Kinh Thủ Lăng Nghiêm

阿難當知是十種魔於末世時。在我法中出家修道。或附人體

或自現形。皆言已成正遍知覺。讚歎婬欲破佛律儀。

先惡魔師與魔弟子婬婬相傳。如是邪精魅其心腑。近則九生

多踰百世。仙真修行總為魔眷。

命終之後畢為魔民。失正遍知墮無間獄。

汝今未須先取寂滅。縱得無學留願入彼末法之中起大慈悲。

救度正心深信眾生。仙不著魔得正知見。我今度汝已出生死。汝遵

佛語名報佛恩。

C.

_ A-Nan! Đương tri: Thị thập chủng ma ư mạt-thế thời, tại ngã pháp trung, xuất-gia tu đạo, hoặc phụ nhân thể, hoặc tự hiện hình, giai ngôn dĩ thành, Chánh-

Biến Tri-Giác, tán-thán dâm-dục, phá Phật luật-nghi.

_ Tiên ác ma sư, dữ ma đệ-tử, dâm-dâm tương-truyền; như-thị tà-tinh, mî kỳ C.

_ A-Nan! Ông phải biết: Mười loại ma kể trên, đến thời-kỳ mạt-pháp, ẩn vào Chánh-pháp của Phật, hoặc giả làm Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, hoặc giả làm Thiện-nam Tín-nữ, hoặc nhập xác người, hoặc tự hiện hình, nói dối trá là đã chứng quả-vị Chánh-Biến Tri-Giác, lại khen ngợi sự tham-dục ô-nhiễm, phá -hoại giới-luật của Phật.

_ Thầy ma và trò ma, sa vào cảnh tham-dục ô-nhiễm truyền-kế nhau; đó là tà-tâm-phủ, cận tắc cửu sanh, đa du bá thế, linh chơn tu-hành, tổng vi ma quyền.

_ Mệnh chung chi hậu, tất vi ma dân, thất Chánh-Biến-Tri, đọa Vô-gián ngục. tinh yêu-mî vô-cùng hiểm-độc thâm-nhập tâm-phủ, ít thì chín đời, nhiều thì trăm đời, chủ-trương phá-hoại những người chơn-thiệt tu-hành bị thối chuyển, sa ngã, phản-nghịch Chánh-Pháp, để làm quyến-thuộc của Ma-vương, chớ không để làm thừa-kế cho Phật.

_ Người nào bái-phục và sống theo mạng lịnh của Ma-vương hành-động độc-ác thì khi lâm-chung, chắc làm dân ma, tiêu mất Chánh-Biến Tri-Giác, sa-đọa vào Vô-gián địa-ngục.

_ Vậy ai đã phát-nguyện thuần-túy tu-hành giải-thoát, thủy-chung như nhứt, tất-nhiên phải hết sức cẩn-thận, xa lánh các loại chướng-ma.

_ Nhữ kim vị tu, tiên thủ tịch-diệt, túng đắc vô-học, lưu nguyện nhập bỉ, mạt-pháp chi trung, khởi đại từ-bi, cứu-độ chánh-tâm, thâm-tín chúng-sanh.

(…, cứu-độ cho chúng-sanh có lòng thâm-tín chơn- chánh.) _ Linh bất trước ma, đắc chánh-tri-kiến. (_ Khiến cho khỏi mắc tà-ma, được chánh-tri-kiến.)

_ Ngã kim độ nhữ, dĩ xuất sanh-tử, nhữ tuân Phật-ngữ, danh báo Phật-ân.

(_ Nay Ta đã độ ông ra khỏi sống chết, ông vâng lời Phật dạy, thì gọi là báo ơn Phật.) _ A-Nan! Ông và Đại-chúng, dầu có đắc quả Vô-học cũng không nên vội nhập Niết-Bàn, quí vị phải nguyện ở đời mạt-pháp, phát tâm đại-từ đại-bi, bảo-hộ những người có đức tín thẩm sâu, quyết-chí theo Tam-Bảo, cầu đạo giải-thoát, chơn-thiệt tu-hành có thủy có chung.

_ Quí vị luôn luôn tận-tâm cứu-độ các chơn Phật-tử ấy tránh khỏi ma-giáo, đắc Chánh-tri-kiến, viên-chứng Phật-quả.

_ Nay Ta cứu-độ quí vị, giải-thoát sanh-tử khổ-hải tất-nhiên quí vị có bổn-phận soi gương mẫu của Ta, hoàn-toàn y giáo phụng-hành gọi là báo Phật-ân.

阿難如是十種禪那現境。皆是想陰用心交互故現斯事。眾生

頑迷不自忖量。逢此因緣迷不自識謂言登聖。大妄語成墮無間獄。

汝等必須將如來語。於我滅後傳示末法。遍仙眾生開悟斯義

。無仙天魔得其方便。保持覆護成無上道。

18. A-Nan! Như-thị thập chủng, Thiền-na hiện cảnh, giai thị Tưởng-ấm, dụng tâm giao-hỗ, cố hiện tư sự.

D.

18. Ông phải biết: Mười thứ thiền-định biến-hiện cảnh-vật như thế đều do công-dụng của Tưởng-ấm ma chuyển-động phát-sanh. _ Chúng-sanh ngoan mê, bất tự thỗn lượng, phùng thử nhân-duyên, mê bất tự thức, vị ngôn đăng Thánh, đại vọng-ngữ thành, đọa Vô-gián ngục. _ Vì hành-giả ngoan-cố tối tăm, vọng-tưởng điên-đảo, không suy xét sáng suốt; nên gặp tà-duyên, mê-muội mà chẳng tự biết, dám giả xưng là chứng Thánh; thành-thử phạm tội đại-vọng-ngữ, ưng đọa Vô-gián địa-ngục.

_ Thế nên ông và tất cả Đại-chúng phải nhứt-tâm y giáo phụng-hành như vầy: _ Nhữ đẳng tất tu, tương Như-Lai ngữ, ư ngã diệt hậu, truyền thị mạt-pháp, biến linh chúng-sanh, khai ngộ tư nghĩa; vô linh Thiên-ma, đắc kỳ phương-tiện, bảo-trì phú-hộ, thành Vô-Thượng-Đạo.

(_ Các ông cần phải, sau khi Ta diệt-độ rồi, đem những lời dạy này của Như-Lai truyền bày cho đời mạt-pháp, khiến cho khắp các chúng-sanh tỏ ngộ nghĩa đó; không để Thiên-ma được dịp khuấy rối, giữ gìn che chở cho chúng-sanh thành đạo Vô-thượng.) _ Sau khi Như-Lai nhập-diệt, ở trong đời mạt-pháp, dĩ tận-lực truyền-bá nghĩa-lý nhiệm-mầu giải-thoát; không nên sơ-suất, để cho những chướng-ma có đủ phương-tiện phá-hoại, đồng-thời hoàn-toàn hy-sinh, bảo-hộ các vị thanh-tịnh thuần-túy chơn-tu thành Đạo Bồ-Đề

Vô-Thượng.

DỊCH ÂM ĐỆ CỬU QUYỂN

CHUNG DIỄN NGHĨA HẾT QUYỂN CHÍN _ Phương-đức vô-lượng: đạo cao đức trọng, phẩm-hạnh chính-trực, tiếng thơm vô-lượng. CHÚ-THÍCH (2018)

CHIẾT TỰ chữ ĐỨC (德)

Chữ ‘Đức’ (德) trong tiếng Hán bao gồm năm bộ-phận cấu-thành, đó là: bộ ‘Sách’ (彳), bộ ‘Thập’ (十), bộ ‘Mục’ (mắt 目 nằm ngang 罒), bộ ‘Nhứt’ (一) và bộ ‘Tâm’ (心). Trong đó: ‘Sách’ (彳) chỉ bước đi chậm rãi, lâu dài, trường kỳ. Có thể hiểu rằng, ‘Đức’ là phải từng chút từng chút tích-lũy mà thành, không phải là việc nhứt-thời mà là việc của cả một đời. ‘Thập’ (十) ngụ ý là nhiều, là đầy đủ, là thập-toàn thập-mỹ, mười phân vẹn mười, cũng có ngụ ý là bốn phương tám hướng. Điều đó có nghĩa rằng, con người dù ở đâu, lúc nào cũng phải dùng đức-hạnh để đối-đãi với người khác.

‘Mục’ (mắt 目 nằm ngang 罒), nhấn mạnh rằng, người có đức thì có thể biết rõ thị-phi, thật giả, có thể phân-biệt được tốt xấu, đúng sai.

‘Nhứt’ (一) mang ý-nghĩa là chỉnh-thể, tổng-thể, là toàn-bộ, ý nói người có đức lấy đại-cục làm trọng, không tư-lợi cho bản-thân, vạn pháp quy nhứt, một lòng một dạ, tâm không tạp-niệm, không vướng bận.

‘Tâm’ (心) là chỉ nội-tâm, muốn tu-dưỡng được đức thì cần phải dựa vào tu-dưỡng nội-tâm. Tâm là bên trong, là thật lòng, chân-tình, trung-thành. Tâm (心) là bộ-phận dưới cùng của chữ Đức (德), ý nói Đức là trong đáy lòng không có vụ-lợi, tư-lợi.

Trong Thuyết Văn Giải Tự giải nghĩa: ‚Đức, thăng dã‛, nghĩa là ‚Đức có nghĩa là lên cao‛. Có hàm-ý là chỉ đạo-đức, tâm-tính của con người cần thăng-hoa lên cao.

Bởi ‘Đức’ có nghĩa lên tầng thứ cao, nên cũng có nghĩa chỉ người tu-hành hàng ngày tu-hành tinh-tấn, do đó chữ Đức có bộ Sách (彳) = bước đi nhỏ.

Sự thăng-hoa đạo-đức, tâm-tính của con người, hay sự tinh-tấn của người tu-hành, là những bước đi nhỏ chớ không phải chạy, không phải nhảy, cũng không phải tản bộ trên mặt đất, hay rảo bước, mà là mỗi bước một dấu chân đi lên, leo lên cao.

Bên phải chữ Đức là ‚Thập Mục Nhứt Tâm‛ (十目一心) = Mười mắt một lòng.

Trước tiên nói về chữ Nhứt, chúng ta đều biết Nhứt là số 1, là đơn-giản nhứt. Thực-tế chữ số này phức-tạp nhứt. Trong Thuyết Văn Giải Tự, chữ Nhứt được giải nghĩa nhiều nhứt, trong đó có nói rằng: ‚Ban đầu Thái-cực, Đạo hình-thành từ Nhứt, tạo thành phân chia Trời Đất, hóa thành vạn vật‛. Do đó chữ Nhứt là thủy-tổ của vạn vật, là cội nguồn của tất cả mọi vật. Từ Nhứt phái-sinh ra Âm

Dương, phái-sinh ra Trời Đất.

Cho nên chữ Nhứt một nét ngang này thực-tế là phân chia Trời Đất, trên là Trời, dưới là Đất.

Còn chữ Thập là ‚Thập phương thế-giới, tứ diện bát phương‛, nghĩa là ‚Thế-giới mười phương, bốn mặt tám phương‛.

Như vậy chữ Đức này có ý-nghĩa rất thâm-thúy. Trên chữ Nhứt là Thập Mục, nghĩa là khắp trên Trời đều có mắt. Còn ở dưới chữ Nhứt là chữ Tâm, nghĩa là ở dưới Đất là nhân-tâm, tâm con người. Như vậy có nghĩa là mắt Trời đang nhìn lòng người.

Chúng ta có thể hiểu: Người có đức lớn (đại-đức 大德 hồng-đức 洪德) là người làm cho tất cả mọi người dù ở ‚bốn phương tám hướng‛ cũng đều ‘cùng một lòng’ (Nhứt-Tâm), ‘đồng một mắt’ (cùng chung cái nhìn/ suy nghĩ/ quan-điểm/ lý-tưởng…). (mười mắt một lòng)

Trong Phật-giáo, ‘cùng một lòng’ nghĩa là Nhứt-Tâm, là ngộ-nhập được Chơn-Tâm/ Phật- Tánh; ‘đồng một mắt’ nghĩa là đồng thấy nhứt-thiết sự vật đều là tánh không.

Lời Tựa kinh Thủ-Lăng-Nghiêm này có nói: ‚Đức Phật từ-bi vô-lượng, không phân-biệt thân-sơ, giai-cấp, chủng-tộc, suốt đời truyền-bá một giáo-lý đại-đồng và lúc nào cũng muốn giáo-lý đó được hiển-minh phổ-biến khắp võ-trụ sơn-hà, từ thành-thị chí thôn quê, bất-luận xuất-gia hay tại-gia, quan hay dân, giàu hay nghèo, ai ai cũng hấp- thọ được, chỉ có mỗi người tùy căn-cơ riêng mà lãnh-hội‛.

Đó là lý do vì sao chúng ta tôn xưng Phật là Đức Phật. Vì Phật là bậc Viên-Giác có đầy đủ phương-đức (方德) vô-lượng.

YẾU-GIẢI

KINH THỦ-LĂNG-NGHIÊM

QUYỂN CHÍN

(1) Thập bát Sắc-giới Thiên: mười tám bậc Thiên ở 18 tầng Trời Sắc-giới: 1. Phạm-Chúng Thiên.

2. Phạm-Phụ Thiên.

3. Đại-Phạm Thiên. (ba bậc Thiên kể trên gọi chung là Sơ-Thiền Thiên). 4. Thiểu-Quang Thiên.

5. Vô-Lượng-Quang Thiên.

6. Quang-Âm Thiên. (ba bậc Thiên kể trên gọi chung là Nhị-Thiền Thiên). 7. Thiểu-Tịnh Thiên.

8. Vô-Lượng-Tịnh Thiên.

9. Biến-Tịnh Thiên. (ba bậc Thiên kể trên gọi chung là Tam-Thiền Thiên).

10. Phước-Sanh Thiên.

11. Phước-Ái Thiên.

12. Quảng-Quả Thiên.

13. Vô-Tưởng Thiên. (bốn bậc Thiên kể trên gọi chung là Tứ-Thiền Thiên).

14. Vô-Phiền Thiên.

15. Vô-Nhiệt Thiên.

16. Thiện-Kiến Thiên.

17. Thiện-Hiện Thiên.

18. Sắc-Cứu-Cánh Thiên.

(2) Tứ Vô-Sắc-giới Thiên: bốn bậc Thiên ở bốn tầng Trời Vô-Sắc-giới:

1. Không-Xứ Thiên hoặc Không Vô-Biên-Xứ Thiên.

2. Thức-Xứ Thiên hoặc Thức Vô-Biên-Xứ Thiên.

3. Vô-Sở-Hữu-Xứ Thiên.

4. Phi-Tưởng Phi-Phi-Tưởng Xứ Thiên.

(3) Mạn, ngã-mạn, tà-mạn, quá-mạn, mạn-quá-mạn, tăng-thượng-mạn, ty-liệt-mạn.

Có bảy thứ mạn:

1. Mạn 2. Ngã-mạn : đức-tài hơn người ít mà tưởng hơn nhiều.: tự-phụ tưởng mình có đức cao tài giỏi, hiếp đáp, chê bai, phỉ- báng người.

3. Tà-mạn : tu theo tà-giáo được chút ít thần-thông biến-hóa hoặc hiểu biết một phần nào về quá-khứ vị-lai rồi khinh rẻ mạt sát người.

4. Quá-mạn : đức-tài bằng người mà cho là hơn, hoặc thua người mà cho là bằng.

5. Mạn-quá-mạn : đức-tài thua người nhiều mà kiêu-căng cho là hơn.

6. Tăng-thượng-mạn : tự-tôn tự-đại chưa chứng Thánh mà cho là chứng Thánh.

7. Ty-liệt-mạn : đức-tài thua người nhiều mà cho là không thua hoặc thua ít. _ Mạn là một trong mười món phiền-não căn-bổn danh gọi Thập kiết-sử.

Thập kiết-sử tức là mười món trói buộc (kiết) người trong tam giới đau khổ và sai khiến (sử) người luân-hồi sanh-tử.

Thập kiết-sử:

1. Tham. 6. Thân-kiến.

2. Sân. 7. Biên-kiến.

3. Si. 8. Kiến-thủ. 4. Mạn. 9. Tà-kiến.

5. Nghi. 10. Giới-cấm thủ.

YẾU-GIẢI

HẾT QUYỂN CHÍN

CHÚ-THÍCH: (2018) ĐOẠN 2 _ Phạm-hạnh (梵行) = Tịnh-hạnh (淨行): là phép tu-hành thanh-tịnh của hàng xuất-gia, đoạn-tuyệt sự dâm-dục.

ĐOẠN 17. / 7 _ Thành-hoàng (城隍): Vị thần được dân cư trong vùng thờ phượng.Vị thần của một làng. (Trích của GS. Huỳnh Minh-Đức)

Thành hay Hoàng đều có nghĩa chung là loại thành-trì. Thành có nước chung quanh gọi là Trì (池). Thành không có nước gọi là Hoàng (隍). Quẻ Thái, Kinh Dịch có câu: Thành phục vu hoàng

(城復于隍).

Ngoài ra Thành-hoàng còn là tên của vị thần.

Thiên ‚Giao Đặc Tánh‛, Kinh Lễ-Ký có nhắc đến tám loại tế lễ của vua, mà lễ Thủy Dung (水庸) đứng thứ bảy. Thủy (水) là Hoàng (隍). Dung (庸) là Thành (城). Đây là bắt đầu tế thần

Thành-hoàng. Sách Bắc Tề Thư, Mộ-Dung Nghiễm truyện có ghi: ‚Trong thành trước hết có xây một ngôi đền thờ thần, tục gọi là thần Thành-hoàng, lễ tế-tự thường kỳ‛. Lễ tế-tự Thành-hoàng chánh-thức từ đây. Thời Nam Bắc triều tiếp-tục tế thần Thành-hoàng.

Lễ này thạnh vào đời Đường. Các nhà thơ lớn đời Đường đều có làm ‚Tế Thành-hoàng thần văn‛ như Trương Cửu-Linh, Hàn Dũ, Đỗ Mục, Lý Thương-Ẩn ... . Đại-khái thờ thần Thành-hoàng là cầu cho mưa thuận gió hòa, tránh được tai-ương. Đời Tống thì tế Thành-hoàng thần được phổ-biến khắp nơi, trong đó có Việt-Nam.

HÒA-THƯỢNG THIỀN-SƯ

KINH

DỊCH ÂM, DIỄN NGHĨA, YẾU GIẢI

QUYỂN MƯỜI

Dịch Âm THỦ-LĂNG-NGHIÊM KINH Đệ Thập Quyển Diễn Nghĩa KINH THỦ-LĂNG-NGHIÊM Quyển Mười 1. 1. HÀNH-ẤM MA.

阿難彼善男子。修三摩提想陰盡者。是人帄常夢想銷滅寤寐

恒一。覺明虛靜猶如晴空。無復麁重前塵影事。觀諸世間大地河山

如鏡鑑明。來無所粘過無蹤跡。虛受照應了罔陳習唯一精真。生滅

根元從此披露。見諸十方十二眾生。畢殫其類。雖未通其各命由緒

。見同生基猶如野馬熠熠清擾。為浮根塵究竟樞穴。此則名為行陰

區孙。若此清擾熠熠元性。性入元澄一澄元習。如波瀾滅化為澄水

名行陰盡。是人則能超眾生濁。觀其所由幽隱妄想以為其本。

_ A-Nan! Bỉ Thiện-nam-tử, tu Tam-ma-đề, Tưởng-ấm tận giả, thị nhân bình-thường, mộng-tưởng tiêu-diệt, ngộ mî hằng nhứt, giác-minh hư tịnh, do như tình không, vô phục thô-trọng, tiền-trần ảnh sự.

(_ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, Tưởng-ấm tiêu tan, thì những mộng-tưởng bình-thường của người đó đã tiêu-diệt, khi thức khi ngủ luôn luôn một thể, tánh giác-minh rỗng lặng như hư-không trong sạch, không còn những sự tướng tiền-trần thô-trọng.) A. Đức Phật dạy:

_ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, Tưởng-ấm tiêu tan, vọng-niệm đoạn trừ, thức ngủ như một giấc minh-tinh, cũng như hư-không, chẳng có tướng thô-phù và bóng tiền-trần.

_ Quan chư thế-gian, đại-địa sơn-hà, như kính giám minh, lai vô sở niệm, quá vô túng tích, hư thọ chiếu ứng, liễu võng trần tập, duy-nhứt tinh-chơn.

(_ Xem những núi sông đất liền thế-gian, như gương soi sáng, khi đến, không dính vào đâu, khi qua, không có dấu vết, rỗng chịu chiếu ứng, rõ ràng không còn tập-quán cũ, chỉ một tánh tinh-chơn.) _ Quán-sát núi sông đất bằng ở thế-gian như tấm gương trong suốt, không còn dính mắc chi cả, Thọ-ấm soi tỏ, dấu vết dĩ-vãng diệt tận, các tập-khí trần-cấu cũ đều dứt tuyệt, chỉ còn một điểm tinh-chơn. _ Sanh diệt căn-nguyên, tùng thử phi lộ, kiến chư thập phương, thập nhị chúng-sanh, tất đơn kỳ loại, tuy vị thông kỳ các mệnh do tự, kiến đồng sanh cơ, do như dã-mã, tập tập thanh nhiễu, vi phù căn trần, cứu-cánh khu huyệt, thử tắc danh vi Hành-ấm khu vũ.

(_ Căn-nguyên của sanh diệt từ đó phơi lộ ra, thấy được 12 loài chúng-sanh thập phương, rõ hết các loài;

tuy chưa thông suốt manh mối của mỗi chúng-sanh, _ Về căn-nguyên sanh diệt khiến 12 chủng-loại chúng-sanh, từ chủng-loại thông-mạng cho tới chủng-loại chưa thông-mạng đều do một căn-nguyên, ví như con nai thấy biết chất trong trẻo, tưởng là chỗ căn-trần cứu-cánh nhưng đó chỉ là cảnh-giới của ấm Hành. nhưng đã thấy cơ-sở sanh diệt chung, giống như bóng dã-mã, lớp lớp chớp nhoáng hiện ra, làm cái then chốt phát-sinh các phù-căn-trần; ấy thì gọi là phạm-vi Hành-ấm.)

_ Nhược nhữ thanh nhiễu, tập tập nguyên tánh, tánh nhập nguyên trừng, nhứt trừng nguyên tập, như ba lan diệt, hóa vi trừng thủy, danh Hành-ấm tận;

thị nhân tắc năng, siêu chúng-sanh trược, quán kỳ sở do, u-ẩn vọng-tưởng, dĩ vi kỳ bổn.

(_ Nếu cái cội gốc của những lăng xăng chớp nhoáng u ẩn đó, vào được tánh đứng lặng bản-lai, những tập-khí sanh diệt bản-lai dừng lại, như sóng mòi diệt hết, hóa thành nước đứng, thì gọi là hết Hành-ấm; người đó vượt khỏi chúng-sanh trược, xét lại nguyên do, cội gốc là u-ẩn vọng-tưởng.) _ Nguyên-tánh rõ thấu chất trong trẻo, ví như các làn sóng biến mất, nước trở nên yên lặng tinh-khiết, đó là dứt sạch ấm Hành; thì dĩ-nhiên thoát-ly chúng-sanh trược, xem xét thấy rõ vọng-tưởng điên-đảo là cội gốc sanh-tử.

Bản-lai (本來): tức là cái ban đầu của sự vật. Chúng ta thấy trong chữ Hán của Phật-giáo đại-thừa thường dùng là ‚bản-lai diện-mục‛, ‚Như-Lai‛…

U-ẩn (幽隱): giấu kín trong lòng, không bày tỏ ra được.

阿難當知是得正知奢摩他中諸善男子凝明正心。十類天魔不

得其便。方得精研窮生類本。於本類中生元露者。觀彼幽清圓擾動

元。於圓元中起計度者。是人墜入二無因論。

一者是人見本無因。何以故。是人既得生機全破。乘于眼根

八百功德。見八萬劫所更眾生。業流灣環死此生彼。秖見眾生輪迴

其處。八萬劫外冥無所觀。便作是解。此等世間十方眾生。八萬劫

來無因自更。由此計度亡正遍知。墮落外道惑菩提性。

二者是人見末無因。何以故。是人於生既見其根。知人生人

悟項生項。烏從來黑鵠從來白。人天本竪畜生本橫。白非洗成黑非

染造。從八萬劫無復改移。今盡此形亦復如是。而我本來不見菩提

。云何更更成菩提事。當知今日一切物象皆本無因。由此計度亡正

遍知。墮落外道惑菩提性。是則名為第一外道立無因論。

2. A-Nan! Đương tri.

_ Thị đắc chánh tri, Sa-ma-tha trung, bỉ Thiện-nam-tử, ngưng minh chánh tâm, thập loại Thiên-ma, bất đắc kỳ tiện.

_ Phương đắc tinh nghiên, cùng sanh loại bổn, ư bổn loại trung sanh nguyên lộ giả, quán bỉ u thanh, viên nhiễu động nguyên, ư viên nguyên trung. B. 2. (HÀNH-ẤM MA 1)

A-Nan! Ông phải biết:

_ Như vậy đắc Chánh-Biến-Tri trong pháp Tam-ma-đề, vững chắc chánh-tâm thì mười chướng ma không có phương-tiện phá rối.

_ Lúc bấy giờ Thiện-nam-tử cứu xét rốt ráo căn-bổn viên-minh của chúng-sanh, nhờ căn-bổn ấy mà được tỏ rạng phong-quang, đến khi hôn-muội trầm-nịch là tại vọng-tưởng nhiễu-động, cũng ở trong căn-bổn ấy. _ Khởi kế đạc giả, thị nhân trụy nhập, nhị vô nhân luận.

_ Nhứt giả thị nhân kiến bổn vô nhân. Hà dĩ cố?

_ Thị nhân ký đắc, sanh cơ toàn phá, thừa vu nhãn-căn, bát bá công đức, kiến bát vạn kiếp, sở-hữu chúng-sanh, nghiệp lưu loan hoàn, tử thử sanh bỉ, chỉ kiến chúng-sanh, luân-hồi kỳ xứ, bát vạn kiếp ngoại, minh vô sở quán.

_ Tiện tác thị giải, thử đẳng thế-gian, thập phương chúng-sanh, bát vạn kiếp lai, vô nhân tự hữu.

_ Do thử kế đạc, vong Chánh-Biến-Tri, đọa-lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

_ Nhị giả thị nhân, kiến mạt vô nhân.

Hà dĩ cố?

_ Thị nhân ư sanh, ký kiến kỳ căn, tri nhân sanh nhân, ngộ điểu sanh điểu, ô tùng lai hắc, cốc tùng lai bạch. _ Nhân-thiên bổn thụ, súc-sanh bổn hoành.

(_ Loài người, loài trời thân vẫn đứng thẳng, các loài súc-sanh thân vẫn nằm ngang.)

_ Bạch phi tẩy thành, hắc phi nhiễm tạo.

(_ Sắc trắng không phải do tẩy mà thành, sắc đen không phải do nhuộm tạo ra.) _ Tùng bát vạn kiếp, vô phục cải di, kim tận thử hình, diệc phục như-thị.

_ Nhi ngã bổn lai, bất kiến Bồ-Đề, vân hà cánh hữu, thành Bồ-Đề sự.

_ Đương tri kim nhựt, nhứt-thiết vật tượng, giai bổn vô nhân.

_ Do thử kế đạc, vong Chánh-Biến-Tri, đọa-lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

_ Thị tắc danh vi đệ-nhứt ngoại-đạo, lập vô-nhân luận.

_ Do chỗ cứu xét đó mà Thiện-nam-tử lạc vào hai thứ luận chấp vô-nhân như sau:

a) Vì sao Thiện-nam-tử thấy căn-bổn vô-nhân?

_ Vì Thiện-nam-tử nương theo nhãn-căn, 800 công-đức, trong 8 vạn kiếp, thấy biết có chúng-sanh trôi lăn ở biển nghiệp, sanh rồi tử, tử rồi sanh, luân-hồi suốt 8 vạn kiếp mịt mù. _ Thiện-nam-tử chỉ thấy biết thập phương chúng-sanh ở thế-gian luân-hồi từ 8 vạn kiếp trở lại, vô-nhân mà có. _ Do chỗ luận mê-chấp đó mà Thiện-nam-tử mất Chánh-Biến-Tri, lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ-Đề.

b) Vì sao Thiện-nam-tử thấy cuối căn-bổn vô-nhân?

_ Vì Thiện-nam-tử thấy biết căn-bổn, người sanh người, chim sanh chim, quạ thì đen, cò thì trắng,

- Thiên-Nhân vốn thụ, thú-vật vốn ngang,

- quạ đen không nhuộm mà đen, cò trắng không phải rửa mà trắng, - từ 8 vạn kiếp đến nay không có thay đổi, và từ đây về sau chắc cũng tự-nhiên như vậy.

_ Căn-bổn không có nhân thấy Bồ-Đề thì làm sao thành-tựu quả Bồ-Đề?

_ Như vậy căn-bổn của các vật-tượng ở thế-gian hiện nay đều vô-nhân.

_ Do chỗ luận mê-chấp đó mà Thiện-nam-tử mất Chánh-Biến-Tri, lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ-Đề.

_ Hai thứ luận chấp vô-nhân như vậy gọi là Đệ-nhứt ngoại-đạo, lập vô-nhân luận.

阿難是三摩中諸善男子。凝明正心魔不得便。窮生類本觀彼

幽清常擾動元。於圓常中起計度者。是人墜入四遍常論。

一者是人窮心境性二處無因。修習能知二萬劫中。十方眾生

所更生滅。咸皆循環不曾散失。計以為常。

二者是人窮四大元四性常住。修習能知四萬劫中。十方眾生

所更生滅。咸皆體恒不曾散失。計以為常。

三者是人窮盡六根。末那執受心意識中。本元由處性常恒故

。修習能知八萬劫中。一切眾生循環不失。本來常住窮不失性。計

以為常。

四者是人既盡想元。生理更無流止運轉。生滅想心今已永滅

。理中自然成不生滅。因心所度計以為常。由此計常亡正遍知。墮

落外道惑菩提性。是則名為第二外道立圓常論。

3.

_ A-Nan! Thị Tam-ma trung, bỉ Thiện-nam-tử, ngưng minh chánh-tâm, ma bất đắc tiện.

_ Cùng sanh loại bổn, quán bỉ u thanh, thường nhiễu động nguyên, ư viên thường trung.

_ Khởi kế đạc giả, thị nhân trụy nhập, tứ biến thường luận.

3. (HÀNH-ẤM MA 2)

_ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, giữ vững chánh-tâm thì các chướng-ma không có phương-tiện phá rối.

_ Lúc bấy giờ Thiện-nam-tử cứu xét rốt ráo căn-bổn của chúng-sanh, thấy biết thường có sự nhiễu-động ở trong căn-bổn viên-minh ấy.

_ Do chỗ cứu xét đó mà Thiện-nam-tử lạc vào bốn thứ luận chấp thường như sau: _ Nhứt giả thị nhân, cùng tâm cảnh tánh, nhị xử vô nhân, tu tập năng tri, nhị vạn kiếp trung, thập phương chúng-sanh, sở-hữu sanh diệt, hàm giai tuần-hoàn, bất tằng tán thất, kế dĩ vi thường. a) Cứu xét rốt ráo tâm và cảnh, hai thứ đều vô-nhân, do sức tu tập thấy biết trong vòng 2 vạn kiếp, thập phương chúng-sanh sống chết tuần-hoàn không mất, nên chấp là thường. _ Nhị giả thị nhân, cùng tứ-đại nguyên, tứ tánh thường-trụ, tu-tập năng tri, tứ vạn kiếp trung, thập phương chúng-sanh, sở-hữu sanh-diệt, hàm giai thể hằng, bất tằng tán thất, kế dĩ vi thường. b) Cứu xét rốt ráo tứ-đại (địa thủy hỏa phong), bổn-tánh thường-trụ, do sức tu-tập thấy biết trong vòng 4 vạn kiếp, thập phương chúng-sanh sống chết tuần-hoàn không mất, nên chấp là thường.

_ Tam giả thị nhân, cùng-tận lục-căn, Mạt-na chấp thọ, tâm ý thức trung, bổn nguyên do xứ, tánh thường hằng cố, tu-tập năng tri, bát vạn kiếp trung, nhứt-thiết chúng-sanh, tuần-hoàn bất thất, c) Cứu xét rốt ráo lục-căn cho tới lục-thức, ý-thức lãnh-hội và Mạt-na thức truyền-tống, bổn-tánh thường-trụ, do sức tu-tập thấy biết trong vòng 8 vạn kiếp, thập phương chúng-sanh sống chết tuần-bổn-lai thường-trụ, cùng bất thất tánh, kế dĩ vi thường.

(…tuần-hoàn không mất, bổn-lai là thường-trụ, rồi xét tột tánh không mất đó, nên chấp là thường.) hoàn không mất, nên chấp là thường.

_ Tứ giả thị nhân, ký tận tưởng nguyên, sanh lý cánh vô, lưu chỉ vận chuyển, sanh diệt tưởng tâm, kim dĩ vĩnh diệt, lý trung tự-nhiên, thành bất sanh diệt, nhân tâm sở đạc (/độ), kế dĩ vi thường.

(_ Bốn, là người đó nghĩ rằng đã hết Tưởng-ấm, lẽ ra không còn lưu-chuyển, đứng lặng xoay vần; tư-tưởng sanh diệt đã diệt hết rồi, thì trong lý tự-nhiên thành không sanh diệt; người đó, nhân tâm-niệm so đo như thế, mà chấp là thường.) d) Cứu xét rốt ráo tưởng-ấm sanh-diệt, vốn không có lưu-chuyển, đã dứt sạch thì tự-nhiên thành bất-sanh bất-diệt, nên chấp là thường. _ Do thử kế thường, vong Chánh-Biến- Tri, đọa-lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

_ Thị tắc danh vi đệ-nhị ngoại-đạo, lập viên-thường luận. _ Vì bốn thứ luận chấp thường đó, nên Thiện-nam-tử mất Chánh-Biến-Tri, lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ-Đề.

_ Bốn thứ luận chấp thường như vậy gọi là Đệ-nhị ngoại-đạo, lập viên-thường luận.

又三摩中諸善男子。堅凝正心魔不得便窮生類本。觀彼幽清

常擾動元。於自他中起計度者。是人墜入四顛倒見。一分無常一分

常論。

一者是人觀妙明心遍十方界。湛然以為究竟神我。從是則計

我遍十方凝明不動。一切眾生於我心中自生自死。則我心性名之為

常。彼生滅者真無常性。

二者是人不觀其心。遍觀十方恒沙國土。見劫壞處名為究竟

無常種性。劫不壞處名究竟常。

三者是人別觀我心。精細微密猶如微塵。流轉十方性無移改

。能仙此身劭生劭滅。其不壞性名我性常。一切死生從我流出名無

常性。

四者是人知想陰盡見行陰流。行陰常流計為常性。色受想等

今已滅盡名為無常。由此計度一分無常一分常故。墮落外道惑菩提

性。是則名為第三外道一分常論。

4.

_ Hựu Tam-ma trung, bỉ Thiện-nam-tử, kiên ngưng chánh-tâm, ma bất đắc tiện. _ Cùng sanh loại bổn, quán bỉ u thanh, 4. (HÀNH-ẤM MA 3)

_ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, giữ vững chánh-tâm thì các chướng ma không có phương-tiện phá rối.

_ Lúc bấy giờ Thiện-nam-tử cứu xét rốt thường nhiễu động nguyên, ư tự tha trung.

_ Khởi kế đạc giả, thị nhân trụy nhập, tứ điên-đảo kiến, nhứt phần vô-thường, nhứt phần thường luận.

_ Nhứt giả thị nhân, quán diệu minh tâm, biến thập phương giới, trạm-nhiên dĩ vi cứu-cánh thần-ngã, tùng thị tắc kế, ngã biến thập phương, ngưng minh bất động.

(_ Một, là người đó quán cái tâm diệu-minh lặng vậy cùng khắp thập phương thế-giới, cho là cái thần-ngã rốt ráo; do đó, chấp có cái ta cùng khắp thập phương đứng lặng sáng suốt không lay động.)

_ Nhứt-thiết chúng-sanh, ư ngã tâm trung, tự sanh tự tử, tắc ngã tâm-tánh, danh chi vi thường, bỉ sanh diệt giả, chơn vô-thường tánh.

_ Nhị giả thị nhân, bất quán kỳ tâm, biến quán thập phương, Hằng-sa quốc- độ.

_ Kiến kiếp hoại xứ, danh vi cứu-cánh, vô-thường chủng tánh.

_ Kiếp bất-hoại xứ, danh cứu-cánh thường.

_ Tam giả thị nhân, biệt quán ngã tâm, tinh-tế vi-mật, du như vi-trần, lưu-chuyển thập phương, tánh vô vi cải, năng linh thử thân, tức sanh tức diệt.

_ Kỳ bất-hoại tánh, danh ngã tánh thường.

_ Nhứt-thiết tử sanh, tùng ngã lưu xuất, danh vô-thường tánh. _ Tứ giả thị nhân, tri Tưởng-ấm tận, kiến Hành-ấm lưu, Hành-ấm thường lưu, kế vi thường tánh; sắc Thọ Tưởng đẳng, kim dĩ diệt tận, danh vô vi thường.

(_ Bốn, là người đó biết Tưởng-ấm hết rồi, thấy được dòng Hành-ấm, chấp cái lưu-chuyển thường xuyên của Hành-ấm là tánh thường; còn Sắc-ấm, Thọ-ấm, Tưởng-ấm hiện đã diệt hết, thì gọi là vô-thường.) ráo căn-bổn của chúng-sanh, thấy biết thường có sự nhiễu-động ở tự-tha. _ Do chỗ cứu xét đó mà Thiện-nam-tử lạc vào bốn thứ luận điên-đảo, chấp một phần thường, một phần vô-thường như sau:

a) Quán Tâm Chơn-Như diệu-minh bao trùm thập phương thế-giới, rộng lớn bao la, yên lặng cứu-cánh;

- tất cả chúng-sanh đều duy tâm mà có sanh có tử, nên thể-tánh của Tâm Chơn- Như diệu-minh là thường, còn thể-tánh của vạn-vật sanh-tử là vô-thường.

b) Không quán Tâm Chơn-Như mà quán

Hằng-sa quốc-độ ở khắp mười phương,

- chỗ kiếp hoại, chấp là vô-thường.

- còn chỗ kiếp bất-hoại, chấp là thường, c) Quán tâm tinh-tế mật-nhiệm, ví như vi-trần, lưu-chuyển ở khắp mười phương, thể-tánh không biến đổi, khiến thân hoạn có sanh có diệt, - thể-tánh không biến đổi, chấp là thường, - còn vạn-vật duy tâm mà có sanh-tử, chấp là vô-thường. d) Thấy biết Hành-ấm vẫn lưu-chuyển thì chấp là thường, còn Sắc-ấm, Thọ-ấm và Tưởng-ấm dứt sạch thì chấp là vô-thường. _ Do thử kế đạc, nhứt phần vô-thường, nhứt phần thường cố, đọa-lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

_ Thị tắc danh vi đệ-tam ngoại-đạo, lập nhứt phần thường, nhứt phần vô-thường luận.

_ Vì bốn thứ luận-chấp đó, nên Thiện-nam-tử mất Chánh-Biến-Tri, lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ-Đề.

_ Bốn thứ luận chấp như vậy gọi là Đệ-tam ngoại-đạo, lập nhứt phần thường, nhứt phần vô-thường luận.

又三摩中諸善男子。堅凝正心魔不得便窮生類本。觀彼幽清

常擾動元。於分位中生計度者。是人墜入四更邊論。

一者是人心計生元流用不息。計過未者名為更邊。計相續心

名為無邊。

二者是人觀八萬劫。則見眾生八萬劫前寂無聞見。無聞見處

名為無邊。更眾生處名為更邊。

三者是人計我遍知得無邊性。彼一切人現我知中。我曾不知

彼之知性。名彼不得無邊之心但更邊性。

四者是人窮行陰空。以其所見心路籌度。一切眾生一身之中

。計其咸皆半生半滅。明其世界一切所更。一半更邊一半無邊。由

此計度更邊無邊。墮落外道惑菩提性。是則名為第四外道立更邊論

。

5. _ Hựu Tam-ma trung, bỉ Thiện-nam-tử, kiên ngưng chánh-tâm, ma bất đắc tiện. _ Cùng sanh loại bổn, quán bỉ u thanh, thường nhiễu động nguyên, ư phần vị trung.

_ Sanh kế đạc giả, thị nhân trụy nhập, tứ hữu-biên cập vô-biên luận.

5. (HÀNH-ẤM MA 4)

_ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, giữ vững chánh-tâm thì các chướng ma không có phương-tiện phá rối.

_ Lúc bấy giờ Thiện-nam-tử cứu xét rốt ráo căn-bổn của chúng-sanh, thấy biết thường có sự nhiễu-động ở trong phận-vị.

_ Do chỗ cứu xét đó mà Thiện-nam-tử lạc vào bốn thứ luận chấp hữu-biên và vô-biên như sau:

_ Nhứt giả thị nhân, tâm kế sanh nguyên, lưu dụng bất tức.

_ Kế quá vị giả, danh vi hữu biên.

(_ Rồi chấp quá-khứ, vị-lai, là hữu-biên.)

_ Kế tương-tục tâm, danh vi vô-biên.

a) Cứu xét tâm vốn sanh, lưu-dụng không dứt, - về quá-khứ gọi là hữu-biên,

- còn tâm ở hiện-tại tiếp nối nhau gọi là vô-biên.

_ Nhị giả thị nhân, quán bát vạn kiếp, tắc kiến chúng-sanh, bát vạn kiếp tiền, tịch vô văn kiến; vô văn kiến xứ, danh b) Cứu xét trong vòng 8 vạn kiếp, thấy biết chúng-sanh gọi là hữu-biên, còn ngoài 8 vạn kiếp mịt mù, không thấy vi vô-biên; hữu văn kiến xứ, danh vi hữu-biên. biết được gọi là vô-biên.

_ Tam giả thị nhân, kế ngã biến tri, đắc vô-biên tánh, bỉ nhứt-thiết nhân, hiện ngã tri trung, ngã tằng bất tri, bỉ chi tri tánh, danh bỉ bất đắc, vô-biên chi tâm, đãn hữu-biên tánh.

(_ Ba, là người đó chấp rằng mình biết cùng khắp, là được tánh vô-biên, còn tất cả các người kia, hiện ra trong cái biết của mình, mà mình không hề biết họ nhận được tánh biết, thì những người kia không được cái tâm vô-biên và chỉ có tánh hữu-biên.) c) Cứu xét thế-giới vạn-vật đều do tâm tạo, gọi là hữu-biên, còn thể-tánh của tâm biến-tri bao trùm khắp pháp-giới, gọi là vô-biên.

_ Tứ giả thị nhân, cùng Hành-ấm không, dĩ kỳ sở kiến, tâm lộ trù đạc, nhứt-thiết chúng-sanh, nhứt thân chi trung, kế kỳ hàm giai, bán sanh bán diệt, minh kỳ thế-giới, nhứt-thiết sở-hữu, nhứt bán hữu-biên, nhứt bán vô-biên.

(_ Bốn, là người đó khi xét cùng diệt trừ Hành-ấm, dùng tri-kiến của mình, mà so đo chấp tất cả chúng-sanh trong mỗi cái thân, đều là phân nửa sanh, phân nửa diệt, và chấp tất cả sự vật có trong thế-giới, đều một nửa là hữu-biên, một nửa là vô-biên.) d) Quan-sát rốt ráo ấm Hành, chủ-tâm suy xét, thấy biết thế-giới vạn-vật đều có phân nửa sanh gọi là hữu-biên, phân nửa diệt gọi là vô-biên.

_ Do thử kế đạc, hữu-biên vô-biên, đọa- lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

_ Thị tắc danh vi đệ tứ ngoại-đạo, lập hữu-biên cập vô-biên luận. _ Do bốn thứ luận chấp đó, nên Thiện- nam-tử lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ- Đề.

_ Bốn thứ luận chấp như vậy gọi là Đệ- tứ ngoại-đạo, lập hữu-biên cập vô-biên luận.

又三摩中諸善男子。堅凝正心魔不得便窮生類本。觀彼幽清

常擾動元。於知見中生計度者。是人墜入四種顛倒。不死矯亂遍計

虛論。

一者是人觀變化元。見遷流處名之為變。見相續處名之為恒。

見所見處名之為生。不見見處名之為滅。相續之因性不斷處名之為

增。正相續中中所離處名之為減。各各生處名之為更。互互亡處名

之為無。以理都觀用心別見。更求法人來問其義。答言我今亦生亦

滅。亦更亦無亦增亦減。於一切時皆亂其語。仙彼前人遺失章句。

二者是人諦觀其心。互互無處因無得證。更人來問唯答一字

但言其無。除無之餘無所言說。

三者是人諦觀其心。各各更處因更得證。更人來問唯答一字

但言其是。除是之餘無所言說。

四者是人更無俱見。其境枝故其心亦亂。更人來問答言亦更

劭是亦無。亦無之中不是亦更。一切矯亂無容窮詰。由此計度矯亂

虛無。墮落外道惑菩提性。是則名為第五外道四顛倒性。不死矯亂

遍計虛論。

6.

_ Hựu Tam-ma trung, bỉ Thiện-nam-tử, kiên ngưng chánh-tâm, ma bất đắc tiện.

_ Cùng sanh loại bổn, quán bỉ u thanh, thường nhiễu động nguyên, ư tri-kiến trung.

_ Sanh kế đạc giả, thị nhân trụy nhập, tứ chủng điên-đảo, bất tử kiểu loạn, biến-kế hư-luận.

6. (HÀNH-ẤM MA 5)

_ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, giữ vững chánh-tâm thì các chướng ma không có phương-tiện phá rối.

_ Lúc bấy giờ Thiện-nam-tử cứu xét rốt ráo căn-bổn của chúng-sanh, thấy biết thường có sự nhiễu-động ở tri-kiến.

_ Do chỗ cứu xét đó mà Thiện-nam-tử lạc vào bốn thứ luận điên-đảo, chấp bất- tử rối loạn luống dối như sau:

_ Nhứt giả thị nhân, quán biến-hóa nguyên.

_ Kiến thiên lưu xứ, danh chi vi biến.

_ Kiến tương-tục xứ, danh chi vi hằng. _ Kiến sở kiến xứ, danh chi vi sanh.

_ Bất kiến kiến xứ, danh chi vi diệt.

_ Tương-tục chi nhân, tánh bất đoạn xứ, danh chi vi tăng.

_ Chánh tương-tục trung, trung sở ly xứ, danh chi vi giảm. _ Các các sanh xứ, danh chi vi hữu.

_ Hỗ hỗ vong xứ, danh chi vi vô.

_ Dĩ lý đô quán, dụng tâm biệt kiến.

a) Quán nguồn gốc biến-hóa của các pháp,

- thấy biết có lưu-chuyển, gọi là vô-thường, - có tương-tục, gọi là thường-trụ, - có thấy kiến-xứ, gọi là sanh, - không thấy kiến-xứ, gọi là diệt,

- tương-tục không dứt, gọi là tăng,

- tương-tục bị gián-đoạn gọi là giảm, - chỗ sanh-hóa gọi là có, - chỗ diệt-vong gọi là không, - cứu xét dụng tâm thấy biết riêng biệt. _ Hữu cầu pháp nhân, lai vấn kỳ nghĩa, đáp ngôn: ‚Ngã kim, diệc sanh, diệc diệt, diệc hữu, diệc vô, diệc tăng, diệc giảm‛.

_ Ư nhứt-thiết thời, giai loạn kỳ ngữ, linh bỉ tiền nhân, di thất chương-cú. _ Như thế có người cầu đạo, xin học yếu-nghĩa, thì hành-giả đáp: ‚Tôi cũng sanh cũng diệt, cũng có cũng không, cũng tăng cũng giảm‛;

- lời nói mơ hồ rối loạn luống dối, chẳng có một mảy quyết-định chắc chắn, làm cho người cầu đạo không hiểu rõ và quên mất cả chương-cú.

_ Nhị giả thị nhân, đế quán kỳ tâm, hỗ hỗ vô xứ, nhân vô đắc chứng.

_ Hữu nhân lai vấn, duy đáp nhứt tự, đãn ngôn kỳ vô, trừ vô chi dư, vô sở ngôn thuyết.

b) Quán tâm không và chấp cái không của tâm vốn chẳng có chỗ chứng. _ Có người hỏi thì hành-giả chỉ đáp bằng chữ ‚Không‛, đó là lời nói mơ hồ. _ Tam giả thị nhân, đế quán kỳ tâm, các các hữu xứ, nhân hữu đắc chứng.

_ Hữu nhân lai vấn, duy đáp nhứt tự, đãn ngôn kỳ thị, trừ thị chi dư, vô sở ngôn thuyết. c) Quán tâm châu-biến, chỗ nào cũng có, và chấp cái có của tâm vốn có chỗ chứng. _ Có người hỏi thì hành-giả chỉ đáp bằng chữ ‚Có‛, đó là lời nói mơ hồ.

_ Tứ giả thị nhân, hữu vô cu kiến, kỳ cảnh chi cố, kỳ tâm diệc loạn, hữu nhân lai vấn, đáp ngôn:

_ ‚Diệc hữu, tức thị diệc vô, diệc vô chi trung, bất thị diệc hữu‛. Nhứt-thiết kiểu loạn, vô dung cùng cật.

(_ ‚Cũng có, tức là cũng không, trong cái cũng không, không phải là cũng có‛. Tất cả đều càn loạn, không thể nói hết được.) d) Thấy cũng có cũng không, cảnh-vật phân-ly, tâm thì rối loạn, có người hỏi thì hành-giả đáp:

_ ‚Có tức không, không tức có‛, đó là lời nói mơ hồ.

_ Do thử kế đạc, kiểu loạn hư vô, đọa- lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

_ Thị tắc danh vi đệ-ngũ ngoại-đạo, tứ điên-đảo tánh, bất tử kiểu loạn, biến-kế hư-luận.

_ Do bốn thứ luận chấp đó, nên Thiện- nam-tử lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ- Đề.

_ Bốn thứ luận chấp như vậy gọi là Đệ-ngũ ngoại-đạo, lập tứ chủng điên-đảo, bất-tử kiểu-loạn, biến-kế hư-luận.

又三摩中諸善男子。堅凝正心魔不得便窮生類本。觀彼幽清

常擾動元。於無盡流生計度者。是人墜入死後更相發心顛倒。或自

固身云色是我。或見我圓含遍國土。云我更色。或彼前緣隨我迴復

云色屬我。或復我依行中相續云我在色。皆計度言死後更相。如是

循環更十六相。從此惑計畢竟煩惱畢竟菩提。兩性並驅各不相觸。

由此計度死後更故。墮落外道惑菩提性。是則名為第六外道。立五

陰中死後更相心顛倒論。

7.

_ Hựu Tam-ma trung, bỉ Thiện-nam-tử, kiên ngưng chánh tâm, ma bất đắc tiện.

_ Cùng sanh loại bổn, quán bỉ u thanh, thường nhiễu động nguyên, ư vô tận lưu.

_ Sanh kế đạc giả, thị nhân trụy nhập, tử hậu hữu tướng, phát tâm điên-đảo.

7. (HÀNH-ẤM MA 6) _ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, giữ vững chánh-tâm thì các chướng ma không có phương-tiện phá rối.

_ Lúc bấy giờ Thiện-nam-tử cứu xét rốt ráo căn-bổn của chúng-sanh, thấy biết thường có sự nhiễu-động ở trong cảnh lưu-chuyển vô-tận.

_ Do chỗ cứu xét đó mà Thiện-nam-tử lạc vào chỗ chết có hình tướng, sanh tâm điên-đảo. _ Hoặc tự cố thân, vân sắc thị ngã. _ Hoặc kiến ngã viên, hàm biến quốc-độ, vân ngã hữu sắc.

_ Hoặc bỉ tiền duyên, tùy ngã hồi phục, vân sắc thuộc ngã.

_ Hoặc phục ngã y, hành trung tương-tục, vân ngã tại sắc.

_ Giai kế đạc ngôn, tử hậu hữu tướng.

_ Như-thị tuần-hoàn, hữu thập lục tướng. (_ Xoay vần như thế có đến 16 tướng.) _ Tự giữ thân cũ, nói Sắc vốn là Ta, - hoặc thấy cái Ta bao trùm quốc-độ, nói cái Ta có Sắc, - hoặc tiền-duyên theo trở lại, nói Sắc thuộc về Ta, - hoặc cái Ta nương theo ấm Hành tiếp nối nhau, nói cái Ta tại Sắc, - cứu xét như thế mà cho rằng chết rồi có hình tướng,

- tuần-hoàn 16 hình tướng.

_ Tùng thử hoặc kế, tất kiến phiền-não, tất kiến Bồ-Đề, lưỡng tánh tịnh khu, các bất tương-xúc.

(_ Từ đó, hoặc còn chấp rằng rốt ráo phiền-não và rốt ráo Bồ-Đề, hai tánh ấy đi song song với nhau, không đụng chạm gì nhau.)

_ Chấp tánh phiền-não, chấp tánh Bồ- Đề, hai tánh đều dứt, không có cảm-xúc lẫn nhau. _ Do thử kế đạc, tử hậu hữu cố, đọa-lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

(_ Do những so đo, chấp sau khi chết có tướng, nên…)

_ Thị tắc danh vi đệ-lục ngoại-đạo, lập ngũ-ấm trung, tử hậu hữu tướng, tâm điên-đảo luận.

_ Do luận chấp đó, nên Thiện-nam-tử lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ-Đề.

_ Luận chấp như vậy gọi là Đệ-lục ngoại-đạo, lập ngũ-ấm trung, tử hậu hữu tướng, tâm điên-đảo luận.

又三摩中諸善男子。堅凝正心魔不得便窮生類本。觀彼幽清

常擾動元。於先除滅色受想中生計度者。是人墜入死後無相發心顛

倒。見其色滅形無所因。觀其想滅心無所繫。知其受滅無後連綴。

陰性銷散。縱更生理而無受想與草木同。此質現前猶不可得。死後

云何更更諸相。因之勘校死後相無。如是循環更八無相。從此或計

涅槃因果一切皆空。徒更名字究竟斷滅。由此計度死後無故。墮落

外道惑菩提性。是則名為第七外道。立五陰中死後無相心顛倒論。

8.

_ Hựu Tam-ma trung, bỉ Thiện-nam-tử, kiên ngưng chánh-tâm, ma bất đắc tiện.

_ Cùng sanh loại bổn, quán bỉ u thanh, thường nhiễu động nguyên, ư tiên trừ diệt, Sắc, Thọ, Tưởng trung. _ Sanh kế đạc giả, thị nhân trụy nhập, tử 8. (HÀNH-ẤM MA 7)

_ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, giữ vững chánh-tâm thì các chướng ma không có phương-tiện phá rối.

_ Lúc bấy giờ Thiện-nam-tử cứu xét rốt ráo căn-bổn của chúng-sanh, thấy biết thường có sự nhiễu-động đoạn trừ trước Sắc-ấm, Thọ-ấm và Tưởng-ấm.

_ Do chỗ cứu xét đó mà Thiện-nam-tử hậu vô tướng, phát tâm điên-đảo. lạc vào chỗ chết rồi không có hình tướng, sanh tâm điên-đảo.

_ Kiến kỳ sắc diệt, hình vô sở nhân, quán kỳ Tưởng diệt, tâm vô sở hệ.

_ Tri kỳ Thọ diệt, vô phục liên xuyết, ấm tánh tiêu-tán.

_ Túng hữu sanh-lý, nhi vô Thọ Tưởng.

(_ Dầu có sinh-lý mà không Thọ, không Tưởng.)

_ Dữ thảo mộc đồng, thử chất hiện-tiền, do bất khả đắc, tử hậu vân hà cánh hữu chư tướng?

_ Thấy biết Sắc-ấm dứt sạch thì thân không có ràng buộc, như Tưởng đã mất, tâm không dính mắc.

_ Thấy biết Thọ-ấm dứt sạch thì không có chi tiếp nối, thể-tánh của ấm cũng tiêu tan.

_ Không có Thọ-ấm thì không có

Tưởng-ấm. _ Ví dụ như loài thảo-mộc, thể-tánh hiện-tiền không có hình tướng, thì làm thế nào chết rồi có được hình tướng?

_ Nhân chi khám hiệu, tử hậu tướng vô, như-thị tuần-hoàn, hữu bát vô-tướng.

(…, xoay vần như thế có đến 8 cái luận vô-tướng.)

_ Tùng thử hoặc kế: Niết-Bàn nhân-quả, nhứt-thiết giai không, đồ hữu danh tự, cứu-cánh đoạn diệt.

_ Nhân chỗ thấy biết đó mà cứu xét, sau khi chết không có hình tướng, không có

8 sắc thái tuần-hoàn. _ Sanh tâm vọng chấp: Niết-Bàn và nhân-quả đều không, chỉ có danh-từ, (nhưng) cứu-cánh đoạn diệt.

_ Do thử kế đạc, tử hậu vô cố, đọa-lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

(_ Do những so đo, chấp sau khi chết không có tướng.)

_ Thị tắc danh vi đệ-thất ngoại-đạo, lập ngũ-ấm trung, tử hậu vô tướng, tâm điên-đảo luận.

_ Do luận chấp đó, nên Thiện-nam-tử lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ-Đề.

_ Luận chấp như vậy gọi là Đệ-thất ngoại-đạo, lập ngũ-ấm trung, tử hậu vô- tướng, tâm điên-đảo luận.

又三摩中諸善男子。堅凝正心魔不得便窮生類本。觀彼幽清

常擾動元。於行存中兼受想滅。雙計更無自體相破。是人墜入死後

俱非起顛倒論。色受想中見更非更。行遷流內觀無不無。如是循環

窮盡陰界。八俱非相隨得一緣。皆言死後更相無相。又計諸行性遷

訛故。心發通悟更無俱非虛實失措。由此計度死後俱非。後際昏瞢

無可道故。墮落外道惑菩提性。是則名為第八外道。立五陰中死後

俱非心顛倒論。

9.

_ Hựu Tam-ma trung, bỉ Thiện-nam-tử, kiên ngưng chánh-tâm, ma bất đắc tiện.

9. (HÀNH-ẤM MA 8)

_ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, giữ vững chánh-tâm thì các chướng ma không có phương-tiện phá rối. _ Cùng sanh loại bổn, quán bỉ u thanh, thường nhiễu động nguyên, ư Hành tồn trung, kiêm Thọ Tưởng diệt, song kế hữu vô, tự-thể tương-phá, thị nhân trụy nhập, tử hậu cu phi, khởi điên-đảo luận.

_ Lúc bấy giờ Thiện-nam-tử cứu xét rốt ráo căn-bổn của chúng-sanh thấy biết thường có sự nhiễu-động ở Hành-ấm, hai thứ Thọ-ấm và Tưởng-ấm đã dứt, hai tự-thể ‚có không‛ tương-khắc, hành-giả lạc vào vị-trí ‚chết rồi mất hết‛, sanh tâm luận điên-đảo.

_ Sắc Thọ Tưởng trung, kiến hữu phi hữu.

_ Hành thiên lưu nội, quán vô bất vô.

(_ Xét Hành-ấm chuyển biến, không mà không phải không.) _ Như-thị tuần-hoàn, cùng-tận ấm giới.

_ Nhập (/bát) cu phi tướng, tùy đắc nhứt duyên, giai ngôn tử hậu, hữu-tướng vô- tướng.

(_ Thành 8 cái tướng ‚không phải có, không phải không‛, tùy gặp duyên gì, đều nói sau khi chết có tướng, không tướng.) _ Các thứ Sắc-ấm, Thọ-ấm và Tưởng-ấm thấy có, chẳng phải có, - thay đổi trôi lăn, thấy không, chẳng phải không, - như vậy tuần-hoàn rốt ráo giới-ấm, - vào chỗ không-tướng, tùy đắc nhứt duyên vọng chấp, hiện nay có tướng, về sau thì không.

_ Hựu kế chư Hành, tánh thiên ngoa cố, tâm phát thông ngộ, hữu vô cu phi, hư thiệt thất thố.

(_ Lại xét tánh Hành-ấm sanh diệt thay đổi liên-tục, phát tâm thông suốt, chấp tất cả đều không phải có, không phải không, lộn lạo hư thiệt.)

_ Do thử kế đạc, tử hậu cu phi, hậu tế hôn mông, vô khả đạo cố.

(_ Do những so đo, chấp sau khi chết ‚không phải có, không phải không‛ như thế, mà đường sau mờ mịt, không còn lối đi.)

_ Thể-tánh của Hành-ấm biến-chuyển, Tâm Phật thông-ngộ, ‚có không‛ đều dứt, hư thiệt lầm lỗi.

_ Do đó cứu xét thấy biết chết rồi mất hết, hậu lai mịt mù không thể nói được.

_ Đọa-lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

_ Thị tắc danh vi đệ-bát ngoại-đạo, lập ngũ-ấm trung, tử hậu cu phi, tâm điên-đảo luận.

_ Do luận chấp đó nên Thiện-nam-tử lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ-Đề.

_ Luận chấp như vậy gọi là Đệ-bát ngoại-đạo, lập ngũ-ấm trung, tử hậu cu phi, tâm điên-đảo luận.

又三摩中諸善男子。堅凝正心魔不得便窮生類本。觀彼幽清

常擾動元。於後後無生計度者。是人墜入七斷滅論。或計身滅。或

欲盡滅或苦盡滅。或極樂滅或極捨滅。如是循環窮盡七際。現前銷

滅滅已無復。由此計度死後斷滅。墮落外道惑菩提性。是則名為第

九外道。立五陰中死後斷滅心顛倒論。

10.

_ Hựu Tam-ma trung, bỉ Thiện-nam-tử, kiên ngưng chánh-tâm, ma bất đắc tiện.

_ Cùng sanh loại bổn, quán bỉ u thanh, thường nhiễu động nguyên, ư hậu hậu vô. (…, chấp sau này là không.) 10. (HÀNH-ẤM MA 9)

_ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, giữ vững chánh-tâm thì các chướng ma không có phương-tiện phá rối.

_ Lúc bấy giờ Thiện-nam-tử cứu xét rốt ráo căn-bổn của chúng-sanh, thấy biết thường có sự nhiễu-động, mê-chấp sau khi chết không sanh tánh suy nghĩ.

_ Sanh kế đạc giả, thị nhân trụy nhập, thất đoạn diệt luận.

_ Hoặc kế thân diệt.

_ Hoặc dục, xúc diệt, hoặc ấm, khổ diệt.

_ Hoặc cực lạc diệt, hoặc cực xả diệt.

_ Như-thị tuần-hoàn, cùng-tận thất tế. _ Hiện-tiền tiêu-diệt, diệt dĩ vô phục.

(_ Xoay vần như thế cùng tột đến 7 cách chấp hiện-tiền là tiêu-diệt, diệt rồi không trở lại nữa.) _ Hành-giả lạc vào 7 thứ luận đoạn diệt:

- thân-diệt, - dục-diệt, xúc-diệt, ấm-diệt, khổ-diệt, - lạc-diệt, xả các diệt, - tuần-hoàn rốt ráo ở 7 cảnh-giới như Tứ-châu, Lục-dục, Sơ-thiền, Nhị-thiền, Tam-thiền, Tứ-thiền, Tứ-không, - hiện-tiền tiêu-diệt, diệt rồi không còn hồi-phục,

- vì thế sanh tâm luận chấp chết rồi đoạn diệt.

_ Do thử kế đạc, tử hậu đoạn diệt, đọa- lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

_ Thị tắc danh vi đệ-cửu ngoại-đạo, lập ngũ-ấm trung, tử hậu đoạn diệt, tâm điên-đảo luận.

_ Do luận chấp đó (sau khi chết là đoạn diệt), nên Thiện-nam-tử lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ-Đề.

_ Luận chấp như vậy gọi là Đệ-cửu ngoại-đạo, lập ngũ-ấm trung, tử hậu đoạn diệt, tâm điên-đảo luận.

又三摩中諸善男子。堅凝正心魔不得便窮生類本。觀彼幽清

常擾動元。於後後更生計度者。是人墜入五涅槃論。或以欲界為正

轉依。觀見圓明生愛慕故。或以初禪性無憂故。或以二禪心無苦故

。或以三禪極悅隨故。或以四禪苦樂二亡。不受輪迴生滅性故。迷

更漏天作無為解。五處孜隱為勝淨依。如是循環五處究竟。由此計

度五現涅槃。墮落外道惑菩提性。是則名為第十外道。立五陰中五

現涅槃心顛倒論。

11.

_ Hựu Tam-ma trung, bỉ Thiện-nam-tử, kiên ngưng chánh-tâm, ma bất đắc tiện. _ Cùng sanh loại bổn, quán bỉ u thanh, 11. (HÀNH-ẤM MA 10)

_ A-Nan! Thiện-nam-tử tu pháp chánh-định, giữ vững chánh-tâm thì các chướng ma không có phương-tiện phá rối.

_ Lúc bấy giờ Thiện-nam-tử cứu xét rốt thường nhiễu động nguyên, ư hậu hậu hữu.

(…, chấp sau này là có.) ráo căn-bổn của chúng-sanh, thấy biết thường có sự nhiễu-động, mê-chấp sau khi chết phải có sanh tánh suy nghĩ.

_ Sanh kế đạc giả, thị nhân trụy nhập, ngũ Niết-Bàn luận.

_ Hoặc dĩ dục-giới, vi chánh chuyển-y, quán kiến viên-minh, sanh ái-mộ cố.

_ Hoặc dĩ sơ-thiền, tánh vô ưu cố.

_ Hoặc dĩ nhị-thiền, tâm vô khổ cố.

_ Hoặc dĩ tam-thiền, cực duyệt tùy cố.

_ Hoặc dĩ tứ-thiền, khổ lạc nhị vong, bất thọ luân-hồi, sanh-diệt tánh cố.

_ Mê hữu-lậu Thiên, tác vô-vi giải, ngũ xứ an-ổn, vi thắng tịnh y, như-thị tuần- hoàn, ngũ xứ cứu-cánh.

(_ Người đó, lầm những cõi trời hữu-lậu là quả vô-vi, lầm sự an-ổn 5 chỗ ấy là quả báo thù-thắng thanh-tịnh của các bậc Thánh-hiền; xoay vần như thế rốt ráo có 5 chỗ.)

_ Hành-giả lạc vào 5 thứ luận mê-chấp

5 cảnh Niết-Bàn ở 5 chỗ như:

_ Chấp dục-giới-thiên làm chánh-nhân chuyển-y Niết-Bàn, thấy biết tinh-minh sanh ra ái-mộ.

_ Chấp Sơ-thiền-thiên sanh tánh vô-ưu.

_ Chấp Nhị-thiền-thiên được tâm-địa vô-khổ.

_ Chấp Tam-thiền-thiên an vui tốt đẹp.

_ Chấp Tứ-thiền-thiên trừ tuyệt hai thứ thế-gian vui khổ, không thọ luân-hồi sanh-tử.

_ Đó là mê-chấp ở 5 cảnh Trời hữu-lậu phát ra kiến-giải vô-vi, tức là 5 chỗ nương dựa an ổn thắng-tịnh, tuần-hoàn cứu-cánh.

_ Do thử kế đạc, ngũ hiện Niết-Bàn, đọa-lạc ngoại-đạo, hoặc Bồ-Đề tánh.

_ Thị tắc danh vi đệ-thập ngoại-đạo, lập ngũ-ấm trung, ngũ hiện Niết-Bàn, tâm điên-đảo luận.

_ Do luận mê-chấp đó (chaáp 5 thứ Niết-Bàn hiện có như thế), nên Thiện-nam-tử lạc vào ngoại-đạo, lầm tánh Bồ-Đề.

_ Luận chấp như vậy gọi là Đệ-thập ngoại-đạo, lập ngũ-ấm trung, ngũ hiện

Niết-Bàn, tâm điên-đảo luận.