Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 49

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, bắt đầu từ hàng thứ hai ở cuối trang hai mươi chín. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn.

(Kinh) Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy: “Hạ Phẩm Hạ Sanh giả, hoặc hữu chúng sanh, tác bất thiện nghiệp, Ngũ Nghịch, Thập Ác, cụ chư bất thiện. Như thử ngu nhân, dĩ ác nghiệp cố, ưng đọa ác đạo, kinh lịch đa kiếp, thọ khổ vô cùng. Như thử ngu nhân, lâm mạng chung thời, ngộ thiện tri thức, chủng chủng an ủy, vị thuyết diệu pháp, giáo linh niệm Phật. Bỉ nhân khổ bức, bất hoàng niệm Phật. Thiện hữu cáo ngôn: - Nhữ nhược bất năng niệm bỉ Phật giả, ưng xưng Vô Lượng Thọ Phật. Như thị chí tâm, linh thanh bất tuyệt, cụ túc thập niệm, xưng Nam mô A Di Đà Phật. Xưng Phật danh cố, ư niệm niệm trung, trừ bát thập ức kiếp sanh tử chi tội”.

(經) 佛告阿難 ，及韋提希：下品下生者，或有眾生，

作不善業，五逆十惡，具諸不善。如此愚人，以惡業故，應墮惡道，經歷多劫，受苦無窮。如此愚人，臨命終時，遇善知識，種種安慰，為說妙法，教令念佛。彼人苦逼，不遑念佛。善友告言：汝若不能念彼佛者，應稱無量壽佛。如是至心，令聲不絕，具足十念，稱南無阿彌陀佛。稱佛名故，於念念中，除八十億劫生死之罪。

(Kinh: Đức Phật bảo ngài A Nan và bà Vi Đề Hy: “Hạ Phẩm Hạ Sanh là nếu có chúng sanh, tạo nghiệp chẳng lành, Ngũ Nghịch, Thập Ác, đủ các điều bất thiện. Kẻ ngu như thế, do vì ác nghiệp, đáng đọa ác đạo trải qua nhiều kiếp, chịu khổ vô cùng. Kẻ ngu như thế, khi lâm chung, gặp thiện tri thức an ủi mọi lẽ, nói diệu pháp cho người ấy, truyền bảo niệm Phật. Người đó bị sự khổ bức bách, chẳng rảnh rang để niệm Phật. Bạn lành bảo rằng: ‘Nếu ngươi không thể niệm đức Phật ấy, hãy nên xưng danh Vô Lượng Thọ Phật’. Chí tâm như thế, khiến cho tiếng niệm chẳng dứt, trọn đủ mười niệm, xưng Nam mô A Di Đà Phật. Do xưng danh hiệu Phật, trong mỗi niệm, trừ tội sanh tử trong tám mươi ức kiếp”).

Hôm nay, nói về Hạ Phẩm Hạ Sanh. Sau khi nói xong phần Hạ Phẩm Hạ Sanh, mười sáu phép Quán trong Quán Kinh coi như đã giảng xong. Ở đây, phải đặc biệt chú ý: Thông thường, chúng ta học Tiểu Bổn Di Đà Kinh, tức Phật Thuyết A Di Đà Kinh, bộ kinh ấy chuyên dạy về Trì Danh Niệm Phật, mà phần trước của Thập Lục Quán Kinh chủ yếu là nói về Quán Tưởng Niệm Phật. Quán Tưởng Niệm Phật phải có trí huệ rất cao, năng lực lý giải rất mạnh, lại còn phải hội đủ các điều kiện thì mới có thể dùng công phu ấy. Còn như kẻ bình phàm, rất khó sử dụng Quán Tưởng Niệm Phật. Vì lẽ này, sau khi Thập Lục Quán Kinh nói xong phép Quán thứ mười ba, chẳng nói về cách Quán Tưởng Niệm Phật nữa, bắt đầu từ phép Quán thứ mười bốn, mười lăm và mười sáu, bèn giảng giải phương pháp vãng sanh trong ba bậc chín phẩm. Ba bậc chín phẩm là bậc Thượng có ba phẩm, tức Thượng Phẩm, Trung Phẩm, và Hạ Phẩm. Bậc Trung cũng chia thành ba phẩm Thượng, Trung, Hạ, cho đến phép Quán thứ mười sáu nói về ba phẩm thuộc bậc Hạ. Trong các phần trước đã nói về Hạ Phẩm Thượng Sanh và Hạ Phẩm Trung Sanh; hôm nay, tôi sẽ nói về Hạ Phẩm Hạ Sanh.

Chúng tôi vừa mới đọc kinh văn, mọi người cũng đã thấy: Người Hạ Phẩm Hạ Sanh là chúng sanh tạo ác nghiệp hết sức nhiều, nhưng khi mạng chung, gặp thiện tri thức, kết quả là người ấy có thể vãng sanh. Đúng là chuyện phi phàm! Sau khi chúng ta liễu giải sự thật này, hãy đặc biệt nghĩ: Chúng ta tu pháp môn Trì Danh Niệm Phật, chỉ cần dựa theo phương pháp để tu trì, trong một đời này, tuyệt đối có thể thành tựu vãng sanh. Một mai, thành tựu vãng sanh, vấn đề to lớn là luân hồi trong lục đạo từ nhiều đời nhiều kiếp đến nay đã được giải quyết hoàn toàn. Vì vậy, có thể thấy pháp môn này quá trọng yếu! Trong kinh cũng có nói: “Thân người khó được, Phật pháp khó nghe”. Chúng ta đã được làm thân người, cũng được nghe Phật pháp, đặc biệt là nghe pháp môn Trì Danh Niệm Phật có thể thành tựu ngay trong đời này. Hãy ngẫm xem! Nhân duyên đó chẳng phải là ngẫu nhiên, ắt cũng là do từ nhiều đời nhiều kiếp đến nay gieo thiện căn thì mới có thể nghe pháp môn thuần túy tốt đẹp này. Sau khi liễu giải tầm quan trọng của pháp môn này, chúng ta ở trong nhân gian, hãy ngẫm xem, bất luận gặp phải bất cứ vấn đề khó khăn nào, đều cảm thấy chẳng khẩn yếu, chẳng có liên quan gì! Vấn đề dẫu khó khăn cách mấy, vẫn chẳng thể sánh bằng vấn đề sanh tử. Vấn đề sanh tử đã được giải quyết, há còn có có những vấn đề to lớn nào khác nữa ư? Do vậy, trong hằng ngày, chúng ta gặp gỡ, bất luận trong phương diện công tác, hoặc phương diện sự vụ bình thường, khi tiếp xúc, qua lại cùng người khác, chuyện đắc ý hay chuyện trái ý, đều chẳng thể tốt đẹp bằng pháp môn Niệm Phật. Sau khi chúng ta học pháp môn này, ngàn muôn phần đừng bị ảnh hưởng bởi chuyện tốt xấu trong thế gian. Thuận cảnh trong thế gian cố nhiên chẳng ảnh hưởng chúng ta tu pháp môn này. Đối với nghịch cảnh, dẫu là hoàn cảnh chẳng tốt đến mấy đi nữa, cũng chẳng bị ảnh hưởng. Đối với điều này, khi chúng ta nghiên cứu Hạ Phẩm Hạ Sanh, phải đặc biệt có nhận thức này!

Hãy xem kinh văn: “Phật cáo A Nan, cập Vi Đề Hy”, Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan và phu nhân Vi Đề Hy. Hai vị này là bậc đương cơ của Thập Lục Quán Kinh. “Hạ Phẩm Hạ Sanh giả”, trước hết nêu ra danh xưng của phẩm này. “Hoặc hữu chúng sanh, tác bất thiện nghiệp” (Nếu có chúng sanh tạo nghiệp bất thiện): Người Hạ Phẩm Hạ Sanh là hạng người nào? Loại chúng sanh này tạo nghiệp bất thiện, tức là chúng sanh tạo ác nghiệp. Nếu tu pháp môn bình thường, kẻ ấy chẳng có nhân cách của một người bình phàm, chẳng đáng gọi là “một người kiện toàn”. Kẻ gây tạo nghiệp bất thiện tức là tạo ác nghiệp, tạo những ác nghiệp gì? Gây lộn hoặc chửi bới người khác, trộm cắp, cướp đoạt, đều là những ác nghiệp. “Ngũ Nghịch, Thập Ác”, Ngũ Nghịch là năm thứ đại nghịch bất đạo. Chẳng cần nói chi tiết về Ngũ Nghịch, chỉ nói những chuyện chúng ta dễ hiểu: Giết cha hay mẹ của chính mình. Đấy là chuyện đại nghịch bất đạo. Hoặc giết người đã chứng quả vị La Hán, đấy cũng là đại nghịch. Lại còn có kẻ làm thân Phật chảy máu. Thuở Thích Ca Mâu Ni Phật tại thế, có chúng sanh ác độc từ trên núi đẩy một tảng đá lớn xuống, mong sẽ đè chết Phật. Bậc đã thành Phật có còn gặp phải tai nạn ấy hay chăng? Bị hộ pháp Vi Đà Bồ Tát ở trong hư không dùng chày kim cương ngăn đỡ, chỉ rớt một miếng đá nhỏ văng trúng chân đức Phật, chảy máu. Đó là “xuất Phật thân huyết”, cũng là một tội ác lớn. Nay Thích Ca Mâu Ni Phật chẳng tại thế (không trụ trong thế gian này), giả sử có chúng sanh hủy hoại Phật pháp, hủy hoại tượng Phật, trong tâm ôm giữ ý niệm tội ác, đều là phạm tội to lớn giống hệt, đều là đại nghịch bất đạo. Phạm tội to lớn ấy, đáng sợ thay! Có nhân, ắt có quả! Chẳng thể nào không đọa địa ngục. Đọa địa ngục gì vậy? Địa ngục có rất nhiều loại, loại khổ nhất gọi là A Tỳ địa ngục. Phạm tội Ngũ Nghịch, tất nhiên đọa vào A Tỳ địa ngục. Thập Ác là mười loại ác nghiệp, thân tạo giết, trộm, dâm, miệng tạo bốn thứ ác nghiệp như vọng ngữ v.v… Ý có ba thứ ác nghiệp là tham, sân, si. “Cụ chư bất thiện” (Trọn đủ các điều bất thiện), “cụ” (具) là nói gộp chung, tất cả tội ác đều tạo (“cụ” là hoàn toàn). Mọi thứ đại tội nghiệp thuộc về Ngũ Nghịch Thập Ác đều tạo, còn có những tội nghiệp nhỏ hơn cũng đều tạo, thì gọi là “cụ chư bất thiện”.

“Như thử ngu nhân”, “như thử” (如此) là giống như vậy, kẻ không điều ác nào chẳng làm như thế, đương nhiên là kẻ ngu. Người có trí huệ có dám tạo ác nghiệp hay chăng? “Dĩ ác nghiệp cố”, vì tạo ác nghiệp nhiều ngần ấy, do nhân duyên ấy, “ưng đọa ác đạo”, đáng phải nên đọa lạc trong ác đạo. Ác đạo nặng nhất chính là địa ngục đạo. “Kinh lịch đa kiếp, thọ khổ vô cùng” (Trải qua nhiều kiếp, chịu khổ vô cùng), hễ đọa địa ngục thì kinh khủng lắm! Thọ mạng trong địa ngục dài nhất, thọ mạng trong nhân gian ngắn ngủi. Ngắn ngủi vài chục năm, hoặc một trăm năm, qua đi rất nhanh. Trên cõi trời, thọ mạng trong Dục Giới Thiên dài hơn nhân gian, Sắc Giới Thiên dài hơn nữa, nhưng hễ đọa địa ngục, thọ mạng sẽ là khôn sánh! Ở trong ấy, thọ mạng dài ngần ấy để làm gì? Chẳng phải là để hưởng thụ, mà là để chịu khổ. Địa ngục rất khổ, trong kinh Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện có nói đủ mọi tình huống khổ sở trong cõi địa ngục, quá đáng sợ! Vì thế, hễ tạo đại tội Ngũ Nghịch, tất nhiên phải đọa trong địa ngục. Hễ đọa vào địa ngục, sẽ “kinh lịch đa kiếp” (trải qua nhiều kiếp). Thọ mạng của chúng ta trong nhân gian là vài chục năm, chốc lát sẽ qua đi, đọa vào địa ngục sẽ là “nhiều kiếp”, có thể thấy lâu dài cỡ nào! Trong địa ngục, kinh văn hình dung: “Thọ khổ vô cùng”, nghĩa là đau khổ không chịu nổi. Chịu không nổi sẽ chết, nhưng sau khi đã chết, gió nóng trong địa ngục vừa thổi qua, sẽ sống lại, giống như hình pháp của quốc gia vào thời cổ, dùng hình phạt để trừng trị tội nhân. Để lấy khẩu cung, dùng trượng đánh cho đến hôn mê; sau đó, dùng nước xối lên để kẻ ấy tỉnh lại. Trong địa ngục, hứng chịu mọi nỗi khổ, bị đủ mọi dụng cụ hành hình giáng xuống thân. Chịu không nổi bèn chết, đã chết rồi sống lại. Chịu tội như vậy, trải qua nhiều kiếp, mới có thể thoát ra. Sau khi thoát ra, hoàn toàn chẳng phải là ngay lập tức sanh vào cõi trời hoặc nhân gian. Trọn chẳng được tiện nghi như vậy! Từ địa ngục thoát ra, do hãy còn có tội báo chưa giải quyết xong, chẳng sanh vào quỷ đạo, sẽ sanh trong súc sanh đạo, vẫn là thọ báo trong tam đồ. Sau khi đã thọ báo xong, mới sanh vào nhân gian, hoặc sanh vào những đường khác. Hãy ngẫm xem, hễ đọa vào địa ngục, khi nào mới có thể thoát ly hoàn cảnh đau khổ ấy? Nghĩ đến đây, đáng sợ quá!

Chúng ta thấy trong kinh văn có nói: Kẻ ngu tạo ác nghiệp nhiều như thế, nhất định là sẽ đọa địa ngục, sẽ trải qua nhiều kiếp chịu khổ vô cùng. Nhưng chúng ta hãy ngẫm xem: Hiện thời, tất cả mọi người chúng ta đều học đạo, cũng chẳng thể tạo những ác nghiệp ấy, nhưng chúng ta thấy chúng sanh trong thời đại này, bất luận chỗ nào trong nước hay ngoài nước, đều có hạng chúng sanh tội ác ấy. Xét theo phương diện báo chí và truyền thông tại Đài Loan, chuyện giết cha, giết mẹ rất nhiều! Tuy chúng ta chẳng tạo ác nghiệp, nhưng các vị phải liễu giải: Phật pháp là tâm pháp. Khi đã hiểu tâm pháp, sẽ biết những chuyện ấy hết sức nguy hiểm. Duy Thức Học đã nói rõ ràng: Những việc chúng ta mắt thấy, tai nghe, dường như chuyện đó chẳng dính dáng đến ta. Lấy ngay chuyện “giết cha, giết mẹ” để nói, vốn là kẻ khác tạo ác nghiệp, chúng ta do xem TV hay đọc báo chí mà thấy biết chuyện đó. Sự thật ấy sẽ từ Nhĩ Thức hoặc Nhãn Thức truyền tới thức thứ tám, tàng trữ trong thức thứ tám, trở thành một chủng tử trong thức thứ tám. Chủng tử ác nghiệp ấy trong tương lai, khi gặp bao nhiêu duyên phận, nhân duyên hội đủ (chủng tử là nhân), nó sẽ từ thức thứ tám dấy lên hiện hành, sẽ biến thành [ác nghiệp] của chính mình.

Người học giáo dục sẽ biết, vốn là mô phỏng, mô phỏng thì trước hết phải hấp thụ từ kẻ khác, ấn tượng in vào trong ý thức của chính mình, sau đấy, lại từ tâm lý của chính mình biểu hiện. Đấy là mô phỏng người ta. Sau khi đã mô phỏng cho đến khi biểu hiện thành hành vi của chính mình, chẳng phải là chính mình thì là ai vậy? Vì thế, đừng nghĩ “nay chúng ta đang học Phật, nay chúng ta chẳng tạo tác những chuyện ấy”. Nếu chúng ta chẳng học pháp môn Niệm Phật cầu đới nghiệp vãng sanh thế giới Cực Lạc, học Phật ở trong thế gian này, chúng ta tiến tới một bước đã bị hoàn cảnh ác nghiệp đầy dẫy kéo tuột về sau, lùi lại mấy bước! Chúng ta thời thời khắc khắc tiếp xúc hoàn cảnh xấu hèn và chúng sanh tạo ác nghiệp ở bên ngoài. Chúng ta chẳng có tâm lý học theo, nhưng tự nhiên giống như một cái máy chụp hình, tự nhiên chụp [hoàn cảnh bên ngoài] đưa vào trong tâm. Sau khi đã “chụp hình” rồi, trong tương lai, nhân duyên hội đủ, chính mình sẽ biểu diễn, đáng sợ ngần ấy! Chúng ta học Phật, cố nhiên phải khuyên bảo người khác học Phật, quan trọng nhất là chính mình phải luôn đề cao cảnh giác. Trong hiện thời, chẳng học pháp môn Niệm Phật, chẳng học Trì Danh Niệm Phật, chẳng cầu đới nghiệp vãng sanh ngay trong đời này, hễ chuyển thế sanh sang đời sau, tình huống xấu hèn đến mức độ nào, bản thân chúng ta chẳng dám tưởng tượng!

“Như thử ngu nhân, lâm mạng chung thời, ngộ thiện tri thức”: Kẻ ngu si ấy, tạo lắm ác nghiệp ngần ấy, đến khi thọ mạng chấm dứt, tức là sắp chết, nào ngờ gặp thiện tri thức. Vị thiện tri thức ấy thông hiểu Phật pháp, “chủng chủng an ủy, vị thuyết diệu pháp”, [nghĩa là] vị thiện tri thức ấy dùng đủ mọi phương pháp để an ủi kẻ ngu (mọi người học Bồ Tát đạo, thông hiểu Phật pháp, khuyên người khác học Phật, đều là thiện tri thức). Vị thiện tri thức ấy chẳng vì kẻ ngu ấy đã tạo đủ mọi ác nghiệp trước đó mà chán ghét kẻ ấy. Tới lúc đó, thấy kẻ ấy sắp chết, bèn phát tâm từ bi, dùng đủ mọi phương pháp để an ủi kẻ đó. Trước hết, khiến cho cái tâm người ấy an định, vì kẻ ấy nói diệu pháp, tới khi một người sắp chết thì bất cứ đạo lý nào trong thế gian, bất cứ loại học vấn thế gian nào dẫu hay ho cách mấy đi nữa, cũng đều vô dụng. Dẫu là một nhà đại học vấn trên thế giới đi nữa, tới khi ấy, cũng đều vô dụng. Dẫu có tiền bạc thì đến khi ấy cũng chẳng mua được [mạng sống], cũng chẳng có cách nào! Chỉ có Phật pháp, Phật pháp là diệu pháp. Sau khi đã vì người ấy nói diệu pháp, “sắc linh niệm Phật” [nghĩa là thiện tri thức] dạy người ấy hãy ngay lập tức niệm Phật. Quý vị hãy xem phần văn tự ở đây, phải hiểu diệu pháp, dựa trên diệu pháp để niệm Phật. Hiểu đạo lý niệm Phật chính là mức độ rất cao!

“Thử nhân khổ bức, bất hoàng niệm Phật”: Kẻ ngu tạo ác nghiệp ấy, bị đau khổ bức bách, nỗi khổ ngày càng dồn đến gần, chẳng kịp niệm Phật. “Bất hoàng” (不遑) là chẳng có lúc rảnh rang, xảy đến chẳng kịp trở tay! Nói cách khác, cũng chẳng có cách nào niệm Phật. Chẳng kịp niệm Phật thì khi ấy phải làm sao? Đã hiểu đạo lý, nhưng niệm Phật chẳng kịp. Quý vị có thể suy ra mà biết! Do vậy, nghiên cứu kinh văn thì phải “tùy văn nhập Quán”. Đối với tình huống đã nói trong kinh văn, kẻ tạo ác nghiệp khi lâm chung hứng chịu đau khổ, dẫu có thiện tri thức chỉ dạy, nhưng chẳng niệm Phật được, nơi cửa ải sanh tử ấy, có thể nói là khổ sở rất khó tưởng tượng được!

“Thiện hữu cáo ngôn: Nhữ nhược bất năng niệm bỉ Phật giả, ưng xưng Vô Lượng Thọ Phật”. “Thiện hữu” (善友) là thiện tri thức bảo kẻ ngu: “Nếu ngươi không thể niệm đức Phật ấy, nếu ngươi chẳng thể hiểu đạo lý như đã nói trên đây để niệm Phật, hãy nên xưng Vô Lượng Thọ Phật”. Xưng (稱) là xưng danh. Coi như là trong tâm chẳng thể định, chẳng có cách nào niệm Phật như vậy. Hễ miệng còn có thể động, chẳng quản trong tâm loạn đến cỡ nào, đau khổ như thế nào, nay ngươi chỉ cần nghe lời ta, miệng ngươi gắng gượng phát ra tiếng niệm Vô Lượng Thọ Phật. Vô Lượng Thọ Phật là A Di Đà Phật (dịch sang nghĩa tiếng Hán là Vô Lượng Thọ Phật, tiếng Ấn Độ là A Di Đà Phật). “Ưng xưng” (Hãy nên xưng niệm): “Xưng” (稱) là dùng miệng phát ra âm thanh, [thốt ra] âm thanh từng chữ một, niệm chẳng ngừng, dạy người ấy cách thức như vậy. Tuy trong tâm chẳng niệm được, trước hết, hãy dùng miệng để phát ra âm thanh hòng niệm như vậy. “Như thử chí tâm, linh thanh bất tuyệt”: Chí tâm như vậy, dùng âm thanh dẫn phát tâm lý người ấy (cái tâm vốn loạn), từ miệng gắng gượng phát ra âm thanh từng chữ, dẫn dắt tâm lý đang khổ sở của người ấy, nhất tâm cầu cứu, cầu A Di Đà Phật tới cứu kẻ ấy, khiến cho âm thanh xưng niệm Phật chẳng dứt, chớ nên đoạn dứt, âm thanh vẫn một mực gìn giữ mãi. “Cụ túc thập niệm, xưng Nam mô A Di Đà Phật” (Đầy đủ mười niệm, xưng Nam mô A Di Đà Phật), mười niệm là gì? Mười niệm là mười hơi. Một hơi có bao nhiêu câu niệm Phật, niệm mười hơi gọi là “thập niệm”. Mười hơi ấy đều là kêu gọi. “Xưng” là hô hoán. Một kẻ đang đau khổ, tuyệt vọng sẽ phát ra tiếng hô hoán, hô hoán Nam mô A Di Đà Phật. Tiếp tục niệm chẳng ngừng, niệm suốt mười hơi!

“Xưng Phật danh cố, ư niệm niệm trung, trừ bát thập ức kiếp sanh tử chi tội”, do nguyên nhân xưng danh Phật, khi niệm mỗi câu Phật hiệu, sẽ trừ diệt tội sanh tử trong tám mươi ức kiếp. Thời gian tám mươi ức kiếp rất dài! Thời gian một kiếp dài cỡ nào? Từ một tăng đến mười, đến trăm, đến ngàn, lại tăng đến tám mươi ức, hãy ngẫm xem, thời gian ấy dài cỡ nào? Nói theo chúng sanh trong nhân đạo, cổ nhân bảo: “Nhân sanh thất thập cổ lai hy” (Người sống đến bảy mươi tuổi xưa nay hiếm). Dẫu tuổi thọ đến một trăm tuổi, [tức là] sống đến một trăm năm, mười đời mới là một ngàn năm, một trăm đời mới là một vạn năm, một vạn năm đem so với một kiếp, nhỏ bé đến nỗi đáng thương! Kẻ ấy đời đời kiếp kiếp tạo ác nghiệp, tội nghiệp sanh tử đã tạo tích lũy trong tám mươi ức kiếp dài lâu như vậy, do niệm một câu Phật hiệu, khiến cho những tội nghiệp sanh tử đã tạo lập tức trừ diệt. Hãy ngẫm xem, danh hiệu A Di Đà Phật chẳng nghĩ bàn như thế đó!

Đoạn này nói về cái nhân vãng sanh của chúng sanh ấy (nguyên nhân vãng sanh), chúng ta phải đặc biệt chú ý: Vì sao chúng sanh ác nghiệp như vậy có thể vãng sanh? Điều quan trọng nhất là: Khi kẻ ấy lâm chung, có thể gặp thiện tri thức. Chẳng gặp thiện tri thức, nhất định sẽ đọa vào địa ngục A Tỳ! Vì sao có thể gặp thiện tri thức? Bất cứ chúng sanh nào chẳng cần biết đời này đã tạo tội ác như thế nào, trong đời trước, ít nhiều thì cũng đã làm những việc thiện, gieo các thiện căn. Thiện căn lớn nhất, quan trọng nhất chính là nghe Phật pháp. Trong phần trước, tôi đã nói: Trong hiện thời, chúng ta ở trong thế gian này, thấy nghe những tội Ngũ Nghịch sát hại cha mẹ, những ấn tượng ấy gieo vào ruộng tám thức, biến thành chủng tử của chính mình. Đấy là một phương diện chẳng tốt lành. Nói ngược lại, những phương diện tốt lành khác như nghe Phật pháp, thậm chí chỉ nghe một câu danh hiệu Phật, cũng in vào trong ruộng tám thức, biến thành chủng tử của chính mình. Chủng tử ấy chính là thiện căn. Kẻ ngu ấy trong đời quá khứ tất nhiên là đã nghe Phật pháp, nhất là nghe danh hiệu A Di Đà Phật. Vì thế, trong khi sanh tử then chốt này, sẽ gặp gỡ thiện tri thức. Nếu chẳng có mảy may nhân duyên với Phật pháp, sẽ chẳng thể gặp gỡ. Nói theo phương diện này, chúng ta hành Bồ Tát đạo, hãy truyền bá Phật hiệu và Phật pháp cho nhiều, bất luận kẻ khác tin tưởng hay không, đều khiến cho kẻ khác gieo trồng thiện căn, sẽ đều là công đức vô lượng.

Còn một tầng ý nghĩa nữa chúng ta phải chú ý: Đừng nghĩ [do thấy] chúng sanh ác nghiệp như vậy, lâm chung gặp gỡ thiện tri thức bèn có thể vãng sanh, [bèn tưởng rằng kẻ ác nào lúc lâm chung cũng có cơ hội vãng sanh như vậy], kẻ bình phàm chẳng thể chắc ăn như thế đâu nhé! Nói theo người bình phàm, tỷ lệ ấy đã ít ỏi lại càng ít ỏi hơn! Hãy xem những kẻ tạo ác trong hiện thời, khi lâm chung đều có thể gặp thiện tri thức hay không? Đều có thể vãng sanh hay không? Nếu đúng là như vậy, mọi người cứ tạo ác nghiệp thoải mái, dẫu sao đến khi lâm chung, sẽ có thiện tri thức tới nhắc nhở, cơ hội ấy quá ít! Chúng ta niệm Phật đã nhiều năm, vẫn chẳng dám tạo ác nghiệp, mà tận tâm tận lực tạo thiện nghiệp, vẫn e ngại trong tương lai, đến lúc lâm chung, chẳng có ai giúp chúng ta trợ niệm, sợ hãi chính mình không thể chánh niệm phân minh, huống hồ kẻ tạo ác nghiệp! Có thể nào dự đoán sẵn sẽ có thiện tri thức đến [giúp đỡ]? Chẳng thể đoan quyết điều đó được! Bản thân chúng ta nhất định phải khéo cảnh giác. Tổ sư khai thị: Thường ngày, hãy đừng làm các điều ác, vâng làm các điều lành. Đó chính là trợ công phu, phải đặc biệt chú trọng. Chánh công phu là niệm một câu danh hiệu A Di Đà Phật, như vậy thì mới ổn thỏa.

Dưới đây là đoạn thứ hai:

(Kinh) Mạng chung chi thời, kiến kim liên hoa, do như nhật luân, trụ kỳ nhân tiền.

(經)命終之時，見金蓮華，猶如日輪，住其人前。

(Kinh: Khi mạng chung, thấy hoa sen vàng như vầng mặt trời, ở trước người ấy).

“Mạng chung chi thời”: Khi kẻ ngu ấy mạng chung, còn chưa tắt thở, “kiến kim liên hoa”, trông thấy hoa sen vàng, tức hoa sen kim sắc. “Do như nhật luân”, rực rỡ như vầng thái dương to lớn, “trụ kỳ nhân tiền” (ở trước người ấy), dừng ngay trước mặt người sắp vãng sanh. Đoạn thứ hai này nói về duyên, đoạn thứ nhất trong phần trên là nhân. [Do cái nhân ấy] cảm ứng cái duyên này, cảm ứng hoa sen kim sắc đến tiếp dẫn người ấy.

Dưới đây là đoạn thứ ba:

(Kinh) Như nhất niệm khoảnh, tức đắc vãng sanh Cực Lạc thế giới.

(經)如一念頃，即得往生極樂世界。

(Kinh: Như trong khoảng một niệm, liền được sanh về thế giới Cực Lạc).

Đây là đoạn thứ ba, hai đoạn trước nói về nhân và duyên đầy đủ, đoạn thứ ba nói về sự chánh thức vãng sanh, vãng sanh nhanh chóng, nhanh chóng cỡ nào? “Như nhất niệm khoảnh” (Như trong khoảng một niệm), chúng ta dấy lên một niệm nhanh lắm! Khi một người sơ ý, sẽ dấy lên vài niệm mà vẫn chưa biết. Thời gian vừa mới dấy lên một niệm ngắn ngủi nhất, nhưng trong khoảng thời gian ngắn ngủi, tạm bợ ấy, chữ “khoảnh” (頃) chỉ thời gian. Trong thời gian ngắn ngủi như một niệm, “tức đắc vãng sanh Cực Lạc thế giới”, bèn sanh về thế giới Cực Lạc ở ngoài mười vạn ức cõi Phật xa xôi ngần ấy, vãng sanh thế giới Cực Lạc! Đó là sự chánh thức vãng sanh.

Đọc kinh văn đến đây, nghiên cứu bộ kinh này, [sẽ thấy] vãng sanh chẳng có vấn đề gì, vãng sanh tốt đẹp lắm! Vãng sanh rất thuận lợi! Nếu dùng kinh khác để đối chiếu, [sẽ thấy] hãy còn có một vấn đề, tổ sư có chú giải. Lấy ngay ba kinh Tịnh Độ để nói, trong đó có kinh Vô Lượng Thọ, A Di Đà Phật khi làm tỳ kheo Pháp Tạng, đã đối trước Thế Tự Tại Vương Phật, phát ra bốn mươi tám đại nguyện. Trong ấy, Ngài có nói chúng sanh từ mười phương thế giới muốn sanh về thế giới Cực Lạc, chỉ cần niệm danh hiệu A Di Đà Phật, đức Phật sẽ đều nghênh tiếp người ấy sanh về thế giới Cực Lạc. Nhưng có một điều: Chúng sanh tạo tội Ngũ Nghịch chẳng được bao gồm trong ấy! Nói cách khác, trong bốn mươi tám nguyện của kinh Vô Lượng Thọ, hễ là chúng sanh tạo tội Ngũ Nghịch, sẽ không thể vãng sanh. Trong bộ kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật này, tức Thập Lục Quán Kinh, lại nói chúng sanh tạo tội Ngũ Nghịch cũng có thể vãng sanh. Đấy chẳng phải là một vấn đề ư?

Tổ sư giải thích: Trong bốn mươi tám nguyện, nói “chúng sanh Ngũ Nghịch không thể vãng sanh” nhằm ý nghĩa cảnh cáo, nhằm dạy chúng sanh chớ nên tạo ác nghiệp, nhằm đề phòng chuyện chưa xảy ra. Phàm là đối với những chúng sanh chưa tạo ác nghiệp, răn nhắc họ chớ nên tạo tội nghiệp ấy! Đấy là dự phòng trước, có tác dụng ngăn ngừa. Quán Kinh nói tới kẻ đã tạo tội Ngũ Nghịch, tức là đã trót tạo, đức Phật từ bi, A Di Đà Phật từ bi như thế đó! Thấy chúng sanh khổ sở như vậy, chỉ cần họ xưng hô danh hiệu Phật, Ngài vẫn đến tiếp dẫn. Đấy là đạo lý gì? Nói tỷ dụ! Giống như cha mẹ dạy con thơ chớ nên làm chuyện xấu, chớ nên chạy lung tung bên ngoài. “Nếu con làm chuyện xấu, sẽ chẳng cho con về nhà!” Đó là cảnh cáo trước. Lỡ như con thơ làm chuyện xấu, khi nó chẳng dám về nhà, cha mẹ sẽ lo âu: Đứa con thơ này đi đâu rồi? Tuy nó làm chuyện xấu, lại mong sao trông thấy nó ngay lập tức! Hy vọng nó sẽ gắng hết sức mau quay về nhà. Đó là tâm lý của cha mẹ. Thích Ca Mâu Ni Phật cũng thế, mà A Di Đà Phật cũng thế, bất cứ vị Phật đối với chúng sanh cũng đều có tâm lý giống như cha mẹ đối với con cái. Trước là cảnh cáo để ngăn ngừa con phạm lỗi, dạy con đừng nên làm chuyện xấu. Nếu làm chuyện xấu, vẫn là con cái của chính mình, vẫn nghĩ cách giúp nó sửa lỗi, hướng thiện, quay đầu là bờ. Dựa vào điều này để suy nghĩ, chúng ta có thể thấy đức Phật rất từ bi!

Nhưng chúng ta phải chú ý: Tuy đức Phật từ bi dường ấy, chúng ta vẫn phải bảo những kẻ bình phàm, ngàn muôn phần chớ nên tạo ác nghiệp, đừng ôm giữ tâm lý cầu may, cứ nghĩ chúng ta tạo ác nghiệp thì Phật giống như cha mẹ luôn quan tâm chúng ta, trong tương lai, tất nhiên là vẫn có thể chiếu cố chúng ta. Tuy nói chẳng sai, kẻ ấy khi lâm chung gặp gỡ thiện tri thức [nhắc nhở, nên xưng danh vãng sanh], nhưng nếu chẳng gặp thiện tri thức thì sao? Gặp thiện tri thức, chính mình còn phải nghe lọt tai nữa. Nếu nghiệp chướng quá sâu, chẳng gặp thiện tri thức, hoặc gặp thiện tri thức mà vẫn chẳng nghe theo, vẫn là không được rồi! Sẽ giống như đứa trẻ đã làm chuyện xấu, tuy cha mẹ ở nhà vẫn mong con trở về, nó một mực lạc lối, chẳng quay về, vẫn là chẳng có cách nào cả! Do vậy, tuy Phật chẳng bỏ bất cứ chúng sanh ác nghiệp nào, nhưng tạo một loại ác nghiệp, sẽ là một loại chướng ngại. Có những chướng ngại ấy, đối với chuyện vãng sanh sẽ đều là những vấn đề rắc rối. Do vậy, chính mình chẳng tạo ác nghiệp vẫn tốt hơn. Chẳng tạo ác nghiệp, vãng sanh mới chẳng bị chướng ngại. Chúng ta nhất định phải đặc biệt chú ý điều này!

(Kinh) Ư liên hoa trung, mãn thập nhị đại kiếp, liên hoa phương khai, Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, dĩ đại bi âm thanh, vị kỳ quảng thuyết chư pháp Thật Tướng, trừ diệt tội pháp, văn dĩ hoan hỷ, ứng thời tức phát Bồ Đề chi tâm.

(經)於蓮華中，滿十二大劫，蓮華方開。觀世音、大勢至，以大悲音聲，為其廣說諸法實相，除滅罪法。聞已歡喜，應時即發菩提之心。

(Kinh: Ở trong hoa sen, mãn mười hai đại kiếp, hoa sen mới nở. Quán Thế Âm và Đại Thế Chí dùng âm thanh đại bi vì người ấy rộng nói Thật Tướng của các pháp và pháp trừ diệt tội. Nghe xong hoan hỷ, ngay lập tức phát Bồ Đề tâm).

Đây là đoạn thứ tư, đoạn này nói về điều tốt lành, lợi ích sẽ đạt được sau khi vãng sanh. Sau khi vãng sanh, người ấy ở trong hoa sen, “ư liên hoa trung”, hễ vãng sanh bèn sanh trong hoa sen. Hoa sen khép lại, ở ngay trong hoa sen ấy, “mãn thập nhị đại kiếp” (mãn mười hai đại kiếp), dài hơn người Hạ Phẩm Trung Sanh. Người Hạ Phẩm Trung Sanh trải qua sáu kiếp, hoa sen mới nở, thời gian [để hoa sen nở của Hạ Phẩm Hạ Sanh] dài gấp đôi, mười hai đại kiếp! “Liên hoa phương khai” (Hoa sen mới nở): Sau khi hoa sen nở, trông thấy hai vị đại Bồ Tát, Quán Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát. Hai vị Bồ Tát ấy “dĩ đại bi âm thanh, vị kỳ quảng thuyết chư pháp Thật Tướng” (dùng âm thanh đại bi để rộng nói Thật Tướng của các pháp), “dĩ” (以) là dùng. Dùng âm thanh đại bi, vì người ấy nói phổ biến, rộng rãi Thật Tướng của các pháp, dạy người ấy minh tâm kiến tánh. Thật Tướng là bản tánh. Nói Thật Tướng của các pháp khiến cho người ấy thật sự hiểu rõ tâm pháp. “Trừ diệt tội pháp”, nghe Thật Tướng của các pháp chính là pháp trừ diệt tội, là có thể tiêu diệt tất cả tội nghiệp. Sau khi người ấy nghe xong, “văn dĩ hoan hỷ” [nghĩa là] nghe Thật Tướng của các pháp là pháp trừ diệt tội, người ấy phát tâm hoan hỷ, “ứng thời tức phát Bồ Đề chi tâm”, “ứng thời” (應時) là lập tức, sau khi đã nghe, khi sanh lòng hoan hỷ, bèn phát tâm, phát tâm gì? Phát tâm Bồ Đề, giác ngộ, tức là đại tâm thành Phật, bèn phát đại tâm ấy.

Dưới đây là một câu tiểu kết:

(Kinh) Thị danh Hạ Phẩm Hạ Sanh giả.

(經)是名下品下生者。

(Kinh: Đó gọi là Hạ Phẩm Hạ Sanh).

Câu này kết luận phần Hạ Phẩm Hạ Sanh.

Kế đó là hai câu nữa.

(Kinh) Thị danh Hạ Bối sanh tưởng, danh đệ thập lục Quán.

(經)是名下輩生想，名第十六觀。

(Kinh: Đó gọi là tưởng sanh trong bậc Hạ, gọi là phép Quán thứ mười sáu).

Hai câu sau này: Đó gọi là bậc Hạ. Ba bậc có chín phẩm. Ba bậc là bậc Thượng, bậc Trung, bậc Hạ. “Hạ Bối Sanh tưởng” là Hạ Phẩm Thượng Sanh, Hạ Phẩm Trung Sanh, và Hạ Phẩm Hạ Sanh. Ba phẩm này gộp lại gọi là phép Quán thứ mười sáu.

Nói đến đây, chúng ta phải liễu giải Trì Danh Niệm Phật đôi chút. Chúng ta thường nghe thiện tri thức nói: “Pháp môn Niệm Phật thích hợp khắp ba căn”. “Thích hợp khắp ba căn” là nói tới loại niệm Phật nào? Nói thông thường, niệm Phật có bốn loại phương pháp: Trì Danh Niệm Phật, Quán Tượng Niệm Phật tức quán tượng Phật, Quán Tưởng Niệm Phật chính là các môn quán tưởng trong phần trước của Thập Lục Quán Kinh, và Thật Tướng Niệm Phật. Thật Tướng Niệm Phật chẳng cần nói tới. Đó là cảnh giới niệm Phật cao nhất, chúng ta chẳng thể làm được. Quán Tượng Niệm Phật cũng chẳng đơn giản. Quán Tưởng Niệm Phật chính là như trong phần trước chúng tôi đã nói về nhật quán, thủy quán, cho đến quán Tây Phương Tam Thánh, đều chẳng dễ dàng. Nó có trình tự nhất định, tuyệt đối chẳng phải là chúng sanh trong hiện thời [mà hòng tu tập]. Mọi người trong xã hội bận bịu dường ấy, ai có chuyện nấy. Lại còn hoàn cảnh xã hội xấu hèn như thế, chúng ta tu [pháp quán tưởng ấy] sao được? Chẳng làm được! Lại chẳng có thiện tri thức thật sự chỉ dạy, bản thân chúng ta chẳng có cách nào vận dụng công phu. Chính mình tu mù luyện đui, hễ tu, tất nhiên là hỏng bét rồi. Vì thế, chúng ta chẳng tu Quán Tưởng Niệm Phật được, mọi người cũng chẳng cần phải làm theo. Điều quan trọng nhất là Trì Danh Niệm Phật. Không chỉ là kinh Tiểu Bổn A Di Đà Phật chuyên giảng [pháp môn này], kinh này nói đến cuối cùng cũng là Trì Danh Niệm Phật. Chúng ta nghiên cứu kinh Phật giống như thưởng thức thơ ca trong thế gian. Thơ có những ý vượt ngoài ngôn từ. Cách quán tưởng nói trong phần trước của bộ Thập Lục Quán Kinh này khá lắm, tốt lắm! Chúng ta chẳng làm được! Nói đến cuối cùng, chỉ có Trì Danh Niệm Phật. Người căn khí thượng đẳng không hành quán tưởng, mà trì danh niệm Phật, người ấy trí huệ cao, công phu càng mau chóng. Chúng ta là những kẻ trí huệ chẳng đến nơi, trì danh niệm Phật có thành tựu giống hệt. Người thuộc ba loại căn khí Thượng, Trung, Hạ, thích hợp khắp ba căn, trì danh niệm Phật bất luận thượng, trung, hạ căn đều có thể thành tựu. “Thích hợp khắp ba căn” chuyên môn nói về Trì Danh Niệm Phật. Chúng ta liễu giải điều này: Tổ sư và thiện tri thức đều dạy chúng ta thật thà niệm Phật. Thật thà niệm Phật là một câu [Phật hiệu], Trì Danh Niệm Phật, bất luận người ta nói pháp môn khác hay ho cỡ nào, chúng ta chẳng bỏ một câu Phật hiệu, cứ thật thà một mực niệm miết, nhất định sẽ thành tựu. Hôm nay, tôi giảng đến chỗ này bèn ngưng.

Tập 50

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu!

Giảng đã hơn một năm, hôm nay có thể giảng viên mãn bộ kinh này, Thời gian giảng dài như thế đó! Hôm nay, trước khi bắt đầu giảng, tôi sẽ nhắc lại đôi chút kinh văn trong các phần trước, rồi mới giảng phần kinh văn của ngày hôm nay. Bộ kinh này là một kinh rất trọng yếu trong ba kinh Tịnh Độ. Kinh văn vừa khởi đầu, có nói phu nhân Vi Đề Hy và quốc vương gặp chuyện thái tử đại nghịch bất đạo muốn sát hại cha mẹ. Sau đấy, [nỗi bi thương của phu nhân] dẫn khởi Thích Ca Mâu Ni Phật thuyết pháp cho bà. Phu nhân Vi Đề Hy liền thưa: Chúng con ở trong thế gian này rất khổ não, con cái do chính mình nuôi dạy xấu hèn như thế đó! Nghĩ ra, tâm lý của phàm nhân chẳng đều chẳng có gì là tốt đẹp. Vì thế, bà ta thỉnh Thích Ca Mâu Ni Phật dạy cho một chỗ thanh tịnh nhất, chẳng thấy hoàn cảnh xấu hèn như vậy. Thích Ca Mâu Ni Phật liền nói về Tây Phương Cực Lạc thế giới. Sau khi đức Phật nói đến Tây Phương Cực Lạc thế giới, phu nhân Vi Đề Hy thỉnh cầu: “Làm như thế nào thì mới có thể đến đó?” Đức Phật dạy bà ta: Trước hết, phải chuẩn bị tâm lý thanh tịnh, bằng cách tu ba thứ tịnh nghiệp để làm chánh nhân vãng sanh thế giới Cực Lạc. Tiếp đó, đức Phật dạy phương pháp Quán Tưởng Niệm Phật, gồm có tất cả mười sáu phép Quán. Vì thế, bộ kinh này còn gọi là Thập Lục Quán Kinh.

Phần trước của Thập Lục Quán Kinh nói về phép Quán Tưởng Niệm Phật, dùng công phu nhập Định, có thể trong khi quán tưởng trông thấy hoàn cảnh của Tây Phương Cực Lạc thế giới, A Di Đà Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát, trong tương lai có thể vãng sanh. Kẻ bình phàm chẳng thể tu phép Quán ấy được; vì thế, sau khi nói xong phép Quán thứ mười ba, ba phép Quán kế đó là các phép Quán thứ mười bốn, thứ mười lăm và thứ mười sáu bèn dùng phương pháp khác. Dùng phương pháp gì vậy? Chính là phương pháp ba bậc chín phẩm vãng sanh. Ba bậc chín phẩm là:

- Bậc Thượng có ba phẩm, tức là người thuộc căn khí thượng đẳng, làm các thứ công đức. Dùng công đức ấy hồi hướng phát nguyện hòng được vãng sanh.

- Bậc Trung cũng có ba phẩm, cũng làm rất nhiều chuyện công đức, cũng hồi hướng phát nguyện vãng sanh.

- Cho đến ba phẩm trong bậc Hạ. Kẻ thuộc bậc Hạ làm rất nhiều chuyện ác, tạo rất nhiều ác nghiệp, làm chuyện xấu rất nhiều, nhất là Hạ Phẩm Hạ Sanh, đại tội Ngũ Nghịch Thập Ác cũng đều tạo.

Do vậy, ba phép Quán thứ mười bốn, mười lăm, và mười sáu đều là niệm Phật vãng sanh. Hai bậc Thượng và Trung là hồi hướng, bậc Hạ thuần túy là trì danh niệm Phật vãng sanh. Chúng ta liễu giải tình hình trong phần trước như thế.

Cách quán tưởng trong phần trước cũng hay lắm, cho đến phép Niệm Phật cuối cùng cũng hay, đều nói về chuyện vãng sanh. Ở Đài Trung, chúng ta học pháp môn Tịnh Độ với ân sư Tuyết công, đây là pháp môn đặc biệt. Pháp môn thông thường thì Thiền Tông tham Thiền, Mật Tông trì chú, Thiên Thai Tông tu Chỉ Quán, Duy Thức Tông tu Duy Thức Quán v.v… đều là các pháp môn thông thường. Trong pháp môn thông thường, nhất định phải đoạn sạch sành sanh Kiến Tư Hoặc thì mới có thể thoát ly lục đạo luân hồi. Nếu có một tí Kiến Tư Hoặc còn chưa đoạn sạch, sẽ chẳng thể thoát ly lục đạo luân hồi, chẳng thể liễu sanh tử. Pháp môn Tịnh Độ Tông đặc biệt, quý vị có thể niệm Phật, niệm đến mức nhất tâm bất loạn, cũng đoạn trừ Kiến Tư Hoặc, đương nhiên là càng tốt hơn! Chẳng niệm đến mức nhất tâm bất loạn, chẳng đoạn Kiến Tư Hoặc cũng được, đó là đới nghiệp vãng sanh. Trong một đời này, chúng ta đã tạo chẳng ít chuyện xấu; dẫu đời này chúng ta chẳng làm chuyện xấu nào, nhưng đời trước cũng đã từng tạo rất nhiều ác nghiệp. Chỉ cần có ác nghiệp tồn tại, chẳng đoạn sạch Hoặc, sẽ chẳng thể liễu sanh tử. Nhưng trong pháp môn Niệm Phật, chẳng đoạn sạch [Hoặc] chẳng sao cả. Thậm chí chẳng đoạn một phẩm Hoặc nào cũng chẳng sao, đới nghiệp vãng sanh, cậy vào Phật hiệu A Di Đà Phật để mang nghiệp sang thế giới Cực Lạc. Hễ đến nơi đó, tất nhiên là sẽ có thể đoạn. Đây là pháp môn đặc biệt. Chúng ta hãy nhớ lại những ý nghĩa chánh yếu của bộ kinh này đã nói trong phần trước; sau đấy, xem phần kinh văn hôm nay. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn.

IV.2.3. Kết luận về lợi ích thù thắng

(Kinh) Thuyết thị ngữ thời, Vi Đề Hy, dữ ngũ bách thị nữ, văn Phật sở thuyết, ứng thời tức kiến Cực Lạc thế giới quảng trường chi tướng, đắc kiến Phật thân, cập nhị Bồ Tát, tâm sanh hoan hỷ, thán vị tằng hữu, hoát nhiên đại ngộ, đãi Vô Sanh Nhẫn. Ngũ bách thị nữ, phát A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề tâm, nguyện sanh bỉ quốc. Thế Tôn tất ký, giai đương vãng sanh, sanh bỉ quốc dĩ, hoạch đắc Chư Phật Hiện Tiền tam muội, vô lượng chư thiên, phát vô thượng đạo tâm.

(經)說是語時，韋提希，與五百侍女，聞佛所說，應時即見極樂世界廣長之相。得見佛身，及二菩薩。心生歡喜，歎未曾有。豁然大悟，逮無生忍。五百侍女，發阿耨多羅三藐三菩提心，願生彼國。世尊悉記，皆當往生。生彼國已，獲得諸佛現前三昧。無量諸天，發無上道心。

(Kinh: Nói lời ấy xong, Vi Đề Hy và năm trăm thị nữ, nghe lời Phật dạy, ngay lập tức thấy tướng rộng lớn của thế giới Cực Lạc, được thấy thân Phật và hai vị Bồ Tát, tâm sanh hoan hỷ, khen ngợi là chưa từng có, hoát nhiên đại ngộ, đạt đến Vô Sanh Nhẫn. Năm trăm thị nữ phát tâm Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, nguyện sanh về cõi ấy. Đức Thế Tôn thọ ký họ đều được vãng sanh. Đã sanh về cõi ấy, đạt được Chư Phật Hiện Tiền tam muội. Vô lượng chư thiên phát vô thượng đạo tâm).

Thông thường, kinh Phật được chia thành ba phần lớn: Phần thứ nhất là Tự Phần, phần thứ hai là Chánh Tông Phần, phần giữa này là quan trọng nhất. Chánh Tông Phần của Thập Lục Quán Kinh có ba phần: Trước hết, nói về ba thứ tịnh nghiệp, tức là điều kiện ắt phải có đủ để vãng sanh. Phần thứ hai tiếp theo là mười sáu phép Quán, tổng cộng mười sáu phép Quán. Cuối cùng nói đến lợi ích và những điều tốt đẹp đạt được từ mười sáu phép Quán. Đoạn vừa mới niệm chính là phần thứ ba của Chánh Tông Phần, nói đến lợi ích sẽ đạt được do nghiên cứu bộ kinh này và vận dụng công phu.

“Thuyết thị ngữ thời”: Khi Thích Ca Mâu Ni Phật nói những lời này, nói những lời gì? Chính là ba thứ tịnh nghiệp cùng với mười sáu phép Quán. Khi giảng xong mười sáu phép Quán, “Vi Đề Hy dữ ngũ bách thị nữ” (bà Vi Đề Hy và năm trăm nàng hầu), Vi Đề Hy là phu nhân của quốc vương. Tuy gặp cảnh ngộ đứa con hại bà, nhưng còn có năm trăm thị nữ tùy tùng cùng nghe đức Phật giảng giải phương pháp và đạo lý. “Văn Phật sở thuyết”: Sau khi họ nghe đức Phật giảng sự lý, “ứng thời tức kiến thế giới Cực Lạc quảng trường chi tướng”, “ứng thời” (應時) là ngay lập tức, lúc ấy, phu nhân Vi Đề Hy cùng với năm trăm thị nữ chính mắt trông thấy tướng rộng lớn của thế giới Cực Lạc. Tướng ấy rộng như thế nào? Lớn như thế nào? Từ kinh văn ở phía trước, chúng ta có thể tưởng tượng từng gốc cây, từng phiến lá trong thế giới Cực Lạc. Hãy ngẫm xem: Một phiến lá trong thế giới Cực Lạc còn to hơn quả địa cầu, huống hồ một cái cây sẽ to cỡ nào? Hoa sen trong ao bảy báu, mỗi cánh hoa to cỡ nào? Vì thế, do nghiên cứu kinh văn trong phần trước, chúng ta đã biết, tâm chúng ta dựa theo kinh văn để suy tưởng, [ắt sẽ nhận ra]: Thế giới Cực Lạc quá to! Toàn thể quả địa cầu bỏ trong một cánh của một đóa sen nhỏ trong thế giới Cực Lạc vẫn chẳng thấy đâu cả! Thế giới này quá nhỏ bé! Phu nhân Vi Đề Hy cùng với năm trăm thị nữ trông thấy tướng rộng lớn của thế giới Cực Lạc. Đấy là hoàn cảnh y báo. “Đắc kiến Phật thân”: Trông thấy A Di Đà Phật. Trong phần trước, phu nhân Vi Đề Hy cũng thấy A Di Đà Phật, nhưng đấy là nhờ sức của Thích Ca Mâu Ni Phật, cậy vào sức của đức Phật khiến cho phu nhân Vi Đề Hy trông thấy. Khi ấy, sau khi phu nhân Vi Đề Hy nghe đức Phật giảng xong mười sáu phép Quán, bà ta vừa nghe vừa dụng công. Đấy là bậc trí huệ thượng đẳng. Do đó, vừa nghe xong, công phu cũng đạt được, tự mình trông thấy đại thân (Báo Thân) của A Di Đà Phật, “cập nhị Bồ Tát”, còn có hai vị Bồ Tát, tức Quán Thế Âm và Đại Thế Chí Bồ Tát, “tâm sanh hoan hỷ”. Phu nhân Vi Đề Hy và năm trăm thị nữ sanh tâm hoan hỷ, “thán vị tằng hữu” [nghĩa là] cảm thán “chưa hề thấy hoàn cảnh tốt đẹp ngần ấy!” Cho đến lúc ấy, chưa hề thấy A Di Đà Phật và hai vị Bồ Tát như vậy. Ngay khi đó, “hoát nhiên đại ngộ”, tâm hoàn toàn lãnh ngộ Lý, thật sự đại triệt đại ngộ. “Đãi Vô Sanh Nhẫn” là đạt được Vô Sanh Pháp Nhẫn. Trong phần trước, Thích Ca Mâu Ni Phật đã bảo bà ta hãy khéo nghe, khéo học, học thành công bèn có thể đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Quả nhiên, nghe xong mười sáu phép Quán, bà ta đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Đoạn này nói: Phu nhân Vi Đề Hy đã đắc Vô Sanh Nhẫn.

Trong đoạn kinh văn này, chúng ta phải chú ý: Phu nhân Vi Đề Hy và năm trăm thị nữ có thể thấy thế giới Cực Lạc, thấy A Di Đà Phật cùng với hai vị đại Bồ Tát là vì đạo lý nào vậy? Vì sao bọn phàm nhân chúng ta chẳng thấy? Lũ phàm phu tầm thường chúng ta suốt ngày từ sáng đến tối trong tâm suy nghĩ chẳng ngoài những chuyện ta và người trong thế gian, hoặc là [so đo] kẻ này có lỗi với ta, hoặc chuyện thị phi giữa ta và người khác, hoặc tham cầu vật dụng trong thế gian, tiền tài, quyền lực, địa vị v.v… Tư tưởng trong tâm kẻ bình phàm chẳng suy tưởng ra ngoài những chuyện ấy. Nói theo Phật pháp, những chuyện ấy đều là pháp sanh diệt. Đại hoàng đế thời cổ hoặc đại tổng thống trong hiện thời, có quyền lực và vị trí rất cao. Lúc chưa đạt được thì mong đạt được. Sau khi đã đạt được, lại sợ mất mát, sợ bị người khác đoạt mất. [Suy nghĩ] chẳng ngoài những chuyện ấy. Tư tưởng và tâm lý của mỗi người dùng hết vào những thứ ấy, làm cách nào cũng chẳng trông thấy cảnh giới rất tốt đẹp nào khác! Bởi lẽ, phu nhân Vi Đề Hy bị những nỗi đả kích ấy, con ruột của chính mình toan sát hại mình, bị đả kích lớn nhất, cũng nghĩ đến hết thảy mọi chuyện trong thế gian đều là giả, đều chẳng đáng tin cậy! Vì thế, bà ta có thể tập trung tinh thần, có thể có định lực để chuyên tâm nhất trí nghe đức Phật giảng pháp. Kết quả là sau khi nghe xong, bà ta có thể chính mắt thấy thế giới Cực Lạc. Do vậy, chúng ta cũng có thể biết: Một người mong thành tựu trong tu đạo, tư tưởng nhất định phải đơn thuần hóa, chớ nên quá phức tạp, mong thứ này, muốn thứ kia, tham luyến đủ thứ lợi ích trong thế gian! Danh và lợi đều chẳng cần nữa! Càng tham luyến danh lợi thế gian, càng chẳng có cách nào trông thấy cảnh giới thanh tịnh, cảnh giới tốt đẹp. Đấy là một nguyên nhân. Người tu đạo nhất định phải tận hết sức trừ bỏ, đào thải những tư tưởng phức tạp, phải chuyên tâm! Trước khi giảng mười sáu phép Quán, trước hết, đức Phật dạy ba thứ tịnh nghiệp, phải thanh tịnh!

“Hoát nhiên đại ngộ, đãi Vô Sanh Nhẫn”: Cái tâm của bọn phàm nhân chúng ta chẳng rỗng rang, tâm toàn là bế tắc. Vì sao bế tắc? Toàn là bị tư tưởng phức tạp trong thế gian khiến cho tâm linh bế tắc. Bà ta vừa nghe đức Phật giảng pháp, tâm linh rộng mở, rỗng rang, ngộ gì? Ngộ tâm tánh mà chính mình vốn có, ngộ hết thảy các pháp trong thế gian thoắt sanh thoắt diệt. Sau khi đã sanh liền diệt, thiên nhiên cũng thế, mà nhân gian cũng thế, hết thảy mọi chuyện đều là sanh sanh diệt diệt vô thường. Có sanh, tất nhiên có diệt. Đấy là đạo lý nhất định. Đắc Vô Sanh Nhẫn, sẽ biết hết thảy các pháp trong thế gian đều là pháp sanh diệt, đều là giả. Vô Sanh Pháp là bất sanh, bất diệt. Tuy chúng ta ở trong thế gian sanh diệt, nếu thấy rõ ràng, có thể trực tiếp liễu giải, chứng cảnh giới Vô Sanh (bất sanh, bất diệt), sẽ có thể giải thoát sanh tử luân hồi, thoát ly lục đạo luân hồi. Đó gọi là Vô Sanh Pháp Nhẫn.

Kế đó, “ngũ bách thị nữ” (năm trăm nàng hầu) bèn “phát A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề tâm”. A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề là tiếng Phạn, là danh xưng trong tiếng Cổ Ấn Độ, dịch nghĩa sang tiếng Hán là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, cũng chính là Phật. [“Phát A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề tâm”] chính là phát tâm thành Phật. “Nguyện sanh bỉ quốc”, sau khi đã phát tâm thành Phật, ở ngay trong thế gian này tu thành Phật là được rồi! Chúng ta tu trong thế gian này quá khó khăn! Ắt phải phát nguyện sanh về cõi kia (tức thế giới Cực Lạc). Đến thế giới Cực Lạc để tu hành, [sẽ thành tựu] hết sức mau chóng. Do vậy, phát nguyện sanh về thế giới Cực Lạc. “Thế Tôn tất ký, giai đương vãng sanh”: Thích Ca Mâu Ni Phật bèn thọ ký cho năm trăm thị nữ, thọ ký mỗi người trong bọn họ sẽ đều vãng sanh. Trong tương lai, khi thọ mạng đã hết, sẽ đều có thể sanh về thế giới Cực Lạc. “Sanh bỉ quốc dĩ”: Sau khi đã sanh vào thế giới Cực Lạc, “hoạch đắc Chư Phật Hiện Tiền tam muội”, đều có thể ở trước chư Phật, chủ yếu là ở trước Thích Ca Mâu Ni Phật, ngay lập tức chứng đắc tam muội (tức đại định). “Vô lượng chư thiên, phát vô thượng đạo tâm”: Ngoài năm trăm thị nữ phát tâm thành Phật ra, còn có vô lượng chư thiên. Vô lượng chư thiên đến đây như thế nào? Khi Thích Ca Mâu Ni Phật đến vương cung để thuyết pháp cho phu nhân Vi Đề Hy, còn có vô lượng chư thiên theo đến nghe pháp. Nghe đến lúc ấy, trông thấy phu nhân Vi Đề Hy đích thân nhìn thấy thế giới Cực Lạc, cũng như đắc Vô Sanh Nhẫn. Lại thấy năm trăm thị nữ đều phát tâm Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, mong sanh về thế giới Cực Lạc. Vì thế, vô lượng chư thiên (“vô lượng” là số lượng quá nhiều, chẳng biết rõ số) đồng thời đều phát vô thượng đạo tâm, cũng là cái tâm thành Phật. Đoạn này nói về sự lợi ích đạt được do học bộ kinh này.

IV.3. Lưu Thông Phần

Ba phần lớn của Chánh Tông Phần đã nói xong, phần kế đó chính là Lưu Thông Phần của bộ kinh này. Phía trước là Tự Phần, chính giữa là Chánh Tông Phần, phần sau là Lưu Thông Phần. Lưu Thông Phần: “Lưu” (流) là giống như nước chảy thành dòng; Thông (通) là thông đạt. Đây là nói tỷ dụ. Đức Phật giảng pháp, không chỉ là khiến cho người ngay trong thuở đó đạt được những điều tốt đẹp, mà còn khiến cho mọi người ở các nơi trong đời sau đều đạt được lợi ích nơi Phật pháp. Do vậy, phải truyền bá Phật pháp, điều ấy được gọi là “lưu thông”. Dưới đây sẽ nói về phần Lưu Thông Phần, Phần (分) là bộ phận, bộ phận lưu thông này!

Lưu Thông Phần của bộ kinh này khá đặc biệt một chút, gồm hai bộ phận: Một bộ phận do Thích Ca Mâu Ni Phật nói trong vương cung; bộ phận kia là sau khi đã giảng trong vương cung xong, đức Phật trở về núi Linh Thứu, cũng là Linh Sơn. Sau khi đã về tới Linh Sơn, tôn giả A Nan là người đã theo Thích Ca Mâu Ni Phật đến vương cung, bèn nhắc lại pháp môn do Thích Ca Mâu Ni Phật đã giảng trong vương cung một lượt. Do vậy, phần thứ hai của Lưu Thông Phần được nói tại Linh Sơn.

Trước hết, nói đến Lưu Thông Phần tại hoàng cung:

(Kinh) Nhĩ thời A Nan, tức tùng tọa khởi, bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Đương hà danh thử kinh? Thử pháp chi yếu, đương vân hà thọ trì?” Phật cáo A Nan: “Thử kinh danh Quán Cực Lạc Quốc Độ, Vô Lượng Thọ Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát. Diệc danh Tịnh Trừ Nghiệp Chướng, Sanh Chư Phật Tiền. Nhữ đương thọ trì, vô linh vong thất”.

(經)爾時阿難，即從座起，白佛言：世尊，當何名此經？此法之要，當云何受持？佛告阿難：此經名觀極樂國土，無量壽佛，觀世音菩薩，大勢至菩薩。亦名淨除業障，生諸佛前。汝當受持，無令忘失。

(Kinh: Lúc bấy giờ, A Nan liền từ chỗ ngồi đứng dậy, bạch với Phật rằng: “Bạch đức Thế Tôn! Nên đặt tên kinh này là gì? Hãy nên thọ trì chỗ trọng yếu trong pháp này như thế nào?” Đức Phật bảo A Nan: “Kinh này gọi là Quán Cực Lạc Quốc Độ, Vô Lượng Thọ Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát. Cũng gọi là Tịnh Trừ Nghiệp Chướng, Sanh Chư Phật Tiền. Ông hãy nên thọ trì, đừng để quên mất”).

“Nhĩ thời”, ngay sau lúc vừa nói trên đây, “A Nan tức tùng tòa khởi”: Tôn giả A Nan liền từ chỗ ngồi đứng dậy, “bạch Phật ngôn”, thưa bẩm cùng Phật, hỏi Phật. “Thế Tôn”: Thế Tôn là một hiệu của Thích Ca Mâu Ni Phật.

“Đương hà danh thử kinh?” Tôn giả A Nan hỏi Thích Ca Mâu Ni Phật, bộ kinh này phải đặt tên là gì? Ngoài ra, còn hỏi “thử pháp chi yếu” tức mười sáu phương pháp Quán, “đương vân hà thọ trì?” hãy nên học tập như thế nào? “Phật cáo A Nan”, Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan: “Thử kinh danh Quán Cực Lạc Quốc Độ, Vô Lượng Thọ Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát”, danh xưng này khá dài, dựa theo ý nghĩa được giảng trong kinh. Trước hết là quán cõi nước Cực Lạc, vì mười sáu phép Quán khởi đầu bằng quán hoàn cảnh của Tây Phương Cực Lạc thế giới. Vì thế nói là “quán tưởng Cực Lạc quốc độ”. Kế đó, quán Tây Phương Tam Thánh, tức Vô Lượng Thọ Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát, và Đại Thế Chí Bồ Tát. Đấy là danh xưng do Thích Ca Mâu Ni Phật đặt cho bộ kinh này. Ngoài danh xưng ấy ra, “diệc danh Tịnh Trừ Nghiệp Chướng, Sanh Chư Phật Tiền”, lại còn có thể gọi là Tịnh Trừ Nghiệp Chướng, Sanh Chư Phật Tiền. Vì muốn vãng sanh thế giới Cực Lạc để thấy Tây Phương Tam Thánh, ắt phải diệt trừ rất nhiều tội nghiệp và chướng ngại của chính mình. Bộ kinh này trừ nghiệp chướng, dùng các thứ tịnh nghiệp do chính mình đã tu để diệt trừ rất nhiều tội nghiệp chướng ngại của chính mình. Nếu là như vậy thì sẽ có thể sanh trước chư Phật. Đấy là danh xưng thứ hai.

“Nhữ đương thọ trì, vô linh vong thất” (Ông hãy nên thọ trì, chớ để quên mất). Trả lời câu hỏi “thọ trì như thế nào” của tôn giả A Nan. Quý vị chớ nên quên bẵng, hãy chiếu theo phương pháp đã được nghe để học. “Thọ” (受) là tiếp nhận, “trì” (持) là chớ nên quên bẵng, phải một mực tu tập. Đấy là lời đáp cho câu hỏi thứ hai.

Dưới đây là lợi ích do thọ trì.

(Kinh) Hành thử tam muội giả, hiện thân đắc kiến Vô Lượng Thọ Phật, cập nhị đại sĩ. Nhược thiện nam tử, cập thiện nữ nhân, đản văn Phật danh, nhị Bồ Tát danh, trừ vô lượng kiếp sanh tử chi tội, hà huống ức niệm! Nhược niệm Phật giả, đương tri thử nhân, tắc thị nhân trung Phân Đà Lợi hoa, Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát, vị kỳ thắng hữu, đương tọa đạo tràng, sanh chư Phật gia.

(經)行此三昧者，現身得見無量壽佛，及二大士。若善男子，及善女人，但聞佛名，二菩薩名，除無量劫生死之罪，何況憶念。若念佛者，當知此人，則是人中分陀利華。觀世音菩薩，大勢至菩薩，為其勝友。當坐道場，生諸佛家。

(Kinh: Người hành tam muội này, nơi thân hiện tại được thấy Vô Lượng Thọ Phật và hai vị đại sĩ. Nếu thiện nam tử và thiện nữ nhân chỉ nghe danh hiệu Phật và danh hiệu hai vị Bồ Tát, sẽ trừ tội sanh tử trong vô lượng kiếp, huống hồ ức niệm! Nếu là người niệm Phật, hãy nên biết người ấy là hoa sen trắng trong loài người. Quán Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát là bạn thù thắng của người ấy, sẽ ngồi đạo tràng, sanh trong nhà chư Phật).

Đoạn này nói đến những điều tốt đẹp do tu tam muội. Tu phương pháp Quán Tưởng Niệm Phật, đương nhiên là đắc tam muội. “Hành thử tam muội giả”, chiếu theo như thế để tu hành, “hiện thân đắc kiến Vô Lượng Thọ Phật, cập nhị đại sĩ”, nơi thân hiện tại có thể trông thấy A Di Đà Phật, và đại Bồ Tát Quán Thế Âm, Đại Thế Chí trong thế giới Cực Lạc. Có lợi ích như vậy đó! Trông thấy đức Phật và hai vị đại Bồ Tát lại có lợi ích gì? Nay chúng ta niệm Phật, rất khó bảo đảm chẳng thoái chuyển. Niệm tới, niệm lui, hễ gặp chuyện chẳng vừa ý, chuyện chẳng thoải mái, trong tâm liền biến chuyển, ngã lòng. Niệm Phật đã lâu như thế, cớ sao vẫn gặp những chuyện chẳng vừa ý ấy? Chẳng đủ tín tâm, chẳng đủ nguyện lực. Thật sự thấy A Di Đà Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát, tuyệt diệu thay! Tín tâm sẽ tuyệt đối chẳng lui sụt! Bất quá, ở đây, chúng ta mừng rỡ, may mắn là có tổ sư Ấn Quang (tổ Ấn Quang là Đại Thế Chí Bồ Tát tái lai). Chúng ta gián tiếp, chẳng trực tiếp gặp tổ sư Ấn Quang. Thầy chúng ta đã trực tiếp gặp gỡ tổ sư Ấn Quang, là đệ tử của tổ sư Ấn Quang. Chúng ta có tín tâm kiên cố đối với pháp môn Tịnh Độ Niệm Phật, đấy là chỗ đáng mừng rỡ, may mắn của chúng ta. Hành Niệm Phật tam muội, nơi thân hiện tại có thể thấy Phật, Bồ Tát. Công phu tốt đẹp sẽ ngay lập tức trông thấy.

“Nhược thiện nam tử, cập thiện nữ nhân”, bất luận nam chúng hoặc nữ chúng, “đản văn Phật danh, nhị Bồ Tát danh”, chỉ cần nghe danh hiệu A Di Đà Phật và danh hiệu của hai vị Bồ Tát Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, “trừ vô lượng kiếp sanh tử chi tội”, có thể diệt trừ tội sanh tử trong vô lượng kiếp. Thời gian vô lượng kiếp quá dài, chúng ta suốt một đời dốc sức làm chuyện tội ác, mỗi tội ác là một phen sanh tử. Đời đời kiếp kiếp tạo tác, tích lũy, tạo tội nghiệp trong thời gian vô lượng kiếp dài lâu như vậy, quý vị chỉ cần nghe danh hiệu Phật và danh hiệu của hai vị Bồ Tát, sẽ có thể diệt trừ tội nghiệp. “Hà huống ức niệm” (Huống chi ức niệm). Chúng ta ức Phật, niệm Phật, kể cả Quán Tưởng Niệm Phật trong phần trước cùng với Trì Danh Niệm Phật, sẽ có công hiệu chẳng thể nghĩ bàn! Ở đây, chúng ta phải liễu giải “ức niệm”! Mười ba phép Quán đầu tiên trong mười sáu phép Quán đều phải dựa theo phương pháp nhất định, còn phải có thiện tri thức chỉ dạy thì mới có thể vận dụng công phu. Chúng ta là hạng người căn khí bậc trung, sống trong thời đại công thương nghiệp hiện thời, mọi người công việc bận bịu, há có thời gian nhiều ngần ấy để ngồi một chỗ nhập Định quán tưởng? Đó là chuyện chẳng thể làm được! Hễ có đôi chút sai sót, sẽ chẳng thể quán được, mà còn bị hại, chúng ta chẳng có cách nào. Không chỉ là hiện thời chẳng làm được, mà ngay trong thuở ấy cũng rất khó khăn. Do vậy, Thích Ca Mâu Ni Phật nói ba phép Quán thứ mười bốn, mười lăm, và mười sáu nhằm dạy mọi người tu Trì Danh Niệm Phật. Hơn nữa, kẻ vãng sanh trong phép Quán thứ mười sáu là kẻ tạo ác nghiệp, đều là lúc lâm chung, gặp gỡ thiện tri thức chỉ dạy người ấy pháp môn Niệm Phật, tức Trì Danh Niệm Phật. Mỗi một câu niệm Phật diệt trừ bao nhiêu là tội! Từ chỗ này, có thể thấy Trì Danh Niệm Phật, tức trì một câu danh hiệu A Di Đà Phật, đích xác là có sức công hiệu chẳng thể nghĩ bàn. Chúng ta liễu giải tầng ý nghĩa này. Bất luận chúng ta là căn khí như thế nào (giả sử chúng ta là căn khí thượng đẳng đi nữa! Thật ra, chẳng phải vậy). Giả thiết chúng ta là căn khí thượng đẳng, nếu tu theo những [pháp quán tưởng] trên đây, vẫn phải hao công tốn sức mới tu tập tốt đẹp được. Nếu chúng ta chẳng tu phương pháp ấy, chỉ có trì danh niệm Phật, sẽ thong dong cỡ nào! Học nhanh chóng hơn! Người căn khí hạ đẳng có thể tu tập tốt đẹp, người căn khí thượng đẳng tu hành càng tốt hơn, mau lẹ hơn! Chúng ta nghiên cứu mười sáu phép Quán cho đến hiện thời đã có thể lãnh ngộ đạo lý này. Vì thế, cuối cùng, tổ sư bảo: Bổn ý của Thích Ca Mâu Ni Phật là dạy chúng ta thật thà học Trì Danh Niệm Phật. Niệm danh hiệu A Di Đà Phật đáng tin cậy nhất, mà hiệu quả cũng tốt nhất.

“Nhược niệm Phật giả”, nếu là người chịu niệm Phật, “đương tri thử nhân, tắc thị nhân trung Phân Đà Lợi hoa”: Một người chịu niệm Phật, lại còn có thể thật thà trì danh niệm Phật, hãy nên biết người ấy là hoa Phân Đà Lợi trong loài người! Phân Đà Lợi Hoa (Pundarīka pushpa) là từ ngữ Ấn Độ, dịch nghĩa sang tiếng Hán là Bạch Sắc Liên Hoa. Hoa sen có các thứ màu sắc, hoa sen trắng là loại hoa sen đẹp nhất, dùng chuyện này để hình dung người ấy. Mỗi người chúng ta học Phật cũng chẳng dễ dàng. Hãy ngẫm xem, người trên toàn thể thế giới đông đảo ngần ấy, người học Phật chẳng thấm vào đâu! Trong những người học Phật, người có thể học Niệm Phật lại chẳng thấm vào đâu! Thật sự có thể hiểu ưu điểm của pháp Niệm Phật, chịu thật thà niệm Phật, đức Phật nói người ấy là hoa Phân Đà Lợi trong loài người, là người tối thượng đẳng trong loài người, là người có thiện căn nhất. Người thông minh nhất mới bằng lòng niệm Phật, đạt được lợi ích cũng là lớn nhất. Vì sao lớn nhất? Học pháp môn bình thường, chứng quả La Hán (Tiểu Thừa), phải trải qua bảy phen sanh tử trong cõi trời và nhân gian mới có thể thành tựu, mới có thể thoát ly lục đạo luân hồi. Thành một vị Phật, phải mất ba đại A tăng kỳ kiếp, đó là thời gian chẳng biết rõ số! Học pháp môn Niệm Phật, có thể đới nghiệp vãng sanh trong một đời này. Hễ vãng sanh thế giới Cực Lạc, sẽ có thể thành Phật rất nhanh, mau chóng như thế đó! Ưu điểm cũng đặc biệt. Nếu có thể như vậy, Thích Ca Mâu Ni Phật nói [người ấy] chính là hoa Phân Đà Lợi trong loài người, khó có nhất!

Sau khi đã sanh vào thế giới Cực Lạc, “Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát” hai vị đại Bồ Tát ấy “vị kỳ thắng hữu” [nghĩa là] làm bạn bè của người vãng sanh. Thắng hữu lỗi lạc thay! Trong thế gian này, chúng ta mong có được một vị chánh nhân quân tử làm bạn bè cũng rất khó có. Hiện thời, tìm một vị chánh nhân quân tử làm bằng hữu, chẳng dễ gì tìm được! Huống hồ gặp gỡ hai vị đại Bồ Tát ấy. Hai vị đại Bồ Tát ấy đều là Đẳng Giác Bồ Tát, giống như đã thành Phật, cùng các Ngài làm bạn bè, thù thắng dường ấy! “Đương tọa đạo tràng” (Sẽ ngồi đạo tràng), trong tương lai, nhất định là có thể thành Phật. Tuy còn chưa thành Phật, nhưng hễ sanh vào thế giới Cực Lạc, sẽ giống như “sanh chư Phật gia”, [nghĩa là] đã sanh vào nhà của Phật. Đấy là đại lợi ích khôn sánh!

Đoạn thứ ba, đức Phật bảo A Nan thọ trì như thế nào:

(Kinh) Phật cáo A Nan, nhữ hảo trì thị ngữ. Trì thị ngữ giả, tức thị trì Vô Lượng Thọ Phật danh.

(經)佛告阿難，汝好持是語。持是語者，即是持無量壽佛名。

(Kinh: Đức Phật bảo ngài A Nan: “Ông hãy khéo trì lời này! Trì lời này chính là trì danh hiệu Vô Lượng Thọ Phật”).

“Phật cáo A Nan, nhữ hảo trì thị ngữ”, đức Phật bảo tôn giả A Nan, ông hãy khéo trì. “Trì” là chấp trì, như một người tay cầm thứ gì đó chẳng buông! Đã được nghe phương pháp như vậy, đối với lời Phật dạy, quý vị hãy khéo gìn giữ, chớ nên buông bỏ. “Trì thị ngữ giả”, làm theo đúng như ngôn ngữ và pháp trên đây, “tức thị trì Vô Lượng Thọ Phật danh”, sẽ giống như chấp trì danh hiệu Vô Lượng Thọ Phật (A Di Đà Phật).

Lại giải thích hai câu này đôi chút, vì sao “trì thị ngữ giả” chính là trì danh hiệu Vô Lượng Thọ Phật? Những lời giảng dạy trong phần trước nhằm dạy chúng ta phương pháp Niệm Phật. Niệm Phật [trong phần trước] bao gồm quán tưởng, hồi hướng, phát nguyện vãng sanh, cùng với pháp Trì Danh cuối cùng, đều là nói về phương pháp. Chúng ta đã hiểu phương pháp trong phần trước. Trong ấy, quan trọng nhất là lý luận và đạo lý. Đạo lý “tâm này làm Phật, tâm này là Phật” cao vô cùng! Hoàn toàn nói theo tâm pháp. Đã hiểu đạo lý, hiểu rõ sự thật, đối với một câu danh hiệu A Di Đà Phật, hễ chúng ta thọ trì, toàn bộ đạo lý đều được bao gồm trong ấy. Nếu không, chúng ta nghiên cứu kinh để làm gì? Trì Danh Niệm Phật là được rồi! Nghiên cứu để hiểu chuyện; sau khi đã hiểu đạo lý, hễ một câu Phật hiệu dấy lên, phân lượng sẽ khác hẳn! Sức công hiệu to lớn khôn cùng! Ví như chúng ta có phiền não, mà chẳng hiểu đạo lý, chúng ta niệm Phật, phiền não đưa tới, Phật hiệu chẳng thể chèn ép được! Đã hiểu đạo lý, hiểu Phật hiệu có sức mạnh to lớn dường ấy (sức mạnh chẳng thể nghĩ bàn). Vừa dấy lên Phật hiệu, phiền não dẫu nhiều đến mấy đều lập tức bị giằn xuống. Hiểu đạo lý trong kinh sẽ có lợi ích to tát ngần ấy! Vì thế, sau khi chúng ta đã hiểu những lời này, sẽ biết “trì thị ngữ giả, tức thị trì Vô Lượng Thọ Phật danh”, chúng ta trì một câu danh hiệu, tất cả đạo lý đều được bao gồm trong ấy. Ý nghĩa là như vậy. Đức Phật bảo tôn giả A Nan trì những lời ấy, cũng nhằm dạy chúng ta là những kẻ học bộ kinh này phải chấp trì, thông hiểu lý ấy như vậy.

Trong đoạn kinh văn dưới đây, các vị đệ tử Phật nghe lời ấy rồi, đều phát tâm hoan hỷ.

(Kinh) Phật thuyết thử ngữ thời, tôn giả Mục Kiền Liên, tôn giả A Nan, cập Vi Đề Hy đẳng, văn Phật sở thuyết, giai đại hoan hỷ.

(經)佛說此語時，尊者目犍連，尊者阿難，及韋提希等，聞佛所說，皆大歡喜。

(Kinh: Khi đức Phật nói lời ấy, tôn giả Mục Kiền Liên, tôn giả A Nan và Vi Đề Hy v.v… nghe lời đức Phật dạy đều đại hoan hỷ).

Trong Tự Phần ở đằng trước, [kinh văn] đã nói: Khi phu nhân Vi Đề Hy bị con trai giam kín, hai vị tôn giả ấy theo Phật đến thuyết pháp cho họ (tức phu nhân và các thị nữ), cho nên khi nói tới Lưu Thông Phần, cũng nhắc tới hai vị ấy. “Phật thuyết thử ngữ thời”, khi Thích Ca Mâu Ni Phật nói những lời ấy, “tôn giả Mục Kiền Liên, tôn giả A Nan, cập Vi Đề Hy đẳng”: Hai vị tôn giả Mục Kiền Liên và A Nan cùng với phu nhân Vi Đề Hy, chữ “đẳng” (等) bao gồm những người khác. “Văn Phật sở thuyết”, nghe pháp do đức Phật đã nói “giai đại hoan hỷ”, ai nấy đều phát tâm đại hoan hỷ.

Đoạn trên đây là lưu thông trong vương cung, trong đoạn sau đây:

(Kinh) Nhĩ thời Thế Tôn, túc bộ hư không, hoàn Kỳ Xà Quật sơn. Nhĩ thời A Nan, quảng vị đại chúng, thuyết như thượng sự. Vô lượng chư thiên, long, quỷ, dạ xoa, văn Phật sở thuyết, giai đại hoan hỷ, lễ Phật nhi thoái.

(經)爾時世尊，足步虛空，還耆闍崛山。爾時阿難，廣為大眾，說如上事。無量諸天、龍、、夜叉，聞佛所說，皆大歡喜，禮佛而退。

(Kinh: Khi ấy, đức Thế Tôn liền bước lên hư không, trở về núi Kỳ Xà Quật. Lúc đó, ngài A Nan rộng vì đại chúng nói chuyện trên đây. Vô lượng chư thiên, rồng, quỷ, dạ xoa nghe lời Phật dạy đều đại hoan hỷ, lễ Phật lui ra).

Đây là phần lưu thông tại núi Kỳ Xà Quật, là đoạn cuối cùng. Trong Tự Phần ở đằng trước, có nói đức Phật từ núi Kỳ Xà Quật biến mất, xuất hiện trong vương cung. Ngài đến như thế, chẳng có mảy may hình tích, nay trở về núi Kỳ Xà Quật. “Nhĩ thời Thế Tôn, túc bộ hư không”, “túc” (足) là chân, [đức Phật] bước lên hư không mà đi. Chúng ta đi thì nhất định phải đi trên mặt đất, đức Phật có thần thông. Lúc ấy, Ngài từ hư không trung trở về. “Hoàn Kỳ Xà Quật sơn”, núi Kỳ Xà Quật là núi Linh Thứu, trở lại đạo tràng trên núi. “Nhĩ thời A Nan, quảng vị đại chúng”, lúc ấy, tôn giả A Nan bèn vì các đệ tử Phật ở Linh Sơn, đem mười sáu phép Quán do đức Phật đã giảng trong vương cung, “thuyết như thượng sự”, thuật lại toàn thể những chuyện trên đây. Tôn giả A Nan lỗi lạc thay! Nói một mực từ đầu đến cuối. Sau khi Ngài đã nói xong, “vô lượng chư thiên, long, quỷ, dạ xoa”, vô lượng chư thiên, long, quỷ, dạ xoa v.v… ở trên núi Kỳ Xà Quật, “văn Phật sở thuyết”, vì sao [kinh chép] là nghe lời đức Phật nói? Những điều tôn giả A Nan đã nói, đều là lời Phật dạy. Đại chúng ở núi Kỳ Xà Quật [nghe ngài A Nan trùng tuyên] cũng giống như nghe chính đức Phật nói, nên là “văn Phật sở thuyết”. “Giai đại hoan hỷ”, mọi người lại đều hết sức hoan hỷ. Sau đấy, “lễ Phật nhi khứ”, mọi người đều tuân theo lễ tiết lạy Phật. Sau khi lạy xong, giải tán. Sau khi đã lui về, mọi người đều chiếu theo pháp môn này để học.

Chúng ta học bộ kinh này cũng phải phát tâm hoan hỷ; vì sao phát tâm hoan hỷ? Tôi nghĩ các vị đều có cùng cảm tưởng: Chúng ta có được pháp này, giả sử có người đến khuyên quý vị: “Chớ nên học pháp này, ta để cho ngươi làm đại hoàng đế, hoặc là cho ngươi làm đại tổng thống suốt đời, chẳng cần đến pháp môn này”. Ta thà nguyện học pháp môn này, chẳng muốn làm đại tổng thống. Vì sao? Đại tổng thống cũng thế, mà làm hoàng đế cũng thế, tới khi thọ mạng chấm dứt, đáng phải chết như thế nào liền chết ngắc như thế ấy! Đời mỗi người chúng ta chẳng thể giải quyết vấn đề sanh tử! Có được pháp môn này, đối với vấn đề chẳng thể giải quyết từ vô thỉ kiếp đến nay, sẽ có thể giải quyết trong trong thời gian thọ mạng ngắn ngủi này, loại danh lợi kia há có thể sánh bằng ư? Do vậy, chúng ta được gặp gỡ pháp khó gặp như vậy, lẽ nào chẳng phát tâm hoan hỷ? Vì thế, mọi người chúng ta đều phải phát tâm hoan hỷ, một câu danh hiệu A Di Đà Phật ngàn muôn phần đừng buông bỏ, vẫn cứ một mực niệm xuyên suốt! Bộ kinh này giảng đến đây là viên mãn!

Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh

Giảng Ký hết