Phật Thuyết Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Giảng Ký

Tập 41

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn, trang hai mươi ba, bắt đầu từ hàng thứ hai từ dưới đếm lên. Tôi đọc trước một đoạn kinh văn:

(Kinh) Thượng Phẩm Trung Sanh giả, bất tất thọ trì, độc tụng Phương Đẳng kinh điển, thiện giải nghĩa thú, ư Đệ Nhất Nghĩa, tâm bất kinh động, thâm tín nhân quả, bất báng Đại Thừa. Dĩ thử công đức, hồi hướng nguyện cầu sanh Cực Lạc quốc.

(經)上品中生者，不必受持讀誦方等經典。善解義趣，於第一義，心不驚動，深信因果，不謗大乘。以此功德，迴向願求生極樂國。

(Kinh: Thượng Phẩm Trung Sanh là chẳng cần thọ trì, đọc tụng kinh điển Phương Đẳng, khéo hiểu nghĩa thú. Đối với Đệ Nhất Nghĩa, tâm chẳng kinh động, tin sâu nhân quả, chẳng báng Đại Thừa. Dùng công đức này để hồi hướng nguyện cầu sanh về cõi Cực Lạc).

Nay tôi vẫn tiếp tục nói tình hình trong chín phẩm vãng sanh. Đối với chín phẩm vãng sanh, trong lần trước đã nói về Thượng Phẩm Thượng Sanh. Thượng Phẩm Thượng Sanh đạt được lợi ích là sau khi đã vãng sanh thế giới Cực Lạc, chẳng cần phải trải qua [giai đoạn] hoa sen khép lại. Cũng có nghĩa là vừa đến thế giới Cực Lạc, ngay lập tức trông thấy A Di Đà Phật và các vị thượng thiện nhân, ngay lập tức có thể nghe nói diệu pháp, ngộ Vô Sanh Pháp Nhẫn, cuối cùng, đạt được trăm ngàn đà la ni môn. Nói tới đà la ni môn, nếu nói cặn kẽ, sẽ có bốn loại lớn, ở đây, chẳng thể nói chi tiết. Hãy đặc biệt chú trọng [ý nghĩa chánh yếu của đà la ni] là “đối với nghĩa lý của diệu pháp, hễ nghe xong sẽ tổng trì, chẳng quên mất”.

Hôm nay, tôi nói về Thượng Phẩm Trung Sanh. “Thượng Phẩm Trung Sanh giả, bất tất thọ trì, độc tụng Phương Đẳng kinh điển” (Thượng Phẩm Trung Sanh thì chẳng cần phải thọ trì, đọc tụng kinh điển Phương Đẳng). Thượng Phẩm Thượng Sanh phải đọc tụng kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng, còn Thượng Phẩm Trung Sanh không cần thọ trì đọc tụng Phương Đẳng kinh điển. “Bất tất” (不必) là chẳng cần phải giống như trong phần trước đã nói, [đối với Thượng Phẩm Thượng Sanh] tất cả các kinh điển Phương Đẳng đều đọc tụng, học tập rộng rãi. Vì căn khí của học nhân bất đồng, có người thích đọc tụng, có người chẳng ham thích đọc tụng, chẳng hoàn toàn giống như nhau. Tuy là chẳng cần thọ trì, đọc tụng rộng rãi, nhưng cũng phải chọn lựa một phần để đọc tụng. “Chẳng cần thọ trì, đọc tụng” hoàn toàn chẳng phải là không đọc tụng! Nếu hoàn toàn chẳng đọc tụng thì câu kinh văn kế tiếp sẽ chẳng có cách nào nói [cho thông suốt] được! Câu kế đó chính là: “Thiện giải nghĩa thú” (Khéo hiểu nghĩa thú). Nếu hoàn toàn chẳng thọ trì, đọc tụng kinh điển Phương Đẳng, sẽ chẳng có cách nào lý giải Đệ Nhất Nghĩa Đế. Do vậy, ở đây nói “chẳng cần thọ trì, đọc tụng” có nghĩa là chỉ đọc tụng một phần, chẳng phải là đọc tụng toàn bộ như trong phần trước. Học nhân gặp được kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng, tuy chẳng thọ trì, đọc tụng toàn bộ trọn khắp, nhưng chỉ cần học một phần, thậm chí học một hai câu kinh văn mà có thể khéo hiểu nghĩa thú, tức là có thể lãnh ngộ nghĩa lý trong kinh, [tức là lãnh ngộ] mục đích sẽ hướng đến, chỗ quy kết của tông chỉ từ những giáo huấn của kinh. Người ấy lãnh ngộ những gì?

“Ư Đệ Nhất Nghĩa, tâm bất kinh động” [nghĩa là] người ấy nghe nói về Đệ Nhất Nghĩa, trong tâm chẳng kinh hoảng. Đệ Nhất Nghĩa là gì? Cái gọi là Đệ Nhất Nghĩa chính là điều được giảng trong các kinh điển Đại Thừa, mà cũng chính là điều các kinh điển Đại Thừa mong chúng ta hiểu rõ: “Bản thân mỗi người chúng ta đều trọn đủ Chân Như bản tánh”. Trong đạo tràng của chúng ta, các vị đều đã nghe nói tới Chân Như bản tánh, nhưng chúng ta chẳng thể nói tất cả những ai học Phật vừa khởi đầu học bèn hiểu Chân Như bản tánh, rất khó nói! Rất nhiều người đã học Phật vài chục năm, quý vị hỏi họ: “Chân Như bản tánh là gì?” Họ chẳng liễu giải! Chẳng liễu giải thì vẫn chẳng sao cả! Thật sự nói đến Chân Như bản tánh, họ bèn kinh hoảng, chấn động, cảm thấy sợ hãi. Vì sao? Thật sự nghe chân lý, chẳng thể tiếp nhận được! Thông thường, chúng ta sanh tử luân chuyển trong lục đạo, cái được tin tưởng nhất, khẳng định nhất chính là giả pháp. Giả pháp sanh sanh diệt diệt, [thế mà] cứ ngỡ pháp sanh diệt là thực tại. Ví như nói đến núi, sông, đại địa trong thiên nhiên, kẻ bình phàm đều nghĩ chúng thật sự tồn tại, chẳng giả. Trong xã hội, chúng ta thấy hết thảy mọi người và hết thảy mọi chuyện do mọi người làm, những chuyện được đại chúng truyền bá, đều coi chúng là chân thật. Thật ra, những thứ ấy đều là pháp sanh diệt, đều là giả hữu, chẳng chân thật. Nhưng bất cứ phàm phu nào cũng đều coi nó là chân thật. Do coi giả là thật, coi chúng nó thật sự là thật, họ sẽ chẳng tin tưởng, chẳng thấy rõ [chúng nó là giả pháp]. Vì sao? Vì trí huệ chân thật của họ đã bị những thứ giả dối che lấp. Do vậy, nếu nghe nghĩa lý Đệ Nhất Nghĩa chân thật, tâm họ chẳng chịu nổi, rất khủng hoảng. Kẻ học Phật tương ứng với Thượng Phẩm Trung Sanh tuy chẳng đọc tụng toàn bộ kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng, dẫu chỉ nghe một hai câu kinh văn, do có thể lãnh ngộ nghĩa lý Đệ Nhất Nghĩa, trong tâm chẳng sợ hãi, dao động, tuyệt vời thay!

Nghe nghĩa lý Đệ Nhất Nghĩa, tâm lý kẻ bình phàm sẽ bị kinh động. Chúng tôi nêu một tỷ dụ để nói: Bất luận ai cũng biết, một người hễ có sanh bèn có tử. Các tôn giáo thông thường (ngoại đạo) biết có thiên đường, có địa ngục, có súc sanh v.v... Những thứ ấy đều là “sanh tử, lục đạo”, các tôn giáo thông thường đều biết; nhưng sanh lên thiên đường có phải là “nhất lao vĩnh dật” (vất vả một lần, an nhàn mãi mãi) hay không? Có thể vĩnh viễn giải quyết vấn đề hay không? Chẳng phải vậy! Muốn thật sự giải quyết vấn đề sanh tử, chẳng phải cứ nói suông là được đâu nhé, nhất định phải hiểu rõ mỗi người chúng ta đều có chân ngã, tức là Chân Như bản tánh. Trong Chân Như bản tánh chẳng có giả tướng sanh tử. Nói “có sanh, có tử” thì sanh là sanh như thế nào? Bất luận nhân loại hay những động vật khác cũng thế, đều do linh hồn của chính mình cộng thêm duyên phận với cha mẹ, nhân duyên hòa hợp thì mới có hiện tượng sanh mạng. Tới lúc thọ mạng chấm dứt, khi sắp chết, nhục thể có được từ cha mẹ sẽ dần dần lão hóa, sanh bệnh, chẳng ổn nữa, linh hồn, thần thức lại phải thay đổi hoàn cảnh. Kẻ bình phàm gọi chuyện này là “tử”. Phải giải quyết loại sanh tử ấy như thế nào? Chẳng hiểu tâm tánh của chính mình, từ đầu đến cuối chẳng thể giải quyết. Sanh vào địa ngục hoặc làm súc sanh, đương nhiên là chẳng thể giải quyết. Sanh lên thiên đường, vẫn chẳng thể giải quyết! Bởi lẽ, sanh lên thiên đường thì vẫn có thọ mạng. Tuy thọ mạng dài hơn loài người chúng ta rất nhiều, nhưng vẫn có lúc kết thúc, những con đường ấy (địa ngục, súc sanh, thiên đường v.v...) đều là pháp sanh diệt.

Muốn giải quyết vấn đề sanh tử luân hồi, ắt phải ngộ Vô Sanh Pháp Nhẫn. Vô Sanh (無生) là chẳng có sanh, chẳng có diệt, hoàn toàn hiểu rõ bản tánh, thấy bản tánh của chính mình, nói xác thực là chẳng có sanh tử. Nếu chúng ta chẳng từng bước lãnh ngộ lý trong kinh Phật, đột nhiên nói tới “chẳng có sanh tử”, có những kẻ nghe nói “chẳng có sanh tử” bèn cuồng vọng, chuyện gì cũng đều dám làm, các thứ ác nghiệp đều tạo. Vì thế, có những kẻ nghe Đệ Nhất Nghĩa Đế chân chánh, tâm lý bèn phát cuồng. Đấy là chỗ rất khó! Do vậy, trong kinh Kim Cang, Thích Ca Mâu Ni Phật đã dạy: Một người nếu chẳng có phước báo, chẳng có trí huệ, nếu ta nói hoàn toàn cho kẻ ấy biết về đạo lý Đệ Nhất Nghĩa Đế trong kinh Kim Cang, sau khi người ấy nghe xong, tâm lý nhất định sẽ phát cuồng, tức cuồng loạn. Vì thế, nói tới Đệ Nhất Nghĩa Đế trong kinh điển Đại Thừa, há dễ dàng ư? Khéo hiểu nghĩa thú, vừa nghe một hai câu kinh văn, như bốn câu kệ trong kinh Kim Cang, do nghe bốn câu kệ mà có thể lãnh ngộ chân lý, trong tâm chẳng kinh hoảng, không có các thứ loạn động. Vì thế, tâm chẳng kinh động. Nếu chúng ta nghe đại pháp, liễu giải đạo lý, trong tâm chẳng kinh động, tuyệt vời thay! Có thể liễu giải phước báo và trí huệ của chính mình thì cũng chẳng phải là kẻ bình phàm. Chúng ta nghiên cứu kinh, nghiên cứu nghĩa lý, có thể dùng kinh văn và những nghĩa lý do đức Phật đã dạy để phản tỉnh, ấn chứng chính mình.

Nếu các vị hỏi: “Có thấy kẻ nào đọc tụng kinh điển Đại Thừa rồi cuồng loạn hay không?” Chúng tôi chẳng chú ý. Hiện thời, có những người xem kinh, biết kinh điển nói tới Đệ Nhất Nghĩa Đế, có Chân Như bản tánh, có vô thượng diệu pháp, họ thật sự chẳng hiểu. Sau đấy cũng chẳng tin nhân quả, hết thảy đều buông lung, làm đủ mọi tội nghiệp. Thậm chí kinh văn trong kinh Phật cũng dám sửa đổi, cũng đi khắp nơi giảng giải [để cổ vũ cho kiểu sửa đổi ấy], không được rồi! Đấy là cuồng loạn. Nói “cuồng loạn” hoàn toàn chẳng phải là phát điên, chửi bới kẻ khác ngoài đường, mà chẳng tin nhân quả chính là cuồng loạn. Nay chúng ta phải hỏi: Kẻ xem kinh Phật ngỡ chính mình đã hiểu; trên thực tế, kẻ đó chẳng tin nhân quả. Có bao nhiêu kẻ giống như vậy?

Có thể khéo hiểu nghĩa thú, tâm cũng chẳng kinh động. Do vậy, “thâm tín nhân quả, bất báng Đại Thừa” (tin sâu nhân quả, chẳng báng Đại Thừa): Đối với đạo lý nhân quả, hết sức tin tưởng, tin tưởng hết sức sâu đậm. Bất luận kẻ nào dùng đủ mọi lời lẽ để phá hoại nhân quả, đều vẫn tin tưởng nhân quả như cũ. Chẳng hạn như tại Trung Hoa trong quá khứ, Trình Tử và Châu Tử của Tống Nho bài xích “nhân quả ba đời” của nhà Phật. Về sau, Trung Hoa có bao nhiêu người đọc sách tin tưởng bọn họ. Nếu chúng ta liễu giải rất sâu đạo lý trong kinh Phật, tuy bọn họ (Trình, Châu) là những kẻ có quyền uy trong học thuật như vậy, gần như từ đời Tống, Minh cho đến hiện tại, trong suốt mấy trăm năm, họ trở thành thần tượng trong học thuật Trung Hoa, nhưng chúng ta đã hiểu đạo lý này, vẫn chẳng tin lời bọn họ như cũ, chúng ta cứ tin tưởng nhân quả của Phật pháp. Nếu nói tới người hiện thời, trình độ còn thua cả Trình, Châu. Tư tưởng học thuật của người hiện thời chẳng bằng một phần vạn Trình, Châu, nhưng ngược lại, họ bài xích nhân quả còn dữ dội hơn Trình, Châu! Do đó, người hiện thời chẳng tin nhân quả quá nhiều! Những kẻ ấy có địa vị trong học thuật, trong pháp thế gian dường ấy, cũng có địa vị quyền chức, nhưng nếu chúng ta thật sự hiểu Đệ Nhất Nghĩa Đế, sẽ nhận biết đó là giả pháp thoắt sanh, thoắt diệt, hết thảy đều là giả, tin tưởng những điều đó để làm gì? Ngay cả tư tưởng của chính mình mà họ còn chẳng thể khống chế được, những lời lẽ họ thốt ra đều là lời lẽ nhằm tuyên truyền hủy báng nhân quả, chúng ta còn có thể tin tưởng, còn có thể nghe theo ư? Chúng ta cũng sẽ chẳng nghe lời bọn họ. Đó gọi là “thâm tín nhân quả”.

Chẳng bị ảnh hưởng bởi những lời lẽ chẳng hợp nhân quả của bất cứ thần tượng, hoặc kẻ có địa vị, có quyền lực nào, quý vị tin nhân quả rất sâu. Chúng ta “đối pháp, chẳng đối người”. Nói ngược lại, người nào đó chẳng có bất cứ địa vị gì, cũng chẳng có tiền, thứ gì cũng đều chẳng có, nhưng nếu người ấy nói phù hợp nhân quả, chúng ta bèn coi người ấy là thiện tri thức, chúng ta tin tưởng. Những lời người ấy nói hoàn toàn nhất trí với kinh điển, chúng ta ta tán thành. Đấy là “thâm tín nhân quả”.

“Bất báng Đại Thừa”, “báng” (謗) là hủy báng. Hủy báng là gì? Kinh điển Đại Thừa dạy chúng ta liễu sanh tử như thế nào, thành Phật như thế nào, đối với những đạo lý ấy, ắt phải tin sâu nhân quả thì mới không hủy báng. Vì sao hủy báng? Vì chẳng thể tin tưởng đạo lý trong kinh điển Đại Thừa, lại còn nghi ngờ đạo lý được nói trong kinh điển Đại Thừa; đấy gọi là “hủy báng Đại Thừa Phật pháp”. Đã tin sâu nhân quả, đối với nhân quả đạo lý, tin sâu, kiên định chẳng nghi ngờ. Đối với đạo lý đã nói trong kinh điển Đại Thừa cũng tin tưởng sâu xa, chẳng nghi ngờ, chẳng dám hủy báng Đại Thừa Phật pháp.

“Dĩ thử công đức” (Dùng công đức ấy): Do đã tin sâu nhân quả, không báng Đại Thừa, đấy là có công đức. Lại dùng công đức ấy để “hồi hướng nguyện cầu sanh Cực Lạc quốc” (hồi hướng nguyện cầu sanh về cõi Cực Lạc), đem công đức ấy để hồi hướng. Công đức ấy không nhằm cầu các thứ phước báo trong thế gian (chớ nên mong các thứ đền đáp, đừng cầu hưởng phước), do công đức này mà hy vọng: Nguyện khi ta lâm chung, sẽ có thể sanh về thế giới Cực Lạc, đó là “Cực Lạc quốc”.

Vì sao nhất định mong cầu sanh về thế giới Cực Lạc? Vì chúng ta muốn liễu sanh tử trong thế gian này, tức là giải quyết vấn đề sanh tử, muốn tiến thêm một bước thành Phật, hãy ngẫm xem: Trong một thời gian ngắn, chúng ta có thể làm được ư? Trong xã hội này, hằng ngày chúng ta có thể thấy: Chẳng phải là cãi cọ tại quốc hội, thì cũng thấy người ta chửi bới ngoài phố, nhiễu loạn trật tự. Trong xã hội, lại còn có chuyện con giết mẹ, vợ giết chồng, hoặc con ép chết cha, những chuyện ấy thường thấy trong báo. Còn nữa, chẳng phải là tai nạn giao thông, thì là tai nạn hàng không, các thứ tai nạn rất nhiều! Hiện thời, toàn cầu đều quan tâm đến vấn đề “tầng khí ozone trong khí quyển bị phá hoại”, càng đáng sợ hơn! Trên địa cầu, có nhiều người như vậy, “ngươi tranh, ta đoạt”, đến khi đó, ai nấy đều chẳng chạy thoát! Tầng khí ozone bị phá hoại, những quang tuyến tử ngoại (ultra violet ray) có hại chiếu tới thân thể con người sẽ gây ra bệnh tật, chẳng có cách chữa trị. Lại nói đến chuyện mọi người trên thế gian đều cổ vũ chuyện cởi mở. Hết thảy đều phóng túng, khiến cho ai nấy tự bị nguy hiểm, đến khách sạn sử dụng các loại dụng cụ đều cảm thấy lo âu, khiếp hãi. Vì sao? Thoạt đầu, bệnh AIDS là bệnh truyền nhiễm do quan hệ tình dục chẳng chánh đáng, nay đã biến thành căn bệnh có thể lan truyền bằng rất nhiều cách. Chỉ cần nghĩ tới chuyện này, chúng ta muốn liễu sanh tử, thành Phật trong thế gian này, khi nào thì mới có thể làm được? Chẳng phải là Phật pháp không thể thành tựu! Pháp do đức Phật đã nói nhất định là có thể thành tựu, nhưng đối với hoàn cảnh trong hiện tại của chúng ta, sẽ chờ chẳng kịp! Nếu chúng ta mong giải quyết vấn đề trong lúc còn sống, trong hoàn cảnh kém ác này, muốn có thể thành tựu đạo nghiệp, thì phải thay đổi hoàn cảnh, đổi đến chỗ nào? Đổi sang thế giới Cực Lạc! Thế giới Cực Lạc tốt đẹp như thế nào? Trong các phần trước, đã nói về các điều tốt lành ấy. Chúng ta dụng công, căn cứ theo lời Phật dạy, một dạ thành khẩn mong cầu, tất nhiên là có thể đến nơi đó.

Do vậy, dựa trên đạo lý này, chúng ta hồi hướng công đức, do hoàn cảnh [trong thế giới Sa Bà] chẳng thích hợp, ắt phải đến thế giới Cực Lạc. Tới thế giới Cực Lạc, sanh tử liền lập tức được giải quyết, mà cũng thành Phật rất nhanh chóng!

Đoạn trên đây nói về nguyên nhân vãng sanh thế giới Cực Lạc, cũng là nói: Cậy vào những điều kiện gì để có thể Thượng Phẩm Trung Sanh? Có thể hiểu Đệ Nhất Nghĩa, tin sâu nhân quả, chẳng báng Đại Thừa, hồi hướng tất cả công đức. Đấy chính là một đại tiền đề để có thể vãng sanh. Phần kinh văn dưới đây nói về [tình hình] khi vãng sanh, sẽ gặp gỡ những duyên tốt đẹp, vừa có nhân, vừa có duyên! Chúng ta vãng sanh thế giới Cực Lạc cũng phải cậy vào nhân duyên.

(Kinh) Hành thử hạnh giả, mạng dục chung thời, A Di Đà Phật, dữ Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, vô lượng đại chúng, quyến thuộc vi nhiễu, trì tử kim đài, chí hành giả tiền, tán ngôn: “Pháp tử! Nhữ hành Đại Thừa, giải Đệ Nhất Nghĩa. Thị cố, ngã kim lai nghênh tiếp nhữ”. Dữ thiên Hóa Phật, nhất thời thọ thủ.

(經)行此行者，命欲終時，阿彌陀佛，與觀世音、大勢至，無量大眾，眷屬圍繞，持紫金臺，至行者前。讚言：法子，汝行大乘，解第一義，是故我今來迎接汝。與千化佛，一時授手。

(Kinh: Người hành hạnh ấy, khi sắp mạng chung, A Di Đà Phật, cùng Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, vô lượng đại chúng, quyến thuộc vây quanh, cầm đài tử kim, tới trước hành giả, khen rằng: “Pháp tử! Con hành Đại Thừa, hiểu Đệ Nhất Nghĩa. Do vậy, ta nay đến đón tiếp con”, cùng với một ngàn vị Hóa Phật đồng thời xòe tay).

Đây là đoạn thứ hai, nói tới lúc vãng sanh, sẽ có duyên thù thắng gặp gỡ Phật, Bồ Tát. “Hành thử hạnh giả” là người tu hành pháp ấy, “mạng dục chung thời”, khi thọ mạng sắp kết thúc. Kẻ bình phàm đến lúc lâm chung đáng sợ lắm, đúng là tay cuống chân loạn, trong tâm kinh hoảng. Thông thường, nếu quý vị hỏi: Trong thế gian, những kẻ có tiền, có địa vị, có học vấn, chuyện gì cũng chẳng phải quan tâm, muốn gì có nấy, thậm chí kẻ làm đại hoàng đế vào thời cổ, ông ta muốn gì mà chẳng có, nhưng đến khi lâm chung, bất luận quý vị là đại hoàng đế cũng thế, làm bất cứ chuyện gì cũng thế, lúc đó, trong lòng kinh sợ, rốt cục sẽ phải đi về đâu? Sanh mạng ngay lập tức đi tong! Nhưng người tu hành, hành những hạnh này, đến lúc mạng chung, sẽ thấy cảm ứng. Lúc bình thường có công phu, khi ấy, A Di Đà Phật, tức giáo chủ của Tây Phương Cực Lạc thế giới, “dữ Quán Thế Âm, Đại Thế Chí”, [tức là] cùng với Quán Thế Âm Bồ Tát (có ai không biết Quán Thế Âm Bồ Tát? Ngài có duyên phận hết sức sâu đậm với chúng ta), Đại Thế Chí Bồ Tát: Hai vị đại Bồ Tát này ở hai bên A Di Đà Phật, gọi chung là Tây Phương Tam Thánh. Ngoài A Di Đà Phật và hai vị đại Bồ Tát ra, còn có “vô lượng đại chúng, quyến thuộc vi nhiễu” (vô lượng đại chúng, quyến thuộc vây quanh). “Vô lượng” là chẳng biết rõ số. Đại chúng chẳng biết rõ số lượng và quyến thuộc vây quanh Ngài. “Quyến thuộc” ở đây chẳng phải là quyến thuộc theo kiểu gia đình trong nhân gian chúng ta, mà là những học nhân cùng học với các vị đại Bồ Tát thì gọi là “quyến thuộc”.

“Trì tử kim đài”: Trong tay cầm đài hoa sen có màu tử kim. Tây Phương Cực Lạc thế giới có ao sen bảy báu, trong mỗi ao sen đều có hoa sen. Phật, Bồ Tát hiện đến, tay cầm đài hoa sen màu tím. “Chí hành giả tiền” là đến trước mặt người tu hành. “Tán ngôn” là ca ngợi, tán thán rằng: “Pháp tử”. Phật là Pháp Vương. Chỉ cần thành Phật, sẽ đều gọi là Pháp Vương. Đức Phật giảng diệu pháp; do vậy, Phật được gọi là Pháp Vương. Nhưng học pháp thì phải lập chí nguyện, phải hoằng dương Phật pháp, đó là hành vi của Bồ Tát. Hễ là Bồ Tát, sẽ đều là con của đấng Pháp Vương, cho nên gọi là Pháp Tử. Tu pháp môn này là Đại Thừa Phật pháp. Chẳng phải là Đại Thừa Phật pháp, sẽ chẳng thể vãng sanh. Gọi là Đại Thừa Phật pháp thì chính mình muốn thành Phật để liễu sanh tử, cũng mong giúp mọi người đều thành Phật, liễu sanh tử. Đó là đại pháp, Bồ Tát mới có thể làm như vậy. Người Tiểu Thừa chỉ quan tâm tới chính mình, chẳng được rồi! Vì thế, người như vậy mới có thể gọi là Pháp Tử. A Di Đà Phật gọi người ấy là Pháp Tử, cách gọi này hết sức thân thiết. A Di Đà Phật bảo: “Nhữ hành Đại Thừa, giải Đệ Nhất Nghĩa”, [nghĩa là] con ơi! Con đã hành Đại Thừa, cũng liễu đạo lý Đệ Nhất Nghĩa. “Thị cố ngã kim lai nghênh tiếp nhữ”: Cho nên, ta nay đích thân đến đón tiếp con. Sau khi nói xong, “dữ thiên Hóa Phật, nhất thời thọ thủ”: A Di Đà Phật và một ngàn vị Phật do biến hóa ra, “nhất thời” là đồng thời, “thọ thủ” (授手) là vươn tay ra, tỏ ý hoan nghênh.

Ở đây, hơi khác với Thượng Phẩm Thượng Sanh. Thượng Phẩm Thượng Sanh là cầm kim cang đài, Hóa Phật là vô số Hóa Phật. Ở đây là tử kim đài, một ngàn Hóa Phật, kém hơn loại trên đôi chút. Nguyên nhân thua kém đã được nói rõ trong đoạn trước. Dưới đây là nói về tình huống vãng sanh.

(Kinh) Hành giả tự kiến tọa tử kim đài, hợp chưởng xoa thủ, tán thán chư Phật. Như nhất niệm khoảnh, tức sanh bỉ quốc thất bảo trì trung. Thử tử kim đài, như đại bảo hoa, kinh túc tắc khai.

(經)行者自見坐紫金臺，合掌叉手，讚歎諸佛。如一念頃，即生彼國七寶池中。此紫金臺，如大寶華，經宿則開。

(Kinh: Hành giả tự thấy mình ngồi trên đài hoa tử kim, chắp tay trước ngực, tán thán chư Phật. Như trong một niệm, liền sanh về ao bảy báu trong cõi ấy. Đài tử kim ấy, như đóa hoa báu lớn, qua một đêm sẽ nở).

Đoạn này nói về trạng huống khi vãng sanh. “Hành giả tự kiến tọa tử kim đài”: Lúc ấy, người tu hành thấy chính mình ngồi trên đài tử kim, đồng thời “hiệp chưởng xoa thủ” (chắp tay trước ngực), đó là lễ tiết trong nhà Phật, lại còn “tán thán chư Phật”, đối với chư Phật đều ca ngợi. “Như nhất niệm khoảnh” (Như trong khoảng một niệm), thời gian rất ngắn! Chúng ta khởi một niệm, [thời gian ấy] rất ngắn ngủi, tạm bợ. Ngay trong khoảnh khắc ngắn ngủi, tạm bợ ấy, “tức sanh bỉ quốc thất bảo trì trung”, ngay lập tức sanh về ao sen bảy báu trong thế giới Cực Lạc. Chúng ta hãy ngẫm xem: Thông thường, chúng ta biết thế giới Cực Lạc cách chúng ta mười vạn ức cõi Phật, xa xôi ngần ấy! Có lẽ, kẻ bình phàm sẽ hỏi: “Xa như vậy, chúng ta đến đó bằng cách nào?” Những đạo lý đã nói trong phần trước rất trọng yếu. Nếu liễu giải Đệ Nhất Nghĩa, [sẽ biết] bản tánh của chúng ta bao trùm tất cả hư không pháp giới, hư không pháp giới đều ở trong bản tánh của chúng ta. Liễu giải đạo lý ấy, sẽ có thể sanh trong ao sen bảy báu. Chẳng hiểu đạo lý ấy, sẽ rất khó lãnh ngộ. Vì thế, hiểu lý là chuyện hết sức quan trọng!

Sanh trong ao bảy báu, “thử tử kim đài, như đại bảo hoa”, đóa hoa báu lớn ấy to lớn khôn xiết! Một cánh của hoa ấy đặt trong thế giới này sẽ là mênh mông, bát ngát. Đài tử kim ấy giống như một đóa hoa báu lớn. “Kinh túc tắc khai”: Qua một đêm bèn nở, toàn thể đóa hoa báu to ấy nở tung ra. Trước khi nở, hành giả ở trong hoa. Sau khi hoa nở, bèn thoát ra. Đây là chỗ khác với Thượng Phẩm Thượng Sanh. Thượng Phẩm Thượng Sanh thì hoa sen chẳng hề khép lại, ngay sau khi vừa đến nơi, lập tức thấy Phật. Thượng Phẩm Trung Sanh là sau khi đến nơi, hoa khép lại, nhưng thời gian [hoa khép lại] rất ngắn, qua một đêm bèn nở. Đó là chỗ hơi khác biệt!

Người niệm Phật phát nguyện vãng sanh phải chú ý: Thông thường, trước khi tham gia một cuộc điển lễ, hoặc trước khi lãnh thưởng, đều phải tập dượt trước. Không tập dượt trước, đến lúc đó, chẳng biết làm như thế nào! Đối với đại sự sanh tử của chúng ta, tới lúc sắp vãng sanh, trước hết phải chú trọng liễu giải toàn thể trạng huống. Sau khi đã liễu giải, hết thảy đều rất quen thuộc, tới khi thọ mạng chấm dứt, sắp vãng sanh, chính mình đã sớm biết, thấy Phật, thấy đại Bồ Tát, thấy hoa sen to, đã sớm rất thân thuộc. Những điều ấy đều phải là đã thường thấy thì mới liễu giải sự thật. Đoạn dưới đây nói đến những lợi ích sau khi đã vãng sanh.

(Kinh) Hành giả thân tác tử ma kim sắc, túc hạ diệc hữu thất bảo liên hoa. Phật cập Bồ Tát, câu thời phóng quang, chiếu hành giả thân. Mục tức khai minh, nhân tiền túc tập, phổ văn chúng thanh, thuần thuyết thậm thâm Đệ Nhất Nghĩa Đế. Tức hạ kim đài, lễ Phật hiệp chưởng, tán thán Thế Tôn. Kinh ư thất nhật, ứng thời tức ư A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, đắc bất thoái chuyển. Ứng thời tức năng phi hành biến chí thập phương, lịch sự chư Phật. Ư chư Phật sở, tu chư tam muội, kinh nhất tiểu kiếp, đắc Vô Sanh Nhẫn, hiện tiền thọ ký.

(經)行者身作紫磨金色，足下亦有七寶蓮華。佛及菩薩，俱時放光，照行者身。目即開明，因前宿習，普聞眾聲，純說甚深第一義諦。即下金臺，禮佛合掌，讚歎世尊。經於七日，應時即於阿耨多羅三藐三菩提，得不退轉。應時即能飛行遍至十方，歷事諸佛。於諸佛所，修諸三昧。經一小劫，得無生忍，現前受記。

(Kinh: Thân hành giả có màu như chất vàng tử kim đã được giồi mài, dưới chân cũng có hoa sen bảy báu. Phật và Bồ Tát, đồng thời phóng quang chiếu vào thân hành giả, mắt liền mở sáng. Do sự tu tập từ trước, sẽ nghe khắp các âm thanh, thuần nói về Đệ Nhất Nghĩa Đế rất sâu. Liền bước xuống đài vàng, lễ Phật, chắp tay, tán thán đức Thế Tôn. Trải qua bảy ngày, lập tức đắc Bất Thoái Chuyển nơi A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Ngay khi ấy, có thể phi hành đến khắp mười phương, lần lượt thừa sự chư Phật. Ở nơi chư Phật, tu các tam muội. Trải qua một tiểu kiếp, đắc Vô Sanh Nhẫn, hiện tiền thọ ký).

“Hành giả thân tác tử ma kim sắc”: Người vãng sanh khi hoa sen vừa nở, ra khỏi hoa, toàn thân đều như màu vàng tía được giồi mài. “Túc hạ diệc hữu thất bảo liên hoa”: Giở chân lên, dưới chân sẽ có hoa sen bảy báu nâng đỡ. “Phật cập Bồ Tát, câu thời phóng quang, chiếu hành giả thân”: A Di Đà Phật cùng với hết thảy các vị đại Bồ Tát, đồng thời đều phóng đại quang minh chiếu sáng ngời thân người vãng sanh. “Mục tức khai minh”: Người vãng sanh vừa được quang minh chiếu đến, ngay lập tức mắt bèn mở sáng. Mắt chúng ta cách một tầng giấy sẽ chẳng nhìn xuyên thấu. Hễ vãng sanh thế giới Cực Lạc, vừa được quang minh của Phật, Bồ Tát chiếu tới, ngay lập tức sáng mắt. Sau khi được mở sáng, “nhân tiền túc tập”, [nghĩa là] do những điều đã học tập trước kia, “phổ văn chúng thanh”, hết thảy các âm thanh đều có thể nghe thấy, “thuần thuyết thậm thâm Đệ Nhất Nghĩa Đế” (thuần nói Đệ Nhất Nghĩa Đế rất sâu). Trước khi vãng sanh, trong thế giới Sa Bà, người ấy cũng đã liễu giải Đệ Nhất Nghĩa Đế, lúc này, nghe hết thảy các âm thanh đều là nói Đệ Nhất Nghĩa Đế rất sâu, càng sâu hơn một tầng nữa, Đệ Nhất Nghĩa Đế ở một cấp độ cao hơn, người ấy đều được nghe.

“Tức hạ kim đài”, sau khi người vãng sanh nghe Đệ Nhất Nghĩa Đế, ngay lập tức, bước xuống đài sen kim sắc, từ đài liên hoa bước xuống, “lễ Phật hiệp chưởng”, lạy Phật, chắp tay. “Tán thán Thế Tôn” chính là tán thán A Di Đà Phật. “Kinh ư thất nhật”: Trải qua bảy ngày, “ứng thời tức ư A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề, đắc Bất Thoái Chuyển” (ngay khi đó, được Bất Thoái Chuyển nơi Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác). A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, dịch sang nghĩa tiếng Hán là Chánh Đẳng, Chánh Giác chí cao, vô thượng, tức là Phật. Nói đơn giản nhất, sẽ là “thành Phật”. Trải qua thời gian bảy ngày, sẽ đắc Bất Thoái Chuyển đối với chuyện thành Phật, sẽ chẳng có cơ hội bị thoái chuyển. Cũng có nghĩa là trải qua bảy ngày, đối với chuyện thành Phật, chỉ có tiến chứ không lùi.

“Kinh ư thất nhật” (Trải qua bảy ngày), “bảy ngày” ở đây là nói tới bảy ngày trong thế gian này, hay là bảy ngày trong thế giới Cực Lạc? Thiện Đạo đại sư đặc biệt chỉ ra, “bảy ngày” ở đây là do Thích Ca Mâu Ni Phật nói theo thế gian của chúng ta (“bảy ngày” trong thế gian so với vô lượng thời gian trong thế giới Cực Lạc bất quá hết sức ngắn ngủi, tạm bợ, gần như trong một niệm vậy). Có thể suy ra: Sau khi vãng sanh, đạt Bất Thoái Chuyển rất nhanh chóng.

Bất Thoái Chuyển là gì? Chúng ta nghiên cứu kinh A Di Đà đã biết: Có Vị Bất Thoái, Hạnh Bất Thoái và Niệm Bất Thoái, ba loại cảnh giới. Bất Thoái Chuyển bao gồm cả ba loại ấy. Tâm tâm niệm niệm đặt nơi Phật, hễ dấy niệm sẽ hòa hợp cùng Phật. Nếu nói tường tận, dựa theo cách nói của tông Thiên Thai, phải tốn rất nhiều thời gian, chúng tôi sẽ chẳng nói chi tiết. Phải biết: Hễ đắc Bất Thoái Chuyển, bất luận loại Bất Thoái Chuyển nào cũng đều tuyệt diệu. Nói ngược lại, hễ tới Tây Phương Cực Lạc thế giới, sẽ tuyệt đối chẳng bị thoái chuyển, thành Phật rất mau chóng.

“Ứng thời tức năng phi hành biến chí thập phương, lịch sự chư Phật” (Ngay khi đó, liền có thể bay đến trọn khắp mười phương, lần lượt phụng sự chư Phật), khi ấy bèn có thể phi hành, chẳng có Thần Túc Thông sẽ chẳng được! Người có Thần Túc thì mới có thể phi hành tự tại. Trong thế gian này, bậc La Hán cũng có thể phi hành, nhưng La Hán phi hành có chừng hạn, còn phi hành ở đây là đến trọn khắp mười phương, trong thời gian rất ngắn có thể đến chỗ của chư Phật trong mười phương thế giới. “Lịch sự chư Phật”, nghĩa là lần lượt tới viếng từng vị, hướng về chư Phật thỉnh pháp. “Ư chư Phật sở, tu chư tam muội”: Ở chỗ chư Phật trong mười phương thế giới, tu học các thứ Phật pháp, tu tam muội, tức là tu đại định.

Ở đây có thể biết, có thể phi hành đến chỗ của mười phương thế giới chư Phật, tu các tam muội ở đó. Vì sao có thể làm như vậy? Vì sau bảy ngày, sẽ đắc Bất Thoái Chuyển. Nếtu nói theo địa vị Biệt Giáo trong Thiên Thai Tông, Bất Thoái Chuyển là đã đạt tới địa vị Thập Hồi Hướng. Thập Hồi Hướng tuy còn thuộc địa vị Tam Hiền, nhưng hễ đạt tới địa vị Tam Hiền, tu mãn Thập Hồi Hướng sẽ đăng địa (chứng Sơ Địa), thuộc vào địa vị ấy, có thể suy ra mà biết! Vốn là vẫn chưa chứng quả, sau khi vãng sanh, ngay lập tức đạt tới địa vị bất thoái Bồ Đề, có thể đạt tới địa vị ấy. Ở chỗ chư Phật tu tam muội, “Kinh nhất tiểu kiếp, đắc Vô Sanh Nhẫn, hiện tiền thọ ký”: Trải qua thời gian một tiểu kiếp, đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, tâm có thể an trụ trong Vô Sanh Pháp Nhẫn, trọn chẳng có nhân tố nào có thể dao động cái tâm đã an trụ của người ấy.

Nay chúng ta thường nói tới “tu đạo”, nhưng chẳng cảm thấy gì. Hễ khi có chuyện, khảo nghiệm chính mình, sẽ biết đã đạt tới trình độ nào. Ngay trong khi đang niệm Nam mô A Di Đà Phật, một viên kim cương to rơi trước mắt, tối thiểu quý vị cũng nhìn xem nó là thứ gì, chẳng được rồi! Kim cương cũng là pháp sanh diệt. Hoặc là nói bình thường tu hành, chuyện gì cũng chẳng màng, dẫu sao đó là pháp sanh diệt, nhưng người ta muốn quý vị làm Bộ Trưởng, trong tâm quý vị liền dao động, đi làm Bộ Trưởng ngay. Bất cứ lúc nào chúng ta gặp pháp sanh diệt, chính mình sẽ chẳng thể khống chế. Muốn an trụ trong pháp Vô Sanh, há dễ dàng ư? Chúng ta phải liễu giải trình độ của chính mình, bất cứ lúc nào cũng ép chính mình phải làm như thế. Bất luận cảnh giới nào, thuận cảnh hay nghịch cảnh cũng thế, đều phải gắng sức huấn luyện sao cho tâm lý của chính mình bất động, mà cũng dần dần có thể học Vô Sanh Pháp Nhẫn. Nếu gặp những thuận cảnh hay nghịch cảnh nhỏ nhặt, mà đã rất dễ bị ảnh hưởng thì sẽ rất khó đạt đến cảnh giới Vô Sanh Pháp Nhẫn. Trải qua một tiểu kiếp, sẽ đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn. Hễ đắc Vô Sanh Pháp Nhẫn, ngay trong hiện tại, đức Phật thọ ký cho quý vị, kể cả chuyện trong tương lai sẽ thành Phật như thế nào v.v... đều nói rành rẽ, rõ ràng!

(Kinh) Thị danh Thượng Phẩm Trung Sanh giả.

(經)是名上品中生者。

(Kinh: Đấy gọi là Thượng Phẩm Trung Sanh).

Nhân và duyên vãng sanh trên đây, cùng với [tình huống] khi vãng sanh và những lợi ích sẽ đạt được khi vãng sanh, đã nói rõ từng điều. Có thành tựu như vậy bèn gọi là Thượng Phẩm Trung Sanh.

Trong đạo tràng, các vị đã học kinh A Di Đà, lại nghe bộ kinh này, đều là kinh điển Đại Thừa, nghe Đệ Nhất Nghĩa Đế, lại còn là pháp đặc biệt, tuyệt diệu thay! Chiếu theo như vậy để tu, lại còn tin sâu nhân quả, trong tương lai, Thượng Phẩm Trung Sanh há còn có vấn đề ư? Chúng ta phải tuyệt đối tin tưởng, tu theo đúng như vậy, nhất định là chẳng có vấn đề gì! Hôm nay tôi nói đến chỗ này!

Tập 42

Thưa các vị giáo sư, các vị đại đức, các vị đồng tu, xin mở kinh bổn trang hai mươi bốn, hàng cuối cùng, bắt đầu từ ba chữ cuối. Tôi đọc trước kinh văn một lượt:

(Kinh) Thượng Phẩm Hạ Sanh giả, diệc tín nhân quả, bất báng Đại Thừa, đản phát vô thượng đạo tâm, dĩ thử công đức, hồi hướng nguyện cầu sanh Cực Lạc quốc.

(經)上品下生者，亦信因果，不謗大乘。但發無上道心，以此功德，迴向願求生極樂國。

(Kinh: Người Thượng Phẩm Hạ Sanh cũng tin nhân quả, chẳng báng Đại Thừa, chỉ phát vô thượng đạo tâm. Dùng công đức ấy hồi hướng nguyện cầu sanh về nước Cực Lạc).

Đoạn này vẫn thuộc phép Quán thứ mười bốn, nói về cái nhân vãng sanh trong Thượng Phẩm và lợi ích sau khi vãng sanh. Thượng Phẩm trong phép Quán này có Thượng Sanh, Trung Sanh, và Hạ Sanh. Trong phần trước, Thượng Phẩm Thượng Sanh và Thượng Phẩm Trung Sanh đều đã nói rồi; hôm nay, tôi bắt đầu nói về Thượng Phẩm Hạ Sanh.

“Thượng Phẩm Hạ Sanh giả”: Trước hết, nêu ra phẩm vị vãng sanh. Tiếp đó, “diệc tín nhân quả, bất báng Đại Thừa” (cũng tin nhân quả, chẳng báng Đại Thừa). Đối với Thượng Phẩm Thượng Sanh, phàm là muốn nguyện sanh về cõi ấy (Cực Lạc), phải phát ba loại tâm, [tức là] chí thành tâm, thâm tâm, và hồi hướng phát nguyện tâm, ắt cần phải có những điều kiện ấy. Lại còn có ba loại chúng sanh: 1) Từ tâm chẳng giết, đầy đủ các giới hạnh. 2) Đọc tụng kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng. 3) Tu hành lục niệm, hồi hướng phát nguyện. Đó là những điều kiện cần phải trọn đủ của Thượng Phẩm Thượng Sanh. Khi đã đạt tới Thượng Phẩm Trung Sanh, chẳng cần thọ trì, đọc tụng kinh điển Phương Đẳng. [Dẫu] chẳng cần thọ trì, nhưng phải khéo hiểu nghĩa thú, đối với Đệ Nhất Nghĩa, tâm chẳng kinh động. Thượng Phẩm Trung Sanh đặc biệt là phải khéo hiểu nghĩa thú. Đối với Đệ Nhất Nghĩa Đế, còn phải hoàn toàn có thể liễu giải. Đệ Nhất Nghĩa Đế đã được nói rồi, rất thâm áo. Sau khi đã đối chiếu với hai phẩm trước, hãy xem tới Thượng Phẩm Hạ Sanh.

“Diệc tín nhân quả, bất báng Đại Thừa”: Người Thượng Phẩm Hạ Sanh đối với nhân quả “diệc tín” (cũng tin). Chữ “cũng” này bao gồm rất nhiều ý nghĩa. Trong những phần trước, đều nói là “tin sâu nhân quả”. Đối với đạo lý nhân quả, phải tuyệt đối tin sâu. “Diệc tín nhân quả” là không nhất định, có khi là tin sâu nhân quả, có khi là mức độ tin tưởng khá cạn. Lòng tin có gián đoạn, tin rồi lại lui sụt, lui sụt rồi lại tin. Thêm vào chữ “cũng”, [tức là] cũng tin nhân quả. Từ ý nghĩa này có thấu hiểu: Ngữ khí “tin tưởng nhân quả” chẳng khẳng định như “tin sâu nhân quả” trong phần trước. Chúng ta phải hiểu điều này. “Bất báng Đại Thừa”: Ở đây, cũng chẳng hề nói phải thọ trì, đọc tụng kinh điển Phương Đẳng, nhưng ắt cần phải chẳng hủy báng pháp Đại Thừa. Đối với pháp Đại Thừa do đức Phật đã giảng, nếu hủy báng thì chẳng được rồi! Điều này đặc biệt quan trọng. So sánh hai câu này với phần trước, kém hơn phần trước, nhưng trong phần tiếp đó, [kinh văn chép] “đản phát vô thượng đạo tâm” (chỉ phát vô thượng đạo tâm). Người học Thượng Phẩm Hạ Sanh, người phát Bồ Đề tâm phải phát vô thượng đạo tâm. Nói cách khác, “vô thượng đạo tâm” trong phẩm này là đặc biệt. Người thuộc Thượng Phẩm Trung Sanh trong phần trước khéo hiểu nghĩa thú, đối với Đệ Nhất Nghĩa Đế, tâm chẳng kinh động. Phải đặc biệt chú ý điều này. Thượng Phẩm Hạ Sanh đặc biệt chú trọng “phát vô thượng đạo tâm”.

Vì sao “diệc tín nhân quả” chẳng bằng “thâm tín nhân quả” trong phần trước? Học Phật thì phải tin nhân quả. Vì sao tin nhân quả quan trọng? Lấy ngay chuyện khổ lạc trong thế gian để nói, hiện thời chịu khổ quả, tất nhiên là vốn có cái nhân. Chẳng có nhân, há có quả? Do hành vi trong hiện thời, trong tương lai, tất nhiên cũng kết quả, ắt phải tin tưởng điều này! Thật sự tin sâu nhân quả khổ lạc thế gian, chúng ta làm bất cứ việc gì cũng chẳng dám tùy tiện, rất sợ phải gánh chịu trách nhiệm nhân quả. Như vậy thì tuyệt đối chẳng thể, mà cũng chẳng dám tạo những hành vi tội ác. Những kẻ bình phàm trong xã hội dám tạo những tội nghiệp giết, trộm v.v... là do nguyên nhân nào? Nói theo Phật pháp, chính là do chẳng tin nhân quả, chẳng hiểu rõ nhân quả. So với bất cứ loại học vấn nào trong thế gian, học vấn nhân quả luôn cao minh hơn. Thật sự hiểu rõ nhân, duyên, quả, tự nhiên sẽ thông đạt: Một người trong đời trước là gì? Hiện thời là gì? Tương lai sẽ lại như thế nào? Tất nhiên sẽ liễu giải. Nếu liễu giải rành rẽ, rõ ràng, khi ấy, hành vi của chính mình còn dám tùy tiện ư? Chửi người khác cũng thế, mà tranh danh đoạt lợi cũng thế, tuyệt đối chẳng dám. Đấy là nói theo nhân quả khổ lạc trong thế gian!

Đối với nhân quả khổ lạc trong thế gian, khổ nhất là nỗi khổ sanh tử to lớn. Bất cứ kẻ nào chẳng học Phật cũng đều không liễu giải. Đọc trọn hết sách vở thế gian, [đọc trọn khắp] hết thảy các học thuyết khoa học và triết học, nhưng nếu chẳng hiểu Phật pháp, vẫn chẳng liễu giải nỗi khổ sanh tử! Liễu giải nỗi khổ sanh tử tức là phải liễu giải nhân quả ba đời. Một người bất luận trong đời này có địa vị cao thế nào đi nữa, các phương diện đều tốt đẹp, nhưng trong nháy mắt, sanh mạng đã kết thúc, sẽ đến nơi đâu? Mờ mịt vô tri! Nếu hiểu Phật pháp, sẽ biết chuyện này quá nghiêm trọng, vấn đề sanh tử quá to tát! Biết vấn đề sanh tử, đối với ý niệm của chính mình trong hiện thời: Ý niệm của chúng ta thường là qua lại với kẻ khác, hoặc làm bất cứ chuyện gì, mắt thấy các loại màu sắc, tai nghe các thứ âm thanh, tiếp xúc với hoàn cảnh bên ngoài, kẻ bình phàm hễ gặp thứ tốt đẹp sẽ tham luyến, chấp trước, tham cầu. Gặp thứ chẳng tốt đẹp, bèn ghét bỏ, bài trừ! Người hiểu nỗi khổ sanh tử, bất luận thấy bất cứ tài, sắc, danh vọng, ăn uống, ngủ nghê đều là khiến cho người ta có lòng tham. Hễ thấy những thứ tốt đẹp, trong tâm tự nhắc nhở chính mình: Thời thời khắc khắc có nhân quả của “nỗi khổ sanh tử” (đại khổ) bày ra trong tâm, ý niệm lập tức chuyển biến. Hễ ý niệm vừa chuyển biến, tài sản dẫu nhiều đến mấy, dẫu quyền lực, danh vị nhiều đến mấy đi nữa v.v... đều chẳng dám tham cầu, biết “hễ tham cầu, sẽ đọa lạc”. Không chỉ là chẳng thể giải quyết vấn đề sanh tử, mà còn cứ nhất định tranh đoạt với người khác, ắt cần phải đánh bại kẻ khác, [cứ nghĩ] do tài năng của chính mình cho nên mới có thể có [danh vọng, quyền lực, tài sản v.v...], đó là tạo nghiệp! Giống như Thái Lan hiện thời phát sanh bạo loạn, là do nguyên nhân gì? Vẫn chẳng phải là do mấy người có địa vị tranh quyền đoạt lợi với nhau, lợi dụng bọn thường dân tạo thành cục diện [rối ren], há có lẽ nào chẳng dẫn đến kết quả chết người ư? Đã chết không ít người rồi! Vì mở rộng quyền lợi của chính mình mà sách động quần chúng nhiều ngần ấy cùng tạo nghiệp với họ! Không chỉ là Thái Lan có tình hình giống như vậy, trên thế giới có rất nhiều quốc gia giống như vậy. Từ xưa tới nay, đều là tình hình như vậy. Nếu liễu giải nỗi khổ sanh tử, họ có dám hay không? Dẫu giành được địa vị to lớn, tốt đẹp, dẫu giữ chức vị ấy suốt cả một đời, lại sẽ như thế nào? Sau khi đã chết, chẳng thể nào không đọa lạc! Dùng thủ đoạn hại chết bao nhiêu người mà! Khi lại chuyển thế, chẳng vào tam đồ, sẽ tới nơi đâu? Vì thế, nếu người học Phật đã hiểu nỗi khổ sanh tử, có dám tạo nghiệp hay chăng? Tuyệt đối chẳng dám tạo nghiệp! Tin sâu nỗi khổ sanh tử, đặc biệt quan trọng!

Ngoài việc liễu giải nhân quả về sự khổ vui trong thế giới Sa Bà ra, còn phải liễu giải vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới là Quả, quả do sanh về thế giới Cực Lạc tuyệt diệu thay! Kinh Tiểu A Di Đà đã nói: “Kỳ quốc chúng sanh, vô hữu chúng khổ, đản thọ chư lạc, cố danh Cực Lạc” (Chúng sanh trong cõi ấy, chẳng có các sự khổ, chỉ hưởng các sự vui, nên gọi là Cực Lạc). Như thế nào sẽ đạt được quả Cực Lạc? Đương nhiên là phải có nhân, phải tu nhân. Nếu hiểu rõ nhân quả Tịnh Độ, dẫu thế nào đi nữa, chúng ta chẳng bị thoái chuyển. Bất luận như thế nào, trong một đời này, chúng ta ắt phải thành tựu tịnh nghiệp vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. “Tín nhân quả” bao gồm hai loại lớn:

1) Tin tưởng nhân quả khổ lạc sanh tử trong thế giới này.

2) Tin tưởng nhân quả của chuyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới .

“Bất báng Đại Thừa”: Đức Phật giảng kinh điển Đại Thừa. Nay chúng ta đang nghiên cứu Quán Kinh chính là kinh điển Đại Thừa. Ba kinh Tịnh Độ đều là kinh điển Đại Thừa. Vì sao hủy báng? Hủy báng là do đối với kinh có chỗ hoài nghi, có chỗ chẳng thể tin tưởng, cho nên mới hủy báng. Từ điều này, chúng ta có thể nghĩ đến người hiện thời thường đứng trên lập trường học thuật để phê bình: “Bộ kinh này có đáng tin cậy hay không? Đạo lý được giảng trong bộ kinh kia có đúng hay không?” Dùng tác phong phê phán để phê bình kinh điển. Học thuyết thế gian thường là phê phán: “Học thuyết này hay, hoặc học thuyết kia không hay, đáng nên hoài nghi!” Nhưng đối với Phật pháp, nhất là đối với kinh điển Đại Thừa, ngàn muôn phần chớ nên như vậy! Nếu chúng ta mong liễu sanh tử, mong thành Phật, chớ nên học theo những học thuyết bình phàm trong thế gian, hoặc [bắt chước tác phong hoài nghi, phê phán của] hàng học giả trong thế gian! Học giả thế gian ngay cả sanh tử cũng chẳng liễu giải, họ biết chỗ nào? “Bất báng Đại Thừa” là chớ nên tùy tiện hoài nghi Đại Thừa. Chúng ta nghiên cứu kinh, đương nhiên là kinh văn rất thâm áo, trong ấy, bao hàm rất nhiều ý nghĩa, chúng ta chẳng thể vừa xem liền lập tức hiểu ngay. Xem không hiểu, chẳng sao cả! Xem không hiểu thì bản thân chúng ta nghiên cứu từ từ. Hơn nữa, ý nghĩa trong Phật pháp cũng hoàn toàn chẳng phải là do thuần túy nghiên cứu bèn có thể nghiên cứu sáng tỏ được! Khi nghiên cứu chẳng sáng tỏ, chẳng thể vượt qua nỗi mắc mướu, chính mình phải dốc công phu, vận dụng công phu, có định lực kha khá, có công phu tu trì kha khá, rồi lại nghiên cứu nghĩa lý, sẽ vượt qua được mắc mướu ấy. Nếu chẳng biết đổ công dốc sức bằng sự tu trì của chính mình, bằng sự vận dụng công phu, hoàn toàn chẳng nói đến chuyện dụng công, chỉ nghiên cứu đạo lý suông, sẽ giống như những học giả bình phàm, sẽ nghiên cứu chẳng ra, chẳng thể nghiên cứu đạo lý rất sâu!

Vào đời Minh, Hám Sơn đại sư, khi chú giải một bộ luận của cổ nhân, chú giải không được, đối với đạo lý có nghi vấn, thế nhưng Ngài chẳng hủy báng, mà bèn nhập Định. Khi ở trong Định, đã chuyển cảnh giới, trong Định bèn suy nghiệm đạo lý do cổ nhân đã nói, hoàn toàn thấu hiểu! Chúng ta trau giồi học vấn, nhất là nghiên cứu kinh Phật, đương nhiên là phải xem xét, phải nghiên cứu. Khi nghiên cứu đến chỗ sâu xa nhất, chẳng thể chuyển được, chính mình phải hạ công phu, vận dụng công phu tu trì thì ý nghĩa mới sáng tỏ. Ngàn muôn phần đừng giống như những kẻ thuộc giới học thuật trong hiện thời: Hễ gặp phần nào không hiểu, bèn hoài nghi kinh văn chẳng đúng, sửa đổi kinh văn! Làm như vậy chính là tạo tội nghiệp to lớn!

“Đản phát vô thượng đạo tâm”, tức là phát Vô Thượng Bồ Đề tâm, phát tâm thành Phật. Chúng ta hành Bồ Tát đạo theo cách nào? Nếu các vị xem kinh điển Đại Thừa, [để biết] cách hành Bồ Tát pháp như thế nào, sẽ liễu giải. Nếu không, vì sao trước đó phải thọ trì, đọc tụng kinh điển Đại Thừa Phương Đẳng? Ắt phải hiểu kinh điển, chính mình đã sáng tỏ, lại bảo cho người khác biết, đó là hành vi của Bồ Tát. “Cầu pháp Bồ Tát” là cầu gì? Thượng cầu hạ hóa: Nói theo phía trên là cầu Phật, cầu đại pháp thành Phật, trên là cầu Phật đạo (đạo để thành Phật). Nói xuống dưới là đối với kẻ bình phàm bèn hạ hóa chúng sanh, tức là giáo hóa các chúng sanh bình phàm. Khi thượng cầu Phật đạo, chính mình chẳng hiểu lý, Phật đạo sâu dường ấy, rộng rãi ngần ấy. Hóa độ chúng sanh, chúng sanh trong thế gian có rất nhiều phẩm loại. Người học các thứ học thuyết thế gian đều có; người chẳng học hành, đối với tâm lý của họ, ai nấy đều có tâm lý riêng, quá ư là nhiều. Quý vị muốn hóa độ họ, mà chẳng hiểu tâm lý của họ, giáo hóa họ bằng cách nào? Quý vị chẳng hiểu tâm lý của họ, chẳng hiểu họ biết những thứ gì, giáo hóa bọn chúng bằng cách nào đây? Vì thế, hành Bồ Tát đạo, thượng cầu hạ hóa rất khó! “Phát vô thượng đạo tâm” là phát cái tâm mong thành Phật, cầu Phật đạo, mong hóa độ chúng sanh.

Tổ sư dạy rõ ràng: Nếu công phu của chúng ta chẳng đủ, học vấn hiểu biết chẳng đủ, hãy làm như thế nào? Tổ sư bảo “phát tâm”. Nói “phát tâm” thì đây là một pháp môn đặc biệt, chẳng phải là pháp môn thông thường. Đối với pháp môn thông thường, quý vị phát vô thượng đạo tâm, sẽ chiếu theo đó để làm: Trên là cầu thâm nhập kinh tạng, nghiên cứu kinh Phật; dưới là hóa độ chúng sanh, ắt phải đem Phật pháp bảo ban những kẻ bình phàm. Chẳng làm như vậy, sẽ chẳng phù hợp Bồ Tát đạo, liễu sanh tử hoặc thành Phật sẽ khó khăn. Nhưng pháp môn Tịnh Độ rất đặc biệt, quý vị phát vô thượng đạo tâm, nay chưa làm được, thậm chí chữ trong kinh văn ta cũng không nhận biết, chẳng sao cả! Chỉ cần nhất tâm bằng lòng cầu vãng sanh, sau khi đã sanh về thế giới Cực Lạc, hết thảy trí huệ đều đầy đủ, đều thành tựu, ngay lập tức trở vào Sa Bà. Tuy hoàn cảnh trong thế giới Cực Lạc tốt đẹp ngần ấy, nhưng chẳng vĩnh viễn ở trong đó để hưởng thụ. Nay tuy vẫn chưa đi (chưa vãng sanh), trong tâm chúng ta nghĩ tưởng: “Ta sang bên đó nhằm thành tựu đạo nghiệp của chính mình”. Chính mình thành tựu trọn đủ các thứ năng lực trí huệ, bèn ngay lập tức trở về thế giới Sa Bà hòng hóa độ chúng sanh. Phát ra nguyện ấy thì cũng là phát vô thượng đạo tâm. Bất luận kẻ nào cũng đều có thể làm được chuyện này, đều có thể trở thành Đại Thừa Bồ Tát. Đây là cách đặc biệt để phát vô thượng đạo tâm do tổ sư chỉ dạy. Trước khi chúng ta có năng lực để vãng sanh, đương nhiên là phải thượng cầu hạ hóa, chẳng có đầy đủ năng lực này mà vẫn có thể [phát vô thượng đạo tâm].

“Dĩ thử công đức, hồi hướng nguyện cầu sanh Cực Lạc quốc” (Dùng công đức này, hồi hướng nguyện cầu sanh về cõi Cực Lạc). Đem những công đức trên đây, [tức là] tin tưởng nhân quả, chẳng báng Đại Thừa, đặc biệt là công đức phát vô thượng đạo tâm, dùng công đức ấy để hồi hướng, phát nguyện cầu vãng sanh thế giới Cực Lạc. Những điều trên đây đã chỉ rõ điều kiện và nguyên nhân của Thượng Phẩm Hạ Sanh. “Hồi hướng” thì phải biết dụng công, hồi hướng là gì? Hoàn toàn chẳng phải là hồi hướng trong công khóa sáng tối mà thôi, chẳng phải là hồi hướng trong khi tụng niệm công khóa. Thông thường làm bất cứ thiện sự nào, sẽ đều là công đức, đều phải hồi hướng, thành tựu trong tương lai là có thể vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, bất cứ lúc nào chúng ta cũng đều hồi hướng. Hơn nữa, trong tâm phát khởi vô thượng đạo tâm, nếu có năng lực, lúc nào, chỗ nào cũng đều có tâm làm như vậy. Nếu chẳng có năng lực, lúc nào cũng giữ tấm lòng “thừa nguyện tái lai”. Hễ làm công đức nào, cũng đều là vừa mong cầu vãng sanh thế giới Cực Lạc, đồng thời cũng bằng lòng thừa nguyện tái lai. Đấy là hồi hướng nguyện cầu sanh về thế giới Cực Lạc, thời thời khắc khắc hồi hướng nơi đó, thời thời khắc khắc nguyện cầu.

Đoạn kinh văn tiếp theo có kết cấu và sắp xếp giống như trong đoạn trên, nói rõ các thứ duyên thù thắng khi vãng sanh, sẽ gặp gỡ, thấy Phật. Đoạn trên là nói về nhân, đoạn này nói về duyên.

(Kinh) Hành giả mạng dục chung thời, A Di Đà Phật, cập Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, dữ chư Bồ Tát, trì kim liên hoa, hóa tác ngũ bách Phật, lai nghênh thử nhân. Ngũ bách Hóa Phật, nhất thời thọ thủ, tán ngôn: “Pháp tử! Nhữ kim thanh tịnh, phát vô thượng đạo tâm, ngã lai nghênh nhữ”.

(經)行者命欲終時，阿彌陀佛，及觀世音、大勢至，與諸菩薩，持金蓮華，化作五百佛，來迎此人。五百化佛，一時授手。讚言：法子，汝今清淨，發無上道心，我來迎汝。

(Kinh: Khi hành giả sắp mạng chung, A Di Đà Phật và Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, cùng với các vị Bồ Tát, cầm hoa sen vàng, hóa thành năm trăm vị Phật đến đón người ấy. Năm trăm vị Hóa Phật cùng lúc xòe tay, khen rằng: “Pháp tử! Con nay thanh tịnh, phát vô thượng đạo tâm, ta đến đón con”).

“Hành giả” (行者) là nói tới người tu hành, tin tưởng nhân quả, phát vô thượng đạo tâm trong phần trên. “Mạng dục chung thời”: Khi thọ mạng sắp chấm dứt, Tây Phương Tam Thánh, tức A Di Đà Phật dẫn hai vị đại Bồ Tát Quán Thế Âm và Đại Thế Chí (ở hai bên đức Phật), còn có “dữ chư Bồ Tát”, [nghĩa là] còn rất nhiều vị Bồ Tát khác. “Trì kim liên hoa”: cầm hoa sen kim sắc. Trong phần trên là đài tử kim, hoa sen bảy báu, có chỗ khác biệt. “Hóa tác ngũ bách Phật”: Ngoài ra lại còn hóa ra năm trăm vị Phật, “lai nghênh thử nhân” (tới đón người ấy), đến đón tiếp hành giả. “Ngũ bách Hóa Phật, nhất thời thọ thủ”: Năm trăm vị Hóa Phật đồng thời vươn tay nghênh đón người ấy. Thượng Phẩm Trung Sanh thì có một ngàn vị Hóa Phật, Thượng Phẩm Thượng Sanh là vô số Hóa Phật, con số khác nhau. Hoa sen thì sao? Thượng Phẩm Thượng Sanh là đài kim cang, Thượng Phẩm Trung Sanh là đài tử kim, ở đây là đài sen vàng, phải phân biệt rõ ràng chuyện này! Vì sao có sự bất đồng? Do cái nhân bất đồng, cho nên duyên cũng bất đồng!

Khi năm trăm vị Hóa Phật đồng thời duỗi tay, kể cả A Di Đà Phật, Quán Thế Âm, Đại Thế Chí Bồ Tát v.v... [đều làm như thế], “tán ngôn”: Khen ngợi. “Pháp tử”: Phàm là những vị Bồ Tát hành pháp Đại Thừa đều gọi là Pháp Tử. “Nhữ kim thanh tịnh”, ý nói khi hành giả sắp mạng chung, sẽ thanh tịnh. “Thanh tịnh” là gì? Hiện thời, kẻ chẳng học Phật trong thế gian, ngay cả kẻ ăn mày cũng thế, mà kẻ làm đại tổng thống cũng thế, những bậc đại học giả được trao giải Nặc Bối Nhĩ (Nobel) cũng thế, thường cảm thấy chính mình vẫn là khá lắm. Hễ tới khi thọ mạng chấm dứt, kẻ địa vị càng cao, học vấn càng nhiều, càng đau khổ! Kẻ ăn mày cảm thấy chẳng sao cả! Dẫu sao làm ăn mày rất khổ sở chết thì chết, trong tâm chẳng có gì đau khổ! Nhưng kẻ làm đại tổng thống, hoặc làm đại hoàng đế vào thời cổ, hoặc những bậc đại học vấn trong hiện thời, bình thường cao cao tại thượng, ai cũng chẳng thể sánh bằng, đối diện cái chết, trong tâm hoảng sợ, so với bất cứ ai cũng đều đau khổ hơn, trọn chẳng thanh tịnh, trong tâm đau khổ, bàng hoàng vô chủ, không biết làm thế nào! Trong tâm có thanh tịnh hay không? Đấy đều là do đủ mọi thiện nghiệp và ác nghiệp đã tạo từ vô thỉ tới nay cùng lúc phát lộ, nội tâm hỗn loạn khôn cùng, tuyệt đối chẳng thanh tịnh!

Nhưng “hành giả” bình thường tu hành, đến khi thọ mạng chấm dứt, đến thế giới Sa Bà giống như đi xa, du lịch, ngắm cảnh, nay sẽ trở về thế giới Cực Lạc, giống như đến chỗ nào đó ngắm cảnh xong, sẽ chuẩn bị về nhà, trong tâm hết sức vui sướng. Do cái tâm ấy, hết thảy chuyện lo buồn, khổ não, hoặc vui sướng trong thế gian đều buông xuống, nhất tâm bất loạn chuẩn bị vãng sanh thế giới Cực Lạc, các thứ phiền não đều hóa thành chẳng còn nữa. Đó là “thanh tịnh”. Nếu không, làm sao nói đến “thanh tịnh” cho được? Khi ấy, đức Phật và các vị đại Bồ Tát, còn có Hóa Phật, đồng thời xòe tay tán thán người ấy: “Nhữ kim thanh tịnh”, quý vị thanh tịnh.

Vì sao thanh tịnh? Thanh tịnh trong khi ấy chính là một hiện tượng tốt lành, tức là thụy tướng vãng sanh. Thụy tướng ấy do đâu mà có? Vì “phát vô thượng đạo tâm”. Thông thường, đã phát vô thượng đạo tâm, tức là tin tưởng sâu xa thế giới Cực Lạc, tin sâu pháp môn Tịnh Độ, tin sâu sanh tử là nỗi khổ to lớn trong thế gian. Vì vậy, mong liễu sanh tử, mong mỏi sanh về thế giới Cực Lạc. Đồng thời, cũng chẳng phải là Tiểu Thừa, mà là Đại Thừa. Chính mình tin tưởng, phát nguyện, tu hành, cũng khuyên người khác tin tưởng, phát nguyện, tu trì. Đấy là “phát vô thượng đạo tâm”. Bình thường đã phát vô thượng đạo tâm, cho đến khi thọ mạng chấm dứt, tâm của quý vị thanh tịnh. Do mối quan hệ này, “ngã lai nghênh nhữ” (ta đến đón ngươi): Tâm thanh tịnh, Phật đến đón quý vị. Quý vị mới thấy: Tâm chẳng thanh tịnh, Phật, Bồ Tát có đến, quý vị cũng không thấy, bị chướng ngại. Bị ai chướng ngại? Bị loạn tâm của chính mình chướng ngại. Vì thế, đối với tầng ý nghĩa này, chúng ta phải đặc biệt chú trọng, chú ý.

Bình thường, thời thời khắc khắc tưởng, niệm niệm đều tưởng, ý niệm ấy dấy lên có sẽ ảnh hưởng tới lúc ta vãng sanh trong tương lai hay không? Có sẽ khiến cho chúng ta loạn tâm, phiền não hay không? Phàm những gì đủ để ảnh hưởng, gây chướng ngại cho sự vãng sanh của chúng ta trong tương lai, khiến cho tâm chúng ta không thanh tịnh, hãy ngay lập tức tiêu trừ ý niệm ấy. Đó là niệm Phật. Trì danh niệm Phật, một câu danh hiệu bao hàm quá nhiều ý nghĩa. Đối với những ý nghĩa ấy, ắt đều phải liễu giải. Sau đó, dấy lên một câu A Di Đà Phật. Một câu A Di Đà Phật là pháp môn tổng trì, tổng trì những gì? Bao hàm tất cả đạo lý của Phật pháp trong ấy. Niệm một câu Phật hiệu, tất cả ý nghĩa của tâm pháp đều được bao hàm trong ấy. Niệm một câu Phật hiệu có sức mạnh to lớn chẳng thể nghĩ bàn! Bình thường niệm như vậy, luyện tập như vậy, tới khi thọ mạng chấm dứt, tâm lý thanh tịnh, chỉ có nhất tâm bất loạn trì câu Phật hiệu thì mới có thể cảm ứng Phật và Bồ Tát đến đón tiếp.

Dưới đây là nói đến sự vãng sanh, có nhân, có duyên, sẽ đạt được kết quả vãng sanh.

(Kinh) Kiến thử sự thời, tức tự kiến thân tọa kim liên hoa. Tọa dĩ, hoa hợp, tùy Thế Tôn hậu, tức đắc vãng sanh thất bảo trì trung.

(經)見此事時，即自見身坐金蓮華。坐已華合，隨世尊後，即得往生七寶池中。

(Kinh: Khi thấy chuyện ấy, liền thấy thân mình ngồi trên hoa sen vàng. Ngồi xong, hoa khép lại, theo sau đức Thế Tôn, liền được sanh vào trong ao bảy báu).

“Kiến thử sự thời” (Khi thấy chuyện ấy). Chữ “thử sự” là nói [những chuyện như] A Di Đà Phật, Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, chư Bồ Tát, còn có Hóa Phật khen ngợi v.v... như trong phần trên, người vãng sanh đều trông thấy rõ ràng. Lúc đó, nhìn thấy rõ ràng. “Tức tự kiến thân tọa kim liên hoa”: Tức khắc thấy thân thể của chính mình ngồi trên hoa sen vàng. “Tọa dĩ hoa hợp”: Sau khi ngồi xong, hoa sen vàng bèn khép lại, bao lấy thân thể. “Tùy Thế Tôn hậu”: Chữ Thế Tôn chỉ A Di Đà Phật, [người vãng sanh] theo sau A Di Đà Phật. “Tức đắc vãng sanh thất bảo trì trung” (Liền được sanh vào trong ao bảy báu): Có đến hai chữ Tức, một là “tức tự kiến thân tọa kim liên hoa” (liền thấy thân mình ngồi trên hoa sen vàng); chữ kia là “tức đắc vãng sanh thất bảo trì trung”. “Tức” (即) là lập tức, ngay trong một niệm. Thông thường, nếu chúng ta hỏi: “Thế giới Cực Lạc ở ngoài mười vạn ức cõi Phật, xa xôi ngần ấy, [làm sao có thể đến đó cho được]?” Nhưng kinh văn đã nói rất rõ ràng, “tức khắc”. Trong tương lai, khi thọ mạng của chúng ta chấm dứt, sau khi trông thấy Tây Phương Tam Thánh và Hóa Phật, sẽ ngay lập tức thong dong, tự tại, ngồi trên hoa sen. Hoa sen khép lại, trong một niệm liền sanh về ao sen bảy báu trong Tây Phương Cực Lạc, mau chóng như thế đó!

Phật pháp bất luận là tông nào, đều phải hiểu rõ tâm pháp. Cái gọi là “tâm pháp” chính là gì? Ắt phải hiểu rõ tâm của mỗi chúng sanh, tức Chân Như bản tánh vô cùng vô tận, không đâu chẳng tồn tại, lớn đến mức chẳng có ngằn mé, tuyệt đối phải liễu giải đạo lý này. Sau khi đã liễu giải đạo lý này, tâm phải thanh tịnh. Khi thọ mạng chấm dứt, các phiền não khác chẳng dấy lên, loạn tâm chẳng có, cái tâm thanh tịnh vừa phát, sẽ cảm ứng Phật, Bồ Tát tới đón tiếp. Vãng sanh chính là cái tâm của chính mình (bản tánh của chính mình) khai triển, phát hiện. Hễ bản tánh phát hiện, sẽ liền được vãng sanh. Tuy thế giới Cực Lạc xa xôi ngần ấy, chỉ cần khi bản tánh khai phát, phát hiện, dẫu xa cách mấy, cũng giống như trước mắt. Chẳng hiểu rõ tâm pháp thì làm thế nào cũng chẳng hiểu đạo lý này.

Thượng Phẩm Thượng Sanh hoa sen chẳng khép lại. Ở đây là “hoa hợp” (hoa khép lại). Dưới đây là những lợi ích (những điều tốt đẹp) sẽ đạt được sau khi vãng sanh. Kinh văn [như sau]:

(Kinh) Nhất nhật nhất dạ, liên hoa nãi khai. Thất nhật chi trung, nãi đắc kiến Phật. Tuy kiến Phật thân, ư chúng tướng hảo, tâm bất minh liễu. Ư tam thất nhật hậu, nãi liễu liễu kiến. Văn chúng âm thanh, giai diễn diệu pháp. Du lịch thập phương, cúng dường chư Phật. Ư chư Phật tiền, văn thậm thâm pháp. Kinh tam tiểu kiếp, đắc bách pháp minh môn, trụ Hoan Hỷ Địa.

(經)一日一夜，蓮華乃開。七日之中，乃得見佛。雖見佛身，於眾相好，心不明了。於三七日後，乃了了見。聞眾音聲，皆演妙法。遊歷十方，供養諸佛。於諸佛前，聞甚深法。經三小劫，得百法明門，住歡喜地。

(Kinh: Qua một ngày một đêm, hoa sen mới nở. Trong vòng bảy ngày, bèn được thấy Phật. Tuy thấy thân Phật, đối với các tướng hảo, tâm chẳng hiểu rõ. Sau hai mươi mốt ngày, mới thấy rành rẽ. Nghe các âm thanh đều diễn diệu pháp. Dạo khắp mười phương, cúng dường chư Phật. Đối trước chư Phật, nghe pháp rất sâu. Qua ba tiểu kiếp, đắc bách pháp minh môn, trụ Hoan Hỷ Địa).

Đoạn này nói rõ lợi ích sẽ đạt được sau khi vãng sanh. Sanh vào trong ao sen bảy báu, hoa sen bèn khép lại, trải qua thời gian “một ngày một đêm, hoa sen mới nở”. Đối với Thượng Phẩm Trung Sanh trong đoạn trước là qua một đêm mới nở, “kinh túc” (經宿) là nói thời gian trong một đêm, thời gian [hoa sen khép lại] ngắn hơn một nửa! Thượng Phẩm Thượng Sanh thì hoa sen chẳng khép lại, thời gian nhanh hơn. Do vậy, chẳng nói khi nào hoa sen nở. Hoa sen [trong Thượng Phẩm Thượng Sanh] vốn đã nở. Ở đây nói “một ngày một đêm”, hoa sen bèn nở. “Thất nhật chi trung, nãi đắc kiến Phật” (Trong vòng bảy ngày, bèn được thấy Phật). Nguyên lai là A Di Đà Phật đến tiếp dẫn, đó là Ứng Hóa Phật đến tiếp đón. Trong vòng bảy ngày, thấy chánh báo trang nghiêm của A Di Đà Phật. Trong phần trước, [trong phép Quán dạy về] quán thân Phật, đã có nói: Phật thân cao lớn dường ấy, mắt biếc trong veo bốn biển cả, có nhiều tướng hảo đẹp đẽ. “Tuy kiến Phật thân” (Tuy thấy thân Phật), nhưng “ư chúng tướng hảo” (đối với các tướng hảo), nói thông thường là ba mươi hai tướng và tám mươi thứ hảo. Thật ra, chỉ cần ba mươi hai tướng và tám mươi tùy hình hảo, tướng hảo đã tuyệt diệu lắm rồi! Cũng chẳng thể biết rõ số! Trong bảy ngày, có thể thấy thân Phật bất cứ lúc nào, trông thấy toàn thể thân tướng. Đối với các thứ tướng, các thứ hảo ấy, “tâm bất minh liễu” [nghĩa là] chưa thể thấy hoàn toàn phân minh. Vì sao? Khi mới vừa thấy, tâm lý còn hoàn toàn chưa mở rộng, chẳng kham hiểu rõ được!

“Ư tam thất nhật hậu, nãi liễu liễu kiến”: Sau hai mươi mốt ngày, mới thấy triệt để rõ ràng, rành rẽ, phân minh; đối với các tướng và các hảo của đức Phật, đã hoàn toàn thấy rõ ràng. Khi ấy, “văn chúng âm thanh” (nghe các âm thanh). Quang minh, màu sắc, và âm thanh do Phật, Bồ Tát phóng ra, đủ mọi thứ chánh báo và y báo đều phát ra âm thanh. “Giai diễn diệu pháp”: Những âm thanh ấy đều diễn nói Phật pháp vi diệu rất sâu. Sau khi vừa nghe diệu pháp, toàn thân bèn tự tại. “Du lịch thập phương, cúng dường chư Phật”: Có thể đến chơi, đến viếng thăm các thế giới của mười phương chư Phật, chuyện này cũng chẳng giống phàm phu bình phàm đi chơi.

“Cúng dường chư Phật”: Mỗi thế giới trong mười phương thế giới đều có Phật, đến cúng dường chư Phật. “Ư chư Phật tiền, văn thậm thâm pháp”: Ở trước mỗi đức Phật, các Ngài chẳng tiếp nhận sự cúng dường suông! Bậc chánh nhân quân tử trong thế gian này, khi quý vị tặng họ lễ vật, còn biết biếu đáp lại, báo đáp quý vị chút gì đó. Quý vị cúng dường Phật, bất luận quý vị cúng dường thứ gì, thứ nhẹ nhất, ít ỏi nhất cũng thế, mà thứ quý trọng nhất cũng thế, chỉ cần quý vị thành tâm cung kính cúng dường, Phật liền cho quý vị nghe Phật pháp rất sâu. Do vậy, ở trước chư Phật, đều có thể học diệu pháp.

“Kinh tam tiểu kiếp, đắc bách pháp minh môn, trụ Hoan Hỷ Địa”: Thượng Phẩm Trung Sanh trong phần trước là trải qua một tiểu kiếp, sẽ đắc Vô Sanh Nhẫn. Ở đây là trải qua ba tiểu kiếp, thời gian dài cỡ nào? vị có thể tự xem. Nếu không hiểu, có thể tra Phật Học Từ Điển. Trải qua ba tiểu kiếp, đắc bách pháp minh môn. Bách pháp minh môn là một trăm pháp trích từ Du Già Sư Địa Luận. Nói cách khác, một trăm pháp chính là hơn sáu trăm pháp trong Du Già Sư Địa Luận. Sáu trăm pháp trong Du Già Sư Địa Luận tượng trưng cho muôn pháp. Mỗi pháp trong Phật pháp, mở rộng ra, sẽ bao hàm vô cùng, vô tận pháp; gộp lại bèn đơn giản. Quy nạp vạn pháp thành một trăm pháp. Một trăm pháp ấy hết sức đơn giản, quan trọng, nhưng nội dung bao hàm vạn tượng. Thông thường, chúng ta học Bách Pháp Minh Môn chỉ hiểu danh từ có nghĩa là gì mà thôi! Thật ra, thâm nhập bất cứ pháp nào trong bách pháp, thật sự lãnh ngộ sẽ là tuyệt diệu. Nay chúng ta chẳng lãnh ngộ, nói thì nói vậy, thấy thì thấy vậy, chẳng hề lãnh ngộ, biết danh xưng mà thôi!

Nhưng ở đây, nghe các âm thanh diễn nói diệu pháp, lại còn ở trước chư Phật trong mười phương thế giới nghe pháp rất sâu, lại còn phải trải qua ba tiểu kiếp, mới đắc bách pháp minh môn. “Minh môn” (明門) là gì? Hiểu rõ, thông đạt pháp môn ấy, bất cứ pháp nào trong bách pháp cũng đều có thể thông thấu con đường thành Phật, đều có thể thành Phật. Chữ Minh tuyệt diệu lắm, Phật là tam minh lục thông. Chúng ta thường nói “đã minh bạch”, minh bạch ở chỗ nào? Thật sự minh bạch sẽ lập tức buông xuống hết thảy, lập tức thấy thấu suốt. [Hiện thời], chúng ta chẳng minh bạch đâu nhé! Sau khi đã minh bạch, sẽ như nhà Thiền đã nói: “Đại địa trầm luân, hư không phấn toái” (Đại địa chìm đắm, hư không nát vụn). Trong quan niệm, hư không chẳng còn tồn tại. Trong quan niệm, đại địa cũng chẳng tồn tại. Hiện thời, có rất nhiều kẻ đầu cơ đất đai, mua một miếng đất thì thấm vào đâu? Toàn thể đại địa cầu và hư không đều nát vụn, chẳng tồn tại! Một miếng đất nhỏ nhoi ấy còn đáng nói ư? Đấy là chẳng thấy thấu suốt. Thật sự thấy thấu suốt, sẽ lập tức có thể buông xuống!

Sau khi đắc bách pháp minh môn, “trụ Hoan Hỷ Địa”: Phá trừ Phiền Não Chướng. Đã phá phiền não, bèn có thể đạt lên Sơ Địa, tức là Hoan Hỷ Địa.

(Kinh) Thị danh Thượng Phẩm Hạ Sanh giả. Thị danh thượng bối sanh tưởng, danh đệ thập tứ quán.

(經)是名上品下生者。是名上輩生想，名第十四觀。

(Kinh: Đây gọi là Thượng Phẩm Hạ Sanh, là phép quán tưởng về vãng sanh trong bậc Thượng, gọi là phép Quán thứ mười bốn).

Nói xong nhân, duyên, quả và lợi ích vãng sanh, bèn dặn dò một câu “thị danh Thượng Phẩm Hạ Sanh giả”. Tới đây, Thượng Phẩm Thượng Sanh, Thượng Phẩm Trung Sanh, và Thượng Phẩm Hạ Sanh đều đã nói xong, lại kết luận: “Thị danh thượng bối sanh tưởng, danh đệ thập tứ Quán”: Đây là Thượng Phẩm Vãng Sanh Quán, gọi là phép Quán thứ mười bốn.