Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 19

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin hãy mở kinh bổn, trang thứ bảy, bắt đầu từ phần sau của dòng thứ ba. Trước hết, tôi đọc một đoạn kinh văn ngắn:

(Kinh) Thứ tác thủy tưởng, kiến thủy trừng thanh, diệc linh minh liễu, vô phân tán ý. Ký kiến thủy dĩ, đương khởi băng tưởng. Kiến băng ánh triệt, tác lưu ly tưởng. Thử tưởng thành dĩ, kiến lưu ly địa, nội ngoại ánh triệt.

(經)次作水想。見水澄清，亦令明了，無分散意。既見水已，當起冰想。見冰映徹，作琉璃想。此想成已，見琉璃地，內外映徹。

(Kinh: Kế đó, hãy tưởng nước. Thấy nước trong lặng, cũng tưởng cho rõ ràng, ý chẳng phân tán. Đã thấy nước rồi, hãy nên tưởng là băng. Thấy băng trong suốt, hãy tưởng là lưu ly. Phép tưởng này đã thành, thấy đất lưu ly, trong ngoài trong suốt).

Đoạn kinh vừa mới niệm chính là phép Quán thứ hai trong mười sáu phép Quán, tức là quán tưởng nước. Trước đoạn này, phép Quán thứ nhất là quán mặt trời lặn. Trong lần trước, tôi đã nói xong, nhưng còn có hai ý nghĩa cần phải bổ sung đôi chút.

IV.2.2.2.4. Biện định chánh tà

Trong lời chú giải, tổ sư nhắc chúng ta phải hiểu rõ, khi chúng ta quán mặt trời lặn, phải từ trong tâm tưởng ra mặt trời (mặt trời sắp lặn). Nếu thấy mặt trời; đó là chánh xác. Nếu chẳng phải là mặt trời xuất hiện, chẳng phải là mặt trời lặn, mà xuất hiện hiện tượng khác. Đối với những hiện tượng khác ấy, hễ chẳng phải là mặt trời như chúng ta hy vọng quán thấy, bất cứ hiện tượng nào khác xuất hiện đều là chẳng chánh xác. Những thứ ấy thảy đều là Tà Quán. Tà là bất chánh, tổ sư mong chúng ta phải hiểu rõ điều này! Nếu tâm ta và cảnh được quán chẳng tương ứng, hễ chẳng tương ứng thì sẽ là không chánh xác.

IV.2.2.2.5. Đừng chấp lấy cảnh ở ngoài tâm

Còn có một điều nữa cần phải hiểu rõ. Chúng ta quán thấy mặt trời lặn, nhắm mắt cũng có thể trông thấy, mở mắt cũng có thể trông thấy. Đó là quán thành công. Phải biết: Mặt trời ấy chẳng ở bên ngoài, mà là do nội tâm của chính chúng ta hiển lộ. Vì sao? Nghiên cứu Duy Thức Học sẽ biết. Duy Thức Học nói “vạn pháp duy thức”: Vạn hữu trong vũ trụ, hết thảy các pháp đều từ trong Thức của chính chúng ta hiển hiện. Ví như chúng ta quán mặt trời lặn; trước hết, coi mặt trời như một đối tượng, nhờ vào đối tượng ấy để dẫn phát mặt trời vốn sẵn có trong nội tâm của chúng ta, dẫn phát ảnh tượng của cái tâm.

Nêu một tỷ dụ, ví như chụp hình trong nhiếp ảnh, bất luận chụp phong cảnh hay nhân vật. Chụp xong, ảnh được rửa ra, có giống núi, sông, nhân vật nơi đó hay không? Núi, sông, nhân vật trong ảnh chụp do đâu mà có? Do cuộn phim trong máy chụp hình hiển lộ. Hiểu rõ tỷ dụ này, chúng ta có thể biết đạo lý “vạn pháp duy thức”. Hiểu rõ đạo lý này, trong khi chúng ta dụng công, quán tưởng, đương nhiên là tâm phải rất tĩnh. Có công phu định lực thì mới có thể quán ra. Không chỉ là quán tưởng, mà trì danh niệm Phật, cũng như hết thảy các pháp môn khác đều phải “nhập định” thì mới có thành tựu! Có thể quán mặt trời thành công, chứng tỏ công phu định lực của người tu đã khá tốt đẹp. Có công phu định lực ấy, lấy trì danh niệm Phật để nói, nếu thật sự có định lực ấy, tới khi mạng chung, nhờ vào một câu Phật hiệu để vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới sẽ chẳng có mảy may vấn đề gì! Vãng sanh là vãng sanh như thế nào? Chính là thức thứ tám của chúng ta vãng sanh, người bình phàm nói là “linh hồn” vãng sanh. Khi chúng ta có công phu định lực, lúc thọ mạng đã hết, chính thức thứ tám sẽ có thể làm chủ, [tâm thức] chẳng rong ruổi lung tung! Chẳng có công phu định lực ấy, thức thứ tám sẽ chẳng thể làm chủ. Đã chẳng có định lực, bèn có nghiệp lực. Từ những nghiệp thiện và ác do chúng ta đã gây tạo trong lúc thường ngày, sức mạnh của nghiệp sẽ dẫn dắt thức thứ tám, đáng sanh vào đường nào, sẽ sanh vào trong đường đó. Đấy là hạng phàm phu tầm thường, chẳng có định lực. Người niệm Phật chúng ta có nguyện lực và định lực, khi ấy, sẽ bảo đảm là nhất định có thể vãng sanh. Đối với phép quán mặt trời đã nói trong buổi trước, cũng phải hiểu rõ điều này. Đã có công phu ấy, trong tương lai, nhất định là vãng sanh chẳng có vấn đề gì!

Mười sáu phép Quán ấy, tức là mười sáu phương pháp quán tưởng, mỗi phép Quán đều có một đối tượng, tức là cảnh giới để quán, dùng một thứ cảnh giới làm đối tượng để quán. Phép Quán thứ nhất là quán mặt trời, phép Quán thứ hai là thủy quán (quán tưởng nước), đều có thứ tự nhất định. Ví như trong phép Quán thứ nhất, tức quán mặt trời, mặt trời lặn ở phương Tây, thế giới Cực Lạc ở phía Tây. Đó là trước hết khiến cho chúng ta biết: Dùng công phu này là đã bao gồm nguyện lực của chính mình trong đó, phải phát nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. Vì thế, để tác quán, trước hết, phải định sẵn phương vị chắc chắn. Hơn nữa, mặt trời là một vầng quang minh, nhờ vào cảnh giới tương tự để quán, ngõ hầu người quán thấu hiểu Tây Phương Cực Lạc thế giới là một bầu đại quang minh, đại quang minh tạng, là một thế giới tràn ngập quang minh. Đó dụng ý của phép Quán thứ nhất, tức quán mặt trời.

IV.2.2.3. Phép Quán thứ hai, Thủy Quán

Thứ hai là quán nước, vì sao? Chúng ta biết: Nước phẳng lặng, chẳng có cao hay thấp. Chỉ cần nước lặng, nó sẽ bình ổn; dùng điều này để biểu hiện Tây Phương Cực Lạc thế giới chẳng giống thế giới này. Đối với thế giới này, quý vị ngẫm xem: Bất cứ nơi nào cũng đều có cao, thấp, có núi cao, sông ngòi, biển cả, cao thấp bất bình. Vì sao có cao thấp bất bình? Nói theo “vạn pháp duy thức”, là vì tâm của phàm phu bất bình đẳng. Vì sao tâm con người chẳng bình đẳng? Luôn cho là chính mình rất cao minh, người khác đều chẳng sánh bằng ta! Bất luận kẻ nào cũng đều có tâm lý ấy. Dẫu là kẻ ăn mày có địa vị thấp nhất, giữa những kẻ ăn mày với nhau, vẫn có sự so sánh cao thấp, vẫn có phân biệt đại khất cái và tiểu khất cái! Vì thế, trong tâm lý của phàm phu luôn có cao thấp bất bình đẳng. Do tâm lý bất bình đẳng, phản ánh thành núi, sông, đại địa. Đối với những người nghiên cứu Duy Thức Học, họ biết núi, sông, và đại địa là Kiến Phần của thức thứ tám. Trên thực tế, chúng cũng là những giả tướng do tâm lý của chúng ta hiển lộ. Do tâm địa bất đồng, bất bình đẳng, cho nên mới hiển hiện thế giới bất bình đẳng, nhưng thế giới Cực Lạc chẳng giống [thế giới này của] chúng ta. Tâm của chúng sanh trong cõi ấy đều bình đẳng. Vì vậy, thế giới Cực Lạc chẳng có núi cao, biển cả. Đấy là vì trong thế giới Cực Lạc, từ đức Phật cho đến các vị Đại Bồ Tát, tất cả mọi người đều nhất loạt bình đẳng. Vì tâm lý đều là bình đẳng, ai nấy đều tôn trọng lẫn nhau, trọn chẳng giống như trong thế giới này: “Ngươi coi thường ta, ta khinh rẻ ngươi!” Trọn chẳng phải là như vậy. Dùng nước để biểu thị sự bình đẳng trong thế giới Cực Lạc. Quý vị quán nước, nước hết sức bình đẳng. Ngoài ra, nước có màu như lưu ly. Trọn khắp đại địa trong thế giới Cực Lạc đều có màu như lưu ly. Nói “màu như lưu ly”, chúng ta cũng chẳng hiểu rõ, cho nên dùng nước để biểu thị, dùng nước làm tỷ dụ để chúng ta thấu hiểu. Vì thế, phép Quán thứ hai là Thủy Tưởng. Dụng ý của Thủy Tưởng là sau đó, nước sẽ biến thành băng, từ băng biến thành đất lưu ly, do tuân theo thứ tự này!

Trong kinh văn có nói “thứ tác thủy tưởng” (kế đó là tưởng nước), chữ Thứ (次) ở đây có nghĩa là nói tiếp theo pháp Quán mặt trời trong phần trước. Phép Quán mặt trời là phép Quán thứ nhất, phép này là phép Quán thứ hai. “Thứ” là tiếp theo. Đã quán mặt trời thành công, tiếp theo là Thủy Tưởng. Vì sao gọi Thủy Quán là Thủy Tưởng (水想)? Mười sáu phép Quán dùng gì để quán? Dùng cái tâm năng quán của chúng ta (cũng là cái tâm có thể tưởng), đều là dùng tâm tưởng của chính mình để “tưởng tướng” (tưởng ra hình tướng). Trong các pháp môn thông thường, chẳng chấp nhận “tưởng tướng”. Nói “tưởng tướng” thì Tướng chính là một đối tượng do tâm tưởng ra, dùng đối tượng ấy để dẫn khởi một pháp trong tự tánh của chúng ta. Đây là một cách đặc biệt trong việc tu học của Tịnh Độ Tông. Các tông phái khác như Thiền Tông, Duy Thức Tông, hoặc Thiên Thai Tông v.v… tác quán là tác quán, không chỉ là chẳng thể tưởng tướng, mà còn phải quét sạch tướng. Quét sạch tất cả các tướng, chẳng thể an lập bất cứ tướng nào! Nhưng pháp môn Niệm Phật trong Tịnh Độ Tông cố nhiên là “có tướng”, phải trì danh; pháp môn Quán Tưởng là “tưởng tướng”. Cảnh giới của mỗi phép Quán trong mười sáu phép Quán đều là dùng một cảnh giới làm đối tượng để tưởng. Cách tưởng ấy chính là cái tâm năng tưởng nương vào một đối tượng để tưởng ra một cảnh giới trong tâm. Trong câu này, Thủy Quán sở dĩ gọi là “thủy tưởng” cũng là vì hàm nghĩa dùng cái tâm của chúng ta để tưởng nước.

Sau từ ngữ “thủy tưởng” là ba câu: “Kiến thủy trừng thanh, diệc linh minh liễu, vô phân tán ý” (Thấy nước trong lặng, cũng tưởng cho rõ ràng, ý chẳng phân tán). Khi chúng ta tưởng nước (thủy quán), thấy nước, dùng nước bên ngoài để dẫn khởi nước trong nội tâm của chúng ta. Thấy nước rất trong lặng, khiến cho nước trong tâm tưởng của chính mình được tưởng rất rành rẽ, nên bảo là “minh liễu” (明了). “Vô phân tán ý” là chúng ta chuyên tâm nhất trí để tưởng, ý niệm đừng nên phân tán. Khi ý niệm chẳng phân tán, chuyên tâm tưởng, nước bèn xuất hiện, đã quán nước thành công. Vì sao suy tưởng thấy nước là tưởng đã thành công? Tổ sư đã chú giải khiến cho chúng ta thấu hiểu: Trong bản tánh của chúng ta có đủ mọi thứ. Sau khi đã hiểu rõ đạo lý này, người học Phật chúng ta chẳng giống phàm phu trong thế gian! Phàm phu trong thế gian chẳng nhận biết những gì chính mình thật sự có, tự mình mê muội, chẳng hiểu rõ, cứ truy cầu những thứ giả trất bên ngoài! Bên ngoài có những thứ gì? Như tiền tài, địa vị (bao gồm địa vị chánh trị) v.v…, hết thảy các vật ngoài thân, đều là giả tướng do nhân duyên hòa hợp. Hễ nhân duyên chia rẽ, giả tướng thảy đều chẳng tồn tại. Phàm phu bình phàm chẳng hiểu rõ những thứ ấy là giả, vẫn tận lực tranh thủ từ bên ngoài, tranh đoạt cùng kẻ khác, thậm chí hy sinh mạng sống của chính mình chẳng tiếc nuối hòng tranh đoạt những thứ đó, oan uổng quá, đáng xót quá! Thấu hiểu Phật pháp, ắt sẽ chẳng cầu những thứ ấy, mà hướng vào trong nội tâm của chính mình để cầu. Nội tâm thứ gì cũng đều có. Chỉ cần hiểu rõ đạo lý ấy, noi theo đạo lý ấy để cầu, sẽ tưởng gì bèn có nấy! Kinh Lăng Nghiêm đã nói rất rành mạch [đạo lý ấy]. Sau khi đã hiểu rõ, lại nhìn vào mười sáu phép Quán, đối với bất luận phép Quán nào, chúng ta đều biết rõ nguyên tắc trọng yếu.

Kinh Lăng Nghiêm đã nói: Thế gian có đất, nước, gió, lửa. Đất là chất rắn. Cỏ cây, núi, sông đại địa đều là các thứ đại diện cho Địa. Thủy là nước trong đại dương và sông ngòi. Hỏa: Vật chất bốc cháy là Hỏa. Phong là không khí lưu động. Còn có hư không cũng là một loại. Đó là nói theo cảnh giới tự nhiên. Nói theo thân thể chúng sanh chúng ta, có năm căn là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Ngoài năm căn ra, còn có hiện tượng tâm lý, tức là Thức, chia thành tám thức. Địa, Thủy, Hỏa, Phong, Không, Căn, Thức là Thất Đại. Vì sao bảy thứ ấy được gọi là Thất Đại? Đối với bảy thứ ấy, chẳng cần bàn tới Địa, Thủy, Hỏa, Phong, Không, [vì] Không là vô lượng vô biên. Chúng ta biết Không (Không Đại là hư không) chẳng có ngằn mé, Địa, Thủy, Hỏa cũng là chẳng có ngằn mé. Căn thân và chủng tử từ các căn v.v… của chúng ta đều là trọn khắp pháp giới, không chỗ nào chẳng có Thất Đại. Nói cách khác, bảy loại ấy (bao gồm vật chất lẫn tinh thần) đều trọn khắp toàn thể pháp giới, nhưng toàn thể pháp giới lại ở chỗ nào? Toàn thể pháp giới ở ngay trong tâm chúng sanh, gọi là Nhất Chân pháp giới. Kẻ mê hoặc, điên đảo chẳng có cách nào vận dụng Thất Đại của chính mình. Thất Đại đều là những thứ ở trong tự tâm của chúng ta, cũng là những thứ mà bản thân chúng ta vốn sẵn có. Chúng sanh phàm phu mê hoặc, điên đảo, chẳng thể vận dụng, nhưng người hiểu Phật pháp thì biết. Những thứ ấy đều ở trong tự tâm của chúng ta. Sau khi chúng ta đã giác ngộ, muốn ứng dụng như thế nào bèn ứng dụng như thế ấy! Văn học gia Tô Đông Pha đời Tống cũng học Phật, đã nói: “Có một thứ ở giữa trời đất, lấy chẳng hết, dùng chẳng cạn kiệt”. Quý vị lấy thế nào cũng chẳng hết, dùng thế nào cũng chẳng dùng cạn. Đó là do dựa theo Phật học để nói. Chúng ta hiểu rõ trong tâm của chính mình, hết thảy đều hoàn toàn hoàn mãn, trọn đủ, luôn luôn là “muốn ứng dụng như thế nào, bèn ứng dụng như thế ấy”. Do vậy, khi đã hiểu rõ nguyên tắc này, [sẽ biết] Thất Đại đã vốn sẵn có trong tâm chúng ta, khi chúng ta tưởng nước, chỉ cần chiếu theo phương pháp do Thích Ca Mâu Ni đã dạy để làm, vừa tưởng, bèn tưởng thấy nước. Đấy chẳng phải là chuyện rất phù hợp khoa học ư?

IV.2.2.3.1. Cách quán nước

Câu “kiến thủy trừng thanh” (thấy nước trong lặng) dạy chúng ta một phương pháp để quán nước. Quý vị hãy xem biểu đồ được phát ra trong ngày hôm nay. Phần đầu là đề mục: “Nhị, thủy quán” (Phép quán thứ hai, quán nước). Phần tiếp đó là phương pháp để quán nước, “kiến thủy trừng thanh”. “Trừng thanh” (澄清) là nước vô cùng thanh khiết, chẳng có chút cát đá hoặc thứ gì [xen lẫn]! Loại nước ấy chúng ta cũng thường đã từng thấy. Trong thiên nhiên, chỗ có núi và nước tốt lành, hoặc ở nơi vãn cảnh, khi đến đó du ngoạn, sẽ thấy nước hết sức tốt lành. Chúng tôi đã từng thấy có những chỗ nước tạo ra ấn tượng ấy. Hiện thời, ở trong nhà dụng công tác quán, hoàn toàn chẳng ra ngoài đồng hoang, đến bên bờ đại hồ, hoặc biển cả. Phép quán nước có ba đặc điểm quan trọng:

1) Điểm quan trọng thứ nhất là “thủ tướng” (取相, giữ lấy tướng). Trước hết, hiểu rõ cách tĩnh tọa, giống hệt như cách thực hiện trong phần quán mặt trời thuộc phần trước. Tiếp đó, lấy một cái chén lớn, đựng đầy nước trong, đặt trên mặt đất trong căn phòng yên tĩnh (khi tĩnh tọa, ở trong một căn nhà rất an tĩnh), theo đúng phương pháp để tĩnh tọa. Trên mặt, ở chính giữa hai lông mày, đính một cái chấm trắng to chừng bằng hạt đậu lên đó, ngồi trên giường (tọa cụ (坐具) cũng gọi là “sàng” (床, giường), tức là “tọa điếm” (座墊, đệm ngồi)), soi mặt mình vào trong cái bát đựng đầy nước ấy, mắt chỉ nhìn vào cái chấm trắng giữa hai mày. Đây là một phương pháp “thủ tướng”. Phương pháp này nhằm khiến cho người tác quán đối trước nước nhìn rất rõ ràng, rành mạch, “diệc linh minh liễu, vô phân tán ý” (cũng tưởng cho rõ ràng, ý chẳng phân tán), khiến cho cái tâm tập trung, chuyên chú ý niệm nơi chấm trắng.

2) Điểm quan trọng thứ hai [được nêu] trong biểu đồ: Quý vị đã ngồi như vậy, nước trong chén cũng đã sắp đặt ổn thỏa, soi mặt vào nước để xem (chén nước vừa mới đặt xuống đó). Mặt khác, nhờ vào nước trong chén để “quán tưởng” hòng phóng đại chén nước, tưởng tượng nó là hồ đầm hay ao nước lớn.

Dựa trên kinh nghiệm thông thường do nhìn thấy nước ở bên ngoài, nước trong hồ luôn có gió thổi, khiến cho nước xao động, gợn sóng. Khi bắt đầu quán tưởng, trên mặt nước còn có sóng nhè nhẹ. Thong thả nhờ vào nước trong chén (chén đặt ở đó trong trạng thái bất động, nước cũng yên tĩnh), lại tưởng tượng nó giống nước trong cái hồ to ở bên ngoài, cũng dần dần ngưng lặng, chấm trắng giữa hai mày cũng hiển hiện. Phải biết: Hồ ở bên ngoài đã to ngần ấy, ao nước to ngần ấy, đương nhiên là khuôn mặt do chúng ta hiển hiện cũng biến thành to lớn. Nhưng diện mạo được hiển hiện, không chỉ là chấm trắng giữa hai mày. Chúng ta dùng gương hoặc dùng nước để soi, [sẽ thấy] trên mặt có mắt, tai, mũi, miệng v.v… Những thứ ấy chẳng cần phải quán, chớ nên phan duyên, hãy nhất tâm nhất ý chỉ nhìn vào chấm trắng giữa hai mày. Đây là dạy chúng ta một phương pháp quán tưởng. Chỉ nắm lấy điểm ấy để quán tưởng, nghĩ một chén nước là rất lớn, quán tưởng tất cả những con sóng đều bình lặng. Đối trước nước bình lặng, chỉ nhìn vào chấm trắng giữa hai mày. Đó là rèn luyện, tức là huấn luyện công năng nhập định cho chính mình.

3) Khi quán, nếu chính mình cảm thấy đã quán rành rẽ, chấm trắng giữa hai mày cũng thấy rõ ràng, rành rẽ, có thể nghĩ chính mình quán tốt đẹp, nhưng đừng nghĩ tự mình đã quán thành công, vẫn phải kiểm tra, thí nghiệm. Do vậy, điều trọng yếu thứ ba trong biểu đồ là “nghiệm cảnh” (驗境), tức là phải thí nghiệm xem cảnh giới do chính mình quán đã đạt tới mức độ nào? Phải thí nghiệm như thế nào? Trong khi chúng ta quán, lúc bắt đầu quán, gần như là nước đã tĩnh lặng, ý niệm của chính mình cũng tập trung vào đó, quán cũng bất động. Khi thấy chấm trắng rõ ràng, rành rẽ, có thể cầm một hạt gạo (hạt gạo rất nhỏ) ném vào trong chén nước. Tuy hạt gạo rất nhỏ, hễ hạt gạo rơi xuống, chén nước vẫn gợn sóng một tí, [nếu như] nước trong tâm cũng cuộn sóng, chứng tỏ công phu vẫn chưa được. Nước vẫn lay động! Ném gạo xong lại luyện, [luyện tới khi] ném gạo vào [chén nước, nước trong tâm vẫn] bất động. Lại đổi sang ném thứ to hơn gạo một chút, như hạt đậu (hạt đậu to gấp đôi, gấp ba hạt gạo). Ném hạt đậu vào, nước lại xao động, lại tập luyện cho đến khi ném hạt đậu vào, nước chẳng động. Lại dùng thứ lớn hơn nữa, như hồng táo, hắc táo v.v… [những thứ ấy] đều lớn hơn hạt đậu, ném vào, đương nhiên là nước lại xao động, lại gợn sóng. Huấn luyện đến cuối cùng, bất luận ném thứ gì vào đó (ném vào trong chén), bất luận nước như thế nào, nước trong tâm của quý vị vẫn chẳng có động tĩnh. Sau khi đã ném, [nước trong tâm] bất động, chứng tỏ công phu định lực, tức định lực quán nước đã khá lắm!

Vì sao phải thí nghiệm như vậy? Ném những thứ như hạt gạo, hạt đậu v.v… là để thí nghiệm cái tâm năng tưởng (tâm quán tưởng) của người dụng công nhập quán có còn phan duyên ngũ trần bên ngoài hay không? Chỉ cần nước bị dao động, chứng tỏ cái tâm năng tưởng vẫn rong ruổi lung tung. Khi vẫn chưa đạt tới định thì vẫn còn phan duyên ngũ dục lục trần khắp nơi! Phải mãi cho đến khi đạt tới bất động, mới chứng tỏ “tâm đã ngưng lặng”. Quán là Chỉ Quán, cái tâm khi ấy mới có thể ngưng lại, mới có thể đắc Định. Nói tới đây, chúng ta mới hiểu rõ: Trong Lục Tổ Đàn Kinh có chép, Lục Tổ đến một đạo tràng, là nơi giảng kinh, gặp hai người đang biện luận. Gió thổi lá phan ngoài cửa lay động, một người bảo là do gió thổi nên phan mới động; người kia bảo “bản thân lá phan đang động”. Lục Tổ bảo: “Chẳng phải là gió động, mà cũng chẳng phải là phan động, mà là do cái tâm của chính nhân giả đang động”. Thông thường, chúng ta chẳng hiểu rõ. Do học lý giải thích như thế, chúng ta mới biết được: Kẻ chẳng dụng công, trong tâm chẳng có thời khắc nào chẳng động. Tâm một mực động mà quý vị mong thế giới chẳng loạn, chẳng động, có được hay chăng? Muốn thế giới chẳng loạn, chẳng động, nhất định là phải định cái tâm trước đã, phải là bất động trước đã! Chỉ cần chúng ta học Phật bèn có thể nhập Định. Tâm đã định, cảnh giới bèn xuất hiện, chẳng phải là cảnh giới chúng ta đang thấy như trong hiện thời. Trong lời chú giải kinh Hoa Nghiêm, [tổ sư] đã nêu thí dụ: “Giang hà cạnh chú nhi bất lưu” (Hoàng Hà và Trường Giang đua nhau tuôn rót, nhưng chẳng chảy xuôi), “giang hà” chỉ Trường Giang và Hoàng Hà, “cạnh” (競) là giống như đua tài vậy, “chú” (注) là chảy xuôi. Trong cái nhìn của phàm phu, nước Trường Giang và Hoàng Hà chảy mau dường ấy, luôn trong trạng thái chuyển động. Nhưng khi nhập định, người đang nhập Định thấy những con sông ấy chẳng lưu động, luôn ở trong trạng thái tuyệt đối tĩnh lặng. Còn có một câu nữa là nói đến gió. Chúng ta thấy gió cũng là động, nhưng khi nhập định bèn thấy gió lặng yên!

Đời Minh, Hám Sơn đại sư vì chứng minh cảnh giới này mà nhập Định (cổ nhân xem sách chẳng giống như người hiện thời, [người hiện thời] hễ đọc hiểu văn tự là được rồi. Cổ nhân nếu chẳng thể chứng minh cảnh giới trong sách, [sẽ không coi là đã hiểu sách], phải đích thân thể nghiệm trạng huống thực tại thì mới tính là đọc thông suốt). Ngài cảm thấy câu nói ấy khó hiểu, bèn nhập Định, đạt được công phu định lực. Lũ bình phàm chúng ta thấy gió thổi lá bay, lá bay là từ trên cao chấp chới rơi xuống, Ngài thấy chiếc lá lặng yên bất động! Bản thân Ngài đến nhà vệ sinh tiểu tiện, tiểu tiện là chảy xuống, nhưng Ngài chẳng thấy có hiện tượng lưu động. Như thế thì Ngài mới thật sự hiểu rõ cảnh giới được nói trong kinh. Vì thế, chỉ cần tâm và cảnh của bọn chúng sanh chúng ta xoay chuyển, hãy thâu hồi cái tâm thường xuyên rối loạn nháo nhào lại, nhập định cảnh, cảnh giới sẽ lập tức chuyển theo. Tâm và cảnh vừa chuyển biến, hoàn cảnh thiên nhiên bên ngoài cũng chuyển biến theo, hoàn toàn chẳng giống với thế giới chúng ta đang thấy trong hiện tại. Từ điểm này, có thể thấy quán nước, quán mặt trời, thật sự có thể dựa theo những phương pháp này để tập trung tâm niệm; khi đã đắc công phu định lực, cảnh giới sẽ lập tức hiển hiện.

Chúng ta hiểu rõ điều này, sẽ có tác dụng gì? Chúng ta chẳng cần tu mười sáu phép Quán, cũng chẳng cần phải quán mặt trời, cũng chẳng cần quán nước, nhưng [hiểu rõ Quán Kinh], sẽ có lợi cho chúng ta. Khi thầy chúng ta còn tại thế, vừa khởi đầu, Ngài bèn dạy chúng ta học trì danh niệm Phật, nhưng lão nhân gia giảng kinh cũng hoàn toàn chẳng phải là chỉ giảng một bộ Tiểu Bổn A Di Đà Kinh! Cả ba kinh đều giảng. Không chỉ là ba kinh đều giảng, mà còn là những loại kinh khác đều giảng. Ví như kinh Kim Cang, kinh Duy Ma, kinh Hoa Nghiêm, kinh Pháp Hoa, Đại Thừa Khởi Tín Luận, những bộ đại kinh, đại luận ấy thầy đều đã giảng. Bất luận giảng một bộ kinh nào, đều nhằm giúp chúng ta trì danh niệm Phật. Điều này chính là chỗ đặc biệt trong việc giảng kinh của đạo tràng Đài Trung. Ví như chúng tôi vừa mới nhắc đến thủy tưởng, điều quan trọng trong khi tu thủy tưởng là “diệc linh minh liễu, vô phân tán ý” (cũng tưởng cho rõ ràng, ý chẳng phân tán), tức là an định tâm ý, tức ý thức được an định. Chuyện tệ nhất là làm thế nào, ý thức (thức thứ sáu) của bọn chúng sanh phàm phu chúng ta cũng chẳng thể an định được! Trong khi chúng ta trì danh niệm Phật, niệm một hồi, ý niệm chạy lung tung, thức thứ sáu chạy khắp nơi, chẳng đến chỗ này, bèn tạt qua chỗ kia. Kiểu nào cũng chẳng thể tĩnh lặng được!

Chúng ta hiểu rõ đạo lý này, khi trì danh niệm Phật, giữ lấy một câu Phật hiệu, ngay lập tức là Chỉ Quán. “Chỉ” (止) là ngưng dứt hết thảy vọng niệm, giống như quán nước: Hết thảy những thứ khác đều chẳng giữ lấy, hết thảy vọng niệm đều ngưng dứt, tập trung tâm lực để quán cái chấm trắng giữa hai mày. Cũng vậy, chúng ta trì danh niệm Phật, ngưng dứt hết thảy vọng niệm, niệm mãi từng câu Phật hiệu sao cho rành rẽ, phân minh. Đó là Quán, nguyên tắc giống như nhau. Chúng ta hiểu phương pháp nhiều ngần ấy là để tham khảo, không gì chẳng nhằm giúp chúng ta niệm câu Phật hiệu tốt đẹp. Chẳng hiểu rõ đạo lý này, thường là khi niệm Phật, niệm tới, niệm lui, ý niệm lạc đâu mất, mong đắc nhất tâm bất loạn hết sức khó khăn! Nhưng quý vị hiểu phương pháp và nguyên lý này, tập trung tâm niệm để niệm Phật. Niệm tới, niệm lui, khi đã có định lực, sẽ có thể cảm ứng đạo giao cùng A Di Đà Phật. Chẳng hiểu rõ đạo lý này, sẽ rất khó khăn!

Đối với mấy câu trên đây: “Kiến thủy trừng thanh, diệc linh minh liễu, vô phân tán ý”, quán nước thành công, trong tâm tưởng nước, nước đã xuất hiện; sau khi đã tưởng được, sẽ dễ dàng. “Ký kiến thủy dĩ, đương khởi băng tưởng” [nghĩa là] đã trông thấy nước, đã tưởng được nước, hãy tiến thêm bước nữa, tưởng nước ngưng đọng thành băng (băng là từ nước ngưng đọng thành). Có thể quán tưởng nước thành băng hay chăng? Đương nhiên là có thể. Nếu chẳng thể, đức Phật còn nói như vậy hay sao? Vấn đề là điều kiện tiên quyết “phải tưởng cho ra nước đã”. Sau khi đã có thể tưởng nước, chứng minh Thất Đại (đất, nước, lửa, gió, không, căn, thức) trong tâm chúng ta đều có. Tưởng ra nước, chuyển nước thành băng, quý vị thích chuyển biến thế nào, sẽ chuyển biến như thế ấy! Nhất định là có thể chuyển biến, đại tiền đề là chúng ta có thể nhập định hay không. Có thể nhập định thì tâm niệm hoàn toàn tập trung, có thể phát triển sức mạnh kinh người! Có thể thuận theo ý nghĩ của quý vị, tưởng gì sẽ biến nấy. Do vậy, quý vị có thể biến ra nước, chứng tỏ định lực của quý vị đã có thành tựu. Lại dùng định lực để tưởng nước đóng thành băng, nhất định là sẽ có thể làm được!

“Kiến băng ánh triệt, tác lưu ly tưởng” (Thấy băng trong suốt, tưởng là lưu ly): Biến nước thành băng, băng là chất rắn, kiên cố. Thấy băng là một khối trong suốt, “ánh triệt” (映徹) là trong suốt. Thấy là một khối băng rành rành, từ mặt này có thể nhìn xuyên sang mặt kia. Khi ấy, có thể tưởng nó là lưu ly. Lưu ly (Vaiḍūrya, phệ lưu ly, tỳ lưu ly) ở Trung Hoa rất ít, ở Ấn Độ thì có. Vào thời cổ, các vị đại sư nói, nếu muốn tưởng tượng lưu ly, hãy nhìn lên bầu trời khi rất trong trẻo, chẳng có mây phủ (mây che thành tầng), cả bầu trời quang đãng, có màu xanh dương. Nếu màu xanh dương đậm hơn một chút nữa [so với màu trời khi ấy] sẽ giống như màu lưu ly. Từ hiện tượng băng trong suốt, tưởng tượng thành một khối lưu ly. Quán tưởng kiểu ấy, nói cách khác, từ băng lại quán thành một khối lưu ly, [tức là] tưởng lưu ly. “Thử tưởng thành dĩ” (Tưởng điều này thành công), từ băng tưởng thành lưu ly thì phép Quán ấy thành công! “Kiến lưu ly địa” nghĩa là cái được thấy chính là một cõi đại địa bằng lưu ly. “Nội ngoại ánh triệt” (Trong ngoài thấu suốt), nói “ánh triệt” chính là một vầng quang minh thanh tịnh. “Lưu ly địa” là sánh ví Tây Phương Cực Lạc thế giới.

Tây Phương Cực Lạc thế giới là một bầu thanh tịnh quang minh. Vì chúng ta chẳng hiểu, cho nên trong phần trước, Thích Ca Mâu Ni Phật đã từng bảo phu nhân Vi Đề Hy: Nếu mong sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, trước hết là phải hiểu rõ hoàn cảnh. Hiểu rõ như thế nào? Tâm lượng của phàm phu quá hẹp nhỏ, cho nên trước hết phải lập đủ mọi thí dụ, dùng những thứ tương tự trong thế gian này khiến cho chúng ta hiểu rõ trước đã. Ví như từ một chén nước mà thấy nước trong một cái hồ to nhiều như thế đó. Lại từ nước trong một cái hồ lớn mà tưởng thành một khối băng. Lại từ băng tưởng thành một cuộc đất lưu ly. Lại từ cuộc đất lưu ly ấy, tưởng toàn thể thế giới Cực Lạc là một cuộc đất lưu ly, trong ngoài đều là một vầng đại địa quang minh thanh tịnh. Nhờ vào sự tưởng tượng để trước hết hiểu rõ hoàn cảnh mà ta muốn đến. Nếu không, đối với chỗ ta muốn đến, sẽ cảm thấy xa lạ, tới đó bằng cách nào? Trong tâm chẳng chuẩn bị sẵn, đột nhiên đến nơi đó ngay lập tức, sẽ chẳng thể thích ứng được. Vì thế, tâm lý phải có chuẩn bị trước, trước hết là phải mở rộng tâm lượng của chính mình.

Chúng ta ở trong thế giới Sa Bà, những gì trông thấy đều là vụn vặt, ngay cả bản thân cũng nhỏ nhoi, thấy đại địa cũng nhỏ, thấy được một mảnh đất cũng nhỏ khôn cùng. Mọi người vẫn ở trong ấy tranh đoạt chẳng ngớt, “các ngươi tranh, ta cũng tranh!” Tranh đến nỗi vỡ đầu chảy máu, vẫn chẳng buông bỏ. Thật ra, nếu chúng ta so sánh với thế giới Cực Lạc, đem toàn thể đại địa đặt trong ao bảy báu, đặt trong cánh hoa sen, bất quá to bằng một cái bọt nước bé tí mà thôi! Bé đến đáng thương! Nhưng tâm lượng của chúng sanh phàm phu bé tí như thế, đức Phật dạy chúng ta hãy phóng to cái tâm lượng bé nhỏ, tận hết sức phóng to. Phóng to chính là Quán. Sau khi đã phóng to, tâm lý có thể thích ứng, cũng có công phu định lực, có nguyện lực. Trong tương lai, đến khi mạng chung, còn tuyệt đối có thể nắm chắc vãng sanh. Nếu chẳng như vậy, có cách nào để có thể vãng sanh cho được? A Di Đà Phật đến tiếp dẫn, chúng ta vẫn chẳng nỡ ra đi! Ở đây, chúng ta còn có khá nhiều vàng, bạc, của cải, còn có quyền lực, dục vọng, chẳng thể vứt bỏ được, không buông xuống được. Chẳng thể buông xuống, sẽ chẳng thể vãng sanh, trách được ai cơ chứ? Hãy tự trách mình chẳng hề chuyển biến tâm lý phàm phu. Khi thọ mạng đã hết, chẳng vãng sanh thế giới Cực Lạc, sẽ vào trong tam đồ. Ở trong thế giới này, mọi người chẳng mong sanh vào tam đồ, mong sanh vào thiên đường ư? Chẳng có chuyện đó đâu nhé! Cậy vào cái tâm của con người trong hiện thời mà có thể đến thiên đường ư? Đến nhân gian cũng rất khó khăn! Chỉ có nước vào trong tam đồ!

Chúng ta ắt phải hiểu rõ kinh văn, nhất định phải mở rộng tâm lượng. Lúc thường nhật, chớ nên suy tưởng giống như kẻ bình phàm. Họ tưởng như thế nào, cứ mặc họ tưởng như thế ấy, chúng ta chẳng cần phải có cách nghĩ giống hệt như họ. Phật pháp nói chuyện này là “trong cộng nghiệp bèn có bất cộng nghiệp”. Đối với cộng nghiệp, trong tương lai họ tạo thế giới [bại hoại] đến mức độ nào, biến toàn thể nhân gian thành tam đồ, chúng ta chẳng bị cộng nghiệp ảnh hưởng, chẳng bị liên lụy bởi nó, chúng ta có biệt nghiệp riêng, chúng ta phải nắm chắc vãng sanh. Phần kế tiếp sẽ nói về trạng huống thực tế, sự an lập của thế giới Cực Lạc v.v… Lần sau, chúng tôi sẽ nói.

Tập 20

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang thứ bảy, hàng thứ hai từ dưới đếm lên, xem từ phần sau của câu cuối cùng. Trước hết, tôi đọc kinh văn một lượt.

(Kinh) Hạ hữu kim cang thất bảo kim tràng, kình lưu ly địa. Kỳ tràng bát phương, bát lăng cụ túc, nhất nhất phương diện, bách bảo sở thành, nhất nhất bảo châu, hữu thiên quang minh. Nhất nhất quang minh, bát vạn tứ thiên sắc, ánh lưu ly địa, như ức thiên nhật, bất khả cụ kiến.

(經)下有金剛七寶金幢，擎琉璃地。其幢八方，八楞具足。一一方面，百寶所成。一一寶珠，有千光明。一一光明，八萬四千色，映琉璃地。如億千日，不可具見。

(Kinh: Phía dưới có tràng vàng bảy báu kim cang, nâng đỡ đất lưu ly. Tràng ấy có tám mặt, tám cạnh đầy đủ, mỗi mặt đều do trăm thứ báu hợp thành. Mỗi một bảo châu có ngàn quang minh. Mỗi một quang minh có tám vạn bốn ngàn sắc, tỏa sáng đất lưu ly, như ức ngàn mặt trời, chẳng thể thấy trọn).

Tạm thời hãy đọc tiểu đoạn này. Đoạn này tiếp theo phần Thủy Quán được nói trong lần trước. Thủy Quán là trước tiên tưởng một khối nước lớn, đương nhiên là nước hết sức trong lặng. Nước đã quán thành tựu, sau đấy mới quán tưởng nước đóng thành băng. Đã quán băng thành tựu, lại tiến thêm một bước nữa là quán tưởng băng biến thành đất lưu ly. Hôm nay, tôi nói tiếp về đất lưu ly.

“Quán tưởng”: Phần kinh văn ở đây cho biết [đức Phật] dạy phu nhân Vi Đề Hy hãy theo thứ tự quán tưởng hoàn cảnh trong thế giới Cực Lạc từng tầng một. Quán đã thành công, xác thực trông thấy thế giới Cực Lạc. Khi chúng ta học kinh, vì chúng ta tu pháp môn trì danh niệm Phật, đương nhiên là chẳng tác quán (tác quán hết sức khó khăn). Tuy chẳng tu pháp môn quán tưởng, nhưng [tìm hiểu] pháp môn này sẽ giúp ích rất lớn cho [sự tu học] của chúng ta. Khi chúng ta học kinh A Di Đà, cũng nói tới y báo trang nghiêm. Trong bộ kinh ấy, y báo trang nghiêm nói rất đơn giản, rất tóm tắt, nhưng ở nơi đây, kinh nói hết sức tỉ mỉ. Chúng ta biết càng nhiều, càng cặn kẽ, đối với việc trì danh niệm Phật, phát nguyện trong tương lai vãng sanh thế giới ấy, đối với hoàn cảnh bên đó, càng hiểu rõ càng tốt. Tuy chẳng vận dụng công phu quán tưởng, chúng ta hiểu rõ thì cũng hết sức hữu dụng. Những điều tốt đẹp trong thế giới Cực Lạc sẽ được nhắc tới ngay lập tức trong phần sau.

Trước khi bàn đến những điều đó, phải hiểu rõ một nguyên tắc quan trọng, mà cũng một lý trọng yếu. Lý ấy là: Bất luận bộ đại kinh nào trong Phật pháp, đều nói “vạn pháp duy tâm”. Nói “vạn pháp duy tâm” nghĩa là hết thảy các thế giới, các thứ trang nghiêm, đều do tâm tạo ra. Lũ bình phàm chúng ta chẳng dễ gì hiểu rõ cho lắm. Ví như trong thế giới Sa Bà này, những kẻ nói theo chủ nghĩa duy vật cho rằng địa cầu là một tinh cầu trong không gian, tồn tại khách quan trong tự nhiên, chẳng dính dáng gì đến cái tâm của chúng ta. Đó là cách nói theo chủ nghĩa duy vật, họ chẳng thấu hiểu. Văn hóa Trung Hoa chẳng nói theo kiểu đó. Văn hóa Trung Hoa nói “tâm vật hợp nhất”. Nho gia, Đạo gia, Mặc gia đều là “tâm vật như một”, văn hóa Trung Hoa là như vậy đó! Nói theo Phật pháp, sẽ là “vạn pháp duy tâm”, hoặc là “vạn pháp duy thức”. Nói theo vạn pháp duy thức hoặc duy tâm, núi, sông, đại địa như chúng ta đã thấy, đều là những hiện tượng hiển hiện từ cái tâm của chúng sanh. Như chúng ta trông thấy một quả núi hay một cái biển rộng, chúng đều là những tướng hiển hiện từ cái tâm của chúng ta. Thế nhưng kẻ bình phàm chẳng thừa nhận. Họ nghĩ những thứ ấy tồn tại khách quan, chẳng thừa nhận những hiện tượng ấy được hiển hiện từ nội tâm. Nếu quý vị hiểu rõ chân lý này, nhất định phải học tập văn hóa truyền thống, nhất là Phật pháp. Sau khi đã hiểu rõ chân lý, sẽ tự nhiên hiểu rõ chúng vốn là những thứ mà bản thân chúng ta sẵn có!

Nghiên cứu Duy Thức Học, mọi người đều biết: Duy Thức Học bảo tâm có bốn phần. Từ trong bốn phần, [bắt đầu là] Kiến Phần rồi từng bước hướng ra ngoài bèn có Tướng Phần [sau đấy là Tự Chứng Phần và Chứng Tự Chứng Phần]. Tướng Phần là có tướng trạng. Chúng ta thấy núi, sông, đại địa, những thứ ấy đều là Tướng Phần trong thức thứ tám của chúng ta. Nhưng kẻ bình phàm do mê hoặc, điên đảo, nên chẳng hiểu rõ. Thật ra, toàn thể thế giới Sa Bà do tâm của tất cả chúng sanh tạo thành. Bất quá, tuy tạo ra thế giới Sa Bà, nhưng bọn phàm phu chúng ta chẳng tạo dựng theo kế hoạch, chẳng tạo dựng lý tưởng cho lắm. Chúng ta tạo ra thế giới dựa theo nghiệp lực của các nghiệp thiện ác đã gây tạo. Thế gian này do là nghiệp lực của mỗi cá nhân cùng hòa hợp tạo thành. Những người tạo nghiệp lực trong loài người bèn sanh trong nhân gian. Do lòng người mà thấy núi, sông, đại địa. Những kẻ gây tạo nghiệp lực súc sanh đạo, bèn sanh vào súc sanh đạo, họ thấy núi, sông, đại địa chẳng giống như loài người. Tướng Phần trong thức thứ tám của họ chẳng giống loài người chúng ta. Hoàn cảnh y báo do toàn thể chúng sanh trong lục đạo đã tạo, mỗi đường đều khác nhau. Bồ Tát giới là do những vị tạo Bồ Tát pháp giới [mà hình thành]. Phật giới là [cảnh giới của những vị] tạo Phật pháp giới, đó là [hoàn cảnh y báo] cao nhất. Do vậy, chúng ta có thể biết: Những gì chúng ta trông thấy trong hiện thời đều do tâm tạo, vạn pháp duy thức, hoặc vạn pháp duy tâm.

Thế giới Cực Lạc thì sao? Thế giới Cực Lạc vẫn do cái tâm của chúng ta tạo thành, bất quá chẳng phải là do nghiệp lực tạo, mà là do nguyện lực tạo ra. Thế giới vốn là do A Di Đà Phật đã phát ra bốn mươi tám nguyện. Đại nguyện của Ngài thành tựu, tạo thành thế giới Cực Lạc. Sau đấy, nhiều vị Bồ Tát và những người vãng sanh thế giới Cực Lạc (phàm ai muốn vãng sanh thế giới Cực Lạc mà chẳng phát nguyện, sẽ không được. Do nguyện lực thành công, bèn đến thế giới Cực Lạc). Đến thế giới Cực Lạc, cũng là do nguyện lực của mọi người cùng tạo thành, cho nên thành công! Thế giới chúng ta đang sống là do nghiệp lực của phàm phu cùng chung nhau tạo thành. Thế gian do nghiệp lực tạo thành này có khổ, có vui. Trong thế gian có tám khổ, ba khổ, đủ mọi nỗi khổ khác nhau. [Thế giới] tạo thành từ nguyện lực thuần túy là vui, nên gọi là Cực Lạc, chẳng có các nỗi khổ, chỉ hưởng các niềm vui. Sau khi đã hiểu rõ nguyên lý trọng yếu này, tiếp tục nhìn, dẫu thấy các thứ trạng huống và hoàn cảnh tốt đẹp, chớ nên [cảm thấy] kinh ngạc, lạ lùng! Chỉ cần chúng ta có nguyện lực như vậy, tất nhiên là sẽ có hoàn cảnh tốt đẹp dường ấy! Chúng ta không hiểu rõ những điều tốt đẹp trong thế giới Cực Lạc, là do bị nghiệp lực của phàm phu chướng ngại. Không chỉ là chúng ta chẳng nhìn thấy, mà thậm chí ngay cả nghĩ tới cũng chẳng dám nghĩ. Giống như trong thế giới này, trong những khu vực lạc hậu, đói nghèo, ngay cả cơm cũng chẳng có mà ăn, áo cũng chẳng có để mặc, có người bảo cho họ biết tiêu chuẩn cuộc sống của chúng ta ở nơi đây tốt đẹp ngần ấy, họ cũng chẳng dám tưởng tượng, vì họ chẳng đạt đến mức độ ấy, chẳng thể tưởng tượng được! Sau khi đã hiểu rõ đạo lý này, trong các phần sau, chúng ta sẽ thấy Cực Lạc tốt đẹp ngần ấy, các thứ quang minh, các thứ báu, bao nhiêu là của báu trong cõi ấy, đơn giản là chúng ta đều chẳng thể tưởng tượng nổi! [Đối với những điều tốt đẹp ấy, do đã] hiểu rõ nguyện lực tốt đẹp dường ấy, chỉ cần chúng ta phát nguyện (nhất trí với nguyện lực của đức Di Đà), tất nhiên là có thể trông thấy, trong tương lai có thể sanh về hoàn cảnh ấy.

Sau khi đã hiểu rõ đạo lý, chúng ta phát nguyện, nguyện của ta và nguyện của A Di Đà Phật nhất trí. Sau khi đã có nguyện, đối với phương pháp dụng công được nói trong kinh, điều quan trọng nhất là có thể tập trung cái tâm, chớ nên có tạp niệm, chuyên tâm nhất trí, vận dụng công phu quán tưởng. Trong công phu quán tưởng, trong phần trước đã nói cách quán mặt trời. Quán mặt trời thành công, nay là quán nước. Quán nước theo từng bước một, từ nước là chất lỏng, sau đó chuyển biến, từ nước đến băng, từ băng đến lưu ly, lưu ly là cả một vùng đại địa. Thế giới Cực Lạc là cả một vùng đất bằng lưu ly, mà lưu ly là trong ngoài thấu suốt. Nói “nội ngoại ánh triệt” (trong ngoài thấu suốt), nghĩa là từ trên mặt đất có thể thấy thấu suốt toàn thể đại địa. Toàn thể [cõi đất] trong ngoài thấu suốt, toàn thể đại địa trong thế giới Cực Lạc là lưu ly. [Thấy như vậy] tức là quán tưởng thành tựu.

Lưu ly đại địa to ngần ấy, nó được đặt ở đâu? Trong đoạn kế tiếp có nói rõ, dùng thứ gì để nâng đỡ đại địa. “Hạ hữu kim cang thất bảo kim tràng” (Phía dưới có một tràng vàng kim cang bảy báu). Đối với toàn thể đất lưu ly trong thế giới Cực Lạc, phía dưới đất lưu ly có một cái tràng. Trên thực tế, cái tràng ấy là một cây cột to. Vì sao cây cột to được gọi là “tràng”? Vì cây cột to ấy hết sức kiên cố, lại thấy rõ ràng. Toàn thể cây cột ấy do bảy báu và kim cang hợp thành, kim sắc (có màu sắc như vàng ròng). Nó “kình lưu ly địa” (nâng đỡ đất lưu ly). “Kình” (擎) là nâng đỡ, chống đỡ. Kim cang là bất hoại, bất cứ vật chất nào cũng đều chẳng thể phá hoại kim cang, nó là vĩnh cửu kiên cố nhất. Hãy ngẫm xem, trong thế gian này, thế giới Sa Bà chẳng vĩnh cửu, thành, trụ, hoại, không, tuần hoàn chẳng ngừng. Cõi kia là kim cang, kim cang là bất hoại. Cây cột kim tràng bằng bảy báu và kim cang chống đỡ đất lưu ly không có ngằn mé. Đất trong thế giới Cực Lạc to lớn khôn cùng!

Cái tràng ấy có hình dạng gì? “Kỳ tràng bát phương” (Tràng ấy có tám mặt), “bát phương” là Đông, Tây, Nam, Bắc, Đông Bắc, Đông Nam, Tây Bắc, Tây Nam, bốn phương và bốn góc hợp thành tám phương. “Bát lăng cụ túc” (Tám cạnh đầy đủ), “lăng” (楞) là góc cạnh. Tràng ấy có tám mặt, tám cạnh đầy đủ (tràng có hình bát giác). “Nhất nhất phương diện”, mỗi mặt đều do “bách bảo sở thành”, [nghĩa là] mỗi mặt đều do rất nhiều thứ trang sức quý báu hợp thành. Một mặt trong tám mặt của tràng kim cang đều có trăm thứ báu trang hoàng. “Bách bảo” là trăm thứ báu, thật ra, không phải chỉ là một trăm thứ báu, mà là rất nhiều. Những thứ báu ấy do đâu mà có? Tổ sư chú giải, “bách” biểu thị số lượng nhiều như trần sa. Các thứ báu nhiều như trần sa (cát, bụi) do đâu mà có? Đều trọn đủ trong bản tánh của chúng sanh. Bản tánh trọn đủ, nói theo học lý của tông Thiên Thai sẽ là “tánh cụ”. Tánh là bản tánh, “cụ” (具) là đầy đủ. “Tánh cụ” là bản tánh trọn đủ, có ý nghĩa hoàn bị. Nói đến các thứ báu, kim cang cũng thế, bảy báu cũng thế, trăm thứ báu cũng thế, đều là bản tánh trọn đủ. Phàm phu bình phàm chẳng thấu hiểu “bản tánh trọn đủ”, cho nên chẳng chịu hướng nội cầu nơi tâm, chỉ hướng ra ngoài cầu tài, cầu danh. Kẻ bình phàm theo đuổi danh lợi, khi chưa truy cầu được, bèn nghĩ trọn mọi phương pháp tổn người, lợi mình, hứng chịu bao nhiểu nỗi khổ mới có thể đạt được. Sau khi đã truy cầu được, chớp mắt đã mất đi. Do vậy, danh lợi trong thế gian này đều là pháp hư giả, chẳng đáng tin cậy, thời thời khắc khắc đều chuyển biến, chính mình chẳng có cách nắm giữ nó. Chỉ có tự tâm vốn trọn đủ mới là thực tại, phải dùng phương pháp gì để khai phát những thứ châu báu chân thật ấy? Tổ sư chú giải đã giảng rất rõ ràng: Phải gieo các duyên. Hễ có duyên bèn có thể khai phát. Nội tâm giống như kho báu (tức cái nhân), phải có công cụ là chìa khóa (duyên) thì mới có thể mở toang kho báu được.

Duyên là gì? Ở đây nói đến Quán, tức quán tưởng, chớ nên có những tạp niệm khác, hãy tập trung tâm lực để quán tưởng. Trong tâm quý vị đã có rất nhiều của báu, muốn thứ gì có thể tưởng ra thứ nấy, nhất định là như vậy! Do vậy, những thứ báu được nói kế đó đều là do quán tưởng mà có. Quán tưởng mỗi mặt [của kim tràng] có trăm thứ báu. “Nhất nhất bảo châu, hữu thiên quang minh”: Trong mỗi thứ báu đều có bảo châu; mỗi viên bảo châu đều phóng quang minh. Có ngàn thứ quang minh; không chỉ là quang minh, mà còn có các thứ màu sắc. “Nhất nhất quang minh, bát vạn tứ thiên sắc”: Mỗi quang minh đều có tám vạn bốn ngàn thứ màu sắc. Chúng ta xem kinh A Di Đà, [sẽ thấy] hoa sen trong ao bảy báu, màu xanh ánh sáng xanh, màu vàng ánh sáng vàng, màu đỏ ánh sáng đỏ, màu trắng ánh sáng trắng. Có bốn màu, bốn thứ ánh sáng. Đó là nói rất vắn tắt. Nói thật ra, [sẽ là] trăm thứ báu có trăm ngàn loại quang minh, mỗi quang minh có tám vạn bốn ngàn màu. Những ánh sáng và màu sắc ấy “ánh lưu ly địa” (chói ngời đất lưu ly), tức là cây cột nâng đỡ thế giới Cực Lạc có tám mặt, mỗi mặt đều có chất báu. Trên mỗi báu có châu, từ châu lại tỏa ra ánh sáng, phát ra màu sắc. Những thứ quang minh và màu sắc đều chiếu rực đất lưu ly trong thế giới Cực Lạc.

Bọn phàm phu chúng ta nhìn vào kinh văn, đơn giản là chẳng có cách nào tưởng tượng được! Thích Ca Mâu Ni Phật nêu tỷ dụ, chúng ta chưa hề thấy những thứ quang minh ấy, chỉ thấy ánh sáng mặt trời. Phải biết: Chúng ta đang sống trong một thế giới thuộc Thái Dương Hệ (trừ Thái Dương Hệ này ra, còn có rất nhiều Thái Dương Hệ. Tuy Thái Dương Hệ rất nhiều, chúng ta chỉ thấy một mặt trời). Đối với ánh sáng do mặt trời phát ra, chúng ta cũng chẳng thấy trọn hết. Không chỉ là chẳng thấy trọn hết quang minh, mà đối với màu sắc cũng chẳng thấy trọn hết. Mặt trời tỏa ra rất nhiều loại quang minh và màu sắc, bất quá nhục nhãn của chúng ta chỉ thấy một màu trắng. Thật ra, dùng công cụ để phản chiếu, trong ấy, các thứ màu sắc đều có, có các màu như màu tím, màu đỏ v.v… Lại còn có tử ngoại tuyến, hồng ngoại tuyến. Những quang sắc này nhục nhãn đều chẳng thể thấy được. Đối với quang minh và màu sắc do một mặt trời tỏa ra, chúng ta thấy được chỉ là một phần nhỏ bé của một phần nhỏ, hết sức nhỏ nhoi, huống hồ quang minh trong thế giới Cực Lạc vẫn chẳng phải là do mặt trời tỏa ra, mà là do các bảo châu phóng ra. Quang minh phát ra, mỗi quang minh ấy có tám vạn bốn ngàn sắc. Tuy chẳng thấy, hãy suy tưởng trong tâm! Đó là điều cần thiết! Tuy hiện thời chưa thấy, trong tương lai, vãng sanh thế giới Cực Lạc, nhất định sẽ thấy quang minh và màu sắc ấy; hiện thời, trong tâm hãy suy tưởng sẵn.

Thích Ca Mâu Ni Phật sánh ví các thứ quang minh và màu sắc ấy “như ức thiên nhật” (như ức ngàn vầng mặt trời). Nay chúng ta [chỉ có thể] thấy một mặt trời; ở đây là ức ngàn vầng. Ánh sáng mặt trời nhiều ngần ấy, trong quang minh lại còn hiển lộ màu sắc, ta biết là hết sức nhiều. Vì thế, bảo là “bất khả cụ kiến” (chẳng thể thấy trọn). “Cụ” (具) là hoàn bị, hoàn toàn. Có thể thấy trọn hết hay không? Người đã đến thế giới Cực Lạc, do công phu đã đạt mức, hễ thấy bèn có thể thấy trọn đủ. Phàm phu chẳng thể thấy trọn vẹn, vì tâm lượng của phàm phu hẹp hòi, nhỏ nhen, cho nên chẳng thể thấy trọn hết. Tuy chẳng thể thấy trọn hết, nhưng trong tâm nghĩ tới, có quang minh và màu sắc nhiều ngần ấy. Như vậy thì sẽ có thể tưởng tượng thế giới ấy tốt đẹp dường nào! Chúng ta chẳng đến thế giới ấy, cứ ở trong thế giới này tranh tới, tranh lui cùng kẻ khác! Hoàn cảnh ở nơi đây chẳng tốt đẹp, di dân sang ngoại quốc. Di dân sang Mỹ, hoặc sang quốc gia nào vẫn thế, vẫn ở trên quả địa cầu này, dẫu tốt đẹp cách mấy vẫn chẳng sánh bằng Cực Lạc, còn chẳng sánh bằng một loại quang minh ở trong ấy, huống hồ có tám vạn bốn ngàn quang sắc! Nghĩ đến chỗ này, chẳng phát nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, vẫn mong ở trong thế giới này, đơn giản chỉ là đem bản thân làm trò đùa, đối xử chẳng ra gì đối với chính mình!

Quán tưởng theo thứ tự, từng tầng một. Trong đoạn vừa mới giảng này, tức là từ câu “hạ hữu kim cang thất bảo kim tràng” cho đến câu “như ức thiên nhật, bất khả cụ kiến” nói rõ: Cây cột to kim tràng chống đỡ đất lưu ly. Cây cột ấy cũng là vô lượng vô biên. Sau khi đã quán tưởng xong, lại tiếp tục quán tưởng mặt đất lưu ly. Trước hết, tôi đọc tiểu đoạn tiếp theo một lượt:

(Kinh) Lưu ly địa thượng, dĩ hoàng kim thằng, tạp xí gián thác, dĩ thất bảo giới, phận tề phân minh.

(經)琉璃地上，以黃金繩，雜廁間錯，以七寶界，分齊分明。

(Kinh: Trên đất lưu ly, dùng dây vàng ròng, xen kẽ hòa lẫn, dùng bảy báu làm ranh giới, phân chia rõ ràng).

Đây là nói về các thứ trang nghiêm trên mặt đất trong thế giới Cực Lạc. Sau khi đã thấy phía dưới đại địa trong thế giới Cực Lạc, hãy chuyển tâm nhãn lên trên mặt đất. “Lưu ly địa thượng, dĩ hoàng kim thằng” (Trên đất lưu ly, dùng dây bằng vàng ròng). Toàn thể đại địa trong thế giới Cực Lạc có màu lưu ly, toàn là đất lưu ly bình ổn. Trên mặt đất lưu ly, dùng dây bằng vàng ròng để ngăn thành đường qua lại. Lưu ly là chỉnh thể, trên mặt đất có từng con đường một (đường trong thế gian này, trong quá khứ là bùn đất. Đường sá tối đa là dùng đá để lót. Đường sá hiện thời đúc bằng xi măng, hoặc rải nhựa đường, cũng được lắm! Đường sá trong cõi kia làm bằng hoàng kim). Dùng vàng ròng làm thành từng con đường một, trạng huống giống như dùng dây ngăn thành từng khoảng. Vì thế, thoạt trông giống như [được ngăn] bởi các sợi dây vậy. “Tạp xí gián thác” (雜廁間錯): Nói “tạp xí gián thác” [nghĩa là] không chỉ là vàng ròng, mà có khi là vàng ròng, có khi dùng ngọc màu trắng, hoặc là tử kim (vàng có sắc đỏ tía), hoặc bạc trắng, hoặc dùng các thứ báu… tổ sư chú giải như vậy. Nói cách khác, đường sá do các thứ báu hợp thành, có ngang, có dọc, có ý nghĩa “ngang dọc đan chéo nhau, xen kẽ hòa lẫn”. Các thứ báu bất cứ màu nào cũng đều được phối hợp rất khéo, hết sức có trật tự. Toàn thể đường sá được quy hoạch giống như hoa thêu gấm dệt! “Dĩ thất bảo giới” (Dùng bảy báu làm ranh giới), lại dùng bảy báu để vạch thành giới tuyến. Giữa con đường này và con đường kia đều có giới tuyến. Các giới tuyến ấy dùng bảy báu để phân chia. “Phận tề phân minh”: Chữ “phận tề” (分齊) chỉ giới tuyến. Mỗi con đường đều có lề đường, lề đường do bảy báu hợp thành, phân định ranh giới rất rõ ràng. Chữ Phân (分) trong câu trước nên đọc giọng Khứ Thanh, tức là đọc như Phận (份). Chữ Phân (分) trong câu dưới đọc giọng bình thanh (không dấu). Tiểu đoạn này nêu ra các thứ trang nghiêm trong thế giới Cực Lạc, đường sá dùng vàng ròng và bảy báu v.v… hợp thành!

Tôi đọc trước đoạn kinh văn kế tiếp một lượt.

(Kinh) Nhất nhất bảo trung, hữu ngũ bách sắc quang. Kỳ quang như hoa, hựu tự tinh nguyệt, huyền xử hư không, thành quang minh đài. Lâu các thiên vạn, bách bảo hợp thành.

(經)一一寶中，有五百色光。其光如華，又似星月。懸處虛空，成光明臺。樓閣千萬，百寶合成。

(Kinh: Trong mỗi thứ báu, có quang minh năm trăm màu. Quang minh ấy như hoa, lại như các ngôi sao, hoặc mặt trăng, treo lơ lửng trên không, tạo thành đài quang minh. Lầu gác ngàn vạn, do trăm thứ báu hợp thành).

Đoạn này nói quang minh từ mặt đất tỏa lên không trung. Quang minh lại từ trong không trung biến thành cảnh tượng lầu gác trang nghiêm. “Nhất nhất bảo trung, hữu ngũ bách sắc quang” (Trong mỗi thứ báu, có quang minh năm trăm màu), ý nói: Các thứ báu trên mặt đất, mỗi món báu đều có năm trăm thứ quang minh và màu sắc. Những quang minh và màu sắc ấy giống như gì? Nếu đức Phật chẳng tỷ dụ, chúng ta không thể hiểu rõ. Nhằm làm cho chúng ta hiểu rõ, đức Phật bảo: “Kỳ quang như hoa”, [ý nói] mỗi một loại báu phóng ra năm trăm màu, năm trăm quang minh. Mỗi thứ quang minh giống như hoa (chữ Hoa (華) trong kinh điển [có ý nghĩa] giống như chữ Hoa (花, bông hoa)). Chúng ta thấy [ánh sáng của] mặt trời trong thế gian này chỉ là ánh nắng mà thôi, chẳng thấy hình dạng; cõi kia đặc biệt, các thứ quang minh chiếu lên không trung, giống như từng đóa hoa xinh đẹp. Từ mặt đất ngó lên, trong mỗi quang minh, hiển hiện màu sắc, hoa nhiều ngần ấy, ngay cả gọi tên còn chẳng xuể; vì thế nói “kỳ quang như hoa” (quang minh ấy như hoa). “Hựu tự tinh nguyệt” (Lại giống như các ngôi sao và mặt trăng), thoạt nhìn giống như hoa do nó treo lơ lửng trên cao. Vì nó là quang minh, cho nên sáng ngời, lại có đủ mọi màu sắc, thoạt nhìn giống như tinh tú hoặc mặt trăng trên bầu trời. Trong thế giới này, vào ban đêm, chúng ta chỉ thấy ánh trăng, ánh sáng của các ngôi sao rất nhỏ bé. Chúng ta chưa từng thấy quang minh từ các chất báu trong thế giới Cực Lạc, làm sao thông hiểu cho được? Do vậy, Thích Ca Mâu Ni Phật đành phải dùng các thứ tỷ dụ, dùng các thứ tương tự trong thế gian để biểu hiện, hòng làm cho chúng ta hiểu rõ. Đó là biện pháp bất đắc dĩ, chỉ có thể dùng tinh tú và mặt trăng để sánh ví (thật ra, các quang minh ấy đẹp đẽ hơn ánh sáng của tinh tú và mặt trăng chẳng biết bao nhiêu lần), khiến cho chúng ta hiểu [những quang minh ấy] giống như ánh sáng của tinh tú và mặt trăng. Những quang minh ấy vừa giống như hoa, vừa giống như tinh tú, mặt trăng. Thông thường, chúng ta đã chẳng thấy, cũng chẳng thể tưởng tượng được. Làm thế nào để có thể thấy được, tưởng được? Phải chú ý: Ắt cần phải nhập Định. Có công phu định lực thì mới có thể thấy được; bọn phàm phu chúng ta chẳng có công phu định lực, làm sao thấy được? Phàm phu chẳng có công phu định lực, bị nghiệp lực ước thúc. Xét theo một phương diện, nghiệp lực chính là tư tưởng của chúng ta bị trói buộc bởi tri kiến. Nhất là người hiện thời do chịu ảnh hưởng của giáo dục, lúc nào cũng đòi hỏi phải có chứng cớ. Hễ nói tới “chứng cớ” thì phải là chính mắt trông thấy mới chịu thừa nhận. Chẳng thấy, sẽ không thừa nhận, người nói kiểu đó rất nhiều. Thông thường, giới học thuật luôn là như vậy. Thật ra, điều đó biểu lộ tâm lượng nhỏ bé đến mức đáng thương, tầm nhìn cũng hạn hẹp, nông cạn đáng thương. Đó đều là do bị nghiệp lực hạn chế. Tâm phàm phu nhỏ nhoi như thế, chẳng nghiên cứu Phật học, chẳng nghiên cứu văn hóa truyền thống! Dẫu là các nhà đại tư tưởng đã từng nghiên cứu tất cả các học thuật trên khắp thế giới, tâm lượng vẫn là nhỏ bé đến mức đáng thương!

Làm thế nào để mở rộng tâm lượng của mỗi cá nhân? Ắt cần phải hiểu rõ chính mình. Những gì chúng ta mắt thấy, tai nghe đều bị hạn chế bởi Nhãn Căn và Nhĩ Căn, thấy chẳng xa, nhìn chẳng rộng. Ví như đối với ánh sáng, chúng ta chỉ thấy được một loại tình huống. Nếu nhiều hơn, sẽ nhìn chẳng ra! Tai nghe âm thanh, cũng bị Nhĩ Căn hạn chế; nếu nghe nhiều âm thanh cũng nghe chẳng ra. Chẳng nghe được xa, mà âm thanh nhỏ nhất ở nơi gần cũng chẳng nghe được, chỉ nghe được đôi chút. Đó đều là vì bị các căn hạn chế. Năm căn như mắt, tai, thân v.v… đều do dựa trên nghiệp lực mà có. Nghiệp lực hạn chế bản thân chúng ta. Nếu nhập định, có công phu định lực, sẽ chẳng bị căn và nghiệp lực hạn chế. Vượt khỏi hạn chế, sẽ thấy được những thứ trước nay chưa hề thấy! Các vị thiện tri thức và cao tăng đại đức thời cổ thường từ trong Định mà thấy này nọ, kẻ bình phàm chẳng thể thấy được. Ví như nói Trí Giả đại sư của Thiên Thai Tông từ trong Định có thể thấy tình hình Thích Ca Mâu Ni Phật đang giảng kinh Pháp Hoa cho các đệ tử tại Linh Sơn vào mấy ngàn năm trước. “Trí Giả đại sư ở trong Định, thấy một hội Linh Sơn chưa tan”. Nay mọi người đọc đến câu này sẽ chẳng tin tưởng. Hễ [đạt đến] cảnh giới có thể nhập Định giống như Trí Giả đại sư thì sẽ tin, vì quý vị cũng trông thấy. Từ trong Định, có thể thấy các thứ hoàn cảnh như hoa, chất báu, mặt trăng v.v… Trước mắt, công phu của chúng ta chưa đạt tới mức, hãy tận hết sức mở rộng tâm lượng. Từ lý luận, chúng ta nhận biết đây là tưởng các hình tướng; càng tưởng nhiều, tri kiến càng rộng, càng thấy thâm nhập. Khi đã có công phu, sẽ tự nhiên trông thấy. Đương nhiên là chúng ta chẳng tu pháp môn quán tưởng, mà là tu trì danh niệm Phật; trì danh niệm Phật cũng giống như thế. Khi tu trì danh niệm Phật đến mức nhất tâm bất loạn, biểu hiện của nhất tâm bất loạn là “đắc Niệm Phật Đại Định”, cũng sẽ giống như thế, có thể thấy giống như vậy đó!

Tiếp đó, [kinh văn] nói những hoa ấy lại giống như quang minh và màu sắc của tinh tú và mặt trăng, “huyền xử hư không”, “huyền” (懸) là treo lơ lửng, [“huyền xử hư không” là] treo lơ lửng trong hư không. Càng đặc biệt hơn là “thành quang minh đài”, [nghĩa là] những quang sắc ấy chiếu rọi hư không, lơ lửng [trong không trung], trở thành đài quang minh. “Lâu các nhất thiết” (Hết thảy lầu gác), trên đài có lầu, có gác, tức là hình thành cái thường được gọi là “không trung lâu các” (lầu gác trong hư không). Kẻ bình phàm nói lầu gác trong không trung là chuyện hoàn toàn chẳng có ý nghĩa gì! Trong hư không, há có lầu gác? Chẳng có chỗ nào để an lập! Những quang sắc ấy ở trong hư không, trở thành từng đài quang minh một; trên mỗi đài, lại là tầng tầng lớp lớp những ngôi lầu. “Các” (閣) là lầu không phải chỉ có một tầng, mà là lầu rất cao. Những lầu gác ấy số đến ngàn vạn ngôi (“ngàn vạn” hoàn toàn chẳng phải là một ngàn ngôi hay một vạn ngôi, mà nhằm biểu thị “vô số”). Ngàn vạn lầu gác đều do “bách bảo hợp thành” (trăm thứ báu hợp thành). Trong quang minh hiện lầu gác, lầu gác đều do các thứ báu kết hợp tạo thành.

Đoạn kinh văn này nói trong hư không có các đài và lầu gác do quang sắc thành tựu, các thứ báu trang nghiêm các lầu gác trong không trung. Hãy ngẫm xem, trong thế gian này, nhìn vào không trung, sẽ thấy như thế nào? Chúng ta có thể thấy trong hư không có mấy áng mây là khá lắm rồi! Hiện thời, thường là còn chưa thấy bầu trời xanh biếc, há có thấy quang hoa (quang minh như hoa) rực rỡ, quang minh và màu sắc của trăm thứ báu ư? Những điều trên đây đều nói về sự trang nghiêm trên không trung trong thế giới Cực Lạc. Phần kinh văn tiếp theo lại nói:

(Kinh) Ư đài lưỡng biên, các hữu bách ức hoa tràng, vô lượng nhạc khí, dĩ vi trang nghiêm.

(經)於臺兩邊，各有百億華幢，無量樂器，以為莊嚴。

(Kinh: Ở hai bên đài, mỗi bên đều có trăm ức tràng hoa, vô lượng nhạc khí dùng để trang nghiêm).

Đoạn này nói về tràng phan rực rỡ và các thứ nhạc khí trang nghiêm. “Ư đài lưỡng biên”: Chữ “đài” (臺) chỉ các đài quang minh do ánh sáng tạo thành trên hư không. Ở hai bên của đài quang minh (hai bên trái và phải), “các hữu bách ức hoa tràng”, có các loại hoa dùng làm tràng. [Ở đây], chữ “tràng” (幢) chỉ tràng phan. Tràng phan trong đạo tràng của chúng ta chỉ là do nhân gian mô phỏng hình dáng ấy mà thôi. Tràng trong thế giới Cực Lạc vừa to, vừa rực rỡ, thế gian này làm sao chế được? Tương tự mà thôi! Có bao nhiêu tràng phan rực rỡ như vậy? Có đến trăm ức, hai bên đều có. Ngoài ra còn có “vô lượng nhạc khí”, “nhạc” (樂) là âm nhạc. Người học âm nhạc đều biết: Trong thế gian, có nhạc khí của Âu Tây như kèn Tuba, quốc nhạc Trung Hoa có các loại nhạc khí như đàn Cầm, Sênh, Tiêu v.v… Bất quá hữu hạn là mấy chục loại mà thôi, hữu hạn! Nhạc khí trong thế giới Cực Lạc tuyệt diệu lắm! Có đến vô lượng, tính đếm chẳng xuể! Mỗi loại nhạc khí có thể dùng để diễn tấu rất nhiều âm nhạc. Dùng đàn Cầm trong thế gian này để nói, đàn Cầm có thể tấu rất nhiều điệu, đàn Sắt cũng thế, Vu cũng thế, mỗi loại nhạc khí đều có thể tấu rất nhiều thứ nhạc. Cõi kia có vô lượng nhạc khí, hãy ngẫm xem, chẳng như trong thế giới Sa Bà, mỗi loại nhạc khí chỉ có thể dùng để chơi mấy thể loại âm nhạc. Cõi kia có vô lượng nhạc khí, mỗi loại nhạc khí lại có thể diễn tấu vô lượng âm nhạc. Vô lượng nhạc khí diễn tấu vô lượng âm nhạc! Nay chúng ta vẫn chưa đạt đến hoàn cảnh ấy, chẳng có cách nào tiếp nhận tình huống này. Có thể là trước hết trong tâm hãy suy nghĩ, âm nhạc có bao nhiêu loại? Hơn nữa, đối với những loại âm nhạc ấy, âm nhạc thế gian này đều chẳng thể sánh bằng! Âm nhạc do chúng ta diễn tấu trong thế gian này chẳng ngoài bi, hoan, ly, hợp, chỉ nhằm giải tỏa tình cảm trong lòng mà thôi! Đối với âm nhạc trong thế giới Cực Lạc, mỗi loại âm nhạc đều là một loại pháp, nghe âm nhạc giống như nghe pháp, giống như xướng tán trong đạo tràng. Khi các loại tán tụng được xướng lên, người hiểu Phật pháp vừa nghe, [sẽ nhận thấy] giống như nghe Phật pháp, tâm được an tĩnh (so với loại nhạc giao hưởng của Âu Tây, rốt ráo bất đồng). Trong cõi ấy, vô lượng nhạc khí diễn tấu vô lượng âm nhạc, giống như vô lượng Phật pháp [đồng thời được tuyên nói]. “Dĩ vi trang nghiêm” (Dùng để trang nghiêm), hãy ngẫm xem sự trang nghiêm ấy là tình huống như thế nào!

Trong phép Thủy Quán trên đây, từ nước tưởng băng, lưu ly đại địa, tràng kim cang ở dưới mặt đất, [các thứ trang nghiêm] trên mặt đất và trên hư không v.v… quán tưởng từng tầng một. Chiếu theo phương pháp, các thứ tình huống đều có thể quán tưởng. Cuối cùng, [chánh kinh] còn một đoạn nữa vẫn chưa giảng xong, tôi chừa lại cho buổi giảng sau.