Ni Phật tìm cho bà một “vô ưu não xứ”, nghĩa là một thế giới chẳng có bất cứ ưu sầu, khổ não, mong vãng sanh về đó.

IV.1.2.8. Ưu não

Trong thế gian này, chẳng có lúc nào không khiến cho con người ưu não! Quý vị nhìn vào đoạn sau của phần hai trong đề cương bài giảng, sẽ thấy đối với chuyện ưu não, có nói đơn giản vài thứ. Loại thứ nhất là Biệt Ly. Phật pháp nói trong Bát Khổ có Ái Biệt Ly Khổ, mà Ái Biệt Ly bao gồm cả người lẫn vật. Nói theo phía con người, ví như nói trong gia đình, cha con, anh em, còn mong có bạn tốt ở cùng một chỗ, chẳng phải là rất tốt đẹp ư? Nhưng đâu có được! Người thế gian có chuyện khổ não này, tức là chuyện người [thân thuộc, quen biết] bị tách biệt, đó là Ái Biệt Ly. Nói theo lịch sử Trung Hoa, lịch sử Trung Hoa mới bất quá là mấy ngàn năm, [thế mà bao nhiêu] triều đại lần lượt thay đổi, lưu vực Hoàng Hà không ngừng phát sanh thiên tai, nhân họa.

Vùng Quảng Đông có người Khách Gia (客家, Hakka, người Hẹ), vì sao gọi là người Khách Gia? Vì thoạt đầu, họ sống tại lưu vực Hoàng Hà. Về sau, do chính trị phát sanh động loạn, chẳng thể sống ở quê hương nữa, toàn thể mới dời xuống phương Nam làm khách. Vì thế, gọi là người Khách Gia. Ở Đài Loan cũng có người Khách Gia, người Khách Gia ở Đài Loan cũng từ nội địa đến. Nghĩ tới khi đó, người Khách Gia xa lìa quê hương, thoạt đầu xuống phương Nam làm khách, có thể tưởng tượng mùi vị ấy khổ não dường nào! Thời gian lâu sau, đã qua vài đời, [con cháu] chẳng cảm nhận nỗi thống khổ “làm khách lạ” trong tâm tổ tiên. Khi biệt ly, ngoại trừ dân cư, nếu nói theo phương diện tài sản, một kẻ dẫu chẳng có tài sản, cuộc sống khổ não, mong mỏi có tài sản càng nhiều càng tốt. Đã có tài sản, chưa chắc là chính mình có thể hưởng hoàn toàn. Có khi còn bị kẻ khác cướp mất, bị kẻ trộm vặt cuỗm mất, thậm chí do chính trị trong quốc gia thay đổi, tài sản cá nhân ngay lập tức chẳng còn nữa; những thứ ấy đều chẳng đáng trông cậy! Vì thế, đối với cổ nhân, biệt ly cố nhiên là đau khổ; tài sản chẳng thể gìn giữ, phải chia lìa cũng là đau khổ! Đây là điểm thứ nhất phải hiểu rõ!

Lại nói đến Oán Tắng Hội. Oán (怨) là oán gia. Bất luận người nào trong chúng ta cũng đều chẳng mong gặp gỡ kẻ oán, nhưng cứ thường phải chạm mặt! Trong nội dung của Oán Tắng Hội, bao gồm cả chuyện binh đao (tức là chiến tranh). Thời cổ có chiến tranh, hiện tại vẫn có chiến tranh y hệt. Một khi chiến tranh bùng nổ, khắp nơi nhà tan, người chết! Lại còn có đạo tặc, chúng ta chẳng mong gặp đạo tặc, nhưng chuyện đạo tặc lúc nào chẳng có? Lại còn có kẻ ác, con cái ngỗ nghịch, như Thái Tử [A Xà Thế] được nói trong kinh văn, là gã nghịch tử toan giết cha, giết mẹ. Hiện thời, những đứa giết cha giết mẹ cũng chẳng ít! Còn có vợ dữ dằn; hôn nhân thời cổ chẳng giống như hiện thời. Hiện nay, bất luận là phía chồng hay phía vợ, hễ nói năng chẳng hợp nhau, hễ ở với nhau mà lục đục bèn ly hôn. Thời cổ cũng có ly hôn, nhưng hết sức thận trọng, thông thường, người ta chẳng ly hôn. Nếu gặp phải quyến thuộc hung hãn, thô bạo, chẳng ly hôn thì cũng rất khó sống. Trong quá khứ, tại Trung Hoa có một câu thành ngữ là “Hà Đông sư hống” (河東獅吼) là do điển cố: Tô Đông Pha có một người bạn tên là Phương Sơn Tử, trong bộ Cổ Văn Quán Chỉ có truyện Phương Sơn Tử. Phương Sơn Tử là một ẩn sĩ, vợ ông ta rất hung dữ, thường nổi giận, ra oai. Tô Đông Pha bèn dùng chữ “sư tử hống” để hình dung bà vợ ông ta. “Sư tử hống” vốn dùng để hình dung Phật pháp được nói rất oai mãnh, Tô Đông Pha mượn từ ngữ ấy để hình dung vợ ông ta là “Hà Đông sư hống”. Đây là một người trong số các bà vợ hung tợn. Nếu gặp chồng dữ tợn, tình huống cũng giống như vậy. Những tình hình như thế đó đều là Oán Tắng Hội (oán ghét mà cứ phải gặp gỡ). Có thể thấy oán gia gặp gỡ là một thứ khổ não rất lớn!

Lại nói tới “cầu bất đắc”, chúng ta sống trong thế gian này, quá nhiều thứ mong cầu! Ở đây, nêu ra vài điểm quan trọng. Một là vấn đề cuộc sống. Trên thế gian, chúng ta phải duy trì cuộc sống, có thể duy trì những chuyện như ăn, mặc, ở, đi lại. Chúng ta sống tại Đài Loan, cuộc sống tuy chẳng có vấn đề gì, nhưng ngoài Đài Loan ra, trong những quốc gia chưa phát triển trên thế giới, rất nhiều người chẳng có cơm ăn! Lấy ngay Đại Lục để nói, hễ gặp tai nạn lũ lụt, sẽ tạo thành bao nhiêu người chết đói? Để sống sót là một vấn đề xưa nay đều tồn tại! Tuy chúng ta cảm thấy cuộc sống tại Đài Loan ít có vấn đề, nhưng nếu mong cầu một hoàn cảnh thanh khiết cũng rất khó cầu được! Nếu không, vì sao khắp nơi luôn có người nói đến chuyện bảo vệ môi trường? Vì sao phải bảo vệ môi trường? Chính là do công xưởng xả khí thải hóa chất, hoặc nước phế thải phá hoại môi trường sống. Không chỉ là nước bị ô nhiễm, mà không khí cũng bị ô nhiễm. Vì thế, mong cầu môi trường sống thanh khiết cũng rất khó khăn! Điều này vẫn chưa đáng kể, chúng ta đều biết trật tự xã hội của Đài Loan chẳng tốt đẹp, vẫn là có thể trông thấy, nhưng vô hình trung, mọi người chẳng cảm nhận được! TV phát hình, chỗ nào cũng đều là dạy người ta làm những chuyện thuộc về tội ác. Vốn chẳng nghĩ làm chuyện ác, nhưng vừa bật TV, nhìn thoáng qua bèn học được một chút ấn tượng. Vì thế, muốn giữ gìn sự thanh tịnh, cũng chẳng dễ dàng! Đó là Cầu Bất Đắc, cũng có nghĩa là chúng ta sống trong thế gian này, đối với vấn đề cuộc sống, cầu thanh tịnh nơi thân hay tâm đều chẳng dễ dàng. Đó gọi là Cầu Bất Đắc.

Nghiêm trọng nhất là “sanh, lão, bệnh, tử”. Bất luận kẻ nào cũng đều có lúc già, lúc bệnh. Bệnh thì ai nấy đều bị bệnh. Già thì đến lúc lớn tuổi mới hiểu. Khi đã già, mọi mặt nơi thân thể đều thoái hóa, hành động phần nhiều chẳng tự do. Chính mình chẳng thể tự chăm sóc chính mình, đúng là một nỗi đau khổ. Lại nữa, đến cuối cùng, ai nấy đều phải chết; đã chết rồi lại còn chuyển thế, hoàn toàn chẳng phải là đến đó là xong! Còn như chuyển thế đến nơi đâu? Ai biết! Luân hồi trong lục đạo, chính mình chẳng thể làm chủ tí nào; đấy là lưu chuyển trong tam đồ. Nói theo tình huống hiện thời, những gì mắt thấy tai nghe, không gì chẳng phải là chuyện để học cách gây tạo tội ác. Đời sau còn mong sanh vào nhân gian, chẳng tốt đẹp như vậy đâu nhé, chỉ có đọa trong tam đồ! Tam đồ là địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Qua lại, lưu chuyển trong tam đồ, giống như dòng nước từ nơi đây chảy qua nơi kia, đó là chuyện khổ não nhất. Bất luận kẻ nào trong thế giới này đều gặp phải sanh, lão, bệnh, tử!

Phu nhân Vi Đề Hy rất hy vọng đức Phật sẽ từ trong vô cùng vô tận thế giới, giới thiệu cho bà ta một thế giới chẳng có ưu não, trước hết, sẽ làm cho bà ta hiểu rõ. “Ngã đương vãng sanh” (Con sẽ vãng sanh), bà ta mong sanh về thế giới chẳng có ưu não ấy. Sau đó, nói đến chuyện lưu chuyển trong tam đồ, phải chú ý chữ Lưu (流), vì sao nói là Lưu? Có nghĩa là sanh mạng của mỗi người, tuyệt đối chẳng phải chỉ đơn độc là sanh mạng trong một giai đoạn từ lúc sanh ra cho đến khi chết đi, hễ chết rồi bèn chẳng có gì nữa, chẳng đơn giản như thế đâu nhé! Sanh mạng con người giống như dòng nước, nguồn sâu, dòng dài, đời quá khứ còn có đời quá khứ của nó, đời vị lai còn có đời vị lai của nó, rất xa xôi. Đó gọi là “nhân quả ba đời”. Mọi người ắt phải hiểu chính mình có nhân quả ba đời. Chẳng hiểu rõ nhân quả, không chỉ là chẳng có cách nào học Phật, mà cũng chẳng có cách nào nghiên cứu học vấn thế gian. Đối với bất cứ môn học vấn nào trong thế gian, cũng đều phải hiểu rõ tiền nhân, hậu quả. Tiền nhân (cái nhân trước) của chuyện nhỏ thì rất ngắn ngủi, tạm bợ, rất gần gũi, nông cạn, rất dễ truy cứu và kiểm nghiệm. Chuyện sâu xa thì tiền nhân sẽ còn có tiền nhân [của nó] nữa, rất vi tế, nhưng chỉ cần dụng tâm nghiên cứu, sẽ đều có thể hiểu rõ. Nếu hiểu tiền nhân càng thấu triệt, đối với hậu quả, sẽ càng có thể nắm vững, càng dễ hiểu rõ. Điều đó có nghĩa là đối với bất cứ loại học vấn nào trong thế gian, chỉ cần nghiên cứu tiền nhân kỹ càng, sẽ đều là một nhà học vấn cao minh. Phật pháp nhằm giải quyết vấn đề sanh tử, nhưng muốn giải quyết vấn đề sanh tử mà chẳng nghiên cứu, chẳng hiểu rõ tiền nhân, thậm chí phủ định nhân quả đời trước, đời này, sẽ chẳng có cách nào giải quyết vấn đề sanh tử! Vì thế, muốn giải quyết vấn đề sanh tử, nhất định là phải nghiên cứu tiền nhân, nghiên cứu hậu quả. Giống như nghiên cứu học vấn trong hiện thời, thông tin rất quan trọng. Sưu tập thông tin càng nhiều, sẽ giúp cho mức độ tìm hiểu càng rộng rãi, năng lực giải quyết vấn đề càng lớn hơn. Do đó, học Phật ắt phải nghiên cứu nhân quả ba đời, đó là Lưu.

“Lưu” (流) là hình dung sanh mạng của chúng ta ví như Trường Giang hoặc Hoàng Hà, nguồn sâu, dòng dài. Bản thân chúng ta còn chưa đạt đến cảnh giới thành Phật; từ vô thỉ tới nay, lũ chúng ta do vì mê mất, chẳng thấy rõ Chân Như tự tánh, ắt phải dựa theo Phật pháp để nghiên cứu từng tầng một. Nghiên cứu đến một mức độ nào đó, trí huệ tự nhiên đạt tới mức độ khai phát. Nhận thức khá hơn một phần, trí huệ sẽ mở mang thêm một phần, vấn đề sanh tử cũng dần dần có thể giải quyết.

Phu nhân Vi Đề Hy thỉnh cầu Thích Ca Mâu Ni Phật dạy cho bà một thế giới chẳng có ưu não, bà mong vãng sanh về đó. “Bất nhạo Diêm Phù Đề trược ác thế dã” (chẳng ưa đời trược ác trong cõi Diêm Phù Đề), “bất nhạo” (不樂) là chẳng ưa thích, không mến chuộng cõi Diêm Phù Đề. Chữ Diêm Phù Đề chỉ thế giới này của chúng ta, tức Nam Diêm Phù Đề (Jambudvīpa). Dưới Dục Giới Thiên là bốn đại châu, châu ở phía Nam là Diêm Phù Đề. Bà ta thật sự chán ghét thế gian trược ác trong Diêm Phù Đề. Vì sao chán ghét? “Thử trược ác xứ, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh doanh mãn, đa bất thiện tụ” (Chốn trược ác này, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh đầy ắp, nhiều thứ bất thiện tụ tập). Trong thế giới này, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, có rất nhiều loại chúng sanh bất thiện tụ tập trong ấy. “Nguyện ngã vị lai, bất văn ác thanh, bất kiến ác nhân” [nghĩa là] chỉ nguyện con trong đời vị lai, chẳng nghe âm thanh ác, chẳng thấy kẻ ác!

IV.1.2.9. Trược

Trong đề cương bài giảng, có đặc biệt giải thích hai chữ “trược ác” (濁惡), chỉ ra thế gian này là thế gian trược ác. Vì sao gọi là đời trược ác? “Trược” là Ngũ Trược, “Ác” là mười thứ ác nghiệp.

Điều thứ nhất trong Ngũ Trược là Kiếp Trược. Tiếng Ấn Độ nói là Kiếp Ba (Kalpa), nói đơn giản là Kiếp, dịch sang nghĩa tiếng Hán là Thời Phần (時分), tức một giai đoạn thời gian. Kiếp Trược là do bốn loại trược sau đó (Kiến Trược, Phiền Não Trược, Chúng Sanh Trược, Mạng Trược) hợp thành. Nói cách khác, thế gian này đều là vô thường, có lúc tốt đẹp, cũng có lúc chẳng tốt đẹp. Khi tốt đẹp thì chẳng có Ngũ Trược, nhưng vào thời Thích Ca Mâu Ni Phật, [thế giới này] đã là Ngũ Trược ác thế.

Kiến Trược nghĩa là sự ô trược nơi kiến giải, tức là tà tri tà kiến. Nói “tà tri tà kiến” tức là chẳng hiểu rõ nhân quả, chẳng thấy rõ chính mình. Kiến Trược gồm có năm loại:

1) Thứ nhất là Thân Kiến. Thân thể chúng ta do bao nhiêu yếu tố vật chất, lại còn thêm tinh thần của chính mình hợp thành. Thân thể luôn biến động, chẳng đáng tin cậy, chẳng thực tại. Ai nấy đều coi nó là thật sự có. Hễ có Thân Kiến bèn bị Thân Kiến gây khổ não!

2) Thứ hai là Biên Kiến. Có người nghĩ sau khi chúng ta chết đi, thứ gì cũng đều chẳng có, sanh mạng đoạn tuyệt như vậy. Hoặc là nghĩ thân thể này sau khi đã chết, vẫn còn có [thân thể khác trong cõi người], đời sau vẫn sanh trong nhân gian. Kẻ nghĩ sau khi đã chết, chẳng còn gì nữa, chính là Đoạn Kiến. Nghĩ sau khi chết, vẫn sanh trong nhân gian làm người, chính là Thường Kiến. Chấp trước Đoạn Kiến hoặc Thường Kiến đều chẳng phải là Trung Đạo. Phật pháp nói Trung Đạo, học vấn Trung Hoa cũng nói đến Trung Đạo. Cái gọi là Trung Đạo chính là đừng nên chấp trước một bên. Như tôi vừa mới nói, Đoạn cũng thế, mà Thường cũng vậy, đều là lệch về một bên, đều chẳng hợp đạo lý, chính là một loại kiến giải sai lầm.

3) Thứ ba là Kiến Thủ Kiến. Kẻ học theo ngoại đạo cho rằng sanh lên trời là rốt ráo. Thiên đạo có phải là rốt ráo hay không? Phật pháp nói thiên đạo chẳng phải là rốt ráo. Quý vị sanh lên cõi trời, vẫn chẳng phải là viên mãn vĩnh cửu. Đã sanh trong thiên đạo, thiên đạo vẫn phải lưu chuyển. Sau khi sanh mạng đã hết, vẫn lại đọa lạc trong luân hồi, nhưng [kẻ chấp trước] Kiến Thủ Kiến coi thiên đạo là rốt ráo. Hư vọng chấp trước một thứ kiến giải, coi nó là chân lý. Đó là Kiến Thủ Kiến.

4) Thứ tư là Giới Thủ Kiến. Ngoại đạo học đạo, cũng có giới điều của họ, nhưng họ chấp trước, hành theo tà giới, lầm tưởng đó là chánh giới, chẳng đạt được kết quả lý tưởng, chịu khổ oan uổng. Đó là Giới Thủ Kiến.

5) Thứ năm là Tà Kiến. Đối với những điều ngoài bốn điều trên đây, phàm là kiến giải chẳng chánh xác đều gọi là Tà Kiến.

Năm thứ Kiến Trược trên đây, chúng ta ai nấy đều có. Hễ có kiến giải ấy, phương diện tri kiến liền ô nhiễm. Do có Kiến Trược như vừa kể trên đây, coi thân thể hư giả này là cái Ta chân thật, sẽ vì thân thể này mà dấy lòng tham, sân, si, mạn, nghi v.v… tạo thành các nỗi phiền não. Đó là Phiền Não Trược.

Nói đến Chúng Sanh Trược, chúng ta đều là chúng sanh. Thân thể của chúng sanh chiêu cảm từ sự phiền não nơi kiến giải cũng là ô trược. Tâm Kinh đã giảng rõ thân thể này là Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức, tức Ngũ Uẩn hợp thành. Ngũ Uẩn còn gọi là Ngũ Ấm, Ấm (陰) có nghĩa là che lấp trí huệ, khiến cho trí huệ của chúng ta chẳng có cách nào phát huy tác dụng, cứ mơ mơ, màng màng! Vì thế, giả hòa hợp chúng sanh chẳng thể trông cậy, đó là Chúng Sanh Trược.

Cuối cùng là Mạng Trược, nhân lẫn quả đều kém cỏi. Những gì là nhân và quả đều kém cỏi? Vì sanh mạng của chúng ta do từ Kiến Hoặc và Phiền Não Hoặc chiêu vời. Chúng sanh là quả, mà cái nhân tạo thành chúng sanh là Kiến và Phiền Não đều là ô trược. Chúng sanh do Ngũ Ấm hòa hợp tạo thành cũng là ô trược; vì thế, nhân và quả đều kém cỏi, chẳng tốt đẹp. Đó là Mạng Trược. Bởi lẽ, thọ mạng rất ngắn ngủi, đời người kể như sống tới một trăm tuổi. Nhìn về sau này, cảm thấy một trăm năm rất lâu; nhưng khi đã sống đến một trăm tuổi, hồi tưởng từ thuở thơ ấu cho đến một trăm tuổi, cảm thấy chẳng được mấy chốc! Có thể thấy là thọ mạng hết sức ngắn ngủi. Kiếp đã được nói trong phần trên, tương đương với “thời đại”. Từ Kiến Trược, Phiền Não Trược, Chúng Sanh Trược và Mạng Trược mà tạo thành thời đại. Toàn thể thời đại là ô trược, cho nên gọi là “Ngũ Trược ác thế”.

IV.1.2.9. Ác

Đối với chữ Ác, hãy tự xem những điều được liệt kê trong đề cương bài giảng sẽ hiểu rõ. Nơi thân thể, gây tạo “giết, trộm, dâm” ba thứ ác nghiệp. Nơi miệng, “vọng ngữ” là lời lẽ hư giả, chẳng thật, “ác khẩu” là chửi bới người khác, “lưỡng thiệt” là khuấy động thị phi, “ỷ ngữ” là nói những lời tạp uế, bất chánh, dẫn dụ người khác làm chuyện xấu. Nơi ý nghiệp thì có “tham, sân, tà kiến”. Trong đề cương, nêu tổng cộng mười loại ác nghiệp, người tu đạo chúng ta thời thời khắc khắc phải tự phản tỉnh, nhất định phải răn dè ác nghiệp; sau đấy, mới có thể học Phật pháp, mới có thể nói đến vấn đề liễu sanh tử.

Đã nói xong đoạn này, tiếp đó, phu nhân Vi Đề Hy bèn thưa: “Kim hướng Thế Tôn ngũ thể đầu địa”, [nghĩa là] nay con hướng về đức Phật, gieo năm vóc xuống đất, hành lễ kính cẩn nhất. “Cầu ai sám hối” là cầu đức Phật xót thương. Vì sao phu nhân Vi Đề Hy phải sám hối? Đây là chỗ tuyệt diệu của phu nhân Vi Đề Hy! Lũ bình phàm chúng ta thường là gặp phải tai nạn, chỉ biết oán trời, hờn người, há biết sám hối? Phu nhân Vi Đề Hy hiểu nhân quả, khi gặp hoạn nạn, bà ta biết trong quá khứ chính mình đã tạo ác nghiệp, nay mới vướng phải ác quả bất hảo này! Do vậy, sám hối: Con vốn đã tạo ác nghiệp. Lại cao hơn một tầng nữa, sợ thọ báo lần này vẫn chưa đủ để tiêu trừ hoàn toàn tội nghiệp trong quá khứ. Vì thế, càng thêm sám hối, hy vọng sẽ hoàn toàn sám hối thanh tịnh tội nghiệp ấy. Do vậy, bà ta vừa cầu Phật thương xót, vừa tự mình thật sự sám hối nghiệp đã tạo, mong rằng nhờ vào lần sám hối này, sẽ hoàn toàn tiêu trừ tội nghiệp. “Duy nguyện Phật nhật”: Hy vọng đức Phật giống như vầng mặt trời, chiếu soi rành rẽ. “Giáo ngã quán ư thanh tịnh nghiệp xứ” [nghĩa là] dạy cho con tu Quán, hòng được thấy chỗ nghiệp thanh tịnh (chỗ nghiệp thanh tịnh chính là thế giới chẳng có ưu não).

Đã giảng xong toàn bộ Tự Phần, lần sau sẽ nói tới Chánh Tông Phần. Chánh Tông Phần cũng là do phu nhân Vi Đề Hy cầu xin chỉ dạy, “dạy con quán nơi nghiệp thanh tịnh”. Bộ kinh này có tên là Thập Lục Quán Kinh, trong lần sau sẽ nói đến Quán, chánh thức nói đến đạo lý và phương pháp dụng công.

Tập 10

Thưa các vị thầy, các vị đại đức, các vị đồng tu! Xin mở trang bốn trong kinh bổn, bắt đầu từ dòng thứ tư đếm từ dưới lên. Trước hết, tôi niệm kinh văn một lượt.

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn, phóng mi gian quang, kỳ quang kim sắc, biến chiếu thập phương vô lượng thế giới, hoàn trụ Phật đảnh, hóa vi kim đài, như Tu Di sơn. Thập phương chư Phật tịnh diệu quốc độ, giai ư trung hiện. Hoặc hữu quốc độ, thất bảo hợp thành. Phục hữu quốc độ, thuần thị liên hoa. Phục hữu quốc độ, như Tự Tại thiên cung. Phục hữu quốc độ, như pha lê kính. Thập phương quốc độ, giai ư trung hiện. Hữu như thị đẳng vô lượng chư Phật quốc độ, nghiêm hiển khả quán, linh Vi Đề Hy kiến. Thời Vi Đề Hy bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Thị chư Phật độ, tuy phục thanh tịnh, giai hữu quang minh. Ngã kim nhạo sanh Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật sở. Duy nguyện Thế Tôn, giáo ngã tư duy, giáo ngã Chánh Thọ”.

(經)爾時世尊，放眉間光。其光金色，遍照十方無量世界。還住佛頂，化為金臺，如須彌山。十方諸佛淨妙國土，皆於中現。或有國土，七寶合成。復有國土，純是蓮華。復有國土，如自在天宮。復有國土，如玻璃鏡。十方國土，皆於中現。有如是等無量諸佛國土，嚴顯可觀，令韋提希見。時韋提希白佛言：世尊，是諸佛土，雖復清淨，皆有光明。我今樂生極樂世界阿彌陀佛所，惟願世尊，教我思惟，教我正受。

(Kinh: Lúc đó, đức Thế Tôn phóng quang từ giữa hai mày, quang minh ấy màu vàng, chiếu khắp mười phương vô lượng thế giới rồi trở về trụ trên đỉnh đầu đức Phật, hóa thành đài vàng như núi Tu Di. Các cõi thanh tịnh mầu nhiệm của mười phương chư Phật đều hiện trong ấy. Hoặc có quốc độ, do bảy báu hợp thành. Lại có quốc độ, thuần là hoa sen. Lại có quốc độ như cung trời Tự Tại. Lại có quốc độ, như gương pha lê. Mười phương cõi nước đều hiện trong ấy. Có vô lượng các cõi nước Phật như vậy, trang nghiêm, rõ rệt, đáng ưa để cho Vi Đề Hy trông thấy. Lúc ấy, bà Vi Đề Hy bạch Phật rằng: “Bạch đức Thế Tôn! Các cõi Phật ấy tuy là thanh tịnh, lại còn đều có quang minh. Con nay thích sanh về thế giới Cực Lạc là chỗ của A Di Đà Phật. Kính xin đức Thế Tôn dạy con tư duy, dạy con Chánh Thọ”).

IV.2. Chánh Tông Phần (Tịnh nghiệp, diệu quán, lợi ích)

Hôm nay, bắt đầu học đến đoạn này, tức là Chánh Tông Phần của bộ kinh này. Khi khởi đầu Chánh Tông Phần, vì sao đức Phật phóng quang từ giữa hai mày? Vì như trong phần trước đã nói, phu nhân Vi Đề Hy đã gặp khó khăn, bị con bà nhốt chặt, bà ta cảm thấy thế giới này rất xấu hèn. Vì thế, bà thỉnh cầu Thích Ca Mâu Ni Phật: Từ nay trở đi, không mong thấy thế giới trược ác này nữa (Ngũ Trược ác thế), chẳng muốn nghe âm thanh ác nữa, đừng nên thấy những kẻ ác nữa. Do vậy, bà ta gieo năm vóc xuống đất, cầu Phật xót thương. Đồng thời, bà tự cảm thấy lần này phải nên sám hối. Vì sao sám hối? Bất cứ chuyện gì trong thế gian cũng đều có nhân quả; nay bà ta gặp phải khổ quả, tất nhiên là do đã gieo cái nhân trong đời quá khứ, hiện thời mới gặp nạn. Do vậy, bà ta phải sám hối. Sau khi đã sám hối, bèn cầu Phật dạy cho bà ta tìm một nơi nghiệp thanh tịnh, tức là nơi chẳng có các chuyện tội ác phát sanh. Lần trước, tôi đã nói đến chỗ này, đã giảng xong toàn bộ Tự Phần của bộ kinh này.

Đoạn kinh được thảo luận ngày hôm nay tiếp nối [đoạn kinh đã nói trong] lần trước: Phu nhân Vi Đề Hy thỉnh Phật dạy bà quán nơi có nghiệp thanh tịnh. Đức Phật chẳng ngay lập tức bảo bà chốn nghiệp thanh tịnh ở nơi đâu, là cõi Phật nào! Vì sao chẳng trực tiếp bảo bà ta? Chuyện này giống như thầy dạy học trò trong trường. Khi sắp dạy học trò một loại học vấn tốt đẹp, mà đưa ra ngay lập tức, cũng có lẽ trò cũng chẳng biết tốt đẹp ở chỗ nào. Trước hết, phải nêu ra rất nhiều sự vật cho học trò tự xem. Chúng nó xem xong, tự mình chọn lựa. Lúc này, Thích Ca Mâu Ni Phật (lúc Ngài đáp ứng lời thỉnh cầu của phu nhân Vi Đề Hy), trước hết phóng quang từ giữa hai mày, sau đấy mới chiếu soi vô lượng thế giới trong mười phương để cho phu nhân Vi Đề Hy tự xem, tự chọn lựa. Sau khi các vị nghe xong ý nghĩa của đoạn lớn này, sẽ biết đức Phật giảng pháp hết sức cao minh. Dưới đây, tôi sẽ giới thiệu với quý vị theo từng bước một.

“Nhĩ thời Thế Tôn, phóng mi gian quang”: “Nhĩ thời” (爾時) là lúc phu nhân Vi Đề Hy hướng về đức Phật cầu xin sám hối, thỉnh đức Phật dạy bà tìm một chốn có nghiệp thanh tịnh. Khi đó, đức Thế Tôn bèn phóng hào quang từ giữa hai mày. “Mi gian quang” (眉間光) là gì? Bất cứ vị Phật nào cũng đều có ba mươi hai tướng. Chúng ta thấy trên mặt tượng Phật, ở giữa hai lông mày, có mọc một sợi lông nhỏ màu trắng (thường gọi là “bạch hào”, 白毫). Sợi lông nhỏ màu trắng ấy dài cỡ nào? Khi Thích Ca Mâu Ni Phật làm Thái Tử trong vương cung, sợi lông ấy dài năm thước. Đến khi Ngài thành Phật, sợi lông ấy dài một trượng năm thước. Bình thường, nó cuộn tròn giữa hai mày. Gặp khi cần phải phóng quang, sợi lông ấy duỗi ra, tỏa sáng, [ánh sáng ấy] gọi là “mi gian quang” (ánh sáng giữa hai mày). Chúng ta biết: Không chỉ riêng Thích Ca Mâu Ni Phật có thể phóng “mi gian quang”, [giữa hai] lông mày của A Di Đà Phật cũng thường xuyên phóng quang. Khi chúng ta niệm bài kệ Tán Phật (Di Đà tán), có niệm câu “bạch hào uyển chuyển ngũ Tu Di”, có nghĩa là sợi lông nhỏ mịn màu trắng nằm giữa hai mày cuộn tròn, to như năm quả núi Tu Di. Suy ra có thể biết: Thích Ca Mâu Ni Phật cũng là như thế, giữa hai mày có bạch hào. Hiện thời, nhằm đáp ứng lời thỉnh cầu của phu nhân Vi Đề Hy dạy bà ta quán chỗ có nghiệp thanh tịnh, trước hết, đức Phật phóng quang từ giữa hai mày.

“Kỳ quang kim sắc” (Ánh sáng ấy có màu của chất vàng): Tuy bạch hào màu trắng, nhưng phóng ra ánh sáng kim sắc. Chúng ta biết màu sắc có thể biến hóa tùy lúc, nhưng những màu sắc mà bọn phàm phu chúng ta có thể trông thấy hết sức hữu hạn. Trong ánh sáng ấy, thật ra, các thứ màu sắc đều có, đức Phật phóng quang như thế đó. Nói theo thế giới hiện thời, ánh sáng phát xuất từ mặt trời. Vào ban ngày, chúng ta thấy ánh sáng mặt trời trong sáng, giống như là màu trắng; thật ra, ánh mặt trời là đỏ, cam, vàng… các màu đều có, nhưng nhục nhãn của chúng ta chỉ thấy một phần nhỏ. Vì thế, trong “quang” vừa nói trên đây bao hàm ý nghĩa hết sức nhiều.

Đức Phật phóng kim sắc quang, ánh sáng kim sắc ấy “biến chiếu thập phương vô lượng thế giới” (chiếu trọn khắp vô lượng thế giới trong mười phương). Mỗi phương trong mười phương đều có vô lượng thế giới, quang minh từ giữa hai mày đức Phật chiếu trọn khắp vô lượng thế giới trong mười phương. Sau khi chiếu xong, “hoàn trụ Phật đảnh” (trở về trụ trên đỉnh đầu đức Phật), chữ “hoàn” (還) cũng có thể hiểu là Phóng, xoay vòng trở lại, gom về trụ trên đỉnh đầu đức Phật. Sau khi [quang minh ấy] đã trụ trên đỉnh đầu Thích Ca Mâu Ni Phật, lại khởi biến hóa: “Hóa vi kim đài” (Hóa thành đài vàng), biến hóa thành một cái đài kim sắc. Đài ấy to cỡ nào? “Như Tu Di sơn”, “như” là giống như, to như núi Tu Di vậy! Vì sao bảo là “như”? Thế giới Sa Bà là một tam thiên đại thiên thế giới. Nói “tam thiên đại thiên thế giới” thì một đại thiên thế giới do một ngàn trung thiên thế giới hợp thành, một trung thiên thế giới do một ngàn tiểu thiên thế giới hợp thành, một tiểu thiên thế giới do một ngàn tiểu thế giới hợp thành. Mỗi tiểu thế giới có một quả núi Tu Di. Hai chữ Tu Di (Sumeru) là tiếng Ấn Độ, dịch sang nghĩa tiếng Hán là Diệu Cao (妙高). Hết sức vi diệu chẳng thể nghĩ bàn là Diệu, cao đến mức độ nào? Kẻ bình phàm chẳng thấy đỉnh núi; vì thế gọi là núi Diệu Cao. Đài vàng cao to như núi Tu Di.

Hiện một đài vàng to ngần ấy để làm gì? Tiếp đó, kinh nói: “Thập phương chư Phật tịnh diệu quốc độ, giai ư trung hiện” (Các cõi nước tịnh diệu của mười phương chư Phật đều hiện trong ấy). Đức Phật dùng quang minh chiếu trọn khắp mười phương vô lượng thế giới, sau đấy, thâu lấy những cõi nước tịnh diệu của mười phương thế giới chư Phật (“tịnh” (淨) là hết sức thanh tịnh, “diệu” (妙) là mầu nhiệm chẳng thể nghĩ bàn, tốt đẹp đến tột bậc). Các quốc độ ấy, mỗi vị Phật đều có một quốc độ, cũng là một tam thiên đại thiên thế giới, khiến cho những cõi nước tịnh diệu tam thiên đại thiên thế giới Phật ấy “giai ư trung hiện” (đều hiện trong ấy), [nghĩa là] đều xuất hiện trong cái đài vàng do quang minh của đức Phật hóa thành. Từ trên cái đài vàng do quang minh hóa thành ấy, lại hiện ra bao nhiêu cõi nước tịnh diệu, giống như chúng ta chụp ảnh. Ví như nói theo kiểu khoa học kỹ thuật của nhân loại hiện thời, sẽ là dùng máy chụp ảnh viễn vọng có độ phóng đại rất cao, chụp lấy rất nhiều tinh đẩu (星斗, ngôi sao) trong hư không, nguyên lý cũng giống như vậy đó. Bất quá hiện tại [người ta phải] dùng máy chụp hình để chụp, còn đức Phật dùng quang minh phát xuất từ bạch hào giữa hai mày để chiếu.

Đoạn trước là tổng thuyết, tổng thuyết là gì? Làm cho các cõi nước tịnh diệu trong mười phương đều xuất hiện trong quang minh. Kế đó, nêu ra mấy cõi nước tiêu biểu. Trong nhiều cõi nước như vậy, “hoặc hữu quốc độ, thất bảo hợp thành” (hoặc có cõi nước do bảy báu hợp thành), chúng ta vốn biết bảy báu [là gì], chẳng cần phải nói chi tiết, có những quốc độ bằng bảy báu hợp thành. “Phục hữu quốc độ, thuần thị liên hoa”, [nghĩa là] còn có cõi nước thuần túy là một hoa sen to, đây cũng là cõi đặc biệt. Cả một tam thiên đại thiên thế giới là một tòa liên hoa, kẻ bình phàm chẳng thể tưởng tượng điều này. “Phục hữu quốc độ, như Tự Tại thiên cung”, [nghĩa là] còn có quốc độ giống như cung trời Tự Tại trong thế gian này. Tự Tại thiên cung là gì? Là Đại Tự Tại Thiên, hoặc Tha Hóa Tự Tại thiên cung. Trong Tự Tại thiên cung, hết thảy đều tốt đẹp đến tột cùng. Đừng nói là Tự Tại thiên cung, ngay cả hoàng cung của Trung Hoa thuở xưa cũng hết sức đẹp đẽ, kẻ bình phàm chẳng thể hiểu rõ (do chẳng thể bước vào). Ở đây, dùng Tự Tại thiên cung để tỷ dụ, toàn thể tam thiên đại thiên thế giới được trang bị như trong cung trời Tự Tại, trang nghiêm dường ấy! “Phục hữu quốc độ, như pha lê kính” (Lại có quốc độ như gương pha lê), “pha lê” chẳng phải là một loại thủy tinh do chúng ta chế tạo bằng phương pháp hóa học trong hiện thời (tức crystal). Pha lê (Sphaṭika) ở đây dịch sang nghĩa tiếng Hán là một loại thủy tinh (水精) hoặc thủy ngọc (水玉, ngọc thạch trong nước), có các màu sắc khác nhau. Loại pha lê ấy có thể phát ra ánh sáng. Cả tam thiên đại thiên thế giới giống như một tấm gương pha lê to! “Thập phương quốc độ, giai ư trung hiện” (Mười phương quốc độ đều hiện trong ấy): Tất cả các cõi nước tịnh diệu trong mười phương đều hiển hiện trong đài vàng.

Cung trời Tự Tại, xét theo những điều đã nói trong Đại Trí Độ Luận, thì cung trời Tự Tại ở chỗ nào? Tam giới có Dục Giới, Sắc Giới, và Vô Sắc Giới. Dục Giới có sáu tầng trời, trên đỉnh là Tha Hóa Tự Tại Thiên (Parinirmita vaśavartin), thuộc trong Dục Giới. Đại Tự Tại Thiên (Maheśvara) cao hơn cõi trời Tha Hóa Tự Tại, nó ở chỗ nào? Trong Sắc Giới thiên. Thông thường, Sắc Giới có bốn tầng Thiền Thiên, nhưng chia tỉ mỉ thì mỗi một tầng [Thiền Thiên lại] có một số cõi trời. Chẳng hạn như Sơ Thiền Thiên có ba tầng trời, Nhị Thiền Thiên lại có ba tầng trời, Tam Thiền Thiên cũng có ba tầng trời, cho đến Tứ Thiền Thiên có chín tầng trời, gộp chung lại, Sắc Giới có mười tám tầng trời. Nếu chia tỉ mỉ hơn nữa, còn phải nhiều hơn nữa, nhưng chúng ta dựa theo cách nói thông thường: “Sắc Giới có mười tám tầng trời”. Ở chỗ cao nhất trong Sắc Giới, còn có một nơi cư trụ của hàng Bồ Tát trên đỉnh Sắc Giới Thiên gọi là Tịnh Cư Thiên của Bồ Tát. Tịnh Cư là gì? Đệ Tứ Thiền Thiên thuộc Sắc Giới Thiên có chín tầng trời, bốn tầng đầu là chỗ ở của phàm phu, năm tầng phía trên dành cho người tu Tiểu Thừa chứng Tam Quả ở, gọi chung là Ngũ Tịnh Cư Thiên. Ở chỗ cao nhất trong Ngũ Tịnh Cư Thiên, nhà Phật có một nơi dành cho hàng Bồ Tát trụ trên đỉnh Sắc Giới Thiên, gọi là Tịnh Cư Thiên của Bồ Tát. Những vị Bồ Tát ấy đạt đến địa vị gì? Đạt đến Đệ Thập Địa. Đệ Thập Địa Bồ Tát ở trong cung trời ấy, cho nên Đại Tự Tại Thiên là một nơi tuyệt diệu!

“Hữu như thị đẳng vô lượng chư Phật quốc độ, nghiêm hiển, khả quan, linh Vi Đề Hy kiến” (Có vô lượng các cõi Phật giống như vậy, trang nghiêm, rõ rệt, đáng ưa nhìn, cho bà Vi Đề Hy trông thấy), đặc biệt nêu ra bốn cõi nước trên đây. “Hữu như thị đẳng” (Có các cõi nước như thế), chữ Đẳng (等) bao gồm tất cả các cõi nước Phật trong mười phương vô lượng thế giới. Những quốc độ ấy đều được chiếu soi trong quang minh của Thích Ca Mâu Ni Phật. “Nghiêm hiển khả quan”, “nghiêm” (嚴) là hết sức trang nghiêm, hết thảy đều tốt đẹp. “Hiển” (顯) là rất rõ rệt, thấy hết sức rõ ràng. “Linh Vi Đề Hy kiến” [nghĩa là] khiến cho phu nhân Vi Đề Hy nhìn thấy, để bà tự xem từng cõi nước một. “Thời Vi Đề Hy bạch Phật ngôn” (Khi ấy, Vi Đề Hy bạch rằng), sau khi phu nhân Vi Đề Hy xem tất cả các cõi nước xong, hướng về Thích Ca Mâu Ni Phật thưa: “Thế Tôn”, gọi đức Phật, “thị chư Phật độ” [nghĩa là] những cõi nước ấy, ý nói những quốc độ do Thích Ca Mâu Ni Phật đã dùng quang minh để thâu nhiếp, đương nhiên đều là tốt đẹp. “Tuy phục thanh tịnh”, [nghĩa là] tuy những quốc độ ấy đều hết sức thanh tịnh. Thanh tịnh tuyệt vời! Quý vị ngẫm xem, toàn thể tam thiên đại thiên thế giới Phật độ đều thanh tịnh ngần ấy! Mỗi người chúng ta ở trong thế giới Sa Bà ai có thể thanh tịnh? Mong thanh tịnh cũng chẳng thể thanh tịnh được! Rất nhiều người ảnh hưởng quý vị, tâm quý vị bị loạn, chẳng có cách nào thanh tịnh. Bà ta (phu nhân Vi Đề Hy) sau khi xem xong, [nhận thấy] những quốc độ ấy đều thanh tịnh. “Giai hữu quang minh” (Đều có quang minh), không chỉ là thanh tịnh, mà còn đều có quang minh. Đấy là lời khen ngợi khái quát các cõi Phật trong mười phương. Những cõi Phật tịnh diệu trong mười phương vừa được chiếu soi trên đây đều thanh tịnh, đều có quang minh.

“Ngã kim nhạo sanh Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật sở” (Con nay thích sanh về thế giới Cực Lạc là cõi của A Di Đà Phật), nhưng “con” (phu nhân Vi Đề Hy nói về chính mình) nay ưa thích (chữ “樂” trên đây phải đọc thành Nhạo, mang ý nghĩa “ưa thích”) là gì? Hy vọng vãng sanh thế giới Cực Lạc là cõi nước của A Di Đà Phật. Phu nhân Vi Đề Hy chọn thế giới Cực Lạc. Vì sao bà muốn chọn thế giới Cực Lạc? Thế giới Cực Lạc là chỗ mà hết thảy đều tốt đẹp. Trước khi chúng ta nghiên cứu bộ kinh này, khi nghiên cứu kinh A Di Đà, tôi đã có nói: Để thật sự hiểu rõ ưu điểm của thế giới Cực Lạc, nhất định là phải nghiên cứu cặn kẽ ba kinh Tịnh Độ. Nay chúng ta nghiên cứu Quán Kinh, còn có kinh Vô Lượng Thọ, sau khi đã nghiên cứu cả ba kinh, mới hiểu rõ vì sao thế giới Cực Lạc tốt đẹp hơn các cõi Phật trong mười phương.

Dựa theo kinh văn, chúng tôi nêu ra hai điểm để nói. Sở dĩ thế giới Cực Lạc so với những thế giới khác đều tốt đẹp hơn, là vì trước khi A Di Đà Phật chưa thành Phật, thuở ban đầu phát nguyện, Ngài đã phát ra bốn mươi tám nguyện. Bốn mươi tám nguyện ấy đúng là quá tốt đẹp! Trong những nguyện ấy, đặc biệt là muốn vãng sanh vào thế giới của Ngài, chính mình có năng lực đến đó là tốt nhất. Nếu chẳng có năng lực tới đó, đức Phật sẽ dẫn hàng đại Bồ Tát đến tiếp dẫn. Trong mười phương thế giới, chẳng có chuyện tốt đẹp này, Phật đến nghênh tiếp! Quý vị còn nghĩ đến thế giới thanh tịnh nào khác nữa ư? Thế giới Sa Bà này, trong cái nhìn của Thích Ca Mâu Ni Phật, cũng là một thế giới thanh tịnh, nhưng vì sao chúng ta chẳng thấy là thanh tịnh? Chúng ta bị nghiệp lực của chính mình chướng ngại, cho nên chẳng nhìn thấy. Đến thế giới Cực Lạc sẽ khác hẳn, dẫu chẳng đoạn Kiến Tư Hoặc, chúng ta còn có rất nhiều nghiệp tồn tại, chỉ cần chịu niệm Phật, noi theo phương pháp vãng sanh là “phát nguyện, cầu vãng sanh”, bèn có thể đới nghiệp vãng sanh. Các thế giới của chư Phật trong mười phương đều chẳng có điều tốt đẹp này! Vì thế, phu nhân Vi Đề Hy chọn đi, lựa lại, cuối cùng chọn thế giới Cực Lạc. Bà ta chọn thế giới Cực Lạc cũng là chọn lựa thay cho bọn người đời sau như chúng ta.

Do những ưu điểm này mà chúng ta phát nguyện vãng sanh thế giới Cực Lạc. Người đời trước đã chọn lựa [Cực Lạc, vì nhận thấy] tất cả các thế giới đều chẳng sánh bằng [thế giới Cực Lạc]. Nếu chúng ta chẳng chọn thế giới Cực Lạc, chọn thế giới nào đây? Khi chúng ta nghiên cứu bộ kinh này, phải đặc biệt chú ý tầng ý nghĩa này.

Vì sao phải đặc biệt chú ý? Có rất nhiều kẻ nói: “Chúng ta cần gì phải đi theo con đường xa xôi ngần ấy, tìm một thế giới Cực Lạc ở ngoài mười vạn ức cõi Phật? [Sao lại cứ khăng khăng tìm đến] chỗ xa xôi ngần ấy! Chẳng bằng Di Lặc Nội Viện (Di Lặc Tịnh Độ) ở ngay trong thế giới Sa Bà này, đến đó chẳng phải là rất tốt ư?” Đấy là chưa hoàn toàn nghiên cứu hiểu rõ lý luận trong kinh Phật. Phải biết: Di Lặc Tịnh Độ tuy tốt đẹp, nhưng Di Lặc Bồ Tát chẳng đến tiếp dẫn chúng ta; bản thân chúng ta phải có công phu thì mới có thể đến Di Lặc Nội Viện. Chính quý vị có thể đến đó, Ngài hoan nghênh. Quý vị chẳng thể tới, Ngài chẳng đến tiếp dẫn quý vị! Ví như lão hòa thượng Hư Vân, Ngài tới Di Lặc Tịnh Độ, đã đến rồi lại quay về. Nếu có công phu như Ngài thì cũng có thể tới Di Lặc Tịnh Độ. Thử hỏi lũ người học Phật bình phàm như chúng ta, mấy ai có thể đạt đến mức độ như lão hòa thượng Hư Vân? Chúng ta đều là phàm phu, muốn tới Di Lặc Nội Viện, chẳng dễ dàng! Dẫu có thể đến, Di Lặc Nội Viện thuộc tầng trời thứ tư, tức Đâu Suất Thiên trong Dục Giới, Đâu Suất Thiên có hai viện là nội và ngoại. Di Lặc Bồ Tát ở Nội Viện, ngoại viện là chỗ ở của thiên chúng bình phàm. Trong tầng trời này của Dục Giới, ở ngoài Di Lặc Nội Viện là chỗ cư trụ của chư thiên bình phàm, những chuyện thuộc ngũ dục tốt đẹp rất nhiều. Lũ phàm phu bình phàm như chúng ta đến Đâu Suất Thiên, vẫn chẳng thể tiến vào Di Lặc Nội Viện. Vì sao? Vì vừa đến ngoại viện, thấy ngoại viện là nơi phồn hoa đẹp đẽ dường ấy, bèn tham luyến những chỗ tốt đẹp ở đó, quên khuấy là phải tới Nội Viện. Chỉ cần chần chừ nơi ngoại viện, sẽ chỉ là sanh thiên, chẳng thể tiến nhập Nội Viện, chẳng nghe Phật pháp, vẫn là không được rồi!

Bất luận nói như thế nào, nếu phát nguyện vãng sanh Di Lặc Nội Viện, thông thường, người học theo Duy Thức Tông phát nguyện như vậy. Khi thầy chúng ta còn tại thế, cũng đã từng giảng Duy Thức. Cụ học Duy Thức với Mai đại sĩ (cụ Mai Quang Hy, cậu của cư sĩ Hoàng Niệm Tổ). Mai đại sĩ dạy Duy Thức, nhưng không chủ trương vãng sanh Di Lặc Nội Viện! Cụ chủ trương phải vãng sanh thế giới Cực Lạc. Chúng ta phải hiểu rõ tầng ý nghĩa này!

Còn có những người nghiên cứu giáo lý nói: “Chúng ta cần gì phải đến thế giới Cực Lạc, tu hành thành tựu ở trong thế gian này, tức là ở trong quốc độ của Thích Ca Mâu Ni Phật, chẳng phải là rất tốt ư?” Đây cũng là do không hiểu! Học Phật trong thế gian này, sẽ chẳng học thành công! Sau khi đã đoạn Kiến Hoặc, hàng Tiểu Thừa phải bảy phen sanh tử trong cõi trời và nhân gian rồi mới có thể chứng quả A La Hán. Tu Đại Thừa Phật pháp, muốn thành Phật, phải trải qua ba đại A tăng kỳ kiếp, thời gian quá lâu xa! Nếu chúng ta vãng sanh thế giới Cực Lạc, chỉ cần có tín tâm, có thể phát nguyện, lại còn trì danh niệm Phật, khi thọ mạng trong đời này chấm dứt, chúng ta có thể vãng sanh cõi kia, quý vị thấy: Nhanh chóng hơn bất cứ điều nào khác! Do vậy, chúng ta thấy phu nhân Vi Đề Hy chọn lựa thế giới Cực Lạc, [là do] chẳng có lý do nào vững chắc để học Phật trong thế giới Sa Bà, hoặc đến những thế giới khác [để tu trì]. Những điều ấy đều không thực tế, chúng ta phải đặc biệt chú ý điều này.

Sau khi bà ta đã chọn lựa xong xuôi (vì bà đã xem tất cả các quốc độ, chỉ có thế giới Cực Lạc là tốt nhất), liền hỏi: “Như thế nào thì mới có thể đến thế giới tốt đẹp như vậy?” Chẳng sai! Thế giới Sa Bà của chúng ta quá tệ, là Ngũ Trược ác thế; bọn phàm phu chúng ta muốn tới thế giới Cực Lạc, cần phải hội đủ những điều kiện gì? Tiếp đó, bà ta nói: “Duy nguyện Thế Tôn, giáo ngã tư duy, giáo ngã Chánh Thọ” (Kính xin đức Thế Tôn hãy dạy cho con cách tư duy, dạy cho cách Chánh Thọ). Muốn đến thế giới ấy, trước hết phải thỉnh Thích Ca Mâu Ni Phật dạy bà ta tư duy như thế nào? Chánh Thọ như thế nào? Tư duy là gì? Chánh Thọ là gì? Xin quý vị xem biểu đồ thứ ba trong đề cương bài giảng. Theo biểu đồ ấy, Chánh Tông Phần có ba phần lớn:

1) Phần thứ nhất là Tịnh nghiệp. Nghiệp biểu thị cái nhân. Có cái nhân Tịnh Độ thì mới có thể học Tịnh Độ Tông.

2) Phần thứ hai là diệu quán, tức là Chánh Quán, cũng chính là mười sáu phép Quán được nói trong phần sau.

3) Cuối cùng nói đến lợi ích, [do tu tập Chánh Quán sẽ đạt] được lợi ích gì.

Đó là ba phần lớn trong Chánh Tông Phần.

IV.2.1. Giảng rõ Tịnh nghiệp

IV.2.1.1. Tư duy pháp (Pháp tư duy)

Nay tôi nói đến đoạn này, trước hết là để chúng ta nhận biết Tịnh nghiệp đôi chút, những phần kinh văn kế tiếp vẫn chuyên nói tới chuyện này. Ở đây, phu nhân Vi Đề Hy thỉnh cầu đức Phật dạy bà ta tư duy. Dựa theo chú giải của cổ nhân, nếu muốn đạt được quả báo tốt đẹp, ắt phải tu nhân. Tu nhân gì vậy? Có Chánh Hạnh và Trợ Hạnh. Chánh Hạnh là Chánh Thọ, tức là mười sáu phép Quán sẽ được nói trong phần sau. Trợ Hạnh là tư duy. Bây giờ, xin quý vị xem biểu đồ, phần nói về pháp tư duy. “Tư duy” chẳng phải là như người ta vắt óc suy nghĩ, khảo sát, suy tưởng, nghĩ ngợi một chuyện gì đó thì gọi là tư duy. Tư duy có phương pháp tư duy; tư duy ở đây là gì? Là mong đến thế giới Cực Lạc. Trước đó, phải chuẩn bị sao cho trọn đủ điều kiện đầu tiên.

Cách tư duy như thế nào? Biểu đồ bao gồm hai phần là y báo và

chánh báo. Y báo là khí thế gian, tức là toàn thể thế giới Cực Lạc. Chánh báo là chúng sanh thế gian. Ngoài Phật ra, các vị đại Bồ Tát và mọi người trong thế giới Cực Lạc đều được gọi là “chúng sanh thế gian”. Dựa theo bộ Vãng Sanh Luận do Thiên Thân Bồ Tát (tại Ấn Độ, Thiên Thân Bồ Tát hết sức nổi tiếng. Ngài là một vị tổ sư trọng yếu của tông Duy Thức) trước tác, trong ấy, có dạy mọi người cách quan sát Tịnh Độ của A Di Đà Phật. Cách quan sát như thế nào? Ngài nói thế giới Cực Lạc có rất nhiều sự trang nghiêm. Quy nạp lại, sẽ có tổng cộng hai mươi chín thứ trang nghiêm. Trong hai mươi chín thứ trang nghiêm ấy, thuộc loại khí thế gian y báo trang nghiêm có mười bảy loại; thuộc về chánh báo, cũng tức là chúng sanh thế gian, có tất cả mười hai thứ trang nghiêm.

Đối với mười bảy thứ trang nghiêm thuộc khí thế gian, chẳng có thời gian để giảng giải từng loại, chỉ nêu ra những điều quan trọng hòng chúng ta hiểu rõ đôi chút. Loại thứ nhất là thanh tịnh trang nghiêm; thanh tịnh là gì? Chẳng có kẻ nào trong lũ phàm phu chúng ta nơi thế giới Sa Bà này mà có thể thanh tịnh. Hoàn cảnh sống của chúng ta có gì thanh tịnh? Vào dịp nghỉ, mọi người đến vùng núi ngắm suối thì còn thấy thanh tịnh một chút. [Thế nhưng], nước suối làm sao có thể sánh bằng nước trong thế giới Cực Lạc (nước trong ao bảy báu)? Huống hồ, hễ chảy ra sông ngòi bên ngoài bèn bị ô nhiễm, nước trong biển cũng bị ô nhiễm. Do vậy, thế gian của chúng ta chẳng thanh tịnh; trong thế giới Cực Lạc, nơi nào cũng đều là thanh tịnh trang nghiêm, chẳng nhiễm mảy trần. Thanh tịnh trang nghiêm là một loại trong đó (trong mười bảy loại trang nghiêm thuộc về khí thế gian).

Còn có các thứ trang nghiêm, sự việc càng phức tạp hơn. Ví như trong thế giới Sa Bà, chúng ta thấy rất nhiều sự việc, bao gồm chánh trị, kinh tế, xã hội, hết thảy mọi thứ, hằng ngày chúng ta thấy quá nhiều sự việc, quý vị ngẫm xem! Có chuyện gì trong thế giới này là thanh tịnh? Bất cứ quốc gia nào cũng đều loạn! Có thể nói là chẳng tìm thấy thứ gì tốt đẹp trang nghiêm trong thế gian này; nhưng trong thế giới Cực Lạc, mọi chuyện đều là trang nghiêm. Phàm những sự vật được biểu hiện như chim thuyết pháp, người vãng sanh thế giới Cực Lạc, những sự vật ở trong ao bảy báu… Bất cứ chuyện gì cũng đều là thanh tịnh trang nghiêm. Đó là điểm thứ hai để chọn lựa.

Tôi giới thiệu cùng quý vị điều cuối cùng (điều cuối cùng trong mười bảy loại), “nhất thiết sở cầu mãn túc trang nghiêm”, [nghĩa là] phàm những gì quý vị mong cầu đều có thể thỏa mãn. Quý vị ngẫm xem, trong thế gian này, bọn phàm phu chúng ta có rất nhiều điều mong cầu, nhưng có được thỏa mãn hay không? Chưa chắc! Ai nấy đều muốn làm đại tổng thống; trên cả thế giới chỉ có mấy vị đại tổng thống, quý vị có thể cầu được hay chăng? Không nhất định. Ai nấy đều mong phát tài, tiền tài hữu hạn mà ai nấy đều mong trở thành đại phú ông, cũng chẳng thể được! Hơn nữa, ai nấy đều mong trường sanh bất lão, một mực sống mãi, ai có thể làm được? Nhưng trong thế giới Cực Lạc, phàm những chuyện quý vị mong cầu, suy nghĩ trong tâm, đều được thỏa mãn. Lấy thọ mạng để nói, hễ vãng sanh thế giới Cực Lạc, thọ mạng sẽ giống hệt như A Di Đà Phật, đều là vô lượng vô biên A tăng kỳ kiếp. Dựa trên điểm này, hãy nghĩ xem! Sau khi đã quan sát, [sẽ thấy, trong thế gian này] những thứ trang nghiêm ấy đều chẳng có. Vì thế, suy nghĩ một phen, nếu chúng ta chẳng đến thế giới Cực Lạc, cứ tiếp tục ở trong thế giới Sa Bà này, sẽ tu bằng cách nào? Hiểu điều này, Thiên Thân Bồ Tát dạy kẻ bình phàm học Phật, quán tưởng mười bảy thứ y báo trang nghiêm trong thế giới Cực Lạc. Chẳng cần giảng cặn kẽ mười bảy loại ấy, chỉ cậy vào ba điểm, [có thể thấy ngay là] chẳng thể nào không vãng sanh thế giới Cực Lạc!

Chánh báo trang nghiêm trong thế giới Cực Lạc có mười hai loại. Nói tới chánh báo, thế giới Cực Lạc có Phật, có Bồ Tát. Phật có tám thứ chánh báo trang nghiêm, Bồ Tát có bốn thứ trang nghiêm, hợp thành mười hai thứ. Cũng chẳng cần giới thiệu toàn bộ sự trang nghiêm của Phật, ở đây chỉ nêu ra mấy điều tương đối dễ nói, nghe dễ hiểu rõ. Điều thứ nhất là tọa vị của A Di Đà Phật hết sức trang nghiêm. Thông thường, chúng ta thấy tọa vị của Phật trong chùa miếu đã là khá lắm, rất trang nghiêm! Tới thế giới Cực Lạc, thấy tọa vị của A Di Đà Phật, tùy thuộc căn khí của mỗi người đạt đến mức độ nào, sẽ thấy tọa vị khác nhau. Ví như nói có Tạng, Thông, Biệt, Viên sai khác, Tiểu Thừa chẳng thấy. Những người đã đạt tới địa vị Bồ Tát, thấy tọa vị của Phật cũng có lớn, có nhỏ (tùy thuộc trình độ của Bồ Tát). Bất luận thấy như thế nào, tọa vị của Phật là trang nghiêm nhất. Lại còn ba nghiệp của Phật trang nghiêm; ba nghiệp là thân, khẩu, ý, thảy đều trang nghiêm. Trong thế gian này, ai nấy đều nghĩ chính mình tốt nhất. Nếu khách quan một chút, tự mình phản tỉnh đôi chút, thân, ý, nghiệp của chúng ta có điểm nào đáng để phô trương? Có gì là thanh tịnh? Cũng chẳng cần nói với người khác, mà cũng chẳng cần phải hỏi ai khác, chính mình hãy phản tỉnh đôi chút. Miệng chẳng thể nói là thanh tịnh trang nghiêm được, thân thể cũng thế, tâm cũng thế, đều chẳng làm được. Ba nghiệp của A Di Đà Phật trong thế giới Cực Lạc đều hết sức trang nghiêm. Nêu ra vài điểm để chúng ta quán tưởng, tư duy. Cách tư duy như thế nào? Tư duy tọa vị của đức Phật, Phật thân, Phật khẩu, Phật tâm, không gì chẳng trang nghiêm.

Bồ Tát có bốn thứ trang nghiêm, bốn thứ trang nghiêm ấy cũng chẳng cần phải nói từng điều một. Loại thứ nhất là các vị đại Bồ Tát trong thế giới Cực Lạc, vẫn trụ trong thế giới Cực Lạc, bất động, nhưng các Ngài có thể đến trọn khắp mười phương thế giới, cúng dường chư Phật trong mười phương thế giới, bất cứ chỗ nào cũng đều có thể biến hóa đến đó. Trong kinh, A Di Đà Phật đã nói điều này rất rõ ràng: Sáng sớm, trở dậy bèn “thịnh chúng diệu hoa, cúng dường tha phương thập vạn ức Phật” (đựng các loại hoa mầu nhiệm, đem cúng dường mười vạn ức Phật ở phương khác). Các vị Bồ Tát trong thế giới Cực Lạc đều có những thứ trang nghiêm ấy.

Y báo và chánh báo hợp lại, gồm tổng cộng hai mươi chín thứ trang nghiêm. Những điều này do đâu mà có? Toàn là do các đại nguyện của A Di Đà Phật đã phát đều được hoàn thành, cho nên mới có những sự trang nghiêm ấy hiển hiện.

Biểu đồ này dùng một đường vạch để phân cách điều này; ngoài ra, còn có bốn hàng nữa. Bốn hàng ấy chính là đặc biệt nêu ra sự trang nghiêm của các vị Bồ Tát trong thế giới Cực Lạc:

1) Loại thứ nhất là “trì giới, lìa các điều ác”, tức là trì giới trang nghiêm. Vì sao đại Bồ Tát phải trì giới? Hễ trì giới luật, tất cả các chuyện ác đều chẳng có. Lìa khỏi hết thảy các điều ác, đó là loại thứ nhất.

2) Loại thứ hai là “Chánh Định lìa tà giác”, tức là nhập Chánh Định. Vì sao Định được gọi là Chánh Định? Nhập định của Phật gia là Chánh Định. Chẳng hạn như ngoại đạo trong thế giới Sa Bà cũng nhập Định. Họ cũng nói đến chuyện giác ngộ, nhưng sự giác ngộ của họ chẳng phải là chánh giác, mà là tà giác, chẳng hợp đạo lý. Khi Bồ Tát nhập Chánh Định, hễ có công phu định lực, sẽ có thể phân biệt gì là chánh, gì là tà? Tự nhiên xa lìa tà giác.

3) Loại thứ ba là “trí huệ lìa điên đảo”. Các vị Bồ Tát trong thế giới Cực Lạc đều có đại trí huệ. Hễ có trí huệ bèn lìa khỏi điên đảo. Trong thế giới Cực Lạc có kẻ điên đảo hay không? Chẳng có! Phàm phu trong thế gian đều là điên đảo, bất tịnh mà cứ khăng khăng nói là tịnh. Chẳng có Ngã mà cứ coi giả ngã là chân ngã. Đấy đều là cội nguồn khổ não. Người trong thế giới Cực Lạc và hàng Bồ Tát đều lìa điên đảo. Vì sao? Họ có trí huệ, vừa nhìn liền biết là điên đảo. Do có trí huệ, nên chẳng điên đảo.

4) Loại tổng trì thứ tư là “chẳng đánh mất điều lành, chẳng sanh điều ác”. Tổng Trì là gì? Tiếng Ấn Độ gọi là Đà la ni, nghĩa là chẳng đánh mất điều lành, chẳng sanh điều ác, gìn giữ thiện pháp chẳng để mất đi, chẳng để chuyện thuộc về tội ác phát sanh.

IV.2.1.2. Chánh Thọ cảnh (cảnh Chánh Thọ)

Tiếp đó là nói đến cảnh Chánh Thọ. Phu nhân Vi Đề Hy thỉnh đức Phật dạy cảnh Chánh Thọ. Cảnh Chánh Thọ chính là mười sáu phép Quán trong phần sau. Tôi nói “cảnh Chánh Thọ” ở đây nhằm để giải thích danh từ. “Tư duy” trong phần trước chính là quan sát hai mươi mấy thứ y báo và chánh báo trang nghiêm trong thế giới Cực Lạc, khởi sự tư duy. Càng về sau, sự tư duy ấy càng vi tế, đạt đến cảnh Chánh Thọ. Cảnh Chánh Thọ là công phu thật sự. Công phu chân chánh chính là tư duy dần dần nhỏ nhiệm hơn, nhỏ nhiệm đến mức độ nào? Tức là cái tâm giác và cái tâm tưởng của chính mình đều chẳng có, đều “vong” (“vong” (亡) là tiêu mất”). Vì sao đối với giác và tưởng mà chính mình đều chẳng cảm nhận được, có thể nói là “chẳng có” hay sao? Vì định tâm đã hợp với cảnh, đã nhập Định, tâm luôn an định trong ấy. Tâm và cảnh có thể dung hợp với nhau, cũng là chẳng có khi nào phân biệt. Tuy giác và tưởng đều “vong” (“vong” là chẳng khởi tác dụng, giác cũng thế, mà tưởng cũng thế. Khi ấy, chẳng khởi tác dụng, chỉ là định trong ấy), tâm và cảnh dung hội cùng một chỗ. Phu nhân Vi Đề Hy thỉnh cầu đức Phật dạy hai điều này, tức là tư duy và Chánh Thọ. Tiếp đó, đức Phật mỉm cười; sau đấy, Ngài dạy phu nhân Vi Đề Hy phương pháp dụng công. Tôi sẽ tiếp tục nói chuyện đó trong lần sau.