Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 21

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin hãy mở kinh bổn, trang thứ tám, bắt đầu từ hàng thứ năm. Tôi đọc trước một lượt.

(Kinh) Bát chủng thanh phong, tùng quang minh xuất, cổ thử nhạc khí, diễn thuyết Khổ, Không, Vô Thường, Vô Ngã chi âm. Thị vi thủy tưởng, danh đệ nhị quán.

(經)八種清風，從光明出，鼓此樂器，演說苦、空、無常、無我之音。是為水想，名第二觀。

(Kinh: Tám thứ gió mát, xuất phát từ quang minh, tấu những nhạc khí ấy, diễn nói các âm thanh Khổ, Không, Vô Thường, Vô Ngã. Đó là thủy tưởng, gọi là phép Quán thứ hai).

Phép Quán thứ hai nói theo tổng thể sẽ là Thủy Quán. Phép Thủy Quán thì trước hết là quán tưởng nước. Quán nước thành công, sẽ quán nước ngưng đọng thành băng. Lại quán tưởng băng trở thành lưu ly (“lưu ly” là nói toàn thể đại địa trong Tây Phương Cực Lạc thế giới đều là đất lưu ly). Đã quán thành công phép Quán này, sẽ liên đới quán cả đại địa nơi thế giới Cực Lạc trong ấy. Từ khởi đầu của phép Quán này cho đến đoạn kinh văn vừa mới niệm, có mấy tầng lớp. Trước hết là từ nước, quán thành đất lưu ly. Sau khi đã quán đất lưu ly thành công, bèn tiếp tục quán dưới mặt đất của toàn thể thế giới Cực Lạc có tràng kim cang bằng bảy báu (do tràng kim cang ấy chống đỡ toàn thể thế giới Cực Lạc). Kim tràng ấy có các thứ báu. Mỗi thứ báu lại có các thứ quang minh. Sau khi đã tưởng kim tràng ở dưới mặt đất xong, lại tưởng các thứ trang nghiêm trên mặt đất của thế giới Cực Lạc. Quý vị có thể phối hợp với y báo được nói trong kinh Tiểu A Di Đà để tưởng các thứ tốt đẹp trên mặt đất. Trong đoạn kế tiếp, [kinh văn chép] từ các thứ báu trên mặt đất tỏa ra quang minh. Các thứ màu sắc, các thứ quang minh chiếu lên không trung. Lại từ trong các quang minh ấy, hiện ra tầng tầng lầu gác trong không trung. Lầu gác vừa giống như hoa, vừa giống như tinh tú và mặt trăng trên bầu trời. Sau đấy, lại quán hai bên lầu gác có rất nhiều hoa tràng, rất nhiều nhạc khí. [Nói] “rất nhiều nhạc khí” nghĩa là có vô lượng nhạc khí! Trong thế gian của chúng ta, nhạc khí hữu hạn, chỉ có mấy loại. Trong thế giới Cực Lạc, nhạc khí trong không trung đều là vô lượng, chẳng thể đếm xuể! Lại còn đều là nhạc khí tự nhiên, [tức là] chẳng cần phải tốn sức người chế tạo. Từ đoạn kinh văn [chúng ta] vừa mới đọc tiếp theo phần nói về các nhạc khí, [chúng ta thấy] những món nhạc khí ấy phát ra các loại âm nhạc chẳng giống như âm nhạc trong thế giới này. Đối với âm nhạc trong thế giới của chúng ta, người hiểu âm nhạc có thể nghe ra một vài đạo lý; nhưng âm nhạc trong thế giới Cực Lạc diễn tấu âm thanh đều là diễn thuyết Phật pháp. Đấy là chỗ đặc biệt. Tôi vừa mới nói các thứ trang nghiêm, thông thường, chúng ta chỉ cần có thời gian, bèn có thể dùng tư tưởng để tưởng “tướng”. Bất luận chúng ta có tu pháp môn quán tưởng hay không, lúc thông thường, chúng ta cứ tưởng tượng hoàn cảnh tốt đẹp ấy, giống như chính mình mong đến nơi đó. Trước hết, phải nhận biết hoàn cảnh, điều này sẽ đặc biệt có lợi!

IV.2.2.3.2. Bốn tướng của Khổ Đế

Nay xin quý vị hãy xem phần kinh văn dành cho buổi hôm nay. “Bát chủng thanh phong” (Tám loại gió mát), “bát chủng” là từ tám phương. Ví như trong thế gian của chúng ta có Đông, Tây, Nam, Bắc, lại còn có bốn góc, hợp thành tám bát phương. Gió từ mỗi phương đều có tên gọi riêng. Các vị nghiên cứu văn hóa Trung Hoa sẽ biết, chẳng hạn như trong sách Hoài Nam Tử có nói gió từ Đông Bắc là gió gì, từ Đông Nam lại là gió gì. Bốn phương và bốn góc hợp thành tám thứ gió, mỗi loại đều có danh xưng riêng. Thế giới Cực Lạc hoàn cảnh tốt đẹp, nếu Thích Ca Mâu Ni Phật hoàn toàn chiếu theo thực tại để nói, thì nói thật ra, chúng ta chẳng hiểu! Ngài cũng chỉ có thể dùng những tình huống mà kẻ bình phàm trong thế gian này có thể liễu giải để nói, ngõ hầu chúng ta sẽ liễu giải. Đấy là tám thứ gió mát, “thanh phong” (清風) là nói về gió trong Tịnh Độ hết sức thanh tịnh. Trong thế giới Sa Bà của chúng ta, trong tám loại gió khác nhau, có Cự Phong và Viêm Phong là những loại gió rất nóng bức, khác hẳn! Cõi kia đều là gió mát; có thể suy ra mà biết sự thù thắng này! “Tùng quang minh xuất” (Từ quang minh mà tỏa ra), tám thứ gió mát do đâu mà có? Điều này lại càng đặc biệt! Tám thứ gió mát ấy từ quang minh phát ra. Trong câu trước có nói: Hai bên đài [quang minh] có các thứ nhạc khí, những cái đài ấy do các thứ báu trên mặt đất tỏa sáng, chiếu lên không trung hiện ra. Quang minh ấy lại phát ra tám thứ gió mát. Từ tám thứ gió mát, “cổ thử nhạc khí” (tấu các nhạc khí ấy). “Cổ” (鼓) là thổi, đánh. Gió mát thổi qua, lay động vô lượng nhạc khí. Những thứ nhạc khí ấy là tự nhiên, chẳng như những thứ do loài người chúng ta làm ra (Trang Tử cũng từng nói, có thiên lại và địa lại. Thiên lại và địa lại là tự nhiên. [Các nhạc khí] tự nhiên [trong cõi Cực Lạc] còn hay hơn thiên lại và địa lại). “Diễn thuyết Khổ, Không, Vô Thường, Vô Ngã chi âm”: Tám loại gió mát ấy lay động những món nhạc khí, chúng liền phát ra âm thanh, những âm thanh ấy có ý nghĩa gì? Có sự diễn nói. Diễn nói các pháp âm Khổ, Không, Vô Thường, Vô Ngã. Kinh văn nói Khổ, Không, Vô Thường, Vô Ngã. Mấy loại này là Phật pháp thuộc loại cơ bản nhất. Trên thực tế, sẽ là diễn nói vô cùng vô tận Phật pháp, giống như Ba Mươi Bảy Trợ Đạo Phẩm đã nói trong kinh A Di Đà đều được diễn tấu. Ở đây, chỉ nói bốn loại. Bốn loại này chỉ là tượng trưng mà thôi!

Xin các vị xem phần biểu đồ đã phát trong lần trước, tức biểu đồ thuộc trang thứ năm (tức trang biểu đồ nói về phép quán nước). Đoạn thứ hai trong biểu đồ ấy nói bốn tướng của Khổ Đế.

Khổ Đế là gì? Khổ Đế là một loại trong Tứ Đế. Thích Ca Mâu Ni Phật giảng Phật pháp, khởi đầu là giảng pháp môn Tứ Đế, một mực giảng đến cuối cùng, rất nhiều bộ kinh lớn vẫn nhằm giảng pháp môn Tứ Đế. Pháp môn Tứ Đế [có mức độ] cạn hay sâu chẳng giống nhau. Có trình độ nông cạn, có trình độ cao sâu. Điều thứ nhất trong Tứ Đế là Khổ Đế, mỗi Đế trong Tứ Đế đều có bốn loại cảnh giới. Cảnh giới là tướng. Khổ Đế có bốn thứ tướng, gọi là “tứ hành tướng”. Khổ Đế tứ hành tướng, hành tướng (行相) là gì? Ý nói: Bất luận là ai trong chúng ta cũng đều có thể dấy lên tư tưởng, đều có tác dụng tâm lý. Khi tâm niệm của chúng ta dấy lên, mắt thấy những vật bên ngoài, tai nghe các âm thanh bên ngoài, thậm chí nếm hương vị của những món này nọ, các thứ cảm giác do thân thể tiếp xúc, thảy đều có Tướng! Khi chúng ta tiếp xúc, cố nhiên cảm nhận tướng ấy. Khi chẳng tiếp xúc, lúc tư tưởng của chúng ta vừa dấy lên, trong tư tưởng bèn có các trạng huống, những trạng huống đó gọi là Tướng. “Hành” là hoạt động của tâm lý. Trong hoạt động tâm lý của mỗi người, sẽ có các thứ hình trạng [xuất hiện] trong tâm lý của người ấy giống như một tấm gương! Tâm chính là một tấm gương. Gương nhất định sẽ hiện bóng rất nhiều tướng! “Hành tướng” có nghĩa là trong tâm mỗi người chúng ta, nếu chẳng dấy lên tư tưởng thì thôi; hễ dấy niệm, niệm ấy bèn rơi vào các thứ tướng trạng. Vì thế, những kẻ bình phàm chẳng dụng công, tâm phan duyên cái này, phan duyên cái nọ, tưởng tượng cái này hoặc cái nọ khắp mọi nơi. Người dụng công thì sao? Chỉ tập trung hoạt động tâm lý vào một chỗ, chẳng để cho nó rong ruổi lung tung!

Khi nói tới Khổ Đế thì Khổ Đế có bốn loại hành tướng. Quý vị phải chuyên tưởng trạng huống của bốn tướng nơi Khổ Đế, tưởng những trạng huống ấy; sau đấy, cầu giác ngộ. Đó gọi là “tứ hành tướng”. Tứ hành tướng là bốn thứ cương lãnh; nếu nói suy rộng ra (nói cặn kẽ), sẽ chẳng thể nói hết được! Vì thế, bảo là “quảng diễn bất khả cụ thuyết”, [nghĩa là] nếu quý vị nói cặn kẽ, càng nói càng nhiều, nói cho đến mai sau, chẳng có cách nào nói hết. Đó gọi là “bất khả cụ thuyết” (chẳng thể nói trọn). Tuy bảo là “chẳng thể nói trọn”, nhưng đối với bốn điều dưới đây, cũng chính là bốn điều được nêu ra trong kinh văn, chúng ta liễu giải khái lược đôi chút, sẽ có ích rất lớn trong việc tu hành pháp môn Tịnh Độ.

Thứ nhất là nói đến Khổ. Hành tướng của Khổ rất nhiều. Ở đây, tôi dựa trên những gì đã nói trong kinh văn để chia thành ba loại:

1) Loại thứ nhất là Khổ Khổ. Nói Khổ Khổ chính là các thứ khổ não mà mọi người đều biết. Trong dấu ngoặc có thuyết minh đơn giản, ngắn gọn: “Ở trong nghịch cảnh mà chẳng thể thoát ly”. Nghịch cảnh là gì? Nghịch cảnh là những gì chẳng hợp với tâm lý của chúng ta. Chúng sanh phàm phu luôn mong hưởng lạc tốt lành, chẳng mong chịu khổ. Do vậy, nói: Phàm hết thảy những chuyện mà tâm lý chúng ta chẳng mong tiếp nhận, đều gọi là “nghịch cảnh” (“nghịch cảnh” là tương phản với tâm lý của chúng ta). Ví như chúng ta chẳng mong thấy điều gì, chẳng mong gặp kẻ nào, thế mà cứ một mực phải thấy. Đó gọi là nghịch cảnh. Mong ăn thức ăn ngon mà cứ phải ăn những món dở tệ, ăn những thứ thô tháp, đều là khổ cả! Những điều được gọi là “nghịch cảnh” rất nhiều, nói tách bạch ra, sẽ là rất nhiều. Đại khái, chúng bao gồm trong Bát Khổ, chẳng thể thoát khỏi những thứ ấy! Quý vị chẳng mong gặp phải nghịch cảnh, nói cách khác, cũng là chẳng mong hứng chịu những nỗi khổ ấy, thế nhưng, kẻ nào có thể tránh được? Sanh, lão, bệnh, tử, những thứ này đều là các nỗi khổ cơ bản lớn nhất. Sanh, tử, ai cũng chẳng thể tránh được! Lão: Một người về già sẽ có đủ mọi nỗi khổ. Quý vị thấy người già, thân thể rất khỏe, hết thảy cũng đều bình thường, nhưng cơ năng nơi thân thể đã thoái hóa. Đó là chuyện khiến cho những kẻ tuổi còn rất trẻ chẳng có cách nào hiểu rõ! Bệnh khổ thì mọi người đều biết. Có ai mong mỏi bị bệnh hay chăng? Nhưng ai cũng chẳng tránh khỏi ngã bệnh. Đó đều là nghịch cảnh. Ái Biệt Ly, Oán Tắng Hội v.v… không gì chẳng phải là nghịch cảnh, bất luận kẻ nào mong thoát lìa cũng đều chẳng thể thoát lìa được! Nói cách khác, chúng ta ở trong lục đạo của thế giới Sa Bà này. Trong thiện đạo, ngoài thiên đạo là nhân đạo, nhân đạo kể như cũng rất tốt, nhưng nhân đạo vẫn phải hứng chịu những nỗi đau khổ. Quý vị hãy nghĩ xem! So sánh những nỗi đau khổ [trong thế giới Sa Bà] với [những niềm vui trong] thế giới Cực Lạc, hai thứ [tâm lý] “hân, yếm” (yêu thích, chán ghét) sẽ được tăng mạnh. Đó là điều thứ nhất, phải liễu giải Khổ Khổ.

2) Loại thứ nhì là Hoại Khổ. Hoại Khổ là gì? Cảnh vui trước mắt chẳng thể giữ được. Lạc cảnh và nghịch cảnh tương phản. Nghịch cảnh là cảnh giới chẳng mong thấy; hễ nó xảy đến, đương nhiên là khổ. Lạc cảnh là những điều suy nghĩ hoặc mong cầu trong tâm lý. Chẳng hạn như nói trong tâm lý của người bình phàm, [thường là] mong cầu có địa vị chánh trị rất cao, nhưng chưa chắc là ai cũng đều có thể cầu được. Mọi người đều mong phát tài, chưa chắc ai nấy đều có thể trở thành đại phú ông. Dẫu phát tài có rất nhiều tiền, chẳng giữ được, chẳng biết khi nào sẽ bị kẻ khác cướp đoạt hoặc trộm mất, rất khó nói! Nói đến địa vị, từ xưa cho đến hiện thời, hiện nay là thời đại dân chủ, chức vụ tổng thống của một quốc gia phải tranh cử. Đã đắc cử, bất quá là mấy năm, hễ hết nhiệm kỳ là phải chuyển giao! Đại hoàng đế thời cổ chẳng cần bầu bán, nhưng hoàng đế cũng chẳng thoải mái đâu nhé! Thời thời khắc khắc sợ hãi, một mặt sợ ngoại nhân xâm lược, mặt khác lại lo có những kẻ trong nước tạo phản, địa vị của nhà vua sẽ chẳng ổn định. Do vậy, kinh Bát Đại Nhân Giác đã nói rõ ràng “quốc độ mong manh”. Đối với lãnh thổ của quốc gia, nước lớn cũng thế, nước nhỏ cũng thế, đều chẳng vĩnh cửu yên ổn, hết sức nguy hiểm, hết sức mong manh!

Các vị đọc lịch sử đã biết: Ngoại trừ, vua Nghiêu, vua Thuấn trong tâm rất thản nhiên, tìm một người hiền năng giao phó đất nước, trong tâm chẳng hề hoảng sợ. [Những ông vua khác] cho tới lúc độc chiếm thiên hạ, làm hoàng đế mà trong tâm vẫn chẳng an được, giết bao nhiêu người trong thiên hạ! Đoạt được thiên hạ, giao cho con cháu, chẳng được mấy đời, con cháu của kẻ đó lại bị người khác lật đổ, bị kẻ khác giết hại, mỗi triều đại đều là như vậy. Quý vị hãy nghĩ xem, có ý nghĩa gì chăng? Khi làm hoàng đế, đoạt được thiên hạ, có vui sướng hay không? Đương nhiên là vui sướng chứ! Tất cả mọi người có ai dám chẳng nghe lệnh vua? Kẻ có tiền, tiền nhiều ngần ấy, chính mình muốn sử dụng thế nào bèn dùng như thế ấy, có vui hay không? Đương nhiên là vui sướng. Nếu chẳng vui, cớ sao những kẻ bình phàm đều tâm tâm niệm niệm mong cầu những thứ ấy? Nhưng bất luận là như thế nào, từ tài sản cá nhân của một người, cho đến quyền lực của kẻ làm một vị đại hoàng đế, đều chẳng có cách nào giữ mãi! Trong chớp mắt đã chuyển biến. Tấm gương rõ rệt nhất mà mọi người đều biết chính là Tần Thủy Hoàng. Thủy Hoàng (始皇) [có nghĩa là] chính ông ta khởi đầu làm hoàng đế, bắt đầu từ ông ta là Nhất Thế, [những vị vua kế tiếp] sẽ là Nhị Thế, Tam Thế… mãi cho đến vạn thế, vạn thế vẫn cứ tiếp tục mãi! Nhưng ông ta vừa chết, Nhị Thế cũng tiêu luôn, há có gì là vạn thế? Những chuyện này đều là cảnh giới vui sướng chẳng giữ được! Đó gọi là Hoại. Hoại Khổ cũng rất khó chịu đựng! Mọi người chúng ta đều là kẻ bình phàm, chẳng làm hoàng đế, quan to cũng chẳng làm. Sau khi đã làm quan to sẽ biết: Khi mất chức, trong tâm chẳng dễ gì thích ứng được. Thuở tại vị, ra khỏi cửa là có xe, muốn sai phái kẻ nào, bèn sai phái kẻ đó. Sau khi bị mất chức, giao quyền lại, thứ gì cũng đều chẳng có! Trở thành dân chúng bình phàm, hết thảy đều chẳng quen, đó là Hoại Khổ. Quý vị nói xem: Những thứ Hoại Khổ ấy có tránh được hay không? Chẳng tránh được đâu nhé! Bất luận kẻ nào cũng đều chẳng tránh được. Nếu có thể tránh né, đã chẳng phải là thế giới Sa Bà! Thế giới Sa Bà có hiện tượng này!

3) Loại thứ ba là Hành Khổ, “Hành” (行) là nỗi khổ gì vậy? Vạn hữu trong vũ trụ đổi dời biến hóa. Vạn hữu trong vũ trụ bao gồm hết thảy thời gian và không gian, hết thảy đều thiên lưu biến hóa (đổi dời biến hóa). Thiên (遷) là chẳng ở yên, từ chỗ này chuyển dời qua chỗ nọ. Lưu (流) là giống như dòng nước chảy, chẳng yên. “Thiên lưu” là biến hóa chẳng ngừng. Khổng Tử từng bảo: “Thệ giả như tư phù, bất xả trú dạ” (Cái đã qua giống như vậy đó, ngày đêm chẳng bỏ). Ngài thấy nước sông, nước chảy suốt ngày đêm chẳng phân biệt, lưu động chẳng ngừng. Ngài nghĩ đến “thệ giả” (cái đã qua đi), cái đã qua đi chính là vạn hữu trong vũ trụ đều giống như nước, luôn luôn lưu động chẳng ngừng. Thánh nhân nói như vậy. Các triết gia của Cổ Hy Lạp cũng đã nói: Quý vị rửa chân nơi một con sông, nhúng chân xuống sông để rửa, rửa xong, rút chân lên. Sau khi đã rút chân lên, nước vẫn đang chảy, lại thòng chân xuống, nước trước đó đã sớm chảy đi mất rồi, bây giờ lại rửa, nước lại từ thượng nguồn chảy xuống. Vì thế, “trú túc cấp lưu, trừu túc phục nhập, dĩ phi tiền thủy” (đút chân vào dòng nước chảy xiết, rút chân lên rồi lại nhúng chân vào, đã chẳng phải là nước trước đó). Có thể thấy là các triết gia Cổ Hy Lạp cũng nghĩ đến điều này. Phàm là người có suy nghĩ, chịu hướng đến phương diện tâm lý để học tập, sẽ đều phát hiện sự thật này. Quý vị hãy ngẫm xem, vạn hữu trong vũ trụ, kể cả đại địa, trong cái nhìn của phàm phu, dường như đại địa là thật sự đáng tin cậy nhất! Họ chẳng nghĩ đại địa giống hệt như nước chảy, chẳng đáng tin cậy chút nào, trong chớp mắt đã sớm nẩy sanh biến hóa. Đại địa là như thế, đối với quốc gia và nhân sự trong thế gian, quốc dân trong một nước, một đại đoàn thể, một tiểu đoàn thể, hay một gia đình, nếu quý vị mong vĩnh viễn giữ mãi bất biến, chẳng có chuyện đó đâu nhé! Thời thời khắc khắc đều biến hóa. Sự biến hóa ấy thuận theo tâm lý cá nhân. Chỉ cần tâm lý vừa biến động, trạng huống trong hiện tại sẽ biến động. Kẻ chẳng vận dụng tâm tư, sẽ chẳng nhìn thấy được!

Đối với người vận dụng tâm tư, quý vị hãy nghĩ kỹ xem, có thời khắc nào chẳng đang biến động? Đã là biến động, nếu chúng ta mong nắm lấy, sẽ chẳng nắm được, cũng giống như nói quý vị duỗi tay ra để níu nước lại, giữ cho nó đừng chảy, có làm được hay không? Chẳng làm được! Ở trong thế gian này, mọi người cư xử rất tốt, chúng ta mong vĩnh viễn đoàn tụ cùng một chỗ, có được hay không? Chẳng thể nào! Không chỉ là bản thân, mà hoàn cảnh khách quan, hết thảy đều luôn biến hóa, giống hệt như nước chảy! Đó là vạn hữu trong vũ trụ đổi dời biến hóa. Loại [biến hóa] này chẳng thể nói là khổ, hay vui, nhưng quý vị sẽ cảm nhận nó là một nỗi khổ. Nếu nói theo phạm vi nhỏ hơn, đối với bản thân mỗi người chúng ta, quý vị hãy nghĩ xem: Đối với trạng huống sinh lý và tâm lý của chính mình, quý vị có thể tự mình khống chế hay chăng? Chính mình chẳng thể khống chế được! Nếu quý vị có thể khống chế trạng huống sinh lý, sẽ chẳng bị ngã bệnh. Mỗi người đều có bệnh, có thể thấy là ai nấy cũng đều chẳng thể khống chế sinh lý, tâm lý lại càng chẳng thể khống chế được! Khi chúng ta niệm Phật, niệm tới, niệm lui, chẳng biết đã niệm tới đâu mất rồi! Điều này chứng tỏ cái tâm chúng ta tán loạn, chẳng thể khống chế được! Chuyện này gọi là Hành Khổ.

Thứ hai là nói Không. Nên giải thích Không như thế nào? Hiện tượng là Không. Nói theo học lý trong Phật học, trong mắt bọn phàm phu chúng ta, trong thế giới này, mặt trời, mặt trăng, tinh tú, núi, sông, đại địa, những hiện tượng ấy đều là rất thực tại, nhưng phải liễu giải, Phật pháp đã nói rất rõ ràng: Chúng do các duyên hòa hợp mà có. Bọn phàm phu chúng ta ngỡ những hiện tượng ấy là thật sự có, bất quá đều là do các thứ nhân duyên hòa hợp với nhau mới hiện ra giả tướng ấy. Thân thể và sanh mạng của mỗi người chúng ta vì sao mà có? Xét theo phương diện vật chất, sanh mạng do các thứ thuộc về sinh lý hòa hợp; xét theo phương diện tinh thần, có hiện tượng tâm lý. Tinh thần, vật chất v.v… hòa hợp với nhau, do các duyên hòa hợp mới có sanh mạng của chúng ta. Chẳng có những duyên ấy, hoặc là bất cứ một duyên nào trong các duyên ấy phát sanh biến hóa, sanh mạng liền biến hóa theo. Chẳng hạn như nói thân thể của người hiện thời mắc phải căn bệnh nào đó, bệnh gì vậy? Hoặc là do công năng miễn dịch bị mất đi, [vì thế] chẳng thể chống lại những tấn công bên ngoài. Hễ công năng miễn dịch mất đi, những duyên phận ấy chẳng thể phối hợp. Có vài duyên biến động, biến động [đến nỗi] khiến cho hiện tượng sanh mạng chẳng thể tiếp tục tồn tại. Những các loại tình huống bệnh tật khác cũng đều là do các thứ duyên phát sanh biến hóa. Do vậy, đối với các duyên hòa hợp, hãy chú trọng một chữ Hòa. Kết hợp rất hài hòa với nhau thì mới có thể duy trì tình huống hiện thời. Trong các duyên, nếu có bất cứ duyên nào bất hòa, sẽ ngay lập tức biến hóa, chẳng thể tồn tại. Sanh mạng một người là như vậy, mà một đoàn thể cũng là như vậy. Trong đoàn thể, hễ có một hai gã tiểu nhân xen vào, đoàn thể ấy cũng hỏng bét! Một quốc gia cũng là như vậy, quốc gia có kẻ tiểu nhân nắm quyền, trong chánh phủ có kẻ tiểu nhân chen chân vào, quốc gia ấy cũng hỏng bét! Vì sao hỏng bét? Duyên bất hòa. Các duyên chẳng thể hòa.

Dẫu các duyên hòa hợp, tạm thời bèn có, cũng là duy trì trong một thời kỳ ngắn ngủi, tạm bợ đó thôi, chẳng thể vĩnh cửu! Do vậy, ở đây nói: Giả tướng do các duyên hòa hợp mà có, giống như mộng, huyễn, bọt, bóng. Có những giả tướng ấy thì vẫn giống như nằm mộng vậy. Còn gì nữa? Như huyễn, “huyễn” là nhà ảo thuật thực hiện vài huyễn pháp biến hiện; thoạt nhìn dường như là thật sự tồn tại. Trong chớp mắt, lại chẳng thấy nữa! Lại như bọt nước, bong bóng (bọt nước) nổi trên mặt nước, sẽ tiêu mất rất nhanh. Như ảnh (hình bóng), hình bóng giả dối, càng giả hơn! Chúng ta thấy vạn sự vạn vật trong thế gian do các duyên hòa hợp mà có, bất quá đều như mộng, như huyễn, như bọt nước, như hình ảnh, những thứ ấy đều là giả tướng. Người chẳng thể giác ngộ luôn thấy chúng thật sự tồn tại, ngươi tranh, ta đoạt. Càng tranh đoạt, càng tạo ác nghiệp, đáng sợ quá! Người có kiến giải, tức là người giác ngộ đôi chút, vừa thấy, bèn biết những thứ ấy là những thứ rỗng tuếch, cần gì mà phải tranh đoạt nữa? Quý vị hãy ngẫm xem, đó chính là Không Tướng. Nói tới Khổ Đế, ắt phải liễu giải Không Tướng. Chẳng liễu giải Không Tướng, học Phật sẽ chẳng có cách nào nhập môn!

Đối với Không, trong phần trước đã nói: “Do các duyên hòa hợp mà có các giả tướng mộng, huyễn, bọt, bóng”. Đó là nói rõ, còn điều sau đó, tức “thật vô chân thể, duyên biến phục không” (thật sự chẳng có cái Thể chân thật, hễ duyên biến đổi, lại trở thành Không), chính là kết luận. Bởi lẽ, đều là hòa hợp, như mộng, như huyễn, như bọt nước, như ảnh, có nghĩa là phàm phu ngỡ chúng thật sự tồn tại; thật ra, đúng là chẳng có thực thể. Chẳng có một cái Thể chân thật, đều là giả tướng hòa hợp mà thôi. Đối với đạo học vấn, hãy nên biết Thể, Tướng, Dụng; những gì chúng ta liễu giải, tiếp xúc đều là giả tướng. Chẳng có giả tướng nào là chân thể. Vì sao? “Duyên biến phục không”, nghĩa là nhân duyên vừa chuyển biến, lập tức là không. Ví như từ thời Lục Triều tới nay, hoàng đế toàn là kiến lập kinh đô của đế vương tại Nam Kinh. Tới đời Đường, thi nhân bèn thấy: “Lục triều như mộng điểu không đề” (Sáu triều như mộng, chim kêu suông). Thời Lục Triều, Nam Kinh rất phồn hoa, triều đại nào cũng đều là thịnh vượng tột bậc, nổi tiếng lắm! Kẻ làm hoàng đế bèn làm hoàng đế, kẻ làm quan to trong triều đình bèn làm quan to, thịnh vượng hơn bất cứ nơi nào! Kết quả thì sao? Người đời sau thấy bất quá giống như một giấc mộng mà thôi! Còn sót lại gì? Còn lại chim đậu trên cành kêu hót vang vọng trong không trung, cũng là rỗng tuếch! Dùng sự thật này để suy nghiệm, quý vị đọc thơ ca thế gian cũng thế, mà đọc bất cứ sách gì cũng vậy, đâu đâu cũng đều nhìn theo kiểu phân tích “nhân duyên hòa hợp”, [sẽ thấy] mỗi chuyện đều chẳng có cái Thể chân thật. Sau khi chúng ta liễu giải đạo lý này, quý vị chẳng có khổ não. Khi làm quan to, lúc nắm quyền bèn chuẩn bị cho lúc mất quyền, đến khi ngã ngựa, trong tâm chẳng có đau khổ chi hết. Nếu chẳng chuẩn bị tâm lý, lúc thăng tấn rất sung sướng, khi ngã ngựa, sẽ là Hoại Khổ! Đó là vì chẳng hiểu đạo lý Không. Hết thảy mọi chuyện đều có thể nhìn theo kiểu như vậy. Có thể nhìn theo cách như vậy, người tu đạo chúng ta có thể chẳng bị ảnh hưởng bởi danh lợi thế gian, hoặc [bị ảnh hưởng bởi] những chuyện tạo nghiệp do phàm phu trong thế gian tranh chấp lẫn nhau. Chẳng bị ảnh hưởng, chúng ta mới có thể tu đạo tốt đẹp. Nếu không, chúng ta có tri thức và kiến giải bình phàm như mọi người. Họ đã khổ não, ta còn khổ não hơn họ nữa, tu đạo nỗi gì? Vì thế, ắt là phải liễu giải đạo lý Không.

Thứ ba là Vô Thường. Vô Thường là chẳng vĩnh hằng. Vĩnh cửu tồn tại thì gọi là Thường, chẳng có chuyện ấy đâu nhé! Vì sao nói là vô thường? Toàn thể thế gian đều là Thành, Trụ, Hoại, Không. Thành (成) là trong quá khứ chẳng có thế giới này, các thứ nhân duyên dần dần thành tựu. Thành tựu đến khi rất tốt đẹp thì gọi là Trụ (住), tức là duy trì hiện trạng (tình trạng trong hiện thời). Hiện trạng ấy duy trì chẳng bao lâu, sau đó sẽ Hoại (壞). Khi hư hoại, bèn có các hiện tượng hư hoại xuất hiện. Khi hoại đến một lúc nào đó, sẽ là Không (空). Chuyện này chẳng cần phải nói cặn kẽ, quý vị đều biết cả rồi! Trong bốn đại kiếp ấy, trong mỗi đại kiếp đều có trung kiếp và tiểu kiếp, [mỗi kiếp] đều có thành, trụ, hoại, không, có các giai đoạn rành rẽ, rõ ràng. Bất cứ thời gian nào, bất cứ lúc nào, đều có “thành, trụ, hoại, không” tuần hoàn; đó gọi là “vô thường”. Nói theo phía con người, sẽ là sanh, trụ, dị, diệt. Thành, trụ, hoại, không, sanh, trụ, dị, diệt, các hiện tượng ấy đều là vô thường. Nếu quý vị chú trọng Thường, chỗ nào sẽ có? Các hiện tượng trong thế gian đều là như thế, ắt phải liễu giải điều này! Nếu chẳng liễu giải, sẽ chấp trước “có thường trong vô thường”, sẽ có phiền não! Trong hiện thời, có người nào trong bọn chúng ta chẳng chấp trước vô thường là thường? Đối với bất cứ thứ gì, cũng đều coi nó là thứ chính mình sẽ có thể giữ gìn vĩnh viễn, toàn là kẻ si nói mớ trong mộng vậy!

Thứ tư là Vô Ngã. Vô Ngã là chẳng có ta, chẳng có cái Ngã của chính mình. “Ngã” chính là cái giả ngã mà phàm phu chấp trước, chẳng phải là một cái chân ngã nào khác. Chân ngã là Chân Như bản tánh, phải phân biệt rõ ràng điều này! Phàm phu chẳng nhận biết chính mình có Chân Như bản tánh, luôn chấp trước giả ngã. Phật pháp dạy kẻ phàm phu: Giả ngã là chẳng có (vô ngã). Vì sao chẳng có giả ngã? Vì sao nói là vô ngã? “Quá vị” (過未) là quá khứ và vị lai. Quá khứ là đối với đời trước của đời này, đời trước lại có đời trước nữa, bản thân chúng ta cũng chẳng thể nói rõ ràng. Vị lai là bất luận ai trong chúng ta cũng có lúc chết, sau khi đã chết thì sao? Hoàn toàn chẳng có chuyện kết thúc, chẳng phải là nói theo kiểu chủ nghĩa duy vật. Chủ nghĩa duy vật cho là con người chết rồi sẽ chẳng có gì nữa, chủ nghĩa ấy gây nên mê hoặc càng dữ dội hơn! Kẻ bình phàm đều biết: Con người sau khi đã chết, linh hồn vẫn tồn tại. Khi linh hồn lìa khỏi nhục thể đã tử vong, vẫn phải tới một nơi khác để chuyển thế, đó là vị lai. Vị lai hãy còn có vị lai. Có quá khứ, có vị lai, nay chúng ta đang ở trong loài người, trong quá khứ là thuộc đường nào? Chúng ta không biết; vị lai sẽ lại vào đường nào? Chúng ta cũng không biết! Phàm phu bất luận sống trong đường nào, cũng đều chẳng thoát khỏi lục đạo.

Chỗ bất hảo nhất trong lục đạo là địa ngục. Đỡ hơn địa ngục đôi chút là ngạ quỷ đạo. Lại tốt hơn ngạ quỷ đạo một chút là súc sanh đạo, sau đấy là A Tu La đạo (trong nhân đạo cũng có A Tu La đạo! Kẻ dễ cáu bẳn nhất, hở ra là tranh chấp, đấu đá với người khác, hạng người ấy chính là A Tu La đạo trong loài người. Trong loài súc sanh cũng có A Tu La đạo, trong cõi trời cũng có. Trong loài súc sanh, cũng có loài súc sanh dễ nổi sân, cũng có loài tánh khí sân hận, hung tợn rất mạnh mẽ. Những loài đó đều thuộc A Tu La đạo). Sau đấy mới là nhân đạo, rồi đến thiên đạo. Luân hồi chẳng ra ngoài lục đạo. Trong lục đạo, hễ sanh vào đường nào trong lục đạo, thân lẫn tâm đều biến đổi. Trong nhân đạo, chúng ta có thân thể và tâm lý của con người. Từ đó suy ra, ở trong súc sanh đạo, biến thành chó, thân thể chó chẳng giống thân thể con người, tâm lý chó cũng chẳng giống tâm lý loài người! Có nghĩa là: Một chúng sanh trong quá khứ, vị lai, qua lại biến hóa, biến huyễn trong lục đạo. “Biến huyễn” là chính mình chẳng thể làm chủ, quý vị muốn tìm chân ngã ư? Nếu bảo là thật sự có ngã, chính mình sẽ chẳng phải biến huyễn, có được hay không? Ai bằng lòng biến huyễn như vậy? Nhưng chẳng thể được, không biến đổi không được! Điều này cho thấy: “Chẳng có ngã!” Đó là nói theo quá khứ và vị lai, còn hiện tại thì sao? Thân thể chúng ta trong hiện tiền là thân Tứ Đại giả hợp. Tứ Đại là Địa, Thủy, Hỏa, Phong. Thân thể này của chúng ta có thịt, có xương, có nước, có hơi ấm, có hơi thở ra vào (hơi thở được gọi là Phong); do những thứ vật chất ấy giả hợp lại. Những thứ vật chất Địa, Thủy, Hỏa, Phong ấy, bất cứ vật chất nào biến động, [thân thể] sẽ mắc bệnh! Trị bệnh chẳng lành sẽ mất mạng, đấy cũng là chẳng có ngã vậy! Nếu thật sự có ngã làm chủ trong ấy, sẽ chẳng thể có những hiện tượng ấy xuất hiện. Do có những hiện tượng giả hợp ấy, [tức là] chẳng do chính mình tự làm chủ, ngay trong hiện thời cũng chẳng tìm được ngã! Vì thế, bất luận là quá khứ, hiện tại, hay vị lai, chẳng tìm thấy chân ngã. Đó là vô ngã. Những thứ ấy đều là giả, là giả huyễn, [thế mà] bất luận kẻ nào cũng đều coi nó là chân ngã!

Phàm phu bình phàm chẳng biết chân tướng sự thật, ngỡ khổ là lạc, tưởng không là chẳng không, ngỡ vô thường là thường, tưởng vô ngã là ngã. Vì thế, Phật pháp nói [Khổ, Không, Vô Thường, Vô Ngã] để chúng ta liễu giải: Đó là Khổ, đó là Không, Vô Thường, Vô Ngã, ắt cần phải có nhận thức ấy thì mới có thể nhận biết khổ. Sau đấy, chuyển khổ thành vui, biến Không thành chân thật, chuyển vô thường thành thường, chuyển vô ngã thành chân ngã. Nơi phàm phu là tứ điên đảo, Phật pháp biến cải tứ điên đảo thành tứ tịnh đức. Nơi phàm phu là tứ điên đảo, vừa được Phật pháp chuyển, liền trở thành tứ tịnh đức. Đối với chữ Không trong tứ tịnh đức, phàm phu là bất tịnh, vì sao ở đây gọi là Không? Sau khi trừ bỏ tứ điên đảo, chẳng còn bất tịnh, chẳng còn chấp trước thì gọi là Không. Tướng Không hiển lộ, biến thành chân thật.

Vì sao âm nhạc trong thế giới Cực Lạc diễn tấu bốn tịnh đức, diễn tấu pháp Tứ Đế? Do có tác dụng! Thế giới Cực Lạc diễn tấu những pháp ấy, nói theo thế giới Sa Bà, người tu pháp môn Quán Tưởng Niệm Phật trong thế giới Sa Bà có thể nghe thấy. Thật sự dụng công đắc Định, sẽ có thể nghe các pháp ấy. Khi nghe những pháp ấy, công phu sẽ tiến bộ nhanh hơn. Lại nói theo thế giới Cực Lạc, đã vãng sanh thế giới Cực Lạc, còn cần đến âm nhạc để làm gì? Nói theo cõi ấy, người đới nghiệp vãng sanh (là những kẻ chẳng đoạn Hoặc trong thế gian này, mang theo nghiệp để sanh về thế giới Cực Lạc) vẫn phải nghe pháp để cầu ngộ. Do vậy, trong thế giới Cực Lạc phải diễn vô lượng pháp môn. Trong vô lượng pháp môn, có pháp môn Tứ Đế; trong pháp môn Tứ Đế, có Khổ Đế.

IV.2.2.3.3. Phàm thánh duyên cảnh

Các vị xem biểu đồ: “Phàm thánh duyên cảnh”. “Phàm” (凡) là phàm phu. “Thánh” (聖) nếu nói rộng rãi, phàm quý vị học Phật pháp, tin sâu Phật pháp, chẳng nghi, chánh tri, chánh kiến, đều được xem là thánh. Lấy phàm phu để nói, đối với bốn tướng của Khổ Đế, họ đều chẳng chịu nổi! Ví như nói khi “duyên khổ”, [tức là] bị khổ, bất luận là Khổ Khổ, Hoại Khổ, hay Hành Khổ, nhất là Khổ Khổ, kẻ ấy liền oán hận. Hoại Khổ đương nhiên cũng là như vậy, oán hận giống hệt. Vì thế, khi bị khổ, liền dấy lên tâm lý oán hận. Họ liễu giải sự thật về Không, vốn chấp trước Không, nhưng khi sự thật thuộc về Không phát sanh, chịu không nổi, cảm thấy bi ai. Vì thế, có rất nhiều kẻ bi quan, thấy những sự thật thuộc về Không phát sanh, họ chịu không nổi ảnh hưởng, cảm thấy bi ai. Duyên vô thường thì sao? Hễ chuyện vô thường phát sanh, liền cảm thấy thất vọng. Đối với vô ngã, khi chuyện vô ngã xảy ra, tâm lý cảm thấy sợ hãi. Lúc bình thường, thấy hết thảy đều là ngã, hết thảy có ngã. Trong lúc bệnh nặng, hoặc lúc sắp chết, họ sợ hãi; đó là hiện tượng nơi mọi kẻ phàm phu. Người thật sự có đạo, chẳng giống như vậy. Người có đạo đã sớm biết vô ngã, chẳng sợ hãi gì, chết là chuyện đương nhiên, chính mình đã sớm chuẩn bị sẵn, có nơi để đến; vì vậy, chẳng sợ hãi. Thánh nhân là người đã ngộ giải thoát, là người học Phật thành công, là bậc có chánh tri chánh kiến, bất luận là khổ, là không, là vô thường, hay vô ngã, họ đều sớm liễu giải, tâm lý đã sớm chuẩn bị sẵn, đã sớm ngộ. Họ ngộ những lý ấy, [cho nên] có thể giải thoát.

Tám thứ gió mát đã nói trên đây, lay động, tấu các nhạc khí, diễn thuyết pháp âm. “Thị vi thủy tưởng, danh đệ nhị Quán” (Đó gọi là tưởng nước, là phép Quán thứ hai). Đây là lời kết luận. Trong phép Quán thứ hai, có thể quán y báo trang nghiêm, điều quan trọng nhất chính là pháp âm như vừa mới nói. Hôm nay tôi giảng đến chỗ này thì ngưng!

Tập 22

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin hãy mở kinh bổn, trang thứ tám, bắt đầu từ hàng thứ bảy. Trước hết, tôi đọc đoạn kinh văn này.

(Kinh) Thử tưởng thành thời, nhất nhất quán chi, cực linh liễu liễu, bế mục khai mục, bất linh tán thất. Duy trừ thực thời, hằng ức thử sự. Như thử tưởng giả, danh vi thô kiến Cực Lạc quốc địa. Nhược đắc tam muội, kiến bỉ quốc địa, liễu liễu phân minh, bất khả cụ thuyết. Thị vi địa tưởng, danh đệ tam quán.

(經)此想成時，一一觀之，極令了了。閉目開目，不令散失。唯除食時，恒憶此事。如此想者，名為麤見極樂國地。若得三昧，見彼國地，了了分明，不可具說。是為地想，名第三觀。

(Kinh: Khi tưởng này thành, quán từng điều một sao cho hết sức rõ ràng. Nhắm mắt, mở mắt, chẳng để tan mất. Chỉ trừ khi ăn, luôn nhớ chuyện này. Tưởng như vậy gọi là thấy đất đai trong cõi Cực Lạc về phần thô. Nếu đắc tam muội, sẽ thấy đất trong cõi ấy rành rẽ, phân minh,

chẳng thể nói trọn. Đó là tưởng đất, gọi là phép Quán thứ ba).

IV.2.2.4. Phép Quán thứ ba, Địa Quán

Tạm thời hãy đọc hai tiểu đoạn này. Mười sáu phép Quán giảng cho tới hôm nay, bắt đầu giảng về phép Quán thứ ba, tức là quán đại địa trong thế giới Cực Lạc. Lần trước, chỉ mới nói xong Thủy Quán. Quán Thủy Quán thành công, nói cách khác, là từ nước biến thành băng, từ băng lại biến thành lưu ly. Quán đất lưu ly thành công, quán đất trong toàn thể thế giới Cực Lạc cũng đã quán thành tựu. Hôm nay nói về địa quán, dựa trên những điều đã được quán trước đó, lại nói tiếp về hai tầng cảnh giới trong địa quán:

- Tầng thứ nhất là dùng những điều đã tưởng trong tâm, tưởng thấy lãnh thổ Cực Lạc.

- Tầng thứ hai là đắc tam muội (đại định), hoàn toàn thấy toàn thể đại địa trong cõi Cực Lạc. Trọng điểm của phép Địa Quán được nói trong ngày hôm nay chính là nói về điều này!

Câu đầu tiên mở đầu đoạn kinh văn này là “thử tưởng thành thời” (khi tưởng này đã thành), thừa tiếp những điều đã nói trong đoạn trước. Trong đoạn trước đã nói do quán nước mà quán toàn thể đại địa bằng lưu ly, lại quán các thứ trang nghiêm trên mặt đất, cùng với hoa tràng, nhạc khí v.v… [“thử tưởng thành thời”] là lúc quán tưởng [những điều trang nghiêm ấy] đã thành tựu. Câu “thử tưởng thành thời” có nghĩa là khi đã thành tựu phép quán tưởng Thủy Quán. Sau đấy, tiếp tục “nhất nhất quán chi” (quán từng điều một). “Nhất nhất quán chi” là đối với những thứ đã được quán ấy, tức là đại địa và hết thảy cảnh vật trên đại địa, [đều quán] “cực linh liễu liễu”, “cực” (極) là đạt tới tột cùng, đã đạt tới chỗ cùng cực. Chữ Liễu (了) trong “linh liễu liễu” có nghĩa là rõ ràng, thật sự hết sức triệt để, hết sức rõ rệt. Lại thêm vào một chữ Liễu nữa với dụng ý nhấn mạnh, [hàm nghĩa quán tưởng từng thứ trang nghiêm] rõ ràng nhất và triệt để nhất. Quán sát như vậy đến mức độ nào? “Bế mục khai mục, bất linh tán thất” (nhắm mắt, mở mắt, chẳng để cho tan mất): Nhắm mắt, cố nhiên là tưởng tình huống ấy, tưởng rành rẽ, phân minh. Mở banh mắt ra, vẫn là thấy rõ ràng, phân minh. Vì sao phải nhắm mắt, mở mắt? Chúng ta bình thường cũng có thể dụng công như vậy để thử xem, chúng ta đang tưởng thế giới Cực Lạc đó nghe! Chúng ta dựa theo cảnh giới y báo trang nghiêm được nói trong kinh A Di Đà: Cảnh tượng các thứ trang nghiêm trong ao bảy báu, bắt đầu nhắm mắt tưởng. Nhắm mắt lại sẽ dễ tưởng hơn, mà cũng tưởng rõ ràng hơn, nhưng mở mắt thì sao? Chúng ta trông thấy hoàn cảnh thực tại trong thế giới Sa Bà! Vì thế, thường là nhắm mắt bèn có thể tưởng thấy y báo trang nghiêm trong thế giới Cực Lạc; hễ mở mắt bèn chẳng tưởng được. Mở mắt sẽ đối diện hoàn cảnh hiện thực trong thế giới này, tình huống sẽ khác hẳn. Ở đây thì sao? Bất luận nhắm mắt hay mở mắt, đều có thể trông thấy. Hễ có thể thấy thì phép Quán này thành tựu. Nếu chẳng thành tựu, nhắm mắt tưởng, có thể tưởng ra hình dạng lớp lang rõ rệt. Vừa mở mắt, dẫu tưởng mà chẳng thấy nữa. Do vậy, người ấy (người đã tu thành tựu phép Quán này) nhắm mắt hay mở mắt, đều là [thấy cảnh quán tưởng] rõ ràng, phân minh, chẳng để [cảnh tượng ấy] bị thất lạc (đừng để nó tan tác, thất lạc), tức là các thứ trang nghiêm trong thế giới Cực Lạc thường ở trước mắt, có thể thưởng xuyên trông thấy!

“Duy trừ thực thời” (Chỉ trừ lúc ăn), chỉ trừ lúc ăn cơm ra. Ăn cơm thì đương nhiên là phải ăn này nọ, chẳng thể quán tưởng được! Lúc chẳng ăn thì sao? “Hằng ức thử sự” (Luôn nghĩ đến chuyện này), thường xuyên vĩnh viễn quán tưởng, “ức” (憶) là ghi nhớ. Ghi nhớ những điều đã nói trên đây, chẳng để mất đi. Chữ “thử sự” chỉ những thứ cảnh tượng trang nghiêm đã được quán tưởng thành tựu. Nói cách khác, trừ lúc ăn cơm ra, trong hết thảy những khi khác, luôn phải giữ sao cho những cảnh tượng trang nghiêm đã quán thành công đều trông thấy rõ ràng, chẳng bị mất đi. “Như thử tưởng giả” (Tưởng như thế), luôn nhớ những chuyện đúng như vừa nói trên đây, bất luận nhắm mắt hay mở mắt, cảnh tượng nơi y báo đều ở trước mắt. Quý vị quán tưởng như vậy, gọi là gì? Gọi là “thô kiến Cực Lạc quốc địa” (thấy đất đai trong cõi Cực Lạc về phần thô), “thô” (麤) là khá thô thiển, chẳng phải là rất vi tế. Thấy đất trong cõi Cực Lạc về phần thô, đó là quán tưởng từng bước một, từ quán nước cho đến quán đất lưu ly, từng tầng một tưởng đất trong cõi Cực Lạc. Tuy là thấy về phần thô, cũng là tuyệt diệu lắm!

Trong đoạn tiếp theo: “Nhược đắc tam muội, kiến bỉ quốc địa, liễu liễu phân minh, bất khả cụ thuyết”. Tức là nếu đắc tam muội, tiến hơn bước nữa là khi đã đắc tam muội, “kiến bỉ quốc độ”, thật sự thấy cõi nước ấy. Chữ Bỉ (彼) chỉ thế giới Cực Lạc. Khi đắc tam muội, thấy đất trong cõi Cực Lạc, thật sự trông thấy đại địa của cõi Cực Lạc, thấy rõ ràng, phân minh, chẳng thể nói trọn! Đoạn nói đến chuyện thấy đất đai trong cõi Cực Lạc về phần thô trên đây vẫn là thuần túy dựa vào sự quán tưởng trong tâm mà có (từ trong tâm tưởng mà quán tưởng ra). Khi ấy, thật sự đắc tam muội, tam muội là gì? Tam muội (Samadhi) còn gọi là Tam ma đề, hoặc gọi là Tam ma địa, dịch sang nghĩa tiếng Hán là Định. [Đắc] tam muội là “nhập Định”. Trong bộ kinh này, trong phần trước, phu nhân Vi Đề Hy đã thỉnh cầu đức Phật hãy dạy cho bà: “Chánh Thọ là như thế nào?” Tam muội còn gọi là Chánh Thọ (正受). Vì sao gọi là Chánh Thọ? Thật sự tiếp nhận pháp do quý vị đã quán, bèn gọi là Chánh Thọ, thường gọi là “nhập đại định”.

Đại định còn gọi là tam muội. Do dựa theo các thứ pháp môn tu Định [sai khác] mà [tam muội] có tên gọi sai khác, thật ra đều là đại định. Chẳng hạn như nói: Pháp môn Niệm Phật dựa theo phương pháp được dạy trong kinh Tiểu A Di Đà để tu trì danh niệm Phật, đắc nhất tâm bất loạn, cũng là “đắc tam muội”. Tam muội ấy được gọi là Trì Danh Niệm Phật tam muội. Ở đây, tam muội được nói trong Quán Kinh là gì? Là Quán Tưởng Niệm Phật tam muội. Tam muội là danh xưng chung được nói trong các bộ kinh Đại Thừa. Trong Tịnh Độ Tông, chúng được gọi chung là Niệm Phật tam muội. Trong Niệm Phật tam muội, lại chia thành Trì Danh Niệm Phật tam muội, Quán Tưởng Niệm Phật tam muội… Đắc tam muội sẽ tuyệt diệu lắm. Cảnh giới trông thấy [trong tam muội] và cảnh giới được trông thấy về phần thô [do quán tưởng] vừa nói trên đây hoàn toàn bất đồng. Đã đắc tam muội, sẽ thấy đại địa trong thế giới Cực Lạc, thấy rõ ràng, rành rẽ. “Rõ ràng, rành rẽ” là thấy đại địa trong toàn thể thế giới Cực Lạc rõ ràng, rành rẽ, chẳng có chỗ nào không thấy. Cảnh tượng trang nghiêm đã nhiều như thế, hoàn cảnh trang nghiêm trên đại địa lại tốt đẹp dường ấy, chẳng thể nói trọn. “Chẳng thể nói trọn” là chẳng có cách nào nói hoàn toàn! Dẫu quý vị có thần thông to đến cỡ nào, tất cả những điểm tốt đẹp trong thế giới Cực Lạc đều nói chẳng tận, đó gọi là “bất khả cụ thuyết”.

Ở đây, cần nghiên cứu đôi chút. Vì sao khi đắc tam muội, thấy đất đai trong cõi ấy rành rẽ, rõ ràng, mà chẳng thể nói trọn? Trước khi đắc tam muội, tuy là thấy, chỉ là thấy cõi nước Cực Lạc về phần thô, hai điều này khác biệt ở chỗ nào? Thích Ca Mâu Ni Phật đã từng giảng về sự khác biệt giữa “đã đắc tam muội” và “chưa đắc tam muội”. Đức Phật nêu tỷ dụ: Trong quá khứ, chính Ngài học bắn tên. Khi bắt đầu học, phải chuyên tâm nhất trí chú ý, tập trung tinh thần, tập trung sức chú ý, nhắm chuẩn xác mục tiêu để bắn. Sau khi đã luyện tập thành thạo, hễ chú ý, mỗi phát đều là bách phát bách trúng. Chỉ cần tùy tiện cầm lấy cung tên, vừa chú ý liền bắn trúng mục tiêu. Về sau, dần dần công phu tiến hơn một tầng nữa, dẫu chẳng cần chú ý, chỉ cần bắn, không lúc nào chẳng trúng. Vốn là phải chú ý, vẫn phải dùng một chút sức, vẫn phải vận dụng công phu, về sau, trở thành tự nhiên, chẳng cần chú ý, tự nhiên bách phát bách trúng, mặc lòng có thể đạt tới công phu luyện tập thành thạo. Điều này có nghĩa là: Một đằng vẫn cần phải dụng công, một đằng là công phu chín muồi. Khi đã đạt tới chỗ chẳng cần dụng công, tức là khi đã đạt tới vô công dụng hạnh, bản thân quý vị chẳng chú ý, không sao hết, tùy ý cầm lấy cung tên, sẽ tự nhiên hễ bắn liền trúng, trúng ngay mục tiêu. Trong tiểu đoạn trước, thấy đất đai cõi Cực Lạc về phần thô, giống như bắn tên: Khi khởi đầu, phải tập trung tinh thần, trừ lúc ăn cơm ra, trong những thời điểm khác, đều phải tập trung tâm lực, thường quán tưởng chuyện này. Sau khi đã đắc tam muội, chẳng cần dụng công như vậy, mà là tự nhiên, thật sự trông thấy, có điểm phân biệt này.

Lại nói đến các quốc độ trong thế giới Cực Lạc, chúng ta đều biết thế giới Cực Lạc có bốn quốc độ. Quốc độ được nói trong đoạn giảng về “thấy đất đai Cực Lạc về phần thô” chính là cõi Phàm Thánh Đồng Cư. Nếu đắc tam muội, quốc độ được thấy trong thế giới Cực Lạc sẽ là Thật Báo Trang Nghiêm Độ. Những gì được thấy trong cõi Phàm Thánh Đồng Cư tuy cũng hết sức trang nghiêm (ví như nói [từ] thế giới Sa Bà cho đến mười phương thế giới, bất cứ thế giới nào cũng đều chẳng sánh bằng), nhưng cõi Thật Báo Trang Nghiêm càng trang nghiêm hơn nữa. Vì sao gọi là Thật Báo Trang Nghiêm Độ? “Độ” (quốc độ) là y báo. Cõi Thật Báo Trang Nghiêm chính là y báo để Báo Thân Phật nương vào. Nói thông thường, hàng đại Bồ Tát có công phu có thể thấy thân Phật, Thân Phật do hàng đại Bồ Tát nhìn thấy cũng thế, mà thân Phật do chúng sanh bình phàm trông thấy cũng thế, đều gọi chung là Tha Thọ Dụng Thân. Tha Thọ Dụng Thân chính là Ứng Thân, do ứng theo lòng mong cầu của chúng sanh mà ứng hiện ra, nên gọi là Ứng Thân. Thông thường, phàm phu trông thấy Ứng Thân hết sức nhỏ. Chẳng hạn như nói tới [thân tướng của đức Phật mà chúng sanh] được thấy trong thế giới Sa Bà. Vào thời Thích Ca Mâu Ni Phật, [thân tướng của] Thích Ca Mâu Ni Phật mà các hàng đệ tử và người trong thế tục (tức là phàm phu) trông thấy đều là Ứng Thân. Ứng Thân ấy gọi là Liệt Ứng Thân (劣應身), Liệt (劣) là khá kém cỏi. Còn có thân nào nữa? Thắng Ứng Thân. Thắng (勝) là thù thắng, vượt trỗi Liệt Ứng Thân. Bọn phàm phu tầm thường chúng ta chẳng thể thấy Ứng Thân thù thắng, hàng Bồ Tát bình phàm cũng chẳng thể thấy được! Nhất định là phải đạt tới Địa Thượng Bồ Tát thì mới có thể thấy Thắng Ứng Thân. Đối với Thắng Ứng Thân, nói theo ba thân của Phật, thì là Báo Thân Phật, mà cũng là Ứng Thân. Ứng Thân do Báo Thân phân thân xuất hiện để ứng hóa thì thuộc về Thắng Ứng Thân. [Đối với người đã] đắc tam muội, quốc độ do [người ấy trông thấy] trong thế giới Cực Lạc sẽ là cõi nước nơi Thắng Ứng Thân của A Di Đà Phật cư trụ, và cũng là cõi Thật Báo Trang Nghiêm, [tức là cõi nước] được trang nghiêm bằng thật báo. Do có mối quan hệ này, ắt phải là đã đắc tam muội, [thì mới] thật sự trông thấy đại địa, thấy rành mạch, rõ ràng. Tuy thấy rành mạch, rõ ràng, nhưng chẳng thể nói trọn hết được!

“Thị vi địa tưởng, danh đệ tam Quán” (Đấy gọi là tưởng đất, gọi là phép Quán thứ ba). Có thể đắc tam muội, thấy đại địa, tức cõi đất trong thế giới Cực Lạc như vậy thì gọi là Địa Tưởng. Trong mười sáu phép Quán, [phép Quán này] được gọi là phép Quán thứ ba.

Trong hai tiểu đoạn trên đây, từ “nhất nhất quán chi” (quán từng điều một) cho đến “thô kiến Cực Lạc quốc địa” (thấy đất đai Cực Lạc về phần thô) chính là dần dần quán tưởng thành tựu, gọi là Tiệm Tưởng Quán. Tiểu đoạn từ “nhược đắc tam muội” cho đến “danh đệ tam Quán” được gọi là Xứng Thật Quán. Xứng Thật (稱實) là hoàn toàn thật sự quán thấy thế giới Cực Lạc, chẳng phải là tưởng ra, mà là thật sự trông thấy. Lại còn thấy cõi Thật Báo Trang Nghiêm là nơi Thắng Ứng Thân của A Di Đà Phật ngự.

Trong đoạn kinh văn tiếp theo, đức Phật sẽ nói tới những lợi ích mà người tu học, hành trì pháp Quán ấy sẽ đạt được. Tôi đọc kinh văn một lượt.

(Kinh) Phật cáo A Nan, nhữ trì Phật ngữ, vị vị lai thế nhất thiết đại chúng, dục thoát khổ giả, thuyết thị quán địa pháp. Nhược quán thị địa giả, trừ bát thập ức kiếp sanh tử chi tội, xả thân tha thế, tất sanh tịnh quốc, tâm đắc vô nghi.

(經)佛告阿難，汝持佛語，為未來世一切大眾，欲脫苦者，說是觀地法。若觀是地者，除八十億劫生死之罪。捨身他世，必生淨國，心得無疑。

(Kinh: Đức Phật bảo A Nan: “Ông trì lời Phật, vì hết thảy đại chúng trong đời vị lai, đối với những người muốn thoát khổ, hãy nói pháp quán đất này. Nếu quán cõi đất ấy, sẽ trừ được tội sanh tử trong tám mươi ức kiếp. Xả thân, sanh sang đời sau, ắt sanh về cõi tịnh, tâm chẳng nghi ngờ”).

Đoạn này nêu ra lợi ích của pháp quán đất. “Phật cáo A Nan”, chữ “Phật” chỉ Thích Ca Mâu Ni Phật. Thích Ca Mâu Ni Phật bảo tôn giả A Nan: “Nhữ trì Phật ngữ”, “nhữ” (汝) là ông, “trì” (持) là thọ trì. Ông thọ trì pháp ta đã giảng, căn cứ trên lời ta đã dạy để làm theo. “Vị vị lai thế nhất thiết đại chúng” (Vì hết thảy đại chúng trong đời vị lai), ông hãy vì tất cả chúng sanh trong đời vị lai, không chỉ là hiện tại. Trong hiện tại, ta là Thích Ca Mâu Ni Phật đã vì phu nhân Vi Đề Hy giảng pháp này, trong tương lai thì sao? Đấy chính là đời vị lai! Đời vị lai lâu dài cỡ nào? Từ thời đại Thích Ca Mâu Ni Phật mãi cho đến thời đại hiện tại, đều gọi là “vị lai thế”. Nói cách khác, [đức Phật] đã vì lũ chúng sanh chúng ta trong hiện thời mà nói bộ kinh này. Đức Phật bảo tôn giả A Nan, ông phải vì hết thảy đại chúng trong đời vị lai, “nhất thiết đại chúng” nghĩa là tất cả chúng sanh. “Tất cả chúng sanh” là nói tới những chúng sanh nào? “Dục thoát khổ giả” (Những người muốn thoát khổ). Những kẻ chẳng mong thoát khổ thì chẳng cần phải nói! Có nói cũng vô dụng, họ chẳng mong thoát khổ! Phàm là những người mong thoát khổ thì sao? Chính là hết thảy đại chúng mong thoát khổ trong đời vị lai. Ông hãy nên “thuyết thị quán địa pháp”, [nghĩa là] hãy nói cho họ biết phép Quán đại địa trong pháp môn quán thế giới Cực Lạc. Về sau, tôn giả A Nan ghi chép các pháp do đức Phật đã nói (tôn giả A Nan hoàn toàn ghi nhớ). Sau khi Thích Ca Mâu Ni Phật nhập Niết Bàn, Ngài bèn kết tập, dùng văn tự ghi chép thành kinh điển. Có kinh điển thì hết thảy đại chúng trong đời vị lai mới có thể liễu giải pháp này. Đây là pháp thuyết cho hết thảy đại chúng trong đời vị lai, chính là bộ Quán Kinh này!

Nay nói tới pháp quán đất; vì sao phải nói pháp quán đất? “Người muốn thoát khổ” [mong] thoát những nỗi khổ nào? Chúng ta ắt cần phải tăng cường nhận thức! Mỗi người chúng ta đều có cảm nhận, mức độ cảm nhận có cạn, có sâu, chẳng đồng đều, nhưng đều có đau khổ. Những nỗi thống khổ của chúng sanh trong Dục Giới, nhất là nhân gian có tám thứ đại khổ, chẳng cần phải nói cặn kẽ, mọi người đều biết cả rồi! Trong tám thứ khổ to lớn ấy, bất luận kẻ nào cũng đều chẳng tránh được sanh, lão, bệnh, tử, lại còn Ái Biệt Ly (愛別離) tức là người nhà chẳng thể đoàn tụ, Oán Tắng Hội (怨憎會) là những kẻ chẳng hợp nhau, cứ một mực oán gia tụ hội. Quý vị nói xem, có đau khổ hay là không?

Lại có Cầu Bất Đắc (求不得), [nghĩa là] những thứ quý vị mong cầu mà chẳng đạt được. Chúng sanh phàm phu tham cầu quá nhiều, bất cứ những gì quý vị mong cầu mà chẳng đạt được, chẳng thể thỏa mãn, đều là đau khổ, rất nhiều! Đó là nỗi khổ trong nhân gian. Lại nói đến cõi trời, trên trời có đủ mọi niềm vui thú, hưởng thụ rất tốt đẹp! Toàn thể thời gian [trên cõi trời] được tính toán như thế nào? Thời gian trên cõi trời dài hơn trong nhân gian của chúng ta khá nhiều. Thời gian một ngày trong nhân gian, đến cõi trời, bất quá chỉ bằng một cái khảy ngón tay ngắn ngủi, tạm bợ. Chúng ta ở trong nhân gian vài chục năm, bất quá cũng chỉ là thời gian một ngày hoặc nửa ngày trên trời mà thôi. Vì thế, thời gian trên cõi trời dài hơn nhân gian quá nhiều, nhưng thời gian trên cõi trời trong thế giới Sa Bà đem so với thời gian trong thế giới Cực Lạc sẽ chẳng thành tỷ lệ! Dẫu chúng sanh làm rất nhiều sự nghiệp từ thiện, sanh lên Dục Giới Thiên, hưởng báo ứng tốt đẹp, có đủ mọi sự hưởng thụ vui sướng, chẳng được bao lâu đã hết (chết đi). Hưởng hết phước, sanh mạng cũng hết. Ở trên cõi trời, hưởng thụ một khoảng thời gian, nhưng so sánh với thế giới Cực Lạc, bất quá cũng là ngắn ngủi, tạm bợ như trong một cái khảy ngón tay, hãy ngẫm xem, có ích gì chăng? Huống hồ mong sanh lên cõi trời vẫn chẳng dễ dàng cho lắm! Nếu mong cậy vào tâm lý của bọn phàm phu chúng ta trong hiện thời để sanh thiên, đừng nói là nằm mộng, đời sau mong giữ được thân người đã chẳng dễ dàng cho mấy! Hãy xem người trong xã hội hiện thời, xem xét những gì tâm họ suy tưởng và hành vi biểu hiện, họ làm sao có thể sanh thiên cho được? Làm sao có thể trở lại nhân gian cho được? Thích Ca Mâu Ni Phật đã sớm dự liệu điều này! Họ chẳng thể sanh thiên, mà cũng chẳng thể giữ nổi thân người, sẽ sanh trong tam đồ. Hãy thừa dịp hiện thời còn chưa mất thân người, ngay lập tức phải giác ngộ! Nắm chắc thân người, vẫn còn chưa mất cơ hội. Đối với người hiểu Phật pháp, hiểu pháp môn Tịnh Độ, công đức lớn nhất là phải khuyên kẻ khác niệm Phật, khuyên người ta phát tâm vãng sanh thế giới Cực Lạc. Chúng ta đừng nghe những kẻ bên ngoài nói: “Đến Tây Phương Cực Lạc thế giới xa xôi ngần ấy, chẳng thà kiến lập Tịnh Độ trong nhân gian thì tốt hơn”. Đó toàn là những lời lẽ dường như đúng, nhưng thật ra sai be bét! Kiến lập nhân gian Tịnh Độ bằng cách nào? Nhân gian uế độ! Đối với thế gian mà ngay cả cõi nước của con người [đúng nghĩa] còn chưa thể kiến lập được, còn mong [kiến tạo] nhân gian Tịnh Độ ư? Đúng là lời lẽ cuồng vọng! Vì thế, chúng ta đã hiểu pháp môn này, chẳng nói gì khác, nếu quý vị mong thật sự làm công đức, phải khuyên người khác phát nguyện cho nhiều, phát nguyện vãng sanh thế giới Cực Lạc, ắt phải niệm Phật, phát nguyện, cầu sanh về đó.

Trong bộ kinh này, [đức Phật] đã vì chúng sanh trong đời vị lai nói pháp quán đất, đó là vì đại chúng mong thoát khổ trong đời vị lai [mà nói]. Nỗi khổ ấy chính là sanh tử đại khổ do luân hồi trong lục đạo. Nhìn vào trạng huống trước mắt của chúng sanh luân hồi trong lục đạo, [ta thấy] chẳng phải là luân hồi trong lục đạo, mà là luân hồi trong tam đồ, càng khổ sở hơn nữa! Do vậy, sau khi chúng ta đã liễu giải, sẽ biết đức Phật quá đỗi từ bi, mong lưu truyền kinh này (pháp này) cho hậu thế, hòng khiến cho chúng ta liễu giải. Liễu giải pháp này thì mới biết có pháp nào để có thể thoát khổ. [Nếu Ngài] chẳng nói pháp này, quý vị thoát lìa bằng cách nào? Tới đâu để thoát? Không có chỗ nào để có thể thoát. Vì thế, đoạn này khiến cho chúng ta hiểu rõ một điểm quan trọng nhất: Chính mình phải cảnh giác, ắt là chính mình mong thoát khổ. Chính mình chẳng mong thoát khổ, dẫu Thích Ca Mâu Ni Phật có giảng giải, cũng chẳng có cách nào cả!

Còn có những bản chú giải của tổ sư giúp chúng ta liễu giải đôi chút, liễu giải điều gì? Một mặt là liễu giải chính mình, mặt khác là liễu giải: Để khuyên lơn kẻ khác, đồng thời cũng phải liễu giải “lai lịch” của kẻ khác. Có nghĩa là sao? Ví như chúng ta khuyên người khác: “Quý vị phải tin pháp môn Tịnh Độ nhé! Phải niệm Phật, phải cầu sanh thế giới Cực Lạc”. Chúng ta nói thì cứ nói, chứ đối phương có nghe mà cũng như chẳng nghe! Quý vị bảo họ hãy tin tưởng, họ chẳng thể tin tưởng, họ chỉ là ầm ừ qua quít ngoài miệng! Tổ sư bảo hạng người ấy là kẻ vừa mới từ tam đồ thoát ra, đời này mới được làm thân người, hãy còn rất nhiều nghiệp chướng trong quá khứ ngăn trở kẻ đó, chẳng thể dấy nổi tín tâm! Điều này có thể giúp cho chúng ta quán sát căn cơ! Chúng ta khuyên kẻ khác niệm Phật, thường là gặp tình hình ấy. Trong xã hội hiện thời, người như vậy rất nhiều. Thậm chí họ niệm Phật bề ngoài, họ niệm Phật là niệm cho quý vị thấy; trên thực tế, chẳng phải là như vậy! Trên thực tế, về căn bản, kẻ đó chẳng tin có thế giới Cực Lạc, hạng người ấy đáng ngại lắm! Họ giả vờ cậy vào niệm Phật để mong cầu chuyện khác, có thể nói là [những người như vậy] đều có chướng ngại, nghiệp chướng rất nặng. Đó là quán người khác. Lại còn kèm theo là quán tưởng chính mình, liễu giải chính mình, có nghĩa là: Vừa nghe nói pháp môn Tịnh Độ có những điều tốt đẹp, hiểu rõ từng điều một trong Tây Phương Cực Lạc thế giới. Nhìn lại thế giới Sa Bà, bên kia vui sướng dường ấy, bên này khổ sở ngần ấy. So sánh hai bên, phát khởi tín tâm quyết định, lại còn phát khởi cái tâm hết sức hoan hỷ. Đối với cái tâm hoan hỷ ấy, bất cứ điều gì tốt lành trong thế giới Sa Bà cũng chẳng có cách nào thay đổi cái tâm hoan hỷ ấy. Cũng có nghĩa là tôi đem toàn bộ một quốc gia tốt đẹp nhất trong thế giới Sa Bà tặng cho quý vị, cho quý vị làm đại tổng thống quốc gia ấy. Nhiệm kỳ làm đại tổng thống được mấy năm đã hết, chẳng cần! [Dẫu cho] quý vị làm đại tổng thống suốt đời, chẳng cần phải bầu bán, giống như làm hoàng đế trong quá khứ vậy, để cho quý vị một mực làm mãi. Quý vị phải liễu giải những điều tốt đẹp trong thế giới Cực Lạc, liễu giải những điểm bất hảo trong thế giới Sa Bà: [Dẫu] vĩnh viễn làm đại hoàng đế trong Sa Bà, một mực làm đến chết mới thôi; vẫn phải chết đó nghe! Do vậy, quý vị vẫn chẳng cần, bảo quý vị đừng vãng sanh thế giới, hãy làm đại hoàng đế, quý vị thà nguyện chẳng làm, vẫn mong vãng sanh thế giới Cực Lạc. Quý vị là người như vậy đó, có tín tâm và quyết tâm như vậy đó! Có thể biết: Chẳng phải là đời này quý vị mới bắt đầu học Phật, mà là từ nhiều đời, nhiều kiếp trong quá khứ đã từng nghe Phật pháp, sớm có nhân duyên đối với pháp môn Tịnh Độ. Do vậy, hiện nay vừa mới nghe pháp môn Tịnh Độ bèn có tâm hoan hỷ, có quyết tâm như vậy. Đối với hai loại người như tổ sư đã chú giải, nếu chúng ta thuộc về loại này, sẽ cảm thấy rất an ủi, phải gìn giữ cái tâm ấy! Mặt khác, nếu làm công đức, quý vị khuyên nhiều người học pháp môn Tịnh Độ, đến khi hết tuổi thọ, sẽ chẳng có vấn đề, tuyệt đối có thể vãng sanh thế giới Cực Lạc.

Trong tiểu đoạn tiếp theo, có nói: “Nhược quán thị địa giả, trừ bát thập ức kiếp sanh tử chi tội” (Nếu ai quán đất ấy, sẽ trừ tội trong tám mươi ức kiếp sanh tử). Chúng ta biết chúng sanh sanh tử chẳng ngừng, vì chính mình đã tạo rất nhiều tội nghiệp, do bị tội nghiệp chướng ngại, khiến cho chúng ta sanh tử chẳng ngừng, sanh rồi chết, chết rồi sanh, vĩnh cửu ở trong lục đạo, xoay chuyển qua lại chẳng xong! Dùng công phu quán đất sẽ có thể giải trừ, giải trừ điều gì? Tội trong tám mươi ức kiếp sanh tử. Đối với mỗi người chúng ta, tội nghiệp đã tạo trong một đời đã là vô lượng vô biên đáng sợ lắm, huống hồ một kiếp! Một kiếp dài ngần ấy! Một kiếp vẫn chưa thấm vào đâu, tám mươi ức kiếp đấy nhé! Quý vị hãy ngẫm xem, thời gian ấy quá dài! Tội đã tạo trong tám mươi ức kiếp sanh tử, đã gây tạo cái tội sanh tử đó nghe! Nếu quý vị có thể tu pháp quán đất, sẽ có thể trừ tội trong tám mươi ức kiếp sanh tử. Cớ sao có thể trừ tội sanh tử đã tạo trong một khoảng thời gian dài như vậy? Do vì tu pháp quán đất. Hãy chú ý chuyện “đắc tam muội” đã nói trong phần trước, đấy mới là thật sự thấy pháp quán đất. Nếu chúng ta thật sự trông thấy, tất nhiên là trừ tội. Vì sao? Thật sự thấy, [tức là đã] đắc tam muội, sẽ thấy đại địa trong Cực Lạc, đó là vô lậu, tức là đại địa vô lậu trong thế giới Cực Lạc. Ở trong thế gian này, vì sao bọn chúng sanh chúng ta tạo tội nghiệp? Không gì chẳng ngoài ham muốn cầu danh, cầu lợi. Các thứ danh cũng thế, mà lợi cũng thế, đều là hữu lậu, chẳng rốt ráo, luôn sanh diệt, biến hóa trong mọi lúc. Vì những thứ danh lợi ấy mà tạo tội nghiệp ư? Tội nghiệp ấy cũng là hữu lậu. Khi chưa đạt được pháp vô lậu từ nơi pháp hữu lậu, mọi người chúng ta sẽ là từ đầu đến cuối luôn bị chướng ngại, khiến cho chúng ta chẳng thể liễu thoát. Chỉ cần chúng ta một mai thấy được pháp vô lậu, tội hữu lậu sẽ ngay lập tức bị pháp vô lậu xua đuổi, giống như gì? Giống như tại nội địa, vào mùa Đông ở phương Bắc, trời đổ một trận tuyết lớn, tuyết rơi ngưng đọng rất dầy. Nhưng đến mùa Xuân, mặt trời vừa chiếu, thảy đều bị tan mất. Đây là điều phải chú ý trong pháp quán đất. Quý vị đạt được tam muội, trên thực tế đã quán thấy đất, không có trọng tội sanh tử lớn nhất nào chẳng bị tiêu trừ!

Ở đây, nói về pháp quán đất; thật sự đắc pháp quán đất thì phải đắc tam muội, đắc tam muội thì mới có thể đạt được. Chúng ta tu Trì Danh Niệm Phật, như trong phần trước đã nói, trì danh niệm Phật đắc nhất tâm bất loạn cũng giống như vậy. Thật sự Trì Danh Niệm Phật đắc nhất tâm bất loạn, có Sự nhất tâm và Lý nhất tâm, tuyệt lắm! [Trì danh niệm Phật có] công dụng giống như quán đất. Cho nên chúng ta xem phép quán đất đang nói ở đây, có thể dung hợp với những điều đã nói trong kinh Tiểu Di Đà, công đức hoàn toàn như nhau, phải liễu giải điều này. Đoạn kế tiếp là nói; Sau khi tội đã tiêu trừ, “xả thân tha thế, tất sanh tịnh quốc” (bỏ thân, sanh sang đời khác, ắt sanh về cõi tịnh). Xả thân: Bất cứ chúng sanh nào cũng đều có lúc tử vong. Nói về chúng sanh thuộc nhân loại trong nhân gian, chúng sanh thuộc nhân loại có thân người, thân thể ấy chẳng tồn tại vĩnh cửu. Thọ mạng đã hết, thân thể con người sẽ chẳng thể giữ được, phải bỏ đi. Tới khi mạng chung, sau khi vứt bỏ thân thể này, sẽ chuyển thế. Điều này gọi là “tha thế” (他世, đời khác), tức là đời tiếp theo. Đời tiếp theo sẽ đi về đâu? Kẻ chẳng tín ngưỡng Phật pháp, tiền đồ mờ mịt, chẳng biết sẽ đi vào đường nào. Do vậy, tới khi mạng chung, người ấy dấy lòng sợ hãi, sẽ đi về đâu, theo đường nào? Người ấy chẳng biết. Người học Phật mà chẳng học Tịnh Độ Tông, học theo các pháp môn thông thường, chẳng chứng quả, tuy đọc kinh Phật rất nhiều, cũng biết giảng, nhưng chẳng có công phu! Cho đến lúc ấy, kẻ đó vẫn bị hãm trong nỗi kinh hoảng y hệt! Tổ sư đã dạy rõ ràng, khá nhiều kẻ thường cho là chính mình có học vấn, đã liễu giải Phật pháp, lại còn biết rất nhiều. Tới khi lâm chung, đều là chân cuống, tay loạn, các vị tổ sư đã trông thấy [tình cảnh ấy] quá nhiều! Chỉ có người học Tịnh Độ Tông, do lúc thường ngày đã có tín tâm, có nguyện lực, có công phu tốt đẹp, chỉ cần niệm Phật tốt đẹp, khi xả thân, người ấy ắt sanh về cõi tịnh, sẽ chẳng đến nơi khác, chỉ có vãng sanh cõi nước thanh tịnh là Tây Phương Cực Lạc thế giới.

Chữ Tất (必) trong “tất sanh tịnh quốc”, [hàm nghĩa] đó là chuyện tất nhiên, tất nhiên sanh về thế giới Cực Lạc. “Tâm đắc vô nghi” nghĩa là: Người ấy sanh về cõi tịnh, tâm có thể đạt được chẳng nghi ngờ. “Vô nghi” là chẳng có một tí hoài nghi nào, kiến lập tín tâm tuyệt đối. Theo kinh Đại A Di Đà, tức là kinh Vô Lượng Thọ đã nói, người học Tịnh Độ Tông, cũng là học niệm Phật, nhưng dẫu vừa học, vừa niệm, trong tâm còn hoài nghi: “Thật sự có thế giới Cực Lạc hay không? Bất luận là có hay không, ta cứ tạm thời niệm rồi mới nói sau”. Trong tâm bán tín bán nghi, cũng có hạng người như vậy đấy! Hạng người ấy có công phu niệm Phật tốt đẹp, quý vị nói xem người ấy có tin tưởng hay không? Cũng tin tưởng đôi chút, quý vị nói người ấy hoàn toàn tin tưởng ư? Người ấy vẫn ôm giữ thái độ hoài nghi, vẫn chẳng thể triệt để tin tưởng. Nếu người ấy lúc lâm chung, công phu tốt đẹp, nhân duyên cũng thế thì cũng có thể vãng sanh, vãng sanh nơi đâu? Vãng sanh vào Biên Địa của thế giới Cực Lạc, tức là vùng phụ cận của thế giới Cực Lạc. Chẳng thật sự đến thế giới Cực Lạc thì gọi là Biên Địa. Biên Địa cũng khá lắm, trong kinh tỷ dụ [sanh vào] Biên Địa giống như vào trong bào thai, tức nhập thai. Nhập thai bao nhiêu năm cũng chẳng thể thoát ra, ở trong cái thai ấy. Cái thai ấy được gọi là “thai cung” (胎宮), đương nhiên là một nơi rất tốt đẹp! Hết sức hưởng thụ, còn tốt đẹp hơn hoàng cung trong nhân gian! Không chỉ là tốt đẹp hơn hoàng cung trong nhân gian, mà còn tốt hơn thiên cung của Thiên Đế trên cõi trời. Bất quá, phải tốn khá nhiều thời gian mới có thể thoát ra, lại thật sự chuyển sanh thế giới Cực Lạc, cùng các vị thượng thiện nhân câu hội một chỗ. Vì sao phải bỏ lỡ nhiều thời gian ngần ấy? Vì trong tâm còn có chút nghi hoặc. Hễ có nghi hoặc, sẽ gây trở ngại. Chúng ta nói tu hành Tịnh Độ Tông phải có ba tư lương là Tín, Nguyện, Hạnh, chữ Tín trong Tín, Nguyện, Hạnh được coi trọng nhất. Chẳng tin, nguyện cũng chẳng thể phát ra được, Tín đương nhiên là rất quan trọng. Khi kẻ ấy “tâm đắc vô nghi” chính là Tín Thành Tựu (tín tâm đã thành tựu). Đoạn trên đây nhằm dạy người học Phật chúng ta liễu giải những chỗ tốt đẹp, mà cũng là lợi ích [của phép Quán này].

Sau đấy, lại là một đoạn nữa:

(Kinh) Tác thị quán giả, danh vi Chánh Quán. Nhược tha quán giả, danh vi Tà Quán.

(經)作是觀者，名為正觀。若他觀者，名為邪觀。

(Kinh: Quán như thế gọi là Chánh Quán. Nếu quán khác đi thì gọi là Tà Quán).

Đoạn này nhằm làm cho chúng ta liễu giải “Quán chánh xác” là gì, “Quán chẳng chánh xác” là gì? Do vậy, tu Quán Tưởng Niệm Phật chẳng dễ dàng, ắt phải chiếu theo kinh văn để liễu giải tình huống đã được nói. Hễ có chút nào chẳng phù hợp thì chẳng được rồi. “Tác thị quán giả” (Quán như thế) là nói tới phần kinh văn trước đó. Trong phần trước, quán mặt trời, quán nước, quán tưởng từng tầng một. Khi quý vị quán tưởng, chiếu theo từng tầng một để quán, bèn đắc tam muội. “Danh vi Chánh Quán” (Thì gọi là Chánh Quán), sự thật hoàn toàn nhất trí với những điều đã nói trong kinh văn thì gọi là Chánh Quán. “Nhược tác tha quán, danh vi Tà Quán” (Nếu quán khác đi thì gọi là Tà Quán). Nếu không giống như vậy, [tức là] quý vị quán pháp này mà thấy những điều khác, cảnh tượng trong ấy chẳng giống như kinh điển đã nói, thì gọi là Tà Quán. Tà Quán sẽ chẳng thể vãng sanh thế giới Cực Lạc, phải liễu giải chánh và tà, phải phân định rõ ràng! A! Hôm nay chúng tôi giảng tới chỗ này thì ngưng!