Kinh Thủ Lăng Nghiêm

THỦ-LĂNG-NGHIÊM KINH

首 楞 嚴 經

無上甚深微妙法

百千萬劫難遭遇

我今見聞得受持

願解如來真實義

Vô-thượng thậm-thâm vi-diệu pháp, Bá thiên vạn kiếp nan tao-ngộ, Ngã kim kiến văn đắc thọ-trì, Nguyện giải Như-Lai chơn-thật nghĩa.

Chánh-pháp Như-Lai nhiệm mầu sâu xa không gì hơn được. Dù trải qua trăm ngàn muôn kiếp tìm cầu cũng không dễ gặp. Nay con đã nhận được kinh điển đại-thừa THỦ-LĂNG-NGHIÊM này để tu-tập hành-trì. Nguyện khai mở trí-tuệ để thấu hiểu nghĩa-lý sâu xa chân-thật trong từng lời thuyết giảng của Đức Như-Lai.

HÒA-THƯỢNG THIỀN-SƯ

ŚŪRAṂGAMA-SŪTRA

KINH

DỊCH ÂM, DIỄN NGHĨA, YẾU GIẢI

NAM-MÔ BỔN-SƯ THÍCH-CA MÂU-NI PHẬT

NAM-MÔ ĐẠI-BI QUÁN-THẾ-ÂM BỒ-TÁT

À

NAM-MÔ KIM-CANG-TẠNG VƯƠNG BO

-TÁT

NAM-MÔ KHẢI-GIÁO A-NAN-ĐÀ TÔN-GIẢ

TRUNG-THIÊN-TRƯỚC QUỐC

SA-MÔN BÁT-LẠT-MẬT-ĐẾ (PARAMITI)

DỊCH VĂN

Ô-TRÀNH QUỐC (UDYANA)

SA-MÔN DI-GIÀ THÍCH-CA (MEGHASIKHARA)

DỊCH NGỮ

TRUNG QUỐC

BỒ-TÁT-GIỚI, ĐỒNG-TRUNG THƠ-MÔN-HẠ

BÌNH-CHƯƠNG-SỰ PHÒNG-DUNG

BÚT THỌ

KÍNH DÂNG GIÁC-LINH

TRƯỞNG-LÃO HÒA-THƯỢNG

THIỀN-SƯ THÍCH HOẰNG-NGHĨA

TRƯỞNG-LÃO HÒA-THƯỢNG

THIỀN-SƯ THÍCH TỪ-PHONG

TRƯỞNG-LÃO HÒA-THƯỢNG

THIỀN-SƯ THÍCH CHƠN-GIÁM

TRƯỞNG-LÃO HÒA-THƯỢNG

THIỀN-SƯ THÍCH TỪ-NHẪN

NHỨT-TÂM TRI-ÂN

TỰA

NAM-MÔ BỔN-SƯ THÍCH-CA MÂU-NI PHẬT

Đức Phật từ-bi vô-lượng, không phân-biệt thân-sơ, giai-cấp, chủng-tộc, suốt đời truyền-bá một giáo-lý đại-đồng và lúc nào cũng muốn giáo-lý đó được hiển-minh phổ-biến khắp võ-trụ sơn-hà, từ thành-thị chí thôn quê, bất-luận xuất-gia hay tại-gia, quan hay dân, giàu hay nghèo, ai ai cũng hấp-thọ được, chỉ có mỗi người tùy căn-cơ riêng mà lãnh-hội.

Vì nhân-quả bất-đồng, căn-cơ khác nhau, mỗi người mỗi cảnh, bá nhân bá tánh, thành-thử chúng-sanh không thể tu-hành bằng một cách-thức như nhau.

Thế nên xưa Đức Phật tùy cơ-duyên giảng dạy vô-lượng pháp-môn, cốt-yếu là hóa-độ chúng-sanh tuần-tự nhi-tiến đến quả-vị trọn lành. Thật ra, tôn-ý của Phật chỉ thuyết Phật-thừa duy-nhứt, vì đại-nguyện của Phật muốn tất cả chúng-sanh đều thành Phật. Sở-dĩ chúng-sanh không thành Phật được là tại chúng-sanh tạo-tác vọng-nghiệp tất phải thọ báo, vay rồi trả, trả đủ lại vay, sống lẩn quẩn trong vòng nghiệp- báo mê-khổ.

Ở thế-gian, từ phụ-tử, mẫu-tử, phu-thê, huynh-đệ, bằng-hữu, chủ tớ, nam nữ lão ấu, dĩ-chí sanh lão bệnh tử, ái biệt-ly, oán tăng-hội, cầu bất-đắc, ngũ-uẩn thạnh, tám vạn tư trần-lao đều do nghiệp sanh ra. Nghiệp không phải tự có, nhưng có là tại Tâm. Hễ Tâm sanh thì Pháp sanh, Tâm diệt thì Pháp diệt. Tất cả Pháp đều do Tâm sanh, Tâm không sanh thì Pháp không có chỗ trụ.

Làm Phật làm ma, làm Thánh làm phàm, thiện-ác phước-tội, khôn-dại trí-ngu

… nhứt-thiết duy Tâm tạo.

Đành rằng sống ở thế-gian, ai cũng có định-mạng, đó là nghiệp tiền-kiếp làm nhân cảm-thọ quả-báo. Nhưng nếu hiểu thấu luật nhân-quả cảm-ứng thiên-nhiên chí-công, thì nhận-thức định-mạng không phải bất-di bất-dịch. Định-mạng do Tâm mà có, dĩ-nhiên cải-thiện là quyền ở Tâm, chớ không phải ở định-mạng. Vì thế, làm Phật-tử chẳng bao giờ chịu thúc-thủ trước định-mạng và luôn luôn cải-thiện định-mạng, hoặc xấu thành tốt, hoặc tốt càng tốt hơn, đó là tu-hành.

Đức Phật có sẵn Tâm từ-bi cứu-độ chúng-sanh, nhưng đối với hạng người không tu-hành thì Tâm Phật dầu từ-bi cách nào cũng vô phương cứu-độ.

Đức Phật có sẵn thuyền Bát-Nhã (1) huyền-diệu đủ năng-lực đưa người vượt biển khổ, lên bờ giác, nhưng đối với hạng người không chịu xa lìa bến mê thì thuyền

Bát-Nhã dầu huyền-diệu cách nào cũng vô hiệu-quả. Đức Phật là Thầy Mô-Phạm, chuyên dạy Chơn-Lý giải-thoát, nhưng hạng người chỉ biết sống theo trần-tục, không có nhân-duyên Phật-pháp thì có thể khinh thường Chơn-Lý đó, ví như Đức Phật cho cơm, nhưng hạng người không chịu ăn tất không làm sao no dạ. Vì vậy ai có túc-duyên phát nguyện tu Phật thì phải tự-lực học đạo, tự-lực hành đạo, mới được toại nguyện. Phàm tu tất phải công-phu, vì có công-phu mới hiểu thấu Phật-pháp nhiệm-mầu, tu tất phải thật-hành vì có thật-hành mới biết rõ Phật-pháp chí-linh.

Phật-pháp dạy người bằng thể-thức đưa ra Chơn-Lý cho người nghiên-cứu châu-đáo để tự xét, tự tỉnh, tự tu, tự chứng, tuyệt-nhiên Phật-pháp không bắt buộc ai, không cám dỗ ai, cũng không thừa-nhận các sự nghe nhảm tin càn, xu-hướng viễn vông, mê-tín dị-đoan, hoang-đường huyễn-hoặc và tất cả loại tà-giáo ngoại-đạo.

Người tu Phật có bổn-phận nghe hiểu sáng suốt, suy xét sáng suốt và hành đạo sáng suốt thì mới vào được cảnh-trí chánh-định. Đó là văn-tuệ, tư-tuệ, tu-tuệ, ba yếu-tố tối-cần cho những ai muốn tỏ ngộ Tâm Chơn-Như.

Thế nào là Tâm Chơn-Như?

_ Tâm Chơn-Như là một thể bản-nhiên thuần-nhứt chơn-thiệt, thanh-tịnh trang-nghiêm, trạm-tịch châu-viên (2), như-như bất-động, thiêng sáng thông suốt, thường-trụ đời đời, tuy tùy duyên mà có sanh-tử nhưng vẫn luôn luôn bất-biến, Tâm đó là Tâm Phật.

Đức Phật hiểu rõ chúng-sanh có Tâm Chơn-Như tất có thể tu-hành thành Phật, nên xuất-hiện ư (3) thế nhằm mục-đích làm cho chúng-sanh được khai thị ngộ nhập tri-kiến Phật.

Tuy-nhiên vì chúng-sanh phàm-phu sống theo ngũ-trược ác-thế, vô-minh ám che Tâm Chơn-Như, sanh ra vô-số bệnh-chướng mà phải trầm-luân ở biển khổ luân- hồi.

Nếu muốn trị bệnh-chướng, tất-nhiên phải ứng-dụng một pháp-môn linh- nghiệm.

_ Tôi xin giới-thiệu kinh Thủ-Lăng-Nghiêm.

Nếu ai có nhân-duyên với Thủ-Lăng-Nghiêm, thì nhận thấy Thủ-Lăng- Nghiêm là diệu-dược trị lành các bệnh-chướng trầm-kha.

Thủ-Lăng-Nghiêm là bộ kinh Thượng-thừa, tùng tiệm nhập đốn, hoàn-toàn khế-hiệp với chơn-lý nhân-quả, thích-hạp với căn-cơ chúng-sanh.

Thủ-Lăng-Nghiêm có hiệu-lực tẩy sạch vô-minh, phá tan nghiệp-thức, khêu đèn trí-tuệ, mở lối Niết-Bàn, chỉ rõ Tự-Tâm, khai bày Tự-Tánh, đạt chánh-quả Tự-

Tại vĩnh-cửu.

Thủ-Lăng-Nghiêm như kim chỉ nam hướng-dẫn người tiến-hóa đủ ba phương-diện chơn thiện mỹ, từ nhiễm tới tịnh, từ mê tới giác, từ phàm-cảnh thống-khổ tới Thánh-cảnh an vui. Luận về Hiển-giáo, các chơn-thiệt-ngữ trong kinh Thủ-Lăng-Nghiêm, biết chứng lập phương, tùy bệnh dùng thuốc, phá tướng mê-chấp, viên-dung sự-lý, gồm đủ công-đức kiến đạo, hành đạo và chứng đạo.

Biết sử-dụng Thủ-Lăng-Nghiêm thì lửa lục-thức phải tắt, gió lục-trần phải ngưng, ngũ-ấm phải tan, tứ-đại phải mất, ái-dục phải dứt, vô-minh phải tiêu, bội-trần hiệp-giác, phản-bổn hoàn-nguyên, minh-tâm kiến-tánh thành Phật.

Luận về Mật-giáo, chú Thủ-Lăng-Nghiêm tinh-tế cực-điểm, cảm-ứng phi-thường, đó là chú-tâm gồm đủ oai-đức lực, lý-pháp lực, công-dụng chí-linh, phàm-trí vô phương phê-phán.

Chú-tâm Thủ-Lăng-Nghiêm chẳng những cứu ngài A-Nan thoát nạn, lại còn khiến được nàng Ma-Đăng-Già cải-tà qui-chánh.

Thể theo Mật-Tông, ai đã phát Bồ-Đề Tâm, hằng ngày chí-thành chuyên-trì chú-tâm Thủ-Lăng-Nghiêm, thì khi rủi gặp cừu-hận tương-báo hoặc tai-nạn bất ngờ, có thể chuyển nặng ra nhẹ và được cứu thoát; các loại yêu-tinh quỉ-quái, dòng dõi Ma-vương, dầu có thủ-đoạn hiểm-độc cũng khó nhiễu-hại được; các thứ oan-gia trái-chủ, nghịch-cảnh ác-duyên cho tới tất cả chướng-ngại trên đường tu-hành đều lần lượt dứt tuyệt, lại còn được thân vô trọng-bệnh, ý bất tham luyến, tâm-hồn thanh thoát, trí-tuệ thông-minh … .

Vì cớ ấy, người tu Phật cần nghiên-cứu tinh-tường kinh Thủ-Lăng-Nghiêm.

Phàm nghiên-cứu phải rõ nguồn rõ gốc, vì có nguồn mới đạt dòng, có gốc mới biết ngọn. Nghiên-cứu có trúng thì thật-hành mới trúng, nhược-bằng (4) nghiên-cứu sai lạc tất-nhiên việc làm phải lầm lẫn, hoặc lấy hư làm thiệt, nhận vọng làm chơn, hoặc mê-chấp rất sâu, ngã-mạn quá nặng, khó thấy Bổn-Lai Diện-Mục, ví như bệnh có thuốc mà không biết dùng đúng căn thì thuốc dầu hay cũng thành dở.

Nguyên-lý của Đức-Phật dạy thâm-thâm diệu-diệu, lòng phàm rất khó suy-lượng, nên kinh Thủ-Lăng-Nghiêm dầu có công-phu tích-cực diễn-giải cách nào cũng không làm sao dám gọi là rốt ráo được, vả chăng sự nghiên-cứu Phật-lý tùy túc-duyên và căn-trí của mỗi người, học hiểu đến bậc nào, lãnh-hội đến bậc nấy.

Những ai thuần-túy tu-hành theo kinh Thủ-Lăng-Nghiêm thì dầu lãnh-hội có cao có thấp thảy đều được bổ-ích và về một nguồn Chơn-Lý, ví như cùng nhau uống nước cam-lộ, người uống một tô, kẻ uống một chén, thậm-chí ai uống được một giọt, tuy uống nước có nhiều có ít, nhưng tất cả đều đồng thưởng-thức cam-lộ vị.

_ Đức Phật thuyết kinh nào cũng có duyên-khởi, như thuyết kinh Thủ-Lăng- Nghiêm: Duyên-khởi là ngài A-Nan trong khi đi khất-thực bị nàng Ma-Đăng-Già dùng tà-thuật bắt và khiến ngài toan phá giới. Đức Phật biết ngài A-Nan lâm-nạn, nên tuyên-thuyết chú Thủ-Lăng-Nghiêm, dạy Bồ-Tát Văn-Thù-Sư-Lợi đến trừ tà-thuật, giải-thoát cho ngài A-Nan. Khi diện-kiến Đức Phật, ngài A-Nan khóc ròng, vô-cùng tủi-hổ vì tự cảm thấy đa-văn nhưng bất-lực trước tà-thuật; ngài A-Nan ngưỡng nhờ Đức Phật dạy bảo cho diệu-pháp tu-chứng quả-vị Vô-thượng Chánh-đẳng Chánh-giác.

Đây chỉ là bổn-nguyện của ngài A-Nan, vì vốn là một vị Bồ-Tát từng tu với Đức Thích-Ca từ đời Đức Không-Vương Như-Lai và đã trải qua vô-lượng kiếp, ngài A-Nan có bổn-nguyện bảo-toàn Phật-pháp, khi có vị Phật nào ra đời thì ngài thị-hiện hộ-trì. Điều ấy chứng tỏ ngài A-Nan bị tà-thuật, tủi-hổ, hỏi đạo, được Đức Phật giảng dạy rốt ráo đều là dĩ phương-tiện vi môn (5).

Nhờ Đức Thích-Ca và ngài A-Nan khai bày phương-tiện, nói đi nói lại, hỏi tới hỏi lui, nghĩa-lý cao-siêu vượt trên sự thấy-biết phàm-phu, nên chúng-sanh mới hiểu rõ con đường tu-hành giải-thoát.

Vì cớ ấy, khi lãnh-hội kinh Thủ-Lăng-Nghiêm, nên tri-ân Đức Thích-Ca và đối với ngài A-Nan, cũng phải tri-ân, tuyệt-nhiên đừng thấy chỗ lâm-nạn dễ dàng mà vội tạo tội bình-phẩm sai lạc.

Nguyên kinh Thủ-Lăng-Nghiêm do Đức Thích-Ca thuyết bằng lời nói chớ không có văn-tự. Đến thời-kỳ kiết-tập Pháp-tạng lần thứ ba, cách 200 năm sau khi Phật nhập-diệt, do ngài Mục-Kiền-Liên-Tử Đế-Tu làm chủ-tịch và thời-kỳ kiết-tập Pháp-tạng lần thứ tư, cách 500 năm sau khi Phật nhập-diệt, do ngài Hiếp-Tôn-Giả và ngài Thế-Hữu làm chủ-tịch, nhờ hai lần kiết-tập này, kinh-giáo của Phật được biên chép thành hai thứ văn: Phạm và Pâli.

Thời bấy giờ, kinh Thủ-Lăng-Nghiêm là quốc-bửu của xứ Ấn-Độ, nên vua cấm đem ra ngoại-quốc.

Tổ Trí-Khải ở núi Thiên-Thai, đời Tùy, hằng ngày thành-tâm cầu-nguyện chư Phật độ cho Trung-Quốc có được kinh Thủ-Lăng-Nghiêm càng sớm càng tốt.

Việc phải đến đã đến, khi gặp được nhân-duyên thời-tiết, vào đời Đường, Vua Trung-Tôn đệ-nhứt có Sa-Môn Bát-Lạt-Mật-Đế (Paramiti), người xứ Trung-Thiên- Trước, trốn phép Vua, xuất-ngoại theo đường biển, với bộ kinh Thủ-Lăng-Nghiêm viết bằng văn Phạm. Sa-Môn Bát-Lạt-Mật-Đế đến thành-phố Quảng-Châu (Trung- Quốc). Có Sa-Môn Di-Già Thích-Ca (Meghasikhara) người xứ Ô-Trành và ông Phòng-Dung, người xứ Trung-Hoa, là một vị tướng-quốc giữ chức-vụ Đồng-Trung Thơ-Môn-Hạ Bình-Chương-Sự, cũng là một vị Ưu-bà-tắc có thọ Bồ-Tát giới. Hai vị này thành-tâm cung-thỉnh Sa-Môn Bát-Lạt-Mật-Đế về trụ tại Chế-Chỉ Thiền-Viện, nơi đây Sa-Môn Bát-Lạt-Mật-Đế dịch văn, Sa-Môn Di-Già Thích-Ca dịch ngữ, hai vị Sa-Môn này đồng-tâm hiệp-lực dịch kinh Thủ-Lăng-Nghiêm từ Phạm-tự ra Hán-tự và ông Phòng-Dung làm thơ-ký biên chép thành giáo-điển.

Nguyên Thầy Bổn-Sư Thế-Độ của tôi là Hòa-Thượng Thiền-Sư Thích Hoằng- Nghĩa (Giác-Viên Tự) có dạy tôi học được kinh Pháp-Hoa, Phạm-Võng và Thủ- Lăng-Nghiêm tức là 3 bộ kinh sở-đắc của Thầy. Rất tiếc Thầy sớm thị-tịch nên tôi không được học thêm chi nữa. Tuy-nhiên trước khi tịch, nhờ Thầy gởi gắm tôi cho Hòa-Thượng Thích Từ-Phong (Giác-Hải Tự) về việc giáo-huấn, nên tôi được nghe Thầy Thích Từ-Phong giảng dạy kinh Thủ-Lăng-Nghiêm, lần thứ hai.

Năm Nhâm-Thân (1932), Thầy Thích Từ-Phong tuy già yếu nhưng vì tiền-đồ Phật-giáo, cố gắng làm Hội-Trưởng Hội Nam-Kỳ Nghiên-Cứu Phật-Học, Thầy tiến-dẫn tôi học với Hòa-Thượng Thích Chơn-Giám (Bích-Liên Tự) nguyên Chủ-biên Phật-học tạp-chí Từ-Bi-Âm.

Vì hết lòng ngưỡng-mộ, tôi có nhờ Thầy Thích Chơn-Giám giảng dạy kinh Thủ-Lăng-Nghiêm, lần thứ ba.

Năm Ất-Dậu (1945), trong lúc có biến-cố ở Việt-Nam, tôi trụ tại Giác-Viên Tự, lại được phước-duyên hội-ngộ Hòa-Thượng Thích Từ-Nhẫn (Linh-Nguyên Tự). Biết Thầy là bậc Cao-Tăng, nên tôi bày tỏ chỗ sở-mộ Thủ-Lăng-Nghiêm thì Thầy từ-mẫn dạy cho lãnh-hội thêm vài yếu-chỉ trong kinh và bảo trùng-tuyên (6). Sau khi nghe tôi trùng-tuyên, Thầy dạy tôi tinh-tấn niệm chú-tâm linh-cảm phi-phàm nhiều hơn thường-lệ, càng nhiều càng tốt, dầu bận việc cách nào cũng đừng gián-đoạn và kiên-chí gắng công phiên-dịch Việt-ngữ để phổ-biến một phương lương-dược, đó là công-đức vô-lậu.

Nay tuy Chư Tôn-Sư đã ly trần, nhưng lời dạy dỗ tồn-tại.

Nhờ có nhân-duyên thọ-giáo như vậy, nên tôi hoàn-toàn tin tưởng và phát nguyện trì-niệm chú-tâm mỗi ngày tối-thiểu ba biến, cầu tiêu-vong vọng-nghiệp phiền-não sở-tri từ vô-lượng tiền-kiếp nhẫn nay mà phàm-lực khó diệt, đồng-thời cúc-cung tận-tụy diễn-giải Kinh Thủ-Lăng-Nghiêm.

Ân-đức cao cả của Chư Tôn-Sư, tôi xin nhứt-tâm ghi tạc.

Tôi chỉ là một Phật-tử thấp kém, tự xét mình phàm-phu, nghiệp dày phước mỏng, học-thức tầm-thường, nhưng vì nhiệt-thành với giáo-lý từ-bi, tôi thiết nghĩ:

Nếu một bộ kinh cứu-thế của Đức Phật chơn-truyền như Thủ-Lăng-Nghiêm mà cứ để y nguyên-văn Hán thì chỉ lợi-lạc cho số người học Phật có căn-bổn Nho-giáo, nên tôi không ngại kiến-văn thô-thiển, ngôn-ngữ vụng về, nương theo Giáo-chỉ (7), dịch-âm, diễn-nghĩa và yếu-giải kinh Thủ-Lăng-Nghiêm nhằm mục-đích giúp ích, trong muôn một, những ai đồng quan-điểm tu Phật.

Kính xin chư Tôn độc-giả lưu-ý:

Kinh Thủ-Lăng-Nghiêm diễn-giải toàn bộ 10 quyển.

Tôi không chấp-trước văn-tự, nên trong phần diễn-nghĩa có chỗ dịch từng chữ, cũng có chỗ diễn lý chớ không dịch từng chữ, vì cách-thức hành-văn của Tàu không giống với cách-thức hành-văn của Việt, giữa hai ngôn-ngữ khác nhau, khó được nghĩa xác-thật khi diễn-giải.

Các câu văn diễn-nghĩa có khi đổi trước ra sau, có khi đổi sau ra trước, có khi phải viết dài thêm, cũng có khi thâu ngắn lại, nhưng vẫn giữ nguyên tánh-lý của kinh. Khi gặp lời nói nào khó hiểu hoặc đoạn văn nào bí-ẩn thì yếu-giải sự-lý.

Lúc nào tôi cũng giữ kinh-chỉ (8) mà diễn-nghĩa hoặc chú-thích, nếu chẳng may có sự lỗi lầm, đó là ngoài ý muốn, xin chư Tôn độc-giả giai-đại hoan-hỉ lượng-thứ và hộ-niệm cho.

Tôi trân-trọng cung-khiêm tiếp nhận những điều chỉ-giáo xây dựng chơn-chánh của chư Tôn Chơn-Đạo-Đức và Thiện-Tri-Thức.

Thiết-tha mong cầu chư Tôn Phật-tử nghiên-cứu rốt ráo kinh Thủ-Lăng- Nghiêm, rồi nương theo Phật-chỉ (9) mà nhứt-tâm y giáo phụng-hành thì nhiên-hậu (10) thành-tựu Diệu-quả Thường Lạc Ngã Tịnh.

Xin nguyện đem công-đức này hồi-hướng cho tất cả pháp-giới hữu-tình đồng viên-mãn phước-tuệ.

NAM-MÔ CÔNG-ĐỨC-LÂM BỒ-TÁT MA-HA-TÁT.

Hạ Mậu-Tý (1948)

Cẩn-khải CHƠN-ĐỨC THIỀN-VIỆN

Phật-Tử THÍCH TỪ-QUANG CHÚ-THÍCH: (2018)

KINH

ĐẠI PHẬT-ĐẢNH

NHƯ-LAI MẬT-NHÂN

TU-CHỨNG LIỄU-NGHĨA

CHƯ BỒ-TÁT VẠN-HẠNH

THỦ-LĂNG-NGHIÊM (ŚŪRAṂGAMA)

YẾU-GIẢI ĐỀ-MỤC

Đề-mục của kinh, nói tóm tắt là THỦ-LĂNG-NGHIÊM, nói đầy đủ là ĐẠI PHẬT-ĐẢNH, NHƯ-LAI MẬT-NHÂN, TU-CHỨNG LIỄU-NGHĨA, CHƯ BỒ-TÁT VẠN-HẠNH, THỦ-LĂNG-NGHIÊM, được yếu-giải như sau:

ĐẠI PHẬT-ĐẢNH

大佛頂

Đại Phật-Đảnh là đảnh-tướng cao cả của Phật.

Thủ-Lăng-Nghiêm siêu-việt tuyệt-đối được tán-dương như đảnh-tướng cao cả của Phật, đó là tiêu-biểu Tâm Chơn-Như viên-định, thiêng sáng thông suốt, vắng lặng thường-hằng, hoàn-bị tịnh-pháp xứng-tánh công-đức, huyền-diệu vô-lượng vô-biên không thể nghĩ bàn được.

NHƯ-LAI MẬT-NHÂN

如來密因

Như-Lai là 1 trong 10 đức-hiệu của bậc Viên-Giác.

Như là bản-giác, Lai là thỉ-giác. Nương theo Tâm Chơn-Như viên-định, tự-giác, giác-tha, giác-hạnh viên-mãn, đạt diệu-quả Vô-thượng Chánh-đẳng Chánh- giác, đó là Như-Lai.

Chư Như-Lai vận-dụng Tâm Chơn-Như bất-sanh bất-diệt làm nhân tu-hành để được quả giải-thoát, ví như dùng gạo thì chắc chắn nấu thành cơm, gọi là Mật-nhân.

TU-CHỨNG LIỄU-NGHĨA

修證了義

Do Tâm Chơn-Như viên-định, hành đạo rốt ráo và cũng do Tâm Chơn-Như viên-định thành-tựu tam thân, tứ trí, ngũ nhãn, lục thông, chứng đạo Vô-Thượng, gọi là tu-chứng.

Tu duy Tâm Chơn-Như, chứng cũng duy Tâm Chơn-Như, không có chi nghi, cũng không có chi chấp, không mắc nội-ma, cũng không vướng ngoại-ma, tự-tại vô- ngại, gọi là liễu-nghĩa.

Tu-chứng liễu-nghĩa là con đường giải-thoát đưa đến Bổn Tánh-Tịnh Niết-

Bàn.

CHƯ BỒ-TÁT VẠN-HẠNH

諸菩薩萬行

Công-đức chuyên tu các pháp tứ-nhiếp, lục-độ, vô-lượng mỹ-hạnh, trải qua các bậc Thập-Tín, Thập-Trụ, Thập-Hạnh, Thập-Hồi-Hướng, Thập-Địa, lên tới Đẳng-giác Bồ-Tát, đó là công-đức của các bậc có nhân-địa hành đạo do danh-tự giác, tương-tợ giác, phần-chứng giác, thuần một tánh-thể chơn-giác, khéo dùng Tâm Chơn- Như viên-định, trên cần-cầu Phật-quả, dưới hóa-độ pháp-giới hữu-tình, gọi là Chư Bồ-Tát Vạn-Hạnh.

THỦ-LĂNG-NGHIÊM

首楞嚴

Thủ-Lăng-Nghiêm là tôn-chỉ của kinh vì cả bộ kinh đều chú-trọng về đại-định Thủ-Lăng-Nghiêm.

Nguyên tiếng Phạm gọi là ŚŪRAṂGAMA, Hán-tự dịch: ‚Nhứt-thiết sự cứu-cánh kiên-cố‛ có ý-nghĩa là bổn-thể tự-nhiên viên-định vững chắc rốt ráo của Tâm Chơn-Như thường-trụ, thống-nhiếp tất cả vạn-sự vạn-vật, dầu chúng-sanh luân-hồi mê-khổ trong tam giới (Dục-giới, Sắc-giới, Vô-sắc-giới), nhưng bổn-thể tự-nhiên viên-định tùy duyên bất-biến, không lay chuyển bởi sự-vật nào, cũng chẳng tiêu mất vì mê-khổ.

Phật với chúng-sanh đồng có một tâm-thể viên-định như nhau. Phật hành-động thuận theo tâm-thể viên-định nên an-lạc vô-lượng, còn chúng-sanh hành-động nghịch với tâm-thể viên-định nên thống-khổ vô-biên.

Chỉ vì quên mất Tâm Chơn-Như, không chịu tu-hành giải-thoát, nên chúng-sanh bị vô-minh phiền-não nhiễu-hại, lẩn quẩn trong vòng luân-hồi sanh-tử.

Một khi thấu-triệt được Tâm Chơn-Như, trở về Tâm Chơn-Như, thì có chi đâu danh-lợi mà tham luyến, có chi đâu là Sắc với Không mà tranh-chấp, vô-minh dứt sạch, phiền-não tiêu tan, từ-bi hỉ-xả phát-huy, Thường Lạc Ngã Tịnh thể-hiện, chứng biết Phật tức Tâm, Tâm tức Phật.

• CHÚ-THÍCH: (2018)

_ Vũ-trụ (孙宙): ‚Tứ phương thượng hạ viết Vũ, vãng cổ lai kim viết Trụ, dĩ dụ Thiên Địa‛ = Bốn phương trên dưới gọi là Vũ, từ xưa tới nay gọi là Trụ; nói để ví Trời Đất. Như vậy ‚Vũ-trụ‛ bao-hàm không-gian vô-tận và thời-gian vô-hạn. _ Kiên-cố (堅固): Như rễ cây vững chắc không thể nhổ được, thì gọi là Kiên. Đi theo với vật khác mà không thay đổi trạng-thái vốn có, thì gọi là Cố. Chỉ tâm-niệm không thay đổi, không lay chuyển, thì gọi là Kiên-cố.

_ Từ-bi: - Từ (慈) (Maitrya) Trí-Độ Luận viết: ‚Đại-từ dữ nhứt-thiết chúng-sanh chi lạc‛ = ‚Đại-từ là chia xẻ mọi điều lạc (vui sướng) của chúng-sanh‛. Thông thường ta gọi là ‚Dữ Lạc 與樂‛.

- Bi (悲) (Karunà) Trí-Độ Luận viết: ‚Đại-bi bạt nhứt-thiết chúng-sanh chi khổ‛ = ‚Đại-bi là nhổ hết mọi phiền-não của chúng-sanh‛. Vậy Bi có nghĩa là Đức Phật đồng cảm và thương xót cho mọi cái khổ của chúng-sanh, ý nói Đức Phật xem cái khổ của chúng-sanh là cái khổ của chính mình.

_ Thấu-triệt (透徹): thông suốt hết, biết rất rõ.

HÒA-THƯỢNG THIỀN-SƯ

KINH

DỊCH ÂM, DIỄN NGHĨA, YẾU GIẢI

QUYỂN NHỨT

PHÀM-LỆ (凡例)

(Trích của GS. Huỳnh Minh-Đức) (2018)

Thực-hiện một tác-phẩm, nội-dung tất-nhiên là quan-trọng. Tuy-nhiên phần hình-thức cũng không thể coi thường. Tôi xin trình bày phương-pháp viết chính-tả của tôi với Quý vị độc-giả như sau: Vấn-đề gạch nối:

Tiếng Việt thuộc đơn-âm. Trừ một số chữ ghép lấp láy mang ý-nghĩa riêng, nói chung, cứ mỗi đơn-vị đủ nghĩa được gọi là Tự (字). Khi ghép hai Tự lại, gọi là Từ (辭).

Ví dụ 1:

- Xuyên - Tạc (穿) (鑿) - Xuyên-tạc : dùng vật nhọn đâm thủng qua một vật. (Tự): dùng dao búa đẻo gọt một vật. (Tự)

(穿鑿) : dùng lời hay hành-động va chạm đến người khác mà không nhứt-thiết phải dùng vật nhọn hay dao búa. (Từ)

Ví dụ 2:

- Mâu - Thuẫn (矛) (盾) : là thứ binh khí cán dài, mũi nhọn, dùng để đâm. (Tự): là cái mộc che đỡ cho người chiến binh, dùng để đỡ. (Tự) - Mâu-thuẫn (矛盾) : chỉ sự trái nghịch, xung đột, chống đối nhau; không liên-quan gì tới các loại vũ-khí. (Từ)

Hiện chúng ta có hai loại sách tra nghĩa chữ Hán-Việt:

- Tự-điển (字典) (Thiều Chửu, Khang Hy ...) và - Từ-điển (辭典) (Đào Duy Anh, Từ-nguyên, Từ-hải ...).

Như vậy, muốn xác-định một Từ, chúng ta phải dùng gạch nối (-).

• GHI CHÚ: Quyển sách này (bản in năm 2018) có trích-dẫn thêm phần Dịch Nghĩa của dịch-giả Tâm- Minh, để chua vào phần Dịch Âm, cho quý độc-giả tiện đối-chiếu với phần Diễn Nghĩa, hầu có thể nghiên-cứu tinh-tường hơn kinh Thủ-Lăng-Nghiêm của Hòa-Thượng Thiền-Sư THÍCH TỪ-QUANG.

Trân-trọng tri-ân dịch-giả Bác-sĩ Tâm-Minh LÊ ĐÌNH THÁM (1897 Đinh-Dậu – 1969 Kỷ-Dậu).

Dịch Âm THỦ-LĂNG-NGHIÊM KINH Đệ Nhứt Quyển Diễn Nghĩa KINH THỦ-LĂNG-NGHIÊM

Quyển Nhứt THÔNG-TỰ PHẦN PHẦN THÔNG-TỰ

如是我聞。一時佛在室羅筏城祇桓精舍。與大比丘眾千二百

五十人俱。皆是無漏大阿羅漢。

1. Như-thị ngã văn: _ Nhứt thời Phật tại Thất-La-Phiệt thành, Kỳ-Hoàn tinh-xá, dữ đại Tỳ-khưu chúng, thiên nhị bá ngũ thập nhân cu, giai thị vô-lậu đại A-La-Hán.

Câu (俱): thường đọc trại thành Cu. 1. Ta nghe như vầy (1):

_ Một thuở nọ, Phật ở tinh-xá Kỳ-Hoàn (2), thành Thất-La-Phiệt (Śrāvastī), với một ngàn hai trăm năm mươi thầy Đại Tỳ-khưu (3) đều là bậc vô-lậu A-La-

Hán (4).

佛子住持善超諸更。能於國土成尌威儀。從佛轉輪妙堪遺囑

。嚴淨毘尼弘範三界。應身無量度脫眾生。拔濟未來越諸塵累。

2. Phật-tử trụ-trì, thiện siêu chư hữu, năng ư quốc-độ, thành-tựu oai-nghi, tùng Phật chuyển luân, diệu kham di-chúc, nghiêm tịnh Tỳ-Ni, hoằng phạm tam giới, ứng-thân vô-lượng, độ thoát chúng-sanh, bạt tế vị-lai, việt chư trần-lụy.

Quốc-độ: cõi, cõi nước, thế-giới. Nơi ở của tất cả các loài hữu-tánh. Có phân-biệt Tịnh-độ và Uế-độ. 2. Các vị Phật-tử trụ-trì (5) ấy, siêu-thoát các cõi phàm-phu, năng ở mười phương quốc-độ, thành-tựu các oai-nghi, nương theo Phật chuyển bánh xe Pháp (6), nhận lãnh di-chúc nhiệm-mầu, gìn giữ giới-luật trong sạch, rộng làm khuôn phép cho ba cõi (Dục-giới, Sắc-giới và Vô-sắc-giới), ứng hiện vô-số thân cứu-độ chúng-sanh, tới cùng tột vị-lai, đều giải-thoát các thứ trần-lao khổ-não.

其名曰大智舍利弗。摩訶目乾連。摩訶拘絺羅。富樓那彌多

羅尼子。須菩提。優波尼沙陀等而為上首。復更無量辟支無學并其

初心。同來佛所。

3. Kỳ danh viết:

_ Đại-trí Xá-Lợi-Phất.

_ Ma-Ha Mục-Kiền-Liên.

_ Ma-Ha Câu-Si-La.

_ Phú-Lâu-Na Di-Đa-La-Ni-Tử.

_ Tu-Bồ-Đề.

_ Ưu-Ba-Ni-Sa-Đà đẳng, nhi vi thượng-thủ.

3. Các vị ấy là:

_ Đại-Trí Xá-Lợi-Phất (Śāriputra), _ Ma-Ha Mục-Kiền-Liên (Maha Maudgalyayana), _ Ma-Ha Cu-Si-La (Maha Kausthila), _ Phú-Lâu-Na Di-Đa-La-Ni-Tử (Purna Maitreyaniputra), _ Tu-Bồ-Đề (Subhūti), _ Ưu-Ba-Ni-Sa-Đà (Upanisada) đều là bậc Thượng-Thủ (7). _ Phục hữu vô-lượng Bích-Chi, vô-học, tịnh kỳ sơ tâm, đồng lai Phật-sở.

_ Lại có vô-số vị Bích-Chi (8), vô-học (9) và sơ-tâm (10) đều đến chỗ Phật.

屬諸比丘休夏自恣。十方菩薩諮決心疑。欽奉慈嚴將求密義。

4. Thuộc chư Tỳ-khưu, hưu hạ tự-tứ, thập phương Bồ-Tát, tư quyết tâm nghi, khâm phụng Từ-Nghiêm, tương-cầu mật-nghĩa.

4. Khi ấy nhằm ngày tự-tứ (11) của các Thầy Tỳ-khưu mãn hạ, cũng có chư Bồ- Tát ở khắp mười phương vì muốn xin giải-quyết tâm nghi, nên kính hầu Đấng Trọn Lành Trang-Nghiêm để cầu nghĩa- lý thẩm sâu kín nhiệm.

劭時如來敷座宴孜。為諸會中宣示深奧。法筵清眾得未曾更

。迦陵仚音遍十方界。恒沙菩薩來聚道場。文殊師利而為上首。

5. Tức thời Như-Lai, phu tòa yến an, vị chủ hội trung, tuyên thị thâm-áo.

_ Pháp diên thanh chúng, đắc vị-tằng- hữu. _ Ca-Lăng tiên âm, biến thập phương giới.

_ Hằng-sa Bồ-Tát, lai tụ đạo-tràng, Văn-Thù-Sư-Lợi, nhi vi Thượng-thủ. 5. Đức Như-Lai trải tọa-cụ, ngồi nghiêm-chỉnh, vì đại-chúng trong giáo-hội, khai-thị pháp thâm-diệu.

_ Cả đại-chúng nghe pháp chưa từng có.

_ Tiếng nói của Phật hòa-nhã như tiếng chim Ca-Lăng-Tần-Già (Karavinka) kêu vang khắp mười phương.

_ Hằng-sa Bồ-Tát (12) đều họp tại đạo-tràng, có ngài Văn-Thù-Sư-Lợi

(Mađjuśrī) là bậc Thượng-thủ.

時波斯匿王為其父王諱日營齋。請佛宮掖自迎如來。廣設珍

羞無上妙味。兼復親延諸大菩薩。城中復更長者居士。同時飯僧佇

佛來應。佛勅文殊分領菩薩及阿羅漢應諸齋主。

6. Thời Ba-Tư-Nặc vương, vị kỳ phụ-vương, quí nhựt dinh trai, thỉnh Phật cung dịch, tự nghinh Như-Lai, quảng thiết trân tu vô-thượng diệu-vị, kiêm phục thân diên chư đại Bồ-Tát.

_ Thành trung phục hữu trưởng-giả, cư- sĩ, đồng-thời phạn Tăng, trữ Phật lai ứng.

_ Phật sắc Văn-Thù phân lãnh Bồ-Tát cập A-La-Hán, ứng chư trai-chủ.

6. Khi ấy vua Ba-Tư-Nặc (Prasanajit), nhân dịp cúng kî Thân-phụ, vua sắm đủ các món chay quí báu, tự thỉnh Phật và chư Đại Bồ-Tát đến cung-điện, để thành-tâm cung-dưỡng. _ Đồng-thời ở trong thành cũng có các vị trưởng-giả cư-sĩ thiết trai-tăng, ngưỡng cầu Phật chứng-minh.

_ Phật dạy ngài Văn-Thù chia phận-sự cho chư Bồ-Tát và A-La-Hán đến các nhà trai-chủ. BIỆT-TỰ PHẦN PHẦN BIỆT-TỰ

唯更阿難先受別請。遠遊未還不遑僧次。既無上座及阿闍黎

。途中獨歸其日無供。劭時阿難執持應器。於所遊城次第循乞。心

中初求最後檀越以為齋主。無問淨穢剎利尊姓及旃陀羅。方行等慈

不擇微賤。發意圓成一切眾生無量功德。

7. Duy hữu A-Nan, tiên thọ biệt-thỉnh, viễn-du vị hoàn, bất hoàn tăng thứ.

(Duy có ông A-Nan, trước đã nhận lời mời riêng, di xa chưa về, không kịp dự hàng tăng-chúng.)

_ Ký vô Thượng-tọa, cập A-xà-lê, đồ trung độc qui, kỳ nhựt vô cung.

(_ Ông về một mình, không có Thượng-tọa và A-xà-lê cùng đi, và ngày ấy cũng không được ai cung- dưỡng.) _ Tức thời A-Nan, chấp-trì ứng khí, ư sở du thành, thứ đệ tuần khất, tâm trung sơ cầu, tối-hậu đàn-việt, dĩ vi trai-chủ, vô vấn tịnh-uế, Sát-lợi tôn tánh, cập Chiên- đà-la. (_ Lúc bấy giờ, ông cầm bình bát vào trong một thành trên đường đi, theo thứ lớp khất-thực; tâm ông trước hết cầu được một người tối-hậu đàn-việt làm trai-chủ, bất-luận thanh hay tục …

_ Phương hành đẳng từ, bất trạch vi tiện, phát ý viên-thành, nhứt-thiết chúng- sanh, vô-lượng công-đức.

- không kể sang hèn, phát tâm làm sao cho tất cả chúng-sanh được viên-thành vô-lượng công-đức.) 7. Chỉ có ngài A-Nan, vì trước ngày ấy được một người ở xứ khác thỉnh chứng trai, nên chưa về kịp thời. _ Ngài A-Nan chỉ đi một mình, không có vị Thượng-tọa (13) và vị A-xà-lê (14).

_ Khi về giữa đường, vì không có ai thỉnh riêng, nên ngài A-Nan mang bát vào thành khất-thực từng nhà theo thứ lớp, trong lòng ước ao được có người đàn-việt (15) mới, chưa từng bố-thí, làm trai-chủ, bất-luận thanh hay tục, dòng

Sát-đế-lî (16) hoặc dòng Chiên-đà-la (17).

_ Ngài A-Nan thật-hành tâm từ-bi bình-đẳng không phân-biệt giàu nghèo, sang hèn, cố ý làm cho tất cả chúng-sanh đồng được hoàn-toàn công-đức vô-lượng.

阿難已知如來世尊。訶須菩提及大迦葉。為阿羅漢心不均帄

。欽仰如來開闡無遮度諸疑謗。經彼城隍徐步郭門。嚴整威儀肅恭

齋法。

8. A-Nan dĩ tri, Như-Lai Thế-Tôn, kha

Tu-Bồ-Đề, cập Đại-Ca-Diếp, vi A-La- Hán, tâm bất quân-bình.

_ Khâm ngưỡng Như-Lai, khai xiển vô giá, độ chư nghi báng.

8. Ngài A-Nan từng biết Đức Như-Lai Thế-Tôn đã quở hai vị A-La-Hán: Tu-

Bồ-Đề và Đại-Ca-Diếp, lòng không bình-đẳng.

_ Người thì bỏ nhà giàu chỉ khất-thực ở nhà nghèo, người thì bỏ nhà nghèo chỉ khất-thực ở nhà giàu; thế nên ngài tuân- (_ Ông kính vâng lời dạy vô giá của Phật, độ thoát mọi điều chê bai nghi hoặc.)

_ Kinh bỉ thành hoàng, từ bộ quách môn, nghiêm-chỉnh uy-nghi, túc cung trai pháp.

(_ Ông đến bên thành, thong thả vào cửa, uy-nghi nghiêm chỉnh, kính giữ phép hóa-trai.) hành lời dạy vô giá của Phật, để vượt qua các sự nghi-hoặc gièm-siểm.

_ Ngài A-Nan từ ngoại-thành đi vào nội-thành, oai-nghi tề-chỉnh trang-nghiêm, giữ đúng lễ-phép hóa trai.

爾時阿難因乞食次經歷婬室。遭大幻術摩登伽女。以娑毘迦

羅先梵天呪攝入婬席。婬躬撫摩將毀戒體。如來知彼婬術所加。齋

畢旋歸。王及大臣長者居士。俱來隨佛願聞法要。

9. Nhĩ thời A-Nan, nhân khất-thực thứ, kinh-lịch dâm-thất, tao đại huyễn-thuật, Ma-Đăng-Già nữ, dĩ Ta-Tỳ-Ca-La Tiên Phạm-Thiên chú, nhiếp nhập dâm tịch, dâm cung phủ ma, tương-hủy giới-thể.

(_ Trong khi khất-thực, ông A-Nan đi qua nhà dâm-nữ Ma-Đăng-Già, bị phép huyễn-thuật. Nàng ấy dùng tà-chú Tiên Phạm-Thiên đạo Ta-Tỳ-Ca-La bắt vào phòng riêng, dựa kề vuốt ve làm cho ông A-Nan gần phá giới-thể.) (Tịch: cái chiếu)

_ Như-Lai tri bỉ, dâm-thuật sở gia, trai tất hoàn qui.

(_ Đức Như-Lai biết ông A-Nan mắc phải dâm-thuật, nên dùng trai rồi, liền trở về tinh-xá.)

_ Vương cập đại-thần, trưởng-giả cư-sĩ, cu lai tùy Phật, nguyện văn pháp yếu. (_ Vua cùng đại-thần, trưởng-giả cư-sĩ đều đi theo Phật, mong nghe những pháp chủ-yếu của đạo Phật.) 9. Lúc bấy giờ, ngài A-Nan đang đi khất-thực, ngang qua nhà dâm (18) có nàng ngoại-đạo Ma-Đăng-Già (Mātaṅga) dùng tà-thuật Ta-Tỳ-Ca-La Tiên Phạm-Thiên bắt vào dâm-phòng, vuốt ve cám dỗ toan phá giới-thể thanh-tịnh. _ Tuy-nhiên Đức Như-Lai đang thọ trai, biết ngài A-Nan bị nạn dâm-thuật, nên vừa thọ trai xong, vội cáo-từ.

_ Các vị hoàng-đế, đại-thần, trưởng-giả và cư-sĩ đồng theo Phật về tinh-xá để nghe chánh-pháp.

于時世尊頂放百寶無畏光明。光中出生千葉寶蓮。更佛化身

結跏趺坐。宣說神呪。勅文殊師利將呪往護。惡呪銷滅。提奘阿難

及摩登伽歸來佛所。

10. Ư thời Thế-Tôn, đảnh phóng bá bửu, vô-úy quang-minh, quang trung xuất sanh thiên diệp bửu-liên, hữu Phật hóa-thân, kết-già phu tọa, tuyên-thuyết thần-chú; sắc Văn-Thù-Sư-Lợi, tương chú vãng hộ, ác-chú tiêu-diệt, đề tương A- 10. Khi ấy Đức Thế-Tôn từ Phật-đảnh phóng hào-quang đủ trăm thứ báu tự-tại vô-úy, trong hào-quang có hoa sen ngàn cánh, trên hoa sen có Hóa-Thân Như- Lai đoan-tọa kiết-già tuyên-thuyết chú-tâm Thủ-Lăng-Nghiêm; rồi dạy ngài Nan, cập Ma-Đăng-Già, qui lai Phật-sở.

(_ Khi ấy, trên đảnh Đức Thế-Tôn, phóng hào-quang bách-bảo vô-úy, trong hào-quang hiện ra tòa sen báu nghìn cánh, có hóa-thân của Phật kết-già ngồi trên, tuyên đọc thần-chú; khiến ngài Văn-Thù đem chú này đến giúp đỡ, tiêu-diệt tà-chú, đưa ông A-Nan cùng nàng Ma-Đăng-Già đều về chỗ Phật ở.)

Vô-úy: không sợ hãi, vì đã biết rõ nên rất tự-tại. Văn-Thù-Sư-Lợi phụng-hành đến tiêu-diệt tà-thuật ngoại-đạo, cứu thoát ngài A-Nan, đồng-thời bắt nàng Ma-Đăng-

Già đem về tinh-xá. Đoan-tọa: ngồi ngay thẳng. Đoan (端): ngay thẳng. Tọa (坐): ngồi.

Phụng-hành: vâng theo lời mà làm. Phụng (奉): vâng theo, nhận chịu. Hành (行): làm.

11. 阿難見佛頂禮悲泣。恨無始來一向多聞未全道力。殷勤啟請

十方如來得成菩提。妙奢摩他三摩禪那最初方便。

CHÁNH-TÔNG PHẦN PHẦN CHÁNH-TÔNG

A. KIẾN ĐẠO

11. NGÀI A-NAN THỈNH GIÁO. _ A-Nan kiến Phật, đảnh lễ bi khấp, hận vô-thỉ lai, nhứt hướng đa văn, vị toàn đạo-lực; ân-cần khai thỉnh, thập phương Như-Lai đắc thành Bồ-Đề, diệu Sa-ma-tha, Tam-ma-đề, Thiền-na, tối sơ phương-tiện.

(_ Ông A-Nan thấy Phật, đảnh lễ khóc lóc, giận mình từ vô-thỉ đến nay, một bề học rộng nhớ nhiều, nhưng chưa tròn đạo-lực; tha-thiết xin Phật dạy cho những pháp Sa-ma-tha, Tam-ma-đề, Thiền-na, là những phương-tiện tu-hành đầu tiên để thành đạo Bồ-Đề của thập phương Như-Lai.)

_ Ngài A-Nan trông thấy Phật thì đảnh lễ, khóc ròng, khổ tâm vì mình từ vô-thỉ nhẫn nay, chuyên học rộng nghe nhiều nhưng chưa tròn đạo-lực; ân-cần cung thỉnh Phật dạy các diệu-pháp Sa-ma-tha, Tam-ma-đề, Thiền-na (19) là phương-tiện đầu tiên tu-chứng đạo-quả

Bồ-Đề của thập phương Như-Lai.

Ân-cần (殷勤): tỏ ra quan-tâm chu-đáo và đầy nhiệt- tình.

於時復更恒沙菩薩及諸十方大阿羅漢辟支佛等。俱願樂聞。

退坐默然承受聖旨。

12. Ư thời phục hữu, Hằng-sa Bồ-Tát, cập chư thập phương đại A-La-Hán, Bích-Chi-Phật đẳng, cu nguyện nhạo văn, thối tọa, mặc-nhiên thừa thọ Thánh-chỉ. (… lui về chỗ ngồi, yên lặng lãnh thọ Thánh-chỉ của Phật.)

12. Trong lúc đó, có Hằng-sa Bồ-Tát, thập phương đại A-La-Hán và Bích-Chi nguyện nghe diệu-pháp, ngồi im lặng để vâng lãnh các điều dạy siêu-nhiên của Phật.

Siêu-nhiên (超然): vượt cao lên, vượt ra ngoài, ở bên trên tự-nhiên.

13. 13. PHẬT HỎI NGUYÊN-NHÂN TU- HÀNH CỦA NGÀI A-NAN.

佛告阿難汝我同氣。情均天倫當初發心。於我法中見何勝相

。頒捨世間深重恩愛。

Phật cáo A-Nan:

_ Nhữ ngã đồng khí, tình huân thiên luân, đương sơ phát tâm, ư ngã pháp trung, kiến hà thắng-tướng, đốn xả thế-gian thâm-trọng ân-ái?

(_ Ta với ông đồng phái, tình như anh em ruột, lúc ông mới phát tâm, thì ở trong Phật-pháp, thấy những tướng tốt gì mà bỏ được những ân-ái sâu nặng thế-gian?)

Đức Phật bảo ngài A-Nan: _ Ông với Ta đồng một tông-môn quyến-thuộc, tình-nghĩa thân-mật, khi ông mới phát tâm xuất-gia tu-hành, ông thấy những tướng chi ở trong Pháp Ta làm cho ông can-đảm từ bỏ nghiệp ân-ái sâu nặng ở thế-gian?

14. 14. NGÀI A-NAN TỰ-TRẦN ‚TRI-

KIẾN‛ CỦA CHÚNG-SANH.

阿難白佛我見如來三十二相。勝妙殊絕形體映徹猶如瑠璃。

常自思惟此相非是欲愛所生。何以故欲氣麁濁腥臊交遘膿血雜亂。

不能發生勝淨妙明紫金光聚。是以渴仰從佛剃落。

A-Nan bạch Phật:

_ Ngã kiến Như-Lai, tam-thập-nhị tướng, thắng-diệu thù-tuyệt, hình-thể ưởng triệt, du như Lưu-Ly, thường tự tư-duy: thử tướng phi thị, dục-ái sở sanh.

Hà dĩ cố? (_ Tôi thấy 32 tướng của Như-Lai tốt đẹp lạ thường, hình-thể sáng suốt như ngọc Lưu-Ly, thường tự suy nghĩ: Tướng ấy không thể do ái-dục sanh ra. Vì sao?)

_ Dục-khí thô-trược, tinh-táo giao-cấu, nùng huyết tạp-loạn, bất năng phát-sanh, thắng-tịnh diệu-minh, tử-kim- quang tụ, thị dĩ khát ngưỡng, tùng Phật thế lạc.

(_ Giống dâm-dục nhơ nhớp, giao-cấu tanh hôi, máu mủ xen lộn, làm sao sanh được thân vàng thắm chói trong sạch sáng suốt như vậy, nên tôi ước mong, cắt tóc theo Phật tu-học.)

Tinh-táo: tanh hôi. Nùng huyết: mủ máu.

Ngài A-Nan bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi thấy hình-thể Như-Lai sáng rỡ như ngọc Lưu-Ly có đủ 32 tướng (20) tốt đẹp tuyệt-trần, tôi tự suy nghĩ: đức-tướng quang-minh đó chẳng phải do ái-dục sanh ra. Vì cớ sao? _ Vì ái-dục ô-nhiễm xấu xa, cấu-kết tinh-huyết nhơ bẩn, không thể nào sanh được đức-tướng phi-phàm, nghiêm-tịnh, sáng ngời hơn sắc tử-kim. Vì cớ ấy tôi ngưỡng-mộ, cạo tóc xuất-gia theo Phật.

Tuyệt-trần: nhứt trên đời, không có gì sánh bằng.

Phi-phàm: không phải tầm-thường, khác thường.

Ngưỡng-mộ (仰慕): kính-trọng và yêu mến.

15. 15. PHẬT HIỂN-MINH ‚TRI-KIẾN‛ CỦA CHÚNG-SANH.

佛言善哉阿難。汝等當知一切眾生。從無始來生死相續。皆

由不知常住真心性淨明體。用諸妄想。此想不真故更輪轉。汝今欲

研無上菩提真發明性。應當直心詶我所問。十方如來同一道故。出

離生死皆以直心。心言直故。如是乃至終始地位中間。永無諸委曲

相。阿難我今問汝。當汝發心緣於如來三十二相。將何所見誰為愛

樂。

_ Phật ngôn: Thiện tai, A-Nan! Nhữ đẳng đương tri, nhứt-thiết chúng-sanh, â tùng vo -thỉ lai, sanh-tử tương-tục, giai do bất tri, thường-trụ Chơn-Tâm, tánh tịnh-minh thể, dụng chư vọng-tưởng, thử tưởng bất chơn, cố-hữu luân-chuyển.

_ Nhữ kim dục nghiên, Vô-Thượng Bồ- Đề, chơn phát-minh tánh, ưng đương trực-tâm (tâm ngay thẳng), huấn ngã sở vấn.

_ Thập phương Như-Lai, đồng nhứt đạo cố, xuất ly sanh-tử, giai dĩ trực-tâm.

_ Tâm ngôn trực cố, như-thị nãi chí, chung thỉ địa-vị trung-gian, vĩnh vô chư ủy khúc tướng.

(_ Tâm mà nói là ngay thẳng, thì cứ như vậy, từ địa-vị đầu đến địa-vị cuối cùng, chặng giữa, hẳn không có những tướng quanh co.)

_ A-Nan! Ngã kim vấn nhữ: Đương nhữ phát tâm, duyên ư Như-Lai, tam-thập-nhị tướng, tương hà sở kiến, thùy vi ái-nhạo?

(_ Đương khi ông do 32 tướng của Như-Lai mà phát tâm, thì ông đem cái gì mà thấy và cái gì ưa muốn?) _ Đức Phật dạy: Lành thay, A-Nan! Ông phải biết: tất cả chúng-sanh từ vô-thỉ nhẫn nay, sống chết liên-tục, vì không rõ thể-tánh thanh-tịnh sáng suốt của Tâm Chơn-Như thường-trụ, cứ dùng các thứ vọng-tưởng giả dối, do đó bị chìm đắm ở biển khổ luân-hồi.

_ Nay ông muốn nghiên-cứu đạo Vô- Thượng Bồ-Đề, phát-minh thể-tánh của Tâm Chơn-Như, thì phải lấy tâm chánh-trực giải đáp các điều Ta hỏi.

_ Vì thập phương Như-Lai đều do một đường giải-thoát sanh-tử là dùng tâm chánh-trực.

_ Và lời nói tự tâm chánh-trực phát ra, từ đầu chí cuối, trước sau như một, không bao giờ có những sự quanh co.

_ A-Nan! Bây giờ Ta hỏi ông: Trong khi ông trông thấy và quí mến 32 tướng Như-Lai mà phát tâm tu-hành, vậy ông dùng cái chi mà trông thấy? Và trong khi trông thấy, ông dùng cái chi mà quí mến?

阿難白佛言世尊如是愛樂用我心目。由目觀見如來勝相心生

愛樂。故我發心願捨生死。

16. A-Nan bạch Phật ngôn: Thế-Tôn!

Như-thị ái-nhạo, dụng ngã tâm mục.

(_ Thưa Thế-Tôn! Ưa muốn như vậy là dùng cái tâm và con mắt của tôi.)

_ Do mục quan kiến, Như-Lai thắng tướng, tâm sanh ái-nhạo, cố ngã phát tâm, nguyện xả sanh-tử.

(_ Do mắt thấy tướng tốt Như-Lai, tâm sanh ưa muốn, nên tôi phát tâm muốn tu-hành thoát khỏi sanh-tử.)

16. Ngài A-Nan bạch Phật: Bạch Đức Thế-Tôn! Khi tôi trông thấy đức-tướng

Như-Lai, đó là tôi dùng mắt. Khi tôi quí mến Phật, đó là tôi dùng tâm.

_ Vì mắt trông thấy đức-tướng, tâm sanh quí mến, nên tôi phát nguyện tu-hành cầu giải-thoát sanh-tử.

佛告阿難如汝所說。真所愛樂因于心目。若不識知心目所在

。則不能得降伒塵勞。譬如國王為賊所侵。發兵討除。是兵要當知

賊所在。使汝流轉心目為咎。吾今問汝唯心與目今何所在。

17. Phật cáo A-Nan: Như nhữ sở thuyết:

Chơn sở ái-nhạo, nhân ư tâm mục.

(_ Như lời ông nói: Thật do tâm và con mắt mà nó ưa muốn.)

_ Nhược bất thức tri, tâm mục sở tại, tắc bất năng đắc, hàng-phục trần-lao.

_ Thí như Quốc-vương, vị tặc sở xâm, phát binh thảo trừ, thị binh yếu đương, tri tặc sở-tại.

_ Sử nhữ lưu-chuyển, tâm mục vi cữu.

(_ Hiện ông còn mắc phải luân-hồi là lỗi tại tâm và con mắt của ông.)

_ Ngã kim vấn nhữ, duy tâm dữ mục, kim hà sở-tại?

17. Đức Phật bảo ngài A-Nan: Như ông vừa nói: Trông thấy và quí mến đức-tướng Như-Lai là do mắt và tâm, tất-nhiên ông phải biết mắt và tâm ở đâu?

_ Nếu ông không biết mắt và tâm ở đâu, thì không dễ gì hàng-phục được trần-lao

(21).

_ Ví như một vị hoàng-đế, khi đất nước bị giặc xâm-lăng, muốn xuất binh dẹp giặc, tất-nhiên phải biết trước sào-huyệt của giặc, mới có thể chiến-thắng được.

_ Xưa nay ông bị trôi lăn trong biển khổ luân-hồi chỉ vì tâm và mắt.

_ Bây giờ Ta hỏi ông: Tâm và mắt hiện ở đâu?

18. Chấp tâm ở trong thân. (Chấp lần 1) 18. NGÀI A-NAN CHẤP ‚TÂM Ở

TRONG THÂN‛.

阿難白佛言世尊。一切世間十種異生。同將識心居在身內。

縱觀如來青蓮花眼亦在佛面。我今觀此浮根四塵秖在我面。如是識

心實居身內。

A-Nan bạch Phật ngôn:

_ Thế-Tôn! Nhứt-thiết thế-gian, thập chủng dị sanh, đồng tương thức-tâm, cư tại thân nội, túng quan Như-Lai, thanh-liên-hoa nhãn, diệc tại Phật-diện, ngã kim quan thử, phù-căn tứ trần, kỳ tại ngã diện. (_ Thưa Thế-Tôn! Tất cả mười loài chúng-sanh trong thế-gian đều cho cái tâm hay biết là ở trong thân, dầu tôi xem con mắt như hoa sen xanh của Như-Lai cũng ở trên mặt Phật, tôi thấy con mắt vật-chất của tôi ở trên mặt tôi.)

_ Như-thị thức-tâm, thật cư thân nội.

Ngài A-Nan bạch Phật:

_ Tất cả mười loài chúng-sanh (22) ở thế-gian đều nhận tâm hiểu biết ở trong thân và mắt xem thấy ở trên mặt, dầu mắt thanh-liên-hoa của Như-Lai cũng ở trên mặt Như-Lai. Nay tôi thấy mắt tứ trần (23) của tôi ở trên mặt tôi. _ Như thế chứng tỏ mắt ở ngoài, tâm (_ Như vậy thì tâm hay biết thật ở trong thân.) thiệt ở trong thân.

佛告阿難汝今現坐如來講堂。觀祇陀林今何所在。世尊此大

重閣清淨講堂在給孤園。今祇陀林實在堂外。

阿難汝今堂中先何所見。世尊我在堂中。先見如來次觀大眾

。如是外望方矚林園。

阿難汝矚林園因何更見。世尊此大講堂戶牖開豁。故我在堂

得遠瞻見。

19. Phật cáo A-Nan:

_ Nhữ kim hiện-tại, Như-Lai giảng-đường, quan Kỳ-Đà lâm, kim hà sở-tại?

(_ Hiện nay ông ngồi trong giảng-đường Như-Lai, ông hãy xem rừng Kỳ-Đà hiện ở chỗ nào?)

_ Thế-Tôn! Thử đại trùng-các, thanh-tịnh giảng-đường, tại Cấp-Cô-Độc viên, kim Kỳ-Đà lâm, thật tại đường ngoại.

19. Đức Phật bảo ngài A-Nan:

_ Hiện-tại ông ở trong giảng-đường, ông thấy rừng cây của Thái-Tử Kỳ-Đà hiện ở chỗ nào?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Giảng-đường khang-trang thanh-tịnh, rộng rãi này ở trong vườn Cấp-Cô-Độc, còn rừng cây Kỳ-Đà thiệt ở ngoài giảng-đường.

_ A-Nan! Nhữ kim đường trung, tiên hà sở kiến?

_ Thế-Tôn! Ngã tại đường trung, tiên kiến Như-Lai, thứ quan đại-chúng, như-thị ngoại vọng, phương chúc lâm-viên.

Lâm-viên: rừng vườn.

_ A-Nan! Bây giờ ông đang ở trong giảng-đường, ông thấy cái chi trước?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi ở trong giảng-đường, trước hết tôi thấy Phật, kế đến Đại-chúng, sau trông ra ngoài mới thấy rừng cây.

_ A-Nan! Nhữ chúc lâm-viên, nhân hà hữu kiến?

_ Thế-Tôn! Thử đại giảng-đường, hộ dũ khai-khoát, cố ngã tại đường, đắc viễn chiêm kiến.

(_ … nên tôi ở trong thấy suốt được đến ra ngoài xa.)

_ A-Nan! Nguyên-nhân vì sao ông thấy được rừng cây?

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Nguyên-nhân vì cửa giảng-đường mở trống, nên tôi thấy suốt ở ngoài. 20. 20. PHẬT DẠY CHẤP ‚TÂM Ở TRONG THÂN‛ LÀ PHI-LÝ.

爾時世尊在大眾中。舒金色臂摩阿難頂。告示阿難及諸大眾

。更三摩提名大佛頂首楞嚴王具足萬行十方如來一門超出妙莊嚴路

。汝今諦聽。阿難頂禮伒受慈旨。

佛告阿難如汝所言身在講堂。戶牖開豁遠矚林園。亦更眾生

在此堂中。不見如來見堂外者。阿難答言世尊在堂。不見如來能見

林泉。無更是處。

阿難汝亦如是。汝之心靈一切明了。若汝現前所明了心實在

身內。爾時先合了知內身。頗更眾生先見身中後觀外物。縱不能見

心肝脾胃。爪生髮長筋轉脈搖。誠合明了如何不知。必不內知云何

知外。是故應知汝言覺了能知之心。住在身內無更是處。

_ Nhĩ thời Thế-Tôn tại đại-chúng trung, thư kim sắc tý, ma A-Nan đảnh, cáo thị A-Nan, cập chư đại-chúng:

_ Hữu Tam-ma-đề, danh Đại Phật-Đảnh Thủ-Lăng-Nghiêm Vương cụ-túc vạn-hạnh. (… gồm đủ muôn hạnh.)

_ Thập phương Như-Lai, nhứt môn siêu xuất, diệu trang-nghiêm lộ.

(_ Thập phương Như-Lai đều do một pháp-môn ấy vượt lên đường diệu-trang-nghiêm.)

_ Nhữ kim đế thính. A-Nan đảnh lễ, phục thọ từ-chỉ.

(_ Ông nên chăm chú lắng nghe.) _ Khi ấy Đức Thế -Tôn ở trong Đại-chúng, lấy tay dịu dàng rờ đầu ngài A- Nan, rồi dạy ngài A-nan và Đại-chúng:

_ Có pháp Tam-ma-đề, hiệu là Đại Phật-Đảnh Thủ-Lăng-Nghiêm Vương bao-hàm vạn-hạnh.

_ Mười phương Như-Lai đều do pháp-môn duy-nhứt ấy, giải-thoát sanh-tử, đạt

Phật-quả thâm-diệu trang-nghiêm.

_ Vậy quí vị phải chăm chú nghe kỹ. Ngài A-Nan cung-kính lễ Phật và nhứt- tâm vâng lời Phật dạy. Phật cáo A-Nan:

_ Như nhữ sở ngôn, thân tại giảng- đường, hộ dũ khai-khoát, viễn chúc lâm-viên. _ Diệc hữu chúng-sanh, tại thử đường trung, bất kiến Như-Lai, kiến đường ngoại giả.

Đức Phật bảo ngài A-Nan:

_ Như ông vừa nói, ông ở tại giảng- đường, nhờ cửa mở trống nên thấy rừng cây.

_ Liệu có chúng-sanh nào ở tại giảng-đường, mà không thấy Như-Lai, lại thấy rừng cây ở ngoài chăng? A-Nan đáp ngôn: _ Thế-Tôn! Tại đường, bất kiến Như- Lai, năng kiến lâm tuyền, vô hữu thị xứ. (_ Thưa Thế-Tôn! Ở trong giảng-đường không thấy Như-Lai, mà thấy được rừng suối ở ngoài, thật không có lẽ nào như vậy.)

Ngài A-Nan bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Ở trong giảng-đường không thấy Như-Lai, lại thấy rừng cây ở ngoài, thì chắc chắn vô-lý.

_ A-Nan! Nhữ diệc như-thị, nhữ chi tâm linh, nhứt-thiết minh liễu.

(_ A-Nan! Chính ông cũng vậy, cái tâm của ông rõ biết hết thảy.)

_ Nhược nhữ hiện-tiền, sở minh liễu tâm, thiệt tại thân nội, nhĩ thời tiên hiệp, liễu tri nội thân.

(_ Nếu hiện nay cái tâm rõ biết ấy thật ở trong thân,

_ A-Nan! Ông cũng như vậy, Linh-Tâm của ông hiểu rõ tất cả. _ Nếu tâm ấy thiệt ở trong thân rồi mới biết ở ngoài thân. thì trước hết nó phải rõ biết trong thân-thể.)

_ Phả hữu chúng-sanh, tiên kiến thân trung, hậu quan ngoại vật.

(_ Vậy có chúng-sanh nào, trước thấy bên trong thân, rồi sau mới thấy những vật ở ngoài không?)

_ Túng bất năng kiến, tâm can tỳ vị, trảo sanh, phát trường, cân chuyển, mạch diêu, thành hiệp minh liễu, như hà bất tri.

(_ Dầu không thấy được tim gan tỳ vị, nhưng móng tay mọc, tóc dài ra, gân chuyển, mạch nhẩy, lẽ phải rõ biết, sao lại không biết?)

_ Tất bất tri nội, vân hà tri ngoại?

(_ Đã không biết bên trong, sao lại biết được bên ngoài.)

_ Thị cố ưng tri, nhữ ngôn giác liễu, năng tri chi tâm, trụ tại thân nội, vô hữu thị xứ.

(_ Vậy nên biết rằng: Ông nói cái tâm hay biết hiện ở trong thân, thật không có lẽ nào như vậy.)

_ Có chúng-sanh nào biết trước ở trong thân chăng?

_ Dầu không thấy được tim, gan, tỳ, vị, nhưng các chỗ móng sanh, tóc dài, gân chuyển, mạch nhẩy, cũng phải biết?

_ Tâm không biết ở trong thân thì làm sao biết ở ngoài thân được?

_ Thế nên phải nhận-định: Ông nói tâm hiểu biết sáng suốt của ông ở trong thân, chắc chắn vô-lý. 21. Chấp tâm ở ngoài thân. (Chấp lần 2) 21. NGÀI A-NAN CHẤP ‚TÂM Ở

NGOÀI THÂN‛.

阿難稽首而白佛言。我聞如來如是法音。悟知我心實居身外

。所以者何。譬如燈光然於室中。是燈必能先照室內。從其室門後

及庭際。一切眾生不見身中獨見身外。亦如燈光居在室外不能照室

。是義必明將無所惑。同佛了義得無妄耶。

A-Nan khể thủ, nhi bạch Phật ngôn:

_ Ngã văn Như-Lai, như-thị Pháp-âm, ngộ tri ngã tâm, thật cư thân ngoại. Sở dĩ giả hà?

_ Thí như đăng quang, nhiên ư thất trung, thị đăng tất năng, tiên chiếu thất nội, tùng kỳ thất môn, hậu cập đình tế.

_ Nhứt-thiết chúng-sanh, bất kiến thân trung, độc kiến thân ngoại, diệc như đăng quang, cư tại thất ngoại, bất năng chiếu thất.

Ngài A-Nan cúi đầu bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi nghe lời Như- Lai dạy như vậy, tôi biết chắc tâm thiệt ở ngoài thân. Vì cớ sao?

_ Vì như đèn thắp trong nhà, thì trước phải chiếu sáng trong nhà, rồi sau do cửa mở mới chiếu sáng ở bên ngoài.

_ Tâm chúng-sanh không thấy vật ở trong thân mà chỉ thấy vật ở ngoài thân, giống như đèn thắp ở ngoài nhà, tự-nhiên chỉ chiếu sáng vật ở ngoài nhà, chớ không chiếu sáng vật ở bên trong. (_ Tất cả chúng-sanh không thấy bên trong thân, mà riêng thấy bên ngoài, cũng như ngọn đèn, để ở ngoài phòng, không thể chiếu sáng trong phòng.)

_ Thị nghĩa tất minh, tương vô sở hoặc, đồng Phật liễu nghĩa, đắc vô vọng da? (_ Nghĩa ấy rõ ràng, có lẽ không lầm, chưa biết có đúng với nghĩa rốt ráo của Phật hay không?) _ Như thế cái nghĩa ‚Tâm ở ngoài thân‛, tôi tưởng không sai lầm, nhưng chưa rõ có đúng với nghĩa rốt ráo của Phật chăng?

22. 22. PHẬT DẠY CHẤP ‚TÂM Ở

NGOÀI THÂN‛ LÀ PHI-LÝ.