Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 43

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn trang hai mươi lăm, bắt đầu từ dòng cuối cùng. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn:

(Kinh) Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy: “Trung Phẩm Thượng Sanh giả, nhược hữu chúng sanh, thọ trì Ngũ Giới, trì Bát Giới Trai, tu hành chư giới, bất tạo Ngũ Nghịch, vô chúng quá hoạn. Dĩ thử thiện căn, hồi hướng nguyện cầu sanh ư Tây Phương Cực Lạc thế giới”.

(經)佛告阿難，及韋提希：中品上生者，若有眾生，受持五戒，持八戒齋，修行諸戒，不造五逆，無眾過患。以此善根，迴向願求生於西方極樂世界。

(Kinh: Phật bảo A Nan và Vi Đề Hy: “Trung Phẩm Thượng Sanh là nếu có chúng sanh thọ trì Ngũ Giới, trì Bát Quan Trai Giới, tu hành các giới, chẳng tạo Ngũ Nghịch, chẳng có các lỗi lầm, sai trái. Dùng thiện căn ấy hồi hướng nguyện cầu sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới”).

IV.2.2.16. Phép Quán thứ mười lăm, Trung Phẩm Sanh Quán

Quán Kinh có tất cả mười sáu phép Quán. Nay chúng ta bắt đầu nghiên cứu phép Quán thứ mười lăm. Mười ba phép Quán trước nói về phương pháp Quán và công phu tu Quán. Bắt đầu từ phép Quán thứ mười bốn, chẳng phải là vận dụng công phu để quán, mà là nói về ba bậc chín phẩm vãng sanh, phải phát chí thành tâm, thâm tâm, và hồi hướng phát nguyện tâm, hồi hướng những công đức đã đạt được. Hồi hướng rất quan trọng! Bình thường, chúng ta làm bất luận công đức nào, nhiều cũng thế, ít cũng thế, đều phải hồi hướng cầu vãng sanh thế giới Cực Lạc. Do vậy, từ phép Quán thứ mười bốn bắt đầu giảng về sự hồi hướng phát nguyện, hết sức trọng yếu!

Phép Quán thứ mười bốn là Thượng Phẩm Thượng Sanh, Thượng Phẩm Trung Sanh, và Thượng Phẩm Hạ Sanh. Hôm nay, bắt đầu nói về Trung Phẩm vãng sanh. Trung Phẩm lại chia thành Trung Phẩm Thượng Sanh, Trung Phẩm Trung Sanh, và Trung Phẩm Hạ Sanh. Phép Quán thứ mười sáu là nói về Hạ Phẩm, cũng chia thành ba phẩm giống như vậy. Đối với người trì danh niệm Phật chúng ta, chín phẩm vãng sanh hết sức trọng yếu! Bình thường, chúng ta phải vận dụng công phu như thế nào, làm bất cứ việc lành nào cũng đều phải hồi hướng công đức. Kẻ bình phàm thường xem nhẹ, cứ nghĩ làm một tí chuyện, há có công đức gì? Nhưng phải ghi nhớ: Dẫu công đức nhỏ tới mấy đi nữa, thậm chí việc thiện bị người ta coi là vặt vãnh, chẳng đáng nói tới, quý vị đều hồi hướng; tích lũy lại, sẽ thành công đức to lớn, đến khi đó, sẽ nắm chắc vãng sanh! Lại nói từ Thượng Phẩm Thượng Sanh cho đến Hạ Phẩm Hạ Sanh có những tình huống gì? Bình thường tu như thế nào? Phẩm vị vãng sanh có nhân quả tương ứng như thế nào? Sau khi chúng ta liễu giải, sẽ biết dụng công như thế nào. Vì vậy, chuyện này hết sức trọng yếu đối với chúng ta.

Mở đầu phép Quán thứ mười lăm, “Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy”, Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy, “Trung Phẩm Thượng Sanh giả”, kém hơn Thượng Phẩm một bậc. Trung Phẩm Thượng Sanh phải đầy đủ những cái nhân vãng sanh nào, đấy cũng là điều kiện để vãng sanh. “Nhược hữu chúng sanh” (Nếu có chúng sanh), nói tới những chúng sanh tu hành, “thọ trì Ngũ Giới, trì Bát Giới Trai, tu hành chư giới” (thọ trì Ngũ Giới, trì Bát Quan Trai Giới, tu hành các giới), có thể thọ giới. Sau khi thọ giới, lại trì giới. Thọ và Trì khác nhau. Sau khi chúng ta thọ giới, trì như thế nào? Đã thọ rồi, sẽ một mực trì mãi, thọ trì cơ bản là Ngũ Giới. Thêm nữa, trì tám giới, tức Bát Quan Trai Giới, sau đấy, tu hành các giới. Các giới có giới tại gia và giới xuất gia. Giới xuất gia lại có giới Sa di, giới Sa di ni, giới Tỳ kheo, giới Tỳ kheo ni, đều thuộc về “chư giới”. Còn phải “bất tạo Ngũ Nghịch, vô chúng quá hoạn” (chẳng tạo Ngũ Nghịch, không có lầm lỗi, sai trái), ắt phải là như vậy!

Ngũ Giới thì mọi người chúng ta đều biết. Ngũ Giới của hàng tại gia:

1) Thứ nhất là không sát sanh. Đối với bất cứ chúng sanh nào, không chỉ là chẳng thể sát sanh chúng sanh thuộc nhân loại, mà súc sanh động vật hễ có sanh mạng, có tình thức, đều chẳng thể sát hại.

2) Thứ hai, chẳng trộm cắp, phạm vi bao quát rất nhiều. Có tội vi tế, có tội nghiêm trọng. Phàm là những gì chẳng nên lấy, hoặc chẳng được sự đồng ý, mà chúng ta tùy tiện, sẽ đều là trộm cắp.

3) Thứ ba, chẳng dâm. Đối với xuất gia là không dâm, còn tại gia là không tà dâm. Người tại gia thọ Ngũ Giới, chẳng xuất gia, đương nhiên là có gia đình. Vợ chồng trong gia đình là hành vi chánh đáng, cuộc sống vợ chồng được giới luật nhà Phật cho phép. Ngoài vợ chồng ra, chẳng tà dâm. Hễ tà dâm thì là phạm giới.

4) Thứ tư, chẳng nói dối. Nói cặn kẽ, chúng ta chẳng vọng ngữ chẳng dễ dàng cho lắm! Ắt phải khéo giữ. Hằng ngày chính mình cảnh giác, luôn luôn phản tỉnh: “Ta thốt ra câu nói này có phải là đã phạm vọng ngữ hay không?” Thường xuyên kiểm điểm chính mình nơi phương diện này. Đại vọng ngữ lớn nhất trong giới vọng ngữ: Người học Phật chẳng có công phu, cứ nói chính mình có công phu. Chẳng chứng quả, nói [chính mình] đã chứng quả. Chẳng đạt đến cảnh giới, nói chính mình đã đạt được cảnh giới. Đấy là đại vọng ngữ. Tội lỗi do phạm đại vọng ngữ rất nặng. Còn như nói những lời không hợp sự thật trong thế gian cũng là vọng ngữ. Quấy động thị phi giữa người này với người kia cũng là vọng ngữ, bất quá chẳng nghiêm trọng như đại vọng ngữ.

5) Điều cuối cùng là uống rượu. Uống rượu dường như chẳng có hại gì đối với chúng sanh, nhưng kẻ ham uống rượu sẽ thường là chẳng thể khống chế chính mình. Sau khi uống rượu, thường là sẽ làm những chuyện giết, trộm, dâm, cho nên phạm tội. Chẳng tuân thủ bốn giới trước, đều có thể phạm tội. Vì thế, uống rượu cũng là một giới trong Ngũ Giới.

Ngũ Giới là cơ bản, người tại gia trước tiên là thọ Ngũ Giới. Sau đấy, nếu phát tâm, bèn thọ Bồ Tát Giới. Đương nhiên là mong trì giới nhiều hơn, nhưng phải thọ Ngũ Giới trọn vẹn rồi mới có thể thọ Bồ Tát Giới.

“Trì Bát Giới Trai” chính là [thọ trì] Bát Quan Trai Giới, khác với Ngũ Giới. Chẳng thọ Ngũ Giới thì thôi; nếu đã thọ, phải trì giới suốt đời, chẳng thể phạm. Bát Quan Trai Giới là thọ mỗi ngày. Hôm nay đã thọ là thọ cho đến ngày mai, lấy một ngày làm kỳ hạn trì giới. Trì Bát Quan Trai Giới có công đức của Bát Quan Trai Giới. Do vậy, trong kinh nói, phàm là người tương ứng với Trung Phẩm Thượng Sanh thì phải thọ trì Ngũ Giới, lại còn trì thêm Bát Quan Trai Giới, và tu trì các giới nhiều hơn nữa. Ngoại trừ trì giới, còn phải là chẳng tạo Ngũ Nghịch (xin xem biểu đồ). Ngũ Nghịch là:

IV.2.2.16.1. Ngũ Nghịch

“Nghịch” (逆) là trái phạm đạo lý thông thường. Kẻ bình thường, có ai chẳng tôn kính cha mẹ của chính mình? Bất cứ ai cũng đều biết phải tôn kính hàng xuất gia đã chứng quả La Hán. Đối với Phật, lại càng chẳng cần phải nói nữa! Thế nhưng, Ngũ Nghịch hoàn toàn tương phản.

1) Thứ nhất là “sát phụ”, tức giết chết cha ruột của chính mình. Đấy là đại nghịch.

2) Thứ hai, giết mẹ, lại càng không được!

3) Thứ ba, giết A La Hán. A La Hán là bậc đã chứng quả. Người tu Tiểu Thừa chứng Sơ Quả vẫn chưa được; sau đấy, còn phải trải qua bảy phen sanh tử trên cõi trời hoặc trong nhân gian, trải qua Nhị Quả, Tam Quả, đến cuối cùng, chứng Tứ Quả, chứng đắc quả vị, thoát tam giới. Nói theo Tiểu Thừa, A La Hán là một vị thánh nhân. Quý vị giết chết Ngài, cũng là chuyện đại nghịch bất đạo.

4) Thứ tư, làm thân Phật chảy máu. Thuở Thích Ca Mâu Ni Phật tại thế, có kẻ ác từ trên núi đẩy một tảng đá to xuống, dự liệu khi đức Phật đi qua, sẽ đè chết Ngài, nhưng bậc đã thành Phật há bị tảng đá đè chết? Gặp phải hộ pháp Bồ Tát từ giữa không trung dùng kim cang xử đập một phát, tảng đá liền vỡ nát, nhưng có một miếng đá nhỏ văng trúng chân Phật, khiến cho chân đức Phật chảy máu. Đó là “xuất Phật thân huyết”. Hiện thời, đức Phật chẳng còn tại thế, nhưng có tượng Phật, có tượng Phật Thích Ca Mâu Ni, tượng Phật A Di Đà Phật, các loại tượng của mười phương tam thế chư Phật. Nếu như trong tâm chẳng vừa ý đối với Phật, có tâm lý chống đối Phật giáo, muốn phá hoại Phật pháp, bèn hủy bỏ tượng Phật, có tâm lý phá hoại, sẽ coi như là “làm thân Phật chảy máu”, thuộc loại đại nghịch trong Ngũ Nghịch.

5) Thứ năm là “phá hòa hợp Tăng”. Trong đạo tràng, đại chúng cùng ở một chỗ, gọi là Hòa Hợp Chúng. Mọi người ở cùng một chỗ vì tu đạo, vì hoằng dương Phật pháp, chí đồng đạo hợp cùng nhau tu trì. Nếu phá hoại đoàn thể ấy thì cũng là đại nghịch. Thông thường, “Tăng” chỉ người xuất gia, nhưng nếu hàng tại gia cư sĩ có đạo tràng, cùng nhau tụ lại một chỗ để tu trì, đó cũng là “hòa hợp Tăng”. Phá hoại đạo tràng ấy cũng là đại nghịch!

Phạm năm loại đại nghịch ấy, tội lỗi to hơn bất cứ tội lỗi nào khác! Người Trung Phẩm Thượng Sanh trừ tu giới ra, còn phải chẳng tạo tội Ngũ Nghịch. Đấy là một điều tốt. Trừ tội nghiệp Ngũ Nghịch trọng đại ra, “vô chúng quá hoạn”, tức là chẳng có các thứ “quá hoạn”. “Quá” (過) là lầm lỗi, vô tâm; “hoạn” (患) là chuyện chẳng tốt lành. Những lỗi lầm, sai trái đối với người khác cũng như đối với chính mình đều chẳng có kết quả tốt đẹp. Chẳng có những lỗi lầm, sai trái ấy, ắt sẽ là người hội đủ các điều kiện của Trung Phẩm Thượng Sanh.

Phật pháp có Đại Thừa và Tiểu Thừa. Giới cũng có giới Bồ Tát Đại Thừa và giới Tiểu Thừa. Ở đây là nói về giới Tiểu Thừa. Chẳng thể tạo tội Ngũ Nghịch! Phải có thiện căn thì mới có thể thọ giới và trì giới. Có thể thọ trì những giới ấy, đủ để chứng tỏ học nhân ấy có thiện căn. “Dĩ thử thiện căn” chính là dùng thiện căn ấy để “hồi hướng nguyện cầu sanh ư Tây Phương Cực Lạc thế giới”, “hồi” (迴) là xoay công đức do chính mình đã tu hành, “hướng” (向) là hướng đến Tây Phương Cực Lạc thế giới, mong mỏi sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Chúng ta tu trì, mục đích trọng yếu nhất là mong cầu sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Vì sao? Chúng ta nghiên cứu kinh văn, mỗi khi gặp chữ Nguyện, đều phải đặc biệt chú trọng, nhất định phải tự hỏi chính mình: Vì sao phải phát nguyện sanh về thế giới Cực Lạc? Hãy ngẫm xem, trong thế giới này, vào thời đại của Thích Ca Mâu Ni Phật, Ngũ Nghịch rất ít. Ở Trung Hoa, vào thời đó, kẻ giết cha, giết mẹ cũng không nhiều, hết sức ít ỏi; nhưng hiện thời, các vị xem báo, coi tin tức trên TV, chẳng phải là ở đây con cái giết cha, thì ở kia là con cái giết mẹ, chồng giết vợ, vợ giết chồng! Phát sanh thảm kịch nơi thiên luân kinh thường, có còn coi là nhân gian nữa hay chăng?

Chúng ta học Phật, biết Phật pháp, phải nên tôn kính tượng Phật. Kẻ ở bên ngoài chẳng học Phật mà phá hoại Phật pháp rất nhiều. Sau năm Dân Quốc thứ bảy, thứ tám (1918 1919), sau khi cuộc vận động Ngũ Tứ bắt đầu, tại nội địa, vào thời đó, trước hết là phá hoại Phật pháp, phá hoại văn hóa Trung Hoa, hủy báng Khổng phu tử, hủy báng Thích Ca Mâu Ni Phật, triệt hạ chùa miếu, sửa thành trường học, tạo nghiệp chẳng biết nặng nề đến cỡ nào? Do vậy, sau này, toàn bộ Đại Lục chuốc lấy tai nạn to lớn như vậy. Khi nào thì mới có thể khôi phục? Thời gian còn rất xa xôi! Chúng ta nhìn vào thời đại hiện tại này, chúng ta mong phát tâm học Phật trong thế gian này, hoàn cảnh nơi đâu cũng lôi kéo khiến cho chúng ta thoái chuyển. Học Phật trong thế gian này quá khó khăn, ắt phải mong cầu sanh về thế giới Cực Lạc. Vì thế, đức Phật dạy chúng ta phải phát nguyện, cầu sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Vì sao? Vì thành tựu trong thế gian này rất khó, ắt phải nhờ vào pháp môn Tịnh Độ để sanh về thế giới Cực Lạc.

Các pháp môn khác tuy cũng do Thích Ca Mâu Ni Phật nói ra, cũng nhất định là có thể thành tựu. Nhưng xét theo hoàn cảnh trong thời đại hiện tại, chẳng cho phép quý vị dùng thời gian dài như vậy để tu tập! Chúng ta mong sẽ thành tựu ngay trong một đời này, phải đặc biệt chú ý điểm này! Ắt phải nghe lời đức Phật khuyên bảo, thời thời khắc khắc trì giới, trì giới là chuyện tốt đẹp. Lại còn bất cứ chuyện gì tốt đẹp cũng đều hồi hướng phát nguyện vãng sanh, thường hồi hướng như vậy, đến khi thọ mạng chấm dứt, khi vãng sanh, sẽ chẳng có mảy may chướng ngại nào! Đoạn này nói về cái nhân vãng sanh.

Đoạn dưới đây nói về cái duyên vãng sanh, nhân duyên thành tựu thì mới có thể vãng sanh.

(Kinh) Lâm mạng chung thời, A Di Đà Phật, dữ chư tỳ kheo, quyến thuộc vi nhiễu, phóng kim sắc quang, chí kỳ nhân sở, diễn thuyết Khổ, Không, Vô Thường, Vô Ngã, tán thán xuất gia, đắc ly chúng khổ.

(經)臨命終時，阿彌陀佛，與諸比丘，眷屬圍繞，放金色光，至其人所。演說苦、空、無常、無我。讚歎出家，得離眾苦。

(Kinh: Khi lâm chung, A Di Đà Phật và các vị tỳ kheo, quyến thuộc vây quanh, phóng quang minh sắc vàng, tới chỗ người ấy, diễn nói Khổ, Không, Vô Thường, Vô Ngã, tán thán xuất gia, được lìa các nỗi khổ).

Đoạn này nói người tu hành khi còn sống đã trì giới, phát nguyện, đến “lâm mạng chung thời” (khi lâm chung), gặp duyên tốt đẹp. Bất luận người học Phật hoặc không học Phật, đều có lúc thọ mạng chấm dứt. Người chẳng tu hành, đến khi mạng chung, trong tâm hết sức sợ hãi, rốt cuộc sẽ phải đi về đâu? Rất đau khổ! Nhưng người học Phật mà học những pháp môn khác, nếu lúc lâm chung công phu chẳng đủ, trong tâm cũng rất khủng hoảng. Người học Tịnh Độ Tông đến lúc lâm chung, A Di Đà Phật là đấng giáo chủ của thế giới Cực Lạc, là nơi ta thường phát nguyện sanh về. Khi đó, Ngài sẽ đến, không chỉ là một mình Ngài đến [tiếp dẫn].

“Dữ chư tỳ kheo”, còn có rất nhiều người xuất gia. “Quyến thuộc vi nhiễu”, chữ “quyến thuộc” (眷屬) chỉ những người cùng theo đức Phật đến, vây quanh bốn phía đức Phật. “Phóng kim sắc quang” (Phóng quang minh sắc vàng): Đức Phật và các vị tỳ kheo, quyến thuộc, đều phóng quang minh có màu vàng ròng. Trên thế gian này, chúng ta chỉ thấy ánh sáng mặt trời rất đơn giản, chỉ là ánh sáng màu trắng, còn quang minh ở đây là kim sắc quang. “Chí kỳ nhân sở” (Đến chỗ người ấy), chữ “kỳ nhân” (其人) chỉ học nhân [Tịnh Độ] khi lâm chung. [A Di Đà Phật và các vị tỳ kheo, quyến thuộc đại chúng] đến trước người ấy để đón tiếp. Chúng ta thường hỏi: “Người niệm Phật khi lâm chung, sẽ đến thế giới Cực Lạc như thế nào?” Chẳng cần suy xét, lo âu chuyện này! Tới lúc đó, Phật sẽ tự nhiên đến nghênh tiếp.

Ở đây, điều phải chú ý là Thượng Phẩm Thượng Sanh, Thượng Phẩm Trung Sanh, và Thượng Phẩm Hạ Sanh, khi lâm chung, A Di Đà Phật dẫn theo rất nhiều vị đại Bồ Tát, rất nhiều Hóa Phật, đương nhiên là do phẩm vị bất đồng mà số mục [đại chúng theo Phật] cũng chẳng giống nhau, nhưng đều có hàng đại Bồ Tát và Hóa Phật hiện đến. Trong Trung Phẩm, không chỉ là chẳng có Hóa Phật, mà cũng chẳng có đại Bồ Tát. Những vị theo đến đều là tỳ kheo, tức tăng chúng xuất gia. Vì giới đã trì là giới Tiểu Thừa. Vì sao tỳ kheo là Tiểu Thừa? Nếu tỳ kheo chỉ thọ tỳ kheo giới, chẳng thọ thêm Đại Thừa Bồ Tát Giới, sẽ là tu Tiểu Thừa. “Quyến thuộc” là hàng đệ tử Phật, theo A Di Đà Phật đến [tiếp dẫn], vì sao hàng đại Bồ Tát không đến? Tổ sư chú giải rất rõ ràng: Vì người tu lúc thường ngày tu pháp Tiểu Thừa, tới lúc đó, sẽ cảm ứng, sẽ xuất hiện tướng tỳ kheo đến hoan nghênh. Nhân quả tương xứng! Thật ra, trong thế giới Cực Lạc chẳng có Tiểu Thừa, mà toàn là Đại Thừa Bồ Tát. Vì sao quyến thuộc đến tiếp dẫn Trung Phẩm vãng sanh hiện tướng tỳ kheo (tướng Tiểu Thừa)? Phải nói điểm này rõ ràng! Chẳng nói rõ ràng, sẽ có nghi vấn. Tịnh Độ Tông là Đại Thừa Phật pháp, người học Tiểu Thừa chẳng biết có thế giới ở phương khác, làm sao có thể vãng sanh thế giới Cực Lạc cho được? Lại còn xa xôi ngần ấy! [Những người] được gọi là Tiểu Thừa ở đây có hai loại tình huống:

1) Một là những người vốn tu Đại Thừa Phật pháp, tu về sau này, cảm thấy Đại Thừa Phật pháp khó khăn bèn ngã lòng, lui về tu pháp Tiểu Thừa.

2) Hai là vốn tu Tiểu Thừa. Về sau, hồi Tiểu hướng Đại, phát đại tâm.

Vốn tu pháp Tiểu Thừa, về sau tu pháp Tịnh Độ, sau đó, lại hồi Tiểu hướng Đại, thuộc vào tình huống ấy. Vì thế, khi vãng sanh hễ hồi hướng, tới khi lâm chung, cảm ứng Phật hiện đến, nhưng do bình thời tu tập pháp Tiểu Thừa, đến khi lâm chung phát đại tâm. Do vậy, cảm ứng các vị tỳ kheo đến đón tiếp người ấy.

A Di Đà Phật dẫn hàng quyến thuộc tỳ kheo đến trước người ấy, vì người ấy “diễn thuyết Khổ, Không, Vô Thường, Vô Ngã”, [nói] các pháp ấy. Chúng ta học Phật đã nhiều năm, chẳng biết khổ! Nếu thật sự liễu giải Khổ Đế, từ Khổ nhập môn, học Phật sẽ có thể thành tựu. Rất nhiều người học Phật nhiều năm mà chẳng biết khổ. Hễ gặp chuyện vừa lòng bèn quên bẵng Phật pháp. Khi gặp phải nghịch cảnh, hứng chịu thống khổ, bèn oán giận: “Học Phật đã lâu ngần ấy sao vẫn gặp phải chuyện chẳng tốt đẹp?” Kẻ ấy không biết con người sanh vào thế gian, thế gian là khổ, có chút ít thuận cảnh là do may mắn, còn chịu khổ là chuyện đáng phải như vậy! Mọi người hãy suy nghĩ đôi chút, Phật pháp nói tới ba khổ và tám khổ. Sanh, lão, bệnh, tử thì ai nấy đều biết, chứ nói đến Ái Biệt Ly và Oán Tắng Hội, từ xưa tới nay, thời đại quân chủ cũng thế, mà thời đại dân chủ cũng thế, đều có chiến tranh, đều có các sự kiện bạo lực to hoặc nhỏ giữa loài người với nhau, kèm thêm những thứ thiên tai và các thứ tai nạn. Hễ một cuộc chiến nổ ra, vì tai nạn, vì thiên tai v.v... bao nhiêu người đã chết? Một người chết đi, liên lụy thân quyến của người ấy, bao nhiêu người bi thương vì người ấy? Đấy là Ái Biệt Ly (yêu thương mà phải chia lìa). Trừ cái chết ra, cổ nhân nói: “Sanh ly tử biệt”. Tử là một nỗi đau khổ. Người chẳng chết, [hưởng nỗi vui] thiên luân trong gia đình, cha con, anh em có thể cùng tụ hội một chỗ, chẳng phải là tốt đẹp lắm ư? Chẳng thể tụ tập cùng một chỗ, mọi người phân tán ở mỗi nơi, Phật pháp nói điều này từ xưa tới nay là một nỗi đau khổ chẳng thể tránh được trong thế gian! Gặp những chuyện thống khổ này bèn oán hận. Oán hận ai? Sanh vào thế gian này, còn có những nỗi oán khổ ấy. Sau khi đã liễu giải những nỗi khổ ấy, đã hiểu rõ chân tướng thế gian, chẳng tu đạo sẽ không được, phải tu đạo. Người không tu đạo, dẫu là đại hoàng đế vẫn rất khổ. Hiện thời, đại tổng thống cũng có những nỗi khổ của riêng mình, ai có thể tránh khỏi?

Kẻ bình phàm tu các giới, tuy đã tu, cũng liễu giải đạo lý này, tới khi sắp vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, Phật đến nghênh tiếp người ấy, đức Phật còn phải vì người ấy nói về Khổ, khiến cho người ấy hiểu rõ mọi người trên thế gian đều phải chịu khổ, đều chẳng thể tránh được, [người lâm chung ấy] bèn ngay lập tức theo Phật đến thế giới Cực Lạc. Hiện thời, có rất nhiều người cứ nghĩ hoàn cảnh rất tốt đẹp, hết thảy đều hài lòng như ý, trọn chẳng biết hết thảy mọi sự bất luận là tốt hoặc xấu đều là chuyện thống khổ. Người ấy khi lâm chung, đức Phật còn phải nói [về Khổ] cho người ấy nghe.

Ngoài ra, còn phải liễu giải Không. Những kẻ bình phàm như chúng ta thấy những thứ cụ thể trong thế gian hết sức hiện thực. Thấy một quả núi là một quả núi. Hôm nay thấy là một quả núi, ngày mai vẫn thấy là một quả núi. Người ngoại quốc cũng thấy đó là một quả núi. Mọi người ngỡ nó thật sự tồn tại, nhưng nói theo Phật pháp, thứ ấy rỗng không! Không chỉ là Phật pháp, trong kinh điển của Nho gia Trung Hoa cũng nói: “Kim phù sơn, nhất quyển thạch chi đa”, nghĩa là phân tích một quả núi, dẫu cao đến mấy đi nữa thì cũng do nhiều nắm đất [hợp lại]. Bốc một nắm đất lên, bất quá là chút tí, từ chút tí đất ấy tích tụ mãi, sau đấy, mới trở thành hiện tượng này. Mọi người biết ở Đài Bắc có núi rác, rác rưởi của thành phố hằng ngày đổ xuống đó. Lâu ngày chầy tháng, trở thành núi cao. Quý vị nói xem, đó có phải là thật sự tồn tại hay không? Từ rác rưởi tích lũy thành. Núi là như thế, toàn thể đại địa, hết thảy các động vật trên đại địa cũng là như thế. Các thứ sự nghiệp anh hùng sáng tạo trong nhân gian, anh hùng này nọ lỗi lạc lắm! Đều là rỗng tuếch! Bất cứ chuyện gì trong thế gian này đều do nhân duyên hòa hợp, đều là do bao nhiêu điều kiện hợp lại mới hiện ra giả tướng ấy. Nếu chẳng có những điều kiện đó hợp lại, giả tướng sẽ chẳng có! Người học Phật chúng ta hãy ngẫm xem, đối với bất cứ sự vật cụ thể hay chuyện trừu tượng nào, không gì chẳng phải là nhân duyên. Hễ nhân duyên ly tán, còn có thể duy trì tồn tại hay chăng? Nhân duyên hợp lại với nhau, sẽ tạm thời hiện ra một giả tướng mà thôi. Lấy quốc gia để nói, có quốc gia nào trên thế giới tồn tại vĩnh viễn? Chẳng có chuyện ấy đâu nhé! Vì thế, kinh Phật dạy: “Quốc độ nguy thúy” (Cõi nước mong manh). Đại quốc gia cũng thế, tiểu quốc gia cũng thế, đều rất yếu ớt! Từ Đệ Nhị Thế Chiến cho tới gần đây, Liên Sô một mực hùng mạnh. Nhất là trong thời kỳ đối đầu với nước Mỹ, có ai chẳng thừa nhận Liên Sô là một đại quốc? Thế mà đến nay, thời gian chưa đầy một năm, nói tan rã bèn tan rã. Hiện thời, đã biến thành rất nhiều quốc gia nhỏ. Nếu chẳng phải là trống không, lẽ ra nó phải tồn tại vĩnh cữu! Hễ nhân duyên biến động, giả tướng sẽ không tồn tại. Do vậy, phải liễu giải chữ Không. Nếu liễu giải chân tướng của vạn sự vạn vật, sẽ chẳng bị phiền não bởi những chuyện hư giả. Chúng ta luôn bị chuyện hư giả gây phiền não. Sau khi đã hiểu đạo lý Khổ và Không, chúng ta há còn có những chuyện phiền não ấy? Đạo lý Không cũng hết sức quan trọng; vì thế, lúc đó, A Di Đà Phật sẽ đối trước người vãng sanh diễn nói đạo lý về Không.

Lại còn liễu giải đạo lý Vô Thường. “Thường” (常) là vĩnh hằng. Vạn pháp trong thế gian, có chuyện nào tồn tại vĩnh hằng? Đều là vô thường. Vừa chớp mắt, sự tình đã biến đổi. Bình thường, chúng ta thấy thế gian hằng ngày dường như bất biến, đấy là vì chúng ta chẳng thật sự dụng công quan sát. Nếu vận dụng tâm tư để quan sát, [sẽ thấy bất cứ] thứ gì cũng đều đang biến động! Toàn thể địa cầu đang chuyển động trong hư không, rốt cuộc sẽ chuyển tới đâu? Ai biết! Địa cầu và mặt trời cùng một nhóm. Chúng ta chỉ biết các tinh cầu trong Thái Dương Hệ, nhưng nhóm tinh cầu ấy ở trong hư không chẳng có mục tiêu, rốt cuộc sẽ chuyển tới chỗ nào. Ai biết? [Trong số những] người nghiên cứu thiên văn học, ai có thể nghiên cứu được? Chúng ta tỷ dụ hư không như biển cả, nhóm tinh cầu trong Thái Dương Hệ, địa cầu là một ngôi sao trong nhóm ấy, chỉ là một tiểu đơn vị bềnh bồng trong biển cả, chẳng có mảy may mục tiêu nào, trôi giạt, chẳng có chỗ cố định. Ở trên địa cầu, chúng ta giống như có một nơi để trụ, có một vật kiến trúc; tính toán lâu dài ở đây, tính toán để làm gì? Toàn thể địa cầu, về căn bản, chẳng có lâu dài, giống như một đám mây nổi trong không trung, bềnh bồng khắp nơi, chẳng có gốc rễ. Hãy ngẫm xem chuyện ấy có phải là thường hay không? Toàn là vô thường. Rất nhiều người không biết, ngỡ thế gian là vĩnh hằng, vẫn mong trụ mãi trong thế gian này. Quý vị khuyên họ vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, họ chẳng tin. Chẳng thấy thế giới Cực Lạc, ngỡ thế gian này tồn tại vĩnh hằng. Đó là tri kiến điên đảo. Chúng sanh do tri kiến điên đảo, chẳng liễu giải đạo lý này!

A Di Đà Phật đối trước người vãng sanh giảng giải, ngõ hầu người ấy sẽ triệt để liễu giải đạo lý này. Tuy người ấy đã chẳng giống kẻ bình phàm, đã biết Khổ, biết Không, nhưng lúc ấy, đức Phật vẫn phải diễn nói đạo lý Vô Thường một lần nữa cho người ấy.

“Vô Ngã”: Chúng ta phải biết đối với “cái ngã chân chánh”, kinh chú giải là Thật Tướng, là chân tâm, cũng là Chân Như bản tánh của chúng ta. Chân Như bản tánh chính là cái Ngã thật sự! Có kẻ bình phàm nào thật sự biết Chân Như bản tánh? Quý vị giảng Chân Như bản tánh cho họ, họ hỏi Chân Như bản tánh ở chỗ nào? Họ thắc mắc, họ không biết. Giảng cho họ nghe, họ cũng chẳng hiểu được, mà kẻ bình phàm như chúng ta cũng chẳng nói nổi. Ắt là phải chính mình đã khai ngộ. Sau khi đã ngộ, còn phải chứng. Chẳng trải qua trình tự ấy, chúng ta đều chẳng liễu giải cái Ngã thật sự. Có chân ngã mà chẳng liễu giải, kẻ bình phàm đều chẳng biết. Kẻ bình phàm biết giả ngã, luôn nghĩ cái thân thể giả tạm, có thể nói năng, có thể tư duy chính là Ngã. Cái Ngã ấy nói theo Phật pháp sẽ là Vô, chẳng phải là chân ngã!

Chúng ta hãy ngẫm xem, chính mình hãy phân tích, [sẽ thấy] tư tưởng của chúng ta là một thứ rất trừu tượng. Nói theo Duy Thức của Phật pháp, tâm lý chủ yếu có tám thứ, tức là tám thức. Ngoài ra, còn có năm mươi mốt cái tâm tương ứng với tám thức tâm (tức tâm sở). Rốt cuộc, tâm nào là chân ngã, thuộc về chính mình? Cái nào có thể đại diện cho chính mình? Ngay cả thức thứ tám, tức A Lại Da Thức, cũng chẳng thể đại diện cho chân ngã. Chân ngã thì lẽ ra chẳng nên sống vài chục năm rồi sanh mạng chấm hết. Hễ sanh mạng kết thúc, sẽ chuyển đến đường nào? Lại sửa đầu thay mặt, sanh trong nhân đạo, sẽ mang diện mạo con người. Vào súc sanh đạo, sẽ là diện mạo súc sanh. Nếu thức thứ tám đại diện chân ngã, đáng lẽ chẳng nên như thế đó! Vì thế, nói đến những cái tâm ấy, chúng đều chẳng phải là “chân ngã”.

Còn như thân thể, lại càng không cần phải nói nữa. Từ sau khi chúng ta nhập thai, ở trong thân thể mẹ, hấp thâu Tứ Đại “đất, nước, gió, lửa”, dần dần tụ tập, biến thành một đứa bé, tăng trưởng đến một mức độ nhất định, sẽ được sanh ra. Sau khi được sanh ra, mỗi ngày phải ăn, phải uống, phải hít thở không khí. Thiếu những chuyện ấy, sẽ chẳng thể duy trì thân thể. Những thứ từ bên ngoài hấp thụ vào, sau khi hấp thụ vào, lại còn phải bài tiết ra: Ngoài đại tiện và tiểu tiện, thân thể còn phải chảy mồ hôi v.v... Những thứ ấy đều là những sự bài tiết ra ngoài. Thân thể chúng ta luôn hấp thụ vật chất nơi ngoại cảnh, lại còn phải luôn bài tiết ra ngoài, thay cũ, đổi mới, cái nào là ta? Chén nước này, trước khi uống cạn, có quan hệ gì với thân thể của chúng ta? Sau khi đã uống, nó biến thành một bộ phận của thân thể, thuận theo sự tiểu tiện lại bị loại khỏi thân. Thân thể ấy có phải là Ngã hay không? Kẻ bình phàm đều coi thân thể này là ta. Phật pháp nói [quan niệm coi thân thể là ta chính là] Thân Kiến, Ngã Chấp. Chấp trước mãnh liệt nhất; càng chấp trước, càng chẳng thể thoát ly sanh tử. Do vậy, đức Phật dạy “vô ngã”.

Nếu nói đến chân lý, chúng ta chẳng liễu giải hiện tượng, chấp trước cái thân thể hư giả và vọng tâm (chỉ tám thức và các tâm sở) là ta. Nếu chúng ta phân tích nó, sẽ chẳng có một vật nào là chân ngã. Do vậy, gọi là “vô ngã”. Ắt phải thừa nhận vô ngã! Khi chẳng chấp trước giả ngã, mới có thể minh tâm kiến tánh, mới có thể hiển thị chân ngã. Vì thế, trong lúc ấy, A Di Đà Phật phải diễn nói đạo lý vô ngã đối với người vãng sanh.

Sau khi đã nói Khổ, Không, Vô Thường, Vô Ngã xong. Tiếp đó, liền “tán thán xuất gia”, [tức là] tán thán người vãng sanh xuất gia. Trong chuyện “tu hành chư giới” ở phần trước, còn có giới xuất gia, tức các giới sa di, giới sa di ni, giới tỳ kheo, giới tỳ kheo ni, những giới ấy đều là giới xuất gia. Còn có hàng tại gia cũng được kể gộp trong ấy. Người tại gia trì Bát Quan Trai Giới một ngày. Bát Quan Trai Giới chính là giới xuất gia. Trong Ngũ Giới có giới “chẳng tà dâm”, nhưng “dâm” trong Bát Quan Trai Giới sẽ chẳng phải là “không tà dâm”. Tuy là tại gia, hễ trì Bát Quan Trai Giới thì là xuất gia, vợ chồng chẳng thể ở chung phòng! Trong ngày hôm ấy, sống cuộc đời xuất gia. Người tại gia trì Bát Quan Trai Giới, quan trọng nhất là phải liễu giải: Cái gọi là “gia” chính là “nhà” trong quan niệm của mỗi người. Mọi người đều có “nhà”. Trong quan niệm, tuy là người tại gia, có gia đình, nhưng tâm phải xuất gia, tâm phải thời thời khắc khắc thoát lìa lục đạo. Muốn thoát lìa lục đạo mà không xuất gia thì làm sao được? “Gia” là một loại thiên luân, tức là mối quan hệ giữa người cùng một nhà, có đủ mọi chuyện ràng buộc. Tuy mang tâm lý tại gia, trong tâm chẳng bị những thứ ấy ràng buộc, cũng coi như là xuất gia. Vì thế, [đức Phật] tán thán xuất gia. Công phu tu hành tốt đẹp, bất luận tại gia hay xuất gia, chỉ cần tâm chẳng bị vướng mắc bởi gia đình, sẽ là xuất gia. Do vậy, A Di Đà Phật tán thán: Có thể xuất gia, bèn “đắc ly chúng khổ” (được lìa các khổ). “Chúng khổ” chính là tám khổ được nói trong Phật pháp. Quan trọng nhất trong tám nỗi khổ chính là sanh tử đại khổ. Hễ vãng sanh thế giới Cực Lạc, sẽ vĩnh viễn lìa khỏi sanh tử đại khổ trong thế gian, hết thảy các nỗi khổ to lớn đều tránh khỏi.

Đoạn này nói về duyên, trong phần sau, sẽ chánh thức nói về sự vãng sanh.

Tập 44

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn trang hai mươi sáu, bắt đầu từ dòng thứ ba ở cuối trang. Tôi đọc trước kinh văn một lượt.

(Kinh) Hành giả kiến dĩ, tâm đại hoan hỷ, tự kiến kỷ thân, tọa liên hoa đài, trường quỵ, hiệp chưởng, vị Phật tác lễ. Vị cử đầu khoảnh, tức đắc vãng sanh Cực Lạc thế giới, liên hoa tầm khai.

(經)行者見已，心大歡喜。自見己身，坐蓮華臺，長跪合掌，為佛作禮。未舉頭頃，即得往生極樂世界，蓮華尋開。

(Kinh: Hành giả đã thấy rồi, tâm đại hoan hỷ, tự thấy thân mình ngồi trên đài hoa sen, quỳ thẳng, chắp tay, kính lễ đức Phật. Trong khi chưa ngẩng đầu lên, liền được vãng sanh thế giới Cực Lạc, hoa sen mới nở).

Trong phần kinh văn dạy về Trung Phẩm Thượng Sanh, trước hết, nói về cái nhân vãng sanh, kế đến, nói về cái duyên vãng sanh, đã giảng trong lần trước. Hôm nay, trong đoạn này, chính là nói tới tình hình vãng sanh. Chúng ta nhớ lại đôi chút về nhân duyên vãng sanh: Cái nhân của Trung Phẩm Thượng Sanh chủ yếu là có thể thọ trì Ngũ Giới và các giới, lấy trì giới làm chủ yếu. Đồng thời, chẳng tạo Ngũ Nghịch, chẳng có những lỗi lầm, sai trái khác. Như vậy thì đương nhiên là có thiện căn. Đem những thiện căn ấy luôn luôn hồi hướng, dùng những thiện căn ấy để hồi hướng phát nguyện: Trong tương lai, khi thọ mạng chấm dứt, sẽ có thể sanh về thế giới Cực Lạc. Đấy là nguyên nhân chủ yếu. Do cái nhân tốt đẹp, tu trì hết sức tốt đẹp, cho nên tới khi lâm chung, A Di Đà Phật và các vị tỳ kheo liền đến nghênh tiếp người ấy. Đó là nói về duyên. Phải đặc biệt chú ý: Đây là do tu pháp Tiểu Thừa. Chúng ta thường nói “Tiểu Thừa chẳng thể vãng sanh”. Pháp môn Tịnh Độ là Đại Thừa Phật pháp, vì sao Tiểu Thừa có thể vãng sanh? Tình huống này là do người ấy vốn học Đại Thừa, về sau, do vì gặp rất nhiều chướng ngại, ngã lòng, lại tu Tiểu Thừa. Một tình huống khác nữa, vốn là tu Tiểu Thừa, về sau, hồi Tiểu hướng Đại. Hai loại tình huống này, đến cuối cùng, khi sắp mạng chung, đều là hồi Tiểu hướng Đại, cho nên có thể vãng sanh. Nếu thuần túy tu Tiểu Thừa, đến cuối cùng chẳng phát tâm Đại Thừa, sẽ chẳng thể vãng sanh. Hãy ghi nhớ mấy điểm quan trọng này! Hôm nay, chúng ta xem tình hình vãng sanh được nói trong đoạn này.

“Hành giả kiến dĩ, tâm đại hoan hỷ”: Chữ “hành giả” chỉ người tu hành hồi hướng, phát nguyện mong vãng sanh, suốt một đời luôn hy vọng có thể vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. Chúng ta biết pháp môn Tịnh Độ khác pháp môn bình thường ở chỗ nào? Chủ yếu nhất là lúc thường nhật phải có hai chữ trong tâm:

1) Một là Yếm (厭), tức là nhàm lìa, chán ngán thế giới Sa Bà. Hãy ngẫm xem, trong cuộc sống thường nhật nơi thế giới Sa Bà, chúng ta hứng chịu đủ mọi nỗi phiền não, đau khổ, gần như cảm giác đã chai lì! Nếu chúng ta vốn chẳng phải là như vậy, hoàn cảnh đang sống là thanh tịnh, đột nhiên đến sống trong hoàn cảnh này, đơn giản là chỉ một ngày cũng chẳng thể chờ đợi được! Trong thế gian này, hoàn cảnh tự nhiên, hoàn cảnh nhân loại xã hội, nhất là tâm lý của những kẻ bình phàm, chính là tâm lý xấu hèn của phàm phu chúng sanh, đâu đâu chúng ta cũng đều cảm nhận nỗi đau khổ ấy. Vì thế, phải nhàm lìa. Trong thế gian, sanh tử là trọng yếu nhất. Sanh vào nhân gian, trong lúc còn sống, tuy đau khổ, có người vẫn mong mỏi sống lâu hơn một chút. Thậm chí hy vọng đời kế tiếp lại sanh làm người trong nhân gian. Đấy là mê hoặc, điên đảo. Suốt một đời này đã chịu đựng thống khổ, đời kế tiếp lại hứng chịu đau khổ. Đối với xã hội này, nếu quý vị biết nhân quả, hiện thời chẳng tốt đẹp, trong tương lai sẽ càng tệ hơn hiện thời. Đó là chuyện nhất định! Nếu lại trải qua bao nhiêu năm, tái sanh vào nhân gian, chỉ sợ ngay cả pháp môn Tịnh Độ thuần túy cũng rất khó được nghe, mong liễu sanh tử càng khó hơn nữa! Huống hồ đời này chẳng thể vãng sanh, đời sau có thể sanh trong nhân gian hay không, sẽ là một vấn đề rất lớn! Suy nghĩ những vấn đề này, ắt sẽ chán ghét thế gian này!

2) Kế đó là Hân (欣), tức vui thích, mong mỏi. Vui thích những gì?

Vừa nghe hoàn cảnh trong Tây Phương Cực Lạc thế giới tốt đẹp như vậy, Phật, đại Bồ Tát, đều là chư thượng thiện nhân, tụ hội một chỗ, trọn chẳng giống như trong thế gian, chúng sanh phàm phu đấu đá lẫn nhau, chẳng hợp ý kiến, hãm hại lẫn nhau! Trong thế giới Cực Lạc, chẳng có hiện tượng ấy. Hễ có cái tâm ấy, sẽ chẳng thể vãng sanh. Vì thế, hễ nghĩ đến hoàn cảnh và nhân sự nơi đó, đúng là quá tốt đẹp. Có mối quan hệ này, chúng ta nhất tâm hy vọng, khẩn cầu, vui thích. Nắm chắc chữ Hân này, Hân là hoan hỷ.

Bình thường, chúng ta một là Yếm, hai là Hân. Hai chữ Hân và Yếm chính là pháp môn Hân Yếm, hợp lại thành Nguyện. Nguyện lực hết sức trọng yếu. Bình thường, do phát nguyện như vậy, chán nhàm và vui thích như vậy, “hành giả kiến dĩ”, [nghĩa là] hành giả trông thấy A Di Đà Phật và các vị tỳ kheo, quyến thuộc vây quanh, đến tán thán người ấy, tiếp đón người ấy. Sau khi trông thấy, “tâm đại hoan hỷ”. Bình thường, chúng ta phát nguyện, chán nhàm, vui ưa, nhưng vẫn chưa đạt được mục đích; khi ấy, hành giả trông thấy Phật đến, ngay lập tức có thể vãng sanh, chẳng phải là sự hoan hỷ tầm thường, mà là đại hoan hỷ! “Tự kiến kỷ thân, tọa liên hoa đài” (Tự thấy thân mình ngồi trên đài hoa sen). Kẻ bình phàm đến khi lâm chung, trong tâm khủng hoảng như thế ấy, rốt cuộc sẽ đi về đâu? Người ấy có biết hay chăng? Trong thế gian, làm đại hoàng đế, hoặc làm tổng thống của một quốc gia lớn nhất trên toàn thể thế giới, quyền uy hơn bất cứ người nào, đến khi thọ mạng chấm dứt, sẽ là thống khổ? Hay là vui sướng? Hành giả, tức người vãng sanh, trong lúc ấy, tâm sanh đại hoan hỷ, “tự kiến kỷ thân”, [tức là] thấy thân thể của chính mình, “tọa liên hoa đài”, ngự trên đài hoa sen. Đài hoa sen do đức Phật đem tới. “Trường quỵ, hiệp chưởng”: Hướng về đức Phật hành lễ, quỳ thẳng, chắp tay. “Vị Phật tác lễ”: Lễ Phật.

“Vị cử đầu khoảnh”: Khi lễ Phật, khi đã lạy xuống, trước khi còn chưa ngẩng đầu lên, “tức đắc vãng sanh thế giới Cực Lạc”. Ngay trong khi còn đang cúi đầu, chưa ngẩng lên, đã vãng sanh thế giới Cực Lạc. Trước kia, khi chúng ta nghiên cứu kinh A Di Đà, kinh văn chép: “Tùng thị Tây Phương quá thập vạn ức Phật độ”, [nghĩa là] từ thế giới Sa Bà đến Tây Phương Cực Lạc thế giới, phải đi qua mười vạn ức cõi Phật xa xôi ngần ấy! Nhưng khi vãng sanh, sẽ dễ dàng như thế đó, lập tức vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. Vì sao mau chóng ngần ấy? Chúng ta phải nghiên cứu đôi chút.

Trong bộ Di Đà Yếu Giải, tổ sư Ngẫu Ích đã chú giải rất minh bạch. Chúng ta học pháp môn Tịnh Độ, quan trọng nhất là ba chữ “Tín, Nguyện, Hạnh”, tức ba tư lương. Yếu tố của Tín là tín Sự, tín Lý:

1) Tín Sự là tin ngoài mười vạn ức cõi Phật, đích xác là có thế giới Cực Lạc. Trọn chẳng như kẻ bình phàm đã nói: “Địa cầu thật sự tồn tại. Ngoài địa cầu sẽ chẳng thật sự tồn tại”. Đấy thuần túy là tri kiến phàm phu. Có tri kiến ấy, bất luận là học vấn to đến đâu đi nữa, đều là tri kiến phàm phu, chẳng liễu giải mà! Chúng ta tin Sự, tin lời dạy của Thích Ca Mâu Ni Phật: Ngoài mười vạn ức cõi Phật, xác thực là có thế giới Cực Lạc.

2) Kế đó là “tín Lý”. Lý là “mỗi cá nhân chúng ta, cho đến mỗi chúng sanh, đều có Chân Như bản tánh”. Bản tánh to cỡ nào? Bản tánh chứa đựng hết thảy. Ở ngoài mười vạn ức cõi Phật kể từ thế giới Sa Bà, có thế giới Cực Lạc, còn có vô cùng vô tận thế giới, đều ở trong bản tánh của chúng ta. Chúng ta phải tin tưởng lý này.

Đã hiểu rõ Lý này, phối hợp Lý với Sự. Khi chúng ta lâm chung, sẽ là cái tâm vãng sanh. “Tự thấy thân mình” chính là tâm lý trông thấy thân thể của chính mình. Người khác thấy người nào đó [khi vãng sanh], thân chẳng động đậy, giống như đã chết! Chẳng động đậy là do người khác thấy vậy, cảnh giới bất đồng. Người vãng sanh đến lúc vãng sanh, cảnh giới chẳng giống kẻ bình phàm. Lúc đó, người ấy nhất tâm bất loạn, hoan hỷ, ở trong Định, ngồi trên đài hoa sen. Kẻ khác thấy dường như người ấy đã tắt hơi, giống như đã chết, nhưng người vãng sanh há có chuyện ấy! Tắt hơi là gì? Hơi thở trong thế gian là giả tướng, hít vào thở ra là giả tướng. Nói đến chỗ chân thật, đều là những thứ phập phều, chẳng chân thật. Hội quy vào đại định, khi nhập Diệt Tận Định, hơi thở mỏng manh gần như chẳng nhìn thấy! Vì thế, khi người ấy ở trong Định, tự thấy thân thể của chính mình ngồi trên đài hoa sen, ngay cả lễ Phật, còn chưa lễ xong, đã đến thế giới Cực Lạc. Đây là đại cảnh giới Lý Sự viên dung hiển hiện, cho nên mới có thể vãng sanh. Người thường tâm lý loạn cào cào, làm sao có thể vãng sanh cho được?

Bình thường, phải luyện tập tâm lý ấy. Luyện tập trong lúc bình thường như thế nào? Bình thường, chúng ta ở trong thế gian, dẫu cảnh giới tốt đẹp cũng thế, mà cảnh giới chẳng tốt đẹp cũng thế, đều coi nó là pháp sanh diệt đang sanh sanh diệt diệt, chẳng cần quan tâm tới nó. Cảnh giới tốt, mời quý vị làm đại tổng thống, tâm quý vị chẳng dao động. Cảnh giới chẳng tốt, thậm chí quý vị thứ gì cũng đều chẳng có, hết thảy các nỗi thống khổ đều xảy đến, quý vị cũng chẳng coi là có chuyện gì, đều chịu đựng được! Nếu bình thường luôn luyện tập như vậy, tâm mới có thể định. Đến khi lâm chung, mới có công phu ấy, mới có thể nước chảy thành giòng!

Khi ấy, sanh về thế giới Cực Lạc, ngồi trên đài hoa sen. Hễ đến nơi, “liên hoa tầm khai”, hoa sen vốn là khép lại, sanh về thế giới Cực Lạc, hoa sen nở ngay lập tức. Vì sao hoa nở mau ngần ấy? Tổ sư chú giải: Thọ trì giới luật, tu hành các giới rất nghiêm, tốt đẹp lắm! Cho nên sau khi vãng sanh, hoa sen sẽ nở rất nhanh. Trên đây là nói về tình huống khi vãng sanh; tình huống sau khi vãng sanh sẽ là như thế nào?

(Kinh) Đương hoa phu thời, văn chúng âm thanh, tán thán Tứ Đế. Ứng thời, tức đắc A La Hán đạo, tam minh, lục thông, cụ bát giải thoát.

(經)當華敷時，聞眾音聲，讚歎四諦。應時即得阿羅漢道，三明六通，具八解脫。

(Kinh: Ngay khi hoa nở, nghe các âm thanh tán thán Tứ Đế. Ngay lập tức liền đắc đạo A La Hán, tam minh, lục thông, đủ tám món giải thoát).

Đoạn này là nói về các lợi ích sẽ đạt được sau khi vãng sanh. Sau khi hoa sen vừa nở, “đương hoa phu thời”, “phu” (敷) là nở, [“đương hoa phu thời” nghĩa là] trong khi hoa sen nở, người vãng sanh “văn chúng âm thanh”, nghe các loại âm thanh nói những lời gì? “Tán thán Tứ Đế”. Những âm thanh ấy đều đang tán thán pháp Tứ Đế. Nói pháp Tứ Đế, dựa theo tông Thiên Thai, căn cứ theo bốn giáo để phân tích, bèn có Tạng, Thông, Biệt, Viên cảnh giới đều khác nhau. Tạng, Thông, Biệt, Viên đều tu pháp Tứ Đế. Kinh văn trong phần trước có nói đến chuyện hồi tiểu hướng đại, nhưng công phu trong thường nhật là công phu Tiểu Thừa. Vì vậy, pháp Tứ Đế ứng hợp với pháp môn Tiểu Thừa do người ấy đã tu trong thế giới Sa Bà trước khi vãng sanh, nhân quả tương xứng. Ở đây là tán thán Tứ Đế của Nhị Thừa.

Pháp Tứ Đế của Nhị Thừa, nói thuần túy theo Tiểu Thừa, sẽ là tu Sanh Diệt Tứ Đế. Bích Chi Phật thuộc Trung Thừa, sẽ là Vô Sanh Tứ Đế. Nói theo bốn giáo, cảnh giới Sanh Diệt Tứ Đế và Vô Sanh Tứ Đế cũng không coi là cao. Dẫu không cao, nhưng chúng ta bình thường phát nguyện tu pháp môn Đại Thừa, ắt cần phải thật sự liễu sanh tử vãng sanh. Ắt phải vun quén nền móng Sanh Diệt Tứ Đế thì mới có thể nương cậy. Sanh Diệt Tứ Đế là gì? Khổ, Tập, Diệt, Đạo, danh từ của Tứ Đế [trong bốn giáo Tạng, Thông, Biệt, Viên đều là như nhau].

Khổ Đế có ba khổ, tám khổ v.v... Tập là gì? Khổ do đâu mà có? Từ Tập mà có. Nay chúng ta hứng chịu đủ mọi nỗi khổ, chớ nên oán trời hờn người! Đều là do trong quá khứ chính mình đã tạo đủ mọi tội nghiệp, mới chuốc lấy đủ mọi khổ quả! Khổ là quả, Tập là nhân. Đấy là hai thứ chân lý trong thế gian. Nếu quý vị nhàm chán thế gian này chẳng tốt đẹp, có sanh và tử là chẳng tốt đẹp! Có chỗ tốt là bất sanh, bất diệt, thành tựu thánh nhân, thành tựu Phật. Đó là gì? Diệt là chuyển cái nhân đau khổ và cái quả đau khổ sanh sanh diệt diệt trong thế gian, mọi thứ đều diệt sạch, sẽ đắc cảnh giới đại an lạc. Đấy là quả. Làm thế nào để đạt đến cái quả ấy? Đạo, tức tu đạo, ắt phải tu đạo. Đấy là cái nhân xuất thế gian. Diệt và Đạo là nhân và quả xuất thế gian. Đấy là Tứ Đế. Vô Sanh Tứ Đế, chúng ta thật sự chẳng hiểu, chẳng cần phải nói tới. Trên thế gian, hễ chúng ta bị một chút khổ, bèn cảm thấy rất khổ. Vô Sanh Tứ Đế là bất cứ nỗi khổ nào giáng xuống thân đều chẳng thấy khổ, chẳng có gì là khổ! Hiện thời, ai có được công phu ấy? Chuyện này vẫn là cảnh giới của bậc Trung Thừa Bích Chi Phật.

Trước mắt, chúng ta chú trọng Sanh Diệt Tứ Đế. Diệt và Đạo là pháp xuất thế gian. Chúng ta đều biết tu pháp xuất thế gian. Muốn tu pháp xuất thế gian, ắt phải thật sự liễu giải pháp thế gian. Nếu chẳng liễu giải pháp thế gian, chẳng có cách nào tu pháp xuất thế gian. Chúng ta có thừa nhận Khổ trong pháp thế gian hay không? Chúng ta phải giác ngộ Khổ. Toàn thể Phật pháp nói tóm lại là phải giác ngộ. Chúng ta đối với Khổ chẳng chịu giác ngộ, cũng chẳng biết phải giác ngộ. Bao nhiêu kẻ coi khổ là lạc. Trên thế gian, cậy vào một tí thông minh vặt vãnh, tận lực làm chuyện tổn người, lợi mình, dùng đủ mọi phương pháp hạ thấp người khác, nâng cao mình lên. Dùng đủ mọi phương pháp để đoạt lấy tiền bạc và quyền lực của người khác, cứ ngỡ chính mình là có trí huệ, rất thông minh. Kẻ đó chẳng biết trong chớp mắt, tiếp theo đó sẽ là đại khổ báo xảy đến, kẻ ấy đâu có hiểu! Chẳng giác ngộ tí nào! Coi khổ là lạc. Do vậy, đây là pháp sanh diệt.

Đối với Khổ Đế của pháp Sanh Diệt, ắt phải giác ngộ. Phải giác ngộ như thế nào? Bất luận kẻ nào tiền tài nhiều đến mấy, địa vị cao tới mấy đi nữa, nói theo toàn thể, chẳng qua là trong một cái khảy ngón tay ngắn ngủi, tạm bợ sẽ tiêu mất, vạn pháp đều là như thế đó. Ở bên sông, Khổng phu tử trông thấy nước chảy, bèn cảm thán: “Thệ giả như tư phù, bất xả trú dạ” (Qua đi như thế đó, ngày đêm chẳng ngừng). “Thệ giả” (逝者) là nói tới vạn vật trong thiên địa vũ trụ (kể cả nhân sinh), giống như nước. Có thể khiến cho dòng sông ngừng chảy ư? Chẳng làm được! Bất cứ chuyện gì trong thế gian cũng đều như giòng nước chảy chẳng ngừng. Đấy là một tướng. Bao nhiêu người liều mạng tranh đoạt, hễ chưa tới tay, bèn nghĩ trọn hết các phương pháp để tranh đoạt. Sau khi đã đoạt được, chẳng có một khắc thời gian nào có thể nắm chặt, nó sẽ ngay lập tức biến mất. Đó là khổ hay lạc? Chẳng hiểu đạo lý này, tức là chẳng hiểu rõ Khổ Đế. Kẻ chẳng hiểu rõ Khổ Đế, quý vị dạy kẻ ấy tu đạo, dẫu rất thông thuộc Tam Tạng mười hai bộ, nhưng nếu chẳng liễu giải Khổ Đế, thảy đều là vô dụng. Thậm chí biến Phật pháp thành pháp thế gian, trộm cắp, buôn bán Phật pháp. Vì vậy, trước hết, phải liễu giải Khổ và Tập trong Sanh Diệt Tứ Đế. Khổ do đâu mà có? Từ các ác nghiệp do chính mình đã tạo mà chiêu cảm. Tất cả phàm phu đều chẳng hiểu cho dù học Phật. Chúng ta đừng nghĩ: Học pháp Đại Thừa, sẽ chẳng cần phải nói tới [Tứ Đế]! Không nói tới, sẽ không được đâu nhé! Ắt phải thống thiết đổ công dốc sức [hòng liễu giải Tứ Đế] thì mới có thể thật thà niệm Phật. Đối với Khổ và Tập trong pháp thế gian mà chẳng thể thật sự nhận thức, thật sự thấy thấu suốt, chúng ta sẽ chẳng thể thật thà niệm Phật. Hiện thời, chẳng thể thật thà niệm Phật, tương lai sẽ chẳng thể vãng sanh, nhân quả tương xứng mà! Vì vậy, những loại Tứ Đế khác chẳng cần phải nói, vì chúng ta thật thà niệm Phật. Hãy đổ công dốc sức ở ngay Sanh Diệt Tứ Đế!

Kinh văn chép: “Văn chúng âm thanh, tán thán Tứ Đế” (Nghe các âm thanh, khen ngợi Tứ Đế), “tán thán” (讚歎) là nói tới người vãng sanh, khi chưa vãng sanh, [người ấy] đã tu tập Sanh Diệt Tứ Đế rất khá. Hoàn toàn chiếu theo những điều đã nói trên đây để tu tập, đã thấy thấu suốt pháp thế gian, và cũng buông xuống. Sau đấy, nhất tâm tu đạo, tu pháp môn Tịnh Độ, phát nguyện cầu sanh, công phu mới thực tiễn, tới lúc đó, mới có thể vãng sanh. Khi hoa nở thấy Phật, có nhiều thứ âm thanh là để tán thán sự thành tựu của người ấy. Tán thán khi ấy chẳng nhằm khuyên người ấy tu Tứ Đế. Người ấy đã tu [Tứ Đế] từ lâu, tu đạt được kết quả tốt đẹp như vậy. Do đó, thốt lời tán thán.

“Ứng thời tức đắc A La Hán đạo”: “Ứng thời” (應時) là ngay trong lúc ấy. Khi nghe các âm thanh tán thán Tứ Đế, sẽ ngay lập tức rất nhanh chóng đắc đạo A La Hán. “A La Hán đạo” là chứng quả thứ tư, tức quả A La Hán. Vãng sanh thế giới Cực Lạc là pháp môn Đại Thừa, [vì sao] người ấy chứng quả La Hán? Tuy là pháp môn Đại Thừa, nhưng vốn tu tập hạnh Tiểu Thừa, cho nên trước hết sẽ đắc đạo A La Hán. A La Hán đạo là Vô Sanh, tức là diệt trừ sự sanh diệt của hết thảy các pháp, đạt được Vô Sanh thật sự. Pháp này còn gọi là Vô Trước, [nghĩa là] đối với hết thảy các giả pháp, đều không chấp trước. Thật sự đạt được A La Hán đạo! A La Hán đạo là giai đoạn ắt phải trải qua để liễu sanh tử. Chúng ta tu pháp Đại Thừa hòng liễu sanh tử; để liễu sanh tử, vẫn phải đoạn Kiến Tư Hoặc. Chứng đắc A La Hán đạo bèn đoạn hết sạch toàn thể Kiến Tư Hoặc. Đối với pháp môn Đại Thừa, để liễu sanh tử, ắt cũng phải trải qua giai đoạn này, người ấy đã đắc A La Hán đạo!

Đắc A La Hán đạo, sẽ đắc “tam minh, lục thông”. Xin hãy xem biểu đồ bài giảng.

IV.2.2.16.2. Tam Minh

1) Túc Mạng Minh (宿命明): Biết quá khứ gọi là Túc Mạng. Chúng ta biết tình hình trong một đời này mà thôi. Trước đời này là “tiền sanh” (đời trước), trước tiền sanh còn có tiền sanh nữa, chúng ta chẳng biết. Đắc Túc Mạng Minh sẽ có thể hiểu rõ tình huống của sanh mạng trong đời quá khứ.

2) Thiên Nhãn Minh (天眼明): Đối với chuyện vị lai, mắt người ấy thấy rất rõ ràng. Thấy rất rõ ràng hoàn cảnh và sanh mạng trong vị lai sẽ là như thế nào, đều có thể liễu giải.

3) Lậu Tận Minh (漏盡明): “Lậu” (漏) chỉ hữu lậu pháp, “tận” (盡) là chấm dứt. Lậu Tận là pháp hữu lậu chẳng còn. Lậu Tận Minh cũng là đắc pháp vô lậu, ý nói về những chuyện trong hiện tiền. Đối với chuyện trong hiện thời chúng ta chẳng thấy rõ. Những sự việc đang xảy ra tại trong nước và ngoài nước đều là chuyện trên địa cầu. Chuyện ở ngoài địa cầu, chúng ta càng chẳng liễu giải. Chuyện trên địa cầu chúng ta liễu giải bao nhiêu? Chẳng biết! Vì sao không biết? Chúng ta đều dùng cái tâm hữu lậu để nhìn, nhìn kiểu nào cũng chẳng thấy rõ. Dẫu TV phát ra tin tức, báo chí cũng đăng tải mọi chuyện, chúng ta trông thấy mà chẳng hiểu rõ, chẳng nắm được chân tướng sự thật, trong ấy bao gồm rất nhiều vấn đề: Do thành kiến chủ quan của chính mình; đối với sự thật khách quan, còn có những lời nói của kẻ khác chẳng hợp sự thật. Khá nhiều vấn đề chúng ta đều chẳng liễu giải, ắt phải đạt được vô lậu, sau khi vô lậu thì mới triệt để hiểu rõ. Nói cách khác, tất cả phiền não đều đoạn sạch sành sanh thì mới đắc vô lậu, gọi là Lậu Tận Minh. Sau khi đắc vô lậu, chuyện thế gian đều thấy rõ ràng. Thấy rõ ràng chuyện thế gian thì sẽ dễ thực hiện. Thấy bất cứ chuyện gì cũng đều chẳng có phiền não, thật sự chẳng có phiền não!

Lục thông: Túc Mạng, Thiên Nhãn, Lậu Tận là ba thứ thần thông.

Lại còn Thiên Nhĩ Thông, Tha Tâm Thông và Thần Túc Thông. Thần Túc Thông là đối với trên hư không, dưới nước và mặt đất, đều phi hành tự tại. Muốn tới nơi nào, bèn có thể vận dụng thần thông, lập tức đến nơi. Kẻ bình phàm chúng ta muốn đến nước Mỹ, phải ngồi máy bay. Có Thần Túc Thông sẽ chẳng cần ngồi máy bay, ngay lập tức đến nơi. Tha Tâm Thông là trong tâm người khác dấy lên tâm niệm gì, người ấy đều biết. Thiên Nhĩ Thông là âm thanh ở rất xa đều nghe rõ ràng! Những thần thông này gọi chung là Lục Thông.

Minh và Thông trong “tam minh, lục thông” có gì khác nhau? Trước khi đắc tam minh, có thể đắc lục thông. “Thông” (通) là thông đạt, “minh” (明) là hiểu rõ triệt để. Lấy Túc Mạng Minh và Túc Mạng Thông để nói, sẽ khác nhau. Túc Mạng Thông là biết đời nào trong quá khứ thuộc về đường nào, còn [người đắc] Túc Mạng Minh không chỉ liễu giải điều này, mà người ấy còn liễu giải đã tạo những nghiệp nào, các thứ tình huống đều liễu giải toàn bộ. Minh so với Thông càng liễu giải nhiều hơn, phạm vi càng rộng hơn. Thiên Nhãn Minh và Thiên Nhãn Thông, Lậu Tận Minh và Lậu Tận Thông cũng là như vậy. So với Thông, Minh càng mở rộng hơn!

Đắc Minh, đắc Thông đương nhiên là rất tốt, nhưng chúng ta tu đạo chẳng cần chú trọng điều này, niệm Phật là được rồi. Niệm Phật đến thế giới Cực Lạc, tự nhiên đắc tam minh, lục thông. Nếu chẳng chú trọng niệm Phật, mà mong cầu thần thông, cầu Minh, những chuyện ấy sẽ chẳng thể làm được. Vì sao? Cái tâm mong cầu Thông và chuyện tu đạo chẳng tương hợp, vì Thông do từ đại định, từ công phu định lực mà đắc. Chẳng có công phu định lực, lấy đâu ra Thông? Giống như soi bóng trong nước, nước ắt phải “định” thì mới có thể phát sanh tác dụng chiếu. Nếu nước chẳng định, lay động, chiếu kiểu nào cũng chẳng hiện bóng! Nếu cái tâm của bọn chúng sanh chúng ta chẳng định, chỉ mong cầu Thông, cái tâm cầu Thông rối nùi, cứ ngỡ [chính mình] cao hơn kẻ khác một bậc, ngỡ mình vượt trỗi người khác, mong biểu hiện giữa mọi người, chính mình có thần thông. Hễ có động cơ ấy, sẽ cách xa tu đạo, tu Định, chẳng biết đã trái nghịch bao nhiêu, bao xa! Chúng ta phải liễu giải điều này, hãy nhất tâm tu đạo, hãy khéo thật thà niệm Phật. Hễ công phu đã đạt, sẽ tự nhiên có [Thông và Minh].

“Cụ bát giải thoát”: Bát giải thoát còn gọi là “bát bối xả”. “Bối” (背) là trái nghịch, “xả” (捨) là vứt bỏ. Vi phạm gì? Vứt bỏ điều gì? Đối với các giả pháp sanh diệt trong thế gian, bao gồm những vọng tâm trong nội tâm chúng ta, đều phải tương phản, trừ bỏ. Đó là “nghịch trần, hợp giác”. Đối với các thứ tình huống trong trần gian, đều phải tương phản, chẳng hòa hợp với chúng, phải hòa hợp cùng giác và Phật pháp, nên gọi là “bát bối xả”. Bát bối xả là công phu tu trì nơi nhân địa, tu đến mức thành công bèn gọi là “bát giải thoát”. Có tám điều nào vậy? (xin xem biểu đồ bài giảng).

IV.2.2.16.2. Bát giải thoát

1) Nội hữu sắc tưởng quán ngoại sắc: Khi tu pháp này, phải phá sắc tướng (sắc pháp). Đối với người tu đạo, phá trừ Thân Kiến hết sức trọng yếu! Bất luận kẻ nào cũng đều coi thân thể là ngã, coi nó như chính mình, coi thân thể của chính mình quý báu hơn bất cứ điều gì, thân thể này tốt đẹp hơn bất cứ điều gì. Chẳng được rồi! Không thể thoát ly sanh tử. Dùng công phu này, trước hết là phải đối với nội hữu, quán sát chính mình, quán tưởng sắc thân của chính mình. Đừng nghĩ là trẻ tuổi, từ da dẻ bề ngoài, đầu tóc đen mun, da dẻ tươi nhuận, hết thảy đều rất đẹp đẽ, nhưng chẳng lâu dài, tới khi tuổi già sẽ biết: “Nhớ lại từ lúc tuổi trẻ cho đến hiện thời, dường như mới ngày hôm qua!” Chẳng cảm thấy thời gian đã trôi qua bao nhiêu, màu sắc nơi thân thể của chính mình đẹp đẽ dường ấy, chẳng gìn giữ được. Già cả vẫn chưa thấm vào đâu, sau khi già nua lại còn phải chết! Sau khi đã chết, chẳng được mấy hôm, thân thể đã hư nát. Chẳng lâu sau, biến thành một đống xương trắng. Cổ nhân có Bạch Cốt Quán: Tuy thân thể hiện thời có thể hoạt động, chính mình thấy là một đống xương trắng toát. Hành phép quán tưởng này, sẽ chẳng chấp trước thân thể, chẳng coi nó như bảo bối. Tiến hơn nữa, thấy thân thể của người khác cũng chẳng tham luyến. Thấy thân thể của người khác cũng là giả tướng. Vì thế, để quán ngoại sắc, trước hết phải quán nội sắc, sau đấy mới quán ngoại sắc. Ắt phải vận dụng công phu như vậy!

2) Nội vô sắc tưởng quán ngoại sắc: Trong phần trước là nội hữu sắc tưởng, dùng Bạch Cốt Quán. Quán đến một mức độ [nhất định], xương trắng tỏa sáng, có quang minh tám màu. Lại sợ [hành nhân] sẽ chấp trước quang minh; vì thế, học đạo chẳng dễ dàng. Về sau, cũng phải bỏ sạch điều này. Hết thảy đều chẳng có thì gọi là “nội vô sắc tưởng”. Quán tưởng chính mình thứ gì cũng đều chẳng có, sau đấy mới quán ngoại sắc. Sau khi đã quán nội vô sắc tới mức độ sạch sành sanh, [nhận thấy] chúng sanh vẫn chẳng thể liễu sanh tử. Điều nặng nhất của chúng sanh là tham ái, [hay nói cách khác là do có] cái tâm tham cầu. Tuy thân thể đã chẳng có, nhưng vọng tâm hãy còn. Hễ có vọng tâm tồn tại, đối với ngoại cảnh vẫn tham cầu. Vì thế, vẫn phải quán ngoại sắc. Lại tiếp tục quán ngoại sắc, quán mãi cho đến khi ngoại sắc chẳng còn mới thôi. Vì thế, điều này là nội vô sắc tưởng quán ngoại sắc. Trong giai đoạn này, khi quán ngoại sắc, phải đoạn trừ cái tâm tham cầu và phiền não. Sau khi hoàn thành giai đoạn này, sẽ tiến nhập giai đoạn thứ ba.

3) Tịnh giải thoát thân tác chứng cụ túc trụ: Tịnh giải thoát (淨解脫) là gì? Trong phần trước là “nội quán sắc”, tức là quán nội thân của chính mình. Quán chính mình là một đống xương trắng. Xương trắng dần dần tỏa ra ánh sáng. Quang minh thì vẫn chưa phải là tốt, dần dần chuyển biến thành thanh tịnh quang. Quán toàn bộ tám thứ bạch quang trở thành thanh tịnh. Khi ấy, thân thể sẽ chẳng bị ràng buộc tí nào, tâm lý được giải thoát, thân tâm hoàn toàn đạt đến tự tại, thân thể an ổn, tâm lý an lạc, đó là “thân tác chứng” (thân làm chứng). “Chứng” là bản thân hoàn toàn chứng đắc cảnh giới quán tưởng. “Cụ túc trụ” (具足住) là cảnh giới được quán đã hoàn toàn đầy đủ!

Ba công phu trên đây đã đạt được rồi, sẽ ở trong giới nào? Ở trong Sắc Giới Thiên, nhập công phu Thiền Định. Tiến hơn bước nữa là Không Vô Biên Xứ. Từ Sắc Giới Thiên, lại tiến nhập công phu Thiền Định càng sâu hơn. Sắc Giới Thiên còn có hình sắc, lên cao hơn một tầng nữa là Vô Sắc Giới Thiên. Tầng thứ nhất trong [Vô Sắc Giới Thiên] là Không Vô Biên Xứ, rỗng rang chẳng có ngằn mé, gọi là Không Vô Biên Xứ Định. Nhập đại định này, hết thảy bờ mé đều chẳng có, Định sâu hơn Sắc Giới Thiên. Tiến thêm một tầng nữa, bỏ qua Không Vô Biên Xứ Định, lại nhập Thức Vô Biên Xứ Định. Sau khi nhập Thức Vô Biên Xứ Định, lại tiến thêm bước nữa là đạt tới Vô Sở Hữu Xứ Định, là tầng Không Thiên thứ ba. Cuối cùng, đạt đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ Định, là cao nhất, cũng là tầng Không Thiên thứ tư. Từ Không Vô Biên Xứ Định cho đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ Định chính là bốn loại Thiền Định lớn trong Vô Sắc Giới.

Điều cuối cùng, Diệt Thọ Tưởng Định thân tác chứng cụ trụ. Người tu Tiểu Thừa đã vượt khỏi tam giới, chứng quả thứ ba, gọi là quả Bất Hoàn, trụ trong Bất Hoàn Thiên. Vì muốn tạm thời nghỉ ngơi, bèn nhập Diệt Tận Định, gọi là Diệt Thọ Tưởng. Thọ (受) là nhận. Bất cứ chuyện gì trong thế gian chúng ta đều tiếp nhận. Hễ tiếp nhận bèn có tưởng, [tức là] trong tâm có tư tưởng. Những thứ ấy đều là chuyện phiền não, trong tâm bị tạp loạn. Hễ trong tâm tạp loạn, sẽ là chuyện hết sức khổ sở. Bậc thánh nhân từ Tam Quả trở lên chán ghét những thứ ấy, cho nên Diệt, tức là khiến cho nó ngưng dứt, chẳng để cho nó dấy lên tác dụng. Nhập Định ấy gọi là Diệt Tận Định. Sau khi nhập Diệt Tận Định, kẻ bình phàm chúng ta có hô hấp, người ấy (người nhập Diệt Tận Định) cũng có hô hấp. Khi người ấy nhập đại định, phàm nhân chúng ta gần như chẳng nhìn thấy người ấy có hô hấp, vi tế đến mức tột cùng vi tế, trong tâm an tĩnh định trong ấy. Đó là một loại cảnh giới hưởng thụ nhất. Đấy là môn giải thoát thứ tám.

Diệt Thọ Tưởng Định khác với Vô Tưởng Định của ngoại đạo. Tu Vô Tưởng Định thành công, sẽ sanh lên Vô Tưởng Thiên, [ngoại đạo] ngỡ là rốt ráo nhất, [tưởng là] đã chứng quả rốt ráo. Thật ra, hãy còn quá sớm! Thánh nhân Tam Quả biết điều này chẳng phải là rốt ráo, nghỉ ngơi ở nơi đó mà thôi. Hai đằng khác nhau!

Bát giải thoát là do tu Bát Bối Xả mà đắc Thiền Định, đến cuối cùng, thành công đắc bát giải thoát. Phải biết: Bát giải thoát chẳng phải là tu thành trong thế giới Sa Bà trước khi vãng sanh, mà là sau khi vãng sanh. Nghe các âm thanh tán thán Tứ Đế, sau đấy, đắc đạo A La Hán, đắc tam minh, lục thông. Sau đấy, đắc bát giải thoát. Sau khi chúng ta liễu giải phần kinh văn này, điều quan trọng nhất là cầu vãng sanh. Sau khi vãng sanh, đừng nói là bát giải thoát, chúng ta có thể đạt được cảnh giới đại Bồ Tát rất nhanh! Hiện thời, chúng ta không cần học [tam minh, lục thông, bát giải thoát]. Chẳng phải là [những điều ấy] không tốt, mà là do danh từ khó hiểu, công phu tu tập khó khăn lắm! Vì vậy, chúng ta cầu vãng sanh là điều quan trọng nhất. Kế đó là một câu:

(Kinh) Thị danh Trung Phẩm Thượng Sanh giả.

(經)是名中品上生者。

(Kinh: Đó gọi là Trung Phẩm Thượng Sanh).

Phần trên đã nói rành mạch, cuối cùng là lời kết luận, đó gọi là người vãng sanh Trung Phẩm Thượng Sanh.