Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 35

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang hai mươi mốt, bắt đầu từ hàng thứ hai. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn:

(Kinh) Kiến thử sự thời, đương khởi tự tâm, sanh ư Tây Phương Cực Lạc thế giới, ư liên hoa trung, kết già phu tọa, tác liên hoa hợp tưởng, tác liên hoa khai tưởng.

(經)見此事時，當起自心，生於西方極樂世界，於蓮華中，結跏趺坐。作蓮華合想，作蓮華開想。

(Kinh: Khi thấy những điều này, hãy nên khởi tự tâm sanh trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, ở trong hoa sen, ngồi kiết già. Tưởng hoa sen khép lại, tưởng hoa sen nở ra).

IV.2.2.13. Phép Quán thứ mười hai, Phổ Vãng Sanh Quán

Một bộ Thập Lục Quán Kinh này có mười sáu phương pháp quán tưởng. Trong đoạn trước là nói về phép Quán thứ mười một; đoạn này là phép Quán thứ mười hai, gọi là Phổ Quán, tức là quán trọn khắp. Trong những phần trước, đã quán tưởng y báo trong Tây Phương Cực Lạc thế giới, tức là các thứ tốt đẹp nơi hoàn cảnh. Kế đó là quán tưởng chánh báo, tức là [quán tưởng] A Di Đà Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát, và Đại Thế Chí Bồ Tát. Y báo và chánh báo đã đều quán tưởng, các phương pháp đều đã nêu ra. Hôm nay, bắt đầu tổng quy kết những điều đã quán trong phần trước, gọi là Phổ Quán. Vì sao gọi là Phổ Quán? Nguyên lai, những điều được quán trong phần trước đều sử dụng quán tưởng, tức là vận dụng công phu quán tưởng. Thích Ca Mâu Ni Phật dạy người tu học trong thế giới này sử dụng công phu quán tưởng, còn phép Quán này dạy học nhân chúng ta hãy tưởng tượng hết thảy nhân duyên vãng sanh của chính mình đều đã chín muồi. Chính mình có loại công phu ấy, trực tiếp đến thế giới Cực Lạc. Đoạn này nhằm dạy về chuyện này.

Vãng sanh thế giới Cực Lạc là pháp môn đặc biệt dành cho người học Phật mong đạt thành tựu nhanh chóng nhất, có thể thành tựu ngay trong một đời! Muốn vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, phải liễu giải một đạo lý: Bọn chúng sanh chúng ta đến bất cứ hoàn cảnh nào là do ai khiến cho chúng ta đến đó? Do bản thân chúng ta, đều là do chính chúng ta tạo nghiệp (trọn đủ rất nhiều điều kiện); sau đấy, mới đi đến hoàn cảnh ấy. Chẳng hạn như nay chúng ta là chúng sanh trong nhân đạo, sanh trong nhân gian, hoàn cảnh nhân gian hiện thời chẳng tốt đẹp. Bất luận là tại Trung Hoa, hay ngoại quốc, thời cổ cũng thế, bất cứ triều đại nào, hễ làm người đều có rất nhiều nỗi đau khổ. Nhất là trong hiện thời, thời đại dân chủ tốt đẹp hơn thời đại quân chủ trong quá khứ, nhưng mỗi nước trên thế giới đều rối ren dường ấy! Vì sao rối loạn như thế? Đấy là do cộng nghiệp. Tất cả chúng sanh hễ sanh vào nhân gian (chúng sanh trong nhân đạo), tâm lý mọi người tạo thành hoàn cảnh này. Hoàn cảnh nhân gian loạn như thế, mọi người đau khổ, ai tạo ra những nỗi đau khổ đó? Do bản thân của mỗi người tạo nghiệp. Chúng ta sanh vào nhân gian, ở trong nhân gian, hứng chịu tám nỗi khổ to lớn. Đó là do có cộng nghiệp và biệt nghiệp; sau đấy, mới vào trong hoàn cảnh này để thọ báo. Chúng ta ắt cần phải hiểu rõ điều này. Chúng ta cảm thấy chỗ này chẳng tốt đẹp, chẳng tốt đẹp thì phải thay đổi hoàn cảnh. Hoàn cảnh tốt nhất chính là Tây Phương Cực Lạc thế giới. Muốn tới Tây Phương Cực Lạc thế giới, ắt phải đầy đủ các điều kiện. Đó cũng là tạo nghiệp, nhưng chẳng phải là tạo nghiệp sanh tử, chúng ta cần tạo nghiệp thanh tịnh. Niệm Phật là tịnh nghiệp, chúng ta phải tạo tịnh nghiệp. Trì Danh Niệm Phật là nghiệp thanh tịnh. Ngoại trừ Trì Danh Niệm Phật là công phu chánh thức, chúng ta phải liễu giải hoàn cảnh. Vì thế, Quán Kinh đã giới thiệu rất tỉ mỉ từng điều một về hoàn cảnh trong Tây Phương Cực Lạc thế giới và Phật, Bồ Tát ở trong ấy, khiến cho tâm lý của chúng ta hướng tới y báo trang nghiêm và chánh báo trang nghiêm trong thế giới Cực Lạc. Chúng ta hãy đặt tâm nơi đó. Tâm hướng đến ở nơi đâu, chúng ta sẽ đi về đó. Nghiên cứu tâm lý học, sẽ biết đạo lý này; điều này phù hợp tâm lý học nhất. Do vậy, tâm lý của chúng ta chuyển biến, hướng đến thế giới Cực Lạc. Hễ tâm lý chuyển biến, kinh văn đã dạy: “Thời thời khắc khắc đều là người trong thế giới Cực Lạc”. Vì thế, những điều được nói trong đoạn này hết sức hữu ích đối với người niệm Phật chúng ta!

“Kiến thử sự thời” (Khi thấy chuyện này), ý nói: Quán tưởng Tây Phương Tam Thánh, đều đã thấy A Di Đà Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát, và Đại Thế Chí Bồ Tát, cũng như đã thấy y báo trong thế giới Cực Lạc, lúc đó, “đương khởi tự tâm”. Người học Phật chúng ta, trong tâm phải khởi lên ý niệm, “sanh ư Tây Phương Cực Lạc thế giới” (sanh trong Tây Phương Cực Lạc thế giới). Trong tâm quán tưởng như thế này: Quán tưởng nay ta không chỉ là ở trong nhân gian này thấy các thứ chánh báo và y báo trang nghiêm trong thế giới Cực Lạc, mà hiện thời còn tổng quy kết toàn thể, chính mình đích thân sanh về thế giới Cực Lạc. Phải chú ý mấy chữ ấy trong kinh văn! Hãy chú trọng chữ Tâm trong “tự tâm”. [“Đương khởi” là hãy nên] dấy lên cái tâm, “sanh” là vãng sanh. Từ nơi đây đi về Tây Phương, có thế giới Cực Lạc. Hãy thuận theo tâm lý ấy để tưởng như vậy. Tâm pháp tuyệt diệu lắm! Tâm pháp chẳng thể nghĩ bàn! Chỉ cần động tâm, có thể nói là nhanh chóng nhất. Thế gian nói đến vận tốc ánh sáng, chẳng có tốc độ nào nhanh bằng vận tốc ánh sáng. Ánh sáng còn nhanh hơn âm thanh. Hễ nghiên cứu khoa học, sẽ biết: Khi sét đánh, trước hết thấy điện quang (ánh chớp chói lòe), một lúc sau mới nghe tiếng sấm vang rền từ xa. Có thể thấy là vận tốc ánh sáng mau chóng. Vận tốc của ánh sáng tuy mau chóng, vẫn chẳng bằng cái tâm của chúng ta. Khi cái tâm của chúng sanh dấy khởi, bất luận xa bao nhiêu, sẽ ngay lập tức đến nơi, [tâm niệm] có mức độ nhanh chóng chẳng thể nghĩ bàn. Vì thế, tự tâm tưởng vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, sẽ đến thế giới Cực Lạc. Thế giới Cực Lạc có ao bảy báu, “ư liên hoa trung” (ở trong hoa sen), trong nhân gian là vào thai mẹ, còn đến thế giới Cực Lạc là vào trong hoa sen, dùng hoa sen làm bào thai. Hoa sen hết sức thanh tịnh. Ở trên tòa hoa sen, “kết già phu tọa”, [nghĩa là] tĩnh tọa trên tòa hoa sen, có [hai cách ngồi là] “song bàn” (雙盤, ngồi kiết già) và “đơn bàn” (單盤, ngồi bán già), ngồi xếp bằng. Khi hoa sen vừa đến ao bảy báu bèn khép lại, “tác liên hoa hợp tưởng” (tưởng hoa sen khép lại). Khi hoa sen khép lại, nó lại rất nhanh chóng xòe ra, “tác liên hoa khai tưởng” (tưởng hoa sen nở ra). Căn cứ trên mấy câu kinh văn này, tâm lý của chúng ta chiếu theo thứ tự vãng sanh, suy tưởng từng tầng một: Hoa sen khép lại, sau đấy, hoa sen mới nở ra. Khi hoa sen nở, lại có những cảnh trí xuất hiện. Hãy nắm vững thứ tự này để tưởng. Tưởng chính mình đã tới ao bảy báu trong thế giới Cực Lạc, ngồi trong hoa sen, hoa sen khép lại; sau đấy, hoa sen lại nở xòe.

(Kinh) Liên hoa khai thời, hữu ngũ bách sắc quang, lai chiếu thân tưởng. Nhãn mục khai tưởng, kiến Phật, Bồ Tát mãn hư không trung. Thủy, điểu, thụ lâm, cập dữ chư Phật, sở xuất âm thanh, giai diễn diệu pháp, dữ thập nhị bộ kinh hợp.

(經)蓮華開時 ，有五百色光 ，來照身想。眼目開想，

見佛菩薩滿虛空中。水鳥樹林，及與諸佛，所出音聲，皆演妙法，與十二部經合。

(Kinh: Khi hoa sen nở, tưởng có năm trăm luồng quang minh có các màu sắc chiếu đến thân. Tưởng khi mở mắt, sẽ thấy Phật, Bồ Tát đầy ắp trong hư không. Những âm thanh do nước, chim, rừng cây và chư Phật phát ra đều diễn diệu pháp, phù hợp với mười hai bộ kinh).

“Liên hoa khai thời, hữu ngũ bách sắc quang, lai chiếu thân tưởng”, [nghĩa là] khi hoa sen nở, quang minh báu trong thế giới Cực Lạc chẳng giống như ánh sáng trong thế gian này nhạt nhẽo, chẳng có gì lạ lùng! Quang minh trong cõi Cực Lạc có năm trăm màu. Quang minh có màu sắc rực rỡ chiếu đến người quán tưởng chúng ta. Quang minh chiếu đến có tác dụng gì? “Nhãn mục khai tưởng”: Tưởng quang minh vừa chiếu tới, nhắm mắt lại, giống như trong nhân gian, thai nhi vừa sanh ra, sẽ nhắm mắt, sau một lúc, nó bèn mở mắt. Tưởng hóa sanh trong hoa sen cũng giống như vậy. Được quang minh báu chiếu tới, quang minh báu có sức mạnh chẳng thể nghĩ bàn. Quang minh biểu thị trí huệ, vừa chiếu tới chúng ta, mắt liền mở ra. Sau khi mở mắt, “kiến Phật, Bồ Tát mãn hư không trung” (thấy Phật, Bồ Tát đầy ắp trong hư không). Chẳng mở mắt thì thôi, hễ mở mắt bèn thấy Phật, Bồ Tát quá ư là nhiều! Đầy ắp trong hư không nơi thế giới Cực Lạc. Trong thế giới này, chúng ta có thể trông thấy [chuyện ấy] hay chăng? Chúng ta trông thấy tượng Phật, tượng Bồ Tát, thì cũng chẳng phải là có thể dễ dàng trông thấy, cũng phải đến đạo tràng thì mới nhìn thấy. Đến thế giới Cực Lạc, sẽ thấy Phật và Bồ Tát trọn khắp hư không. Đã đến thế giới Cực Lạc, hoa sen vừa nở, quang minh vừa chiếu, vừa mở mắt ra, sẽ thấy Phật, Bồ Tát đều trọn khắp hư không. Thấy Phật và Bồ Tát nhiều ngần ấy thì sao?

Trong đoạn kinh văn kế tiếp: “Thủy, điểu, thụ lâm, cập dữ chư Phật, sở xuất âm thanh, giai diễn diệu pháp, dữ thập nhị bộ kinh hợp” (Những âm thanh do nước, chim, rừng cây phát ra đều diễn diệu pháp phù hợp với mười hai bộ kinh). Trọn khắp thế giới Cực Lạc có ao bảy báu, rừng cây, các thứ chim như bạch hạc, công, két v.v... và chư Phật. Nước, chim, cây cối, chư Phật trọn chẳng giống như trong thế gian chúng ta. Chúng ta sống trong thành thị lâu ngày, hãy nên ra ngoại thành ngắm phong cảnh. Ngắm rừng cây, nước từ trên núi chảy xuống, chỉ nhìn mà thôi, sẽ có tác dụng gì? Trông thấy cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, cũng cảm thấy rất vui sướng, nhưng có đạt được lợi ích gì chăng? Chẳng có! Nhưng trong thế giới Cực Lạc, nước có âm thanh, chim có âm thanh, rừng cây có âm thanh do gió nhẹ lùa qua, còn có âm thanh do chư Phật phát ra. Những âm thanh ấy đều diễn diệu pháp, tức là đều nói ra pháp tốt nhất, mầu nhiệm nhất. Những diệu pháp chính là những pháp do đức Phật dạy bảo, khiến cho chúng ta giác ngộ. Phàm phu là kẻ chẳng giác ngộ. Tất cả mọi người trong nhân gian đều có những nỗi thống khổ, bất luận là kẻ bần cùng hay người giàu có, [kể cả] kẻ làm đại tổng thống của nước Mỹ cũng thế, đều có những nỗi đau khổ! Những nỗi thống khổ ấy là do chính mình chẳng giác ngộ mà có. Hễ giác ngộ, những nỗi thống khổ ấy bèn biến mất chẳng còn nữa! Trong thế gian này, chúng ta tới nơi đâu để nghe âm thanh giác ngộ? Ngoài việc nghiên cứu kinh văn do Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói ra, quý vị đi đường hay lên núi, đến những chỗ đó, có nghe âm thanh giác ngộ hay chăng? Chẳng nghe thấy! Trong thế giới Cực Lạc, nước, chim, rừng cây, cho đến những âm thanh do chư Phật đã phát ra, đều khiến cho chúng ta giác ngộ, “diễn xuất diệu pháp”. Trong thế giới Cực Lạc, bất luận y báo hay chánh báo đều diễn diệu pháp. “Dữ thập nhị bộ kinh hợp” (Xứng hợp với mười hai bộ kinh). “Mười hai bộ kinh” chính là những đạo lý do Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói. Diệu pháp ắt phải ứng hợp mười hai bộ kinh. Nếu không phù hợp, sẽ chẳng đáng tin cậy! Đối với mười hai bộ kinh, xin xem đề cương bài giảng.

IV.2.2.13.1. Mười hai bộ kinh

Pháp môn do Thích Ca Mâu Ni Phật đã giảng gồm có mười hai bộ môn (Dvādaśānga Buddhavacana):

1) Khế Kinh (契經, Sūtra): Hết thảy các kinh văn đều gọi là Khế Kinh. Vì sao gọi là Khế? Khế (契) là phù hợp, tương xứng, khế cơ, khế lý. “Cơ” (機) biểu thị thính chúng, căn cơ. Pháp do Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói hết sức phù hợp [căn cơ của] thính chúng. Thính chúng nghe xong liền hoan hỷ tiếp nhận, tức là nghe hiểu. Ngoài việc khế cơ ra, còn phải khế lý, Lý là chân lý. Những pháp môn do Thích Ca Mâu Ni Phật đã giảng đều là chân lý. Vì thế, kinh văn của các kinh Phật đều được gọi là Khế Kinh, [ngụ ý] đã phù hợp căn cơ của người nghe kinh, lại còn phù hợp chân lý.

2) Ứng Tụng (應頌, Geya): Mỗi câu trong những bài tụng được in sau kinh văn gồm có năm chữ, hay bốn chữ, hoặc bảy chữ, chỉnh tề, cú pháp nhất trí, bèn được gọi là Tụng (頌). Phần Trùng Tụng sau kinh văn, như trong kinh Hoa Nghiêm hoặc kinh Pháp Hoa, mỗi đoạn kinh văn được nói xong còn Tụng Kệ (頌偈), [tức là] dùng phương pháp Tụng để nhắc lại ý nghĩa đã giảng trong phần trước một lượt, chọn lựa thể tài thi ca. Thơ Trung Hoa phải gieo vần, những bài Tụng trong kinh văn chẳng gieo vần. Số chữ trong mỗi câu giống nhau, đều bằng chằn chặn, nên gọi là Tụng. Do nhắc lại ý nghĩa trong kinh văn một lượt nên gọi là Trùng Tụng (重頌). Đấy là [thể loại] Ứng Tụng.

3) Phúng Tụng (諷誦, Gāthā): Những lời lẽ tán thán Tam Bảo, dùng những câu rất chỉnh tề để tán thán Phật, Pháp, Tăng Tam Bảo.

Ngoài ba loại trên đây (Khế Kinh, Ứng Tụng, và Phúng Tụng) đều là những thể tài trong kinh văn. Chín loại sau đây đều [phân định dựa trên] những chuyện được nói trong kinh văn, dựa theo từng chuyện để kiến lập danh xưng.

4) Nhân Duyên (因緣, Nidāna): Nêu rõ duyên khởi của kinh văn. Đức Phật nói bất cứ bộ kinh nào cũng đều có nhân duyên. Thí dụ nhân duyên của Thập Lục Quán Kinh đã được nói trong những phần trước. Trong Tạng Kinh còn có rất nhiều kinh thuộc về Bổn Duyên Bộ chuyên nói về nhân duyên, đều thuộc về thể loại này.

5) Bổn Sự (本事, Itivṛttaka): Các đệ tử của đức Phật suốt một đời này làm đệ tử Thích Ca Mâu Ni Phật. Có thể làm đệ tử đức Phật chẳng phải là chuyện ngẫu nhiên. Trong đời trước của mỗi vị ấy đều có rất nhiều sự tích. “Bổn Sự” là nói tới những chuyện thuộc về đời trước của các Ngài.

6) Bổn Sanh (本生, Jātaka): Những chuyện về sự tu hành của chính đức Phật trong đời trước.

7) Vị Tằng Hữu (未曾有, Adbhutadharma): Nói tới những chuyện chẳng thể nghĩ bàn, tức là những chuyện mà bọn chúng sanh chúng ta có suy tưởng cũng chẳng thể suy tưởng được, có nói cũng chẳng thể nói lên lời! Những chuyện chúng ta chưa từng thấy, chưa từng kinh nghiệm rất nhiều. Thậm chí chuyện chẳng tưởng tượng tới cũng quá ư là nhiều. Vì sao? Cái tâm của phàm phu hết sức hữu hạn, vì tâm lý của phàm phu suy tưởng chẳng ngoài đời người ngắn ngủi mấy chục năm. Phạm vi không gian hoạt động của chúng ta nhỏ bé như thế, bị thời gian rất ngắn ngủi, không gian rất nhỏ hẹp trói buộc, khiến cho chúng ta chẳng thấy, chẳng thể tưởng một thế giới rộng rãi to lớn hơn. Chuyện này đừng trách móc ai khác, hãy trách móc chính mình! Phàm phu tầm thường đều là như vậy. Đức Phật nói ra những chuyện chẳng thể nghĩ bàn mà bọn phàm phu chúng ta chẳng thể tưởng tượng được. [Những chuyện ấy] được gọi là Vị Tằng Hữu (chưa từng có).

8) Thí Dụ (譬喻, Avadāna): Mượn chuyện Giáp để nói chuyện Ất, lấy sự kiện này để sánh ví sự kiện khác. Vì sao? Nhũng pháp do đức Phật đã nói, nói theo chân lý, chúng ta đều chẳng hiểu. Đức Phật có rất nhiều phương pháp, [chúng sanh] chẳng hiểu Lý, [đức Phật] bèn nói thí dụ. Ngài nói ra các thứ thí dụ, [khiến cho thính chúng] vừa nghe bèn hiểu rõ. Chẳng hạn như đức Phật dạy chúng ta học Phật thì phải hiểu rõ Phật tánh mà chính mình vốn sẵn có, tức bản tánh. Trong kinh Lăng Nghiêm, đức Phật đã dạy: “Chẳng hiểu rõ bản tánh giống như nấu cát [mà mong nấu] thành cơm”. Kẻ “chẳng hiểu rõ bản tánh” là kẻ chẳng hiểu rõ cái ta chân chánh của chính mình, mê hoặc chân ngã, chẳng thể thọ dụng, theo đuổi những thứ hư giả. Những thứ hư giả là gì? Kẻ mong làm quan to trong thế gian, cứ ngỡ quyền cao chức cả thật sự tồn tại. Kẻ mong phát tài cứ ngỡ tiền tài là thứ thật sự tồn tại. Nêu ra hai điều ấy, những thứ khác cũng đều là như vậy. Kẻ chẳng liễu giải chân ngã, đều coi những thứ ấy là của chính mình, là sở hữu của mình, giống như coi cát, đá là gạo để nấu thành cơm, tới khi nào mới có thể nấu thành cơm? Chẳng thể nấu thành công! Đức Phật dùng thí dụ này để [chỉ rõ] người học Phật ắt phải hiểu rõ tâm tánh của chính mình. Sau khi đã hiểu rõ tâm tánh, sẽ đạt được chân ngã, đáng tin cậy hơn bất cứ thứ gì trong thế gian. Hết thảy mọi thứ trong thế gian đều chẳng đáng tin cậy, đều là những thứ hư giả, có ai hiểu lý này? Đức Phật nói thí dụ rất đơn giản: Nếu chẳng hiểu cái ta thật sự của chính mình, chẳng liễu giải tâm tánh, cứ coi những thứ giả là thật, sẽ là giống như “nấu cát thành cơm”, vĩnh viễn chẳng thể thành công! Những điều giống như vậy đều là nói Thí Dụ. Nói Thí Dụ hòng khiến cho người ta nghe xong sẽ hiểu rõ chân lý.

9) Luận Nghị (論議, Upadeśa), Luận là biện luận, Nghị là nghị luận. Trong kinh văn, thường có đệ tử đức Phật nêu ra câu hỏi, đức Phật giải đáp. Khi ý nghĩa còn chưa được giải đáp rõ ràng, đệ tử lại nêu câu hỏi. Cách dùng lý luận để phân biệt cho rõ ràng thêm như vậy thì gọi là Luận Nghị.

10) Tự Thuyết (自說, Udāna): Đức Phật thuyết pháp, thông thường là đều có hàng đại Bồ Tát hoặc các vị đệ tử khải thỉnh. Tự Thuyết là không có ai khải thỉnh, đức Phật tự động nói ra. Chẳng hạn như kinh A Di Đà chẳng có ai khải thỉnh. Từ đầu đến cuối, đức Phật đều dạy ngài Xá Lợi Phất hãy lắng nghe, ngài Xá Lợi Phất hoàn toàn chẳng nêu câu hỏi nào! Toàn là do Thích Ca Mâu Ni Phật chủ động nói ra. Loại này gọi là Vô Vấn Tự Thuyết.

11) Phương Quảng (方廣, Vaipulya): Phương là ngay thẳng, Quảng biểu thị sự rộng lớn. Kinh Hoa Nghiêm có tên gọi đầy đủ là Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh. Dùng danh từ Phương Quảng để biểu thị hết thảy các kinh điển Đại Thừa: Những điều được nói trong kinh văn đều nhằm dạy người ta đạo thành Phật. Kinh thuộc loại đại pháp được gọi là Phương Quảng.

12) Thọ Ký (授記, Vyākaraṇa): Đức Phật thọ ký cho các vị đệ tử, [nghĩa là] đức Phật huyền ký vị đệ tử nào đó trong tương lai sẽ chứng quả vào lúc nào, khi nào sẽ thành Phật, đó là Thọ Ký. Chỉ có đức Phật thấy rõ chuyện này cho nên Ngài nói ra, bọn phàm phu chúng ta ai có thể làm được? Do đại trí huệ, đức Phật thấy hết thảy đều rõ ràng, rành rẽ, đối với tất cả chúng sanh, quá khứ, vị lai, hiện tại, đức Phật vừa nhìn bèn hiểu rõ. Đó gọi là Thọ Ký.

Trên đây là mười hai bộ trong sự thuyết pháp của đức Phật. Chúng ta thường nói “Tam Tạng mười hai bộ” là chỉ mười hai bộ môn này. Khi tu quán tưởng Phổ Quán, quán tưởng thế giới Cực Lạc, thấy các thứ hoàn cảnh: Hữu tình chúng sanh, rừng cây là vô tình, tức y báo, còn có chư Phật thuộc về chánh báo, diễn nói các pháp đều phù hợp với mười hai bộ kinh do Thích Ca Mâu Ni Phật đã nói. Điều này đặc biệt quan trọng! Vì sao đặc biệt quan trọng? Nay chúng ta thấy Phật pháp rất hưng thịnh, khắp nơi đều có rất nhiều người học Phật, người diễn giảng cũng rất nhiều. Phàm những chỗ diễn giảng có phải đều là chánh pháp hay không? Chúng ta chẳng thể nói như vậy được! Nếu cật vấn: “Lời lẽ ấy chẳng phải là báng pháp ư?” Trong kinh, Thích Ca Mâu Ni Phật đã dạy rất rõ ràng, đừng nói là kẻ bình phàm, ngay cả đối với người đã dụng công đến mức độ ấy, trông thấy [những gì trong thế giới Cực Lạc], vẫn phải đối chiếu với mười hai bộ kinh, vẫn phải là phù hợp kinh điển thì mới tin tưởng. Chẳng phù hợp, chẳng thể tin tưởng! Huống hồ chúng ta ở trong thế gian này? Chúng ta ở trong thế giới Sa Bà, nhất định phải hiểu nguyên tắc này, bất luận nghe diễn giảng ở chỗ nào, nghe giảng kinh, chính mình phải biết [những điều đã diễn giảng] có khế cơ khế lý hay chăng? Có phù hợp kinh Phật hay không? Nếu trái nghịch kinh Phật, dẫu là Phật tái lai [giảng nói], chúng ta cũng chẳng tin tưởng. Vì lẽ này, bậc thiện tri thức vào thời cổ đã bảo: “Ly kinh nhất tự, tiện vi ma thuyết” (Lìa kinh một chữ, bèn là ma nói). “Ly” (離) là trái nghịch. Hễ có một chữ mâu thuẫn với kinh, sẽ chẳng phải là kinh Phật, mà là do ma nói. Chớ nên nghe pháp do ma nói. Kinh văn ở đây nói: Dụng công đã đạt đến mức độ đó, vẫn phải xét xem có phù hợp với mười hai bộ kinh hay không? Chúng ta trì danh niệm Phật, vì sao vẫn phải học kinh? Học kinh là mong thấy nhiều, biết rộng, gặp những chuyện như bên ngoài đã nói, chính chúng ta có năng lực phân biệt, biện định.

(Kinh) Nhược xuất Định chi thời, ức trì bất thất. Kiến thử sự dĩ, danh kiến Vô Lượng Thọ Phật Cực Lạc thế giới. Thị vi Phổ Quán Tưởng, danh đệ thập nhị Quán.

(經)若出定之時，憶持不失。見此事已，名見無量壽佛極樂世界。是為普觀想，名第十二觀。

(Kinh: Nếu lúc xuất Định, hãy nghĩ nhớ, gìn giữ chẳng để mất. Đã thấy chuyện này thì gọi là thấy thế giới Cực Lạc và Vô Lượng Thọ Phật. Đây là Phổ Quán Tưởng, gọi phép Quán thứ mười hai).

Trong lúc đang thấy y báo và chánh báo trong Tây Phương Cực Lạc thế giới. Hơn nữa, y báo và chánh báo đều diễn thuyết diệu pháp, đồng thời phù hợp mười hai bộ kinh. Đấy là lúc nào? Lúc đang nhập Định (khi quán tưởng nhập Định) bèn trông thấy. “Nhược xuất Định chi thời, ức trì bất thất”, [nghĩa là] sau khi xuất Định, phải “ức trì” những điều đã thấy trong Định, [tức là] vẫn nhớ nghĩ những gì đã thấy trong Định, tiếp tục gìn giữ, chớ để mất đi. Bất luận ở trong Định, hoặc chẳng ở trong Định, tâm luôn đặt nơi y báo và chánh báo trong thế giới Cực Lạc. Trong Đại Thế Chí Bồ Tát Niệm Phật Viên Thông Chương có nói: “Tịnh niệm tương kế” (Tịnh niệm tiếp nối). [Xuất Định bèn ức trì những gì đã thấy trong Định] chính là “tịnh niệm tương kế”. Có thể giữ được tịnh niệm tương kế, chúng ta sẽ chẳng phải là chúng sanh khổ não trong thế gian này. “Kiến thử sự dĩ, danh kiến Vô Lượng Thọ Phật Cực Lạc thế giới”: Thấy những sự ấy, gọi là thật sự thấy Vô Lượng Thọ Phật, tức chánh báo, và thế giới Cực Lạc, tức y báo. Chánh báo lẫn y báo đều trông thấy. “Thị vi Phổ Quán Tưởng, danh đệ thập nhị Quán”: Hai câu này là tổng kết. Phổ Quán Tưởng là quán gộp chung những điều đã quán tưởng thành công trong phần trước (toàn thể). Chính mình sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới, đối với hết thảy hoàn cảnh, tất cả Phật, Bồ Tát trong Tây Phương Cực Lạc thế giới đều thấy rõ ràng, rành rẽ, thì được gọi là Phổ Quán Tưởng, chính là phép Quán thứ mười hai trong Thập Lục Quán Kinh.

Đối với phép Quán này, các vị tổ sư thời cổ nói: Nếu chẳng hành các phép Quán trước, chuyên quán tưởng phép Quán này thì cũng hết sức tốt. Chúng ta học Trì Danh Niệm Phật, công khóa tụng niệm đều là trì danh. Lúc thông thường, chúng ta nghĩ đến hoàn cảnh tốt đẹp trong thế giới Cực Lạc, suy tưởng Phật, Bồ Tát trong thế giới Cực Lạc. Thường tưởng như thế, tịnh nghiệp của chúng ta sẽ dần dần chín muồi. Khi tịnh nghiệp đã chín muồi, đến lúc thọ mạng chấm dứt, sẽ như nước chảy mãi thành giòng, tự nhiên “theo đường về nhà”. Hết thảy đều hết sức quen thuộc, đến khi thọ mạng chấm dứt, nói vãng sanh bèn vãng sanh, tuyệt đối nắm chắc!

Tu bất cứ pháp nào cũng đều là chánh trợ song tu. Pháp môn Niệm Phật cũng là như vậy. Trì Danh Niệm Phật là chánh công phu, nhưng còn có những trợ công phu khác nữa. Thường nói: “ ác mạc tác, chúng thiện phụng hành”, chớ làm hết thảy chuyện ác, đối với chuyện tốt phải phụng hành. Khi chúng ta không trì danh niệm Phật, tâm chiếu theo kinh văn để quán tưởng. Chúng ta tưởng hết thảy mọi sự trong thế giới Cực Lạc, tâm chúng ta đã đặt nơi đó, há có tâm tư nào khác để tạo nghiệp trong thế gian này, để tranh danh đoạt lợi với cùng kẻ khác? Tranh danh đoạt lợi với người khác, sẽ chẳng thể nào không tạo nghiệp. Hễ tạo nghiệp, sẽ chẳng thể vãng sanh. Do vậy, tâm thường quán tưởng chính là trợ pháp tốt nhất. Thật sự thường quán tưởng như vậy, sẽ chẳng có cơ hội tạo nghiệp.

Dưới đây là nói về sự cảm ứng. Quán tưởng thành tựu sẽ đạt được cảm ứng gì?

(Kinh) Vô Lượng Thọ Phật, hóa thân vô số, dữ Quán Thế Âm, cập Đại Thế Chí, thường lai chí thử hành nhân chi sở.

(經)無量壽佛，化身無數，與觀世音，及大勢至，常來至此行人之所。

(Kinh: Vô Lượng Thọ Phật, hóa thân vô số, cùng với Quán Thế Âm, và Đại Thế Chí thường đến chỗ của hành nhân ấy).

Thường xuyên quán tưởng như vậy, “Vô Lượng Thọ Phật, hóa thân vô số”, Vô Lượng Thọ Phật trong thế giới Cực Lạc. Vô Lượng Thọ Phật là A Di Đà Phật, Ngài có vô số thân ứng hóa. “Dữ Quán Thế Âm, cập Đại Thế Chí”, còn có [hóa thân của] Quán Thế Âm Bồ Tát, vô số [hóa thân của] Đại Thế Chí Bồ Tát, “thường lai chí thử hành nhân chi sở”, thường đến chỗ người tu hành phép quán tưởng này. Không chỉ là đến, mà còn thường đến. Đây là đạt được cảm ứng.

Vì sao có sự cảm ứng ấy? Chuyên tâm quán tưởng, ý niệm chẳng đặt nơi giả tướng trong nhân gian, chẳng tham cầu quyền thế, địa vị, tiền tài trong thế gian. Nếu nghĩ đến những món danh lợi ấy, nhục nhãn của chúng ta chẳng thấy cõi trời đất mênh mông nơi tâm linh. Chúng ta chẳng nghĩ tới danh lợi, tâm cảnh bèn rộng mở, có thể thấy bản tánh của chính mình, tức là “lý tánh” như người ta thường nói, chẳng xử sự theo cảm tình, lý tánh bèn từ bản tánh tỏ lộ. Chúng ta vận dụng tâm tư để thường tưởng y báo và chánh báo trang nghiêm trong thế giới Cực Lạc, ánh sáng lý tánh (bản tánh) chói ngời của chúng ta bèn khai phát. Kinh dạy: “Mười phương ba đời Phật, cùng chung một Pháp Thân”. Quá khứ Phật, hiện tại Phật, vị lai Phật (chúng ta đều là vị lai Phật), Pháp Thân của ba đời Phật hoàn toàn như nhau. Pháp Thân của Thích Ca Mâu Ni Phật và Pháp Thân của A Di Đà Phật cũng như Pháp Thân của chúng ta là vị lai Phật hoàn toàn nhất trí. Pháp Thân chính là bản thể. Bản thể đã là đồng nhất, hễ chúng ta quán tưởng, bản thể sẽ phóng quang; lẽ nào chẳng thể không cảm ứng Phật, Bồ Tát cho được? Tự nhiên Phật, Bồ Tát sẽ tới. Giả sử đầu óc chúng ta luôn suy tưởng quyền lực, dục vọng, làm thế nào để thỏa mãn quyền lực, dục vọng của chính mình, đóng chặt cánh cửa lớn nơi tâm linh của chính mình, những gì trông thấy đều là thế gian khổ não, lúc nào mới có thể thoát ly lục đạo? Vãng sanh cũng đừng mong mỏi nữa! Chúng ta phải tịnh niệm tiếp nối. Trì Danh Niệm Phật là chánh công phu. Chẳng Trì Danh Niệm Phật, bèn quán tưởng thế giới Cực Lạc, tâm tư chẳng nghĩ chi khác. Hễ nghĩ tưởng điều này, khi suy tưởng đã có công phu, công phu đã đắc lực, mở mắt hay nhắm mắt đều có thể thấy Phật, Bồ Tát.

Quán Kinh nói Nhất Tâm Tam Quán, hiểu rõ chính mình có Phật tánh, tức là Chân Như bản tánh. Nếu Chân Như bản tánh thấu lộ đôi chút tin tức, trí huệ của chúng ta sẽ to lớn khôn ngằn, sẽ thấy được những cảnh giới tốt đẹp nhất, mầu nhiệm nhất mà kẻ khác chẳng trông thấy. Phật, Bồ Tát có thể đến, mà chính mình cũng có thể đi, đều là do bản tánh có thể hiển lộ, cho nên mới có sự cảm ứng tốt đẹp như thế. Hôm nay, tôi nói đến chỗ này thì ngưng.

Tập 36

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang hai mươi mốt, bắt đầu từ hàng thứ ba từ dưới đếm lên. Tôi niệm trước một đoạn kinh văn.

(Kinh) Phật cáo A cập Vi Đề Hy: “Nhược dục chí tâm sanh Tây Phương giả, tiên đương quán ư nhất trượng lục tượng, tại trì thủy thượng”.

(經)佛告阿難，及韋提希：若欲至心生西方者，先當觀於一丈六像，在池水上。

(Kinh: Đức Phật bảo ngài A và bà Vi Đề Hy: “Nếu là người chí tâm muốn sanh về Tây Phương, hãy nên quán tượng cao một trượng sáu ở trên mặt nước trong ao).

IV.2.2.14. Phép Quán thứ mười ba, Tạp Minh Phật Bồ Tát Quán

Hôm nay, nói tới phép Quán thứ mười ba. Trước phép Quán này, đối với y báo trong cõi Tây Phương, tức các thứ trang nghiêm nơi hoàn cảnh, và chánh báo (A Di Đà Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát) đều đã được nói trong những phần kinh văn trước đó. Trong phép Quán thứ mười ba, trước hết, đức Phật bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy hãy quán một bức tượng A Di Đà Phật cao một trượng sáu. Vì sao? Chúng ta là những kẻ chưa chứng quả vị, lập tức quán Báo Thân Phật cao lớn dường ấy, có thể nói là chúng ta chẳng thể dụng công được! Ở đây, lại dùng pháp phương tiện, quán nhỏ hơn một chút, tức là [quán tưởng] tượng cao một trượng sáu. Phép Quán này hết sức quan trọng đối với người niệm Phật chúng ta. Vì sao? Bọn phàm nhân chúng ta mỗi ngày trông thấy các thứ trạng huống, tai nghe đủ mọi âm thanh, những gì sáu căn tiếp xúc đều là các giả tướng phiền não trong thế gian. Mắt thấy sắc, tai nghe tiếng v.v… chẳng có chuyện gì không gây ô nhiễm cho tâm lý của chúng ta. Ô nhiễm tâm lý là từng tầng sanh tử dầy hơn, chẳng thể thoát ly sanh tử luân hồi! Chánh công phu của chúng ta là trì danh niệm Phật. Ngoài niệm Phật ra, hãy chuyển biến tâm lý, chúng ta hãy nghĩ tới tượng Phật, nhất là đến đạo tràng để ngắm tượng Tây Phương Tam Thánh đang được thờ. Chỉ cần ngắm tượng Tam Thánh, sẽ gieo một chủng tử trong ruộng thức thứ tám. Điều này tốt hơn những phiền não do mắt thấy, tai nghe [từ cảnh giới] bên ngoài đem lại. Tuy công phu chánh yếu của chúng ta chẳng phải là tu pháp môn quán tưởng, nhưng đối với chuyện biến đổi tâm lý, giúp ích cho việc trì danh niệm Phật, sẽ hữu ích rất lớn!

Sau khi Thích Ca Mâu Ni Phật giảng xong phép Quán thứ mười hai; tiếp đó, “Phật cáo A Nan cập Vi Đề Hy”, [nghĩa là] đức Phật bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy: “Nhược dục chí tâm sanh Tây Phương giả, tiên đương quán ư nhất trượng lục tượng, tại trì thủy thượng” (Nếu là người chí tâm muốn sanh về Tây Phương, trước hết, hãy nên quán một bức tượng cao một trượng sáu ở trên mặt nước ao). Đây là đoạn lớn thứ nhất.

“Nhược dục chí tâm sanh Tây Phương giả” (Nếu là người muốn chí tâm sanh về Tây Phương), “chí tâm”: Người học Phật phát ra cái tâm chí thành khẩn thiết, nhất định là khi thọ mạng chấm dứt, sẽ sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Người chí tâm muốn sanh về Tây Phương, nhất định là trước hết phải quán một bức tượng Phật cao một trượng sáu, chẳng khác chiều cao nơi thân Thích Ca Mâu Ni Phật (Ứng Thân Phật) cho mấy, do vậy, tâm lượng và nhục nhãn của phàm phu rất dễ quán thấy. Trong phần kinh văn trước đó, đức Phật chẳng cần nói [cặn kẽ], chỉ riêng một tướng Vô Kiến Đảnh (nhục kế) của Bồ Tát là đã tuyệt diệu lắm rồi! Hãy xem tượng Phật trên đỉnh đầu Quán Thế Âm Bồ Tát và bình báu [trên đỉnh đầu] của Đại Thế Chí Bồ Tát cao cỡ nào? Đức Phật càng tuyệt diệu hơn nữa! Ba mươi hai tướng của đức Phật, mỗi tướng đều tuyệt diệu cả! Bài kệ Tán Phật có câu: “Bạch hào uyển chuyển ngũ Tu Di” (Tướng bạch hào cuộn tròn như năm quả núi Tu Di), năm quả núi Tu Di đấy nhé! Có kẻ nói núi Tu Di chính là núi Hỷ Mã Lạp Nhã trên địa cầu; thật ra, chẳng phải vậy! Bọn phàm phu chúng ta chẳng trông thấy núi Tu Di thật sự, vì nó quá to! Một sợi bạch hào cuộn lại còn to bằng năm quả núi Tu Di. Đừng nói là núi Tu Di hay núi Hỷ Mã Lạp Nhã, dẫu là Ngọc Sơn ở Đài Loan, chúng ta đến Ngọc Sơn, nếu không có ai dẫn đường, chỉ sợ sẽ lạc lối trong ấy, chẳng ra được! Vì thế, quán tưởng thân cao lớn, tâm lý của bọn phàm phu chúng ta chẳng quán được. Vì sao chẳng quán được mà vẫn phải giảng? Căn khí bất đồng! Có những người căn khí của họ có thể quán tưởng được, chứ căn khí bình phàm thì vô dụng! Nhưng chẳng cần biết có thể dụng công hay không, bộ kinh này chủ yếu giảng về Phật lý. Tuy chẳng thể dụng công, nhưng hiểu lý rất quan trọng! Chẳng có công phu tác quán, nhưng phải liễu giải: Thân Phật thật sự to lớn dường ấy, nhưng khi chúng ta vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, [thân thể] của chúng ta cũng to dường ấy, khiến cho chúng ta liễu giải thân Phật và bản tánh của chúng ta, đấy mới là tự ngã thật sự! Hãy ngẫm xem, đối với chuyện trong thế gian, chúng ta còn phải tranh giành, mong cầu để làm gì nữa? Hiểu được những lý này, chỉ càng tăng thêm ý nguyện cầu sanh Tây Phương. Ba tư lương Tín, Nguyện, Hạnh nhất định sẽ tăng thêm. Vì vậy, trước hết là phải nêu ra lý. Phép Quán này vừa khéo phù hợp tâm lý của những kẻ bình phàm, hết sức thực dụng. Thân [Phật, Bồ Tát] cao lớn, do tâm lượng của chúng ta nhỏ nhoi, chẳng có cách nào quán được, phép Quán này cũng chẳng phải là chánh thức dụng công quán, mà là ngắm tượng Phật. Tâm tư của chúng ta hướng đến tượng ấy để tưởng, công đức ấy chẳng thể nghĩ bàn!

“Tiên đương quán ư nhất trượng lục tượng, tại trì thủy thượng”: Trước hết, hãy nên quán một bức tượng cao một trượng sáu trên mặt ao. “Trì thủy” (池水) là nói tới ao bảy báu trong thế giới Cực Lạc, trong ấy, có nước tám công đức. Hễ nói đến ao nước, hãy tưởng những điều đã nói trong phần trước: Ao nước có hoa sen, hoa sen tỏa ra ánh sáng. Trong ánh sáng lại có tượng Phật. Từ tượng cao một trượng sáu cho đến nước trong ao, hãy quán tưởng toàn thể. Cảnh giới trước mắt chúng ta sẽ lập tức chuyển biến. Chẳng tưởng như vậy, cứ nhìn vào hoàn cảnh chung quanh, [ở trong] đạo tràng còn đỡ, những người đến đạo tràng toàn là người tu đạo, chứ ở ngoài đường phố, sẽ gặp phải những hạng người như thế nào? Nếu xui xẻo, gặp phải kẻ xấu xa, những tai nạn đột ngột bất cứ lúc nào cũng có. Hoặc là chúng ta hữu ý hay vô tình ngó kẻ khác một cái, họ tưởng chúng ta gây bất lợi cho họ, ngay lập tức làm hại chúng ta. Đó là chuyện thường có! Hoàn cảnh trong thế gian này thật sự hết sức tệ ác. Lại như đường cao tốc hiện thời, vừa rộng rãi vừa nhanh chóng, nay đã trở thành những con đường có tốc độ thấp, tốc độ chậm rãi! Vì sao? Chúng sanh càng về sau, nghiệp báo càng tệ hơn! Đến thế giới Cực Lạc, há có tình huống ấy? Đường sá trong thế giới Cực Lạc rất rộng, chúng sanh đông đảo dường ấy, đôi bên chẳng trở ngại lẫn nhau. Suy tưởng như vậy, tâm chúng ta nghĩ tưởng hoàn cảnh ấy, trước mắt, chúng ta chẳng phải là người trong thế giới Sa Bà. Tâm chúng sanh đặt ở nơi đâu, sẽ là người ở nơi đó. Hễ hiểu tâm pháp sẽ biết ngay! Người niệm Phật chúng ta dấy khởi Phật hiệu, sẽ giúp chúng ta tưởng tượng hoàn cảnh tốt đẹp có tượng Phật trong ao bảy báu, tâm chúng ta sẽ chẳng giống những kẻ bình phàm! Nghiên cứu kinh văn đến đây, bất cứ lúc nào cũng suy nghiệm, cũng vận dụng như vậy, điều này sẽ hữu ích cho việc niệm Phật của chúng ta.

Dưới đây là một đoạn lớn nữa. Phép Quán này chia thành hai đoạn lớn. Đoạn trên đây đã nói xong, bắt đầu nói tới đoạn tiếp theo:

(Kinh) Như tiên sở thuyết Vô Lượng Thọ Phật, thân lượng vô biên, phi thị phàm phu tâm lực sở cập. Nhiên bỉ Như Lai túc nguyện lực cố, hữu ức tưởng giả, tất đắc thành tựu. Đản tưởng Phật tượng, đắc vô lượng phước, huống phục quán Phật cụ túc thân tướng!

(經)如先所說無量壽佛，身量無邊，非是凡夫心力所及。然彼如來宿願力故，有憶想者，必得成就。但想佛像，得無量福，況復觀佛具足身相。

(Kinh: Vô Lượng Thọ Phật như đã nói trên đây, thân lượng vô biên, tâm lực của phàm phu chẳng thể tưởng nổi. Nhưng đức Như Lai ấy do nguyện lực từ xưa, hễ có ai tưởng nhớ Ngài, ắt được thành tựu. Chỉ tưởng tượng Phật, đã đạt được phước vô lượng, huống hồ còn quán trọn đủ thân tướng của đức Phật).

Đây là một tiểu đoạn trong đoạn lớn thứ hai. Trong tiểu đoạn này, Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy (cũng là nói với người học Phật chúng ta): “Như tiên sở thuyết Vô Lượng Thọ Phật, thân lượng vô biên”: Như trong phần dạy về phép Quán đã nói trong phần trước, thân lượng Vô Lượng Thọ Phật là vô biên, “phi thị phàm phu tâm lực sở cập”: Tâm lực của phàm phu (những người chưa chứng quả vị đều là phàm phu) chẳng thể thấu đạt! Tâm lực là gì? Người đã chứng quả, tâm tư mở rộng, vô biên trạng huống đều có thể trông thấy. Tâm phàm phu chúng ta bị ràng buộc là vì trong tâm toàn là chuyện phiền não trong thế gian, phân biệt những thứ của ta hay của người khác, danh dự, địa vị, tiền tài, những nỗi thị phi giữa con người với nhau, trong tâm chứa đầy dẫy những chuyện ấy! Trong tâm toàn suy nghĩ những chuyện ấy, há còn có tâm lượng để nghĩ tới chuyện khác nữa ư? Tâm càng tưởng những chuyện ấy, cái tâm càng hẹp nhỏ, thế giới tâm linh thật sự rộng lớn bị che lấp. Tâm lý phàm phu luôn luôn là như vậy; do vậy, tâm lực phàm phu chẳng đủ sức [quán tưởng thân lượng thật sự và sự trang nghiêm nơi thân Phật, Bồ Tát]. [Thật ra], chẳng phải là tâm lực của phàm phu không đủ sức, mà nói cách khác, chính là do tâm lực phàm phu quá hữu hạn! Chẳng trông thấy thân lượng vô biên của đức Phật.

Tuy cái tâm phàm phu hữu hạn như thế, nhưng Thích Ca Mâu Ni Phật dạy: “Nhiên bỉ Như Lai túc nguyện lực cố, hữu ức tưởng giả, tất đắc thành tựu” (Nhưng do đức Như Lai ấy có nguyện lực từ xưa, hễ có người nhớ tưởng, ắt sẽ được thành tựu). “Bỉ Như Lai” là nói Tây Phương Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật. “Túc nguyện lực cố”: Trong quá khứ, A Di Đà Phật phát tâm học Phật, thành Phật. Trong quá khứ, khi còn thuộc “nhân địa”, còn là tỳ kheo Pháp Tạng (tu hành phát nguyện, còn chưa thành Phật, thì gọi là “nhân địa”, đã thành Phật là “quả địa”), đã phát ra bốn mươi tám đại nguyện, nên gọi là “túc nguyện” (宿願). tức là nguyện lực trong quá khứ. Trong bốn mươi tám đại nguyện, có lời nguyện: Trong tương lai, sau khi Ngài đã thành Phật, hễ có chúng sanh “hữu ức tưởng giả, tất đắc thành tựu” (hễ có ai nhớ tưởng, ắt sẽ được thành tựu), hết sức từ bi! Những công phu khác chẳng dùng được, chỉ cần nghĩ đến A Di Đà Phật thì cũng có thể thành tựu. Đã có đại nguyện, lại còn có sức mạnh to lớn, tức túc nguyện lực; về sau, tỳ kheo Pháp Tạng thành Phật, chính là A Di Đà Phật trong hiện tại. Do có mối quan hệ với nguyện lực trong quá khứ, hễ có ai ức tưởng A Di Đà Phật, tất nhiên là có thể thành tựu.

“Đản tưởng Phật tượng, đắc vô lượng phước, huống phục quán Phật cụ túc thân tướng” (Chỉ tưởng tượng Phật, đã đạt được vô lượng phước, huống hồ còn quán trọn đủ thân tướng của Phật): Chỉ cần người học Phật nghĩ tới tượng Phật, ngắm tượng Phật trong đạo tràng, hoặc nếu không ngắm tượng Phật trong đạo tràng, lúc thông thường, trong tâm nhớ tưởng tượng Phật cao một trượng sáu trong ao bảy báu, sẽ được vô lượng phước. Đó là chuyện xác thực. Phật là bậc phước huệ song tôn (Lưỡng Túc Tôn), phước báo viên mãn, trí huệ cũng viên mãn. Vì thế, bọn phàm phu chúng ta chỉ cần đặt tâm niệm nơi tượng Phật, sẽ đạt được vô lượng phước báo. “Huống phục quán Phật cụ túc thân tướng”: Huống hồ lại có thể dụng công quán tưởng thân tướng đầy đủ viên mãn của đức Phật (những điều đã nói trong phần trước đều nhằm nói tới những điều ấy), công đức tuyệt diệu lắm! Có thể quán tưởng trọn đủ thân tướng, công đức càng to hơn nữa. Nay nói: Chỉ cần ức tưởng Phật, sẽ có thể đạt được vô lượng phước. Chúng ta còn phải liễu giải, “tưởng” [trong đoạn kinh văn này] chỉ là “ức tưởng” (nghĩ nhớ), đương nhiên chẳng phải là quán trọn đủ. Quán thì phải chí tâm. Dùng cái tâm chí thành khẩn thiết để quán một bức tượng Phật cao một trượng sáu, sẽ giống hệt như quán tượng cao lớn thù thắng đã nói trong phần trước. Vì sao là như nhau? Do sức túc nguyện của A Di Đà Phật. Chẳng hoàn toàn là do sức của chính mình (hoàn toàn là sức của chính mình, đương nhiên là sẽ có cao thấp), còn phải thêm vào nguyện lực từ quá khứ của A Di Đà Phật gia bị lũ phàm phu chúng ta. Chúng ta chỉ cần dùng tâm chí thành để tưởng, sẽ đạt được công đức y hệt.

(Kinh) A Di Đà Phật, thần thông như ý, ư thập phương quốc, biến hiện tự tại, hoặc hiện đại thân, mãn hư không trung, hoặc hiện tiểu thân, trượng lục bát xích. Sở hiện chi hình, giai chân kim sắc, viên quang Hóa Phật, cập bảo liên hoa, như thượng sở thuyết.

(經)阿彌陀佛，神通如意，於十方國，變現自在。或現大身，滿虛空中。或現小身，丈六八尺。所現之形，皆真金色。圓光化佛，及寶蓮華，如上所說。

(Kinh: A Di Đà Phật thần thông như ý, biến hiện tự tại trong mười phương cõi nước, hoặc hiện thân lớn đầy ắp hư không, hoặc hiện thân nhỏ, cao một trượng sáu hay tám thước. Hình tướng do Ngài hiện ra đều có màu sắc vàng ròng, viên quang, Hóa Phật [xuất hiện trong viên quang và thân quang] cùng với hoa sen báu đều như đã nói trong phần trước).

Tiểu đoạn này nói về cách quán tưởng các thứ thân do A Di Đà Phật tự tại biến hóa. Trước hết, phải liễu giải một quan niệm trọng yếu. Thích Ca Mâu Ni Phật chỉ sợ mọi người sẽ dấy tâm phân biệt, dấy lên cái tâm phân biệt gì vậy? [Đối với cách] quán Tam Thánh trong phần trước, thân [của Phật và Bồ Tát] đều cao lớn thù thắng, còn phép Quán này là tượng cao một trượng sáu, sợ rằng [chúng sanh] sẽ so đo, dùng tâm lý phàm phu để so sánh, [cứ nghĩ] tượng cao trượng sáu quá kém! Công đức do quán tượng nhỏ sẽ thua kém [công đức của những cách Quán trước đó], hoặc nghĩ thân cao trượng sáu là giả, chẳng chân thật. Những điều phân biệt như vậy đều chẳng đúng. Chiếu theo Phật lý để nói, kinh văn trong phần trước đã có dạy: “Tâm này làm Phật, tâm này là Phật”, hai câu này đặc biệt quan trọng.

Chúng ta quán Phật thì điều quan trọng nhất là phải liễu giải tâm pháp, “vạn pháp duy tâm”. Nếu tâm lượng của chúng ta đủ sức, có thể quán thân cao lớn thì cũng có thể phỏng theo. Quán vị Phật biến hóa (thân Phật cao một trượng sáu), chúng ta vẫn là phỏng theo đó, nhờ vào tượng Phật cao một trượng sáu để mô phỏng mà quán thành công thì [công đức quán tưởng] vẫn giống hệt như nhau. Hơn nữa, thân Phật có thể lớn hay nhỏ, do [đức Phật có] năng lực thần thông tự do tự tại, liễu giải đạo lý này, đối với tượng cao một trượng sáu hoặc tượng càng nhỏ hơn nữa, xét theo Lý, sẽ là hoàn toàn như nhau! Do vậy, Thích Ca Mâu Ni Phật mong bọn học nhân chúng ta chớ nên dấy tâm phân biệt. Chẳng dấy tâm phân biệt, công đức mới là như nhau!

“A Di Đà Phật, thần thông như ý, ư thập phương quốc, biến hiện tự tại” (A Di Đà Phật thần thông như ý, trong mười phương cõi nước, biến hiện tự tại). A Di Đà Phật có thể biến hóa, hiển hiện tự do tự tại trong mười phương quốc độ ngoài thế giới Cực Lạc. Biến hiện như thế nào? “Hoặc hiện đại thân, mãn hư không trung. Hoặc hiện tiểu thân, trượng lục, bát xích”: Hoặc hiện ra thân lớn đầy ắp hư không, hoặc hiện thân nhỏ cao một trượng sáu, hoặc hiện thân nhỏ hơn một trượng sáu, chỉ có tám thước. Đấy là chỉ rõ: A Di Đà Phật có thể biến hiện tự tại trong mười phương quốc độ, hoặc nhỏ, hoặc lớn, có thể biến hóa thuận theo ý muốn của Ngài. Vì sao đức Phật có thể biến hiện tự tại trong mười phương cõi nước? Là do thần thông như ý. Thần thông: Có sáu loại thần thông. Các đại ngoại đạo ở Ấn Độ chỉ có năm loại thần thông, chẳng có môn thần thông cuối cùng là Lậu Tận Thông. Lậu Tận Thông là trừ sạch sành sanh tất cả phiền não và hết thảy chướng ngại. Nói cách khác, có những chướng ngại vật gây chướng ngại bản tánh, che lấp bản tánh [là vì] phàm nhân chúng ta hằng ngày trong tâm suy nghĩ toàn là những chuyện loạn tùng phèo, toàn là chướng ngại và phiền não. Hễ đoạn trừ những chướng ngại và phiền não ấy, trừ sạch sành sanh, bản tánh sẽ tỏa sáng rạng ngời. A Di Đà Phật có hiệu là Vô Lượng Thọ, Vô Lượng Quang. Trừ khử tất cả chướng ngại, chẳng còn nữa, thì gọi là Lậu

Tận Thông. Ngoại đạo Ấn Độ chẳng có [môn thần thông này].

Chúng ta học chánh pháp, tức Phật pháp thuần túy. Hiện thời, ở bên ngoài, ngoại đạo rất nhiều! Ngoại đạo bảo họ có thần thông, biết chuyện quá khứ của quý vị. Kẻ bình phàm vừa thấy lũ chúng nó nói chuyện quá khứ rất đúng, tin tưởng chúng nó. Chúng nó lấn thêm một bước, bảo: “Mạng của quý vị chẳng tốt. Trong quá khứ đã tạo rất nhiều nghiệp, nay phải chuyển nghiệp. Chuyển như thế nào? Ta có cách, muốn chuyển thì phải bỏ tiền ra!” Nếu gặp phải hạng người như vậy, phải ngay lập tức tránh xa, chớ tin tưởng lũ đó. Hạng người ấy có thần thông hay không, rất đáng ngờ! Dẫu có thần thông đi nữa, họ có Lậu Tận Thông hay chăng? Tin theo những trò vờ vĩnh của họ để làm gì cơ chứ? Chúng ta tin vào thần thông của đức Phật, đắc Lậu Tận, trừ sạch phiền não, quang minh trí huệ mở rộng thêm một tầng. Điều này đáng tin cậy nhất! Phải liễu giải kèm thêm một tầng này, đừng bị mê hoặc bởi những kẻ bên ngoài!

Ở đây, [kinh văn] nói tới thần thông như ý của đức Phật. Đức Phật có sáu món thần thông, “như ý” chính là Thần Túc Thông. Nói rộng ra, Như Ý có hai phương diện:

1) Nói theo phía chúng sanh, có thể đúng theo ý của chúng sanh. Chúng sanh mong gì, đức Phật bèn có thể thỏa ý chúng sanh. Tâm chúng sanh nghĩ đến Phật, Phật bèn hiển hiện. Thuận theo tâm lý, năng lực và trình độ học tập của chúng sanh, để thỏa ý họ. Chẳng hạn như trong phần trước đã nói cách quán tưởng thân cao lớn, thù thắng, họ chẳng làm được (chẳng quán tưởng được). Ở đây, bèn nói chúng sanh chí tâm, tưởng sanh về Tây Phương. Đấy chính là tâm lý của chúng sanh, đức Phật liền thỏa ý chúng sanh, hiển hiện cho chúng sanh trông thấy.

2) Nói theo phía đức Phật, có thể thỏa ý của chính đức Phật. Đức Phật có ngũ nhãn, lục thông. Do có ngũ nhãn, nên thấy rành rẽ chúng sanh trong mười phương cõi nước. Trạng huống như thế nào, Ngài đều thấy rõ ràng, rành rẽ. Do có sáu thứ thần thông, bất cứ chúng sanh nào trong mười phương quốc độ, tâm vừa nghĩ, đức Phật biết ngay.

Do có hai phương diện Như Ý ấy, cho nên đức Phật mới có thể biến hiện tự tại trong mười phương quốc độ!

Hiện thời, trong thời đại này, có rất nhiều tà thuyết, tà ma ngoại đạo rất lợi hại. Tôi vừa mới nói đến Ngũ Nhãn, chẳng ngại một lần nữa giới thiệu cùng quý vị đôi chút về Ngũ Nhãn. Sau khi đã giới thiệu, sẽ có lợi ích gì? Hễ thấy bên ngoài có kẻ nào nói tới chuyện này, chúng ta đã sớm biết, chẳng cần tin tưởng chuyện ấy, có gì đáng quý đâu nhỉ? Bản thân chúng ta tu tập, tu đến một mức độ nào đó, tự nhiên sẽ trọn đủ Ngũ

Nhãn. Chưa tu đến mức độ ấy, dẫu tin tưởng người khác cũng vô ích!

1) Nhục nhãn: Mỗi người chúng ta đều có con mắt thịt, chẳng có gì kỳ lạ hết!

2) Thiên nhãn: Người tu hành thiên đạo thành công, sanh vào Sắc Giới Thiên, sẽ có Thiên Nhãn Thông. Ở trong nhân gian, [nếu] công phu tu Định thành tựu, cũng có thể đắc Thiên Nhãn Thông.

3) Huệ nhãn: Hàng Nhị Thừa (La Hán và Bích Chi Phật) có huệ nhãn. Mắt họ thấy khác với chúng ta. Chúng ta thấy núi, sông, đại địa, ngân hàng, đại tổng thống, hết thảy mọi chuyện đều thật sự tồn tại. Khi chứng đắc La Hán và Bích Chi Phật, sẽ thấy đại tổng thống và kẻ ăn mày như nhau, tiền trong ngân hàng, giấy nát vụn ngoài đồng và rác rưởi là bình đẳng. Huệ nhãn thấy hết thảy đều là những thứ hư giả, chẳng đáng để hâm mộ.

4) Pháp nhãn: Đại Bồ Tát có pháp nhãn, có thể thấy đạo lý trong muôn pháp của thế gian, thấy hết thảy mọi chuyện rành mạch, pháp do đâu mà có, hình thành như thế nào, trong tương lai sẽ đạt được kết quả gì. Vừa nhìn bèn biết rành mạch. Đó là pháp nhãn.

5) Phật nhãn: Hoàn toàn trọn đủ bốn loại mắt trước. Lại còn thấy thấu triệt, viên mãn nhất. Lúc thầy tại thế, thường nói: “Sau khi đã thành Phật, bao nhiêu hạt mưa, bao nhiêu giọt mưa ở ngoài tam thiên đại thiên thế giới, đức Phật đều thấy rõ ràng, rành rẽ”.

Đó là Ngũ Nhãn của Phật. Sau khi đã hiểu rõ Ngũ Nhãn của Phật rồi, nhìn lại những kẻ bên ngoài đó, họ nói những mắt gì? Dẫu nói hay ho cách mấy, chỉ cần quý vị lấy tiền ra, họ muốn quý vị đưa tiền cho họ là xong. Những kẻ đó nhục nhãn còn chưa nên thân, chúng ta là những kẻ đọc sách bình phàm, nhục nhãn đều thấy rõ ràng, rành rẽ, đặc biệt là đối với những điều đã nói ở đây, chúng ta có thể nhận biết pháp nào là thuần túy, pháp nào là giả, phải phân biệt rõ ràng!

Đức Phật có thần thông như ý, cho nên có thể biến hiện tự tại. Chúng ta học Phật chẳng phải là vì thần thông tự tại mới học Phật, điều quan trọng nhất là nhằm liễu sanh tử thành Phật. Hễ lậu tận, sẽ chẳng có sanh tử, vấn đề sanh tử bèn được giải quyết. Tiến hơn bước nữa là thành Phật, nay chúng ta niệm Phật, đạt đến nhất tâm bất loạn là được rồi. Chẳng đắc nhất tâm bất loạn, đới nghiệp vãng sanh cũng được, nhất định có thể đạt được Lậu Tận. Hơn nữa, hễ đến Tây Phương Cực Lạc thế giới, sẽ có thần thông. Nếu chẳng có thần thông, sáng sớm trở dậy làm sao có thể đến cúng dường Phật trong mười vạn ức cõi Phật ở ngoài [cõi Cực Lạc]? Chẳng có thần thông, làm được hay chăng? Vì thế, chúng ta liễu giải những chuyện này, nghe người trong thế gian nói đến thần thông, chúng ta chẳng cần tin vào những điều ấy. Hãy khéo thật thà niệm Phật là đáng tin cậy nhất.

Nói về sự biến hiện tự tại đã xong; kế đó, còn có những lời dặn dò hết sức trọng yếu: “Sở hiện chi hình, giai chân kim sắc” (Hình tướng được hiện đều là màu vàng ròng). Bất luận là đức Phật hiện thân lớn trọn khắp hư không, hoặc hiện thân nhỏ cao một trượng sáu, hoặc tám thước cũng thế, hình trạng thân thể được hiện ra đều là “chân kim sắc”, tức là màu của vàng ròng. Điều này giúp cho chúng ta phân biệt, nếu kinh văn chẳng nói như thế, chúng ta thấy tượng Phật sẽ phân biệt bằng cách nào? Trước kia, cũng có người hỏi thầy: “Khi vãng sanh, Phật hiện đến, chúng con làm như thế nào để biết là Phật thật sự đến?” Thầy trả lời: “Bổn nguyện trong pháp môn Niệm Phật chẳng giống các pháp môn khác. Những pháp môn khác là ly tướng, chẳng thể chấp tướng. Pháp môn Niệm Phật là phải chấp tướng, mong thấy Phật tướng, thấy Phật tướng là tốt đẹp. Nhưng thấy Phật tướng vẫn phải thâm nhập phân biệt có phải là chân kim sắc hay không? Nhưng trong sát na vãng sanh, chẳng rảnh rang để phân biệt, chỉ cần trông thấy Phật tướng, nhất định là đã cảm ứng Phật hiện đến”. Nhưng trong lúc dụng công quán tưởng thường nhật, khi quán tưởng, sẽ chẳng tránh khỏi trường hợp dụng tâm sai lầm, chẳng quán thấy đức Phật thật. Vì thế, ở đây, kinh Phật bèn dặn dò: Phàm những hình tướng [do đức Phật] hiện ra, đều là chân kim sắc. Quý vị thấy là màu vàng ròng, sẽ là chẳng giả, nhất định là chân Phật. Sau khi đã biết, hãy nắm vững điểm trọng yếu này: Thân Phật bất luận lớn hay nhỏ, đều là “chân kim sắc” (màu vàng ròng). “Viên quang Hóa Phật, cập bảo liên hoa, như thượng sở thuyết”: Những tướng khác như viên quang, Hóa Phật, cùng với hoa sen báu đều như trên đã nói, [tức là] đúng như trong phép Quán trước đã nói, chẳng cần phải nhắc lại. Trên đây chính là một đoạn trung bình thứ nhất trong đoạn lớn thứ hai, thuần túy quán tưởng Phật. Phần kinh văn dưới đây nói tới hai vị Bồ Tát:

(Kinh) Quán Thế Âm Bồ Tát, cập Đại Thế Chí, ư nhất thiết xứ, thân đồng chúng sanh. Đản quán thủ tướng, tri thị Quán Thế Âm, tri thị Đại Thế Chí. Thử nhị Bồ Tát, trợ A Di Đà Phật phổ hóa nhất thiết.

Thị vi Tạp Tưởng Quán, danh đệ thập tam Quán.

(經)觀世音菩薩，及大勢至，於一切處，身同眾生。但觀首相 ，知是觀世音，知是大勢至。此二菩薩，助阿彌

陀佛普化一切。是為雜想觀，名第十三觀。

(Kinh: Quán Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát ở hết thảy các nơi, thân giống như chúng sanh. Chỉ quán tướng đầu, bèn biết là Quán Thế Âm, hay là Đại Thế Chí. Hai vị Bồ Tát này giúp A Di Đà Phật giáo hóa trọn khắp hết thảy. Đây là Tạp Tưởng Quán, gọi là phép Quán thứ mười ba).

“Quán Thế Âm Bồ Tát, cập Đại Thế Chí, ư nhất thiết xứ, thân đồng chúng sanh” (Quán Thế Âm và Đại Thế Chí Bồ Tát ở hết thảy mọi nơi, thân giống như chúng sanh): Ở hai bên đức Phật, một vị là Quán Thế Âm Bồ Tát, vị kia là Đại Thế Chí Bồ Tát. Hai vị Bồ Tát ấy ở hết thảy mọi nơi, hai Ngài là bậc đại Bồ Tát đã đạt tới địa vị Nhất Sanh Bổ Xứ Đẳng Giác, tuyệt diệu thay! Thân các Ngài cũng thù thắng, cao lớn, nhưng ở đây nói “ư nhất thiết xứ”, nghĩa là đến mọi nơi, các Ngài đều làm như thế này: Thân của hai Ngài giống như chúng sanh. Các Ngài hiển hiện thân tướng có vóc dáng giống hệt như chúng sanh bình phàm. Vào thời Thích Ca Mâu Ni Phật, thông thường, người ta cao tám thước, đức Phật cao hơn một chút, tức là một trượng sáu. Hai vị Bồ Tát này thân cao chẳng khác chúng sanh bình phàm cho mấy, tức là cao tám thước. Vì sao? Đây cũng là khiến cho chúng sanh dễ thấy rõ ràng, dễ quán tưởng. Vì thế, [các Ngài] hiển hiện thân giống như chúng sanh bình phàm. Hai vị Bồ Tát này có nhân duyên hết sức sâu dầy với A Di Đà Phật. Vì thế, ở Tây Phương Cực Lạc thế giới cũng thế, mà A Di Đà Phật đến các thế giới phương khác để biến hóa cũng thế, hai vị Bồ Tát này đều vĩnh viễn cùng theo Phật đến hóa độ chúng sanh. Chúng sanh niệm Phật trong thế giới Sa Bà đến khi thọ mạng chấm dứt, sắp vãng sanh, đương nhiên sẽ thấy rất nhiều vị Bồ Tát, chủ yếu nhất là Tây Phương Tam Thánh tay cầm hoa sen đến tiếp dẫn. Do đó, trong kinh văn, sau khi nói về phép quán tưởng Phật, tiếp đó, bèn dạy về hai vị đại Bồ Tát này. Trong hết thảy mọi nơi, các Ngài đều giống như chúng sanh, như vậy thì sẽ dễ quán!

Bậc đại Bồ Tát đã đạt tới địa vị này, biểu hiện hình tướng tương đồng, giống hệt nhau. Khi chúng ta quán tưởng, phân biệt như thế nào? “Đản quán thủ tướng, tri thị Quán Thế Âm, tri thị Đại Thế Chí” (Chỉ quán tướng đầu, sẽ biết là Quán Thế Âm hay là Đại Thế Chí Bồ Tát): Khi chúng ta quán tưởng, hai vị Bồ Tát đều có ba mươi hai tướng, điểm khác biệt là: Trên đỉnh đầu Quán Thế Âm Bồ Tát là một bức tượng Phật. Trên đỉnh đầu Đại Thế Chí Bồ Tát có một bình báu. Xem tướng đầu sẽ phân biệt được. “Thử nhị Bồ Tát, trợ A Di Đà Phật phổ hóa nhất thiết”: Hai vị Bồ Tát này giúp A Di Đà Phật hóa độ trọn khắp hết thảy chúng sanh. “Thị vi Tạp Tưởng Quán, danh đệ thập tam Quán”: Phép Quán này được gọi là Tạp Tưởng vì quán tưởng Phật cùng với hai vị Bồ Tát, chẳng phải là thuần túy quán tưởng Phật, mà cũng chẳng phải là thuần túy quán tưởng Bồ Tát. Do gộp chung lại để quán, nên gọi là Tạp Tưởng Quán, gọi là phép Quán thứ mười ba.

Phép Quán thứ mười bốn bắt đầu giảng về phương pháp vãng sanh trong ba bậc chín phẩm, hết sức trọng yếu. Hôm nay tôi giảng đến chỗ này thì ngưng.