Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 29

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang mười bốn, bắt đầu từ hàng thứ năm. Tôi đọc trước một tiểu đoạn kinh văn:

(Kinh) Thị cố ưng đương nhất tâm hệ niệm, đế quán bỉ Phật Đa Đà A Già Độ, A La Ha, Tam Miệu Tam Phật Đà.

(經)是故應當一心繫念，諦觀彼佛多陀阿伽度，阿羅訶，三藐三佛陀。

(Kinh: Do vậy, hãy nên nhất tâm hệ niệm, quán chắc thật đức Phật Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Chánh Giác ấy).

Tiếp tục nói về phép Quán Tưởng Phật trong lần trước. Đây là phép Quán thứ tám, phép Quán này hết sức quan trọng. Lần trước, tôi đã nói: Nguyên lý Quán Tưởng Niệm Phật được giảng hết sức thấu triệt trong kinh này (nguyên lý của Trì Danh Niệm Phật cũng giống như vậy). Nguyên lý này, trong lần trước đã nói là “tâm này làm Phật, tâm này là Phật”. Ý nghĩa được bao hàm trong hai câu này không chỉ là Tịnh Độ Tông, mà những ý nghĩa được nói trong các bộ kinh lớn của các tông khác đều chẳng vượt ra ngoài ý nghĩa của hai câu này.

“Tâm này làm Phật” là nói theo phương diện Tu Đức. Chúng ta đều biết chính mình có Chân Như bản tánh, bản tánh của chúng ta là Phật. Nhưng tuy có bản tánh Phật, nếu quý vị chẳng tu, sẽ chẳng phát xuất tác dụng. Giống như ánh sáng của vầng trăng trên bầu trời bị từng tầng mây che lấp, ánh trăng chẳng lộ ra được! Bản tánh của chúng ta cũng giống như thế. Đó là tỷ dụ. Chúng ta nhất định phải tu, phải đoạn trừ từng tầng một tập khí ác nhiễm của chính mình từ nhiều đời nhiều kiếp đến nay, khiến cho vị Phật trong bản tánh của chúng ta hiển lộ. Chuyện này cần đến công phu tu trì. Chẳng có công phu tu trì ấy, sẽ chẳng được. Đó là “thị tâm tác Phật” (tâm này làm Phật). “Thị tâm thị Phật” (Tâm này là Phật) nghĩa là chúng ta ắt phải nhận biết chính mình vốn sẵn có Phật tánh. Nếu chẳng nhận biết Phật tánh sẵn có của chính mình, sẽ tu bằng cách nào? “Thị tâm thị Phật” là nói tới vị Phật chúng ta vốn sẵn có. “Tu”: Như trong phần trước đã nói, “tác Phật” là tu thành công sẽ thấy! Chúng ta vốn chính là vị Phật ấy. Hai câu này nói rất đơn giản, nhưng nguyên lý trong ấy đã bao gồm giáo lý của hết thảy các tông môn.

Chúng ta đã liễu giải lý luận trong lần trước; kế đó, đoạn kinh văn vừa mới đọc chính là nói phương pháp Quán như thế nào! Đối với phương pháp Quán, [những điều được] nói trong lần trước chính là tánh chất chung, tức là nói: Nếu muốn tưởng bất cứ vị Phật nào, nguyên lý đều giống nhau. Hôm nay, chúng tôi sẽ bắt đầu chuyên nói về cách quán A Di Đà Phật. Từ đây trở đi là nói về phương pháp Quán ấy.

“Thị cố ưng đương nhất tâm hệ niệm, đế quán bỉ Phật” (Vì thế, hãy nên nhất tâm hệ niệm, quán chắc thật vị Phật ấy). Đây là nói về người tu học pháp môn Quán Tưởng. “Ưng đương nhất tâm”: Tâm tư của chúng ta hệ niệm chuyên nhất. Hãy quy các ý niệm về một niệm, chớ nên tạp loạn. Quy nơi một niệm, chuyên môn “đế quán bỉ Phật”. Chữ “bỉ Phật” chỉ A Di Đà Phật. Vì sao chỉ cần quán A Di Đà Phật, chẳng cần quán mười phương ba đời chư Phật nhiều ngần ấy? Điều này nhằm nói lên [ý nghĩa] “phải nhất tâm hệ niệm”. Khi chúng ta tu trì, bất luận là Quán Tưởng Niệm Phật hay Trì Danh Niệm Phật, điều quan trọng nhất là phải làm cho cái tâm của chúng ta có thể định. Nếu tâm chẳng định, sẽ chẳng quán tưởng thành công. Tâm nếu định, sẽ có thể quán tưởng A Di Đà Phật thành công. Hơn nữa, so sánh cách nào đi nữa, thế giới Sa Bà đều chẳng sánh bằng thế giới Cực Lạc! Dẫu làm đại hoàng đế trong thế gian này, làm hoàng đế suốt đời, của cải nhiều đến mấy đi nữa, quyền lực to cỡ nào đi nữa, hễ chết rồi, thứ gì cũng chẳng mang theo được! Do vậy, nhất định phải tới thế giới Cực Lạc. Hễ đến nơi đó, toàn thể tình huống sẽ hoàn toàn khác hẳn nơi đây, sẽ hiểu rõ sanh tử, chẳng giống như lũ chúng ta đang ở trong lục đạo, sanh sanh diệt diệt chẳng ngừng, nếm trải trọn hết nỗi đau khổ sanh tử, ắt cần phải sanh về thế giới Cực Lạc. A Di Đà Phật là giáo chủ trong thế giới Cực Lạc. Trong quá khứ, Ngài đã từng phát nguyện: Nếu có chúng sanh muốn sanh về Tây Phương, phát nguyện trì danh, cho đến nhất tâm quán tưởng, tới khi lâm chung, ắt được Phật đến tiếp dẫn. Vì mối quan hệ ấy, chúng ta nhất định phải “đế quán bỉ Phật”, tức là chuyên tâm quán Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật.

Tiếp đó, kinh văn ghi là “Đa đà a già độ” (Tathāgata) đây là tiếng Phạn, dịch sang nghĩa tiếng Hán là Như Lai. “A la ha” (Arhat) cũng là tiếng Phạn, dịch sang nghĩa tiếng Hán là Ứng Cúng. “Tam miểu tam Phật đà” (Samyak sambōdhi) dịch sang tiếng Hán là Chánh Biến Tri. Ba danh từ Như Lai, Ứng Cúng, và Chánh Biến Tri đều là đức hiệu của Phật. Bất cứ chúng sanh nào sau khi đã thành Phật, đều có mười loại danh hiệu ấy. Ở đây, nêu ra ba danh hiệu là Như Lai, Ứng Cúng, và Chánh Biến Tri. Nêu ra ba loại danh hiệu đều nhằm ý nghĩa “khởi tác dụng”. Có tác dụng gì vậy? Chính là quán tưởng. Bộ kinh này nói đến quán tưởng. Nương theo chú giải của tông Thiên Thai, nói tới Quán thì chính là diệu quán Nhất Tâm Tam Quán, tức là viên dung cả ba phép Quán Không, Giả, Trung, có thể quán thành công cùng một lúc.

Nói “Không Quán” chính là phàm phu chúng ta chẳng hiểu chân tướng, ngỡ hết thảy các hiện tượng trong thế gian đều là những thứ chân thật. Luôn nghĩ của cải, danh vọng, quyền lợi v.v… là thật sự tồn tại. Vì thế, trong xã hội, tranh đoạt cùng người khác, làm những chuyện thương thiên hại lý, khiến cho nhân cách đọa lạc. Hễ chuyển sang đời khác, chẳng thể giữ được thân người, đáng thương quá! Phép Quán thứ nhất trong Phật pháp nhằm dạy chúng ta thấy những điều ấy là Không, những thứ ấy đều là giả pháp, đều chẳng thật sự tồn tại.

Phép Quán thứ hai là Giả Quán, còn gọi là Tục Quán. Tuy hết thảy thế gian đều là rỗng không, nhưng ở trong thế gian, vẫn chẳng thể phá hoại các thứ trật tự trong thế gian. Chuyện chánh đáng trong thế gian như pháp luật quốc gia, luân thường đạo đức giữa con người với nhau, đều phải nên duy trì, bảo vệ. Vẫn phải tuân theo những trật tự thế tục trong thế gian ấy, đó gọi là Giả Quán.

Cuối cùng là Trung Quán, có nghĩa là: Bất luận là Không cũng thế, mà Giả cũng thế. Trung là chẳng lệch về một bên. Chẳng thiên Không mà cũng chẳng thiên Giả, đó là Trung Đạo.

Khi nói Nhất Tâm Tam Quán, ba thứ ấy được nói phân biệt. Nếu là kẻ bình phàm công phu nông cạn, chỉ có thể quán từng bước một theo thứ tự, bước đầu tiên là phải thấy rõ ràng các giả pháp trong thế gian này. Tiếp đó, lại [quán tưởng theo] từng bước một. Người có công phu tốt đẹp (người có trình độ cao) có thể quán viên dung cùng một lúc. Đó gọi là Nhất Tâm Tam Quán. Kinh văn nêu ra ba danh hiệu, Như Lai biểu thị Trung Quán, tức Trung Đế, Ứng Cúng biểu thị Giả Quán, tức Tục Đế, Chánh Biến Tri biểu thị Không Quán, tức Chân Đế. Dùng ba danh hiệu ấy để làm ba đối tượng quán tưởng. Nói đến đối tượng là nói tới Đế, [Tam Quán] chính là Tam Đế. Người quán tưởng được gọi là Quán, đối tượng để quán gọi là Đế, nên gọi là Tam Đế. Vì thế, ba danh xưng ấy biểu thị ý nghĩa ấy. “Đế quán bỉ Phật”, chúng ta là người muốn tu Quán, quán A Di Đà Phật. Trong mười danh hiệu của A Di Đà Phật, nêu ra ba danh hiệu để làm đối tượng cho sự quán tưởng. Căn cứ trên ba danh hiệu ấy để quán thành tựu, Không, Giả, Trung Tam Quán có thể quán hoàn thành, ý nghĩa ở chỗ này.

Trong tiểu đoạn trên đây, Thích Ca Mâu Ni Phật dạy người quán tưởng phải nhất tâm quán A Di Đà Phật, nguyên tắc là như vậy. Dưới đây, Ngài chánh thức giảng cách Quán, chia thành mấy phương diện để giảng, chúng tôi nói từng đoạn một.

Tôi đọc một đoạn kinh văn ngắn.

(Kinh) Tưởng bỉ Phật giả, tiên đương tưởng tượng, bế mục, khai mục, kiến nhất bảo tượng, như Diêm Phù Đàn kim sắc, tọa bỉ hoa thượng. Kiến tượng tọa dĩ, tâm nhãn đắc khai, liễu liễu phân minh, kiến Cực Lạc quốc thất bảo trang nghiêm. Bảo địa, bảo trì, bảo thụ hàng liệt. Chư thiên bảo mạn, di phú kỳ thượng. Chúng bảo la võng, mãn hư không trung. Kiến như thử sự, cực linh minh liễu, như quán chưởng trung.

(經)想彼佛者，先當想像。閉目開目，見一寶像，如閻浮檀金色，坐彼華上。見像坐已，心眼得開，了了分明。見極樂國七寶莊嚴。寶地寶池，寶樹行列。諸天寶幔，彌覆其上，眾寶羅網，滿虛空中。見如此事，極令明了，如觀掌中。

(Kinh: Tưởng đức Phật ấy, trước hết nên tưởng hình tượng [của

Ngài]. Nhắm mắt, mở mắt, thấy một tượng báu, như sắc vàng Diêm Phù Đàn, ngồi trên hoa ấy. Thấy tượng ngồi ấy rồi, tâm nhãn đã mở, rành rẽ, phân minh. Thấy nước Cực Lạc bảy báu trang nghiêm, đất báu, ao báu, cây báu xếp thành hàng. Màn báu của chư thiên che khắp trên đó. Các lưới mành báu, đầy ắp trong hư không. Thấy chuyện như vậy, sao cho tột cùng rành rẽ, như thấy lòng bàn tay).

Đoạn này nhằm dạy người quán tưởng hãy chuyên môn quán tượng A Di Đà Phật. “Tưởng bỉ Phật giả” (Tưởng đức Phật ấy), Thích Ca Mâu Ni Phật dạy kẻ tu Quán chúng ta, lúc quán tưởng A Di Đà Phật, “tiên đương tưởng tượng”, [nghĩa là] trước hết hãy tưởng một bức tượng của A Di Đà Phật. Chúng ta chưa hề thấy hình tượng [thật sự của] A Di Đà Phật, nhưng vào thời Thích Ca Mâu Ni Phật (lúc giảng kinh này), phu nhân Vi Đề Hy và tôn giả A Nan đều đã thấy. A Di Đà Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát, và Đại Thế Chí Bồ Tát đều xuất hiện trong hư không, nhưng nay chúng ta chẳng thấy, chẳng có phước ấy! Chẳng thấy được! Nhưng chúng ta thường thấy tượng A Di Đà Phật thờ trong đạo tràng, chúng ta dùng phương pháp phương tiện ấy, khi quán tưởng, chiếu theo tượng A Di Đà Phật để tưởng tượng, trong tâm chiếu theo tượng ấy để tưởng.

Khi tưởng bèn nhắm mắt, nhắm mắt lại để tưởng, mở mắt, tức là mở banh mắt ra, bất luận “bế mục, khai mục” (nhắm mắt, mở mắt), trong sự tưởng tượng của quý vị đều có thể “kiến nhất bảo tượng” (thấy một tượng báu). “Bảo” (寶) là Phật Bảo, lại còn là tượng Phật trang nghiêm bằng bảy báu đang ở trong không trung. Tượng báu “như Diêm Phù Đàn kim sắc” (như sắc vàng Diêm Phù Đàn). Diêm Phù Đàn có màu đỏ, loại vàng tốt nhất là vàng có sắc đỏ. “Tọa bỉ hoa thượng”: Ngồi ở trên đài hoa sen.

“Kiến tượng tọa dĩ” (Đã thấy tượng ngồi), thấy tượng Phật và tòa hoa sen, “tâm nhãn đắc khai” (tâm nhãn được mở mang), nói tới “tâm nhãn đắc khai”, tuyệt diệu lắm! Mắt [trí huệ] của chúng ta chưa mở, nhục nhãn thế tục của chúng ta chướng ngại tầng tầng. Mở [tâm nhãn] như thế nào? Do người ấy chẳng có chướng ngại, cho nên tâm nhãn mở mang. Khi tâm nhãn đã mở, “liễu liễu phân minh” (rành rẽ, rõ ràng) nghĩa là bèn thấy hết sức rõ ràng, hết sức thấu triệt.

“Kiến Cực Lạc quốc thất bảo trang nghiêm”: Ngoại trừ tượng Phật và hoa tòa của Phật ra, liên đới trông thấy toàn thể thế giới Cực Lạc là một thế giới trang nghiêm bằng bảy báu. “Bảo địa, bảo trì”: Hoàn cảnh trong thế giới Cực Lạc là đất báu lưu ly được trang hoàng bởi các thứ báu, ao sen bảy báu. “Bảo thụ hàng liệt”: Cây báu xếp thành hàng. “Chư thiên bảo mạn, di phú kỳ thượng”: Ngoài ra, có các màn báu cõi trời, “mạn” (幔) là một loại màn để căng. Những thứ màn báu ấy “di phú kỳ thượng”, [nghĩa là] che phủ phía trên cây báu. Những ao báu và cây báu ấy dùng màn báu che phủ phía trên. “Chúng bảo la võng, mãn hư không trung”: Rất nhiều kỳ trân diệu bảo kết thành lưới mành, đầy ắp hư không.

Trong phần trên đã nói về y báo, sao ở đây lại nhắc tới? Vì người tu quán tưởng, thấy A Di Đà Phật rành rẽ, phân minh, sẽ liên đới thấy đất báu, ao báu, lưới mành, cây cối v.v… trong cõi Cực Lạc. Nhưng những điều nói ở đây lại chẳng giống như phần trước. Những điều đã thấy trong phần trước nhỏ hơn, những điều được thấy ở đây thuận theo cái tâm của người quán tưởng đã mở rộng, khi tâm nhãn vừa khai, cảnh giới của chính mình lại được nâng cao. Hễ cảnh giới được nâng cao, sẽ thấy đất, cây báu v.v… lại càng cao lớn hơn trước.

“Kiến như thử sự” (Thấy những sự như vậy), chữ “sự” (事) chỉ đất báu, ao báu v.v… “cực linh minh liễu” (sao cho hết sức sáng tỏ), “cực” (極) có nghĩa là đạt tới tột bậc, đều thấy hết sức thấu triệt, thấu triệt đến mức độ nào? “Như quán chưởng trung” (Như xem trong lòng bàn tay). Thấy các vật báu như đất báu, ao báu, hàng cây v.v… đầy ắp hư không nhiều đến cỡ nào? Chúng ta muốn thấy, cũng chẳng thấy rõ ràng cho lắm, nhưng chỉ cần tâm nhãn vừa khai, cảnh giới sẽ được nâng cao, thấy những chuyện ấy như thấy bàn tay của chính mình. Duỗi bàn tay của chính chúng ta ra xem, bàn tay quá nhỏ bé! Do vậy, điều này hiển thị: Hễ quán tưởng thành công, tâm lượng của chúng ta to cỡ nào? Thường nói là “tâm bao thái hư”, [nghĩa là] tâm lượng của chúng ta có thể bao trùm vũ trụ. Vũ trụ so sánh với thế giới Cực Lạc lại nhỏ bé đến nỗi chẳng đáng nói tới! Người ấy thấy những chuyện trong thế giới Cực Lạc như nhìn vào bàn tay của chính mình. [Điều này] hiển thị tâm lượng của chúng ta to cỡ nào? Ắt phải vận dụng công phu đến mức độ ấy, tự nhiên sẽ phát hiện.

Từ đầu tới cuối, chúng ta phải nhớ kỹ một nguyên tắc, chính là “tâm này làm Phật, tâm này là Phật”, đạo lý “vạn pháp duy tâm”. Bản thân chúng ta chẳng có công đức ấy, làm sao chúng ta có thể quán ra được? Bản thân của chúng ta vốn là như thế đó, còn có tâm lượng to ngần ấy, nhờ vào quán tưởng để nhập Định, mở mang tâm nhãn. Cho nên có công đức to dường ấy hiển lộ. Người chẳng liễu giải phương pháp này, suốt ngày từ sáng đến tối cứ ngỡ tâm lượng nhỏ hẹp trong thế gian là tuyệt diệu lắm! Loài người chúng ta thấy những con kiến ở dưới đất đáng thương lắm! Bé tí như vậy đó! Sau khi vãng sanh thế giới Cực Lạc, quay đầu nhìn lại thế giới Sa Bà, sẽ phát giác chúng ta còn chẳng bằng con kiến nữa kia! Quá nhỏ bé! Sau khi nghĩ như thế, chúng ta nghiên cứu bộ kinh này, tu đạo này, tức là học pháp môn Niệm Phật, bất luận như thế nào, chúng ta được làm thân người, và cũng đã được nghe Phật pháp, ngàn vạn phần chớ nên buông bỏ! Trong thế gian, bất luận là thuận cảnh cũng thế, mà nghịch cảnh cũng thế, đều chẳng thể ảnh hưởng sự tu đạo của chúng ta, ắt là phải tu như vậy!

Đoạn trên đây là quán tượng Phật. Đoạn tiếp theo sẽ là quán Bồ Tát. Kinh văn [như sau]:

(Kinh) Kiến thử sự dĩ, phục đương cánh tác nhất đại liên hoa, tại Phật tả biên, như tiền liên hoa, đẳng vô hữu dị. Phục tác nhất đại liên hoa, tại Phật hữu biên. Tưởng nhất Quán Thế Âm Bồ Tát tượng, tọa tả hoa tòa, diệc tác kim sắc, như tiền vô dị. Tưởng nhất Đại Thế Chí Bồ Tát tượng, tọa hữu hoa tòa.

(經)見此事已，復當更作一大蓮華，在佛左邊，如前蓮華，等無有異。復作一大蓮華，在佛右邊。想一觀世音菩薩像，坐左華座，亦作金色，如前無異。想一大勢至菩薩像，坐右華座。

(Kinh: Đã thấy những sự ấy, lại nên tưởng một hoa sen to ở bên trái đức Phật giống như hoa sen trên đây, chẳng khác biệt. Lại tưởng một hoa sen to ở bên phải đức Phật. Tưởng một tượng Quán Thế Âm Bồ Tát ngồi trên hoa tòa bên trái, cũng là kim sắc giống như trước không khác. Tưởng một tượng Đại Thế Chí Bồ Tát ngồi trên hoa tòa bên phải).

“Kiến thử sự dĩ” nghĩa là đã thấy tượng A Di Đà Phật và các chuyện trong thế giới Cực Lạc. Sau khi đã thấy, “phục đương cánh tác nhất đại liên hoa, tại Phật tả biên, như tiền liên hoa”: Lại tưởng một đóa hoa sen to ở bên trái đức Phật, giống hệt như tòa hoa sen của đức Phật đã nói trong phần trước. “Đẳng vô hữu dị” nghĩa là hoàn toàn giống như tòa hoa sen đức Phật ngự, chẳng có chút nào khác biệt! “Phục tác nhất đại liên hoa, tại Phật hữu biên”: Ngoài ra, lại tưởng một đóa hoa sen to ở bên phải đức Phật. Hai đóa hoa sen ấy, một ở bên trái đức Phật, một ở bên phải đức Phật.

Ngự trên hoa sen là ai? “Tưởng nhất Quán Thế Âm Bồ Tát tượng”: Quán tưởng một tượng Quán Thế Âm Bồ Tát. “Tọa tả hoa tòa, diệc tác kim sắc”: Ngồi trên tòa hoa sen bên trái, trên thân cũng tỏa ra kim sắc, giống như tượng A Di Đà Phật đã nói trong phần trước, tức là sắc vàng Diêm Phù Đàn, “như tiền vô dị” nghĩa là giống hệt như Phật, chẳng có phân biệt! “Tưởng nhất Đại Thế Chí Bồ Tát tượng, tọa hữu hoa tòa”: Ngoài ra, còn có một tượng Đại Thế Chí Bồ Tát giống như tượng Quán Thế Âm Bồ Tát. Ngài ngồi trên hoa tòa bên phải. Đây là quán tưởng hai vị Bồ Tát, mỗi vị ở một bên đức Phật, ngồi trên tòa hoa sen.

Hai đoạn này, một đoạn là [quán tưởng] tượng Phật, đoạn kia là [quán tưởng] tượng hai vị Bồ Tát, cũng tức là tượng Tây Phương Tam Thánh. Đã quán thành công, đều trông thấy.

(Kinh) Thử tưởng thành thời, Phật, Bồ Tát tượng, giai phóng quang minh. Kỳ quang kim sắc, chiếu chư bảo thụ. Nhất nhất thụ hạ, diệc hữu tam liên hoa. Chư liên hoa thượng, các hữu nhất Phật nhị Bồ Tát tượng, biến mãn bỉ quốc.

(經)此想成時，佛菩薩像，皆放光明。其光金色，照諸寶樹。一一樹下，亦有三蓮華。諸蓮華上，各有一佛二菩薩像，遍滿彼國。

(Kinh: Khi tưởng này đã thành, tượng Phật và Bồ Tát đều tỏa quang minh. Quang minh ấy sắc vàng chiếu các cây báu. Dưới mỗi gốc cây, cũng có ba đóa hoa sen. Trên các hoa sen, đều có tượng một đức

Phật và hai vị Bồ Tát, trọn khắp cõi ấy).

Tượng Phật và Bồ Tát được nói trong đoạn này chẳng phải là tượng chúng ta thường thấy trong chùa miếu. Tượng Phật, tượng Bồ Tát ở đây đều phóng đại quang minh.

“Thử tưởng thành thời”: Khi quán tưởng tượng Tây Phương Tam Thánh đã thành tựu, “Phật, Bồ Tát tượng, giai phóng quang minh”: Tượng Phật và tượng Bồ Tát thảy đều phóng quang minh, phóng quang minh gì vậy? Đương nhiên là chẳng như ánh mặt trời trong thế gian này chỉ có một loại quang minh. “Kỳ quang kim sắc”: Quang minh ấy có màu của vàng Diêm Phù Đàn, tức là màu sắc của loại vàng tốt nhất. Loại quang minh kim sắc ấy “chiếu chư bảo thụ”, chiếu sáng rực các cây báu trong thế giới Cực Lạc. Mà “nhất nhất thụ hạ”, [tức là] dưới mỗi cội cây, “diệc hữu tam liên hoa”, đều có ba tòa hoa sen. “Chư liên hoa thượng”, trên mỗi tòa hoa sen, “các hữu nhất Phật nhị Bồ Tát tượng” (đều có tượng của một vị Phật và hai vị Bồ Tát), điều này khiến cho chúng ta liễu giải: Hai đoạn trên đây là nói về cùng một chuyện, phép quán tưởng đơn nhất đã thành tựu. Trong thế giới Cực Lạc, có bao nhiêu tượng Tam Thánh giống như vậy? Dưới mỗi cội cây, trên tòa hoa sen đều có tượng một đức Phật, hai vị Bồ Tát “biến mãn bỉ quốc” (đầy ắp cõi ấy), rất tuyệt vời! Trọn khắp toàn thể thế giới Cực Lạc.

Vì sao chúng ta vừa đến thế giới Cực Lạc bèn thành Phật nhanh chóng ngần ấy? Trong thế giới này, sau khi chúng ta đã đoạn Kiến Hoặc, chỉ cần phải đoạn Tư Hoặc, thoát khỏi lục đạo luân hồi, [thế mà] vẫn phải trải qua bảy lần sanh tử, khó khăn quá! Huống hồ thành Phật ư? Thành Phật phải mất ba đại A tăng kỳ kiếp. Hễ đến thế giới Cực Lạc, sẽ giống như thoát khỏi lục đạo, đó là một loại công đức cơ bản nhất. Sau khi đã thoát khỏi lục đạo, mục tiêu lớn nhất là thành Phật. Thành Phật chẳng cần lâu xa như vậy, có thể thành Phật ngay trong một đời! Vì sao có thể thành Phật trong một đời? Quý vị thấy đó, vì trọn khắp cõi ấy đều là tượng Tam Thánh, [chúng sanh trong cõi ấy] chẳng có lúc nào không ở cùng một chỗ với tượng Tây Phương Tam Thánh, rất tự nhiên, chúng ta sẽ tu thành cảnh giới của Phật, Bồ Tát. Hằng ngày chúng ta học theo công đức của Phật, công đức của Bồ Tát, thời thời khắc khắc ở cùng một chỗ với Phật, Bồ Tát. Do vậy, mới nhanh chóng ngần ấy.

Còn phải liễu giải một điều trong đoạn này, đoạn này nói đến chuyện phóng quang minh. Vì sao phóng quang minh là trọng yếu? Phóng quang, chúng ta trông thấy quang minh của Phật, Bồ Tát, sẽ có thể liễu giải các giả tướng trong thế giới này. Chẳng hạn như nói: Đối với thế giới Sa Bà này, lấy ngay quả địa cầu này để nói, ban ngày có ánh sáng, ban đêm chẳng có ánh sáng. Ban ngày và ban đêm hợp thành một ngày gồm hai mươi bốn tiếng đồng hồ. Ba mươi ngày hợp thành một tháng, mười hai tháng hợp thành một năm. Một người sống đến một trăm tuổi (tức là một trăm năm), một trăm năm ấy tính toán theo từng ngày. Đối với cách tính từng ngày một ấy, quý vị nghĩ xem: Theo khoa học hiện thời, mọi người đều biết địa cầu chuyển động. Nếu nó quay chậm một chút, thời gian sẽ bị kéo dài. Quay nhanh hơn một chút, thời gian sẽ bị rút ngắn. Trên địa cầu hiện thời, tốc độ [xoay chuyển] là như thế. Ngoài địa cầu, trong không gian, trong Thái Dương Hệ còn có khá nhiều tinh cầu khác, như Hỏa Tinh, Mộc Tinh, Thủy Tinh v.v…

Trong những tinh cầu ấy, tốc độ xoay chuyển chẳng giống [địa cầu của chúng ta], có thể thấy: Chúng ta tính toán tuổi thọ, năm, tháng [trên địa cầu], những thứ ấy đều là giả tướng, nhờ vào ánh sáng mặt trời mà hiển hiện. Chúng ta chẳng biết chân diện mục ở chỗ nào? Chân diện mục chẳng có tối tăm, toàn là quang minh, bản tánh của chúng sanh luôn có quang minh. Đã là quang minh, sẽ chẳng có ban đêm, chẳng có tối tăm. Hỏi quý vị tuổi tác đã cao, “thọ” ở chỗ nào? Chẳng nói được! Thọ đã là chẳng bàn được, vậy thì sanh tử cũng chẳng có cách nào tính toán, chẳng có sanh tử! Quý vị hãy ngẫm xem, trong thế giới Cực Lạc, đức Phật phóng quang minh, Bồ Tát tỏa quang minh. Trong phần trước có nói cây cối cũng tỏa ánh sáng. Hễ chúng ta sanh về thế giới Cực Lạc, mỗi cá nhân đều phóng quang minh. Quang minh ấy do đâu mà có? Từ trong bản tánh mà ra, đều là quang minh vốn sẵn có. Đã thấy bản tánh, vậy thì còn có sanh tử giống như trong thế gian của chúng ta hay không? Chỉ có ngày càng nâng cao cảnh giới, khiến cho tâm tánh được hoàn toàn nêu tỏ triệt để, sẽ thành Phật. Do vậy, phóng quang minh có ý nghĩa này.

Tiếp theo đây, [kinh văn sẽ] nói tới chuyện thuyết pháp, nghe pháp. Kinh văn [như sau]:

(Kinh) Thử tưởng thành thời, hành giả đương văn thủy lưu quang minh, cập chư bảo thụ, phù, nhạn, uyên ương, giai thuyết diệu pháp. Xuất Định, nhập Định, hằng văn diệu pháp. Hành giả sở văn, xuất Định chi thời, ức trì bất xả, linh dữ Tu đa la hợp. Nhược bất hợp giả, danh vi vọng tưởng. Nhược dữ hợp giả, danh vi thô tưởng kiến Cực Lạc thế giới. Thị vi Tượng Tưởng, danh đệ bát Quán.

(經)此想成時，行者當聞水流光明，及諸寶樹，鳧鴈鴛鴦，皆說妙法。出定入定，恆聞妙法。行者所聞，出定之時，憶持不捨，令與修多羅合。若不合者，名為妄想。若與合者，名為麤想見極樂世界。是為像想，名第八觀。

(Kinh: Khi tưởng này đã thành, hành giả sẽ nghe nước chảy, quang minh, và các cây báu, le, nhạn, uyên ương đều nói diệu pháp. Xuất Định, nhập Định, thường nghe pháp mầu. Đối với những gì hành giả đã nghe, khi xuất Định, nhớ giữ chẳng bỏ, phải phù hợp với Tu đa la. Nếu chẳng phù hợp, sẽ gọi là vọng tưởng. Nếu như phù hợp, sẽ gọi là “thấy thế giới Cực Lạc về phần thô”. Đấy gọi là quán tưởng tượng Phật, gọi là phép Quán thứ tám).

Trong đoạn cuối cùng này, đức Phật dạy: Người quán tưởng không chỉ thấy tượng Phật, tượng Bồ Tát và quang minh, lại còn nghe Phật pháp. “Thử tưởng thành thời” nghĩa là khi quán tưởng tượng Tây Phương Tam Thánh đã thành công, cũng đã quán thành công tượng Phật, Bồ Tát thảy đều phóng quang minh. Khi ấy, “hành giả” tức người tu quán tưởng, “đương văn” nghĩa là ngay khi ấy, hành giả ngay lập tức có thể nghe “thủy lưu quang minh” tức là các dòng nước trong ao bảy báu tỏa ra quang minh. “Cập chư bảo thụ”, [nghĩa là] cùng với các loại cây báu, “phù nhạn uyên ương”: “Phù” (鳧, le le) là một loài thủy điểu sống ở ven nước, người ở nội địa (Trung Hoa Đại Lục) gọi nó là “thủy áp tử” (水鴨子, vịt nước). “Nhạn” (鴈) chính là chim nhạn bay trên trời. “Uyên ương” (鴛鴦) cũng là một loại chim nổi trên mặt nước. Kẻ bình phàm trông thấy những loại chim ấy, trong tâm cũng rất vui thích, ưa chuộng, tán thưởng. Trong thế giới Cực Lạc, những loài chim ấy rất nhiều. Không chỉ là rất nhiều, mà le le cũng thế, nhạn cũng thế, uyên ương cũng thế, “giai thuyết diệu pháp” (đều nói diệu pháp). Le, nhạn, uyên ương là hữu tình, còn có dòng nước, quang minh hiện ra, cho đến các hàng cây báu là vô tình, đều đang nói diệu pháp.

Diễn nói diệu pháp, trong kinh A Di Đà có nhắc đến ba mươi bảy trợ đạo phẩm. Tùy thuộc cảnh giới [của người nghe] đã học đến mức độ nào, mà diệu pháp có thể nói đến mức độ ấy. Tông Thiên Thai nói Tạng, Thông, Biệt, Viên, trình độ khác nhau! Ở đây, tuy chẳng nói chi tiết như vậy, nhưng nội dung cũng giống y hệt. Nói theo toàn thể, sẽ là dạy chúng ta giác ngộ. Sau khi tất cả các pháp đều giác ngộ (đều hiểu rõ), bèn chiếu theo cái hạnh chân thật để tu trì, bèn có thể thành Phật. Đó là diệu pháp.

Khi nghe diệu pháp, “xuất Định, nhập Định, hằng văn diệu pháp” (xuất Định, nhập Định, luôn nghe diệu pháp), khi quán tưởng, chẳng phải là trong tâm tán loạn mà có thể quán tưởng thành công. Nhất định là quán tưởng nhập tam muội, nhập Định thì mới có thể thấy được. Ở trong Định, quán tưởng những chuyện ấy đều thành công, cũng nghe những diệu pháp ấy. Khi nhập Định, cố nhiên là nghe thấy. Sau khi xuất Định, vẫn nghe thấy, cho nên “xuất Định, nhập Định, hằng văn diệu pháp”, một mực luôn nghe diệu pháp. Vì thế, chúng ta nói “trì danh niệm Phật đắc nhất tâm bất loạn”. Có đạt được nhất tâm bất loạn hay không, chính mình hãy nên tự biết! [Muốn khẳng định một] người thật sự đắc nhất tâm bất loạn, thật sự đoạn Hoặc, chúng ta chẳng thể nói được, ai trong chúng ta cũng đều chưa đoạn Hoặc, chỉ có thể nói là “tương tự nhất tâm bất loạn”, [vì] đã chế phục Hoặc.

Chúng ta trì danh niệm Phật có thể chế phục Hoặc, Phật hiệu bèn ở ngay trong đó. Khi quý vị niệm Phật, cố nhiên là niệm Phật. Lúc chẳng niệm Phật, tai vẫn nghe thấy có âm thanh Phật hiệu trong đó. Chỉ cần có lúc rảnh rỗi, Phật hiệu liền từ trong tâm dấy lên. Đó gọi là “hằng văn diệu pháp” (luôn nghe diệu pháp). Khi quý vị đắc nhất tâm bất loạn, tịnh niệm tiếp nối, niệm Phật hiệu sẽ là một mực tiếp nối. Điều này có thể khiến cho chúng ta liễu giải công phu trì danh niệm Phật của chính mình.

Hiện thời, lúc chúng ta trì danh niệm Phật, thông thường là công khóa sáng tối, khi niệm, vẫn cảm thấy [chính mình] niệm rất rõ ràng. Hễ khi nào có phiền não, hoặc chuyện vui thích đưa đến, liền quên bẵng Phật hiệu. Nhất là khi phiền não dấy lên, cũng biết dùng Phật hiệu để giằn ép, nhưng chẳng thể giằn ép được! Phiền não vẫn có sức mạnh to ngần ấy! Vì sao chẳng thể giằn ép được? Chính là do trong tâm chúng ta vẫn chẳng thấy thấu suốt chuyện hư giả trong thế gian. Đối với Tam Đế Tam Quán như đã nói trong phần trước, thô thiển nhất là Không Quán, chúng ta vẫn chẳng thể nhập môn được! Không Quán là thấy hết thảy chuyện trong thế gian là Không. Tôi vừa mới nói ngày đêm, thọ mạng của con người dài hay ngắn, những thứ ấy đều là giả. Thấy rõ ràng những điều ấy, những chuyện “ta, ngươi”, những ý kiến trong thế gian do đâu mà có? Thảy đều là do tâm lý phàm phu, coi ý kiến của chính mình là đúng, nghĩ người khác trật lất. Mọi người đều nghĩ theo kiểu đó, vậy thì thiên hạ còn có thể thái bình hay chăng? Do vậy, nhất định là phải thấy rõ ràng. Sau khi đã hiểu rõ đạo lý này, chớ nên chấp trước. Đã thấy thấu suốt thì khi đó, quý vị niệm Phật hiệu mới có thể giằn ép [phiền não] được! Nếu chẳng thấy rõ điều này, Phật hiệu cũng chẳng thể giằn ép [phiền não] được! Phải liễu giải đạo lý này, phải dần dần chuyển biến tâm lý. Đã biết hết thảy mọi chuyện trong thế gian đều là giả, chúng ta cần gì phải có kiến giải giống như những kẻ bình phàm? Khi ấy, phiền não sẽ giảm thiểu. Đôi khi, nó dấy lên, vừa dấy lên Phật hiệu bèn khống chế được nó. Chúng ta dụng công, phải thường xuyên nhắc nhở chính mình như vậy.

“Hành giả sở văn” nghĩa là người quán tưởng (trong khi nhập Định), nghe những diệu pháp ấy, “xuất Định chi thời” là sau khi xuất Định, “ức trì bất xả” [nghĩa là], vẫn nhớ kỹ, một mực chấp trì, chớ nên buông bỏ. “Linh dữ Tu Đa La hợp” (Sao cho phù hợp Tu Đa La), Tu Đa La (Sūtra) là kinh. Trong Định, quý vị nghe diệu pháp, phải đối chiếu với kinh điển, có phù hợp với kinh văn hay không? Những gì quý vị thấy hoặc nghe trong Định, phải phù hợp với những điều đã dạy trong kinh văn. “Nhược bất hợp giả, danh vi vọng tưởng”: Chẳng phù hợp những gì kinh đã dạy, đó chính là vọng tưởng. Phải đặc biệt chú ý điều này! Nhất là hiện thời chính là thời đại Mạt Pháp, có rất nhiều kẻ nói: “Ta nhập Định, thấy rất nhiều tướng”. Tôi gặp những kẻ ấy, bèn nói: “Trước nay, tôi chưa hề thấy tướng nào hết”. Kẻ đó thấy tướng, tôi bảo kẻ đó: “Quý vị phải đối chiếu với kinh điển, xem có phù hợp kinh văn hay không!” Phù hợp thì là hiện tượng tốt, chẳng phù hợp thì là vọng tưởng! Chẳng phải là hảo tướng! “Nhược dữ hợp giả” nghĩa là nếu hoàn toàn phù hợp những gì kinh văn đã dạy, “danh vi thô tưởng kiến Cực Lạc thế giới” [nghĩa là] quán tưởng thô thiển, trông thấy thế giới Cực Lạc, vẫn là quán tưởng thấy tình hình đại lược (càng nói về sau, càng vi tế). “Thị vi Tượng Tưởng, danh đệ bát Quán”, phép Quán tưởng tượng Phật, Bồ Tát này được gọi là Tượng Tưởng, chính là phép Quán thứ tám.

Trong lần giảng trước, từ “Phật cáo A Nan” (đức Phật bảo A Nan) cho đến “chư Phật Chánh Biến Tri hải tùng tâm tưởng sanh” (biển Chánh Biến Tri của chư Phật sanh từ tâm tưởng) chính là đoạn lớn thứ nhất. Đoạn lớn thứ nhất giảng về nguyên lý. Hôm nay, tôi nói tới đoạn lớn thứ hai, chủ yếu là nói về phương pháp quán tưởng. Phần phương pháp [quán tưởng] có tất cả bốn tiểu đoạn. Sau đây, hãy còn có một đoạn lớn thứ ba. Tôi đọc trước kinh văn một lượt.

(Kinh) Tác thị quán giả, trừ vô lượng ức kiếp sanh tử chi tội, ư hiện thân trung, đắc Niệm Phật tam muội.

(經)作是觀者，除無量億劫生死之罪，於現身中，得念佛三昧。

(Kinh: Người tác quán như vậy, sẽ trừ tội trong vô lượng ức kiếp sanh tử, nơi thân hiện tại, đắc Niệm Phật tam muội).

Đoạn này nói về lợi ích sẽ đạt được do tu quán tưởng. “Tác thị Quán giả” nghĩa là hễ tu phép quán tưởng tượng Phật này, quán thành tựu, sẽ “trừ vô lượng ức kiếp sanh tử chi tội”. Nói tới “sanh tử chi tội” thì bất cứ chúng sanh nào, trong một đời này, chúng ta tạo nghiệp đã quá ư là nhiều. Xét theo sự biểu hiện thật sự, mỗi một chuyện cố nhiên là một phen sanh tử. Nói đến chỗ vi tế, hễ hiểu Duy Thức Học, quý vị sẽ biết: Mỗi lần dấy lên một ý niệm chính là một phen sanh tử. Vậy thì trong một đời, chúng ta có bao nhiêu niệm? Phàm là ý niệm “tổn người, lợi mình”, sẽ đều dẫn chúng ta đọa lạc trong sanh tử. Ý niệm dấy lên, sẽ bị đọa lạc, huống hồ còn biểu hiện thành sự thật? Hễ dấy lên ý niệm “giết, trộm, dâm, dối”, sẽ đều là tội ác. Trong tâm khởi lên sát tâm, còn chưa trở thành sự thật, đã đọa lạc trong sanh tử, huống hồ là những kẻ thật sự phạm tội giết người trong xã hội? Hãy ngẫm xem: Tội ấy lớn dường nào? Tội sanh tử như vậy trong một đời này đã là khôn xiết kể, huống hồ còn có vô lượng ức kiếp, kiếp số ấy há tính kể được chăng? Đối với tội sanh tử trong vô lượng kiếp tới nay, nếu tu thành tựu phép Quán Phật tượng, sẽ có thể đều diệt trừ hết sạch. Sau đấy “ư hiện thân trung, đắc Niệm Phật tam muội” (nơi thân hiện tại, đắc Niệm Phật tam muội). Kinh A Di Đà gọi Niệm Phật tam muội là “nhất tâm bất loạn”. Nhất tâm bất loạn có Sự nhất tâm và Lý nhất tâm, đoạn Hoặc là đã chứng quả. Hôm nay, tôi giảng đến chỗ này thì ngưng.

Tập 30

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang mười lăm, xem từ dòng thứ hai đếm ngược lên. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn:

(Kinh) Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy: “Thử tưởng thành dĩ, thứ đương cánh quán Vô Lượng Thọ Phật thân tướng quang minh. A Nan đương tri! Vô Lượng Thọ Phật, thân như bách thiên vạn ức Dạ Ma Thiên Diêm Phù Đàn kim sắc. Phật thân cao lục thập vạn ức na do tha Hằng hà sa do tuần. My gian bạch hào, hữu toàn uyển chuyển, như ngũ Tu Di sơn. Phật nhãn như tứ đại hải thủy, thanh bạch phân minh.

(經)佛告阿難，及韋提希：此想成已，次當更觀無量壽佛身相光明。阿難當知！無量壽佛，身如百千萬億夜摩天閻浮檀金色。佛身高六十萬億那由他恆河沙由旬。眉間白毫，右旋宛轉 ，如五須彌山 。佛眼如四大海水，青白分明。

(Kinh: Đức Phật bảo A Nan và Vi Đề Hy: “Tưởng này đã thành, kế đó, hãy nên quán thân tướng và quang minh của Vô Lượng Thọ Phật. A Nan hãy nên biết: Vô Lượng Thọ Phật có màu như vàng Diêm Phù Đàn trong trăm ngàn vạn ức cõi trời Dạ Ma. Thân Phật cao sáu mươi vạn ức na do tha Hằng hà sa do tuần. Tướng bạch hào giữa hai mày uyển chuyển xoay theo chiều phải như năm quả núi Tu Di. Mắt Phật như nước bốn biển cả, xanh trắng phân minh”).

IV.2.2.10. Phép Quán thứ chín, Phật Thân Quán

Phép Quán nay chúng ta đang đọc chính là phép Quán thứ chín. Phép Quán thứ chín chánh thức dạy chúng ta quán thân tướng và quang minh của A Di Đà Phật. Trước phép Quán này, [đức Phật] dạy quán hoa tòa, khởi sự quán chánh báo, chỉ là nói khái lược. Phép Quán nói hôm nay chính là chánh thức quán Phật. Thông thường, chúng ta niệm công khóa, niệm kệ Tán Phật, trong ấy có mấy câu kệ là do dựa vào phép Quán này mà soạn ra.

Trong hai câu kinh văn đầu tiên, “Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy”, Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy. “Thử tưởng thành dĩ”, [nghĩa là] phép Quán thứ tám trước đó đã thành tựu. Khởi đầu phép Quán thứ chín, nói hai câu trên đây xong, bèn nói tới phần kinh văn kế tiếp. Phần kinh văn kế tiếp là “thứ đương cánh quán Vô Lượng Thọ Phật thân tướng quang minh”, “thứ” (次) là kế tiếp. Tiến thêm bước nữa là quán thân tướng và quang minh của A Di Đà Phật. Câu này nói khái lược, mỗi đoạn kế tiếp là nói tách ra [từng chi tiết một]: Thân tướng, quang minh của Phật, nói cặn kẽ từng điều một. Trước hết là quán thân tướng của Phật.

Đoạn kinh văn “A Nan đương tri! Vô Lượng Thọ Phật, thân như bách thiên vạn ức Dạ Ma Thiên Diêm Phù Đàn kim sắc. Phật thân cao lục thập vạn ức na do tha Hằng hà sa do tuần. My gian bạch hào, hữu toàn uyển chuyển, như ngũ Tu Di sơn. Phật nhãn như tứ đại hải thủy, thanh bạch phân minh” (A Nan hãy nên biết: Vô Lượng Thọ Phật có màu như vàng Diêm Phù Đàn trong trăm ngàn vạn ức cõi trời Dạ Ma. Thân Phật cao sáu mươi vạn ức na do tha Hằng hà sa do tuần. Tướng bạch hào giữa hai mày uyển chuyển xoay theo chiều phải, như năm quả núi Tu Di. Mắt Phật như nước bốn biển cả, xanh trắng phân minh) được chia thành hai tiểu đoạn. Tiểu đoạn thứ nhất nói về thân sắc (màu sắc nơi thân) của Phật, tiểu đoạn thứ hai nói về thân lượng (vóc dáng, chiều cao thân thể) của Phật.

Trước hết, hãy xem tiểu đoạn thứ nhất. Đức Phật bảo tôn giả A Nan: “A Nan đương tri”, [nghĩa là] ông hãy nên biết, “Vô Lượng Thọ Phật” là A Di Đà Phật. Thân tướng của Ngài có màu sắc gì? “Thân như bách thiên vạn ức”, “thân như” là thân giống như, “trăm ngàn vạn ức”: Con số này rất lớn, khó thể nói trọn. Trăm ngàn vạn ức “Dạ Ma Thiên”, chúng ta biết trong tam giới có Dục Giới Thiên. Dục Giới Thiên có sáu tầng. Trong Lục Dục Thiên, Dạ Ma Thiên là tầng thứ ba, [Dạ Ma] dịch sang nghĩa tiếng Hán là Thời Phân (時分), [hàm nghĩa] “biết là lúc nào”, còn dịch là Thiện Phân (善分), [nghĩa là] khéo biết thời gian, chiếu theo thời gian. Vì [chư thiên] trong Dục Giới Thiên hưởng thụ ngũ dục, nhưng trong tầng trời này, [chư thiên] biết lúc nào thì mới hưởng thụ ngũ dục; cho nên gọi là Dạ Ma Thiên. Nói tới Dạ Ma Thiên để làm gì? Chính là [muốn nói tới] “Diêm Phù Đàn kim sắc” trong Dạ Ma Thiên. Trong nhân gian cũng có màu vàng Diêm Phù Đàn, màu của các loại vàng thông thường chẳng thể sánh bằng màu của loại vàng thượng đẳng trong sông Diêm Phù Đàn. Màu của chất vàng ấy là tối thượng đẳng. Đó là nói về màu của chất vàng Diêm Phù Đàn trong nhân gian. Sắc vàng Diêm Phù Đàn của nhân gian là thượng đẳng khi so với những loại vàng thông thường, nhưng nó chẳng thể sánh bằng sắc vàng Diêm Phù Đàn trong Dạ Ma Thiên. Sắc vàng Diêm Phù Đàn trong tầng trời thứ ba của Dục Giới (Dạ Ma Thiên) so với vàng Diêm Phù Đàn trong nhân gian lại không biết tốt hơn bao nhiêu lần! Lại dùng sắc vàng Diêm Phù Đàn của Dạ Ma Thiên để sánh ví kim sắc nơi thân A Di Đà Phật. Vì vậy, chúng ta thấy tượng Phật trong đạo tràng, thấy tượng A Di Đà Phật là kim sắc, nhưng chỉ là màu của chất vàng thông thường mà thôi! Để tưởng tượng kim sắc thật sự của A Di Đà Phật trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, chỉ có cách lấy màu của chất vàng trong Dạ Ma Thiên của Dục Giới để tỷ dụ. Chúng ta chưa từng trông thấy, chỉ biết là nó tốt đẹp hơn kim sắc trong nhân gian chẳng biết bao nhiêu vạn lần! Đấy là một tiểu đoạn nói về thân sắc của Phật.

Tiểu đoạn thứ hai nói thân lượng của Phật to lớn cỡ nào. “Phật thân cao lục thập vạn ức na do tha Hằng hà sa do tuần” (Thân Phật cao sáu mươi vạn ức na do tha Hằng hà sa do tuần). Thân chúng sanh phàm phu chỉ cao mấy thước, mọi người đều biết [điều này]. Phật cao bao nhiêu? “Lục thập vạn ức na do tha”, “na do tha” (Nayuta) dịch sang tiếng Hán là Ức. Đây là một danh từ trong tiếng Ấn Độ. Vào thuở đó, đối với chữ Ức trong câu “bách thiên vạn ức” có ba cách giải thích: Nhỏ nhất, mười vạn là một Ức; cũng có cách giải thích khác, coi một trăm vạn là một Ức. Nhiều nhất, một ngàn vạn là một Ức. Bất luận xét theo loại nào, nói theo cách hiểu nhỏ nhất, tức mười vạn là một Ức, quý vị tính thử độ cao sáu mươi vạn ức na do tha (ức), mọi người có thể tính toán thử xem! Lại còn kèm thêm “do tuần”, trong phần trước đã nói về do tuần: Chiếu theo hành trình của một người để nói, hành trình mỗi ngày là bao nhiêu dặm đường, dùng điều đó để tính toán độ cao. Tính như vậy thì đơn giản là chẳng có cách nào tính toán độ cao nơi thân Phật. Huống chi trong kinh văn có con số tỷ dụ “Hằng hà sa” (cát sông Hằng). Nếu tính gộp cả “Hằng hà sa”, đơn giản là chẳng thể nào tính được, chẳng biết là bao nhiêu! Theo như Trí Giả đại sư chú giải, Ngài cho rằng: Ba chữ “Hằng hà sa” có thể là sai sót khi phiên dịch, chớ nên thêm vào. Nếu thêm vào ba chữ “Hằng hà sa”, đơn giản là chẳng có cách nào tính toán được! Nhưng chúng ta biết thì biết vậy, vẫn dựa theo kinh văn để nói như thế. Nói chung, thân Phật cao lớn, dẫu là kẻ giỏi toán cách mấy, cũng chẳng có cách nào tính toán. Đấy là nói thân Phật cao lớn đến mức độ nào!

Tiếp đó là nói về “my gian bạch hào”. Hãy xem tượng Phật trong đạo tràng: Giữa hai chân mày có một điểm trắng, gọi là “bạch hào” (白毫). Sợi bạch hào ấy dài, cuộn tròn lại. “Hữu toàn uyển chuyển” nghĩa là cuộn tròn theo chiều bên phải (cuộn theo chiều kim đồng hồ), cuộn lại bèn lớn cỡ nào? “Như ngũ Tu Di sơn”: Lớn bằng năm quả núi Tu Di. Đây là nói tới tướng bạch hào trong ba mươi hai tướng của đức Phật. “Phật nhãn như tứ đại hải thủy” (Mắt Phật như nước bốn biển lớn), đây cũng là tỷ dụ. Chúng ta thấy một đại dương đã to khôn cùng, nhìn chẳng thấy bờ mé. Nước trong bốn biển gộp lại, quý vị thấy mắt Phật to cỡ nào! Mắt Phật “thanh bạch phân minh”. Mắt người Hoa là đen trắng phân minh, chẳng giống các nước khác. Nhưng tròng mắt Phật là “cám thanh sắc” (紺青色, sắc xanh có ánh hồng), lại có thêm “bạch sắc”. Bài kệ Tán Phật có câu “bạch hào uyển chuyển ngũ Tu Di, cám mục trừng thanh tứ đại hải” chính là phát xuất từ tiểu đoạn thứ hai trong kinh văn của kinh này. Thân Phật cao lớn, bạch hào giữa hai mày và mắt to dường ấy. Toàn bộ đoạn này đều nhằm trần thuật sự to lớn nơi thân Phật. Khi chúng ta quán tưởng, ắt cần phải quán tâm Phật to lớn dường ấy!

Đoạn tiếp theo chính là quán tưởng quang minh phát ra (phóng ra) từ thân Phật.

(Kinh) Thân chư mao khổng, diễn xuất quang minh, như Tu Di sơn. Bỉ Phật viên quang, như bách ức tam thiên đại thiên thế giới. Ư viên quang trung, hữu bách vạn ức na do tha Hằng hà sa Hóa Phật. Nhất nhất Hóa Phật, diệc hữu chúng đa vô số Hóa Bồ Tát, dĩ vi thị giả.

(經)身諸毛孔，演出光明，如須彌山。彼佛圓光，如百億三千大千世界。於圓光中，有百萬億那由他恆河沙化佛。一一化佛，亦有眾多無數化菩薩，以為侍者。

(Kinh: Các lỗ chân lông trên thân diễn xuất quang minh như núi Tu Di. Viên quang của đức Phật ấy như trăm ức tam thiên đại thiên thế giới. Ở trong viên quang, có trăm vạn ức na do tha Hằng hà sa Hóa Phật. Mỗi vị Hóa Phật có đông đảo vô số Hóa Bồ Tát làm thị giả).

“Thân chư mao khổng, diễn xuất quang minh”: Nơi các lỗ chân lông khắp thân A Di Đà Phật, từ mỗi lỗ chân lông đều tỏa ra quang minh. Quang minh nơi mỗi lỗ chân lông “như Tu Di sơn”, to ngần ấy! “Bỉ Phật viên quang” (Viên quang của đức Phật ấy), “viên quang” (圓光) là nói tới điều gì? Ví như chúng ta xem hình vẽ đức Phật, thường thấy phía sau đầu tượng Phật luôn có một vầng sáng tròn xoe. Quang minh ấy từ đâu tỏa ra? Từ nơi cổ. Quang minh ấy chính là “hạng quang” (項光, quang minh phát ra từ cổ). Nói thông thường, “hạng” (項) chính là cổ. [Hạng quang] là quang minh phát ra từ cổ. Vầng quang minh tròn ở phía sau tượng Phật được gọi là “viên quang”. Viên quang của A Di Đà Phật “như bách ức tam thiên đại thiên thế giới” (như trăm ức tam thiên đại thiên thế giới). Nay chúng ta thấy viên quang nơi tượng Phật chẳng lớn ngần ấy. Trên thực tế, trong thế giới Cực Lạc, viên quang của A Di Đà Phật tới một trăm ức tam thiên đại thiên thế giới, phạm vi to ngần ấy! “Ư viên quang trung” [nghĩa là] ở trong viên quang. “Hữu bách vạn ức na do tha Hằng hà sa Hóa Phật” (Có trăm vạn ức na do tha Hằng hà sa Hóa Phật), có Hóa Phật nhiều ngần ấy. Con số này khó có thể tính toán được! “Nhất nhất Hóa Phật”, mỗi vị Phật hóa hiện ra, “diệc hữu chúng đa vô số Hóa Bồ Tát”, cũng có đông đảo vô số Bồ Tát được biến hóa ra, “dĩ vi thị giả”, để làm thị giả của Phật, [đứng hầu] hai bên đức Phật. Đây là nói từ trên thân Phật phóng ra quang minh, trong quang minh lại có Hóa Phật, mà cũng có Hóa Bồ Tát. Mọi người xướng bài kệ tán Phật, [trong ấy có câu] “quang trung Hóa Phật vô số ức, Hóa Bồ Tát chúng diệc vô biên” cũng là dựa theo phần kinh văn này. Tiếp theo đây là quán tướng hảo của Phật.

(Kinh) Vô Lượng Thọ Phật, hữu bát vạn tứ thiên tướng, nhất nhất tướng trung, các hữu bát vạn tứ thiên tùy hình hảo. Nhất nhất hảo trung, phục hữu bát vạn tứ thiên quang minh. Nhất nhất quang minh, biến chiếu thập phương thế giới niệm Phật chúng sanh, nhiếp thủ bất xả.

(經)無量壽佛，有八萬四千相。一一相中，各有八萬四千隨形好。一一好中，復有八萬四千光明。一一光明，遍照十方世界念佛眾生，攝取不捨。

(Kinh: Vô Lượng Thọ Phật có tám vạn bốn ngàn tướng. Trong mỗi một tướng đều có tám vạn bốn ngàn tùy hình hảo. Trong mỗi một hảo, lại có tám vạn bốn ngàn quang minh. Mỗi một quang minh chiếu khắp chúng sanh niệm Phật trong mười phương thế giới, nhiếp thủ chẳng bỏ).

“Vô Lượng Thọ Phật, hữu bát vạn tứ thiên tướng” (Vô Lượng Thọ Phật có tám vạn bốn ngàn tướng), nói thông thường là “ba mươi hai tướng”. Vì sao ở đây nói là tám vạn bốn ngàn tướng? Ba mươi hai tướng là nói tới Ứng Thân Phật! Ở đây, chẳng phải là quán Ứng Thân Phật. Phép Quán thứ tám đã quán thành công, phép Quán thứ chín là quán Báo Thân Phật. Đã là quán Báo Thân Phật, số lượng tướng hảo của đức Phật sẽ nhiều. Do đó, nói là “có tám vạn bốn ngàn tướng”. Đã thế, “nhất nhất tướng trung, các hữu bát vạn tứ thiên tùy hình hảo” (trong mỗi một tướng, có tám vạn bốn ngàn tùy hình hảo): “Tướng” là nói theo đại thể, tướng là khái lược. Trong mỗi một tướng khái lược, lại có những thứ “hảo” rất vi tế tùy thuộc tướng ấy mà hiện ra (“hảo” là tốt đẹp). “Nhất nhất hảo trung, phục hữu bát vạn tứ thiên quang minh”: Trong mỗi tùy hình hảo, lại tỏa ra tám vạn bốn ngàn loại quang minh. “Nhất nhất quang minh, biến chiếu thập phương thế giới niệm Phật chúng sanh”: Mỗi một loại quang minh đều chiếu trọn khắp chúng sanh niệm Phật trong mười phương thế giới (mười phương thế giới đều có chúng sanh niệm Phật), “nhiếp thủ bất xả” (nhiếp thủ chẳng bỏ). Nhiếp thọ họ, đó cũng là Phật hộ niệm chúng sanh niệm Phật. Chúng sanh niệm Phật trong mười phương thế giới đều được quang minh của Phật nhiếp thọ, khi sống thì được bình an, tự tại, đến lúc mạng chung, sẽ có thể vãng sanh.

Kinh văn nói về chuyện quán tưởng Phật thân. Từ màu sắc nơi thân, độ cao lớn của thân, quang minh phát ra từ thân và các thứ tướng hảo. Khi quán tưởng những điều này, phải dùng phương pháp gì để quán tưởng? Trong phép Quán thứ tám đã nói “tâm này làm Phật, tâm này là Phật”. Lý trong hai câu ấy tối cao vô thượng. Bất luận tông nào trong Phật pháp cũng đều chẳng thể vượt khỏi nguyên lý trong hai câu nói ấy. Do vậy, trong phép Quán thứ chín, quán thân tướng, quang tướng, tướng hảo v.v… của A Di Đà Phật, đều phải dựa trên nguyên lý này để quán tưởng thì mới có thể quán các thứ tướng hảo thành công. Nếu không, tâm lý phàm phu sẽ chẳng có cách nào quán tưởng được. Đó là một tầng [ý nghĩa].

Kế đến là tầng thứ hai như tôi vừa mới nói: Đức Phật có tám vạn bốn ngàn tướng, có tám vạn bốn ngàn tùy hình hảo, lại còn có tám vạn bốn ngàn quang minh. Vì sao luôn nói là “tám vạn bốn ngàn”? Đấy là vì chúng sanh luôn có tám vạn bốn ngàn phiền não. Đức Phật hóa độ chúng sanh, đối ứng với tám vạn bốn ngàn trần lao của chúng sanh mà hiển lộ công đức. Nói theo phía chúng sanh, bèn có tám vạn bốn ngàn loại Phiền Não Chướng, cho nên đức Phật bèn có tám vạn bốn ngàn tướng hảo quang minh để phá trừ những chướng ngại ấy cho chúng sanh. Thật ra, quang minh và tướng hảo của Phật là vô số, chẳng có cách nào nói rõ số lượng được. Đây chỉ là vì chúng sanh có trần lao phiền não nhiều ngần ấy mà nói, cho nên mới nói ra con số tám vạn bốn ngàn.

Còn một điều nữa, kinh văn nói “biến chiếu thập phương thế giới niệm Phật chúng sanh, nhiếp thủ bất xả” (chiếu trọn khắp chúng sanh niệm Phật trong mười phương thế giới, nhiếp thủ chẳng bỏ). Nói theo sự chiếu soi nơi quang minh của Phật, Phật quang lẽ ra phải là chiếu soi bình đẳng bất cứ chúng sanh nào, nhưng kinh văn nói là “chiếu trọn khắp chúng sanh niệm Phật”. “Nhiếp thủ” (攝取) thì cũng là nhiếp thủ chúng sanh niệm Phật, há chẳng phải là Phật quang chẳng bình đẳng ư? Chẳng phải là Phật quang bất bình đẳng, mà là vì chúng sanh nào chịu niệm Phật, người ấy mới có thể cảm ứng quang minh của Phật gia bị. Không niệm Phật, giống như trong thế giới Sa Bà trông thấy ánh sáng mặt trời. Tuy ánh sáng mặt trời cũng chiếu khắp không gian trên đại địa, nhưng nếu chúng ta quay lưng với ánh sáng mặt trời, hoặc ẩn tránh trong chỗ tối tăm, vậy thì chẳng phải là ánh sáng mặt trời không chiếu tới chúng ta, mà là bản thân chúng ta chẳng nghênh đón ánh sáng mặt trời. “Chúng sanh niệm Phật” được nói trong kinh văn cũng giống như vậy. Chỉ cần chúng ta phát nguyện niệm Phật, biểu thị cái tâm của chúng ta hướng về A Di Đà Phật, sẽ có thể cảm nhận quang minh của A Di Đà Phật. Người không học Phật, thậm chí kẻ học Phật mà chẳng học Tịnh Độ Tông, do chẳng biết niệm Phật, cho nên người ấy chẳng thể cảm thụ quang minh. Vì lẽ đó, kinh văn mới nói là “nhiếp thủ bất xả” chúng sanh niệm Phật. Điều này vẫn tùy thuộc sự giác ngộ của chính chúng sanh. Chúng ta giác ngộ điều này, sẽ biết: Mỗi câu niệm Phật của chúng ta, quang minh trong tâm của chính mình và quang minh của A Di Đà Phật có thể chiếu rọi lẫn nhau, công đức ấy to lớn khôn cùng! Tâm quang của chúng ta và quang minh của A Di Đà Phật đôi bên chiếu rọi lẫn nhau, có vấn đề nào trong nhân gian chẳng thể giải quyết được? Quang minh chiếu cùng nhau, Phật quang vừa gia bị chúng ta, Phật quang và tâm quang đôi bên cảm ứng lẫn nhau, lập tức thấy thấu suốt giả tướng sanh tử, phá trừ chúng. Vì thế, đến khi lâm chung, chỉ cần biết niệm Phật, nhất định là sẽ có thể vãng sanh. Phải đặc biệt chú ý điều này!

Đoạn dưới đây nói: Quán thành công sẽ có thể thấy Phật.

(Kinh) Kỳ quang tướng hảo, cập dữ hóa Phật, bất khả cụ thuyết, đản đương ức tưởng, linh tâm nhãn kiến. Kiến thử sự giả, tức kiến thập phương nhất thiết chư Phật. Dĩ kiến chư Phật cố, danh Niệm Phật tam muội.

(經)其光相好，及與化佛，不可具說。但當憶想，令心眼見。見此事者，即見十方一切諸佛。以見諸佛故，名念佛三昧。

(Kinh: Quang minh, tướng hảo ấy và Hóa Phật chẳng thể nói trọn. Chỉ nên ức tưởng sao cho tâm nhãn trông thấy. Đã thấy chuyện ấy, liền thấy mười phương hết thảy chư Phật. Do trông thấy chư Phật, nên gọi là Niệm Phật tam muội).

“Kỳ quang tướng hảo, cập dữ hóa Phật”: Quán thành tựu từng điều một trên đây, quang minh, tám vạn bốn ngàn tướng, tám vạn bốn ngàn tùy hình hảo của A Di Đà Phật, cùng với Hóa Phật biến hóa trong quang minh. “Bất khả cụ thuyết”, “cụ” (具) là đầy đủ, “cụ thuyết” (具說) là nói trọn vẹn. “Bất khả cụ thuyết” nghĩa là quá nhiều, chẳng có cách nào nói trọn hết được! “Đản đương ức tưởng” [nghĩa là] chỉ có thể thời thời khắc khắc ức tưởng (nghĩ nhớ) trong tâm, “linh tâm nhãn kiến” (khiến cho tâm nhãn trông thấy): Dùng gì để thấy? Nhục nhãn của bọn phàm phu chúng ta có thể trông thấy hay chăng? Nhục nhãn của phàm phu chỉ thấy rất hạn hẹp, nhưng tâm chẳng bị hạn chế, dùng tâm nhãn để thấy. Hễ tâm rộng mở, tất cả đều thấy rõ ràng! “Kiến thử sự giả” (Đã thấy những chuyện ấy): Quý vị dùng tâm nhãn thấy tướng hảo và quang minh của A Di Đà Phật nhiều ngần ấy. Thấy A Di Đà Phật, “tức kiến thập phương nhất thiết chư Phật”, [nghĩa là] quý vị có thể thấy tất cả chư Phật trong mười phương thế giới. “Dĩ kiến chư Phật cố, danh Niệm Phật tam muội”, [ý nói] do vì trông thấy mười phương chư Phật, cho nên gọi là Niệm Phật tam muội, đắc Niệm Phật Đại Định, đắc nhất tâm bất loạn. Đây là đoạn lớn thứ hai.

(Kinh) Tác thị quán giả, danh quán nhất thiết Phật thân. Dĩ quán Phật thân cố, diệc kiến Phật tâm. Phật tâm giả, đại từ bi thị. Dĩ vô duyên từ, nhiếp chư chúng sanh.

(經)作是觀者，名觀一切佛身。以觀佛身故，亦見佛心。佛心者，大慈悲是。以無緣慈，攝諸眾生。

(Kinh: Quán như thế gọi là “quán thân của hết thảy chư Phật”. Do quán thân Phật, cũng thấy Phật tâm. Phật tâm là đại từ bi, dùng vô duyên từ để nhiếp thọ các chúng sanh).

“Tác thị quán giả” [nghĩa là] tu những phép Quán đã nói trên đây, “danh quán nhất thiết Phật thân” (gọi là “quán thân của hết thảy chư Phật”): Vì quý vị trước hết là bắt đầu bằng quán thân A Di Đà Phật. Quán thành công, trông thấy A Di Đà Phật chính là thấy mười phương thế giới hết thảy chư Phật. Vì thế, gọi là “quán nhất thiết Phật thân”. “Dĩ quán Phật thân cố”: Do quý vị quán thân Phật, thân Phật do đâu mà có? Thân Phật từ tâm Phật mà ra. Quý vị thấy thân Phật “diệc kiến Phật tâm”, nói cách khác, thấy thân tướng của Phật, sẽ thấy tâm Phật. Tâm Phật là gì? “Phật tâm giả, đại từ bi thị”: Tâm Phật là đại từ bi. Đại từ bi là gì? Là vô duyên đại từ bi. Đức Phật “dĩ vô duyên từ, nhiếp chư chúng sanh”, [nghĩa là] đức Phật dùng vô duyên đại từ để hóa độ, nhiếp thọ hết thảy chúng sanh. Đây là đoạn lớn thứ ba.

IV.2.2.10.1. Ba thứ từ bi

Đối với đại từ bi và vô duyên từ, ở đây, tôi chỉ giải thích đôi chút. Từ bi có:

1) Chúng sanh duyên từ bi: Hàng Bồ Tát bình phàm chưa đoạn phiền não. Ví như người học Phật chúng ta thọ Bồ Tát Giới, hành Bồ Tát đạo, chúng ta muốn hóa độ chúng sanh, nói chung là phải có duyên với chúng sanh thì mới độ được. Hữu duyên chúng sanh mới có thể độ, [chúng sanh] chẳng có duyên thì độ bằng cách nào?

2) Loại khác là pháp duyên từ bi: Hàng Bồ Tát đã đoạn phiền não, đương nhiên là bậc đại Bồ Tát. Các Ngài hóa độ chúng sanh, lòng từ bi mở rộng, sức từ bi to lớn.

3) Vô duyên từ là lòng từ bi của Phật. Vô duyên là gì? Tâm Phật là đại từ bi. Phật tâm đại từ bi chính là vô duyên đại từ, vô duyên đại bi. Vô duyên đại từ nghĩa là Phật và chúng sanh đồng thể. Đã là đồng thể, tâm Phật không đâu chẳng tồn tại. Nếu hỏi Phật trụ ở chỗ nào ư? Đức Phật hiện diện khắp nơi. Chỉ cần chúng sanh niệm Phật, tự nhiên Ngài nhiếp thọ hết thảy chúng sanh. Do vậy, người niệm Phật phải hiểu rõ: Chúng ta niệm một câu Phật hiệu, có thể dẫn khởi lòng vô duyên đại từ của Phật, được Phật tâm chiếu cố chúng ta. Hết thảy chư Phật đều là vô duyên đại từ.

Trong đoạn lớn thứ tư dưới đây, bắt đầu từ “tác thử Quán giả” (người tu phép Quán này) cho đến “danh đệ cửu Quán” (gọi là phép Quán thứ chín) sẽ nêu ra những lợi ích sẽ đạt được do tu phép Quán này.

(Kinh) Tác thử quán giả, xả thân tha thế, sanh chư Phật tiền, đắc Vô Sanh Nhẫn. Thị cố trí giả, ưng đương hệ tâm, đế quán Vô Lượng Thọ Phật. Quán Vô Lượng Thọ Phật giả, tùng nhất tướng hảo nhập. Đản quán my gian bạch hào, cực linh minh liễu. Kiến my gian bạch hào tướng giả, bát vạn tứ thiên tướng hảo, tự nhiên đương hiện. Kiến Vô Lượng Thọ Phật giả, tức kiến thập phương vô lượng chư Phật. Đắc kiến vô lượng chư Phật cố, chư Phật hiện tiền thọ ký. Thị vi biến quán nhất thiết sắc thân tướng, danh đệ cửu Quán.

(經) 作此觀者，捨身他世 ，生諸佛前，得無生忍。是

故智者，應當繫心，諦觀無量壽佛。觀無量壽佛者，從一相好入。但觀眉間白毫，極令明了。見眉間白毫相者，八萬四千相好，自然當現。見無量壽佛者，即見十方無量諸佛。得見無量諸佛故，諸佛現前授記。是為遍觀一切色身相，名第九觀。

(Kinh: Người tu phép Quán này, bỏ thân sanh sang đời sau, sẽ sanh trước chư Phật, đắc Vô Sanh Nhẫn. Vì thế, người trí hãy nên buộc tâm quán chắc thật Vô Lượng Thọ Phật. Để quán Vô Lượng Thọ Phật, hãy quán từ một tướng hảo. Chỉ quán tướng bạch hào giữa hai mày sao cho hết sức rành rẽ. Đã thấy tướng bạch hào giữa hai mày thì tám vạn bốn ngàn tướng hảo sẽ tự nhiên hiện ra. Đã thấy Vô Lượng Thọ Phật, sẽ thấy mười phương vô lượng chư Phật. Do được thấy vô lượng chư Phật, chư Phật hiện tiền thọ ký. Đây gọi là quán trọn khắp hết thảy sắc thân tướng, gọi là phép Quán thứ chín).

IV.2.2.10.2. Vô Sanh Nhẫn

Đức Phật bảo tôn giả A Nan: “Tác thử quán giả”, đã quán thành công phép Quán trên đây, “xả thân tha thế” (bỏ thân, sanh sang đời khác). Bất luận người nào trong chúng ta sống đến bao nhiêu tuổi đi nữa, sẽ luôn có lúc phải xả thân, thọ mạng luôn có lúc kết thúc, “tha thế” (他世) là đời thứ hai. Khi đó, người tu Quán sẽ chẳng đầu thai trong nhân gian nữa, mà cũng chẳng ở trong lục đạo. “Sanh chư Phật tiền”, [nghĩa là] sẽ nhất định có thể vãng sanh thế giới Cực Lạc. Vì sao nói là “sanh chư Phật tiền”? Vì hễ vãng sanh thế giới Cực Lạc, sẽ giống như thấy hết thảy chư Phật. Vì thế, nói là “sanh chư Phật tiền”. “Đắc Vô Sanh Nhẫn”: Đối với lý bất sanh, bất diệt, có thể hoàn toàn thông hiểu, an trụ trong lý bất sanh bất diệt, sẽ chẳng bị lay động. Chứng đắc đạo lý ấy thì gọi là Vô Sanh Nhẫn. Nói theo Viên Giáo Bồ Tát, Sơ Trụ có thể đắc [Vô Sanh Nhẫn]. Nói theo Biệt Giáo Bồ Tát, phải đạt tới Sơ Địa (Đăng Địa Bồ Tát) thì mới có thể đắc. Nói theo Biệt Giáo Bồ Tát, bèn có hai cách nói: Có khi nói là đạt lên Sơ Địa sẽ có thể đắc; có khi nói phải là từ Thất Địa trở lên thì mới có thể đắc. Bất luận nói theo kiểu nào, hễ đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, công phu ấy cũng rất lỗi lạc, có thể thấy Pháp Thân của Phật. Đoạn này nói về lợi ích sẽ đạt được [do tu phép Quán này].

Tiếp đó, [kinh văn] chép: “Thị cố trí giả” (Vì thế, người có trí).

Chữ “trí giả” chỉ người đã nhập Quán. Người tu phép Quán này, nếu chẳng phải là bậc có trí, sẽ chẳng chịu tác quán. “Ưng đương hệ tâm” nghĩa là hãy nên tập trung cái tâm, đặt yên nơi sự quán tưởng. “Hệ tâm” (繫心) là chuyên tâm. Chuyên tâm “đế quán Vô Lượng Thọ Phật”, [nghĩa là] nhất tâm quán A Di Đà Phật. “Quán Vô Lượng Thọ Phật giả”: Quán Vô Lượng Thọ Phật thì quán như thế nào? Trong phần trước, [kinh văn] đã nói thân Phật cao ngần ấy, từ lỗ chân lông phóng ra quang minh nhiều ngần ấy, tám vạn bốn ngàn tướng có tám vạn bốn ngàn tùy hình hảo, tâm lý bọn phàm phu chúng ta chẳng có cách nào quán được! Vì thế, kế đó, [đức Phật] dạy một phương pháp Quán: Để quán Vô Lượng Thọ Phật, “tùng nhất tướng hảo nhập”, [nghĩa là] đối với tám vạn bốn ngàn tướng và tám vạn bốn ngàn hảo, chẳng biết khởi sự thực hiện từ nơi đâu? Thích Ca Mâu Ni Phật dạy chúng ta một phương pháp: Hãy quán từ một tướng hảo. Từ tướng hảo nào để nhập? Đức Phật chọn lựa, “đản quán my gian bạch hào, cực linh minh liễu”: Quý vị chỉ quán tướng bạch hào giữa hai mày là được rồi, quán bạch hào rành rẽ, sao cho tột bậc phân minh, thấy rõ ràng. Quán bạch hào thành công, “kiến my gian bạch hào tướng giả” nghĩa là thật sự thấy tướng bạch hào giữa hai mày. “Bát vạn tứ thiên tướng hảo, tự nhiên đương hiện”: Quán bạch hào thành công, tám vạn bốn ngàn tướng hảo kia sẽ tự nhiên hiện ra, nhất định là sẽ liên đới hiện ra. Quý vị thấy phương pháp của Thích Ca Mâu Ni Phật cao minh như thế đó!

Do vậy, chúng ta học Phật, trong quá khứ, Tuyết sư ân công lúc còn tại thế đã dạy: “Đối với chuyện học rộng, nghiên cứu lý luận thì có thể học rộng, nhưng dụng công thì nhất định phải là thâm nhập một môn”. Đạo tràng Đài Trung của chúng ta tu pháp môn Niệm Phật, Quán Kinh dạy Quán Tưởng Niệm Phật, Tuyết công lão sư dạy chúng ta Trì Danh Niệm Phật. Đừng nghĩ “Quán Tưởng Niệm Phật hay quá”, “Quán Tượng Niệm Phật hay quá”, “Thật Tướng Niệm Phật hay quá”, còn Trì Danh Niệm Phật thì sao? Chỉ cần trì danh tốt đẹp, sẽ giống hệt như các môn niệm Phật khác. “Phương tiện có nhiều môn, về nguồn chẳng hai đường”. Quán thành công, Quán Tưởng Niệm Phật là quán một tướng [thành công], những tướng khác đều hiện. Trì danh mà trì thành công thì cũng có cùng đạo lý, cũng là hết thảy đều tự nhiên hiện ra. Chỉ cần đạt đến nhất tâm bất loạn, sẽ hoàn toàn giống hệt. Vì thế, cương lãnh chủ yếu này hết sức quan trọng: Vận dụng công phu, nhất định phải là thâm nhập một môn, đừng bị bên ngoài nói pháp môn này hay, pháp môn kia hay [mà dao động]. Thấy người ta tham Thiền hay quá, bèn học tham Thiền. Thấy người ta niệm chú siêng năng, bèn học niệm chú. Chẳng phải là trì chú không hay, cũng chẳng phải là tham Thiền không hay, mà là chúng ta chọn lựa pháp môn phải phù hợp với căn cơ của chúng ta. Đã chọn lựa ổn thỏa, chúng ta bèn chuyên tu một môn ấy, sẽ có thành tựu. Nếu không, năm nay học pháp này, sang năm học pháp kia, chẳng thành được chuyện gì! Điều này hết sức trọng yếu!

Tám vạn bốn ngàn tướng hảo tự nhiên sẽ hiện, đấy là nói về một đức Phật. Tám vạn bốn ngàn tướng hảo của A Di Đà Phật hiện ra, sẽ thấy toàn thể Vô Lượng Thọ Phật, thật sự trông thấy, tức là thấy Báo Thân của A Di Đà Phật, tuyệt diệu lắm! Ai có thể thấy Báo Thân Phật? Người thật sự chứng quả vị đại Bồ Tát thì mới có thể thấy Báo Thân Phật, phàm phu chẳng trông thấy. Có thể thấy Báo Thân Phật, chứng tỏ công phu quán tưởng của chính mình đã đạt tới địa vị đại Bồ Tát. Không chỉ là trông thấy một mình A Di Đà Phật, “kiến Vô Lượng Thọ Phật giả, tức kiến thập phương vô lượng chư Phật”: Sau khi đã thấy Vô Lượng Thọ Phật, cũng sẽ thấy mười phương thế giới vô lượng chư Phật. “Đắc kiến vô lượng chư Phật cố, chư Phật hiện tiền thọ ký”: Có thể trông thấy vô lượng chư Phật trong mười phương thế giới, ở trước vô lượng chư Phật, sẽ được thọ ký. Thọ ký gì vậy? Huyền ký quý vị tới khi nào sẽ có thành tựu như thế nào, đến lúc nào sẽ thành Phật, điều này tuyệt diệu thay! Chúng ta học Phật, học tới khi đức Phật thọ ký cho chúng ta, tuyệt diệu lắm! Vì thế, quán thành công, không chỉ là thấy A Di Đà Phật, mà còn thấy vô lượng chư Phật. Lại còn ở trước vô lượng chư Phật, lập tức được chư Phật thọ ký. “Thị vi biến quán nhất thiết sắc thân tướng, danh đệ cửu quán”. Đây là quán trọn khắp hết thảy sắc thân tướng của Phật, gọi là phép Quán thứ chín.

Chúng ta ở đạo tràng Đài Trung, vừa bắt đầu, bèn học Tịnh Độ Tông, lại còn học Trì Danh Niệm Phật. Đã là Trì Danh Niệm Phật, còn phải học Quán Tưởng Niệm Phật của Quán Kinh để làm gì? Điều này có nghĩa là: Bất cứ pháp môn nào, cũng đều có Chánh, có Trợ. Chánh và Trợ phải song tu. Trì Danh Niệm Phật là công phu chánh yếu. Ngoài công phu chánh yếu ra, chúng ta còn phải có trợ công phu. Trợ công phu là gì? Phàm những gì có thể giúp cho công phu chánh yếu, đều gọi là trợ công phu. Vì sao chánh công phu cần có trợ công phu? Người đã dụng công đều biết: Khi chúng ta dấy khởi Phật hiệu, niệm A Di Đà Phật, lúc bình thường còn có thể niệm được, nhưng khi chính mình có chuyện vui sướng, hoặc có chuyện chẳng vừa ý, hoặc lúc phiền não dấy lên, dấy khởi câu Phật hiệu, cảm thấy chẳng có sức mạnh gì, Phật hiệu chẳng đè ép [những vọng niệm, tình thức] được. Vì sao chẳng đè ép được? Vì chẳng có sức mạnh nào giúp đỡ! Sức mạnh giúp đỡ chính là liễu giải những đạo lý này, liễu giải A Di Đà Phật. Sau khi đã liễu giải lý, chúng ta ở trong đạo tràng, thấy tượng Phật, chúng ta tưởng tượng, nhờ vào tượng Phật ấy để quán tưởng Báo Thân Phật của A Di Đà Phật to dường ấy, quang minh nhiều ngần ấy, toàn thể mười phương thế giới đều ở trong đại quang minh ấy. Lập cách suy tưởng như vậy, có phiền não gì mà chẳng thể khắc phục? Có vấn đề nào chẳng thể giải trừ? Không chỉ là phiền não bình thường, ngay cả khi đại vấn đề sanh tử xảy đến, quang minh của Phật vừa chiếu như thế, hết thảy các chướng ngại đối với việc vãng sanh đều bị trừ sạch. Vì thế, đây là một sự giúp đỡ, giúp cho chúng ta có thể dấy khởi Phật hiệu. Nếu chẳng liễu giải đạo lý này, khởi niệm Phật hiệu sẽ chẳng có sức mạnh, nhẹ tênh! Sau khi đã hiểu đạo lý này, Phật hiệu vừa dấy khởi, ngay lập tức có thể đè nén bất cứ phiền não nào! Trước khi chúng ta niệm Phật, đều phải xướng kệ Tán Phật, đối chiếu lời kệ với phép Quán thứ chín: “A Di Đà Phật thân kim sắc, tướng hảo quang minh vô đẳng luân”. Phần lớn [các ý nghĩa trong bài kệ ấy] đều xuất phát từ phép Quán này. Đối chiếu với kinh văn này, thuận theo đó để quán tưởng, tuyệt đối chẳng phải là ba mươi hai tướng, mà là tướng của Báo Thân Phật xuất hiện trong tâm của chúng ta. Sau đấy, mới tiếp tục trì danh niệm Phật, sức mạnh ấy to lớn ngần nào! Đoạn dưới đây nhằm kết thúc phép Quán này.

(Kinh) Tác thị quán giả, danh vi Chánh Quán. Nhược tha quán giả, danh vi Tà Quán.

(經)作是觀者，名為正觀。若他觀者，名為邪觀。

(Kinh: Quán như vậy gọi là Chánh Quán. Nếu quán khác đi thì gọi là Tà Quán).

Cuối cùng là dặn dò. “Tác thị quán giả” nghĩa là nếu dựa theo phương pháp quán tưởng vừa nói trên đây, “danh vi Chánh Quán”, sẽ là quán tưởng chánh xác. “Nhược tha quán giả”: Nếu [tu tập] chẳng giống như phương pháp Quán đã nói trong phần trên đây, “danh vi Tà Quán”. Tà quán thì sẽ chẳng đạt được lợi ích. Chúng ta nhất định phải chú ý mấy câu ở phần sau này! Vì sao? Trong hiện thời, chánh và tà chẳng thể phân biệt rất nhiều. Cùng là học Phật, thậm chí là niệm Phật, chẳng thể chọn lựa một môn để từ pháp môn ấy mà tu tập, lại còn thêm vào các pháp khác, khiến cho cái tâm của chính mình bị tu đến nỗi loạn tùng phèo. Chúng ta trì danh niệm Phật hòng cầu nhất tâm bất loạn, nếu thêm vào các pháp khác, làm sao có thể đắc nhất tâm bất loạn cho được? Vì thế, ở đây nói tới quán tưởng, quán như vậy là chánh. Chẳng đúng như vậy, sẽ là tà. Trì Danh Niệm Phật cũng là như vậy. Trong quá khứ, thầy chúng ta khai thị, thường bảo phải “thật thà niệm Phật”. Thật thà niệm Phật là thuần túy trì một câu danh hiệu, vận dụng công phu này. Đối với điểm phân biệt chánh và tà này, phải đặc biệt chú ý.

Chúng ta liễu giải một nguyên tắc là “vạn pháp duy tâm”. Tâm chúng ta đặt ở nơi nào? Chúng ta đạt được pháp gì? Kẻ chẳng học Phật, thậm chí kẻ chẳng học pháp môn Niệm Phật, tâm luôn rong ruổi. Chúng ta đặt vững cái tâm nơi Phật hiệu A Di Đà Phật, tâm chúng ta và quang minh của Phật kết hợp lại. Ví như nay chúng ta sắp ăn Tết, trong dịp Tết, mọi người đều mong cầu tốt lành, có phước, có huệ, quý vị có thể quán tưởng Phật, niệm Phật. Phật là hết thảy phước đức, hết thảy trí huệ viên mãn, tâm chúng ta đặt nơi Phật, chúng ta cũng là hết thảy phước huệ đều viên mãn, đạt được công đức giống hệt như Phật! Hôm nay, tôi nói xong, mọi người hãy buông cái giả xuống, đặt tâm nơi những điều này, hết thảy đều là phước đức, trí huệ viên mãn. Hôm nay, tôi nói đến đây thì ngưng.