Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 13

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin hãy mở kinh bổn, trang thứ năm, dòng thứ hai đếm từ dưới lên, bắt đầu từ phần sau. Tôi đọc trước kinh văn một lượt:

(Kinh) Dục sanh bỉ quốc giả, đương tu tam phước. Nhất giả, hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu Thập Thiện nghiệp. Nhị giả, thọ trì Tam Quy, cụ túc chúng giới, bất phạm oai nghi. Tam giả, phát Bồ Đề tâm, thâm tín nhân quả, độc tụng Đại Thừa, khuyến tấn hành giả. Như thử tam sự, danh vi Tịnh nghiệp.

(經)欲生彼國者，當修三福。一者，孝養父母，奉事師長，慈心不殺，修十善業。二者，受持三歸，具足眾戒，不犯威儀。三者，發菩提心，深信因果，讀誦大乘，勸進行者。如此三事，名為淨業。

(Kinh: Muốn sanh về cõi ấy, hãy nên tu tam phước. Một là hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm chẳng giết, tu Thập Thiện Nghiệp. Hai là thọ trì Tam Quy, trọn đủ các giới, chẳng phạm oai nghi. Ba là phát Bồ Đề tâm, tin sâu nhân quả, đọc tụng Đại Thừa, khuyến tấn hành giả. Ba sự như thế gọi là Tịnh nghiệp).

Đoạn [kinh văn] vừa mới đọc tiếp nối ý “được sanh về Tây Phương Cực Lạc quốc độ” trong tuần trước. Đại ý của bài giảng trong tuần trước là: Thích Ca Mâu Ni Phật bảo phu nhân Vi Đề Hy, cõi nước Cực Lạc của A Di Đà Phật hoàn toàn chẳng xa xôi. Đã là chẳng xa, hãy khéo chuyên tâm nhất trí quan sát cõi nước của A Di Đà Phật, cũng như quan sát A Di Đà Phật và các vị đại Bồ Tát là những người đã tu Tịnh nghiệp thành công. Đức Phật sẽ vì bà ta nói rất nhiều thí dụ, khiến cho bà ta hiểu rõ, đồng thời cũng khiến cho những người muốn tu Tịnh nghiệp (tức là người tu Tịnh Độ) trong đời vị lai (kể từ sau phu nhân Vi Đề Hy mãi cho đến hiện tại, thậm chí trong tương lai) có thể sanh về Tây Phương Cực Lạc quốc độ. Lần trước đã giảng đến chỗ này.

Hôm nay, tôi nói tiếp. Ở đây, trước hết, phải nói rõ cùng các vị. Trong quá khứ, khi Tuyết công lão sư (thầy Lý Bỉnh ) vừa mới giảng kinh tại Đài Trung, dạy chúng ta pháp môn Tịnh Độ thuần túy phát nguyện vãng sanh thế giới Cực Lạc. Mấy chục năm qua, thầy một mực giảng pháp môn này. Tuy lão nhân gia đã giảng rất nhiều kinh điển Đại Thừa khác nhau, nhưng tu tập thì chỉ có pháp môn này. Sau khi lão nhân gia trở về Tây Phương, do hiện nay là thời đại Mạt Pháp, các thứ tư tưởng đều có, phổ biến nhất là nói: “Vì sao các vị muốn tới Tây Phương Cực Lạc thế giới? Tu nhân gian Tịnh Độ ngay trong thế giới này tốt hơn nhiều! Cần gì phải đến Tây Phương Tịnh Độ ở ngoài mười vạn ức cõi Phật!” Hiện thời, cách nói này hết sức phổ biến. Thuở thầy tại thế, chúng ta theo học với thầy, có thầy chỉ dạy, chúng ta chẳng cần sợ hãi, nay thì cần phải dè chừng! Những lời lẽ ấy không chỉ nói ở nơi khác, bọn họ thậm chí cũng dần dần đến tận Đài Trung gieo rắc tư tưởng ấy, chúng ta phải đặc biệt chú ý!

Đối với cái gọi là “nhân gian Tịnh Độ”, lũ phàm phu chúng ta chẳng có tư cách nhắc tới! Thích Ca Mâu Ni Phật lão nhân gia thành Phật trong đời ác ngũ trược, lại độ chúng sanh trong thế gian này, chỉ có lão nhân gia mới có thể làm được! Chúng ta thấy thế giới Sa Bà này là ngũ trược ác thế, nhưng Thích Ca Mâu Ni Phật thấy nó là Tịnh Độ. Trong kinh A Di Đà, lão nhân gia đã nói rất rõ ràng, Ngài thấy hai chuyện ấy (thành Phật và thuyết pháp độ chúng sanh) đều là “thậm nan” (rất khó). Thích Ca Mâu Ni Phật còn thấy là rất khó, lũ phàm phu chúng ta [toan biến nhân gian này thành Tịnh Độ] chỉ là phường ăn nói lớn lối mà thôi. Đừng nói là thành Phật, liễu thoát lục đạo luân hồi ngay trong một đời này mà còn chưa làm nổi, huống hồ kiến lập nhân gian Tịnh Độ! Chúng ta hiểu rõ tầng [ý nghĩa] này. Kẻ nói lời ấy, bất luận là trong tình huống nào, chúng ta đừng quan tâm tới họ, chúng ta tu pháp của chúng ta, nhất định phải phát nguyện sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Trong thế gian này, có kẻ giết cha, giết mẹ (trong bộ kinh này, vừa khởi đầu, Thích Ca Mâu Ni Phật đã nêu chứng cứ cho chúng ta thấy), học trò của Phật cũng học theo chẳng khác cho lắm, cũng muốn giết thầy. Thích Ca Mâu Ni Phật là đấng đã thành Phật, Đề Bà Đạt Đa thuộc loại đồ đệ ác, toan sát hại Ngài, những chuyện này đều nhằm nêu gương cho chúng ta thấy [tình hình tệ ác trong thuở ngũ trược ác thế]! Quả nhiên, đến thời đại Mạt Pháp trong hiện tại, tình hình ấy hết sức phổ biến, giết cha có, giết mẹ cũng có, giết thầy rất nhiều! Quý vị hãy ngẫm xem! Thế gian này còn có thể chẳng tồi tệ hơn ư? Trong thế gian này, đối với sự sanh tử của chính mình mà còn chẳng có cách nào [tự lực giải quyết], há còn có thể chuyển biến thế gian này thành một cõi Tịnh Độ ư? Ai có thể làm được? Chẳng làm được! Do vậy, chúng ta nhất định phải kiên trì tín niệm, nhất định phải vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. Muốn vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, phải dụng công, phải trọn đủ rất nhiều nhân duyên. Trong kinh A Di Đà có nói: “Chẳng thể do chút thiện căn, phước đức, nhân duyên, mà được sanh về cõi ấy”. Phải có rất nhiều thiện căn, phước đức và nhân duyên thì mới có thể vãng sanh.

Tiếp đó, nói: “Dục sanh bỉ quốc giả, đương tu tam phước”, [nghĩa là] nếu muốn sanh vào thế giới của A Di Đà Phật Cực Lạc, trước hết hãy nên tu ba loại phước. Vì sao? Phước hết sức quan trọng. Trong kinh Phật có dạy: “Thân người khó được, Phật pháp khó nghe”. Được làm thân người chẳng dễ dàng! Sau khi được làm thân người, mong nghe Phật pháp, lại càng chẳng dễ dàng! Hiện thời, dân cư trên toàn thế giới có tới mấy chục ức, người học Phật được bao nhiêu? Tỷ lệ chẳng tương xứng; đã ít ỏi lại càng ít ỏi hơn! Lấy ngay Đài Loan để nói, trong hơn hai ngàn vạn người, có bao nhiêu kẻ học Phật? Nếu tính toán trong số người học Phật, người học Tịnh Độ Tông lại được bao nhiêu? Nói thật ra, trong thời đại Mạt Pháp, chẳng học Tịnh Độ Tông, mà muốn giải quyết vấn đề sanh tử ngay trong đời này, sẽ chẳng thể thực hiện được! Thật ra, người có thể tu pháp môn này, cũng chẳng phải là ngẫu nhiên. Kẻ chẳng có phước báo, đừng nói là chánh thức tu, [ngay cả] mong nghe pháp môn này cũng chẳng dễ dàng (nghe có Tây Phương Cực Lạc thế giới, lại nghe danh hiệu A Di Đà Phật đều chẳng dễ dàng!) Có thể nghe [pháp môn này] tức là có đại phước báo! Do vậy, muốn sanh về Cực Lạc quốc độ, phải tu ba thứ phước!

IV.2.1.6. Ba thứ Tịnh nghiệp

Đoạn thứ nhất trong Tam Phước: “Nhất giả, hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu Thập Thiện nghiệp” (Một là hiếu dưỡng cha mẹ, phụng sự sư trưởng, từ tâm chẳng giết, tu Thập Thiện Nghiệp). Những điều này đều là thiện sự trong thế gian. Tuy là thiện sự thế gian, nếu muốn học đại pháp xuất thế gian liễu sanh tử, thành Phật v.v… vẫn phải lấy thiện pháp thế gian làm cơ sở. Chẳng có cơ sở này, vẫn là chẳng thể được! Trong thiện pháp thế gian, điều thứ nhất nói tới hiếu đạo, hiếu dưỡng cha mẹ. Nho gia Trung Hoa hễ nói tới văn hóa, trong đạo thống và đạo đức cố hữu, hiếu đạo hết sức trọng yếu. Phật pháp cũng giống như vậy, hiếu dưỡng cha mẹ chiếm địa vị bậc nhất trong các pháp thế gian. Hiếu dưỡng phụ mẫu: Vì sao nói là “hiếu dưỡng”? Hiếu (孝) là hiếu thảo, cớ sao nói kèm theo dưỡng? Dưỡng là “cung dưỡng” (供養, cung phụng, nuôi nấng). Cố nhiên, hiếu có phạm vi rất rộng rãi, nhưng cung cấp cơm áo cho cha mẹ chính là điều kiện cơ bản trong hiếu đạo. Cung cấp cơm áo cho cha mẹ, gọi là “cung dưỡng phụ mẫu”. Cha mẹ đã già, con cái có thể cung dưỡng phụ mẫu, đó là hiếu đạo cơ bản nhất. Trừ cung cấp áo cơm ra, trong hiếu đạo, nuôi thân cha mẹ thuộc về phương diện vật chất, lại còn phải dưỡng tâm chí của cha mẹ, khiến cho cha mẹ trong tâm rất hoan hỷ, chẳng có ưu sầu. Những điều này đều bao gồm trong Dưỡng.

Phận làm con cái, chẳng tránh khỏi câu hỏi “vì sao phải hiếu dưỡng cha mẹ?” Bất luận nói theo văn hóa Nho gia, hay nói theo giáo lý nhà Phật, đó chính là báo ân. Mỗi người chúng ta đến thế gian này, nhà Phật nói là “pháp nhân duyên”. Đã nói là pháp nhân duyên, nhân duyên chẳng đầy đủ, chúng ta sẽ chẳng thể sanh trong thế gian này! Lấy thân thể của chúng ta để nói, sở dĩ chúng ta có thể sanh trong nhân gian, là do có nhân và duyên của cha mẹ và bản thân chúng ta. Nhà Phật nói là do thức thứ tám. Nói theo kiểu thông thường, mỗi cá nhân đều có linh hồn, chúng ta sanh trong nhân gian, chính là “linh hồn” của chúng ta đầu thai. “Thai” (胎) là thai mẹ. Nếu chẳng có cha mẹ, chẳng có thai bào, linh hồn của chúng ta sẽ chẳng có chỗ nương gá. Vì thế, chẳng có cha mẹ, sẽ chẳng thể trở thành một người được! Thân thể của chúng ta do từ cha mẹ mà có. Người vừa mới được sanh ra, thân thể bé tí như vậy, chẳng có gì hết, chính mình cũng chẳng thể nói năng, mà cũng chẳng hiểu chuyện, nếu chẳng được cha mẹ yêu thương, chăm sóc, chính mình có thể trưởng thành hay chăng? Chẳng thể lớn khôn được! Đó là tầng thứ nhất.

Cha mẹ không chỉ cung cấp áo, cơm, các thứ vật chất v.v… cho cuộc sống của chúng ta, khiến cho chúng ta tăng trưởng, mà tâm cha mẹ còn từ ái, trân quý con cái nhất. Chẳng có tấm lòng từ bi ấy, nhân cách và những điều khác của con cái đều chẳng thể rất kiện toàn. Hiện thời, có rất nhiều vấn đề gia đình (gia đình tan vỡ), con cái từ những gia đình tan vỡ ấy, sau khi lớn lên, tâm hồn ít nhiều khó tránh khỏi những nỗi thiếu sót, vì họ chẳng được cha mẹ chăm sóc hoàn toàn! Đối với ân đức của cha mẹ dành cho con cái, ắt là phải đợi cho đến khi chính họ có con cái, chính mình làm cha mẹ, mới hiểu rõ tâm lý quan tâm, yêu thương con cái của cha mẹ, cũng như mới biết ân đức cha mẹ to tát dường ấy! Do hiểu rõ tầng ý nghĩa này, bất luận Nho gia hay Phật pháp, đều coi chuyện hiếu dưỡng cha mẹ là chuyện trọng yếu nhất. Mỗi cá nhân chúng ta sanh trong thế gian, chịu ân đức của cha mẹ nặng nhất; vì thế, phải báo ân. Căn bản làm người khởi sự từ báo ân cha mẹ. Nếu có căn bản này, bản thân quý vị tu đạo, hoặc làm bất cứ chuyện gì trên thế gian, nhân cách rất kiện toàn. Do đó, Phật pháp dạy chúng ta: Người tu phước phải gieo phước điền (làm bất cứ việc lành gì, phàm là có lợi ích cho người khác, đều coi là “gieo phước điền”). Gieo phước điền quan trọng nhất, trong tương lai có phước báo lớn nhất, chính là hiếu thuận cha mẹ. Phước điền ấy cao hơn, quan trọng hơn bất cứ loại phước điền nào khác. Trong Phật pháp, chuyện này là có căn cứ, chẳng phải là chúng tôi thích nói như thế nào bèn nói như thế ấy đâu nhé!

Trong thời đại của Thích Ca Mâu Ni Phật, Ấn Độ là một xã hội nông nghiệp, đã từng có lúc mùa màng thất bát, mọi người đều chẳng có cơm ăn. Thuở đó, Thích Ca Mâu Ni Phật và các đệ tử hằng ngày đến lúc ăn trưa đều ra ngoài trì bát khất thực. Gặp phải năm đói kém, chẳng khất thực được, mọi người chẳng có gì ăn. Có một vị tỳ kheo (người xuất gia), đem quần áo mặc trên thân thể bán đi, đổi lấy một bát cơm, nhưng chính mình chẳng nỡ ăn, đem cúng dường Thích Ca Mâu Ni Phật. Thích Ca Mâu Ni Phật liền hỏi: “Trong nhà ông còn có cha mẹ hay không?” Vị tỳ kheo thưa: “Có ạ”. Thích Ca Mâu Ni Phật bảo thầy ấy hãy đem bát cơm đó về nhà dâng lên cha mẹ. Vị xuất gia ấy thưa: “Đạo đức và công đức của Phật cao cả dường ấy! Con đem cơm cúng dường Phật, Phật bảo con đem về dâng lên cha mẹ, cha mẹ con làm sao tiếp nhận được?” Đức Phật bảo vị ấy: “Cha mẹ sanh ra ông, nói theo pháp thế gian, ân đức của cha mẹ cao thượng khôn sánh nhất. Vì vậy, ông đem cơm về dâng lên cha mẹ chẳng sai!” Do vậy, xét theo lời đức Phật dạy trong câu chuyện này, có thể thấy báo đáp ân đức cha mẹ là chuyện thiên kinh địa nghĩa, bất luận thân phận, địa vị cao đến mức độ nào, bất luận là ai, cũng đều phải hiếu dưỡng, cung phụng cha mẹ.

Còn có một tầng [ý nghĩa] nữa, Thích Ca Mâu Ni Phật sanh trong vương cung. Sau khi đức Phật sanh ra bảy ngày, mẹ đức Phật là phu nhân Ma Da qua đời. Sau khi đã khuất, bà sanh vào tầng trời thứ hai trong Dục Giới (Đao Lợi Thiên). Sau khi Thích Ca Mâu Ni Phật thành đạo (thành Phật), Ngài đặc biệt từ nhân gian lên cõi trời Đao Lợi, chuyên vì mẹ thuyết pháp, thuyết pháp suốt mùa Hạ, hòng báo đáp ân mẹ hoài thai suốt mười tháng. Mẹ Ngài chẳng có ân nuôi dưỡng, đức Phật vẫn phải báo đáp. Người đã thành Phật mà còn báo đáp mẹ, huống là hạng phàm phu tầm thường? Từ hai sự thật này, có thể hiểu rõ: Bất luận nói theo pháp thế gian hay pháp xuất thế gian, hiếu dưỡng cha mẹ đặc biệt quan trọng.

Thứ hai là phụng sự sư trưởng. Nói tới “sư” (師) tức là nói tới thầy. Chúng ta làm người trên thế gian, điều trọng yếu nhất là phải hiểu rõ đạo lý làm người. Bất luận học pháp thế gian hay pháp xuất thế gian (pháp thế gian là học vấn thế gian, pháp xuất thế gian là học vấn xuất thế gian), đều phải cậy vào thầy dạy bảo. Ví như nói đến chuyện cầu học vấn thế gian, chẳng có thầy giáo từ các cấp học dạy dỗ, chúng ta biết được học vấn gì chăng? Cố nhiên, nói theo đạo lý thật sự, tất cả những gì nơi bản tánh đều là tri kiến chân thật, hết thảy đều hiểu rõ. Nhưng lũ phàm phu chúng ta chưa khai phát bản tánh, đối với học vấn thế gian, cần phải có thầy khơi gợi, phát khởi, chúng ta mới thông hiểu. Chẳng có thầy khơi gợi, phát khởi, chúng ta sẽ vĩnh viễn chẳng biết! Lại nói đến chuyện học Phật xuất thế gian. Trong Phật pháp, nếu chẳng có thầy chỉ điểm, dẫu chúng ta có học vấn thế gian hết sức giỏi giang, hiểu rất nhiều đạo lý, mở kinh điển nhà Phật ra, mỗi chữ chúng ta đều nhận biết, bất cứ chữ nào trong mỗi bộ kinh cũng đều xem hiểu, nhưng do chẳng có một vị thầy trong nhà Phật chỉ dạy, dẫu đọc hiểu mà cũng như chẳng xem, [bởi lẽ], toàn bộ đều là hiểu lầm, chẳng thể nhập môn! Vì thế, muốn nghiên cứu học vấn nhà Phật, ắt cần phải có một vị thầy trong nhà Phật dạy bảo. Đó là vị thầy thuộc về pháp xuất thế gian.

Xét như vậy, những người dạy chúng ta học vấn thế gian, nhất là dạy chúng ta pháp môn tu đạo trong nhà Phật, những người ấy đều là sư trưởng. Đối với sư trưởng, Thích Ca Mâu Ni Phật dạy phải phụng sự. “Phụng sự” bao hàm rất nhiều ý nghĩa. “Sự” (事) là thầy có việc, chúng ta phải làm thay thầy. Điều quan trọng nhất là “phụng” (奉). Chẳng phải là làm việc thay cho thầy đã là xong, quý vị thật sự học với vị thầy ấy thì phải tuân chiếu học vấn do thầy đã dạy. Ví như chúng ta học Phật, đức Phật là thầy của chúng ta, chúng ta phải phụng sự đức Phật. Lại còn có những vị cao tăng đại đức, tổ sư trong Phật môn, các vị ấy đều là thầy. Chúng ta nghiên cứu Phật pháp mà chẳng làm theo những chỉ dạy trong kinh Phật và chú giải của tổ sư, còn nói đến chuyện phụng sự chi nữa! Vì thế, điều quan trọng nhất trong phụng sự là làm theo lời Phật dạy, chiếu theo pháp môn do tổ sư đã chỉ điểm để tu tập, đấy mới gọi là “phụng sự”. Đối với thầy trong trường học thế gian cũng thế, chẳng thể nói là cầu được học vấn rồi thôi: “Mặc kệ thầy! Ta đã đạt được học vấn, chẳng dính líu gì với thầy nữa!” Không được đâu nhé! Hiện thời rất khó nói đến chuyện “phụng sự”. Trong quá khứ, thầy của Nho gia không chỉ dạy bảo quý vị tri thức và học vấn, mà còn chịu trách nhiệm dạy học trò về hành vi và nhân cách đến cùng, một mực kèm cặp, chỉ bảo quý vị, chẳng để cho quý vị đi theo con đường xấu. Hiện nay đã là xã hội công nghiệp, đương nhiên chẳng có sự thân thiết và quan tâm như vậy, nhưng đối với quan hệ thầy trò, nếu quý vị hiểu đạo lý, vẫn là chớ nên sơ sót. Tuy kinh Phật và kinh điển Nho gia đều cùng nói như thế, nhưng thế hệ hiện thời bị ảnh hưởng bởi tà thuyết, hễ nghe nói theo cách như vậy, vẫn chẳng nghĩ là đúng. Nhất là vào đầu thời Dân Quốc, phong trào Ngũ Tứ đã hướng về kẻ bình phàm truyền bá: “Cha mẹ và ta có quan hệ gì đâu? Ta là ta, cha mẹ là cha mẹ. Sở dĩ ta được sanh ra là do cha mẹ kết hôn nên mới lòi thêm ta”. Nói kiểu ấy chính là tà tri tà kiến bậc nhất, gây hại cho đạo đức bậc nhất. Họ lại nói: “Thầy thì có quan hệ gì? Bọn họ đến trường học để lấy tiền lương, cũng giống như một nghề, ta đi học phải đóng tiền mà”.

Tà tri tà kiến ấy cũng chẳng phải là văn hóa cố hữu của Trung Hoa. Văn hóa cố hữu Trung Hoa nói đến Ngũ Luân, cha mẹ và anh em đều là thiên luân, bên ngoài thì nói tới vua tôi, nói tới bằng hữu. Thầy và trò là sự kết hợp với đạo nghĩa bằng hữu, thầy trò như cha con, cũng giống như thiên luân. Đạo đức Ngũ Luân xuất phát từ bản tánh của con người, thiên tánh là như thế. Vì sao cha mẹ yêu thương con cái như vậy? Do thiên tánh là như thế. Một cô gái lúc còn chưa kết hôn, làm một vị đại tiểu thư trong nhà, gặp phải phân chó còn sợ. Một mai kết hôn, sanh con, trẻ nhỏ đại tiện, thối tha hơn phân chó quá nhiều, [thế mà] bản thân cô ta nhìn thấy chẳng sợ, vẫn thò tay bốc, dọn. Mẹ con là một Thể, thiên tánh là như thế. Trong ấy, chẳng có quan hệ lợi hại tồn tại, thuần túy là thiên luân, là biểu hiện thiên tánh tự nhiên. Đó là đạo đức cố hữu của Trung Hoa.

Trong đoạn kinh văn này, tổ sư chú giải đã dựa theo giáo lý của tông Thiên Thai, “hiếu dưỡng cha mẹ, phụng sự sư trưởng” tuy là pháp thế gian, nhưng xét theo giáo nghĩa của tông Thiên Thai, đó chính là Viên Giáo. Viên Giáo là gì? Người căn cơ Viên Giáo học tập pháp thế gian, sẽ trực tiếp triệt để thấy bản tánh. Họ nhìn vào pháp thế gian, sẽ thấy nó cũng xuất sanh từ bản tánh, [pháp ấy] cũng là pháp xuất thế gian. Do đó, hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, bất luận là Nho học hay Phật pháp, đều bảo đó là chân lý. Đã đều là chân lý, đối với những tà thuyết do phàm nhân truyền bá trong hiện thời, chớ nên nghe, văn chương do họ viết cũng đừng xem. [Những thứ đó] cũng khiến cho bọn ta hiểu rõ: Trong hiện tại, nếu chẳng nghiên cứu kinh Phật, nếu chẳng nghiên cứu văn hóa cố hữu, sẽ tự nhiên bị tà thuyết ảnh hưởng mà chính mình chẳng hay biết! Bởi lẽ, những tà thuyết ấy chẳng phải do kẻ bình phàm nói, những kẻ [tuyên truyền các tà thuyết] ấy đều là hạng người có thẩm quyền trong giới học thuật! Vào thời phong trào Ngũ Tứ, những kẻ tham gia sớm nhất đều là những học giả hữu danh thuộc đại học Bắc Kinh, là những nhà đại giáo dục, những gì họ nói toàn là sao chép rập khuôn các học thuyết của Âu Tây. Sau đấy, [bằng những tà thuyết ấy, họ đã] hãm hại chúng ta, ô nhiễm các sinh viên thiện lương của Trung Hoa! Nói đến chỗ này, hết sức đau lòng! Vì thế, sau khi chúng ta đã nghiên cứu, tìm hiểu, phải biện định đúng sai rõ rệt. Phật pháp dạy kẻ học Phật chúng ta chớ nên chấp tướng (đừng chấp tướng thế gian), đừng thấy kẻ nào có địa vị rất cao trong giới học thuật, đã đoạt giải Nặc Bối Nhĩ (Nobel), [cứ thấy] toàn thể thế giới đều sùng bái kẻ đó [mà mù quáng nghe theo]. Tuy có địa vị như vậy, nhưng nếu những gì kẻ đó nói là tà tri tà kiến, chúng ta đừng nghe theo! Chúng ta phải thật thà nghe lời Thích Ca Mâu Ni Phật dạy, nghe theo lời dạy của Khổng phu tử. Có vậy thì mới có thể dựa vào đó để tu đạo tốt đẹp, mong vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới mới khá ổn thỏa!

Tiếp đó, kinh văn chép: “Từ tâm bất sát, tu Thập Thiện Nghiệp”. Thập Thiện Nghiệp là gì? Tương phản của Thập Thiện Nghiệp là Thập Ác Nghiệp. Điều thứ nhất trong Thập Ác Nghiệp là sát sanh. Trong phần trước, khi nói tới ngũ trược ác thế, đã có nói tách bạch Thập Ác Nghiệp. Ở đây, đức Phật dạy phải tu Thập Thiện Nghiệp. Điều đầu tiên trong Thập Thiện Nghiệp là “từ tâm chẳng giết”, chẳng giết thì phải phát từ tâm. Từ tâm là gì? Giống như từ tâm yêu thương con cái của cha mẹ! Giống như Phật, Bồ Tát từ tâm yêu thương hết thảy chúng sanh chẳng có điều kiện. Vì sao phàm nhân chúng ta đối xử tốt đẹp với kẻ khác? Ắt là phải xét coi ngươi đối với ta như thế nào, ta mới đối xử với ngươi như thế đó, tức là có điều kiện! Từ tâm của cha mẹ và Phật, Bồ Tát là vô điều kiện. Vì lẽ đó, Phật pháp nói “vô duyên đại từ”, chẳng cần có duyên gì, đối với kẻ xa lạ, kẻ chẳng quen biết, đều nói tới từ tâm, phải phát huy cái tâm ấy. Hễ có cái tâm ấy thì mới có thể chẳng giết! Nho học gọi từ tâm là Nhân, nhân (仁) trong “nhân nghĩa đạo đức”. Nhân do đâu mà có? Từ bản tánh mà ra. Vì sao chúng ta phải nói tới Nhân? Nhân là đối với tất cả mọi người, đối với tất cả hữu tình động vật, đều phải có cái tâm đồng cảm lớn nhất. Họ có những khó khăn hoặc đau khổ gì, chúng ta đều mong thay họ giải quyết. Họ chẳng vui sướng, chúng ta ban cho họ các thứ sung sướng, khiến cho họ sống hết sức bình an, tự tại! Đấy là vô duyên đại từ, mà cũng là lòng Nhân như Nho gia đã nói. Vì thế, nhân từ hết sức quan trọng!

“Bất sát” là chẳng giết thứ gì? Điều quan trọng nhất là chẳng thể giết người. Chúng ta cùng là người như nhau, chẳng thể giết người! Tội giết người hết sức to lớn, nặng nề. Không chỉ là chẳng thể sát nhân, mà đối với những động vật chẳng phải là người ra, bất luận là động vật cấp cao hay cấp thấp, dẫu bé tí ti, cũng chớ nên sát hại. Vì sao chẳng thể sát hại? Trong kinh Phật cũng có nói, quý vị phải đặt mình vào địa vị của đối phương để suy nghĩ. Khi chúng ta sắp giết hại người khác, hoặc động vật nào đó, trước tiên, hãy đứng trên lập trường của đối phương, cứ nghĩ giả sử chính mình bị giết, trong tâm sẽ có cảm tưởng như thế nào? Là kinh sợ hay sung sướng? Ví như tôi biết quý vị muốn giết tôi, tôi cảm thấy rất vui thích, [vậy thì] quý vị có thể giết tôi! Nếu chẳng phải là tâm lý ấy, chính mình cảm thấy hoảng hốt, sợ hãi, làm sao có thể giết đối phương cho được? Phật pháp dạy người khác phản tỉnh như vậy. Nho học cũng dạy người ta hãy tự phản tỉnh giống hệt. Hãy tưởng tượng chính mình gặp phải tình huống y hệt, sẽ có đủ mọi nỗi sợ hãi! Nếu quý vị vẫn cứ làm hại đối phương, đối phương chẳng kinh hoảng, sợ hãi ư? Chẳng nghĩ như vậy, sẽ chẳng phải là Nhân, chẳng phải là Từ, chẳng nói tới nhân từ được, mà là cái tâm tàn nhẫn! Một kẻ tàn nhẫn, làm người còn chưa xong, vẫn mong tu đạo, vẫn mong sanh về Tây Phương, làm sao có thể được?

Kinh văn dạy như vậy! Sau khi chúng ta xem kinh văn của Phật pháp, hãy đối chiếu đạo lý được nói trong hôm nay với xã hội hiện thời, hãy suy nghĩ xem! Hiện thời là xã hội gì vậy? Khi thầy chúng ta còn tại thế, lúc giảng kinh hoặc giảng sách, cụ thường nhắc nhở: “Tôi chẳng có thần thông chi hết, nhưng tôi có thể dự đoán chuyện vị lai (tôi nghĩ các vị lão đồng tu đều còn nhớ). Tôi không chỉ đoán biết chuyện vị lai, lại còn dự đoán chẳng sai cho lắm! Tôi chẳng xem báo chí, TV ngày mai, mà biết là chẳng thể thiếu chuyện sát nhân, cướp đoạt, phóng hỏa! Chắc chắn là có những chuyện ấy”. Quý vị hãy suy ngẫm lời thầy nói! Đúng là như vậy, chúng ta xem tin tức trên TV cũng thế, mà đọc báo cũng vậy, ngày nào mà chẳng có những chuyện ấy? Không chỉ là giết người thường, mà còn giết cha mẹ, thậm chí cha mẹ giết con cái cũng có luôn! Vốn là thiên tánh chẳng nỡ giết, kết quả là hiện thời đều đảo lộn! Mọi người đều biết: Gần đây có một bà mẹ đem cả năm đứa con ra biển trấn nước cho chết sạch! Ngoài ra, cũng có kẻ giết chết hai đứa con gái của chính mình rồi tự sát. Cơ quan xử án nói những kẻ đó mắc bệnh tâm thần, tức là tâm lý có vấn đề. Nếu chúng ta hỏi: “Vì sao có những kẻ mắc bệnh tâm thần? Bệnh tâm thần vì sao mà có? Vì sao quá khứ chẳng nhiều như vậy, nay lại có nhiều ngần ấy?” Vẫn chẳng phải là do tà tri tà kiến và tà thuyết trong thời đại hiện tại tạo thành ư?

Trong quá khứ, nói đến Ngũ Luân; hiện thời, mọi người đều chẳng nhắc tới Ngũ Luân. Nói tới Ngũ Luân, nói hiếu thuận, dạy mọi người mỗi ngày một phát lộ thiên tánh ra ngoài. Hiện thời, rao giảng tà thuyết, khiến cho mọi người mỗi ngày một che kín thiên tánh, che phủ thêm từng tầng một, kết quả là biến thành nông nỗi như hiện thời! Do vậy, đối với xã hội hiện tại, hãy ngẫm xem: Trong thời Thích Ca Mâu Ni Phật, Ngài đã nói là “ngũ trược ác thế”. Ngũ trược ác thế trong hiện thời so với thuở ấy, càng chẳng biết là đã ô trược đến mức độ nào! Vì thế, chúng ta phải biết: Trong thế gian này, tình hình trọn hết trong thời đại này là như vậy, cả thế giới toàn là một bầu hắc ám. Càng ở trong cảnh hắc ám, càng phải hiểu rõ điều này: Chúng ta chớ nên giống như những kẻ bình phàm. Trong hắc ám, chúng ta có thể phát ra một chút quang minh, tuyệt diệu lắm! Ví như vào ban ngày, dưới ánh sáng mặt trời, thắp một ngọn nến, chẳng thấy rõ rệt, nhưng trong ban đêm không có ánh mặt trời, mà cũng là đêm tối om chẳng có ánh trăng, thắp một ngọn nến, sẽ tỏa sáng hết sức rõ rệt. Điều này có nghĩa là: Trong thời đại này, ai nấy đều chẳng nói tới hiếu đạo, đều chẳng nhắc tới chuyện phụng sự sư trưởng, mọi người tổn hại lẫn nhau, thậm chí giết người. Giết động vật lại càng chẳng cần phảỉ nói nữa! Ăn một bữa, chẳng biết đã sát hại bao nhiêu sanh mạng! Nay chúng sanh gây tạo sát nghiệp nặng nề hơn bất cứ chi khác. Càng là trong thời đại này, chúng ta càng chẳng nên hùa theo ô nhiễm như mọi người, phải chiếu theo kinh Phật để làm. Có thể thời thời khắc khắc tỏ lộ quang minh vốn có trong tâm của chúng ta, lộ ra một chút ánh sáng, bản thân chúng ta sẽ còn có cách. Không chỉ là chính mình có cách, mà còn có thể ảnh hưởng những kẻ hữu duyên quanh ta! Chúng ta nói năng, nếu họ nghe lọt tai, sẽ có lợi cho họ!

Ở đây, nói đến chuyện từ tâm bất sát, có những kẻ nghĩ giết người là chuyện bình thường. Giết các loài động vật lại càng cảm thấy rất bình thường. Chúng ta đừng nghĩ đó là chuyện bình thường, hãy nên biết đó là chuyện tội ác to lớn cùng cực. Bản thân chúng ta nhất định phải giữ được, nhất định phải kiêng giết. Không chỉ là chớ nên sát nhân, mà đối với những động vật khác cũng chớ nên sát hại, phải dưỡng thành “từ tâm chẳng giết”. Chỉ cần dưỡng thành từ tâm chẳng giết, tâm từ bi mỗi ngày một tăng trưởng. Một người hằng ngày vun bồi tăng trưởng cái tâm nhân từ; nói theo pháp thế gian, người có từ tâm rất nặng, thọ mạng sẽ tự nhiên tăng trưởng. Nói theo pháp xuất thế gian tu đạo, người có tâm từ bi sâu nặng, đạo sẽ tiến bộ càng nhanh hơn! Nói theo Thập Thiện Nghiệp, chỉ cần gìn giữ từ tâm bất sát! Phải giữ hết sức tốt đẹp điều đầu tiên trong Thập Thiện Nghiệp là “chẳng sát sanh”. Nói “Thập Thiện Nghiệp” tức là chẳng làm mười ác nghiệp. Điều thứ nhất trong Thập Thiện Nghiệp là chẳng sát sanh, đó là thiện nghiệp bậc nhất.

Thứ hai là không trộm cắp, thứ ba là không dâm. “Không dâm” là nói với người xuất gia, người xuất gia chẳng dâm. Tại gia thì chẳng hành tà dâm (tức là trừ vợ chồng ra, chẳng cùng kẻ thứ ba nào khác phát sanh quan hệ luyến ái, thì gọi là “chẳng tà dâm”). Nơi thân bèn chẳng tạo ba thứ ác nghiệp giết, trộm, dâm; đó chính là ba thứ thiện nghiệp nơi thân nghiệp. Nơi miệng bèn chẳng nói dối, chẳng ác khẩu (ác khẩu là ăn nói tổn thương người khác), chẳng lưỡng thiệt (“lưỡng thiệt” là xúc xiểm thị phi), chẳng ỷ ngữ (tức là nói năng, viết văn, hoặc vẽ vời v.v… hướng dẫn kẻ khác tạo ác nghiệp thì gọi là “ỷ ngữ”), đó là bốn thứ thiện nghiệp nơi miệng. Thân và miệng đều nghe theo tâm lý [chỉ đạo], tâm là ý. Ý thức có ba loại: Chẳng tham (không tham cầu hết thảy mọi thứ), chẳng sân hận (chẳng tùy tiện nổi cáu), chẳng tà kiến (nói là “tà kiến” tức là kiến giải chẳng phù hợp đạo lý của thánh nhân). Nơi ý chẳng tham, chẳng sân, chẳng si thì ý cũng là thiện.

Thập Thiện Nghiệp có cạn và sâu, kẻ bình phàm như chúng ta chiếu theo như vậy để tu tập, cũng là khá lắm! Tu đến chỗ rốt ráo nhất, nếu nói theo Viên Giáo, ba nghiệp thân, khẩu, ý đều thanh tịnh. Ba nghiệp đã đều thanh tịnh, tâm tánh bèn phát lộ, đạt đến cảnh giới ấy sẽ là cao sâu khôn cùng! Chúng ta đừng nên thấy Thập Thiện Nghiệp rất đơn giản, chỉ cần làm tới bên trong [nội dung thật sự của nó], cảnh giới sẽ rất cao. Hôm nay, tôi nói đến đây bèn ngừng!

Tập 14

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn trang thứ năm, xem hàng cuối cùng. Tôi đọc trước một lượt.

(Kinh) Nhị giả, thọ trì Tam Quy, cụ túc chúng giới, bất phạm oai nghi. Tam giả, phát Bồ Đề tâm, thâm tín nhân quả, độc tụng Đại Thừa, khuyến tấn hành giả. Như thử tam sự, danh vi Tịnh nghiệp.

(經)二者，受持三歸，具足眾戒，不犯威儀。三者，發菩提心，深信因果，讀誦大乘，勸進行者。如此三事，名為淨業。

(Kinh: Hai là thọ trì Tam Quy, trọn đủ các giới, chẳng phạm oai

nghi. Ba là phát Bồ Đề tâm, tin sâu nhân quả, đọc tụng Đại Thừa, khuyến tấn hành giả. Ba sự như thế gọi là Tịnh nghiệp).

Đoạn kinh văn này tiếp tục phần Tam Phước chưa nói xong trong lần trước. Tam Phước còn gọi là “ba loại Tịnh nghiệp”. Trong bộ kinh này, mười sáu phép Quán trong phần sau chính là công phu chánh thức, được gọi là “chánh công phu”, ba thứ Tịnh nghiệp đang được nói ở đây chính là công phu phụ trợ, được gọi là “trợ công phu”. Trợ công phu hết sức quan trọng. Đối với ba loại Tịnh nghiệp, lần trước đã nói về loại thứ nhất: “Hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu Thập Thiện Nghiệp”. Điểm quan trọng trong loại Tịnh nghiệp thứ nhất là nói về thiện pháp thế gian. Các vị hãy nhìn từ kinh văn, đầu tiên là nói đến hiếu đạo. Thiện pháp thế gian rất nhiều, chọn lấy pháp trọng điểm, pháp quan trọng nhất thì chính là hiếu. Một điểm quan trọng khác nữa là Từ, từ tâm chẳng giết. Hiếu là nói đối với người trên, từ tâm chẳng giết là nói với kẻ dưới. Giáo dục nhà Phật giống như giáo dục của Nho gia. Giáo dục Nho gia nói “hiếu từ”, có thể giữ vững hiếu đạo, giữ vững từ tâm, thiện pháp thế gian bèn đầy đủ.

Phần kinh văn hôm nay nói về loại thứ hai trong ba loại Tịnh nghiệp: “Nhị giả, thọ trì Tam Quy”, nói tới Phật pháp. Trong phần trước là nói về thiện pháp thế gian, thuộc về pháp thế gian. Dẫu tu pháp thế gian tốt đẹp cách mấy, vẫn chẳng thể vượt thoát lục đạo. Tức là tu Thập Thiện Nghiệp hết sức hoàn bị, sanh lên cõi trời, tối đa là sanh vào Lục Dục Thiên trong Dục Giới Thiên mà thôi. Nếu muốn vượt thoát thế gian, phải tu Phật pháp. Muốn xuất thế gian, đầu tiên là phải thọ trì Tam Quy. Thọ (受) là tiếp nhận. Sau khi đã tiếp nhận bèn chẳng gạt qua một bên, mà phải giữ vững, phải nắm chặt, chẳng buông, một mực chiếu theo đúng pháp để tu, đó là “thọ trì”. Ở đây, cần phải thọ trì những gì? Quy y. Đối với Quy (歸), chúng ta thường nói là Quy (皈), tức là bên chữ Bạch (白) có thêm chữ Phản (反), chữ Quy (皈) này và Quy (歸) giống nhau.

Quy y có ba loại, gọi là Tam Quy Y. Tôi nghĩ mọi người đều hiểu cả rồi, nhưng giảng kinh thì chẳng thể không nói. Thứ nhất là quy y Phật, thứ hai là quy y Pháp, thứ ba là quy y Tăng. Phật là đấng giáo chủ của thế giới Sa Bà, tức Thích Ca Mâu Ni Phật. Pháp là các pháp môn do đức Phật đã nói. Tăng là hòa hợp chúng, tâm suy nghĩ, không chẳng phải là tà tri tà kiến trong thế gian, đều chẳng chánh đáng, tức tăng đoàn (người đã thọ Cụ Túc Giới thì gọi là Tăng). Vì sao gọi là Quy? Quy (歸) là quay về. Những gì bọn phàm phu chúng ta trong thế gian đã thấy, đã nghe, trong tâm suy tưởng, không gì chẳng phải là tà tri tà kiến thế gian, đều là chẳng chánh đáng, chẳng chánh xác. “Quy y” (歸依) là đem những hành vi và tư tưởng chẳng chánh xác thảy đều xoay lại, quay về Phật môn, quay về Phật, Pháp, Tăng. Sau khi đã quay về, bèn nương cậy, nương cậy vào ai? Nương cậy Phật, Pháp, Tăng. Vì thế, học Phật thì điều đầu tiên là phải thọ trì Tam Quy.

Thọ trì Tam Quy tuy rất đơn giản, nhưng chúng ta phải hiểu rõ (nhất là trong thời đại Mạt Pháp), nghiên cứu Phật pháp ắt cần phải thọ trì Tam Quy. Hơn nữa, sau khi đã thọ, xác thực là phải chiếu theo đó để hành trì. Tánh chất trọng yếu của chuyện này là ở chỗ nào? Chúng ta thường thấy có rất nhiều người, bề ngoài nói là tin Phật, cũng là học Phật, nhưng hễ có chuyện gì bèn tin điều khác ngay! Nghe nói chỗ nọ có chuyện chi đó rất linh cảm, rất linh nghiệm, bèn ùa tới đó liền! Nơi nọ có thần, có lão tổ chi đó, biểu diễn cho thiên hạ xem ngay tại đó, bèn ùa tới! Nói nghiêm ngặt, chúng ta thật sự thọ Tam Quy Y, những chuyện ấy đều chẳng thèm nghe! Vì sao? Chúng ta thọ trì, quy y Phật, Phật là chí cao vô thượng. Trí huệ của kẻ nào có thể vượt trỗi trí huệ của Phật? Công đức của ai có thể vượt trỗi công đức của Phật? Hơn nữa, nói đến Pháp do đức Phật giảng, tức pháp môn, kinh điển của bất cứ tôn giáo nào cũng đều chẳng thể vượt trỗi Phật pháp. Bất cứ tôn giáo nào cũng đều chẳng sánh bằng, huống hồ là quỷ thần giáo chẳng có kinh điển chi cả! Bọn họ căn bản là chẳng có kinh điển, chỉ bịa chuyện nói loạn cào cào, cớ gì chúng ta lại tin theo những tà thuyết tùy tiện nói lung tung ấy? Lại nói đến Tăng, Tăng là Tăng Bảo. Tăng sĩ đã thọ Cụ Túc Giới, có oai nghi, nhưng trong thời đại Mạt Pháp hiện tại, có những kẻ giả mạo. Về căn bản, chúng nó chẳng phải là Tăng, mà là giả vờ, những gì chúng nó nói chẳng phải là Phật pháp, cớ gì chúng ta phải đến nghe chúng nó nói để làm chi? Chúng ta tuy biết đạo lý, nhưng còn có rất nhiều người chẳng phân định rõ ràng cho lắm, vì họ vẫn chưa hiểu rõ Tam Quy! Do đó, chúng ta nghiên cứu kinh văn, tuy thấy bốn chữ “thọ trì Tam Quy” dường như đơn giản, nhưng nếu thật sự thọ trì Tam Quy, đối với hết thảy những tà thuyết chẳng hợp Phật pháp ở bên ngoài, sẽ không đến nghe! Dẫu họ nói hay cách mấy, cũng đừng tin tưởng bọn ấy, vì chúng ta đã quy y từ lâu, chúng ta có Tam Quy.

Nghiên cứu cao hơn bước nữa, đối với cái gọi là “quy y Phật, quy y Pháp”, hãy nói đến Pháp! Hết thảy các kinh trong Kinh Tạng đều do Thích Ca Mâu Ni Phật nói. Ba kinh Tịnh Độ đương nhiên cũng là do Thích Ca Mâu Ni Phật nói. Trong ba bộ kinh ấy, Thích Ca Mâu Ni Phật đã dạy rõ ràng chúng ta phát nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. Giả sử chúng ta khuyên kẻ khác: “Quý vị cần gì phải tới Tây Phương Cực Lạc thế giới? Ở trong thế gian này là được rồi!” Kẻ nói lời đó, ngay cả Tam Quy cũng đều chẳng nương cậy! Chẳng tin Phật tức là chẳng quy y Phật, mà cũng chẳng quy y Pháp. Quy y Phật, quy y Pháp, sẽ tin tưởng lời đức Phật dạy, tức là sẽ tin tưởng Pháp! Đối với mỗi câu kinh văn, ta sợ nghiên cứu quá nhiều sẽ mất thời gian ư? Nếu thật sự chịu hướng nội nghiên cứu, sẽ chẳng sợ phiền phức, những ý nghĩa bao hàm trong ấy rất nhiều, nếu quý vị có thời gian, hãy luôn luôn nghiên cứu hướng nội. Càng nghiên cứu, càng hiểu nhiều đạo lý, tín tâm đối với Phật pháp càng thâm nhập, càng đạt được lợi ích to tát. Ở đây, tôi nêu ra điều này để nhất loạt khích lệ mọi người!

“Thọ trì Tam Quy” được nói ở đây chính là chuyện nhập môn để học Phật. Sau khi đã thọ Tam Quy, kế đó là “cụ túc chúng giới, bất phạm oai nghi” (đầy đủ các giới, chẳng phạm oai nghi). Đối với chữ Giới trong “cụ túc chúng giới”, xin thưa trước cùng quý vị: Tiếng Ấn Độ gọi Giới là Thi La (Śīla), tiếng Hán là Giới (戒), có ý nghĩa “thanh lương”. Thanh lương (清涼) là gì? Ví như tiết trời rất nóng, vừa mở quạt điện hoặc máy lạnh, sẽ cảm thấy rất mát mẻ; đó là “thanh lương”. Vì sao Giới là thanh lương? Lũ chúng sanh chúng ta trên thế gian, thân thể, nội tâm và khẩu (tức ba nghiệp thân, khẩu, ý), thân thể cảm nhận, miệng nói năng, trong tâm suy nghĩ, từ nội tâm phát ra ngôn ngữ, hành vi, lại còn bị bên ngoài kích thích, đều là nóng bức khôn cùng! Nóng bức giống như lửa vậy! Đối với chữ Phiền (煩) trong “phiền não” (煩惱), bên trái là chữ Hỏa (火), bên phải là chữ Hiệt (頁). [Chữ Hiệt] viết theo lối chữ Triện, sẽ là đầu người! Đầu người tới gần lửa, quý vị ngẫm xem, người ta thường nói là “đầu bốc lửa”. Người thế gian chẳng tránh khỏi phiền não; vì sao phiền não? Thế gian này khiến cho tâm chúng ta rất phiền, nóng nảy khôn xiết! Vì sao nóng nảy? Trong thế gian này, tình huống là như vậy, toàn thể đại hoàn cảnh trong thế gian này toàn là như vậy. Nếu chúng ta có thể chuyển biến toàn thể thế gian, đương nhiên là rất tốt! Khi vẫn còn chưa có công phu chuyển biến toàn thể thế gian, trước hết, mỗi người chúng ta phải tự tránh né sự nóng bức của phiền não. Trước hết, hãy cầu sao chính mình được thanh lương. Sau khi chính mình đã thanh lương, mới có thể giúp đỡ người khác thanh lương. Chính mình còn chưa thể thanh lương, làm sao có thể giúp người khác [thanh lương] cho được?

Thanh lương như thế nào? Thọ giới bèn có thể thanh lương.

Giới là thân chẳng tạo ác nghiệp, giữ gìn hành vi chánh đáng, miệng chẳng nói tùy tiện, khiến cho khẩu nghiệp rất thanh tịnh. Trong tâm đừng mong tưởng chuyện danh lợi. Phàm kẻ nào mong cầu danh lợi, tất nhiên là phải tổn người lợi mình. Nếu chúng ta tổn người lợi mình, kẻ khác cũng sẽ tổn người lợi mình. Ai nấy đều tổn người lợi mình, sẽ tạo thành hiện tượng như trong hiện thời, giống như một khối lửa, trong tâm mỗi người đều rất phiền bực. Giới là giới cái tâm! Không chỉ là thân chẳng tạo ác nghiệp, miệng chẳng tạo ác nghiệp, ngay cả trong tâm cũng đừng nghĩ! Đừng nên dấy lên cái tâm danh lợi, chớ nên tranh danh đoạt lợi cùng kẻ khác, đừng nên tổn người lợi mình! Như thế thì trong tâm sẽ tự nhiên cảm thấy rất an nhiên! Vì sao trong tâm an nhiên? Ta chẳng tổn hại người khác, không mong chiếm tiện nghi của kẻ khác, trong tâm lúc nào cũng thản nhiên, và cũng rất an bình, tự tại, sợ gì cơ chứ? Do vậy, tâm chúng ta tự nhiên thanh tịnh, thanh lương. Vì thế, thọ giới, giữ ba nghiệp thân, khẩu, ý tốt đẹp, tuy thế gian nóng bức ngần ấy, chúng ta giữ gìn tốt đẹp ba nghiệp của chính mình, chính mình lập tức thanh lương. Người ta thường chẳng hiểu Giới, cứ ngỡ giữ giới sẽ khiến cho chính mình bị rất nhiều nỗi bó buộc, rất mất tự do! Thật ra, họ chẳng hiểu đạo lý này. Đã hiểu rõ đạo lý, [sẽ biết] đúng là tự do, thanh lương. Do thanh lương, có thể đạt được tự do.

Chúng ta biết học Phật, quan trọng nhất là khai trí huệ. Muốn khai trí huệ, đương nhiên là phải nghiên cứu kinh Phật. Còn có một điều rất quan trọng là phải nhập Định. Chẳng nhập Định, sẽ chẳng khai trí huệ! Nghiên cứu kinh Phật, nghiên cứu Phật lý, trong tâm cũng phải có công phu định lực kha khá thì mới có thể nghiên cứu kinh. Chẳng có công phu định lực, trong tâm bộp chộp, xáo động, có xem [kinh điển] cũng chẳng xem được! Do vậy, công phu định lực rất trọng yếu. Công phu định lực do đâu mà có? Muốn có công phu định lực, phải giữ giới; do có Giới thì mới có Định. Vì thế, Phật pháp nói ba thứ Vô Lậu Học, Giới, Định, Huệ. Đối với Tam Vô Lậu Học Giới, Định, Huệ, đầu tiên phải nói tới Giới. Giới trong nhà Phật có rất nhiều giới điều. Nhưng chuyên môn nói về Giới, sẽ chẳng thuộc phạm vi của khóa giảng này, mà cũng chẳng phải là kẻ bình phàm có thể tùy tiện nói được! Khi truyền giới, sẽ có bậc giáo thọ chuyên môn giảng giới; ở đây, chỉ có thể nhắc đến các danh từ [thuộc về giới luật].

Nói tới giới trong nhà Phật, chính là các giới do đức Phật chế định, chia thành giới tại gia và giới xuất gia. Giới tại gia thì sau khi đã thọ Tam Quy, thông thường là thọ Ngũ Giới (đối với Ngũ Giới, tôi nghĩ mọi người đang hiện diện đều biết, chẳng cần phải nói cặn kẽ). Tiến hơn nữa là thọ Bồ Tát Giới, giới điều khá nhiều. Giới xuất gia có Sa Di Giới và Cụ Túc Giới. Trong Cụ Túc Giới, còn chia thành tỳ kheo giới và tỳ kheo ni giới. Thọ tỳ kheo giới hoàn bị, sẽ có tất cả hai trăm năm mươi điều, tỳ kheo ni giới nhiều hơn. Chú giải của cổ nhân nói “là năm trăm điều”, tức là nói số tròn [tổng số của giới tỳ kheo và tỳ kheo ni]. Thật sự chiếu theo kinh văn của giới điều, [giới tỳ kheo ni] sẽ là ba trăm bốn mươi tám điều. Giới của tỳ kheo và tỳ kheo ni là giới Tiểu Thừa. Người xuất gia tại Trung Hoa, bất luận là tỳ kheo hay tỳ kheo ni, sau khi đã thọ Cụ Túc Giới, còn phải thọ thêm Bồ Tát Giới. Nếu muốn hành Bồ Tát đạo, sẽ thọ Bồ Tát Giới. Người tại gia có thể thọ Bồ Tát Giới, người xuất gia cũng thọ. Phật pháp tại Trung Hoa là Đại Thừa Phật pháp, chúng ta đều là tại gia đệ tử, người bình phàm chỉ cần phát tâm hành Bồ Tát đạo, đều thọ Bồ Tát Giới. Đại khái là phân chia [các loại giới] như thế đó!

Nói thông thường, [mọi người] cảm thấy Đại Thừa Bồ Tát Giới rất dễ dãi, thoải mái, trên thực tế là nghiêm ngặt nhất. Chứng thực là nghiêm ngặt như thế nào ư? Chúng ta biết thường là trong các quốc gia Tiểu Thừa, họ thọ trì giới luật Tiểu Thừa, có thể ăn mặn, ăn thịt, các thứ ngũ tân như hành, tỏi v.v… cũng đều chẳng hạn chế. Vì sao? Vì họ chẳng thọ giới luật theo Đại Thừa Phật pháp; nhưng đệ tử nhà Phật tại Trung Hoa, bất luận tại gia hay xuất gia đều thọ giới Đại Thừa. Dẫu chẳng thọ giới Đại Thừa, chỉ thọ Ngũ Giới, cũng ăn chay trường, các thứ ngũ tân như hành, tỏi… cũng chẳng ăn! Vì sao? Do căn cứ theo kinh điển Phạm Võng. Kinh Phạm Võng dạy về Bồ Tát Giới, chẳng cho phép ăn thịt chúng sanh. Ăn thịt chúng sanh tức là chôn vùi cái tâm từ bi, lại còn chẳng cho phép ăn ngũ tân, tức những thứ như hành, tỏi, chúng ta phải hiểu rõ điều này! Nếu không, sẽ có những kẻ nói: Người xuất gia tại các nước Đông Nam Á vẫn ăn mặn như thường, vì sao chúng ta chẳng ăn? Họ thọ giới Tiểu Thừa, chúng ta thọ giới Đại Thừa, phải phân biệt rõ ràng điều này!

Các giới luật thông thường đã giới thiệu xong; trong đó, chúng ta phải đặc biệt khích lệ lẫn nhau răn dè khẩu nghiệp, bản thân chúng ta hãy khống chế cho tốt. Trong kinh Phạm Võng có nói mười trọng giới, năm điều đầu chính là Ngũ Giới, chúng ta đều đã biết. Đối với năm điều sau, chẳng cần phải nói mỗi điều, nhưng tội thường phạm nhất thuộc về khẩu nghiệp, cho nên phải nhắc tới đôi chút! Trong các giới điều thuộc mười giới trọng có giới “thuyết tứ chúng quá” (nói lỗi của bốn chúng). “Tứ chúng” là hai chúng tại gia (ưu bà tắc và ưu bà di) và hai chúng xuất gia (tỳ kheo và tỳ kheo ni). Phàm là đệ tử Phật môn, chớ nên nói lỗi của đệ tử Phật; hễ nói lỗi của tứ chúng đệ tử, bèn phạm trọng giới. Thêm nữa là “tự tán hủy tha” (khen mình, chê người): Chính mình tự ca ngợi bản thân có công đức chi đó cao minh hơn kẻ khác, chúng ta đã bị hoàn cảnh thời đại ảnh hưởng, cũng rất khó giữ, người bình phàm dễ phạm lắm!

“Hủy tha” là hủy báng người khác. Tự mình tán thán chính mình, đồng thời, hủy báng người khác, điều này cũng chẳng dễ giữ. Lại còn “hủy báng Tam Bảo”, chẳng cần phải nói, ba điều này đều thuộc về phương diện khẩu nghiệp. Do vậy, bất luận chúng ta đã thọ Bồ Tát Giới cũng thế, mà chưa thọ Bồ Tát Giới cũng thế, chỉ cần chúng ta là đệ tử Phật, đối với những giới trọng ấy, chẳng cần biết là đã thọ hay chưa, hễ phạm phải, đều có tội ác trọng đại! Vì thế, chúng ta ăn nói phải đặc biệt dè chừng, đừng rêu rao khuyết điểm của tứ chúng đệ tử, chớ nên tự khen mình, chê người, chớ nên hủy báng Tam Bảo. “Cụ túc chúng giới” (Trọn đủ các giới) nói đến đây thôi! Kế tiếp là “chẳng phạm oai nghi”. Oai (威) là rất có oai đức. Chúng ta thấy bậc cao tăng đại đức, bất luận đứng cũng thế, ngồi cũng thế, có oai đức trang nghiêm, chúng ta trông thấy, tự nhiên khởi lòng nghiêm túc cung kính. Vì sao? Họ có oai nghi. Nghi (儀) là nghi biểu (儀表, sự biểu lộ đúng mực). Người đã thọ giới đều phải luôn chú trọng oai nghi. Giới đã được ghi chép từng điều, do đức Phật chế định. Sau khi đã giữ giới, cũng sẽ tự nhiên chú trọng oai nghi; oai nghi phát xuất từ giới. Ví như chiếu theo sự biểu hiện của hai trăm năm mươi giới, một người đi lại, đứng bất động, hoặc ngồi, thậm chí là dáng vẻ trong khi ngủ (cũng thường nói là bốn tư thái trong khi đi, đứng, nằm, ngồi), đều có oai nghi. Trong bốn loại oai nghi, mỗi loại đều có hai trăm năm mươi oai nghi, tức là mỗi loại gồm hai trăm năm mươi điều, bốn loại hợp thành một ngàn điều, cho nên có tất cả một ngàn loại oai nghi. Đối với một ngàn loại oai nghi ấy, chẳng thể bảo: Ta nói đến oai nghi trong hiện tại, một chốc sau chẳng nói đến oai nghi nữa, hoặc chẳng cần nói tới oai nghi trước kia. Oai nghi bất luận quá khứ, hiện tại, hay vị lai, đều phải nói tới, chẳng phân biệt thời gian, mà là nói suốt tam tế (tam thế). Trong mỗi “thế”, đều có một ngàn oai nghi, quá khứ, hiện tại, vị lai, cùng hợp thành ba ngàn oai nghi. Vì thế, thật sự nói “chẳng phạm oai nghi” thì chẳng thể khuyết thiếu ba ngàn oai nghi. Không chỉ là phải trọn đủ các giới, mà ba ngàn oai nghi cũng chẳng thể trái phạm.

Hoàn toàn chẳng phải là học Phật pháp thì mới nói tới chuyện này! Chúng ta biết trong văn hóa Trung Hoa, Nho gia cũng tu đạo. Tuy Nho gia tu đạo chẳng nói tới giới, nhưng nói tới lễ. Lễ được nói trong Nho gia giống như giới được nói trong nhà Phật. Trong sách Trung Dung (中庸) có nói tới ba trăm lễ nghi, [đấy chính là] ba ngàn oai nghi. Ba ngàn oai nghi [trong Nho gia] được nói như thế nào? Trong kinh điển Nho gia có một bộ sách tên là Nghi Lễ (儀禮), “nghi” là oai nghi. Sách Nghi Lễ quy định các loại lễ, hợp chung lại thành ba ngàn điều. Lễ được nói Nghi Lễ hết sức hoàn bị, gọi là “ba ngàn oai nghi” cũng là nói tới điều này. Vì sao nhà Phật lẫn nhà Nho đều nói tới oai nghi? Chúng ta tu đạo nhất định là phải có thể khống chế ba nghiệp thân, khẩu, ý, chính mình phải khống chế vững vàng. Nếu chẳng khống chế, ba nghiệp sẽ loạn, hễ loạn bèn chẳng có định. Chẳng có Định, làm sao tu tập tốt đẹp cho được? Oai nghi đối với bất luận Nho hay Phật đều là chuyện tất yếu phải nói. Đã là tất yếu phải nói tới, bèn biết: Nó hết sức trọng yếu!

Đối với ba loại Tịnh nghiệp, kinh văn nói là “tu Tam Phước”. Quý vị tu Tam Phước, trong tương lai sẽ có phước báo. Điều thứ hai là “thọ trì Tam Quy, trọn đủ chúng giới, chẳng phạm oai nghi”, đấy là nói tới quy y giới hoặc giới luật. Phải biết: Đối với kẻ chẳng tuân thủ giới, luôn tạo ác nghiệp, hãy nghĩ xem, kẻ đó đã tạo ác nghiệp, kẻ đó tu đạo gì vậy? Đừng nói là xuất thế gian, ngay cả Dục Giới Thiên, [kẻ đó] cũng chẳng sanh về được! Càng thọ giới nhiều, càng chẳng tạo ác nghiệp. Thọ giới mà chẳng tạo ác nghiệp, sẽ được phước báo. Thập Thiện Nghiệp do đâu mà có? Chẳng tạo mười ác nghiệp sẽ là Thập Thiện Nghiệp. Tu Thập Thiện Nghiệp sẽ có phước báo. Vì thế, phước báo của Cụ Túc Giới càng nhiều hơn tu Thập Thiện. Do vậy, chúng ta hiểu rõ: Thọ Giới rất thanh tịnh, không chỉ là thanh lương trong hiện tại, mà còn sẽ có rất nhiều phước báo trong tương lai. Tu đạo mà thiếu phước báo sẽ chẳng được! Chẳng có phước báo, đối với các pháp Quán được nói trong phần sau, hoặc học pháp môn Niệm Phật, đều chẳng thể vận dụng công phu. Chẳng có phước báo, ngay cả nghe pháp môn này cũng chẳng có cơ hội, chẳng được nghe! Được nghe pháp môn này là do có phước báo! Có thể suy ra: Phước báo rất trọng yếu!

Kế đó là loại phước thứ ba: “Tam giả, phát Bồ Đề tâm” (Ba là phát Bồ Đề tâm). Học Đại Thừa Phật pháp, trước hết phải phát tâm, phát tâm gì vậy? Phát Bồ Đề tâm, Bồ Đề tâm là giác ngộ. Hành Bồ Tát đạo thì trước hết phải giác ngộ; không chỉ là chính mình giác ngộ, mà còn phải khiến cho kẻ khác giác ngộ. Do vậy, phát Bồ Đề tâm đặc biệt quan trọng. Thêm nữa là “thâm tín nhân quả” (tin sâu nhân quả). Tin nhân quả đã là khá lắm, lại còn phải là “thâm” tín. Chúng ta phải hiểu rõ nhân quả, bất cứ chuyện gì trong thế gian đều phải là “trước có nhân, sau đó mới có quả”. Nhân, nói theo tỷ dụ, giống như có hạt giống. Có hạt giống thì mới có thể nẩy mầm sanh trưởng, sau đấy mới kết quả. Đó là nhân quả. Nhân quả có nhân quả ngay trong đời này, tức là một người trong đời hiện tại đã gieo nhân gì, sẽ kết thành quả gì ngay trong một đời này. Thiện nhân có thiện quả, ác nhân có ác quả. Giả sử chỉ nói trong đời hiện tại, sẽ không đủ đâu nhé! Vì sao không đủ? Có rất nhiều người tạo rất nhiều thiện nghiệp, làm rất nhiều chuyện tốt, kết quả là gặp hoàn cảnh chẳng tốt đẹp, vận mạng từ đầu đến cuối chẳng khá, một mực gặp rất nhiều tai nạn. Chỉ nhìn vào đời hiện tại, sẽ chẳng thể luận định nhân quả thông suốt được! Ngược lại, có rất nhiều kẻ xấu xa, tạo rất nhiều ác nghiệp, kết quả là chỗ nào cũng rất đắc ý, luôn ở trong hoàn cảnh tốt đẹp, kết quả cũng tốt đẹp. Phải giải thích điều này ra sao? Vì thế, chỉ nói đến nhân quả trong đời này sẽ chẳng đủ, phải nói tới nhân quả ba đời, có đời trước, đời này và đời sau. Nhân quả hết sức phức tạp, hết sức sâu sắc; không nói tới nhân quả ba đời, đối với nhân quả sẽ chẳng thể tin sâu. Không chỉ là nhà Phật nói nhân quả ba đời, Ngũ Kinh của Nho học cũng đều nói tới nhân quả ba đời, nói rất nhiều!

Hiểu rõ nhân quả ba đời đã là chẳng dễ dàng, nhưng chỉ hiểu rõ có nhân quả ba đời vẫn chưa đủ! Nói như thế nào? Thường nghe có người nói: “Đời này chẳng tốt, tu cho đời sau. Đời này bần cùng, tu cho đời sau làm người giàu sụ!” Kẻ ấy cũng có quan niệm nhân quả ba đời; tuy có quan niệm nhân quả ba đời, nhưng chẳng biết phải thoát ly lục đạo, chỉ biết có đời trước, đời này, và đời sau, chỉ là tu tập nhằm hòng biến cải đời sau tốt lành hơn mà thôi! Như vậy là không được, vẫn chẳng giác ngộ. Sau khi đã hiểu nhân quả ba đời, còn phải giác ngộ, giác ngộ gì? Giác ngộ lục đạo luân hồi, ví như: Đời sau, sanh trong nhân gian, rất giàu có, sẽ lại như thế nào? Dẫu đời sau làm đại tổng thống của nước Mỹ, cũng chẳng có gì tốt đẹp! Dẫu sanh lên trời cũng trọn chẳng tốt đẹp gì! Đã hết thọ mạng, vẫn phải đọa lạc. Có ý nghĩa chi đâu? Vì thế, chúng ta phải giác ngộ; sau khi đã hiểu nhân quả ba đời, vẫn phải giác ngộ: Luân hồi trong lục đạo hết sức khổ não, sanh tử không ngừng! Nhất định là phải thoát ly lục đạo luân hồi. Hễ giác ngộ như vậy, chúng ta học Phật mới có thể kiến lập chánh tri chánh kiến. Đã kiến lập quan niệm nhân quả chánh xác, sau đấy học Phật thì mới học rất thuần túy. Sau khi đã giác ngộ nhân quả ba đời, tất nhiên sẽ mong cầu xuất ly tam giới, mà cũng là thoát ly lục đạo luân hồi.

Thoát ly lục đạo luân hồi là yêu cầu cơ bản trong học Phật. Nhưng đối với “thâm tín” được nói trong bộ kinh này, tổ sư còn chú giải sâu hơn nữa. “Thâm tín” được hiểu ở một mức độ cao hơn như thế nào? Nói tới nhân quả, không chỉ là thoát khỏi tam giới bèn coi là đã đạt được mục đích, giống như Tiểu Thừa chứng quả A La Hán, Trung Thừa chứng Bích Chi Phật, cũng là thoát tam giới, thoát ly lục đạo luân hồi, nhưng các Ngài vẫn chưa thành Phật, vẫn là chưa được. Nói cách khác, vẫn là thâm nhập nhân quả chưa đủ! Nhân quả trong Đại Thừa Phật pháp nói đến rốt ráo nhất, bất luận là thiện hay ác, nhân quả thiện ác đều phải nói triệt để. Hễ nói tới nhân quả, sẽ thấy triệt để bản tánh của chính mình, trực tiếp thấu hiểu tâm tánh của chính mình. Tâm tánh là đại biểu của chân lý, nhân quả kiến lập trên chân lý. Đã là kiến lập từ chân lý, kẻ làm thiện hay làm ác là ai? Ai đang làm thiện? Ai đang tạo ác? Hoàn toàn là tự tâm! Hiểu rõ cái tâm của chính mình, thiện ác chẳng do ai khác [gây tạo], chính mình có thể làm chủ. Có thể làm chủ tự tâm, sẽ có thể chuyển biến nhân quả, chuyển biến hết thảy; chuyển đến chỗ rốt ráo nhất, sẽ đạt đến cảnh giới thành Phật! Nhân quả nói đến chỗ cao thâm nhất, chính là tự mình có thể minh tâm kiến tánh, thấy thấu triệt cội nguồn tâm tánh (cội nguồn vốn sẵn có) của chính mình. Nói “thâm tín nhân quả” chính là sau khi đã hiểu rõ nhân quả, bèn từ sự thấu hiểu bản tánh, từ chân lý mà tu tập. Như thế thì chính mình mới có sức mạnh để chuyển biến. Nói cách khác, chuyển theo cách nào?

Kế đó là “độc tụng Đại Thừa”. “Độc” (讀) là xem đọc, “tụng” (誦) là đọc thuộc lòng. Vì sao phải đọc tụng kinh điển Đại Thừa? Hiện thời, có những vị tu hành đã lâu, họ có một cách “duyệt tạng” (閱藏, đọc kinh điển trong Kinh Tạng), duyệt tạng như thế nào? Mở kinh điển Đại Thừa trong Tạng Kinh ra, xem từ đầu đến cuối từng chữ một, bất luận có nhận biết chữ ấy hay không, vẫn cứ tiếp tục xem. Chữ không nhận ra, cũng không cần phải lật tự điển ra tra. “Duyệt tạng” là xem lần lượt từng chữ một, nhằm cầu Định. Nhờ vào duyệt tạng để cầu Định, điều quan trọng là chẳng khởi tâm phân biệt! Một loại khác là nghiên cứu, chẳng phải là duyệt tạng, mà là chọn lấy một bộ kinh để xem. Xem không hiểu [chữ nào], phải tra tự điển, hoặc là [biết] có người khác thông hiểu, bèn xin người ta giảng cho quý vị nghe (nhằm nghiên cứu đạo lý). “Độc tụng Đại Thừa” bao gồm hai phương thức duyệt tạng và nghiên cứu. Nghiên cứu đại kinh và đại luận của Phật pháp để làm gì? Nhằm khai trí huệ, khiến cho chúng ta hiểu rõ đạo lý của Phật. Chúng ta học Phật mà chẳng hiểu rõ Phật lý, đối với phương diện tu trì, sẽ cảm thấy có những nỗi khó khăn. Vì thế, trong quá khứ, có rất nhiều người học Phật có một đoàn thể để cùng nhau nghiên cứu đương nhiên là tốt, nếu thật sự chẳng có cách nào nghiên cứu [cùng người khác], hãy tự mình duyệt đọc, chỉ đọc theo mặt chữ cũng được! Vì thế, đọc tụng Đại Thừa cũng hết sức quan trọng, hướng nội để tu, nghiên cứu lý luận. Đối với ba câu “phát Bồ Đề tâm, tin sâu nhân quả, độc tụng Đại Thừa” trên đây, nếu mong hoằng pháp, nếu mong hóa độ chúng sanh, trước hết, chính mình phải trọn đủ ba điều kiện vừa nói ấy. Đầu tiên là phải phát tâm; sau đấy, cầu tin sâu nhân quả, lại còn phải hiểu lý luận trong kinh văn.

Tiếp đó, “khuyến tấn hành giả”. Khuyến (勸) là khuyến cáo, dùng đủ mọi phương pháp để khuyên dạy kẻ khác. Tấn (進): Người ta chẳng học Phật, hãy khuyên họ tiến nhập Phật môn. Đối với người đã nhập môn, lại khuyên họ càng thêm tinh tấn, càng tiến bộ hơn. Đó là Tấn. Chúng ta phát tâm, khuyên kẻ chẳng học Phật hãy tin Phật. Đối với người đã tin Phật bèn khuyên càng thêm tinh tấn. “Hành giả” (行者) là người tu hành. Chúng ta khuyên người khác như vậy, chính là chuyện Bồ Tát nên làm, tạo lợi ích cho người khác. Ba điều trước đó đều là tự lợi. Đã có cơ sở tự lợi, sau đấy mới nói đến chuyện lợi tha. Đối với những điều kinh văn đã dạy, hễ lưu tâm xem, sẽ biết ngay: Ắt là phải phát Bồ Đề tâm, tin sâu nhân quả, hiểu rõ Phật lý; mấy điều này hết sức quan trọng. Nếu thiếu bất cứ điều nào, mà mong khuyên người khác đều rất đỗi khó khăn. Quý vị hãy tự ngẫm xem: Giả sử bản thân chúng ta thiếu khuyết ba điều ấy, đừng nói chi khác, chỉ nói theo phương diện nhân quả. Chẳng có quan niệm nhân quả, chính mình vẫn chẳng tin nhân quả, làm sao chúng ta khuyên người khác cho được? Do vậy, ba điều trước đó hết sức trọng yếu. Có ba điều ấy, chánh tri chánh kiến đều đầy đủ, khuyên nhủ người ta mới có hiệu quả!

Nói xong ba điều ấy. Điều thứ nhất khởi đầu bằng hiếu, điều thứ hai khởi đầu bằng Tam Quy, điều thứ ba khởi đầu bằng phát Bồ Đề tâm, ba điều này hết sức trọng yếu. Sau đó, bèn tổng kết: “Như thử tam sự”, [nghĩa là] ba loại phước vừa nói trên đây, “danh vi Tịnh nghiệp”, gọi là “Tịnh nghiệp”. Nghiệp là gì? Nghiệp giống như nhân. Có cái nhân thanh tịnh ấy, trong tương lai, sẽ kết thành quả thanh tịnh; tu pháp môn Tịnh Độ được gọi là tu Tịnh nghiệp. Trước khi nói tới mười sáu phép Quán, bèn nói trước ba loại Tịnh nghiệp, khiến cho mọi người biết tu ba loại Tịnh nghiệp cũng là tu ba loại phước, hòng giúp cho công phu chánh yếu; phải là chánh trợ song tu! Chỉ nói chánh công phu mà chẳng có trợ công phu, chánh công phu sẽ chẳng dấy lên nổi! Vì thế, trước hết là giảng ba loại Tịnh nghiệp này. Hôm nay, [giảng] tới đây là kết thúc.