Kinh Thủ Lăng Nghiêm

佛言大王汝見變化遷改不停。悟知汝滅亦於滅時。知汝身中

更不滅耶。波斯匿王合掌白佛我實不知。

佛言我今示汝不生滅性。大王汝年幾時見恒河水。王言我生

三歲慈母携我。謁耆婆天經過此流。爾時劭知是恒河水。

佛言大王如汝所說。二十之時衰於十歲。乃至六十日月歲時

念念遷變。則汝三歲見此河時。至年十三其水云何。王言如三歲時

宛然無異。乃至于今年六十二亦無更異。

佛言汝今自傷髮白面皺。其面必定皺於童年。則汝今時觀此

恒河。與昔童時觀河之見更童耄不。王言不也世尊。

4. Phật ngôn: Đại-vương! Nhữ kiến biến-hóa, thiên-cải bất đình, ngộ tri nhữ diệt, diệc ư diệt thời, nhữ tri thân trung, hữu bất diệt da?

_ Ba-Tư-Nặc vương, hiệp-chưởng bạch Phật: Ngã thật bất tri.

4. Đại-vương thấy sự biến-hóa không ngừng mà biết được thân phải diệt, nhưng khi thân diệt rồi, ông có biết trong thân có cái gì không diệt chăng?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi thiệt không biết.

_ Phật ngôn: Ngã kim thị nhữ, bất sanh- diệt tánh. Đại-vương! Nhữ niên-kỷ thời, kiến Hằng-hà thủy?

_ Vương ngôn: Ngã sanh tam tuế, từ mẫu huề ngã, yết Kỳ-Bà-Thiên, kinh quá thử lưu, nhĩ thời tức tri, thị Hằng-hà _ Nay Ta khai-thị cho Đại-vương biết rõ tánh không sanh-diệt. Đại-vương khởi- sự thấy nước sông Hằng hồi bao nhiêu tuổi?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Hồi tôi được 3 tuổi, thân-mẫu tôi có dẫn tôi đến lễ thần Kỳ-Bà-Thiên (2), phải đi ngang sông thủy. Hằng, nên lúc đó tôi biết nước sông Hằng.

_ Phật ngôn: Đại-vương! Như nhữ sở thuyết, nhị thập chi thời, suy ư thập tuế, nãi chí lục thập, nhựt nguyệt tuế thời, niệm niệm thiên biến.

(…, cho đến nay đã 60 tuổi, từng năm, từng tháng, từng ngày, từng giờ, dời đổi mãi mãi.)

_ Tắc thử tam tuế, kiến thử hà thời, chí niên thập tam, kỳ thủy vân hà?

(_ Vậy khi ông 3 tuổi thấy nước sông ấy, rồi đến khi 13 tuổi thì nước ấy thế nào?)

_ Vương ngôn: Như tam tuế thời, uyễn nhiên vô dị, nãi chí vu kim, niên lục thập nhị, diệc vô hữu dị.

(_ Vua bạch: Tôi thấy nước ấy cũng giống khi 3 tuổi, như nhau không khác, và đến nay tuổi đã 62, cũng vẫn không khác.)

_ Như lời Đại-vương đã nói, thời 20 tuổi kém hơn thời 10 tuổi, cứ suy yếu lần tới thời 62 tuổi, thời-gian thay đổi, các niệm cũng thay đổi luôn luôn.

_ Như vậy khi 3 tuổi Đại-vương thấy nước sông Hằng, tới khi 13 tuổi Đại-vương cũng thấy nước ấy, nhưng cái thấy có khác chăng?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Không khác, cho tới nay 62 tuổi cái thấy giống in như vậy, không thay đổi chút nào cả.

_ Phật ngôn: Nhữ kim tự thương, phát bạch diện sô, kỳ diện tất định, sô ư đồng niên.

(_ Phật bảo: Nay ông xét mình đầu bạc mặt nhăn, mặt ông chắc là nhăn hơn lúc trẻ.) _ Tắc nhữ kim thời, quan thử Hằng-hà, dữ tích đồng thời, quan hà chi kiến, hữu đồng mạo phủ?

(_ Vậy cái thấy hiện nay của ông thấy sông Hằng, so với cái thấy lúc nhỏ thấy sông Hằng, có già trẻ gì không?)

_ Vương ngôn: Phất dã Thế-Tôn! (_ Vua bạch: Thưa Thế-Tôn, không.)

_ Đại-vương buồn tủi thân mình tóc bạc da nhăn, tuổi già suy yếu hơn tuổi trẻ.

_ Vậy hiện nay Đại-vương thấy nước sông Hằng, nếu sánh với cái thấy hồi còn bé, có già trẻ khác nhau chăng?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Không khác chi cả.

佛言大王汝面雖皺而此見精性未曾皺。皺者為變不皺非變。

變者受滅彼不變者元無生滅。云何於中受汝生死。而猶引彼末伽梨

等。都言此身死後全滅。

5. Phật ngôn:

_ Đại-vương! Nhữ diện tuy sô, nhi thử kiến tinh, tánh vị tằng sô.

5. Đức Phật bảo vua Ba-Tư-Nặc:

_ Đại-vương! Mặt của Đại-vương nhăn chớ cái thấy không bao giờ nhăn. _ Sô giả vi biến, bất sô phi biến.

_ Biến giả thọ diệt, bỉ bất-biến giả, nguyên vô sanh-diệt.

(_ Cái thay đổi thì phải diệt, còn cái không thay đổi kia, vốn không sanh diệt.)

_ Vân hà ư trung, thọ nhữ sanh-tử, nhi du dẫn bỉ, Mạt-Già-Lê đẳng, đô ngôn thử thân, tử hậu toàn diệt.

(_ Làm sao trong ấy, lại nhận cái sống cái chết của ông, mà ông còn dẫn những thuyết của bọn Mạt-Già- Lê kia bảo rằng thân này chết rồi diệt hẳn.) _ Phải biết cái nhăn là cái biến đổi, cái không nhăn là cái không biến đổi.

_ Biến đổi thì diệt, không biến đổi thì không diệt.

_ Đã là cái không diệt thì chẳng có lý nào lại theo thân của Đại-vương mà thọ sanh-tử, để Đại-vương phải lầm lời nói của dòng dõi ngoại-đạo Mạt-Già-Lê (3):

Thân chết rồi tiêu mất.

王聞是言信知身後捨生趣生。與諸大眾踊躍歡喜得未曾更。

6. Vương văn thị ngôn, tín tri thân hậu, xả sanh thú sanh.

(_ Vua nghe lời Phật dạy như vậy, tin biết về sau bỏ thân này qua thân khác.)

_ Dữ chư đại-chúng dũng-dược hoan-hỉ, đắc vị-tằng-hữu. (_ Cùng với đại-chúng nhẩy nhót vui mừng, được cái chưa từng có.) Dũng-dược: nhẩy nhót. 6. Vua Ba-Tư-Nặc nghe Phật dạy thì nhận-định: Thân người diệt, chớ cái tánh thấy không diệt. Người đời bỏ thân này sang thân khác, thay hình đổi xác, luân-chuyển mãi chớ không phải tiêu mất.

_ Vua và Đại-chúng đều vui mừng vì được thọ-lãnh một việc chưa từng có.

Thú (趣): cõi chúng-sanh đến ở thì gọi là Thú.

Luận Câu-Xá, quyển 8: ‚Thú là nơi đi đến‛.

7. 7. PHẬT HIỂN-MINH TÁNH THẤY KHÔNG MẤT.

阿難劭從座起禮佛。合掌長跪白佛世尊。若此見聞必不生滅

。云何世尊名我等輩。遺失真性顛倒行事。願興慈悲洗我塵垢。

_ A-Nan tức tùng tòa khởi lễ Phật, hiệp-chưởng trường quỳ bạch Phật:

_ Thế-Tôn! Nhược thử kiến văn, tất bất sanh-diệt, vân hà Thế-Tôn, danh ngã đẳng bối, di thất Chơn-Tánh, điên-đảo hành sự?

_ Nguyện hưng từ-bi, tẩy ngã trần-cấu.

(_ Xin Phật mở lòng từ-bi, rửa sạch trần-cấu cho chúng tôi.)

_ Ngài A-Nan đứng dậy lễ Phật rồi quì gối, hiệp-chưởng bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Nếu tánh thấy nghe không sanh diệt, thì tại sao Đức Thế-Tôn lại quở chúng tôi quên mất Chơn-Tánh, làm việc điên-đảo.

_ Cầu xin Đức Thế-Tôn từ-bi khai sáng chỗ mê lầm của chúng tôi.

劭時如來垂金色臂。輪手下指示阿難言。汝今見我母陀羅手

為正為倒。阿難言世間眾生以此為倒。而我不知誰正誰倒。

佛告阿難若世間人以此為倒。劭世間人將何為正。阿難言如

來竪臂兜羅綿手。上指於空則名為正。

佛劭竪臂告阿難言。若此顛倒首尾相換。諸世間人一倍瞻視。

則知汝身與諸如來。清淨法身比類發明。如來之身名正遍知。汝等

之身號性顛倒。隨汝諦觀汝身佛身。稱顛倒者名字何處號為顛倒。

8. Tức thời Như-Lai, thùy kim sắc tý, luân thủ hạ chỉ thị A-Nan ngôn:

(_ Khi ấy Đức Như-Lai duỗi cánh tay kim-sắc, ngón tay chỉ xuống, bảo ông A-Nan rằng:

_ Nhữ kim kiến ngã, Mẫu-đà-la thủ, vi chánh vi đảo?

_ Ông nay thấy tay Mẫu-đà-la Ta là chánh hay là ngược?) _ A-Nan ngôn: Thế-gian chúng-sanh, dĩ thử vi đảo, nhi ngã bất tri, thùy chánh, thùy đảo? 8. Tức thời Đức Như-Lai duỗi cánh tay vàng chỉ xuống đất, hỏi ngài A-Nan:

_ Bây giờ ông xem tay Mẫu-đà-la (4)

của Ta chánh hay đảo?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Người thế-gian nói như thế là đảo, riêng tôi không biết thế nào chánh? Thế nào đảo?

_ Phật cáo A-Nan: Nhược thế-gian nhân, dĩ thử vi đảo, tức thế-gian nhân tương hà vi chánh?

(…, thì người thế-gian gọi thế nào là chánh?) _ A-Nan ngôn: Như-Lai thụ tý, Đâu-la-miên thủ, thượng chỉ hư-không, tắc danh vi chánh.

(_ Ông A-Nan bạch Phật: Đức Như-Lai đưa cánh tay lên, tay Đâu-la-miên chỉ lên trên không thì gọi là chánh.)

_ A-Nan! Nếu người thế-gian nói như vậy là đảo, thì thế nào là chánh?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Như-Lai đưa cánh tay vàng trở lên thì người thế-gian mới gọi là chánh.

_ Phật tức thụ tý, cáo A-Nan ngôn: _ Nhược thử điên-đảo, thủ vĩ tương- hoán, chư thế-gian nhân, nhứt bội chiêm thị.

(_ Cái trái ngược như thế, chỉ là đầu đuôi thay đổi lẫn nhau, các người thế-gian lặp đi lặp lại mà xem thấy.)

_ Tắc tri nhữ thân, dĩ chư Như-Lai, thanh-tịnh Pháp-thân, tỷ loại phát-minh,

_ Đức Phật liền đưa cánh tay vàng trở lên rồi nói: _ A-Nan! Cái chánh, cái đảo là đầu đổi làm đuôi, đuôi đổi làm đầu, chớ cánh tay không mất, người thế-gian đều thấy như vậy.

_ Do đó ông biết nhục-thân ông và Pháp-thân Phật. Nhục-thân của ông là Như-Lai chi thân, danh Chánh-Biến-Tri.

(_ Nay lấy cái thân ông và pháp-thân thanh-tịnh của chư Như-Lai, so theo đó mà phát-minh, thì thân của Như-Lai gọi là Chánh-Biến-Tri.)

_ Nhữ đẳng chi thân, hiệu tánh điên- đảo.

(_ Thân của các ông gọi là tánh trái ngược.)

_ Tùy nhữ đế quan, nhữ thân Phật thân, xưng điên-đảo giả, danh tự hà xứ, hiệu vi điên-đảo?

(_ Tùy ông xét kỹ nơi thân ông và thân Phật, cái gọi là trái ngược đó, do ở chỗ nào mà gọi là trái ngược?) điên-đảo, còn Pháp-thân thanh-tịnh của Phật là Chánh-Biến-Tri (5).

_ So sánh và phát-minh hai thân ấy thì thân của ông vốn là điên-đảo.

_ Ông có biết do chỗ nào mà cho là điên-đảo?

于時阿難與諸大眾。瞪矒瞻佛目精不瞬。不知身心顛倒所在。

9. Ư thời A-Nan, dữ chư đại-chúng, trừng manh chiêm Phật, mục tình bất thuấn, bất tri thân-tâm, điên-đảo sở tại.

(_ Khi ấy ông A-Nan cùng cả đại-chúng chăm chăm ngó Phật, tròng con mắt không lay động, chẳng biết thân-tâm chỗ nào trái ngược.) 9. Bấy giờ ngài A-Nan và Đại-chúng sửng sốt nhìn Phật, không thưa hỏi được điều chi, vì chẳng biết chỗ điên-đảo của thân-tâm.

佛興慈悲哀愍阿難及諸大眾。發海潮音遍告同會。諸善男子

我常說言。色心諸緣及心所使諸所緣法唯心所現。汝身汝心皆是妙

明真精妙心中所現物。云何汝等遺失本妙圓妙明心寶明妙性。認悟

中迷晦昧為空。空晦暗中結暗為色。色雜妄想想相為身。聚緣內搖

趣外奔逸。昏擾擾相以為心性。一迷為心。決定惑為色身之內。不

知色身外泊山河虛空大地。咸是妙明真心中物。譬如澄清百千大海

。棄之唯認一浮漚體。目為全潮窮盡瀛渤。汝等劭是迷中倍人。如

我垂手等無差別。如來說為可憐愍者。

10. Phật hưng từ-bi, ai mẫn A-Nan, cập chư đại-chúng, phát hải-triều-âm, biến cáo đồng hội:

_ Chư Thiện-nam-tử! Ngã thường thuyết ngôn, - sắc tâm chư duyên, cập tâm sở sử, (_ Sắc, tâm, các duyên, và các tâm sở, - chư sở duyên pháp, duy tâm sở hiện.

10. Đức Phật động lòng từ-bi thương xót ngài A-Nan và Đại-chúng, phát ra tiếng nói hải-triều phổ-cáo chúng-hội:

_ Chư Thiện-nam-tử ! Ta thường nói rõ:

- các duyên về sắc, tâm, các nghiệp chơn-vọng của tâm-sở, - các pháp sở-duyên sáng tối, chánh-tà, - các pháp sở-duyên, đều duy tâm-tánh biến hiện.) _ Nhữ thân nhữ tâm, giai thị diệu-minh, chơn tinh diệu-tâm, trung sở hiện vật.

(_ Thân ông, tâm ông đều là những vật hiện ra trong tâm-tánh.)

_ Vân hà nhữ đẳng, di thất bổn-diệu, viên-diệu minh-tâm, bửu-minh diệu-tánh, nhận ngộ trung mê.

(_ Làm sao các ông lại bỏ mất tâm-tánh quý báu ấy, nhận cái mê trong ngộ.)

_ Hối muội vi không, không hối ám trung, kết ám vi sắc; sắc tạp vọng-tưởng, tưởng tướng vi thân.

(_ Mê-muội thành có hư-không, trong hư-không mê-muội ấy, kết cái mê-muội thành ra có sắc; sắc xen với vọng-tưởng, tưởng tướng làm thân.)

_ Tụ duyên nội diêu, thú ngoại bôn dật;

hôn nhiễu nhiễu tướng, dĩ vi tâm tánh.

(_ Nhóm các duyên lay động bên trong, giong ruổi theo cảnh vật bên ngoài; rồi lấy cái tướng mờ mịt lăng xăng đó làm tâm-tánh.) _ Nhứt mê vi tâm, quyết định hoặc vị, sắc thân chi nội, bất tri sắc-thân, ngoại kî sơn-hà, hư-không đại-địa, hàm thị diệu-minh Chơn-Tâm trung vật.

(_ Một khi lầm cái tướng ấy làm tâm thì quyết-định lầm cho rằng tâm ở trong sắc thân, mà không biết sắc thân, cho đến núi sông, hư-không, đất liền bên ngoài, đều là những vật hiện trong tâm-tánh.)

_ Thí như trừng thanh, bá thiên đại-hải, khí chi duy nhận, nhứt phù âu thể, mục vi toàn triều, cùng-tận doanh bột.

(_ Ví như bỏ cả trăm nghìn biển lớn trong lặng, chỉ nhận một cái bọt nước; rồi cho nó là toàn hết cả nước, cùng tột các biển lớn.) _ Nhữ đẳng tức thị, mê trung bội nhân.

(_ Bọn ông tức là những người mê lầm nhiều lớp.) tánh-tướng, nhân-quả …, tất cả thế-gian pháp và xuất thế-gian pháp đều do tâm Như-Lai-Tạng phát-sanh.

_ Thân-hoạn của các ông vốn là vật ở trong diệu-minh Chơn-Như Tâm.

_ Cớ sao các ông lại quên mất tâm diệu-minh ấy mà nhận cái mê ở trong ngộ.

Đó là chỗ điên-đảo của thân-tâm.

_ Ban sơ, vì một niệm mê-muội mà có vô-minh, do vô-minh mà hóa ra ngoan-không, rồi lại sanh ra sắc tứ-đại (6), kết với vọng-tưởng mà hóa ra thân ngũ uẩn

(7). Đó là thân mê ở trong ngộ.

_ Khi thân tứ-đại giả-hiệp, trong thì hiệp với vọng-tưởng, ngoài thì hiệp với sắc-trần mà sanh ra đen tối u-ám, rồi chấp cái tướng đen tối u-ám làm tâm diệu-minh. Đó là tâm mê ở trong ngộ.

_ Nếu mê-chấp như vậy thì chắc chắn lầm tâm ở trong thân tứ-đại, chớ không rõ: từ cái thân tứ-đại cho tới núi sông, hư-không, đất đai đều là vật ở trong diệu-minh Chơn-Như Tâm. _ Ví như bỏ cả trăm ngàn biển lớn, lại nhận chút bọt nước mà cho là nước của các biển.

_ Thể theo lý đó mà nghiệm-xét, các ông cũng đủ biết rõ: bỏ biển nhận bọt cũng như bỏ chơn theo vọng. Đó là hạng người mê ở trong mê.

_ Như ngã thùy thủ, đẳng vô sai biệt.

(_ Như cánh tay tôi rủ xuống, không có sai khác.)

_ Như-Lai thuyết vi, khả liên mẫn giả.

(_ Như-Lai gọi là đáng thương xót đó.) _ Chỗ điên-đảo của các ông như vậy chẳng khác chi cánh tay chỉ xuống đất mà các ông gọi là đảo. _ Thế nên các ông là hạng người đáng thương xót vô-cùng.

11. 11. PHẬT HIỂN-MINH TÁNH THẤY

KHÔNG HOÀN.

阿難承佛悲救深誨。垂泣叉手而白佛言。我雖承佛如是妙音

。悟妙明心元所圓滿常住心地。而我悟佛現說法音。現以緣心允所

瞻仰。徒獲此心未敢認為本元心地。願佛哀愍宣示圓音。拔我疑根

歸無上道。

_ A-Nan thừa Phật, bi cứu thâm hối, thùy khấp xoa thủ, nhi bạch Phật ngôn:

_ Ngã tuy thừa Phật, như-thị diệu-âm, ngộ diệu-minh tâm, nguyên sở viên-mãn, thường-trụ tâm-địa; nhi ngã ngộ Phật, hiện thuyết pháp-âm, hiện dĩ duyên tâm, doãn sở chiêm-ngưỡng, đồ hoạch thử tâm.

(_ Tuy tôi vâng nghe diệu-âm của Phật như vậy, ngộ được chỗ thường-trụ viên-mãn sẵn có của tâm-tánh;

nhưng tôi ngộ được pháp-âm của Phật vừa dạy, là tôi hiện lấy tâm phan-duyên mà thỏa-mãn chỗ ước mong.)

_ Vị cảm nhận vi, bổn nguyên tâm-địa.

(_ Tôi luống được tâm ấy, chưa dám nhận là tâm-tánh bản-lai.)

_ Nguyện Phật ai-mẫn, tuyên thị viên- âm, bạt ngã nghi căn, qui Vô-Thượng- Đạo.

(_ Mong Phật thương xót, tuyên lời viên-âm, nhổ gốc nghi ngờ của tôi, đem về đạo Vô-Thượng.) _ Ngài A-Nan nghe Phật từ-bi dạy dỗ như vậy, lấy làm cảm-động, tủi khóc rồi đứng vòng tay cung-kính bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi nghe tiếng pháp nhiệm-mầu của Đức Thế-Tôn, biết được tâm diệu-minh vốn là tâm-địa bổn-lai thường-trụ viên-mãn; tuy-nhiên trong khi nghe pháp-âm, tôi dùng tâm phan-duyên (8) mà chiêm-ngưỡng Đức Thế-

Tôn và chăm nghe pháp lành.

_ Hiện giờ ngộ thì có ngộ, nhưng chưa dám nhận tâm-địa bổn-lai thường-trụ viên-mãn.

_ Vì thế tôi kính xin Đức Thế-Tôn thương xót, lấy lời nói hoàn toàn sáng suốt, tẩy sạch các sự nghi ngờ của tôi để tiếp-dẫn tôi trở về Vô-Thượng-Đạo (9).

佛告阿難汝等尚以緣心聽法。此法亦緣非得法性。如人以手

指月示人。彼人因指當應看月。若復觀指以為月體。此人豈唯亡失

月輪亦亡其指。何以故。以所標指為明月故。豈唯亡指。亦復不識

明之與暗。何以故。劭以指體為月明性。明暗二性無所了故。

12. Phật cáo A-Nan:

_ Nhữ đẳng thượng dĩ, duyên tâm thính pháp, thử pháp diệc duyên, phi đắc pháp tánh.

(_ Các ông còn lấy tâm phan-duyên mà nghe pháp, thì cái pháp nhận được đó cũng chỉ là sở-duyên, chớ không phải nhận được pháp-tánh.)

_ Như nhân dĩ thủ, chỉ nguyệt thị nhân, bỉ nhân nhân chỉ, đương ưng khán nguyệt.

(_ Ví như có người lấy ngón tay chỉ mặt trăng cho người khác, thì người kia lẽ ra phải nhân ngón tay mà thấy mặt trăng.)

_ Nhược phục quan chỉ, dĩ vi nguyệt thể, thử nhân khởi duy, vong thất nguyệt luân, diệc vong kỳ chỉ. Hà dĩ cố? (_ Nếu người kia xem ngón tay và cho đó là mặt trăng, thì người ấy chẳng những bỏ mất mặt trăng mà cũng bỏ mất cả ngón tay chỉ nữa. Vì cớ sao?)

_ Dĩ sở phiêu chỉ, vi minh nguyệt cố.

Khởi duy vong chỉ, diệc phục bất thức, minh chi dữ ám. Hà dĩ cố?

(_ Vì nhận ngón tay chỉ làm mặt trăng vậy. Đâu những bỏ mất ngón tay, lại cũng không phân-biệt được sáng và tối. Vì sao?)

_ Tức dĩ chỉ thể, vi nguyệt minh tánh, minh ám nhị tánh, vô sở liễu cố.

(_ Vì lấy ngón tay tối làm mặt trăng sáng, thì không rõ biết được hai tánh sáng tối.)

12. Đức Phật bảo:

_ A-Nan! Nếu ông và Đại-chúng lấy tâm phan-duyên để nghe pháp thì pháp cũng là duyên hay sao? Nếu pháp là duyên thì không phải thiệt là pháp-tánh.

_ Ví như có ai lấy ngón tay chỉ mặt trăng cho người xem, thì người xem nương theo ngón tay mà thấy được mặt trăng;

- chớ không phải nhận ngón tay làm mặt trăng. Vì cớ sao?

_ Vì nếu nhận ngón tay làm mặt trăng, thì chẳng những không biết mặt trăng, lại còn không biết ngón tay, cũng có thể không biết sáng tối. Vì cớ sao?

_ Mặt trăng thì sáng, ngón tay thì tối.

Nếu không biết cả mặt trăng và ngón tay, tất không làm sao rõ được hai thể-tánh sáng tối.

_ Như nghe pháp-âm mà không đạt pháp-tánh thì chẳng khác chi nhận ngón tay làm mặt trăng.

汝亦如是若以分別我說法音為汝心者。此心自應離分別音更

分別性。譬如更客寄宿旅亭。敺止便去終不常住。而掌亭人都無所

去名為亭主。此亦如是若真。汝心則無所去。云何離聲無分別性。

斯則豈唯聲分別心。分別我容離諸色相無分別性。如是乃至分別都

無非色非空。拘舍離等昧為冥諦離諸法緣無分別性。則汝心性各更

所還云何為主。

13. Nhữ diệc như-thị.

_ Nhược dĩ phân-biệt, ngã thuyết pháp-âm, vi nhữ tâm giả, thử tâm tự ưng, ly phân-biệt âm, hữu phân-biệt tánh.

(_ Nếu lấy cái phân-biệt pháp-âm của Ta làm tâm của ông, thì cái tâm ấy phải rời cái phân-biệt tiếng nói, có tánh phân-biệt.)

_ Thí như hữu khách, ký túc lữ-đình, tạm chỉ tiện khứ, chung bất thường-trú.

(_ Ví như người khách ngủ trọ quán trạm, ở tạm rồi đi, rốt cuộc ở mãi không được;

_ Nhi chưởng đình nhân, đô vô sở khứ, danh vi đình chủ.

- còn người giữ trạm thì không đi đâu, gọi là chủ trạm.)

_ Thử diệc như-thị, nhược chơn nhữ tâm, tắc vô sở khứ.

(_ Tâm cũng như vậy, nếu thật tâm ông thì không đi đâu.)

_ Vân hà ly thinh, vô phân-biệt tánh?

(_ Làm sao rời cái tiếng, lại không có tánh phân- biệt?)

_ Tư tắc khởi duy, thinh phân-biệt tâm, phân-biệt ngã dung, ly chư sắc-tướng, vô phân-biệt tánh.

(_ Nói như thế chẳng những đối với tâm phân-biệt các tiếng, cái phân-biệt hình-dung của tôi, rời các sắc- tướng, cũng không có tánh phân-biệt.)

_ Như-thị nãi chí, phân-biệt đô vô, phi sắc phi không, Câu-Xá-Ly đẳng, muội vi Minh-Đế.

(_ Như vậy cho đến, cái phân-biệt đều không, không phải sắc, không phải không, mà bọn Câu-Xá-Ly lầm là Minh-Đế, 13. A-Nan! Ông cũng như vậy.

_ Nếu ông dùng tâm phân-biệt để nghe pháp-âm của Ta và cho tâm ấy là Chơn- Như Tâm của ông, thì tâm ấy khi ly pháp-âm, phải có thể-tánh phân-biệt riêng.

_ Giả-sử như có người khách tạm ở tại quán một đêm rồi đi, chớ không có ở thường-trực.

_ Nếu phải là chủ-nhân thì chắc chắn ở luôn tại quán.

_ Khách ví dụ với vọng-tâm. Chủ ví dụ với Chơn-Tâm. Nếu tâm phân-biệt là Chơn-Tâm thì giống như chủ quán ở tại một chỗ chớ không có đi đâu nữa.

_ Tại sao tâm phân-biệt ấy khi ly âm-thanh lại không còn có tánh phân-biệt chẳng khác chi người khách ở tạm tại quán một đêm rồi đi?

_ Như vậy chẳng những nói về tâm phân-biệt âm-thanh, mà lại nói tới tâm phân-biệt hình-thể, khi ly các sắc-tướng cũng không còn có tánh phân-biệt. _ Dĩ-chí các tâm phân-biệt về các món hương, vị, xúc, pháp, cũng chẳng có Tự- Tánh. _ A-Nan! Nếu tâm ông chẳng có Tự- Tánh thì ngoài thân của ông không có thiệt sắc. Nếu không có thiệt sắc thì chẳng phải sắc.

_ Tuy-nhiên khi đối duyên thì vọng khởi ra có sắc tức là chẳng phải không. Vì chỗ phi sắc phi không, nên nhà sư ngoại-đạo Câu-Xá-Ly (cũng gọi là Mạt- Già-Lê) chấp lấy chỗ ấy làm Minh-Đế (10).

_ Ly chư pháp duyên, vô phân-biệt tánh. - thì rời các pháp-trần, cũng không tánh phân-biệt.)

_ Tắc nhữ tâm-tánh, các hữu sở hoàn, vân hà vi chủ?

(_ Như vậy tâm-tánh của ông đều có chỗ trả về, lấy gì mà làm chủ?) _ Nếu tâm-tánh lìa các duyên của pháp-trần, không có tánh phân-biệt.

_ Thì tâm-tánh ấy có thể trả về chỗ nọ chỗ kia tức là có chỗ hoàn, như vậy ông lấy cái gì làm chủ?

阿難言若我心性各更所還。則如來說妙明元心云何無還。惟

垂哀愍為我宣說。

14. A-Nan ngôn: _ Nhược ngã tâm-tánh, các hữu sở hoàn.

(_ A-Nan bạch: Như tâm-tánh của tôi đều có chỗ trả về, _ Tắc Như-Lai thuyết, diệu-minh nguyên-tâm, vân hà vô hoàn? - thì tâm-tánh của Như-Lai dạy, làm sao lại không có chỗ trả về?)

_ Duy thùy ai-mẫn, vị ngã tuyên-tuyết.

14. _ Bạch Đức Thế-Tôn! Hoàn có nghĩa là trả, ví như mượn của người thì hoàn lại cho người, còn nếu vật của mình thì không có chỗ hoàn.

_ Nay tâm phân-biệt của tôi có chỗ hoàn, còn tâm diệu-minh do Như-Lai nói đó tại sao không có chỗ hoàn? _ Ngưỡng cầu Đức Thế-Tôn thương xót dạy bảo chúng tôi.

佛告阿難且汝見我見精明元。此見雖非妙精明心。如第二月

非是月影。汝應諦聽今當示汝無所還地。

阿難此大講堂洞開東方。日輪昇天則更明耀。中夜黑月雲霧

晦暝則復昏暗。戶牖之隙則復見通。牆孙之間則復觀擁。分別之處

則復見緣。頑虛之中遍是空性。欝[土*孛]之象則紆昏塵。澄鑓歛

氛又觀清淨。

阿難汝咸看此諸變化相。吾今各還本所因處。云何本因。

阿難此諸變化明還日輪。何以故。無日不明明因屬日。是故

還日暗還黑月。通還戶牖擁還牆孙。緣還分別頑虛還空。欝[土* 孛]還塵清明還鑓。則諸世間一切所更不出斯類。

15. Phật cáo A-Nan:

_ Thả nhữ kiến ngã, kiến-tinh minh-nguyên. 15. Đức Phật dạy:

_ A-Nan! Hiện-tiền ông thấy Ta, chẳng hạn như thấy 32 tướng tốt vì ông có (_ Hãy lấy cái tánh thấy của ông thấy Ta đây.)

_ Thử kiến tuy phi, diệu-tinh minh-tâm, như đệ-nhị nguyệt, phi thị nguyệt ảnh. (_ Tánh thấy ấy tuy không phải là tâm-tánh, như mặt trăng thứ hai không phải thật là mặt trăng.)

_ Nhữ ưng đế thính, kim đương thị nhữ, vô sở hoàn địa. (_ Ông hãy nghe cho chín, nay Ta chỉ cho ông cái nghĩa không thể trả về.)

_ A-Nan! Thử đại giảng-đường, động khai đông phương.

(_ A-Nan! Đại-giảng-đường này mở rộng phương

Đông, _ Nhựt luân thăng thiên, tắc hữu minh-diệu; trung dạ hắc nguyệt, vân vu hối minh, tắc phục hôn ám. - khi mặt trời lên thì sáng, nửa đêm vắng trăng, mây mù mờ mịt, thì lại tối tăm, _ Hộ dũ chi khích, tắc phục kiến thông, tường vũ chi gian, tắc phục quan ủng. - chỗ có các cửa thì thấy thông suốt, chỗ có tường nhà thì thấy ngăn bít, _ Phân-biệt chi xứ, tắc phục kiến duyên, ngoan hư chi trung, biến thị không-tánh.

- chỗ phân-biệt được, thấy cảnh sắc-duyên, trong chỗ rỗng trống, toàn là hư-không, _ Uất bột chi tượng, tắc hư hôn-trầm, trừng tể liễm phần, hựu quan thanh-tịnh. - cảnh tượng mù mịt khi bụi nổi lên, mưa tạnh trời xanh, lại thấy trong sạch.)

_ A-Nan! Nhữ hàm khán thử, chư biến-hóa tướng. Ngã kim các hoàn, bổn sở nhân xứ. Vân hà bổn-nhân?

_ A-Nan! Thử chư biến-hóa, minh hoàn nhựt-luân. Hà dĩ cố?

(_ A-Nan! Trong các tướng biến-hóa, cái sáng trả về kiến-tinh gốc sáng suốt.

_ Tánh thấy đó tuy không phải tâm diệu-minh, nhưng có thể ví như mặt trăng thứ hai, chớ không phải bóng trăng (11).

_ Nay Ta khai-thị cho ông tánh thấy không hoàn. Vậy ông hãy chăm chỉ nghe.

_ A-Nan! Giảng-đường rộng rãi này, khi khai hướng Đông, - ban ngày mặt trời chiếu, sáng rõ; ban đêm không trăng, mây mù u-ám, phải tối đen;

- cửa mở, thấy thông thương; bít vách, thấy ngăn cách;

- chỗ phân-biệt, thấy các sắc-duyên; chỗ hư-không, thấy trống rỗng;

- chỗ rậm rạp phức-tạp, thấy bụi mịt mù;

chỗ trời thanh-bạch, thấy trong suốt. _ A-Nan! Ông có xem các tướng biến-hóa như thế. Bây giờ Ta trả các tướng ấy về chỗ bổn-nhân. Thế nào là bổn-nhân (12)?

_ A-Nan! Trong các tướng ấy, sáng rỡ hoàn lại mặt trời, cho mặt trời. Vì sao?

_ Vô nhựt bất minh, minh nhân thuộc nhựt, thị cố hoàn nhựt.

_ Vì không mặt trời thì không sáng, nguyên-nhân cái sáng thuộc về mặt trời, cho nên trả cho mặt trời.) _ Ám hoàn hắc nguyệt, thông hoàn hộ dũ.

(_ Cái tối trả về cho trăng tối, thông suốt trả về cho các cửa, _ Ủng hoàn tường vũ, duyên hoàn phân- biệt.

- ngăn bít trả về cho tường nhà, sắc-duyên trả về cho phân-biệt, _ Ngoan hư hoàn không, uất bột hoàn trần, thanh minh hoàn tế.

- trống rỗng trả về cho hư-không, mù mịt trả về cho bụi, trong sáng trả về cho tạnh; _ Tắc chư thế-gian, nhứt-thiết sở-hữu, bất xuất tư loại.

- và trong thế-gian có những cái gì, cũng không ra ngoài mấy loại ấy.) - vì nhờ có mặt trời chiếu mới được sáng.

_ Tối đen hoàn lại đêm không trăng, thông thương hoàn lại cửa mở.

_ Ngăn cách hoàn lại vách bít, sắc- duyên hoàn lại chỗ phân-biệt.

_ Trống rỗng hoàn lại hư-không, bụi mịt mù hoàn lại chỗ rậm rạp, trong suốt hoàn lại chỗ thanh-bạch.

_ Tất cả vật-tướng ở thế-gian đều không ngoài tám tướng ấy.

汝見八種見精明性當欲誰還。何以故。若還於明。則不明時

無復見暗。雖明暗等種種差別見無差別。諸可還者自然非汝。不汝

還者非汝而誰。則知汝心本妙明淨。汝自迷悶喪本受輪。於生死中

常被漂溺。是故如來名可憐愍。

16. Nhữ kiến bát chủng, kiến tinh minh-tánh, đương dục thùy hoàn? Hà dĩ cố?

(_ Còn cái tánh thấy của ông thấy tám thứ kia thì ông định trả về đâu? Vì sao?

_ Nhược hoàn ư minh, tắc bất minh thời, vô phục kiến ám.

_ Nếu trả về cho sáng thì lúc không sáng lại không thấy tối, _ Tuy minh ám đẳng, chủng chủng sai-biệt, kiến vô sai-biệt.

16. A-Nan! Tánh thấy hoàn lại chỗ nào?

_ Ví như tướng sáng thì hoàn lại mặt trời thì tánh thấy đã theo tướng sáng đi rồi, đến khi tối thì lấy gì thấy tối?

_ Sáng tối tuy hai tướng khác nhau, nhưng tánh thấy không khác, không thay đổi.

- nay tuy các thứ sáng tối có sai khác, cái thấy không có sai khác.) _ Chư khả hoàn giả, tự-nhiên phi nhữ.

(_ Các cái thấy có thể trả về tự-nhiên không phải là ông.)

_ Bất nhữ hoàn giả, phi nhữ nhi thùy?

(_ Còn cái không thể trả về được thì không phải là ông mà là ai nữa?) _ A-Nan! Vật nào mà ông hoàn được là vật mượn chớ không phải vật của ông.

_ Vật nào mà ông không hoàn được tức là không phải vật mượn, dĩ-nhiên là vật của ông, chớ không còn nghi là vật của kẻ khác.

_ Tắc tri nhữ tâm, bổn diệu minh tịnh, nhữ tự mê muộn, tán bổn thọ luân, ư sanh-tử trung, thường bị phiêu nịch.

(_ Vậy biết tâm ông vốn là nhiệm mầu thanh-tịnh sáng suốt, ông tự mê lầm, bỏ mất tánh bản-nhiên mà chịu luân-hồi, thường bị chìm đắm trong biển sanh- tử.) _ Thị cố Như-Lai danh khả lân mẫn. _ Ông biết kiến-tinh chẳng hoàn được, thì ông biết Tâm Chơn-Như bổn-lai diệu-minh thường-trụ cũng chẳng hoàn được.

_ Thế nên kiến-tinh là chủ trong khách, Tâm Chơn-Như là chủ trong chủ.

_ Nếu ông biết chủ trong khách tất-nhiên biết chủ trong chủ.

_ Vì ông tự mê-muội, quên mất Bổn-Lai Diện-Mục của mình nên bị chìm đắm trong biển khổ luân-hồi sanh-tử.

_ Thế nên Như-Lai cho là đáng thương xót.

17. 17. PHẬT HIỂN-MINH TÁNH THẤY KHÔNG TẠP.

阿難言我雖識此見性無還。云何得知是我真性。

A-Nan ngôn: _ Ngã tuy thức thử, kiến tánh vô hoàn, vân hà đắc tri thị ngã Chơn-Tánh?

(_ Tuy tôi biết tánh thấy ấy không thể trả về đâu, nhưng làm sao biết được đó là Chơn-Tánh của tôi?)

Ngài A-Nan bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Nghe qua lời dạy của Đức Thế-Tôn, tôi nhận-thức: tánh thấy không hoàn, nhưng làm thế nào biết rõ tánh kiến-tinh là Chơn-Tánh của tôi.

佛告阿難吾今問汝。今汝未得無漏清淨。承佛神力見於初禪

得無障礙。而阿那律見閻浮提。如觀掌中菴摩羅果。諸菩薩等見百

千界。十方如來窮盡微塵清淨國土無所不矚。眾生洞視不過分寸。

18. Phật cáo A-Nan: Ngô kim vấn nhữ. _ Kim nhữ vị đắc, vô-lậu thanh-tịnh,

18. Đức Phật dạy: A-Nan! Ta cho ông rõ: _ Nay ông chưa thành bậc vô-lậu thanh-thừa Phật thần-lực, kiến ư Sơ-Thiền, đắc vô chướng ngại.

_ Nhi A-Na-Luật, kiến Diêm-Phù-Đề, như quan chưởng trung A-ma-la quả.

_ Chư Bồ-Tát đẳng, kiến bá thiên giới. _ Thập phương Như-Lai cùng-tận vi-trần, thanh-tịnh quốc-độ, vô sở bất chúc.

_ Chúng-sanh động thị, bất quá phân thốn.

(_ Còn chúng-sanh thì thấy rõ được không quá gang tấc.) tịnh, nhưng nhờ Phật-lực thấy được cõi Sơ-thiền, không bị ngăn ngại.

_ Ông A-Na-Luật thấy thế-giới Diêm-phù-đề (13) như xem trái A-ma-la ở trong tay (14).

_ Chư Bồ-Tát thấy trăm ngàn thế-giới.

_ Thập phương Như-Lai thấy tất cả quốc-độ thanh-tịnh nhiều như vi-trần, không chỗ nào mà không thấy.

_ Chí như (Cho đến) sức thấy của chúng- sanh không quá một gang tay.

_ Tuy năm sức thấy vừa kể trên khác nhau nhưng tánh thấy giống nhau.

阿難且吾與汝觀四天王所住宮殿。中間遍覽水陸空行。雖更

昏明種種形像。無非前塵分別留礙。汝應於此分別自他。今吾將汝

擇於見中。誰是我體誰為物象。

19. A-Nan! Thả ngô dữ nhữ, quan Tứ- Thiên-vương, sở trụ cung-điện.

_ Trung gian biến lãm, thủy lục không hành, tuy hữu hôn minh, chủng chủng hình-tượng, vô phi tiền-trần, phân-biệt lưu ngại.

(…, tuy có nhiều hình-tượng sáng tối khác nhau, nhưng không cái gì là không phải tiền-trần chia cắt ngăn ngại.)

_ Nhữ ưng ư thử, phân-biệt tự tha.

(_ Ông hãy ở nơi đó, phân-biệt cái gì là mình, cái gì là vật khác.)

_ Kim ngô tương nhữ, trạch ư kiến trung, thùy thị ngã thể, thùy vi vật tượng?

(_ Nay Ta hãy đưa cho ông lựa trong sự thấy đó, cái gì là tâm-thể của ông, cái gì là hình-tượng của vật?) 19. A-Nan! Ông và Ta đồng xem cung-điện của Tứ-Thiên-Vương. _ Ở khoảng giữa thấy đủ nước non, các loài lội, đi, bay, chạy, có sáng có tối, tuy nhiều hình-tượng khác nhau, nhưng không có cái nào chẳng phải là tiền-trần phân-biệt làm ngăn ngại tánh thấy của ông.

_ Ông hãy căn-cứ ở đó mà phân-biệt cái tự cái tha.

_ Bây giờ Ta cho phép ông chọn lựa trong cái thấy, cái nào là ngã-thể tức là tánh thấy của ông, cái nào là vật-tượng tức là hình-sắc.

阿難極汝見源。從日月宮是物非汝。至七金山周遍諦觀。雖

種種光亦物非汝。漸漸更觀雲騰項飛。風動塵起樹木山川。草芥人

畜咸物非汝。

20. A-Nan! Cực nhữ kiến nguyên, tùng nhựt-nguyệt cung, thị vật phi nhữ.

(_ A-Nan! Cùng tột sức thấy của ông, từ mặt trời, mặt trăng đều là vật, chớ không phải ông.)

_ Chí Thất-kim sơn, châu biến đế quan, tuy chủng chủng quang, diệc vật phi nhữ. (_ Đến Thất-kim sơn, xem xét cùng khắp, tuy có những thứ hào-quang, nhưng cũng là vật chớ không phải là ông.)

_ Tiệm tiệm cánh quan, vân đằng, điểu phi, phong động, trần khởi, thụ mộc, sơn-xuyên, thảo-giới, nhân súc, hàm vật phi nhữ.

Thảo-giới : cỏ rác.

Nhân súc : người và súc-vật.

Súc: gia-súc nuôi trong nhà: ngựa, trâu, dê, gà, chó, heo, gọi là lục-súc. 20. A-Nan! Ông lấy hết sức tánh thấy của ông, xem hai cung nhựt-nguyệt tức là vật, chớ không phải ông. _ Xem tới khắp núi Thất-kim, tuy có nhiều thứ quang-minh, nhưng cũng là vật, chớ không phải ông.

_ Từ từ xem tất cả mây kéo, chim bay, gió thổi, bụi bặm, cây đá, núi sông, cỏ hoa, nhân súc, thảy đều là vật, chớ không phải ông.

阿難是諸近遠諸更物性。雖復差殊同汝見精清淨所矚。則諸

物類自更差別見性無殊。此精妙明誠汝見性。

21. A-Nan! Thị chư cận viễn, chư hữu vật tánh, tuy phục sai thù, đồng nhữ kiến-tinh, thanh-tịnh sở chúc.

(_ A-Nan! Các vật gần xa đó, tuy sai khác nhau, nhưng đồng do cái thấy của ông thanh-tịnh trông thấy, _ Tắc chư vật loại, tự hữu sai-biệt, kiến tánh vô-thù.

- thì các thứ vật kia tự có sai khác, mà tánh thấy của ông không có sai khác.)

_ Thử tinh diệu-minh, thành nhữ kiến-tánh.

(_ Cái thấy nhiệm mầu sáng suốt đó thật là tánh thấy của ông.) 21. A-Nan! Tuy các vật ở gần ở xa, có hình-sắc khác nhau, nhưng thảy đều ở trong kiến-tinh thanh-tịnh của ông.

_ Vì thế các vật tự có sai biệt, chớ kiến- tinh của ông không sai biệt. _ Thế thì biết rõ: cái không sai biệt đó mới thiệt là tánh thấy của ông nguyên ở trong tâm diệu-minh.

若見是物則汝亦可見吾之見。若同見者名為見吾。吾不見時

何不見吾不見之處。若見不見自然非彼不見之相。若不見吾不見之

地。自然非物云何非汝。

22. Nhược kiến thị vật, tắc nhữ diệc khả, kiến ngô chi kiến.

(_ Nếu cái thấy là vật, thì ông cũng có thể thấy cái thấy của Ta.)

_ Nhược đồng kiến giả, danh vi kiến ngô, ngô bất kiến thời, hà bất kiến ngô, bất kiến chi xứ.

(_ Nếu cho rằng đồng thấy sự vật là thấy cái thấy của Ta, thì khi Ta không thấy, sao lại không thấy được cái chỗ không thấy của Ta?)

_ Nhược kiến bất kiến, tự-nhiên phi bỉ, bất kiến chi tướng.

(_ Nếu nói rằng thấy cái không thấy thì tự-nhiên cái đó không phải là cái tướng của cái không thấy.)

_ Nhược bất kiến ngô, bất kiến chi địa, tự-nhiên phi vật, vân hà phi nhữ?

(_ Còn nếu không thấy được chỗ không thấy của Ta, thì cái thấy bản-nhiên không phải là vật, làm sao lại không phải là ông?) 22. A-Nan! Nếu cái thấy là vật thì đáng lẽ ông phải thấy được cái thấy của Ta, nhưng ông lại không thấy. _ Nếu ông và Ta đồng thấy một vật tức là ông thấy được cái thấy của Ta, thì trong khi Ta không thấy vật đó, ông lại chẳng thấy được cái ‚không thấy‛ của

Ta.

_ Như vậy cái thấy của ông và của Ta không phải là vật, dĩ-nhiên là Tự-Tánh của mỗi người.

又則汝今見物之時。汝既見物物亦見汝。體性紛雜則汝與我

。并諸世間不成孜立。阿難若汝見時是汝非我。見性周遍非汝而誰

。云何自疑汝之真性。性汝不真取我求實。

23. Hựu tắc nhữ kim kiến vật chi thời, nhữ ký kiến vật, vật diệc kiến nhữ, thể tánh phân tạp, tắc nhữ dữ ngã, tinh chư thế-gian, bất thành an lập.

(_ Lại như cái thấy là vật, thì đương khi ông thấy vật đó, ông đã thấy được vật, vật cũng thấy được ông, thế thì thể tánh xen lộn và ông cùng Ta, với cả thế-gian không thành-lập được.) _ A-Nan! Nhược nhữ kiến thời, thị nhữ phi ngã; kiến tánh châu-biến, phi nhữ nhi thùy?

(_ A-Nan! Nếu khi ông thấy là chính ông thấy, chớ không phải Ta; thì cái thấy cùng khắp đó không phải là ông thì còn là ai nữa.)

_ Vân hà tự nghi, nhữ chi Chơn-Tánh. Tánh nhữ bất chơn, thủ ngã cầu thật?

23. Lại như vầy nữa, cái thấy thuộc về hữu-tình, vật thuộc về vô-tình. Nếu lấy cái thấy làm vật thì ông thấy vật, vật cũng thấy ông, thể-tánh xen lộn, như vậy ông và Ta cùng các hình-sắc thế- gian không làm sao an-lập được.

_ A-Nan! Cái thấy tuy đồng, nhưng ông thấy tức là cái thấy của ông, Ta thấy tức là cái thấy của Ta, phần ai nấy thấy.

Thế thì cái thấy bao trùm của ông thiệt là Chơn-Tánh của ông.

_ Nếu không tin Chơn-Tánh của ông ở nơi ông, lại chấp pháp-âm của Ta mà (_ Làm sao lại tự nghi cái Chơn-Tánh của ông. Chơn- Tánh của ông, ông không tự nhận lấy, lại chấp lời nói của Ta, mà cầu chứng thật.) cầu Chơn-Tánh nào khác, hóa ra ông sai lầm hay sao?

24. 24. PHẬT HIỂN-MINH TÁNH THẤY

KHÔNG NGẠI.

阿難白佛言世尊。若此見性必我非餘。我與如來觀四天王勝

藏寶殿居日月宮。此見周圓遍娑婆國。退歸精舍只見伽藍。清心戶

堂但瞻簷廡。

世尊此見如是。其體本來周遍一界。今在室中唯滿一室。為

復此見縮大為小。為當牆孙夾仙斷絕。我今不知斯義所在。願垂弘

慈為我敷演。

A-Nan bạch Phật ngôn:

_ Thế-Tôn! Nhược thử kiến tánh, tất ngã phi dư, ngã dữ Như-Lai, quan Tứ-Thiên- Vương, thắng tàng bửu-điện, cư Nhựt- Nguyệt cung, thử kiến châu-viên, biến

Ta-Bà quốc.

_ Thối qui Tinh-xá, kỳ kiến già-lam, thanh tâm hộ đường, đãn chiêm thiềm

(/diêm) phủ (/vũ?).

(_ Khi lui về tinh-xá, thì chỉ thấy cảnh vườn chùa, đến khi thanh tâm nơi phòng chái, thì lại chỉ thấy một chái nhà.)

Ngài A-Nan bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Nếu tánh thấy ấy là của tôi, chớ không phải của ai khác, thì khi Như-Lai và tôi thấy đủ cung-điện quý báu của Tứ-Thiên-Vương, nơi cung Nhựt-Nguyệt, cái thấy ấy trùm khắp cõi Ta-Bà;

- đến khi trở về Tinh-xá chỉ thấy ở ngoài vườn và ở trong là sườn cột mà thôi.

_ Thế-Tôn! Thử kiến như-thị, kỳ thể bổn-lai, châu-biến nhứt giới, kim tại thất trung, duy mãn nhứt thất, vi phục thử kiến súc đại vi tiểu, vi đương tường vũ giáp linh đoạn tuyệt.

(_ Thế-Tôn! Cái thấy như vậy, bản-thể của nó cùng khắp một cõi, nay ở trong phòng thì chỉ thấy một phòng; thế là cái thấy rút lớn thành nhỏ, hay là tường nhà chia cắt làm cho đứt đoạn.)

_ Ngã kim bất tri, tư nghĩa sở-tại, nguyện thùy hoằng từ, vị ngã phu diễn.

(_ Nay tôi không biết nghĩa đó thế nào, xin Phật vì tôi từ-bi chỉ rõ.)

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tánh thấy gốc trùm khắp các cõi, nhưng nay ở trong nhà chỉ thấy nội khuôn nhà, thì tánh thấy tự thâu hẹp lại, lớn thành nhỏ, hay là bị vách ngăn trở tánh thấy?

_ Tôi chưa hiểu chỗ sở-do, cầu xin Đức Phật từ-bi giảng dạy.

佛告阿難一切世間大小內外。諸所事業各屬前塵。不應說言

見更舒縮。譬如方器中見方空。吾復問汝此方器中所見方空。為復

定方為不定方。若定方者別孜圓器空應不圓。若不定者在方器中應

無方空。汝言不知斯義所在。義性如是云何為在。阿難若復欲仙入

無方圓。但除器方空體無方。不應說言更除虛空方相所在。

25. Phật cáo A-Nan:

_ Nhứt-thiết thế-gian, đại tiểu nội ngoại, chư sở sự nghiệp, các thuộc tiền trần, bất ưng thuyết ngôn, kiến hữu thư súc.

(… thuộc tiền-trần, không nên nói rằng cái thấy có co có duỗi.)

25. Đức Phật dạy:

_ A-Nan! Tất cả sự vật ở thế-gian, lớn hoặc nhỏ, ở trong hoặc ở ngoài, đều thuộc tiền-trần, tiền-trần hữu-hình nên có thâu hẹp, có hạn-chế, chớ tánh thấy vô-hình không làm sao có được hai thứ tác-dụng ấy.

_ Thí như phương khí, trung kiến phương không.

(_ Ví như trong đồ vuông thì thấy hư-không vuông.)

_ Ngô phục vấn nhữ: Thử phương khí trung, sở kiến phương không, vị phục định phương, vi bất định phương?

(_ Nay Ta hỏi ông: Cái hư-không vuông thấy được trong đồ vuông ấy, là nhứt-định vuông hay không nhứt-định vuông?) _ Ví dụ như có một món vật-dụng vuông vức thì trong vật vuông ấy, thấy hư- không vuông.

_ Ta hỏi ông: Trong vật vuông thì thấy hư-không vuông, hư-không vuông có nhứt-định hay chẳng nhứt-định? _ Nhược định phương giả, biệt an viên khí, không ưng bất viên.

(_ Nếu nhứt-định vuông, thì khi thay đồ tròn vào, lẽ ra hư-không tròn.)

_ Nhược bất định giả, tại phương khí trung, ưng vô phương không.

(_ Nếu không nhứt-định vuông, thì trong đồ vuông, lẽ ra không có hư-không vuông.)

_ Nếu nói hư-không vuông có nhứt-định thì khi dùng một vật tròn, đáng lẽ hư- không chẳng thành tròn.

_ Nếu nói hư-không vuông chẳng nhứt-định thì khi ở trong đồ vuông, đáng lẽ hư-không chẳng thành vuông.

_ Nhữ ngôn bất tri, tư nghĩa sở-tại, nghĩa tánh như-thị, vân hà vi tại?

(_ Ông nói không biết nghĩa đó do đâu, nghĩa đó như vậy, sao còn do đâu được?) _ A-Nan! Nhược phục dục linh, nhập vô phương viên, đãn trừ khí phương, không thể vô phương, bất ưng thuyết ngôn, cánh trừ hư-không, phương tướng sở tại. (_ A-Nan! Nếu muốn nhận được tánh không vuông _ Hễ vật tròn thì hư-không tròn, vật vuông thì hư-không vuông, nghĩa-lý như vậy, làm sao có sở-do? _ Nếu muốn hư-không chẳng có vuông, tròn, thì bỏ vật-chất vuông, tròn, còn hư-không chỉ tùy vật-chất, chớ bổn-thể của hư-không chẳng có tướng vuông, tròn thì lấy chi mà bỏ. không tròn, chỉ trừ bỏ cái vuông của đồ đạc, chớ bản-thể hư-không vốn không vuông, không nên nói rằng lại phải trừ cả cái vuông của hư-không nữa.)

若如汝問入室之時。縮見仙小仰觀日時。汝豈挽見齊於日面

。若築牆孙能夾見斷。穿為小竇寧無竇迹。是義不然。一切眾生從

無始來迷己為物。失於本心為物所轉。故於是中觀大觀小。若能轉

物則同如來。身心圓明不動道場。於一毛端遍能含受十方國土。

26. Nhược như nhữ vấn: Nhập thất chi thời, súc kiến lịnh tiểu, ngưỡng quan nhựt thời, nhữ khởi vãng kiến, tề ư nhựt diện?

(_ Lại như lời ông hỏi: Khi vào trong phòng, rút cái thấy làm cho nhỏ lại, thì khi ngửa xem mặt trời, há lại kéo cái thấy ngang với mặt trời?)

_ Nhược trúc tường vũ, năng giáp kiến đoạn, xuyên vi tiểu đậu, ninh vô tục tích. Thị nghĩa bất nhiên.

(_ Nếu xây tường nhà chia cắt cái thấy làm cho đứt đoạn, thì đến khi xoi một lỗ nhỏ, sao lại không thấy dấu nối. Nghĩa ấy không đúng.) _ Nhứt-thiết chúng-sanh, tùng vô-thỉ lai, mê kỷ vi vật, thất ư Bổn-Tâm, vi vật sở chuyển, cố ư thị trung, quan đại quan tiểu.

(_Tất cả chúng-sanh, từ vô-thỉ tới nay, lầm mình là vật, bỏ mất tâm-tánh, bị vật xoay chuyển, cho nên trong đó thấy lớn thấy nhỏ.) 26. A-Nan! Ông nói: Khi vào trong nhà, thâu hẹp tánh thấy nhỏ lại, thì khi ngửa mặt trông lên mặt trời, ông có cần đem tánh thấy lên tới mặt trời không?

_ Chí như ông nói vách ngăn trở tánh thấy, thì khi khoét một lỗ trống ở vách, ông có cần đem tánh thấy ở ngoài nối với tánh thấy ở trong không? Như vậy chứng tỏ lời nói của ông không đúng.

_ Tất cả chúng-sanh, từ vô-thỉ tới nay, mê mình làm vật, quên mất Bổn-Tâm, thì không chuyển được vật, lại để vật chuyển, nên đối với tiền-trần mới thấy có lớn có nhỏ, - vì thế tánh thấy bị tiền-trần làm trở ngại, ví như tuyết vốn là nước, nhưng nước kết thành tuyết, thì tuyết làm trở ngại cho nước.

_ Nhược năng chuyển vật, tắc đồng Như-Lai, thân-tâm viên-minh, bất-động đạo-tràng, ư nhứt mao đoan, biến năng hàm thọ thập phương quốc-độ.

(_ Nếu biết chuyển được vật, thì đồng với Như-Lai, thân-tâm đều viên-mãn sáng suốt, nơi đạo-tràng bất-động đó, trên đầu một mảy lông, cũng có thể trùm chứa thập phương quốc-độ.)

_ Nếu vật chuyển Bổn-Tâm thì làm chúng-sanh.

_ Nếu Bổn-Tâm chuyển vật thì đồng thể với Như-Lai, tâm và thân được hoàn toàn sáng suốt, tự-tại vô -ngại, viên-thông sự-lý, thanh-tịnh đạo-tràng, đầu sợi lông cũng có thể trùm khắp thập phương quốc-độ. 27. 27. PHẬT HIỂN-MINH TÁNH THẤY KHÔNG PHÂN.

阿難白佛言世尊。若此見精必我妙性。仙此妙性現在我前。

見必我真。我今身心復是何物。而今身心分別更實。彼見無別分辨

我身。若實我心仙我今見見性實我而身非我。何殊如來先所難言物

能見我。惟垂大慈開發未悟。

_ A-Nan bạch Phật ngôn: Thế-Tôn!

_ Nhược thử kiến-tinh, tất ngã diệu-tánh, lịnh thử diệu-tánh, hiện-tại ngã tiền, kiến tất ngã chơn, ngã kim thân-tâm, phục thị hà vật. (_ Nếu cái thấy đó, chắc là Chơn-Tánh của tôi, thì cái Chơn-tánh đó, hiện ở trước mắt tôi; cái thấy đó đã là Chơn-Tánh của tôi, thì thân-tâm tôi hiện nay lại là vật gì?)

_ Nhi kim thân-tâm, phân-biệt hữu thật, bỉ kiến vô biệt, phân biện ngã thân.

(_ Mà nay thân-tâm ấy thật có phân-biệt, còn cái thấy kia thì không phân-biệt riêng gì thân tôi.)

_ Nhược thật ngã tâm, lịnh ngã kim kiến, kiến tánh thiệt ngã, nhi thân phi ngã, hà thù Như-Lai, tiên sở nan ngôn,

‚vật năng kiến ngã‛.

(_ Nếu nó thật là tâm tôi, làm cho tôi hiện nay có thấy, vậy tánh thấy ấy đã thật là tôi, còn thân này không phải là tôi, thì nào khác gì Đức Như-Lai trước kia đã hỏi vặn rằng: ‚Vật thấy được tôi‛.)

_ Duy thùy đại từ, khai phát vị ngộ.

(_ Xin Phật rủ lòng đại-từ, chỉ bày cho chỗ chưa ngộ.)

_ Ngài A-Nan bạch Phật: Bạch Đức Thế-Tôn!

_ Nếu thật tánh kiến-tinh trùm khắp Chơn-Tánh nhiệm-mầu của tôi, Chơn- Tánh nhiệm-mầu ấy hiện ở trước mặt tôi, thì kiến-tinh là Chơn-Tánh của tôi rồi, thế thì tâm phân-biệt trong thân tôi là vật chi?

_ Nay tâm trong thân có phân-biệt, còn tánh kiến-tinh trùm khắp kia lại không có phân-biệt.

_ Nếu thật tâm tôi làm cho tôi thấy và tánh thấy là tôi, thì thân này không phải là tôi, như thế đồng với lý ‚vật hay thấy tôi‛ mà trước đây Đức Thế-Tôn đã cho là không đúng.

_ Tôi chưa hiểu được, cung-thỉnh Đức Thế-Tôn khai-thị cho.

佛告阿難今汝所言。見在汝前是義非實。若實汝前汝實見者

。則此見精既更方所非無指示。且今與汝坐祇陀林。遍觀林渠及與

殿堂。上至日月前對恒河。汝今於我師子座前。舉手指陳是種種相

。陰者是林明者是日。礙者是壁通者是空。如是乃至草樹纖毫大小

雖殊。但可更形無不指著。若必更見現在汝前。汝應以手確實指陳

何者是見。

阿難當知若空是見。既已成見何者是空。若物是見。既已是

見何者為物。汝可微細披剝萬象。析出精明淨妙見元指陳示我。同

彼諸物分明無惑。

28. Phật cáo A-Nan: Kim nhữ sở ngôn, kiến tại nhữ tiền, thị nghĩa phi thật.

_ Nhược thật nhữ tiền, nhữ thật kiến giả, tắc thử kiến tinh, ký hữu phương sở, phi vô chỉ thị. (_ Nếu thật ở trước mắt ông, và ông thật thấy được, thì cái thấy đó đã có chỗ ở, không phải không chỉ ra được.)

_ Thả kim dự nhữ, tọa Kỳ-Đà lâm, biến quan lâm cừ, cập dữ điện đường, thượng chí nhựt nguyệt, tiền đối Hằng-hà.

28. Đức Phật dạy: A-Nan! Ông vừa nói kiến-tinh ở trước mặt ông thì không đúng.

_ Nếu kiến-tinh ở trước mặt ông thì kiến-tinh ấy có sắc-tướng tức là có chỗ chỉ được.

_ Nhữ kim ư ngã, Sư-tử tọa tiền, cử thủ chỉ trần, thị chủng chủng tướng, âm giả thị lâm, minh giả thị nhựt, ngại giả thị bích, thông giả thị không, như-thị nãi chí, thảo thụ tiêm hào, đại tiểu tuy thù, đãn khả hữu hình, vô bất chỉ trước.

(_ Nay ông hãy ở trước Sư-tử-tọa của Ta, giơ tay chỉ bày trong các tướng kia, chỗ râm là rừng, cái sáng là mặt trời, ngăn ngại là vách, thông suốt là hư-không, như thế cho đến cỏ cây, mảy mún, tuy lớn nhỏ khác nhau, nhưng đã có hình thì không cái gì là không chỉ đích ra được.)

_ Nhược tất kỳ kiến hiện-tại nhữ tiền, nhữ ưng dĩ thủ, xác thật chỉ trần, hà giả thị kiến?

(_ Vậy nếu cái thấy hiện ở trước mắt ông, thì ông hãy lấy tay chỉ rõ đích xác cái gì là cái thấy?) _ Hiện giờ ông với Như-Lai ngồi giữa rừng cây Kỳ-Đà này, trông thấy rừng suối, cho tới các điện-đường, phía trên có nhựt nguyệt, phía trước có sông Hằng.

_ Lại đối-diện với tòa sư-tử của Ta, vậy ông hãy lấy tay chỉ ngay các sắc-tướng, nào bóng cây là rừng, nào chỗ sáng là mặt trời, nào chỗ trở ngại là vách, chỗ nào trống rỗng là hư-không, cho tới các thứ cây cỏ nhỏ nhen, dầu lớn nhỏ khác nhau, nhưng đã có sắc-tướng thì chỉ ra được.

_ Còn như kiến-tinh, nếu ở trước mặt ông, thì ông cứ lấy tay chỉ rõ cái nào là kiến-tinh?

_ A-Nan đương tri: Nhược không thị kiến, ký dĩ thành kiến, hà giả thị không?

(_ A-Nan, ông nên biết, nếu hư-không là cái thấy, thì hư-không đã thành cái thấy, còn cái gì mới là hư-không?)

_ Nhược vật thị kiến, ký dĩ thị kiến, hà giả vi vật?

(_ Nếu vật là cái thấy, thì vật đã là cái thấy, còn cái _ A-Nan! Ông phải biết: Như ông chỉ hư-không là kiến-tinh, thì hư-không thành kiến-tinh, còn cái gì là hư-không?

_ Nếu ông chỉ vật là kiến-tinh, thì vật thành kiến-tinh, còn cái gì là vật? gì mới là vật?)

_ Nhữ khả vi-tế, phi bác vạn tượng, chiết xuất tinh minh, tịnh diệu kiến nguyên, chỉ trần thị ngã, đồng bỉ chư vật, phân-minh vô hoặc. (_ Ông hãy chín chắn chia chẻ trong muôn hiện-tượng, tách ra cái thấy, chỉ bày cho Ta, như các vật kia, rõ ràng không lầm lẫn.) _ Ông phải phân tách kỹ càng trong các vật tượng để chỉ kiến-tinh sáng suốt, thanh-tịnh, nhiệm-mầu như các hình-sắc rõ ràng cho Ta xem.