Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 27

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang mười hai, bắt đầu từ dòng thứ năm. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn.

(Kinh) Phật cáo Vi Đề Hy: “Dục quán bỉ Phật giả, đương khởi tưởng niệm, ư thất bảo địa thượng, tác liên hoa tưởng, linh kỳ liên hoa, nhất nhất diệp thượng, tác bách bảo sắc. Hữu bát vạn tứ thiên mạch, do như thiên họa. Mạch hữu bát vạn tứ thiên quang, liễu liễu phân minh, giai linh đắc kiến. Hoa diệp tiểu giả, tung quảng nhị bách ngũ thập do tuần. Như thị liên hoa, cụ hữu bát vạn tứ thiên diệp”.

(經)佛告韋提希：欲觀彼佛者，當起想念，於七寶地上，作蓮華想。令其蓮華，一一葉上，作百寶色。有八萬四千脈，猶如天畫。脈有八萬四千光，了了分明，皆令得見。華葉小者，縱廣二百五十由旬。如是蓮華，具有八萬四千葉。

(Kinh: Đức Phật bảo bà Vi Đề Hy: “Muốn quán đức Phật ấy, hãy nên khởi tưởng niệm, trên đất bảy báu tưởng một hoa sen, sao cho mỗi cánh hoa sen ấy có màu sắc của trăm thứ báu, có tám vạn bốn ngàn đường gân, giống như nét vẽ thiên nhiên. Mỗi đường gân có tám vạn bốn ngàn quang minh, [quán tưởng sao cho] rành rẽ phân minh, thảy đều trông thấy. Cánh hoa nhỏ đã có bề ngang và bề dọc là hai trăm năm mươi do tuần. Hoa sen như vậy có đủ cả tám vạn bốn ngàn cánh”).

Đoạn này vẫn là Hoa Tòa Quán, “hoa tòa” là tòa hoa sen. Trong đoạn kinh văn trước đó, trước hết, đức Phật bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy hãy lắng nghe. Vì sao? Bắt đầu từ chỗ này, [đức Phật] chánh thức giảng về cách quán tưởng chánh báo. Những phần trước đó đều nói về y báo, thô thiển hơn một chút, nhưng quán tưởng chánh báo vi tế hơn. Do vậy, phải “đế thính, đế thính” (lắng nghe, lắng nghe). Sau đó, A Di Đà Phật cùng với Quán Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát đều xuất hiện trong không trung. Phu nhân Vi Đề Hy vừa thấy, hết sức hoan hỷ; sau đấy, nghĩ chính mình có thể trông thấy [cảnh tượng ấy] quá tốt đẹp. Do vậy, bà bèn vì chúng sanh trong đời vị lai thỉnh cầu, cũng là thỉnh cầu pháp này: Chúng sanh trong đời vị lai phải làm như thế nào thì mới có thể thấy A Di Đà Phật và hai vị đại sĩ? Đó chính là sự thỉnh pháp đã được nói trong lần trước. [Trong đoạn kinh văn] vừa mới niệm, đức Phật dạy phu nhân Vi Đề Hy: Muốn quán A Di Đà Phật, trước tiên, cần phải quán tưởng theo phương pháp sau đây. Hôm nay, tôi nói tiếp [nội dung] của buổi giảng lần trước.

Dưới đây là một tiểu đoạn, hãy xem tiểu đoạn ấy. “Phật cáo Vi Đề Hy”, Thích Ca Mâu Ni Phật bảo phu nhân Vi Đề Hy, Ngài nói gì vậy? “Dục quán bỉ Phật giả”: Muốn quán tưởng Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật, phải như thế nào thì mới có thể quán được? Tiếp đó, Ngài nói một đạo lý và cũng là một phương pháp quan trọng nhất, tức là “đương khởi tưởng niệm”, [nghĩa là] người tác quán phải dấy lên sự tưởng niệm. Tưởng niệm thì mục tiêu quán tưởng sẽ đặt vững ở nơi đâu? “Ư thất bảo địa thượng” (Trên mặt đất bảy báu): Ngay trong thế giới Cực Lạc, quán tưởng y báo trong các phần trước đã thành công, bèn quán trên mặt đất bảy báu trong thế giới Cực Lạc, “tác liên hoa tưởng”, [nghĩa là] trong tâm tưởng có hoa sen trên mặt đất. Đấy là nguyên tắc quan trọng nhất!

Kinh A Di Đà nói hoa sen sanh trong ao bảy báu. Hoa sen trong ao bảy báu là nói đối với người vãng sanh. Ví như chúng ta từ thế giới Sa Bà vãng sanh thế giới Cực Lạc, lại còn có những chúng sanh vãng sanh thế giới Cực Lạc từ những thế giới khác, đều hóa sanh trong hoa sen nơi ao bảy báu. Ở đây, [hoa sen] trên đất bảy báu là nói về [hoa sen của] đức Phật, còn có những đóa sen do các vị đại Bồ Tát sử dụng. Tòa sen để đức Phật ngồi hay đứng đều ở trên đất bảy báu. Đức Phật bảo phu nhân Vi Đề Hy và hết thảy chúng sanh tu pháp môn này trong đời mai sau: Muốn quán thấy A Di Đà Phật, trước hết, phải quán hoa sen trên đất bảy báu. Bởi lẽ, quán tưởng chánh báo của đức Phật, Báo Thân của Phật vừa to, vừa tinh vi, hết sức vi tế, nếu ngay lập tức quán, sẽ chẳng thể [quán tưởng] rõ ràng. Do vậy, trước hết, hãy quán tòa hoa sen do đức Phật sử dụng.

Cách quán như thế nào? Dùng tưởng niệm: Tưởng hoa sen trên đất bảy báu. Do đó, chữ Tưởng (想) hết sức trọng yếu. Dựa theo cách giảng kinh Pháp Hoa của tông Thiên Thai, tâm tánh của lũ chúng sanh chúng ta bao la vạn tượng. Hết thảy các pháp đều được bao hàm trong tâm tánh, mà cũng là nói theo đạo lý thì cái tâm của chúng ta trọn đủ hết thảy. Đấy là nguyên lý quan trọng nhất được giảng trong Phật pháp. Trong văn hóa Trung Hoa, Nho gia cũng nói như thế: “Vạn vật giai bị ư ngã” (Vạn vật đều trọn đủ nơi ta), “vạn vật” là muôn vật trong vũ trụ. Vạn sự vạn tượng đều ở trong tâm chúng ta, hoàn toàn trọn đủ. Vì thế, nói theo Nho học và Phật học, sẽ có chung một chân lý.

Sau khi đã hiểu chân lý, dựa theo phương pháp do đức Phật đã nêu dạy để dụng công, sẽ có thể trông thấy. Bộ kinh này giảng khá cặn kẽ. Chúng ta liễu giải bộ kinh này còn quan trọng hơn liễu giải kinh A Di Đà rất nhiều. Kinh văn của kinh A Di Đà đơn giản, nhưng chú giải của tổ sư đã chỉ ra: Đối với hoa sen trong ao bảy báu, người học Tịnh Độ Tông chúng ta, nếu phát tâm, có tín tâm, có nguyện tâm, khi bắt đầu niệm Phật, lúc đó, trong ao bảy báu sẽ nẩy sanh một đóa hoa sen. Hoa sen ấy là do ai [tạo tác]? Sanh ra như thế nào? Nay chúng ta nhìn vào Quán Kinh, bèn biết: Đấy chính là nói tới quán tưởng. Dụng công quán tưởng, sẽ tưởng ra được. Trì danh niệm Phật giống hệt như quán tưởng. Phát tâm trì danh niệm Phật, trọn đủ Tín, Nguyện, Hạnh, khi vừa niệm, do cái tâm “có thể ức niệm”, nơi ao bảy báu trong thế giới Cực Lạc bèn trổ sanh một đóa hoa sen. Vì thế, đối với lời chú giải của tổ sư, [ta biết chuyện ấy đã được] kinh này nói rõ ràng. Do đức Phật nói như thế, cho nên tổ sư căn cứ vào đạo lý do đức Phật đã dạy [để chú giải như vậy], chẳng phải là chú giải tùy tiện! Vì sao vừa tưởng, bèn có thể tưởng ra? Vừa phát tâm niệm Phật, hoa sen trong ao bảy báu bèn nẩy sanh, [nguyên nhân là do] cái tâm của chúng ta trọn đủ hết thảy.

Tâm chúng ta chẳng tưởng thế giới Cực Lạc, bèn tưởng thế giới Sa Bà và hết thảy mọi thứ trong nhân gian. Tưởng hết thảy mọi thứ trong nhân gian, tâm chúng ta sẽ ở trong nhân gian. Chúng ta biết nhân gian là như vậy. Nói theo Phật pháp, sanh trong thế gian này, hết thảy đều thống khổ. Thống khổ được tạo thành như thế nào? Chính là do thân tâm của chúng sanh tạo tác các tội nghiệp như giết, trộm, dâm, dối v.v… Tạo tác tội nghiệp thành công, trong tương lai, sẽ hứng chịu quả báo chiêu cảm từ tội nghiệp đã tạo trong thế gian này. Do tâm lý phàm phu, ở trong thế gian, đều chẳng thể tránh khỏi tạo nghiệp, thọ báo. Vì sao tạo nghiệp? Vì trong tâm mê hoặc, điên đảo; do vậy, khởi Hoặc, tạo nghiệp, chịu báo, tuần hoàn chẳng dứt, sanh tử không ngừng. Đấy là cái nhân khiến cho bọn phàm phu chúng ta thọ báo trong thế gian này!

Nếu ý niệm của chúng ta chẳng đặt trong nhân gian, mà đặt nơi thế giới Cực Lạc, đặt trong ao hoa sen, nay nói đến quán tưởng chánh báo của Phật, quán tưởng hoa sen được sử dụng bởi đức Phật ở ngay trên đất bảy báu. Hoa ấy từ đâu mà có? Từ tịnh pháp (pháp thanh tịnh) trong tâm tưởng ra. Sau khi đã liễu giải lý này, [sẽ biết] hoa sen có bao nhiêu cánh, hoa quang (quang minh tỏa ra từ hoa sen) và các thứ báu được nói kế đó đều là do như vậy mà có. Chỉ cần dùng đúng phương pháp, sẽ có thể trông thấy. Sau khi đã liễu giải lý này, những điều kế đó đều dễ dàng.

Vì sao trong tâm chúng ta vừa tưởng, bèn có thể thấy hoa sen trong thế giới Cực Lạc? Trong tâm lý của chúng ta có cảnh giới như thế nào, sau đấy mới có thể thấy, mới có thể cảm ứng cảnh giới như thế ấy. Trong tâm phàm phu chỉ có thế giới Sa Bà, ắt phải chuyển biến tâm lý phàm phu thì mới có thể trông thấy thế giới Cực Lạc. Vì vậy, khi dụng công quán tưởng, ắt phải buông xuống vạn duyên. “Vạn duyên” là nói tới ý niệm của chúng ta. Ý niệm của chúng ta chẳng có một giờ, một khắc nào không vương vấn thế giới Sa Bà và những sự việc trong nhân gian. Khi chúng ta dụng công, mong thấy thế giới Cực Lạc, đối với các thứ thị phi, danh lợi, hết thảy mọi thứ thảy đều phải buông xuống. Khi ấy, cái tâm của chính mình mới có thể giao thoa chiếu rọi và cảm ứng thế giới Cực Lạc. Hãy tiếp tục xem kinh văn.

Đức Phật bảo phu nhân Vi Đề Hy, muốn tưởng hoa sen thì tưởng như thế nào? “Linh kỳ liên hoa, nhất nhất diệp thượng, tác bách bảo sắc” (Tưởng sao cho hoa sen ấy, mỗi cánh đều có màu sắc của trăm thứ báu). Khi tưởng, trước tiên, hãy tưởng một đóa hoa sen to trên đất bảy báu trong thế giới Cực Lạc, tức là trước hết tưởng ra hình dạng của một đóa sen to. Sau đấy, quán tưởng từng cánh hoa sen. “Diệp” (葉) chính là cánh hoa sen. Trên mỗi cánh hoa, có màu sắc của trăm thứ báu. Bảo sắc có tới một trăm thứ, đủ các loại màu. Trong thế gian này, màu sắc chỉ có mấy loại. Màu cơ bản là xanh dương, vàng, đỏ, trắng, đen, năm thứ; sau đấy, phối hợp lại. Thế mà trên cánh hoa sen có màu của trăm thứ báu. Lại còn “hữu bát vạn tứ thiên mạch” (tám vạn bốn ngàn đường gân). “Mạch” (脈) là đường gân. Lá cây cũng thế, mà cánh hoa cũng thế, có từng đường gân một, giống như mạch máu trong thân thể con người. Có bao nhiêu? Có tám vạn bốn ngàn, nhưng chúng cũng chẳng rối loạn, chẳng có thứ lớp như chúng ta thấy trong thế gian này. Chúng phối hợp hết sức khéo léo, phối hợp “do như thiên họa” (giống như nét vẽ thiên nhiên). “Thiên họa” (天畫) là nét vẽ được hình thành tự nhiên. Trong thế giới này, Quốc Họa của Trung Hoa cũng thế, mà hội họa của Âu Tây cũng thế, đều do sức người vẽ ra. Hội họa của con người đều là mô phỏng thiên nhiên. Hết thảy các nghệ thuật đều là như vậy. Nghệ thuật là mô phỏng thiên nhiên, hội họa cũng là mô phỏng thiên nhiên, âm nhạc cũng là mô phỏng âm nhạc của thiên nhiên. Do đó, [âm nhạc trong thiên nhiên] được gọi là “thiên lại” (天籟). Vì thế, âm thanh đẹp nhất là âm thanh tự nhiên. Trên mỗi cánh sen đều có tám vạn bốn ngàn đường mạch, thoạt nhìn toàn thể, giống như một bức họa thiên nhiên, đẹp quá! Đấy là nói mỗi cánh sen đều có tám vạn bốn ngàn đường mạch!

Mỗi một “mạch hữu bát vạn tứ thiên quang” (mạch có tám vạn bốn ngàn quang minh). Quý vị hãy ngẫm xem, từ mỗi đường mạch, lại tỏa ra quang minh nhiều ngần ấy. Những quang minh ấy bao gồm màu sắc của các chất báu. Từ trên mỗi mạch, tỏa ra quang minh. Khi quán tưởng, phải “liễu liễu phân minh, giai linh đắc kiến” (sao cho đều thấy rành rẽ, rõ ràng). Trên mỗi cánh hoa có bảo sắc nhiều ngần ấy, có các đường mạch nhiều ngần ấy, đều thấy hết sức triệt để, hết sức rõ ràng. Đó là “liễu liễu phân minh, giai linh đắc kiến”. Những cánh hoa ấy to cỡ nào? Đương nhiên là có lớn, có nhỏ. Chẳng cần nói tới cánh hoa lớn, mà nói “hoa diệp tiểu giả, tung quảng nhị bách ngũ thập do tuần” (cánh hoa nhỏ thì bề dài, bề ngang đều là hai trăm năm mươi do tuần), “tung” (縱) là bề dài, “quảng” (廣) là bề rộng. Chiều dọc, chiều ngang đến hai trăm năm mươi do tuần, to như thế đó, rộng như thế đó! “Như thị liên hoa, cụ hữu bát vạn tứ thiên diệp” (Hoa sen như vậy có tám vạn bốn ngàn cánh). Nói gộp cả hai câu này lại thì một đóa sen to ấy có bao nhiêu cánh hoa? Có tám vạn bốn ngàn cánh! Mỗi đóa hoa sen đều có tám vạn bốn ngàn cánh! Đoạn kinh kể từ “linh kỳ liên hoa, nhất nhất diệp thượng” (sao cho mỗi cánh hoa sen ấy) nói rõ hoa sen có bao nhiêu cánh, bao nhiêu đường mạch, bao nhiêu quang minh, cánh hoa to cỡ nào! Trước hết, phải quán tưởng phần này!

(Kinh) Nhất nhất diệp gian, hữu bách ức ma ni châu vương, dĩ vi ánh sức. Nhất nhất ma ni châu, phóng thiên quang minh. Kỳ quang như cái, thất bảo hợp thành, biến phú địa thượng. Thích Ca Tỳ Lăng Già bảo, dĩ vi kỳ đài. Thử liên hoa đài, bát vạn kim cang chân thúc ca bảo, phạm ma ni bảo, diệu chân châu võng, dĩ vi hiệu sức.

(經)一一葉間，有百億摩尼珠王，以為映飾。一一摩尼珠，放千光明。其光如蓋，七寶合成，遍覆地上。釋迦毘楞伽寶，以為其臺。此蓮花臺，八萬金剛甄叔迦寶，梵摩尼寶，妙真珠網，以為校飾。

(Kinh: Giữa mỗi cánh, có trăm ức ma ni bảo châu vương trang hoàng chói ngời. Mỗi một ma ni châu tỏa ngàn quang minh. Quang minh ấy như cái lọng, do bảy báu hợp thành, che trọn khắp mặt đất. Báu Thích Ca Tỳ Lăng Già dùng để làm đài. Đài hoa sen ấy có tám vạn bốn ngàn chất báu Chân Thúc Ca, báu Phạm ma ni, lưới kết bằng diệu chân châu để trang hoàng).

“Nhất nhất diệp gian”: Giữa mỗi cánh hoa, “hữu bách ức ma ni châu vương, dĩ vi ánh sức” (có trăm ức ma ni châu vương trang hoàng chói ngời): Giữa các cánh hoa, còn có các thứ trang hoàng. Có những thứ trang hoàng gì vậy? Có một trăm ức ma ni châu vương. Ma ni châu là Như Ý Châu, muốn gì bèn có nấy. “Ma ni châu vương” chính là vua của các ma ni châu. Có đến trăm ức viên châu như vậy, dùng chúng để làm “ánh sức”. “Ánh sức” (映飾) là dùng quang minh chiếu chói ngời giữa các cánh hoa. “Nhất nhất ma ni châu” nghĩa là mỗi ma ni châu đều “phóng thiên quang minh”, tỏa ra đến một ngàn tia quang minh, quang minh ấy lại đặc biệt lắm nghe! “Kỳ quang như cái” (Quang minh ấy như cái lọng): Trong thế gian này, dù được gọi là “cái” (蓋). Bất quá, “dù” dùng ở Ấn Độ chẳng giống như dù sử dụng ở Trung Hoa. [Dù của Ấn Độ] gồm nhiều tầng chồng lên nhau, rủ xuống. Tầng cao nhất được gọi là Cái (蓋). Quang minh tụ hợp lại giống như hình dạng của từng cái lọng một. Lại còn là do “thất bảo hợp thành”. Điều này lại càng đặc biệt, quang minh do bảy báu hòa hợp tạo thành, “biến phú địa thượng” (che phủ trọn khắp mặt đất): Các quang minh chiếu khắp mặt đất. Chiếu như thế nào? Quang minh giống như tàn lọng, che phủ toàn thể đại địa trong thế giới Cực Lạc. Nhìn như thế, khắp mọi nơi đều là hoa sen. Mỗi hoa sen có tám vạn bốn ngàn cánh. Giữa mỗi cánh, có ma ni châu vương nhiều ngần ấy. Mỗi viên ma ni châu vương phóng ra quang minh nhiều ngần ấy. Quang minh ấy chiếu sáng giống như tàn lọng, lại còn là do bảy báu hợp thành, toàn thể chiếu trọn khắp đại địa. Đấy là nói về các thứ quang minh giữa những cánh hoa.

“Thích Ca Tỳ Lăng Già bảo, dĩ vi kỳ đài” (Dùng báu Thích Ca Tỳ Lăng Già làm đài hoa). Đây là nói về một đóa hoa sen to. Trước hết, hãy nhìn vào “hoa diệp” tức là cánh hoa. Lại nhìn vào “hoa tâm” ở chính giữa hoa. Ở đây, “hoa tâm” (花心) được gọi là “hoa tòa”. Đức Phật ngồi giữa hoa sen, [tức là ngồi trên] liên hoa đài. Liên hoa đài dùng vật gì để tạo thành? Báu Thích Ca Tỳ Lăng Già. Chất báu được gọi là Thích Ca Tỳ Lăng Già (Śakrābhi Langa mani ratna), dịch sang nghĩa tiếng Hán là Năng Thắng (能勝), [hàm nghĩa] có thể trỗi vượt hết thảy các thứ báu. Chất báu này tốt đẹp hơn hết thảy các thứ báu, do trỗi vượt các thứ báu, nên gọi là Năng Thắng Bảo. Dùng chất báu ấy “dĩ vi kỳ đài” (làm thành đài hoa). Trong thế gian này, chẳng phải là chúng ta cũng đã từng thấy hoa sen ư? Chính giữa hoa sen là nơi kết hạt sen, còn trong thế giới Cực Lạc, [chính giữa hoa sen] là liên hoa đài để đức Phật sử dụng, dùng các thứ báu kết thành.

Hoa đài cũng được trang hoàng, trang hoàng như thế nào? “Thử liên hoa đài”: Đài hoa sen ấy có “bát vạn Kim Cang Chân Thúc Ca bảo, Phạm ma ni bảo, diệu chân châu võng, dĩ vi hiệu sức” (tám vạn báu Kim Cang Chân Thúc Ca, báu Phạm ma ni, lưới kết bằng diệu chân châu để trang hoàng). Đài hoa sen ấy được trang hoàng bằng tám vạn báu Kim Cang Chân Thúc Ca. Chân Thúc Ca là gì? Tại Ấn Độ, có một loại cây tên là cây Chân Thúc Ca (Kinśukajālē). Cây nở hoa màu đỏ, tức là “hồng sắc hoa”. Hoa ấy hết sức xinh xắn, hết sức đẹp đẽ. Loại chất báu kim cang ấy có màu đỏ rực giống như màu hoa cây Chân Thúc Ca. Do vậy, chất báu này được gọi là “Kim Cang Chân Thúc Ca bảo”.

“Phạm ma ni bảo”: “Phạm” (梵) là rất thanh tịnh. Ma ni (摩尼) là một loại báu Như Ý, lại còn trong suốt. Báu Như Ý đã thanh tịnh, lại còn trong suốt, được gọi là “Phạm ma ni bảo”. Còn có “diệu chân châu võng”, cái lưới ấy dùng chân châu để kết thành, từng viên chân châu được xâu lại thành một tấm lưới lớn. Hơn nữa, chân châu là “diệu chân châu”. Dùng những thứ báu ấy và lưới diệu chân châu để “hiệu sức”. “Hiệu sức” (校飾) là trang hoàng. Dùng những thứ báu ấy và lưới báu để trang hoàng liên hoa đài. Có thể tưởng tượng để thấy đài hoa sen do đức Phật ngồi trang nghiêm ngần nào! Trên đây là nói về những thứ báu và lưới trang sức trên hoa tòa.

(Kinh) Ư kỳ đài thượng, tự nhiên nhi hữu tứ trụ bảo tràng. Nhất nhất bảo tràng, như bách thiên vạn ức Tu Di sơn. Tràng thượng bảo mạn, như Dạ Ma Thiên cung. Phục hữu ngũ bách ức vi diệu bảo châu, dĩ vi ánh sức. Nhất nhất bảo châu, hữu bát vạn tứ thiên quang. Nhất nhất quang, tác bát vạn tứ thiên dị chủng kim sắc.

(經)於其臺上，自然而有四柱寶幢。一一寶幢，如百千萬億須彌山。幢上寶幔，如夜摩天宮。復有五百億微妙寶珠，以為映飾 。一一寶珠，有八萬四千光 。一一光，作

八萬四千異種金色。

(Kinh: Ở trên đài ấy, tự nhiên có bốn trụ tràng báu. Mỗi một tràng báu như trăm ngàn vạn ức núi Tu Di. Màn báu trên tràng như cung trời Dạ Ma. Lại có năm trăm ức bảo châu vi diệu để trang hoàng chói ngời. Mỗi một bảo châu có tám vạn bốn ngàn quang minh. Mỗi một quang minh có tám vạn bốn ngàn loại sắc vàng khác nhau).

“Ư kỳ đài thượng, tự nhiên nhi hữu tứ trụ bảo tràng”, [nghĩa là] ở trên đài hoa sen ấy, ngoại trừ lưới báu để trang sức, trên đài tự nhiên lại có tràng báu. “Tứ trụ” (四柱) là bốn cây tràng báu. Tràng to như cây cột vậy. “Nhất nhất bảo tràng”, [nghĩa là] mỗi một trụ bảo tràng, “như bách thiên vạn ức Tu Di sơn” (như trăm ngàn vạn ức núi Tu Di), có thể suy ra mà biết tràng báu ấy to cỡ nào! Kẻ bình phàm thường bảo núi Tu Di là núi Hỷ Mã Lạp Nhã (Himalayas). Thật ra, chẳng phải vậy! Phàm phu chẳng trông thấy núi Tu Di. Chẳng nhìn thấy, chẳng phải là nó không có. Không nói chi khác, lấy ngay cái bàn này để nói, mắt con kiến chẳng nhìn thấy. Chẳng thể dựa trên lập trường “con kiến chẳng nhìn thấy” bèn chẳng thừa nhận cái bàn. Mắt loài người chúng ta nhìn núi Tu Di cũng giống như con kiến nhìn cái bàn, chẳng trông thấy! Cảnh giới và tâm lý của chúng ta quá nhỏ; bởi lẽ, núi Tu Di thật sự chẳng nhỏ như núi Hỷ Mã Lạp Nhã. Trên đài hoa sen ấy, có bốn tràng báu, mỗi tràng báu to cỡ nào? Như trăm ngàn vạn ức núi Tu Di. Một tòa núi Tu Di mà bọn phàm phu chúng ta còn chưa thấy, huống hồ nhiều đến trăm ngàn vạn ức núi Tu Di như vậy! Hãy ngẫm xem, một tràng báu đã to như vậy, bốn tràng báu gộp lại sẽ to cỡ nào?

Hơn nữa, “tràng thượng bảo mạn” nghĩa là trên tràng báu có màn báu. “Mạn” (幔) là tấm màn vải dài thường treo nơi Phật đường. Trên tràng có màn báu. Màn báu “như Dạ Ma Thiên cung”, cung trời Dạ Ma (Yāma) là tầng trời thứ ba trong Dục Giới Thiên. [Dạ Ma] dịch sang nghĩa tiếng Hán là Thiện Thời (善時). Vì sao gọi là Thiện Thời? Vì quang minh trong tầng trời thứ ba của Dục Giới hết sức tốt đẹp, quang minh chiếu soi chẳng có ngày đêm. Nhân gian chúng ta có ngày và đêm, Dạ Ma Thiên bất luận ngày hay đêm đều là một bầu quang minh. Màn báu treo trên tràng đẹp đẽ như cung trời Dạ Ma.

“Phục hữu ngũ bách ức vi diệu bảo châu, dĩ vi ánh sức” (Lại có năm trăm ức bảo châu vi diệu, trang hoàng chói ngời): Màn báu giống như cung trời Dạ Ma, lại có bảo châu vi diệu nhiều đến năm trăm ức. Những bảo châu ấy hết sức vi diệu. Do tốt đẹp đến tột cùng, nên gọi là “vi diệu”. Có những bảo châu ấy để trang hoàng sáng rực, chiếu rọi lẫn nhau để trang hoàng. Vì sao chúng có thể chiếu rọi? Vì “nhất nhất bảo châu, hữu bát vạn tứ thiên quang” (mỗi một viên bảo châu có tám vạn bốn ngàn quang minh), nhưng “nhất nhất quang, tác bát vạn tứ thiên dị chủng kim sắc” (mỗi một quang minh có tám vạn bốn ngàn loại sắc vàng khác nhau). Hoàn toàn phải cậy vào sức tưởng tượng, vì chúng ta thấy màu của chất vàng là màu hoàng kim, nhưng kim sắc trong cõi ấy có đến tám vạn bốn ngàn loại khác nhau. “Dị chủng” (異種) là các chủng loại màu sắc khác nhau. Trong kim sắc, còn có tám vạn bốn ngàn loại kim sắc, trong thế gian này, chúng ta chẳng thể tưởng tượng nổi! Đoạn này nói về sự trang nghiêm nơi tràng báu: Trên tòa hoa sen, có bốn tràng báu. Trên tràng báu còn trang nghiêm nhiều ngần ấy.

Bắt đầu từ câu “linh kỳ liên hoa, nhất nhất diệp thượng” (sao cho mỗi một cánh của hoa sen ấy) cho đến đây mới hết. Đoạn lớn [chánh kinh] này dạy: Trước hết, quán một đóa hoa sen, cánh hoa sen, quang minh của các viên châu giữa các cánh hoa. Lại nhìn vào đài hoa trong hoa sen, trên đài hoa có tràng báu. Cả đoạn kinh này trần thuật các thứ trạng huống của đài hoa sen. Nếu phân tích cặn kẽ trạng huống này, [sẽ thấy tòa hoa sen của A Di Đà Phật] vừa cao to lại vừa rộng rãi. Đơn giản là tâm phàm phu chẳng thể quán nổi, nhưng căn cứ theo lời dạy của tổ sư trong phần trước: Chúng ta chẳng thấy là vì tâm lượng phàm phu hẹp nhỏ! Đừng nói là thấy trọn hết, thấy một cánh sen cũng chẳng thấy rõ ràng. Nhưng chỉ cần có thể dụng công, buông xuống vạn duyên, buông những giả pháp dụ dỗ, mê hoặc trong thế gian này xuống, nhập Định, có định lực, tâm lý bèn mở rộng. Tâm lượng hễ mở rộng, sẽ có thể thấy thế giới Cực Lạc rõ ràng, rành rẽ. Cảm thấy chẳng nhìn rõ lắm, chẳng thể nhìn thấy nhiều ngần ấy, chúng ta hãy buông xuống vạn duyên để nhìn, để tưởng, sẽ tự nhiên có thể tiến nhập tình huống.

(Kinh) Nhất nhất kim sắc, biến kỳ bảo độ, xứ xứ biến hóa, các tác dị tướng, hoặc vi kim cang đài, hoặc tác chân châu võng, hoặc tác tạp hoa vân, ư thập phương diện, tùy ý biến hiện, thi tác Phật sự. Thị vi hoa tòa tưởng, danh đệ thất Quán.

(經)一一金色，遍其寶土，處處變化，各作異相。或為金剛臺，或作真珠網，或作雜華雲，於十方面，隨意變現，施作佛事。是為華座想，名第七觀。

(Kinh: Mỗi một kim sắc trọn khắp cõi báu ấy, biến hóa khắp nơi, ở mỗi nơi đều hiện tướng lạ, hoặc là đài kim cang, hoặc biến thành lưới chân châu, hoặc hóa ra các loại hoa nhiều như mây, tùy ý biến hiện trong mười phương, thực hiện Phật sự. Đó là Hoa Tòa Tưởng, gọi là phép Quán thứ bảy).

Chúng ta thấy đài hoa rõ ràng, đài hoa sen tốt đẹp dường ấy, có châu quang (quang minh phát ra từ các bảo châu) v.v… nhiều dường ấy, có tác dụng gì? Tiếp đó, [kinh văn] nói: “Nhất nhất kim sắc, biến kỳ bảo độ” (Mỗi một kim sắc trọn khắp cõi báu ấy), tức là tám vạn bốn ngàn loại kim sắc khác nhau, mỗi một thứ kim sắc chiếu trọn khắp toàn thể cõi báu thế giới Cực Lạc. Chiếu trong cõi báu “xứ xứ biến hóa”, [nghĩa là] ánh sáng kim sắc chiếu trọn khắp mặt đất, các nơi đều dấy lên sự biến hóa. Biến hóa những gì? “Các tác dị tướng” [nghĩa là] hóa thành đủ loại hình dạng khác nhau! Những hình dạng gì vậy? “Hoặc vi kim cang đài” [nghĩa là] dùng kim cang làm thành hoa đài. “Hoặc tác chân châu võng, hoặc tác tạp hoa vân” [nghĩa là] hoặc biến thành lưới chân châu, hoặc từ các loại hoa kết thành áng mây. Những thứ ấy đều quán thành công.

“Ư thập phương diện”, “thập phương” là đối với thế giới Cực Lạc mà nói, tức là mười phương ở ngoài thế giới Cực Lạc. “Tùy ý biến hiện, thi tác Phật sự” (Tùy ý biến hiện, thực hiện Phật sự): Đã quán hoa đài thành công, có thể thấy mười phương thế giới, thấy rõ ràng Phật sự được thực hiện trong các loại thế giới. Trông thấy Phật sự, tuyệt diệu quá! Kinh Tiểu A Di Đà có nói: Chúng sanh trong thế giới Cực Lạc thường vào sáng sớm cúng dường chư Phật trong mười vạn ức cõi Phật ở các phương khác. Vì sao cúng dường Phật? Vì để học Phật pháp. Quán như vậy thành công, có thể trông thấy, tùy ý biến hiện Phật sự trong mười phương thế giới. Trông thấy Phật sự, sẽ có thể học tập phương pháp của Phật, đó là lợi ích sẽ đạt được. Trong đoạn kinh văn vừa nói này, điều chủ yếu là tu thành công, thấy hoa đài sẽ học các Phật pháp.

“Thị vi Hoa Tòa Tưởng, danh đệ thất Quán” (Đây là Hoa Tòa Tưởng, gọi là phép Quán thứ bảy): Tổng kết những điều đã nói trên đây là Hoa Tòa Quán, chính là phép Quán thứ bảy trong mười sáu phép Quán. Những hoa tòa và sự biến hóa ấy do đâu mà có? Tiếp đó, [kinh văn] bèn nói:

(Kinh) Phật cáo A Nan: “Như thử diệu hoa, thị bổn Pháp Tạng tỳ kheo nguyện lực sở thành”.

(經)佛告阿難，如此妙華，是本法藏比丘願力所成。

(Kinh: Đức Phật bảo A Nan: “Diệu hoa như thế, vốn là do nguyện lực của tỳ kheo Pháp Tạng tạo thành”).

“Phật cáo A Nan”: Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan, “như thử diệu hoa”, hoa sen đẹp đẽ, tuyệt diệu ấy, “thị bổn Pháp Tạng tỳ kheo nguyện lực sở thành” (vốn là do nguyện lực của tỳ kheo Pháp Tạng tạo thành). Tỳ kheo Pháp Tạng là [tiền thân của] A Di Đà Phật. Trong quá khứ, vào thời Thế Tự Tại Vương Phật, Ngài xuất gia làm tỳ kheo, có danh hiệu là tỳ kheo Pháp Tạng. Ngài đối trước Thế Tự Tại Vương Phật phát ra bốn mươi tám đại nguyện, trong số đó, có nguyện này. Sau đấy, mới do nguyện lực mà thành Phật, cũng tạo thành thế giới Cực Lạc. Toàn thể thế giới Cực Lạc, khắp cả đại địa là hoa sen, là do nguyện lực của Ngài mà thành tựu. Đoạn lớn này nói về lai lịch của tòa hoa sen.

(Kinh) Nhược dục niệm bỉ Phật giả, đương tiên tác thử hoa tòa tưởng. Tác thử tưởng thời, bất đắc tạp quán, giai ưng nhất nhất quán chi, nhất nhất diệp, nhất nhất châu, nhất nhất quang, nhất nhất đài, nhất nhất tràng, giai linh phân minh, như ư kính trung, tự kiến diện tượng. Thử tưởng thành giả, diệt trừ ngũ vạn ức kiếp sanh tử chi tội, tất định đương sanh Cực Lạc thế giới.

(經)若欲念彼佛者，當先作此華座想。作此想時，不得雜觀，皆應一一觀之，一一葉，一一珠，一一光，一一臺，一一幢，皆令分明。如於鏡中，自見面像。此想成者，滅除五萬億劫生死之罪，必定當生極樂世界。

(Kinh: Nếu muốn niệm đức Phật ấy, hãy nên trước hết tưởng hoa tòa này. Khi tưởng điều này, chẳng được tạp quán, đều nên quán từng điều một, mỗi một cánh hoa, mỗi một viên châu, mỗi một quang minh, mỗi một đài, mỗi một tràng, thảy đều rõ ràng, như từ trong gương tự thấy khuôn mặt. Tưởng này đã thành, có thể diệt trừ tội trong năm vạn ức kiếp sanh tử, nhất định sẽ sanh về thế giới Cực Lạc).

Trên đây là những lời dạy của đức Phật dành cho tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy trong lúc ấy. Phu nhân Vi Đề Hy vì chúng sanh trong đời vị lai mà thỉnh pháp; kế đó, [đức Phật] dạy những lợi ích mà chúng sanh trong đời vị lai sẽ đạt được. “Nhược dục niệm bỉ Phật giả”, [phải chú ý] “niệm bỉ Phật” là quán tưởng. Nếu muốn quán tưởng A Di Đà Phật trong thế giới Cực Lạc, “đương tiên tác thử Hoa Tòa Tưởng” [nghĩa là] trước hết, hãy nên quán tưởng hoa tòa. “Tác thử tưởng thời”: Khi quán tưởng những điều này, “bất đắc tạp quán”, [nghĩa là] chẳng được quán tạp loạn, phải thuận theo thứ tự, có thứ tự. Chiếu theo thứ tự như thế nào? “Giai ưng nhất nhất quán chi”: Chiếu theo những điều đã nói trên đây để tác quán từng tầng một. Quán theo từng tầng một như thế nào? “Nhất nhất diệp, nhất nhất châu”, đối với mỗi cánh hoa, mỗi viên bảo châu, châu tỏa ra “nhất nhất quang, nhất nhất đài, nhất nhất tràng, giai linh phân minh” (mỗi quang minh, mỗi đài, mỗi tràng, đều quán sao cho phân minh). Quán theo thứ tự, nói cách khác, dựa theo thứ tự từ cánh hoa, bảo châu, quang minh, đài hoa, [cho đến] tràng báu để [quán tưởng sao cho] trông thấy rõ ràng, rành rẽ, phân minh, chớ nên rối loạn. Chẳng thể nói ta thấy quang minh trước, sau đấy thấy cánh hoa, chẳng được! Nhất định là trước hết phải thấy cánh hoa, sau đấy thấy châu, thấy quang minh, thấy đài, thấy tràng, thấy rõ ràng, rành rẽ!

“Như ư kính trung, tự kiến diện tượng” (Như từ trong gương tự thấy khuôn mặt): Chiếu theo thứ tự để thấy, giống như cầm gương soi diện mạo của chính mình, trông thấy rõ ràng, rành rẽ. Thấy rõ ràng, rành rẽ như vậy, sau đấy mới “thử tưởng thành giả” (tưởng này đã thành), đã quán thành công phép Quán này, tức là quán tưởng hoa tòa [thành công], sẽ đạt được lợi ích khôn cùng! Tiếp đó, [đức Phật] bèn nói: “Diệt trừ ngũ vạn ức kiếp sanh tử chi tội” (Diệt trừ tội trong năm vạn ức kiếp sanh tử): Trong thế gian, sanh mạng của lũ chúng sanh chúng ta chẳng phải chỉ là đời hiện tại này, trước đời này có bao nhiêu đời? Từ vô thỉ tới nay, chúng ta có nhiều kiếp sống, đời đời đều tạo tội nghiệp sanh tử, có bao nhiêu đời? Chính mình chẳng thể tính biết rõ ràng! Hễ quán tưởng thành công, sẽ có thể diệt trừ những tội nghiệp ấy, diệt trừ tội nghiệp trong năm vạn ức kiếp. Nói cách khác, sanh mạng của chúng ta sống sống chết chết, cộng lại có thể nhiều đến năm vạn ức kiếp. Tội nghiệp sanh tử trong nhiều đời to lớn ngần ấy; hễ quán tưởng thành công, sẽ có thể diệt trừ tội sanh tử nhiều ngần ấy! Ngoài chuyện diệt tội nhiều như thế, còn có lợi ích lớn nhất khác nữa là “tất định đương sanh Cực Lạc thế giới” (nhất định sẽ sanh về thế giới Cực Lạc). Nghiệp chướng của chúng ta quá nặng. Nghiệp chướng quá nặng, quá nhiều, [cho nên] vãng sanh có vấn đề. Vì thế, ắt phải mong sao nghiệp chướng giảm nhẹ, khi mạng chung, chính mình mới có thể làm chủ. Công phu hơi kém một chút, có kẻ khác trợ niệm, sẽ tự mình dấy khởi chánh niệm rất nhanh chóng, có thể vãng sanh. Công phu ấy lỗi lạc thay! Do vì quán tưởng thành tựu, chính mắt trông thấy đức Phật ngồi trên đài hoa sen trong thế giới Cực Lạc, tất nhiên là có thể sanh về thế giới Cực Lạc.

(Kinh) Tác thị quán giả, danh vi Chánh Quán. Nhược tha quán giả, danh vi Tà Quán.

(經)作是觀者，名為正觀。若他觀者，名為邪觀。

(Kinh: Tác quán như vậy gọi là Chánh Quán. Nếu quán khác đi thì gọi là Tà Quán).

“Tác thị quán giả” tức là tu tập phép Hoa Tòa Quán. Chiếu theo phương pháp đã nói trên đây để quán như vậy, “danh vi Chánh Quán” (gọi là Chánh Quán). Cái gọi là Quán Tưởng Niệm Phật chẳng dễ dàng đâu nhé! Mọi người chẳng có cách nào dùng phương pháp này để tác quán, bất quá liễu giải cũng tốt! Liễu giải có thể giúp chúng ta trì danh niệm Phật [dễ dàng hơn]. Liễu giải rất nhiều đạo lý thì gọi là Chánh Quán. “Nhược tha quán giả” (Nếu quán khác đi), “tha quán” là [quán tưởng] chẳng giống như kinh văn đã nói, chẳng biết phương pháp hoặc đạo lý được dạy trong Quán Kinh. Nhất là trong thời đại Mạt Pháp hiện thời, người ta có cách này, cách kia, rốt cuộc cách nào là tốt đẹp? Nếu chẳng tác quán như vậy, quán khác đi, “danh vi Tà Quán”, sẽ là Tà Quán. Chẳng đúng pháp thì là Tà Quán. Tà Quán thì chẳng được đâu nhé! Ngàn muôn phần chớ nên! Cuối cùng nói rõ, biện định Chánh là gì, Tà là gì? Điều này đối với Quán Tưởng Niệm Phật và Trì Danh Niệm Phật đều hết sức trọng yếu! Hôm nay, tôi giảng tới đến chỗ này!

Tập 28

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang mười bốn, bắt đầu từ hàng thứ hai. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn một lượt.

(Kinh) Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy: “Kiến thử sự dĩ, thứ đương tưởng Phật. Sở dĩ giả hà? Chư Phật Như Lai, thị pháp giới thân, nhập nhất thiết chúng sanh tâm tưởng trung. Thị cố, nhữ đẳng tâm tưởng Phật thời, thị tâm tức thị tam thập nhị tướng, bát thập tùy hình hảo. Thị tâm tác Phật, thị tâm thị Phật. Chư Phật Chánh Biến Tri hải, tùng tâm tưởng sanh”.

(經)佛告阿難，及韋提希：見此事已，次當想佛。所以者何？諸佛如來，是法界身，入一切眾生心想中。是故汝等心想佛時，是心即是三十二相，八十隨形好。是心作佛，是心是佛。諸佛正遍知海，從心想生。

(Kinh: Đức Phật bảo A Nan và Vi Đề Hy: “Đã thấy sự ấy xong, kế đó, hãy nên tưởng Phật, vì cớ sao vậy? Chư Phật Như Lai là pháp giới thân, vào trong tâm tưởng của hết thảy chúng sanh. Vì thế, khi tâm các vị tưởng Phật, tâm ấy chính là ba mươi hai tướng, tám mươi tùy hình hảo. Tâm này là Phật, tâm này làm Phật, biển Chánh Biến Tri của chư Phật sanh từ tâm tưởng”).

IV.2.2.9. Phép Quán thứ tám, Tam Thánh Tượng Quán (quán hình tượng Tam Thánh)

Hôm nay, tôi bắt đầu giảng đoạn này là phép Quán thứ tám trong Thập Lục Quán Kinh. Trong các phép Quán trước, từ phép Quán thứ bảy bèn bắt đầu quán chánh báo. Sáu phép Quán trước phép Quán thứ bảy là quán y báo trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, tức là [quán tưởng] hoàn cảnh trong thế giới Cực Lạc. Trước khi chánh thức quán chánh báo, trong phép Quán thứ bảy, quán tòa hoa sen để đức Phật ngồi (liên hoa đài), lần trước đã nói xong. Hôm nay, tôi nói đến phép Quán thứ tám, là phép quán Vô Lượng Thọ Phật. Trong phép Quán này, chia thành ba đoạn lớn. Đoạn vừa mới đọc chính là đoạn lớn thứ nhất. Đoạn lớn thứ nhất nêu ra nguyên lý trọng yếu trong pháp môn Quán Tưởng. Tu quán tưởng, điều quan trọng nhất là phải hiểu rõ nguyên lý. Sau khi đã hiểu rõ nguyên lý, tiếp theo đó, trong đoạn lớn thứ hai, sẽ từ sự thật, chiếu theo phương pháp được nêu ra trong kinh văn để tu Quán. Đoạn [chánh kinh] vừa mới đọc tuy văn tự không nhiều, nhưng ý nghĩa được bao hàm trong ấy hết sức sâu rộng, cần phải dụng tâm tư nhiều hơn đôi chút để liễu giải lý luận trong ấy. Vì không chỉ là phép Quán thứ tám, phép Quán thứ chín, mà mãi cho đến [các phép Quán] sau đó, đều chẳng lìa khỏi lý này!

Trước khi chánh thức giảng giải, chúng ta phải liễu giải: Phật pháp bất luận tông nào, đều là do chính miệng Thích Ca Mâu Ni Phật tuyên nói. Do đó, bất luận tông nào, cũng đều có một lý chung là “vạn pháp duy tâm”. Cũng có nghĩa là “hết thảy đều do tâm tạo”. Ví như nói bọn chúng sanh chúng ta vì sao sanh vào nhân gian? Vì tâm chúng ta hướng đến nhân gian, cho nên mới sanh làm người trong nhân gian. Hoàn cảnh trong nhân gian mà chúng ta được tiếp xúc bao gồm thiên nhiên, bao gồm hoàn cảnh nhân sự trong xã hội loài người, chẳng có chuyện gì không do cái tâm của chúng ta tạo ra. Đó là đạo lý phổ quát! Nói đến chỗ cao sâu nhất, vì sao chúng ta học Phật? Quý vị hỏi người theo tôn giáo khác: “Vì sao quý vị học tôn giáo này?” Họ chẳng thốt ra lời được! Tối đa là nói “vì trong tương lai có thể sanh lên thiên quốc!” Đạo gia Trung Hoa học đạo để tận sức kéo dài sanh mạng, truy cầu trường sanh bất lão, trên thực tế, chẳng thể làm được! Con người luôn có lúc thọ mạng chấm hết. Dẫu là kẻ tu tập, tu theo phương pháp của họ, sống tới mấy trăm năm, hoặc một ngàn năm, giống như Lữ Động Tân của Đạo gia, nhưng tới cuối cùng, sanh mạng vẫn có lúc chấm dứt. Tất cả hết thảy các tôn giáo khác, nói theo Phật pháp, đều chẳng hiểu “tâm pháp”. Nếu Phật tử hỏi: “Vì sao chúng ta học Phật?” Nói một câu triệt để, sẽ là “chúng ta muốn thành Phật”, bản thân chúng ta sẽ làm Phật. Những tôn giáo khác đều chẳng dám nói chuyện này! Trong những tôn giáo khác, nếu nói quý vị học tôn giáo ấy, trong tương lai sẽ làm giáo chủ, họ có dám nói hay không? Họ chẳng dám nói. Nhưng đối với Phật giáo, trong tương lai, chúng ta sẽ thành Phật! Nhờ vào đâu để thành Phật? Nhờ vào cái tâm của chúng ta để thành Phật! Vì thế, nói “tâm pháp quan trọng nhất”. Bất luận tông phái nào trong nhà Phật cũng đều phải nói tới lý này!

Nay xin quý vị xem kinh văn: “Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy”: Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy. “Kiến thử sự dĩ” (Đã thấy chuyện này), chữ “thử sự” (此事) chỉ phép Quán thứ bảy trong phần trước, đối với tình huống tráng lệ nơi tòa hoa sen đức Phật ngự [đã quán thành công]. Sau khi đã quán phép Quán thứ bảy rõ ràng, tiếp đó, “thứ đương tưởng Phật” (kế đó, hãy nên tưởng Phật). Tòa hoa sen ấy chính là liên hoa đài để đức Phật ngồi. Quý vị quán thấy cái đài ấy, thấy rành mạch rõ ràng. Sau đó, tiến thêm bước nữa là tưởng Phật. Do vậy, hai câu này nhằm nối kết phần trước với phần sau, một mặt nhằm nhắc lại ý nghĩa trong phần trước đó, mặt khác là khơi mở phần sau.

IV.2.2.9.1 Pháp giới thân

“Sở dĩ giả hà” (Vì cớ sao vậy)? Vì sao là “kế đó, hãy nên tưởng Phật”? “Chư Phật Như Lai”: “Chư Phật” là hết thảy các vị Phật, bất luận là vị Phật nào. Như Lai (Tathāgata) là một trong các danh hiệu của Phật. Chư Phật Như Lai, “thị pháp giới thân, nhập nhất thiết chúng sanh tâm tưởng trung” (là thân pháp giới, vào trong tâm tưởng của hết thảy chúng sanh). Vì sao tưởng Phật? Chúng ta thường nói “tưởng điều gì đó”, quý vị dựa vào gì để tưởng? Quý vị có thể tưởng được không? Phải đầy đủ những điều kiện nào thì mới có thể tưởng được? Do đó, “chư Phật Như Lai thị pháp giới thân, nhập nhất thiết chúng sanh tâm tưởng trung” (Chư Phật Như Lai là thân pháp giới, vào trong tâm tưởng của hết thảy chúng sanh), hai câu này chỉ rõ: Chỉ sợ là chúng ta không tưởng. Chứ nếu chúng ta chịu tưởng, sẽ có thể tưởng được. Vì sao nếu chịu tưởng thì sẽ có thể tưởng được? Nguyên lý ở ngay trong hai câu này!

“Pháp giới thân” là gì? (Xin coi đề cương bài giảng). “Pháp giới” (法界) là nói tới cảnh giới giáo hóa của chư Phật, tức là nói tới chúng sanh giới. Chúng sanh giới là pháp giới, mà cũng là đối tượng giáo hóa của chư Phật. Trước hết, chúng ta liễu giải điều này, sau đấy mới nói tới thân, tức là thân của chư Phật. [Cái thân ấy] có thể giáo hóa. Hóa cảnh trong phần trước là thứ được biến hóa ra; chúng sanh tiếp nhận sự giáo hóa của đức Phật, đó là nói theo phía chúng sanh. “Thân” [trong “pháp giới thân”] là nói tới chư Phật, là chủ thể có thể giáo hóa, là thân của chư Phật. Trước hết, đã hiểu rõ pháp giới và thân rồi, sau đấy, sẽ lại giảng giải, sẽ càng dễ dàng liễu giải ý nghĩa. Pháp giới và thân, trong và ngoài phân biệt như thế. Chư Phật Như Lai là pháp giới thân (nói gộp lại). Nói gộp lại, sẽ là Năng, còn Sở là cảnh giới được biến thành, có thể hóa ra thân Phật, [gọi chung là] “pháp giới thân”. Hễ nói đến “pháp giới”, chúng ta chỉ biết có mười pháp giới. Trong mười pháp giới, Phật pháp giới được coi là rốt ráo nhất. Ngoài Phật pháp giới ra, chín pháp giới kia đều là đối tượng hóa độ của Phật, đều là cảnh giới được biến thành.

Vì sao đức Phật có thể giáo hóa, hóa độ phổ biến như vậy? Đừng nói chín pháp giới khác, [chỉ nói] trong lục đạo, [có thể hóa độ] chúng sanh thuộc về nhân đạo là đã tuyệt diệu lắm rồi. Nếu kể thêm thiên đạo, sẽ càng chẳng thể nói trọn được! Sở dĩ đức Phật có thể phổ độ chúng sanh (xin coi đề cương bài giảng), thứ nhất là “tâm biến” (心遍), [nghĩa là] tâm có thể trọn khắp. Quý vị hãy nói xem “tâm Phật ở nơi đâu?” Ở nơi chúng ta ư? Có ở nơi khác hay không? Ở Trung Hoa, hay ở ngoại quốc? Ở tại Trung Hoa, tại ngoại quốc, hay trong loài người chúng ta, hễ thuộc về “nhân đạo” sẽ đều có Phật tâm. Ngoài loài người ra, súc sanh đạo có [Phật tâm] hay không? Quỷ đạo có [Phật tâm] hay không? Trong địa ngục đạo có Phật tâm hay không? Nếu quý vị suy đoán theo từng tầng một, [sẽ thấy] Phật tâm không đâu chẳng tồn tại, chỗ nào cũng đều là Phật tâm. Không chỉ là hữu tình chúng sanh ở trong Phật tâm, mà vô tình như trúc biếc, hoa vàng cũng đều là [Phật tâm]. Đúng như cổ nhân đã nói: “Thúy trúc, hoàng hoa vô phi Bát Nhã” (Trúc biếc, hoa vàng, không gì chẳng phải là Bát Nhã), “Bát Nhã” là Phật (là một loại thân Phật). Không chỗ nào chẳng phải là thân Phật, không chỗ nào chẳng phải là tâm Phật. Tâm Phật trọn khắp hết thảy mọi nơi, đó là “tâm biến” (心遍), tức là tâm trọn khắp. Tâm tồn tại nơi đâu, thân bèn tồn tại nơi đó. Ví như nói bọn chúng sanh phàm phu ta, tâm tưởng đến chỗ nào; tiếp đó, thân thể chúng ta nghe theo sự chỉ huy của cái tâm, thân thể bèn tới đó. Ví như nói: Vì sao thân thể mọi người tới nơi này? Chính là vì trong tâm chúng ta vừa nghĩ “ngay trong thời gian này, chúng ta đang nghiên cứu Quán Kinh”, thân thể bèn nghe theo sự dẫn dắt của cái tâm mà đến nơi đây. Đấy là điều nông cạn dễ thấy nhất. Thân và tâm của phàm phu có mối quan hệ liên đới. Còn như đối với người đã thành Phật, bất luận là Thích Ca Mâu Ni Phật cũng thế, mà A Di Đà Phật cũng thế, những vị Phật khác cũng thế, đều là tuyệt diệu. Do tâm trọn khắp hết thảy, thân cũng thuận theo tâm mà trọn khắp hết thảy. Đó là “thân biến” (身遍, thân trọn khắp).

Lại còn một ý nghĩa nữa: Vì sao có tâm và thân trọn khắp? Vì đã thành Phật, sẽ chẳng có hết thảy chướng ngại. Thân thể và tâm của bọn phàm phu chúng ta luôn có chướng ngại. Chẳng hạn như tâm lý của chúng ta có chướng ngại gì vậy? Những thứ chúng ta liễu giải chỉ thuộc về chuyện thế gian; đã thế, chuyện thế gian cũng liễu giải quá ít. Chuyện trước mắt có thấy rõ hay không vẫn là vấn đề! Những chuyện không nhìn thấy, hoặc chuyện bên ngoại quốc đều chẳng liễu giải. Ví như trong quá khứ, khi Y Lạp Khắc (Iraq) và Mỹ đánh nhau, chúng ta chỉ biết lúc tác chiến tử vong bao nhiêu người. Số người tử vong được đăng tải trong tin tức trên báo chí hoặc nhật trình rất hữu hạn, chẳng có bao nhiêu. Tin tức trên báo chí còn có thể hoàn toàn tin cậy hay không? Nếu chúng ta tin theo báo chí, [trong cuộc chiến ấy] chỉ bị chết có ngần ấy người thôi ư? Thật ra, đã chết bao nhiêu người, chúng ta có biết hay không? Chúng ta không biết! Cùng một thời gian, mà [những sự kiện phát sinh ở] chỗ xa xôi chúng ta đều chẳng biết, vẫn là phải tốn một thời gian dài! Chúng ta thuộc về thời hiện đại, [những gì xảy ra] trước hiện thời sẽ là lịch sử. Chuyện trong lịch sử chúng ta lại biết được bao nhiêu? Đương nhiên là có những sử gia biên chép lịch sử, [nhưng những gì được họ] ghi lại cũng chỉ là đôi chút, chẳng thể đều hoàn toàn biết trọn! Do vậy, chúng sanh liễu giải chuyện trong thế gian này quá ít. Vì sao? Đó là do chướng ngại. Những chuyện chúng ta biết, kể cả phương diện tâm lý lẫn phương diện thân thể, những điều chúng ta được tiếp xúc ít đến nỗi đáng thương, quá ít ỏi! Đó là vì chúng ta có quá nhiều chướng ngại, tâm lý chẳng thể rộng mở. Tâm lượng quá nhỏ, tri thức và năng lực kiến giải đều nhỏ tí ngần ấy. Do đó, ở bất cứ nơi đâu, cũng đều bị hạn chế, chúng ta chẳng có cách nào. Vì thế, học Phật thì phải học sao cho tâm linh của chính mình được mở rộng như vậy, hoàn toàn mở rộng tâm linh của chính mình, mở rộng đến tột cùng! Tất cả các chướng ngại đều chẳng có, đương nhiên là “vô ngại”. Đã là vô ngại, cho nên tâm cũng trọn khắp, thân thể cũng trọn khắp, trọn khắp hết thảy. Khi đã trọn khắp hết thảy, người ấy chẳng có gì không biết, bất cứ chuyện gì người ấy cũng đều biết. Nói theo phương diện năng lực, sẽ là “không gì chẳng thể!”

Nay chúng ta đã thấy công phu ấy, đức Phật đúng là phi phàm thay! Chúng ta có thể làm được hay không? Đương nhiên là làm được! Nếu chẳng làm được, chúng ta học Phật để làm gì? Chúng ta học Phật, tuyệt đối chẳng phải là chỉ để cầu bình an, cầu hết thảy thuận lợi, có thể thăng quan phát tài, con cháu đông đầy, chẳng phải là để cầu những điều ấy! Những điều đó là phụ thuộc. Người học Phật mà học tốt đẹp, ở trong nhân gian, hết thảy đều rất thuận lợi, hết thảy đều rất bình an, nhưng mục đích không phải chỉ là những điều ấy. Mục đích cao nhất trong việc học Phật là mong thành Phật, giống chư Phật tâm trọn khắp, thân trọn khắp, vô ngại, đắc đại tự tại, hết thảy tự do tự tại, có thể tự chủ. Nay chúng ta có thể tự chủ hay không? Quốc gia dân chủ chú trọng tìm cầu dân chủ, cầu dân chủ loại nào? Chẳng hiểu Phật pháp mà mong cầu dân chủ thì đúng là phạm vi quá nhỏ. Một người mong cầu bất tử, có được hay không? Trong một quốc gia dân chủ, nói đến dân chủ, [thế mà] còn chẳng có ai dám nói ta mong bất tử, ta cầu tự do tự tại, cầu sao chính mình bất tử, cầu vĩnh cửu bất sanh bất diệt, người ấy có nằm mơ cũng chẳng tưởng được! Nhưng Phật pháp nói điều này: “Tâm có thể trọn khắp, thân có thể trọn khắp, vô ngại, tức là đã thành Phật”, thật sự tự do tự tại. Đấy là nói tới pháp giới thân. Chư Phật đều chứng đắc pháp giới thân; chúng ta học Phật cũng là vì mong chứng đắc pháp giới thân. Biết ý nghĩa của pháp giới thân và nguyên lý quán tưởng Phật cũng giống như vậy. Chư Phật Như Lai là pháp giới thân. Pháp giới thân có trọn đủ ba loại ý nghĩa như đã nói trong phần trước.

“Nhập nhất thiết chúng sanh tâm tưởng trung”, có nghĩa là khi chúng sanh phàm phu tưởng Phật, pháp giới thân của Phật liền vào trong tâm tưởng của chúng ta. Vì sao chúng ta vừa tưởng, Pháp Thân của Phật bèn có thể vào trong tâm của chúng ta? Trong phần trước, đề cương bài giảng có ghi: “Phật là tâm trọn khắp, thân trọn khắp, vô ngại”. “Vô ngại” có nghĩa là trí huệ của Phật vô ngại. Trong khi tâm chúng ta vừa tưởng, Phật đã là thân tâm vô ngại, đều là trọn khắp. Bất cứ chúng sanh nào, chẳng động niệm thì thôi, hễ động niệm, Phật liền biết ngay, Phật bèn vào trong tâm tưởng của chúng ta. Vì sao chúng sanh vừa tưởng, Phật liền vào trong tâm của chúng ta? Chữ “nhập” (入) này, lũ bình phàm chúng ta thoạt nhìn có ai mà chẳng nhận biết? Nhưng trong kinh văn, hễ gặp chữ này, chúng ta phải đặc biệt nghiên cứu, vì nó liên quan đến chuyện nghiên cứu phép quán tâm này, rất quan trọng! Vì sao chúng ta vừa tưởng, Phật bèn vào trong tâm của chúng ta? Nói theo phía Phật, tâm Ngài trọn khắp, thân cũng là trọn khắp, trí huệ vô ngại. Do đó, tâm chúng ta vừa tưởng, Ngài liền biết. Hễ biết, tức là vào trong tâm của chúng ta. Nói theo phía chúng sanh, chúng sanh phàm phu đông như vậy, người mong học Phật, trong tâm phải nghĩ tới Phật thì mới có thể thấy Phật, Phật mới có thể vào trong tâm. Quán Kinh dạy về Quán Tưởng Niệm Phật, trong đạo tràng Đài Trung của chúng ta, mọi người học pháp môn Niệm Phật theo lối Trì Danh Niệm Phật. Trì Danh Niệm Phật cũng giống như vậy, khi chúng ta dấy niệm, vừa dấy khởi Phật hiệu, Phật liền biết ngay. Điều này có nghĩa là: Tâm chúng sanh ắt phải “tưởng”, chẳng tưởng sẽ không có cách nào! Chẳng tưởng, Phật ở ngay trước mắt, chúng ta cũng chẳng nhận biết Phật. Vì thế, “tưởng” hết sức trọng yếu!

“Tưởng” thì cũng chẳng phải là lập tức có thể tưởng thành công. Ví như chúng ta trì danh niệm Phật, mong đắc nhất tâm bất loạn; thế nhưng, chúng ta trì danh niệm Phật, đã niệm rất nhiều năm, vẫn chẳng đạt được nhất tâm bất loạn, do nguyên nhân nào? Ở đây, đã nói rất rõ ràng, tổ sư chú giải hết sức rõ ràng: “Hàng phục”. Trì danh niệm Phật, cái tâm ắt phải hết sức thanh tịnh. Khi đó, mới có thể cảm nhận Phật vào trong tâm của chúng ta. Vì thế, chữ Nhập này, nói theo hai phía, [sẽ là] nếu bên chúng sanh “cảm”, tức cảm nhận, nơi Phật bèn “ứng”. Thông thường, chúng ta nói Quán Thế Âm Bồ Tát “có cầu ắt ứng”. Không chỉ là Quán Thế Âm Bồ Tát có cầu ắt ứng, mà bất luận vị Phật nào, cũng đều là “có cầu ắt ứng”. “Có cầu ắt ứng”: Nói theo phía Phật là Ứng, nhưng phải tùy thuộc bên phía chúng sanh có Cảm hay không! Như thế mới là “cảm ứng”. Chúng ta thường nói niệm Phật có cảm ứng hay không, cảm ứng nhất định là có. Phật nhất định ứng, nhưng người niệm Phật chúng ta có cảm hay không? Hễ cảm trọn đủ, nhất định là sẽ có ứng. Đó gọi là “cảm ứng đạo giao”! Có người niệm Phật có thể cảm nhận, có kẻ chẳng thể cảm nhận, vấn đề là do cái tâm của chúng ta có thanh tịnh hay không? Thanh tịnh là gì? Chẳng thanh tịnh là gì? Tuy miệng niệm Phật, tâm chẳng đặt nơi Phật hiệu, tâm dốc tận hết sức suy nghĩ chuyện trong nhân gian: Làm thế nào để cầu được của cải? Làm thế nào cầu danh (thanh danh)? Đã tới lúc ăn cơm, bèn nghĩ phải ăn cơm. Đã đến giờ ngủ, bèn nghĩ phải ngủ nghỉ. Nếu tâm lý của chúng ta chỉ xoay vần nơi những phương diện đó, những chuyện ấy sẽ khiến cho cái tâm của chúng ta chẳng thể thanh tịnh. Tâm chúng ta đặt nơi các giả pháp trong nhân gian. Nếu có thể thanh tịnh, chính là như tổ sư đã khai thị “buông xuống vạn duyên”. Tâm chúng ta phan duyên cái này, phan duyên cái nọ; ắt phải buông xuống vạn duyên trong thế gian, tâm mới thanh tịnh. Tâm thanh tịnh, sẽ có thể cảm nhận Phật vào trong tâm chúng ta. Đó là cảm ứng.

Trên đây, lý “vào trong tâm tưởng của hết thảy chúng sanh” là như thế: Một đằng là chúng sanh cảm, một đằng là chư Phật ứng. Ứng (應) là Phật dùng thân Ngài để vào trong tâm chúng sanh. Phật có ba thân, chúng ta thấy Phật đều là thấy Ứng Thân Phật. Ở đây, tôi nhắc đến một tỷ dụ của cổ nhân: Vầng trăng trên bầu trời ví như Pháp Thân của Phật, là bản thể. Tướng do đâu mà có? Tướng từ bản thể mà có, chỉ có một vầng trăng trên bầu trời, Ứng Thân thì vô lượng vô biên, rất nhiều. Chúng ta ở trên địa cầu, Hoàng Hà, Trường Giang, bất cứ chỗ nào có nước, chỉ cần nước thanh tịnh, trăng liền hiện bóng. Nước thanh tịnh ví như cái tâm thanh tịnh của bọn chúng sanh chúng ta. Chỉ cần tâm chúng sanh thanh tịnh, sẽ giống như một bến nước thanh tịnh. Pháp Thân của Phật như vầng trăng có thể hiện bóng. Nếu nước chẳng thanh tịnh, trong ấy vừa có bùn, vừa có cát, lại có cỏ, tạp vật quá nhiều, có thể soi bóng trong ấy hay không? Chẳng thể soi bóng được! Vì thế, từ tỷ dụ này, chúng ta có thể liễu giải: Quán tưởng niệm Phật cũng thế, trì danh niệm Phật cũng thế, ắt là phải do chính mình dụng công. Phật là đấng đại từ đại bi, chẳng có vấn đề! Bất luận kẻ nào chỉ cần tâm tưởng Phật, niệm Phật, Phật sẽ ứng. Nếu tâm chúng ta chẳng thanh tịnh, chẳng thể trách Phật, chỉ trách cái tâm của chính mình chẳng thể cảm. Sở dĩ tâm chẳng thể cảm là vì tâm chúng ta chẳng thanh tịnh như nước, trong ấy có bùn, cát, khiến cho nó bị ô nhiễm, làm sao có thể chiếu soi được?

Tỷ dụ này vừa khéo khiến cho chúng ta liễu giải: Chúng ta niệm Phật, nếu mong cảm ứng đạo giao, nhất định là phải sửa đổi cái tâm. Vì lẽ đó, thuở tại thế, thầy chúng ta nói: “Mọi người niệm Phật, nhất định là phải biến đổi tâm lý”. Mức độ biến đổi tâm lý thấp nhất là đừng nên não hại chúng sanh. Làm thế nào để chẳng não hại chúng sanh? Đối với tài vật trong thế gian cũng thế, danh vị cũng thế, đều là hữu hạn. Chúng ta mong tranh giành tài vật, tranh chấp danh vị, chính mình đã có, kẻ khác chẳng có, xâm chiếm của người khác, làm như vậy chẳng phải là não hại chúng sanh ư? Còn tiến hơn bước nữa, cướp thứ gì của kẻ khác, trộm thứ gì của người ta, dùng mọi thứ phương pháp để hãm hại người khác, những điều này đều là não hại chúng sanh. Nếu chúng ta mong niệm Phật có thể cảm ứng, những chuyện này thảy đều chẳng cần nữa, chớ nên não hại bất cứ chúng sanh nào! Như vậy thì cái tâm của chúng ta mới có thể rỗng rang được!

Sau khi đã liễu giải đạo lý này, sẽ biết “vào trong tâm tưởng của hết thảy chúng sanh”, chính là trong khi quán tưởng, trong tâm nhất định phải thanh tịnh. “Thị cố nhữ đẳng tâm tưởng Phật thời” (Vì vậy, khi tâm các vị tưởng Phật), đức Phật bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy (bao gồm tất cả người học Phật về sau như chúng ta), trong khi tâm quý vị tưởng Phật, tức là khi quán tưởng. “Thị tâm tức thị tam thập nhị tướng, bát thập tùy hình hảo” [nghĩa là] trong khi tâm chư vị tưởng Phật, cái tâm có thể tưởng Phật của quý vị, [kinh văn gọi nó là] “thị tâm” (cái tâm ấy) chính là ba mươi hai tướng. Ba mươi hai tướng là Ứng Thân của Phật. Ứng Thân của Phật luôn có ba mươi hai tướng. Ngoài những tướng ấy ra, còn có tám mươi tùy hình hảo, kèm theo ba mươi tướng mà có các “hảo”. Thật sự có thể tưởng Phật như vậy, tâm sẽ có thể chuyển biến, có thể trông thấy ba mươi hai tướng và tám mươi tùy hình hảo.

Ở đây, chẳng cần nói chi tiết về “ba mươi hai tướng, tám mươi tùy hình hảo”. Nói cặn kẽ, sẽ chẳng đủ thời gian. Mọi người trong đạo tràng Đài Trung đều biết ba mươi hai tướng. Nếu chẳng biết trọn vẹn, có thể tra cứu Phật Học Từ Điển sẽ biết. Kinh văn dạy tâm này chính là ba mươi hai tướng. Tâm quý vị vừa tưởng, Ứng Thân của Phật bèn hiện ra, ý nghĩa là ở chỗ này. Ứng Thân của Phật xuất hiện như thế nào? Tâm đặt nơi tướng. Trong tâm quý vị tưởng tướng ấy của Phật, tâm quý vị và ba mươi hai tướng của Phật sẽ hoàn toàn kết hợp lại. Ba mươi hai tướng của Phật bèn chuyển biến cảnh giới trong tâm quý vị, liền từ trong tâm xuất hiện. Đây cũng là nói với người học Phật: “Khi tưởng Phật, nếu tưởng Báo Thân của Phật, sẽ là tưởng ba mươi hai tướng”. Chú giải của tổ sư có giải thích: Ba mươi hai tướng [được quán tưởng] từ đỉnh đầu đức Phật. Trước hết, quán Vô Kiến Đảnh Tướng của Phật; sau đấy, quán khuôn mặt đức Phật, rồi quán thân thể Phật, mãi cho đến quán chân Phật (dưới lòng bàn chân đức Phật). Đó là ba mươi hai tướng. Chẳng hạn như nhìn lông mày của đức Phật: Giữa hai lông mày có bạch hào. Đó là một trong ba mươi hai tướng. Bài kệ Tán Phật có câu: “Bạch hào uyển chuyển ngũ Tu Di” (Bạch hào cuộn tròn to như năm quả núi Tu Di). Đấy là bạch hào nơi Báo Thân đức Phật; tướng bạch hào ấy quá to. Chúng ta quán tưởng Ứng Thân của Phật chẳng to ngần ấy, nhưng quý vị quán tưởng bạch hào rất cụ thể, trong tâm tưởng như vậy. Mắt thì sao? “Cám mục trừng thanh tứ đại hải” (Mắt biếc trong veo như bốn biển lớn), quan sát từng tướng một trong ba mươi hai tướng. Quan sát lòng bàn chân Phật có “thiên bức luân tướng” (千輻輪相, tướng bánh xe ngàn căm). Trong Phật Học Từ Điển có nói rành rẽ những điều này. Ngoài ba mươi hai tướng ra, còn có tám mươi tùy hình hảo, [tức là] ngoài các tướng ra, còn có các thứ hình tướng trang nghiêm tốt đẹp. Chỉ cần tâm quý vị vừa tưởng, những tướng ấy bèn trồi lên, hiện ra trong tâm quý vị. Vì thế, nói: “Thị tâm tức thị tam thập nhị tướng, bát thập tùy hình hảo” (Tâm ấy chính là ba mươi hai tướng, tám mươi tùy hình hảo). Điều này rất quan trọng!

Tâm chúng ta thời thời khắc khắc tưởng ba mươi hai tướng của Phật, tâm chúng ta sẽ hoàn toàn nhất trí với ba mươi hai tướng nơi thân Phật, tâm chúng ta sẽ chẳng ở trong thế gian này. Tâm chúng ta đặt nơi thế gian, sẽ chịu khổ trong nhân gian. Nhân gian có đủ mọi nỗi khổ não, tâm chúng ta đặt nơi đây, sẽ cùng cảm nhận [các thứ khổ não giống như mọi người]. Tâm chẳng đặt nơi nhân gian, mà đặt nơi ba mươi hai tướng, chúng ta sẽ được thọ dụng giống hệt như ba mươi hai tướng. Đấy chính là đạo lý “vạn pháp duy tâm”. Ắt phải liễu giải điều này, sau đấy quán tưởng Phật mới có thể tiến bộ, mới có thể quán tốt đẹp.

Hai câu dưới đó: “Thị tâm tác Phật, thị tâm thị Phật” (Tâm này làm Phật, tâm này là Phật). Trong phần trước đã nói, khi tưởng Phật, tâm của quý vị là ba mươi hai tướng, tám mươi tùy hình hảo. Hai câu này chỉ ra: Cái tâm của quý vị đang làm Phật. Không chỉ là tâm làm Phật, mà tâm quý vị còn là Phật! Vì thế, hôm nay, trước khi bắt đầu chánh thức giảng vào kinh văn, tôi đã nhắc nhở “vạn pháp duy tâm”. Các tông đều là “hết thảy chỉ là do tâm tạo”, Tịnh Độ Tông cũng là duy tâm tạo. Tông này khác với các tông thông thường ở chỗ nào? Ở đây, phải đặc biệt chú ý. Nếu ở chỗ này không chú ý, sẽ giảng [pháp môn] Tịnh Độ thành pháp môn thông thường!

Tam Luận Tông cũng thế, mà Duy Thức Tông cũng thế, Thiên Thai Tông cũng thế, các pháp môn thông thường đều nói tới tâm pháp. Cách nói chung [trong các tông] là “chớ nên chấp trước tướng, phải lìa khỏi tướng”. Kinh Kim Cang dạy: “Chẳng thể dùng ba mươi hai tướng để thấy Như Lai. Nếu dùng ba mươi hai tướng để thấy Như Lai, sẽ là hành tà đạo, chẳng phải là chánh pháp”. Ở đây, chúng ta nói: “Tâm này chính là ba mươi hai tướng”, hoàn toàn tương phản với cách nói trong Kim Cang. Phải biết: Kinh Kim Cang và những pháp môn [thông thường] khác đều có cùng một nguyên tắc, đều là “chớ nên chấp tướng”. Hễ chấp tướng, tâm sẽ chẳng thanh tịnh. Tịnh Độ Tông là pháp môn đặc biệt, đặc biệt ở chỗ nào? Chúng ta phải liễu giải. Những điều khác chẳng cần phải nói, lấy ngay cái tâm hiện thời của chúng ta để nói: Chúng ta có quá nhiều ý niệm, ý niệm chẳng ngoài tưởng cái này, nghĩ cái kia, toàn là nghĩ tưởng chuyện trong nhân gian. Muốn khiến cho ý niệm chẳng nghĩ tới những chuyện ấy có được hay không? Tuyệt đối là không được. Quý vị có thể thử xem, nếu giữ cho ý niệm chẳng nghĩ tới hết thảy mọi chuyện trong nhân gian, sẽ tuyệt đối là chẳng được. Nhưng chiếu theo pháp môn thông thường, quý vị dẫu không thể, cũng phải bài trừ ý niệm! Đó gọi là “ly niệm”, tức là lìa khỏi các ý niệm! Sau khi ly niệm, bản tánh của quý vị, tức Tự Tánh Phật mới có thể hiển hiện. Đó là điểm chung của các pháp môn thông thường.

Thích Ca Mâu Ni Phật quá từ bi, vì công phu này quá khó khăn. Đã là chẳng thể ly tướng, vậy thì bèn chấp tướng. Đã là chẳng thể, tức là chẳng thể lìa [các tướng], vậy thì chấp tướng. Chấp tướng nào vậy? Chấp vào ba mươi hai tướng của Phật, đó là diệu nghĩa mầu nhiệm nhất, đặc biệt nhất, là pháp đặc biệt nhất. Quý vị chấp vào ba mươi hai tướng. Trong tâm vừa tưởng, ba mươi hai tướng sẽ xuất hiện. Ba mươi hai tướng xuất hiện, sẽ giống như tâm quý vị đang làm Phật. “Tác” (Làm) chính là tu. Quý vị tu pháp môn này, tưởng thấy Phật, [tức là thấy] ba mươi hai tướng của Phật. Trong tâm quý vị tưởng, trong tâm bèn xuất hiện [những tướng ấy]. Trong tâm quý vị tưởng, [các tướng ấy] xuất hiện trong tâm, [đó chính là] quý vị đang làm Phật, cái tâm ấy đang làm Phật. Làm Phật rất tự nhiên, rất thuần túy, sau đấy mới hoảng nhiên đại ngộ: Vị Phật mà chúng ta trông thấy vốn là A Di Đà Phật, là Thích Ca Mâu Ni Phật, là chư Phật. Sau khi đã tưởng ba mươi hai tướng, tưởng thuần thục tự nhiên, ba mươi hai tướng là của chính mình, bản thân ta có ba mươi hai tướng. “Thị tâm thị Phật” (Tâm này là Phật): Không chỉ là tâm làm Phật, mà còn “tâm này là Phật”. Quý vị có thể liễu giải “tâm này làm Phật, tâm này là Phật”. Vừa tưởng, bèn tưởng ra, so sánh với pháp môn thông thường phải mất ba đại A tăng kỳ kiếp mới có thể làm được. Quý vị tưởng như vậy bèn tưởng ra, đặc biệt ngần ấy, vi diệu ngần ấy!

Lại nói đôi chút về câu “thị tâm tác Phật, thị tâm thị Phật” theo học lý. Vì sao trong ba kinh Tịnh Độ, Quán Kinh đặc biệt trọng yếu? Là do hai câu này đã nói triệt để nhất. Bất cứ lý luận trong kinh điển Đại Thừa nào cũng đều tương thông hai câu này. Ví như kinh Lăng Nghiêm chính là một bộ đại kinh khai huệ, giảng về bản tánh của chúng sanh, giảng về Như Lai Tạng “phi nhân duyên, phi tự nhiên”, [nghĩa là] bản tánh đã chẳng phải là pháp nhân duyên, mà cũng chẳng phải là tự nhiên mà có, rất khó hiểu! Dùng hai câu “tâm này làm Phật, tâm này là Phật” để nói, sẽ dễ hiểu! Tâm này làm Phật, [tức là] chẳng phải là tự nhiên. Nếu nói vị Phật ấy là tự nhiên, chúng ta sẽ chẳng cần phải học (tự nhiên Thích Ca), mọi người đều là Thích Ca Mâu Ni Phật, còn học làm chi nữa? Chẳng cần phải tu! Như vậy thì sẽ nẩy sanh vấn đề to lớn! Chúng sanh trong thế gian tuy có Chân Như bản tánh, nhưng nhất định là phải tu! Chẳng tu, Phật ở chỗ nào? Chẳng có tác dụng chi hết! Chẳng thể thành Phật. Nếu chỉ chú trọng “chẳng phải là tự nhiên”, tức là phải tu, chúng ta hãy tu thành Phật! Nhưng do chẳng hiểu nguyên lý căn bản, chẳng hiểu tâm pháp, tức là chẳng hiểu “tâm này là Phật”, vậy thì lại chẳng được rồi! Kinh Lăng Nghiêm ví von “chử sa thành phạn” (nấu cát thành cơm). Nếu chẳng hiểu nguyên lý, khác nào nấu cát hoặc đá, đến năm nào, tháng nào thì mới có thể nấu nó thành cơm? Chẳng thể nấu được! Vì thế, “tâm này là Phật” chính là liễu giải cái tâm của chúng ta vốn sẵn là Phật, có Phật Tánh. Chúng ta thấy hai câu ấy, “tâm này làm Phật” là nói đến bản tánh của chúng ta, chẳng phải là tự nhiên, ắt cần phải tu. “Tâm này là Phật”: Hiểu Phật chẳng phải là pháp nhân duyên. Chẳng phải là nhân duyên, [bởi lẽ] mỗi người chúng ta vốn có Phật tánh. Vì vậy, nếu nói theo học lý, hai câu này thông với hết thảy tâm pháp Đại Thừa.

“Chư Phật Chánh Biến Tri hải, tùng tâm tưởng sanh” (Biển Chánh Biến Tri của chư Phật sanh từ tâm tưởng), “chư Phật” là hết thảy các vị Phật. “Chánh Biến Tri” (Samyak sambōdhi) là một trong mười hiệu của đức Phật. Bậc đã thành Phật, đối với bất cứ chuyện nào trong thế gian, tâm của hết thảy chúng sanh, Ngài đều biết. Vì thế, khi lũ chúng sanh chúng ta tưởng Phật, Phật bèn dùng Chánh Biến Tri, có thể biết trọn khắp trí huệ nơi tâm lý của chúng sanh. [Cái tâm ấy] từ trong tâm tưởng của chúng ta, sanh từ trong tâm tưởng. Nói “Chánh Biến Tri hải”, đối với chữ Hải, người ta thường liễu giải “biển không có ngằn mé”. Dùng Biển để hình dung Chánh Biến Tri của Phật, bất cứ điều gì cũng đều thấu biết trọn khắp. “Tùng tâm tưởng sanh” (Sanh từ tâm tưởng), nói “sanh” có nghĩa là từ trong tâm tưởng của chúng sanh mà xuất hiện, hiển hiện. Đó gọi là “sanh”.

Nguyên lý được giảng trong đoạn lớn này chính là: Kể cả hết thảy chư Phật, “vạn pháp duy tâm”, nguyên lý là nhất trí. Chỗ bất đồng là phải đặc biệt liễu giải: Ở đây, nói tới ba mươi hai tướng, nói những tướng ấy sanh từ tâm tưởng, nhằm dạy chúng ta “tạ Phật tướng lai tu trì” (nhờ vào Phật tướng để tu trì). Pháp môn này tuy được Thích Ca Mâu Ni Phật dạy trong thời đại Chánh Pháp, cho đến thời đại hiện thời là Mạt Pháp, nay chúng ta cảm thấy tu pháp môn quán tưởng này rất khó! Nếu tu pháp môn thông thường, nói đến “ly tướng” (chẳng chấp tướng) sẽ hết sức khó khăn! Chẳng phải là không thể, chẳng phải là không thực hiện được, nhưng thời gian [tu tập] rất dài, chẳng trải qua ba đại A tăng kỳ kiếp sẽ chẳng thể! Pháp môn này của chúng ta có thể thực hiện ngay trong một đời. Do vậy, đây là pháp đặc biệt, đặt căn bản trên trụ tướng, học bằng cách chấp tướng, học nhanh nhất. Giống như các nhà đại nghệ thuật, học âm nhạc cũng thế, học hội họa cũng thế, trước hết là phải có tướng để mô phỏng theo, sau đấy mới [có thể học] nhanh chóng!

Trong đoạn kinh văn này, phải đặc biệt chú ý hai điều: Một là nguyên lý “vạn pháp duy tâm”, hai là “nhờ vào Phật tướng để tu trì”. Cổ nhân nói “hoàn thành ngay trong một đời”. “Hoàn thành trong một đời” nên hiểu như thế nào? Trong một đời này, chúng ta có thể vãng sanh thế giới Cực Lạc. Hễ vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, sẽ có thể thành Phật ngay trong một đời. Đó là ý nghĩa chủ yếu. Hôm nay, tôi giảng đến chỗ này thì ngưng.