Kinh Thủ Lăng Nghiêm

佛所得無邊身。爾時手執四大寶珠。照明十方微塵佛剎化成虛空。

又於自心現大圓鏡。內放十種微妙寶光。流灌十方。盡虛空際諸幢

王剎。來入鏡內涉入我身。身同虛空不相妨礙。身能善入微塵國土

。廣行佛事得大隨順。此大神力由我諦觀。四大無依妄想生滅。虛

空無二佛國本同。於同發明得無生忍。佛問圓通我以觀察虛空無邊

入三摩地。妙力圓明斯為第一。

_ Hư-Không-Tạng Bồ-Tát tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:

_ Ngã dữ Như-Lai, Định-Quang Phật sở, đắc vô-biên thân.

_ Nhĩ thời thủ chấp, tứ đại Bảo-châu, chiếu minh thập phương, vi-trần Phật-sát, hóa thành hư-không.

_ Hựu ư tự tâm, hiện đại-viên-kính, nội phóng thập chủng, vi-diệu bửu-quang, lưu quán thập phương, tận hư-không tế, chư Tràng-Vương sát, lai nhập kính nội, thiệp nhập ngã thân.

( …, đều vào trong viên-kính ấy, nhập với thân tôi.)

_ Thân đồng hư-không, bất tương phương ngại, thân năng thiện nhập, vi-trần quốc-độ, quảng hành Phật-sự, đắc đại tùy thuận.

(_ Thân tôi đồng như hư-không, không có ngăn ngại lẫn nhau, thân tôi lại khéo vào vi-trần quốc-độ, rộng làm việc Phật, được đại tùy thuận.)

_ Thử đại thần-lực, do ngã đế quán, tứ-đại vô y, vọng tưởng sanh-diệt. _ Ngài Hư-Không-Tạng Bồ-Tát đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi nhớ ở một kiếp quá-khứ, Đức Thế-Tôn và tôi đồng đắc thân vô-biên ở quốc-độ giáo-hóa của Đức Phật Định-Quang.

_ Thời bấy giờ tôi cầm bốn hột châu đại-bảo, chiếu diệu mười phương vi-trần Phật-quốc hóa như hư-không. _ Lại từ Bổn-Tâm phát-hiện gương đại-viên và ở giữa gương phóng ra mười đạo hào-quang vi-diệu soi khắp thập phương hư-không, khiến các cõi Tràng-Vương an-lạc hòa-hiệp nơi cảnh và thân tôi.

_ Vì thế thân đồng với hư-không, không có chi ngăn ngại, nên thân dễ vào vi-trần quốc-độ, thật-hành Phật-sự, hằng thuận rộng rãi, cứu-độ chúng-sanh. _ Sở-dĩ thành-tựu được thần-lực vĩ-đại đó là nhờ tôi quán-tưởng tứ-đại không có chỗ nương dựa, vốn theo vọng-tưởng khi sanh khi diệt mà có.

_ Tôi lại quán-tưởng hư-không và Phật-quốc chẳng phải hai, gốc đồng một thể, do đó tôi trở nên sáng suốt và đắc Vô- Sanh-Nhẫn.

_ Hư-không vô nhị, Phật-quốc bổn đồng, ư đồng phát minh, đắc Vô-Sanh-Nhẫn.

(_ Hư-không không có hai, và cõi Phật vốn là đồng, do phát-minh được tánh đồng mà chứng Vô-Sanh- Nhẫn.)

_ Phật vấn viên-thông, ngã dĩ quan-sát hư-không vô-biên, nhập Tam-ma-địa, diệu-lực viên-minh, tư vi đệ-nhứt.

_ Chiếu theo sở-chứng của tôi, do không-đại, tôi quán-tưởng hư-không vô-biên, nhập cảnh-trí chánh-định, được thần-lực huyền-diệu quang-minh viên-mãn. Như vậy chứng tỏ chỗ viên-thông của tôi giác-ngộ là Không-đại. 35. 35. NGÀI DI-LẶC GIÁC-NGỘ DO THỨC-ĐẠI.

彌勒菩薩劭從座起。頂禮佛足而白佛言。我憶往昔經微塵劫

。更佛出世名日月燈明。我從彼佛而得出家。心重世名好遊族姓。

爾時世尊教我修習唯心識定入三摩地。歷劫已來以此三昧事恒沙佛

。求世名心歇滅無更。至然燈佛出現於世。我乃得成無上妙圓識心

三昧。乃至盡空如來國土淨穢更無。皆是我心變化所現。世尊我了

如是唯心識故。識性流出無量如來。今得授記次補佛處。佛問圓通

。我以諦觀十方唯識。識心圓明入圓成實。遠離依他及遍計執。得

無生忍斯為第一。

_ Di-Lặc Bồ-Tát tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:

_ Ngã ức vãng tích, kinh vi-trần kiếp, hữu Phật xuất thế, danh Nhựt-Nguyệt-

Đăng-Minh.

_ Ngã tùng bỉ Phật, nhi đắc xuất-gia, tâm trọng thế-danh, háo du tộc tánh.

(_ Tôi được xuất-gia theo Đức Phật kia, nhưng tâm còn trọng hư-danh thế-gian, ưa giao-du với các vọng-tộc.)

_ Ngài Di-Lặc Bồ-Tát đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi nhớ cách nhiều kiếp trước đây, ở một kiếp quá-khứ có Đức Phật Nhựt-Nguyệt-Đăng- Minh ra đời.

_ Tôi xuất-gia theo Phật, nhưng chỉ có thân xuất-gia, chớ lòng trần chưa rửa sạch, còn tham danh-vọng phú-quí vinh-hoa ở thế-gian, thích giao-thiệp, vãng- lai thân-cận với các nhà quyền-thế sang giàu.

_ Thời bấy-giờ Đức Phật Nhựt-Nguyệt- Đăng-Minh dạy tôi tu pháp-môn Duy- Tâm-Thức để vào cảnh-trí chánh-định.

_ Nhờ trải qua vô-số kiếp, tôi giữ tu pháp-môn Duy-Tâm-Thức, hết lòng phụng thờ Hằng-sa Như-Lai, nên dứt tuyệt được cái vọng-tâm tham luyến danh-sắc ấy.

_ Nhĩ thời Như-Lai giáo ngã tu-tập,

Duy-Tâm-Thức định, nhập Tam-ma-địa.

_ Lịch kiếp dĩ lai, dĩ thử tam-muội, sự

Hằng-sa Phật, cầu thế-danh tâm, yết diệt vô hữu. (_ Trải qua nhiều kiếp đến nay, dùng pháp tam-muội ấy, phụng-sự Hằng-sa Phật, tâm cầu hư-danh thế-gian diệt hết không còn.)

_ Chi Nhiên-Đăng Phật, xuất-hiện ư thế, ngã nãi đắc thành ‚Vô-thượng diệu-viên thức-tâm tam-muội‛.

_ Nãi chí tận không Như-Lai quốc-độ, tịnh uế, hữu vô, giai thị ngã tâm, biến-hóa sở hiện. (_ Tất cả cõi nước Như-Lai tột bờ bến hư-không, cho đến những điều tịnh, uế, có, không, đều do tâm tôi biến-hóa hiện ra.)

_ Đến khi Đức Phật Nhiên-Đăng xuất- thế độ-sanh, tôi đắc ‚Thức-tâm chánh-định, vô-thượng diệu-viên‛.

_ Tôi hiểu rõ các quốc-độ của chư Phật giáo-hóa ở khắp hư-không hoặc thanh-tịnh, hoặc uế-trược, đều do tâm biến hiện cả. _ Thế-Tôn! Ngã liễu như-thị, Duy-Tâm- Thức cố, thức tánh lưu xuất vô-lượng Như-Lai.

(_ Bạch Thế-Tôn! Do tôi rõ được tánh Duy-Tâm- Thức như vậy, nên nơi thức-tánh, xuất-hiện vô-lượng

Như-Lai.)

_ Kim đắc thọ-ký, thứ bổ Phật xứ.

(_ Hiện nay tôi được thọ-ký, liền sau đây, bổ xứ thành Phật nơi cõi này.)

_ Phật vấn viên-thông, ngã dĩ đế quán, thập phương duy-thức, thức-tâm viên-minh, nhập viên-thành-thật, viễn ly y-tha, cập biến-kế-chấp, đắc Vô-Sanh-

Nhẫn, tư vi đệ-nhứt.

(… chúng-sanh đều duy-thức, thức-tâm được tròn sáng, chứng nhập tánh viên-thành-thật, xa rời tánh y-tha-khởi, và tánh biến-kế-chấp, được pháp Vô-Sanh- Nhẫn, đó là thứ nhứt.) _ Bạch Đức Thế-Tôn! Vì thấu-triệt pháp định Duy-Tâm-Thức như vậy, nên từ Bổn-Giác Chơn-Như ứng hiện vô-lượng hóa-thân Như-Lai cứu-độ chúng-sanh.

_ Nay tôi được thọ-ký bổ-xứ làm Phật.

_ Chiếu theo sở-chứng của tôi, do thức-đại, tôi quan-sát thập phương chúng-sanh đều duy-thức, nên thức-tâm sáng suốt viên-mãn, dứt sạch các tướng mê-chấp chuyền nối, cầu cạnh danh-lợi, vọng-tưởng điên-đảo, vào cảnh-trí toàn-chơn, đắc quả-vị Vô-Sanh-Nhẫn. Như vậy chứng tỏ chỗ viên-thông của tôi giác-ngộ là Thức-đại.

36. 36. NGÀI ĐẠI-THẾ-CHÍ GIÁC-NGỘ DO KIẾN-ĐẠI.

大勢至法王子。與其同倫五十二菩薩劭從座起。頂禮佛足而

白佛言。我憶往昔恒河沙劫。更佛出世名無量光。十二如來相繼一

劫。其最後佛名超日月光。彼佛教我念佛三昧。譬如更人一專為憶

一人專忘。如是二人若逢不逢或見非見。二人相憶二憶念深。如是

乃至從生至生。同於形影不相乖異。十方如來憐念眾生如母憶子。

若子逃逝雖憶何為。子若憶母如母憶時。母子歷生不相違遠。若眾

生心憶佛念佛。現前當來必定見佛去佛不遠。不假方便自得心開。

如染香人身更香氣。此則名曰香光莊嚴。我本因地以念佛心入無生

忍。今於此界攝念佛人歸於淨土。佛問圓通我無選擇。都攝六根淨

念相繼。得三摩地斯為第一。

_ Đại-Thế-Chí Pháp-Vương-Tử, dữ kỳ đồng luân, ngũ thập nhị Bồ-Tát tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:

_ Ngã ức vãng tích, Hằng-hà-sa kiếp, hữu Phật xuất-thế, danh Vô-Lượng- Quang, thập nhị Như-Lai, tương kế nhứt _ Ngài Đại-Thế-Chí Pháp-Vương-Tử và 52 vị Bồ-Tát pháp-hữu với ngài đồng đứng dậy cung-kính lạy Phật, rồi ngài Đại-Thế-Chí bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi nhớ cách Hằng-sa kiếp trước đây, ở một kiếp quá-khứ, có Đức Phật Vô-Lượng-Quang kiếp, kỳ tối hậu Phật, danh Siêu-Nhựt- Nguyệt-Quang.

_ Bỉ Phật giáo ngã, niệm Phật tam- muội.

_ Thí như hữu nhân, nhứt chuyên vi ức, nhứt nhân chuyên vong, như-thị nhị nhân, nhược phùng bất phùng, hoặc kiến phi kiến.

_ Nhị nhân tương-ức, nhị ức niệm thâm, như-thị nãi chí, tùng sanh chí sanh, đồng ư hình-ảnh, bất tương quai dị.

(_ Nếu cả hai người đều nhớ nhau, hai bên nhớ mãi, khắc sâu vào tâm-niệm, thì đồng như hình với bóng, cho đến từ đời này sang đời khác, không bao giờ cách xa nhau.)

_ Thập phương Như-Lai, liên niệm chúng-sanh, như mẫu ức tử.

_ Nhược tử đào thệ, tuy ức, hà vi.

(_ Nếu con trốn tránh, thì tuy nhớ, nào có ích gì.)

_ Tử nhược ức mẫu, như mẫu ức thì, mẫu tử lịch sanh, bất tương vi viễn.

(_ Nếu con nhớ mẹ, như mẹ nhớ con, thì đời đời mẹ con không cách xa nhau.)

_ Nhược chúng-sanh tâm, ức Phật niệm Phật, hiện-tiền đương-lai, tất định kiến Phật, khứ Phật bất viễn.

_ Bất giả phương-tiện, tự đắc tâm khai.

(_ Thì không cần phương-tiện, tâm tự được khai-ngộ.)

_ Như nhiễm hương nhân, thân hữu hương khí.

(_ Như người ướp hương, thì thân-thể có mùi thơm.) xuất-thế, đứng đầu trong số thập nhị Như-Lai liên-tục độ-sanh, sau rốt là Đức Phật Siêu-Nhựt-Nguyệt-Quang.

_ Tôi nhờ hồng-ân cao-cả của Đức Phật Siêu-Nhựt-Nguyệt-Quang dạy cho tôi tu pháp niệm Phật Tam-Muội.

Đức Siêu-Nhựt-Nguyệt-Quang có dạy:

_ Ví như có hai người, một người chuyên nhớ, một người chuyên quên, hai người như vậy, dầu có gặp cũng như không gặp, dầu có thấy cũng như không thấy. _ Nếu hai người đó đều nhớ nhau, hai tánh nhớ được sâu xa tất nhiên hai người gặp nhau thấy nhau, như vậy cho tới từ kiếp này sang kiếp nọ, kiếp nào cũng hội-ngộ nhau như bóng với hình, không bao giờ xa cách.

_ Chư Phật ở khắp mười phương đều thương nhớ chúng-sanh như mẹ thương nhớ con.

_ Nếu con không biết thương nhớ mẹ, cứ trốn tránh mãi thì mẹ dầu có thương nhớ cách nào cũng chẳng biết làm sao cứu-độ.

_ Nếu con thương nhớ mẹ như mẹ thương nhớ con, thì mẫu-từ tử-hiếu, hai mẹ con hội-ngộ nhau, dầu có trải bao nhiêu kiếp cũng không bao giờ xa cách.

_ Như tâm chúng-sanh nhớ Phật niệm

Phật thì hiện-tại hoặc vị-lai chắc chắn thấy Phật, cách Phật không xa.

_ Nếu tâm có niệm Phật tất có Phật độ, cảnh Cực-Lạc cũng tại tâm, không cần phương-tiện, tâm cũng khai-minh.

_ Ví như gần hương, thích hương thì lâu ngày thân được mùi thơm như hương.

_ Tâm gần Phật, thương Phật tất có ngày tâm thành Phật. _ Thử tắc danh viết, hương-quang trang-nghiêm.

(_ Ấy gọi là hương-quang trang-nghiêm.)

_ Ngã bổn nhân địa, dĩ niệm Phật tâm, nhập Vô-Sanh-Nhẫn, kim ư thử giới, nhiếp niệm Phật nhân, qui ư Tịnh-độ.

_ Phật vấn viên-thông, ngã vô tuyển-trạch, đô nhiếp lục-căn, tịnh-niệm tương-kế, đắc Tam-ma-địa, tư vi đệ- nhứt.

(_ Phật hỏi về viên-thông, tôi thu-nhiếp tất cả sáu căn, không có lựa chọn, tịnh-niệm kế tiếp, được vào Tam-ma-địa, đó là thứ nhứt.)

DỊCH ÂM ĐỆ NGŨ QUYỂN CHUNG _ Vì tôi biết dùng hương-quang niệm Phật để trang-nghiêm tâm-địa, nên gọi là hương-quang trang-nghiêm.

_ Như vậy bổn-nhân tu-hành của tôi lấy tâm niệm Phật mà đắc Vô-Sanh-Nhẫn, nay thị-hiện ở cõi Ta-Bà này, tiếp dẫn người niệm Phật về Tây-phương Tịnh-độ.

_ Chiếu theo sở-chứng của tôi, do kiến-đại, tôi không chọn lựa riêng một căn mà thâu-nhiếp sáu căn thành một niệm thanh-tịnh liên-tục (3), nên đắc chánh-định. Như vậy chứng tỏ chỗ viên-thông của tôi giác-ngộ là Kiến-đại.

DIỄN NGHĨA HẾT QUYỂN NĂM CHÚ-THÍCH (2018)

ĐOẠN 4 Câu: “Tri-kiến lập tri, tức vô-minh bổn”

(Trích ‚Sự Tích Đức Phật Thích-Ca‛, soạn-giả Trần Hữu Danh, nxb Tổng Hợp, 2011)

Trang 66: _ Trong kinh Lăng-Nghiêm, Phật dạy ‚Tri-kiến lập tri, tức vô-minh bổn‛. Nghĩa là: Từ ‚tánh biết‛ không có chủ-thể và đối-tượng mà lập ra cái ‚biết‛ có chủ-thể và đối-tượng, rồi 6 căn vướng mắc vào 6 trần sanh ra chê khen thương ghét, đó chính là gốc của ‚vô-minh‛. Do vô-minh nên thấy có đối-đãi phân-biệt. Do vô-minh nên vạn vật vô-thường mà ta cho là thường, vô-ngã mà ta cho là có ngã; dục-lạc ở thế-gian là khổ mà ta cho là vui. Do vô-minh nên quên hết các kiếp trước, không biết nhân-quả luân-hồi.

Trang 275:

_ Trong kinh Lăng-Nghiêm, Phật nói ‚Tri-kiến lập tri, tức vô-minh bổn‛. Có nghĩa là: Từ cái thấy biết thanh-tịnh, như thật, không phân-biệt, không khen chê của Tánh Giác, mà lập ra cái thấy biết có phân-biệt chủ-thể và đối-tượng, rồi bị vướng mắc vào 6 trần (thương, ghét, khen, chê), đó là gốc của vô-minh.

Muốn trừ vô-minh thì phải học giáo-lý để biết rõ (giác-ngộ) Bổn-Tâm Thanh-Tịnh (Chơn- Tâm) của chúng ta, rồi tập sống hằng ngày với Bổn-Tâm Thanh-Tịnh (Chơn-Tâm) đó bằng cách quán-chiếu vô-thường, khổ, không, vô-ngã. Muốn trừ thức và ái thì phải tu Căn Viên-Thông, tức phải gìn giữ cho sáu căn được thanh-tịnh, không đắm nhiễm sáu trần, không sanh ra ái, không sanh ra ý-thức phân-biệt.

• CHIẾT TỰ chữ ĐỊNH (定)

‘Chỉ’ (止) là dừng lại. ‘Tri Chỉ’ (知止) là biết dừng lại. Dục-vọng ăn uống là đầu mối của mọi dục-vọng. ‘Chỉ’ được dục-vọng ăn uống là ‘Chỉ’ được mọi dục-vọng khác. Do đó, từ bỏ cao-lương mỹ-vị; sống thanh-đạm trường-trai tuyệt-dục chuyên-tu là những bước đầu tiên để tu-hành giải-thoát.

‘Định’ là ổn-định. Tinh-thần chỉ được ổn-định, sau khi thân xác đã ổn-định, không còn bôn chôn xuôi ngược, lo lắng, kiếm tìm. Như vậy, ‘Định’ là bước thứ hai sau ‘Chỉ’. Con người được ổn-định sau khi đã biết dừng sự ham muốn (Tri Chỉ).

Chữ ‘Định’ (定) gồm có bộ ‘Miên’ (宀) chỉ cái mái nhà và phần biến-thể của chữ ‘Chánh’ (正) bên dưới. ‘Mái nhà’ vừa biểu-thị mái ấm gia-đình, vừa biểu-thị chính thân xác của mình. ‘Định’ tức là trong nhà, trong thân xác của mình có sự chánh-đáng. Chữ ‘Chánh’ (正) bao gồm chữ ‘Chỉ’ (止) và chữ ‘Nhứt’ (一). Chỉ Nhứt là dừng lại ở Một, tức là dừng lại ở Trời. Cầu nguyện tức là Chỉ Nhứt, là sống theo ý Trời. ‘Định’ chỉ trạng-thái con người hướng nội, quay về nội-tâm và ở trong nhà mình, sống theo ý Trời, để tránh tình-trạng hướng ngoại, vong thân, hay là ‚táng vu vật‛ (chôn trong vật).

Nhà Phật có phép tu khiến cho thân tâm ổn-định không còn vọng-động nữa, gọi là phép tu Định. Nhập định là tình-trạng tâm-thức đã trở nên vắng lặng, vong ngã; lục căn (nhãn, nhĩ, tî, thiệt, thân, ý) không còn hướng về lục trần, chấm dứt sự vong thân trong cảnh, chấm dứt tình-trạng ‚tâm viên ý mã‛ (tâm như con vượn trèo cành, ý như con ngựa rong ruổi đó đây).

Trong quá-trình tu-trì của Phật-giáo gồm ba bước Giới, Định, Tuệ; thì Giới là Chỉ (dừng lại), Định (Samādhi, hay còn gọi là Samāpatti) là nhiếp tâm (tập-trung tư-tưởng), Tuệ là sự thông sáng.

Chánh-Định là một chi quan-trọng trong tám chi của Bát Chánh Đạo. Nhờ có Chánh-Định, tâm-thức mới có thể nhận chơn được thực-tướng của vạn hữu.

YẾU-GIẢI

KINH THỦ-LĂNG-NGHIÊM

QUYỂN NĂM

(1) Đoạn văn: Chư Phật đồng chứng-minh lục-căn vốn là chỗ buộc và mở gút.

Sáu căn là mắt tai mũi lưỡi thân ý. Sáu căn là nền tảng của vọng-tâm và cũng là cội rễ của Chơn-Tâm.

Sáu căn là cái gút kết-tạo sanh-tử tức là nguồn gốc của nghiệp cu-sanh vô-minh. Vì sáu căn mà chúng-sanh trôi lăn mãi ở biển khổ luân-hồi sanh-tử.

Nếu mở được cái gút ấy, thì không còn vật gì kết-tạo sanh-tử tức là hết nghiệp cu-sanh vô-minh. Khi nghiệp cu-sanh vô-minh dứt tuyệt thì đạo Vô-Thượng Bồ-Đề hiện rõ, dĩ-nhiên tu-chứng nhiệm-mầu và được giải-thoát an vui, tự-tại vô-ngại, trang-nghiêm thanh-tịnh, thường-trụ châu-viên.

(2) Đoạn văn: Thuyết kệ trùng-tuyên nghĩa buộc và mở gút.

_ Buộc gút tức là triền-phược ám che. Mở gút tức là giải-thoát, khỏi nạn.

_ Chơn-Tánh là thể của căn. Trần-tướng là hình-sắc hữu-vi ở thế-gian. Khi Chơn-Tánh bị ám che thì có vọng-tưởng phát-sanh, đó là buộc gút. Khi Chơn-Tánh khỏi nạn thì diệu-dụng hiện rõ, đó là mở gút.

Triền-phược và giải-thoát, tức tục tức chơn, tức chơn tức tục.

Trần-tướng hữu-vi, lấy nghiệp làm duyên mà sanh, nên ví như huyễn-thuật.

Chơn-Tánh vô-vi, lấy cơ-cảm làm duyên mà có giả-danh, chớ không có sanh-diệt, nên ví như hoa đốm giữa hư-không. Đó là chứng tỏ Chơn-Tánh vô-vi thuộc pháp xuất thế-gian. Trần-tướng hữu-vi thuộc pháp thế-gian, các pháp đều không có tự-tánh.

_ Căn-trần đã không có tự-tánh tức là hư-vọng, dĩ-nhiên khi hết vọng thì chơn, hết sanh-tử thì Niết-Bàn.

Như nói có vọng tất phải nói có chơn, chơn đối-đãi với vọng, mà nếu có phép đối-đãi thì chẳng những vọng là vọng mà chơn bị đối-đãi cũng chỉ là vọng, nên lời kệ nói: vọng chơn tức hai vọng.

_ Nguyên Chơn-Như tánh vượt ra ngoài sự đối-đãi nên chẳng phải chơn hoặc phi chơn chi cả, như vậy không có căn năng-kiến và trần sở-kiến. Căn ở trong thân, trần ở ngoài thân, hai thứ ấy còn không có thiệt-tánh, huống chi ở khoảng giữa lại có thiệt-tánh nào hay sao? Tất cả căn-trần như cây lau hiệp nhau, bẹ lá này gát lên bẹ lá kia, hình như có thay đổi hai hình-tướng, nhưng không phải hai thể.

_ Buộc hay mở đều ở nơi căn, triền-phược hay giải-thoát đồng một sở-nhân.

Triền-phược thì phàm, giải-thoát thì Thánh, Thánh phàm đều do lục-căn, chớ không phải do chỗ nào khác, tức là Thánh phàm không có hai đường.

_ Hãy xét tánh của cây lau hiệp nhau, ngoài đặc trong bộng, thấy xa dường như có hình-tướng, thấy gần chẳng có gì cả. Nếu nói có nhưng tại sao lòng lau vốn không? Nếu nói không nhưng tại sao lòng lau vốn có?

Căn-trần ví như tánh cây lau. Nếu nói có nhưng tánh căn-trần vốn rỗng không, nếu nói không nhưng tướng căn-trần vốn có, thế thì chẳng phải không, cũng chẳng phải có, tức là nghĩa trung-đạo.

Nếu mê lục-căn là có thì mất thể-tánh thông suốt, nếu muội lục-căn là không thì mất diệu-dụng viên-dung. Như vậy mê-muội tức là vô-minh. Nếu hết mê-muội, không còn chấp có chấp không, không còn bị trói buộc thì hiện rõ tánh sáng tỏ tức là phát-minh. Phát-minh được, dĩ-nhiên giải-thoát gọi là mở gút.

_ Buộc gút ở lục-căn thì mở gút cũng ở lục-căn. Nguyên khi buộc gút có nhiều lớp thì muốn mở gút phải làm theo thứ-tự. Đó là nói tu-hành tuy về lý có thể giác-ngộ liền, nhưng về sự phải dùng phương-tiện mà tuần-tự nhi tiến. Nếu nhứt-thời mở sáu căn thì cái danh một căn tiêu mất, Đức Phật đã bảo không cần phải mở đồng lượt sáu căn, chỉ chọn lựa một căn nào viên-thông mà giải-trừ, khi căn ấy được giải-trừ, thì cả sáu căn đồng giải-thoát, tự-nhiên quả-vị Vô-Thượng Bồ-Đề thành-tựu viên-mãn.

_ Chấp-trì thức tức là Đà-Na thức hay A-Đà-Na thức, hoặc gọi Nghiệp-thức, Tạng-thức, Bát-thức, Hàm-Tàng thức, A-Lại-Da thức, v.v…. Thức chấp-trì này giữ các hột giống tập-khí như dòng nước chảy.

Thức chấp-trì y Chơn-Như, hiệp sanh-diệt, có chơn có vọng, chơn-vọng xen lẫn nhau. Nếu nói là chơn thì sợ chúng-sanh lầm tưởng là Chơn-Tâm mà không lo tu-hành dứt tuyệt tập-khí hư-vọng; nếu nói là vọng thì sợ chúng-sanh lầm tưởng là vọng-ngã mà mê-muội, tầm (tìm) cái khác ở bên ngoài. Vì thế Đức Phật không muốn giảng dạy thức chấp-trì cho những người còn mê-chấp.

_ Chúng-sanh tuy đang mê-muội cần phải tu-hành, nhưng thật ra Tự-Tâm Chơn-Như thanh-tịnh thường-trụ, không có gì gọi là tu-hành, nên Tự-Tâm giữ Tự-

Tâm.

Tự-Tâm bị pháp-trần ám che, tạo thành các căn mới phát-sanh sự-vật huyễn- mị luống dối.

Nếu quay các căn trở lại bên trong, không còn bị ràng buộc bởi pháp-trần ở bên ngoài thì dứt sạch các mê-chấp, tự-nhiên không thể nào sanh ra sự

-vật huyễn-mị được.

_ Huyễn-pháp vốn không có thì làm sao thành-lập được?

Pháp-môn giải-thoát các sự vọng-chấp mê-khổ mà Đức Phật muốn nói ở đây là pháp-môn Đại Phật-Đảnh Thủ-Lăng-Nghiêm Vương. Pháp-môn này dạy sáng suốt rõ ràng, chơn vốn có, vọng vốn không, chuyển vọng qui chơn, chuyển phiền-não ra Bồ-Đề, thật là một pháp-môn chánh-định mầu-nhiệm viên-mãn, không có chi so sánh được, cứng chắc bền bỉ trường-cửu, gặp cái có thì cái có tan vỡ, gặp cái không thì cái không bị tiêu mất, diệu-dụng cao-siêu, oai-lực hùng-dũng ví như Bửu-Giác Kim- Cang-Vương. Pháp-môn Đại Phật-Đảnh Thủ-Lăng-Nghiêm Vương lại là một pháp-môn giải-thoát, không trụ-trước ở hữu-vi, cũng không trụ-trước ở vô-vi, thâm-thâm diệu-diệu, ví như hoa sen ở chỗ bùn mà luôn luôn vượt khỏi bùn, chẳng bao giờ dính bùn gọi là Diệu-Liên-Hoa.

_ Tu-hành theo pháp-môn Đại Phật-Đảnh Thủ-Lăng-Nghiêm Vương thì chắc chắn giải-thoát luân-hồi sanh-tử, thành bậc Vô-Học Vô-Lậu, rất mau chóng như khảy móng tay.

Kết-luận, Pháp-môn Đại Phật-Đảnh Thủ-Lăng-Nghiêm Vương là một con đường giải-thoát vào cảnh-trí Vô-Dư Niết-Bàn của chư Phật ở khắp cả mười phương quốc-độ.

(3) Thâu-nhiếp sáu căn thành một niệm thanh-tịnh liên-tục.

Sáu căn: mắt tai mũi lưỡi thân ý, đối-đãi với Sáu trần: sắc thinh hương vị xúc pháp, rồi chạy theo sáu trần, như mắt chạy theo sắc-trần, tai chạy theo thinh-trần, mũi chạy theo hương-trần, lưỡi chạy theo vị-trần, thân chạy theo xúc-trần, ý chạy theo pháp-trần, do đó sáu căn thành ra tướng điên-đảo gọi là phù-trần căn.

Tuy-nhiên sáu căn và sáu trần không có tự-thể, chỉ là hư-vọng sanh-diệt.

Tâm Bổn-Giác Chơn-Như, trạm-tịch thường-trụ, huyền-diệu quang-minh, châu-viên khắp cả pháp-giới, gọi là Tâm Phật. Tâm Phật ví như gương, sáu căn ví như ảnh, sáu trần ví như bụi. Khi ảnh hiện vào gương thì có bóng, đến khi ảnh hết hiện thì hết bóng, khi bụi vấy vào gương thì dơ, đến khi hết bụi thì hết dơ, nhưng dầu có dầu không, dầu dơ dầu sạch, bản-thể của gương lúc nào cũng sáng tỏ.

Thế nên muốn tu-hành giải-thoát dĩ-nhiên phải thâu-nhiếp sáu căn xây trở lại với Tâm Phật, nhãn-căn không còn theo sắc-trần mà theo Tâm Phật, nhĩ-căn không còn theo thinh-trần mà theo Tâm Phật, tî-căn không còn theo hương-trần mà theo Tâm Phật, thiệt-căn không còn theo vị-trần mà theo Tâm Phật, thân-căn không còn theo xúc-trần mà theo Tâm Phật, ý-căn không còn theo pháp-trần mà theo Tâm Phật.

Nếu thâu-nhiếp cả sáu căn đều theo Tâm Phật, mắt để thấy Phật-tánh, tai để nghe Phật-âm, mũi để ngửi Phật-hương, lưỡi để nếm Phật-vị, thân để nhập Phật-cảnh, ý để tưởng Phật-pháp, làm thành niệm Phật duy-nhứt tức là một niệm chánh-định quang-minh, thanh-tịnh trang-nghiêm, liên-tục nhau, không hề gián-đoạn, bất-luận đi đứng ngồi nằm, trong giây phút nào cũng niệm Phật, niệm niệm tùng Tâm khởi, niệm Phật bất ly Tâm, mặc-nhiên được nhứt-tâm bất-loạn, thành-tựu pháp niệm Phật tam-muội, vào cảnh-trí chánh-định, đắc quả-vị Vô-Sanh-Nhẫn.

Đó là biết chuyển vọng thành chơn, chuyển sanh-tử thành Niết-Bàn, chuyển các niệm chúng-sanh mê-muội, thống-khổ thành niệm Phật giác-ngộ, an vui.

YẾU-GIẢI

HẾT QUYỂN NĂM

CHÚ-THÍCH (2018)

ĐOẠN 14 (Trích ‚Ngư Tiều Y Thuật Vấn Đáp‛ của Nguyễn Đình Chiểu, nxb Thuận Hóa, 2006) _ Chín lỗ hôi tanh: Cửu khiếu (九竅) (chín lỗ): 2 lỗ mắt, 2 lỗ mũi, 2 lỗ tai, 1 lỗ miệng, 1 lỗ tiêu, 1 lỗ tiểu.

Đông-y giải-thích rằng: Con người bẩm-thụ khí âm-dương để thành hình-hài. Vì thế, nhân-thể con người luôn luôn thông với thiên-địa. Con đường thông thiên-địa gồm ba dạng khác nhau: - Huyệt-đạo : vốn vô-hình nhưng ngày đêm đều luân-lưu để thông với thiên-địa.

- Cửu khiếu : gồm chín cái lỗ trên thân người.

- 12 kinh-lạc : kinh-mạch gồm 12 đường cả thủ, túc, âm-kinh và dương-kinh.

Âm-kinh có ba: Thái-âm, Thiếu-âm, Quyết-âm; vú thuộc về Quyết-âm.

Dương-kinh có ba: Thái-dương, Thiếu-dương, Dương-minh.

Mỗi kinh đều có một kinh thủ (tay) và một kinh túc (chân), tất cả là 12 kinh. Lạc là những đường ngang liên-hệ với Kinh.

Kỳ-kinh: tức ‚Kinh ngoại kỳ huyệt‛, không thuộc trong 12 kinh-mạch chính. Khí-huyết trong thân-thể con người thường đi khắp 12 kinh-mạch, khi 12 kinh-mạch đã đầy đủ thì tràn vào kỳ-kinh. Kỳ-kinh gồm 8 mạch: Nhâm, Đốc, Xung, Đới, Âm-duy, Dương-duy, Âm-kiều, Dương-kiều. (Kỳ-kinh bát-mạch)

ĐOẠN 15 _ Trầm-thủy: cũng gọi là trầm-hương, Phạn-ngữ là agaru, là một loại gỗ quý thơm, thả vào nước thì chìm nên gọi là ‚trầm-thủy‛. Trầm-hương là một phần đặc-biệt trong lõi cây, loại có màu đen rất thơm, rất quý, gọi là ‚hắc trầm-thủy‛. (Theo Bổn Thảo Chú 本草註)

ĐOẠN 18 _ Không-Tịch: - Không (空): trống không vắng lặng/ không có các tướng (vô tướng).

- Tịch (寂): không có khởi diệt, không có sanh tử, vắng lặng tự-nhiên.

Dầu cho có tướng (hữu tướng), dầu cho có khởi và có diệt, nhưng tự mình chẳng thấy tướng, chẳng thấy chỗ khởi và chỗ diệt của các pháp, như vậy cũng gọi là không-tịch.

Kinh Đại-Bát Niết-Bàn:

Phật nói: ‚Ngã dĩ tu học nhứt-thiết chư pháp, bổn-tánh không-tịch…‛ = Ta đã tu học tất cả các pháp, thảy đều có bổn-tánh trống không vắng lặng.

ĐOẠN 35 _ Biến-kế (遍計): Vọng-tình của hạng phàm-phu so đo suy tính khắp các pháp.

Duy-Thức Luận, quyển 8: ‚Suy tính khắp nơi, nên gọi là biến-kế.‛ _ Biến-kế sở-chấp: (Trích ‚Người Vô Sự‛ của Thích Nhất-Hạnh, trang 121, nxb Tri Thức, 2009)

Chỗ nào tâm ý không còn phát-sinh thì chỗ ấy là giải-thoát.

‚Tâm ý‛ ở đây tức là những tà-kiến phân-biệt: đây là tôi, đây không phải là tôi; cái này là trong, cái này là ngoài; tôi không có cái này, anh có cái này... . Duy-Thức học gọi đó là biến-kế sở-chấp (遍計所執 Parakalpita), nghĩa là kỳ-thị, phân-biệt, không thấy được sự thật.

_ Biến-kế sở-chấp tánh: Từ vọng-tình biến-kế này, mà cho vô-ngã là ngã, xem vô-pháp là pháp, cũng giống như trong bóng tối bảo sợi dây là con rắn; đó gọi là tánh biến-kế sở-chấp. Tánh sở-chấp này chỉ là cái vọng-tưởng của đương-tình hiện ra, nó không có thể-tánh (không có tự-tánh).

ĐOẠN 36 _ Vô-Lượng-Quang: dịch từ Phạn-ngữ là Amitābha, có nghĩa là ‚ánh sáng vô-lượng‛. Vị Phật này cũng có hiệu là Vô-Lượng-Thọ: dịch từ Phạn-ngữ là Amitāyus, có nghĩa là ‚thọ mạng vô-lượng‛. Cả hai danh-từ Phạn-ngữ này được viết tắt lại thành Amita, và được phiên-âm thành A-Di-Đà, trở thành danh-hiệu Phật quen thuộc được nhiều người biết đến hơn cả. Tuy-nhiên, cả ba danh xưng Vô-Lượng- Quang Phật, Vô-Lượng-Thọ Phật và A-Di-Đà Phật đều chỉ đến cùng một vị Phật.

HÒA-THƯỢNG THIỀN-SƯ

KINH

DỊCH ÂM, DIỄN NGHĨA, YẾU GIẢI

QUYỂN SÁU

Dịch Âm THỦ-LĂNG-NGHIÊM KINH Đệ Lục Quyển Diễn Nghĩa KINH THỦ-LĂNG-NGHIÊM Quyển Sáu 1. 1. NGÀI QUÁN-THẾ-ÂM GIÁC-NGỘ

DO NHĨ-CĂN.

爾時觀世音菩薩劭從座起。頂禮佛足而白佛言。世尊憶念我

昔無數恒河沙劫。於時更佛出現於世名觀世音。我於彼佛發菩提心

。彼佛教我從聞思修入三摩地。初於聞中入流亡所。所入既寂動靜

二相了然不生。如是漸增聞所聞盡。盡聞不住覺所覺空。空覺極圓

空所空滅。生滅既滅寂滅現前。

忽然超越世出世間。十方圓明獲二殊勝。一者上合十方諸佛

本妙覺心。與佛如來同一慈力。二者下合十方一切六道眾生。與諸

眾生同一悲仰。

世尊由我供養觀音如來。蒙彼如來授我如幻聞薰聞修金剛三

昧。與佛如來同慈力故。仙我身成三十二應入諸國土。

_ Nhĩ thời Quán-Thế-Âm Bồ-Tát, tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch

Phật ngôn:

_ Thế-Tôn! Ức niệm ngã tích, vô số Hằng-hà-sa kiếp, ư thời hữu Phật, xuất hiện ư thế, danh Quán-Thế-Âm.

_ Ngã ư bỉ Phật, phát Bồ-Đề Tâm. Bỉ Phật giáo ngã, tùng văn, tư, tu, nhập Tam-ma-địa. _ Khi ấy, ngài Quán-Thế-Âm Bồ-Tát đứng dậy đảnh lễ và bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi nhớ ở một kiếp quá-khứ, cách nay đã Hằng-hà sa-số kiếp, có Đức Phật Quán-Thế-Âm xuất-thế độ-sanh.

_ Tôi phát Tâm Bồ-Đề, xuất-gia theo Đức Phật Quán-Thế-Âm. Đức Phật dạy tôi phải nghe hiểu sáng suốt, suy xét sáng suốt và tu-hành sáng suốt để vào cảnh-trí chánh-định.

_ Ban sơ tôi dùng tánh nghe hiểu sáng suốt quay trở lại bên trong, ly các duyên-trần, vào cảnh vắng lặng, thì hai tướng động tịnh không có.

_ Sơ ư văn trung, nhập lưu vong sở. Sở nhập ký tịch, động tịnh nhị tướng, liễu nhiên bất sanh.

(_ Ban đầu, ở trong tánh nghe, vào được dòng viên-thông, không còn tướng sở-văn nữa. Trần-tướng đã vắng lặng, hai tướng động tịnh rõ thật không sanh.)

_ Như-thị tiệm tăng, Văn, Sở-Văn tận.

(_ Như vậy thêm lần, các tướng năng-văn, sở-văn đều hết.)

_ Tận văn bất trụ, Giác, Sở-Giác không.

(_ Không dừng lại nơi chỗ dứt hết năng-văn, sở-văn, mà tiến lên nữa, thì năng-giác, sở-giác đều không.)

_ Như vậy tuần-tự nhi-tiến, tánh Nghe và chỗ Nghe đều hết.

_ Đến khi thể ‚hết nghe‛ ấy không trụ, thì tánh Giác và chỗ Giác cũng thành không. _ Không-giác cực viên, Không, Sở- Không diệt.

(_ Không-giác tột bậc viên-mãn, các tướng năng-không, sở-không đều diệt.)

_ Sanh-diệt ký diệt, tịch-diệt hiện-tiền.

(_ Sanh-diệt đã diệt, thì bản-tánh tịch-diệt hiện-tiền.) _ Đến khi thể ‚không-giác‛ ấy hoàn-toàn, thì tánh Không và chỗ Không cũng diệt.

_ Khi ‚sanh-diệt‛ dứt tuyệt, thì ‚tịch- diệt‛ hiện-tiền.

_ Hốt-nhiên siêu-việt, thế xuất thế-gian, thập phương viên-minh, hoạch nhị thù- thắng: _ Nhứt giả thượng hiệp, thập phương chư Phật bổn diệu-giác tâm, dữ Phật Như-

Lai, đồng nhứt từ-lực.

_ Nhị giả hạ hiệp, thập phương nhứt-thiết lục-đạo chúng-sanh, dữ chư chúng-sanh, đồng nhứt bi-ngưỡng. _ Thoạt nhiên tôi giải-thoát, ra khỏi thế-gian và xuất thế-gian, trông thấy thập phương viên-minh và được hai công-đức thù-thắng: a) Đối với bậc trên thì khế-hiệp Tự-Tâm Chơn-Như Diệu-Giác của chư Phật và đồng một oai-lực Từ-Bi cùng chư Phật ở khắp mười phương thế-giới.

b) Đối với hạng dưới thì khế-hiệp căn-cơ của chúng-sanh và đồng một lòng bi-ngưỡng cùng tất cả chúng-sanh trong lục-đạo.

_ Thế-Tôn! Do ngã cung-dưỡng, Quán- Âm Như-Lai, mông bỉ Như-Lai thọ ngã,

‚Như huyễn văn huân văn tu Kim-Cang tam-muội‛.

(_ Bạch Đức Thế-Tôn! Nhờ tôi hết lòng cung-dưỡng Thầy tôi là Đức Phật Quán-Thế-Âm, nhờ Ngài truyền-thụ cho tôi ‚Như huyễn văn huân văn tu Kim-

Cang tam-muội‛, _ Dữ Phật Như-Lai, đồng từ-lực cố.

- được cùng chư Phật đồng một từ-lực, _ Linh ngã thân thành tam thập nhị ứng, nhập chư quốc-độ.

- nên làm cho thân tôi thành-tựu 32 ứng-thân vào các cõi nước.)

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Nhờ tôi hết lòng cung-dưỡng Thầy tôi là Đức Phật Quán- Thế-Âm và nhờ Đức Phật truyền dạy cho tôi chọn lựa nhĩ-căn viên-thông, trau dồi tánh nghe về bổn-giác và tánh nghe về thủy-giác mà tu-chứng pháp chánh- định bền chắc như ngọc Kim-Cang.

_ Nhờ tu-chứng pháp chánh-định ấy, nên oai-lực từ-bi cứu-thế của tôi đồng với oai-lực từ-bi cứu-thế của chư Phật.

_ Tôi năng thị-hiện 32 ứng-thân ở các quốc-độ, hằng-thuận chúng-sanh để cứu-khổ cứu-nạn.

2. 2. BA MƯƠI HAI ỨNG-THÂN ĐỘ- SANH CỦA BỒ-TÁT QUÁN-THẾ- ÂM.

1 世尊若諸菩薩入三摩地。進修無漏勝解現圓。我現佛身而為說

法仙其解脫。

2 若諸更學寂靜妙明勝妙現圓。我於彼前現獨覺身。而為說法仙

其解脫。

3 若諸更學斷十二緣。緣斷勝性勝妙現圓。我於彼前現緣覺身。

而為說法仙其解脫。

4 若諸更學得四諦空。修道入滅勝性現圓。我於彼前現聲聞身。

而為說法仙其解脫。

5 若諸眾生欲心明悟。不犯欲塵欲身清淨。我於彼前現梵王身。

而為說法仙其解脫。

6 若諸眾生欲為天主統領諸天。我於彼前現帝釋身。而為說法仙

其成尌。

7 若諸眾生欲身自在遊行十方。我於彼前現自在天身。而為說法

仙其成尌。

8 若諸眾生欲身自在飛行虛空。我於彼前現大自在天身。而為說

法仙其成尌。

9 若諸眾生愛統鬼神救護國土。我於彼前現天大將軍身。而為說

法仙其成尌。

10 若諸眾生愛統世界保護眾生。我於彼前現四天王身。而為說法

仙其成尌。

11 若諸眾生愛生天宮驅使鬼神。我於彼前現四天王國太子身。而

為說法仙其成尌。

12 若諸眾生樂為人主。我於彼前現人王身。而為說法仙其成尌。

13 若諸眾生愛主族姓世間推讓。我於彼前現長者身。而為說法仙

其成尌。

14 若諸眾生愛談名言清淨其居。我於彼前現居士身。而為說法仙

其成尌。

15 若諸眾生愛治國土剖斷邦邑。我於彼前現宰官身。而為說法仙

其成尌。

16 若諸眾生愛諸數術攝衛自居。我於彼前現婆羅門身。而為說法

仙其成尌。

17 若更男子好學出家持諸戒律。我於彼前現比丘身。而為說法仙

其成尌。

18 若更女子好學出家持諸禁戒。我於彼前現比丘尼身。而為說法

仙其成尌。

19 若更男子樂持五戒。我於彼前現優婆圔身。而為說法仙其成尌。

20 若復女子五戒自居。我於彼前現優婆夛身。而為說法仙其成尌。

21 若更女人內政立身以修家國。我於彼前現女主身。及國夫人命

婦大家。而為說法仙其成尌。

22 若更眾生不壞男根。我於彼前現童男身。而為說法仙其成尌。

23 若更處女愛樂處身不求侵敻。我於彼前現童女身。而為說法仙

其成尌。

24 若更諸天樂出天倫。我現天身而為說法仙其成尌。

25 若更諸龍樂出龍倫。我現龍身而為說法仙其成尌。

26 若更藥叉樂度本倫。我於彼前現藥叉身。而為說法仙其成尌。

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Thinh-văn thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ giải-thoát.

_ Nhược chư chúng-sanh, dục tâm minh ngộ, bất phạm dục-trần, dục thân thanh- tịnh.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Phạm-Vương thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ giải-thoát.

_ Nhược chư chúng-sanh, dục vi Thiên chủ, thống-lãnh chư Thiên.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Đế-Thích thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược chư chúng-sanh, dục thân tự-tại, du hành thập phương.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Tự-Tại-Thiên thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược chư chúng-sanh dục thân tự-tại, phi hành hư-không.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Đại-Tự-Tại-Thiên thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành- tựu.

_ Nhược chư chúng-sanh ái thống Quỷ- Thần, cứu hộ quốc-độ.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Thiên-Đại-Tướng-

Quân thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược chư chúng-sanh ái thống thế- giới, bảo-hộ chúng-sanh.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Tứ-Thiên-Vương thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược chư chúng-sanh ái sanh Thiên cung, khu sử quỷ-thần.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Tứ-Thiên-Vương - thì tôi thị-hiện Thinh-Văn thân đối- diện các vị ấy, thuyết pháp độ cho giải-thoát.

5) Nếu có chúng-sanh nào đã hiểu biết sáng suốt sự dâm-dục sanh ra oan-trái trói buộc mãi trong biển khổ sanh-tử, vô-cùng nguy hại, mà quyết-định đoạn-tuyệt, thân-tâm thanh-tịnh tu-hành, cầu đạo giải-thoát, - thì tôi thị-hiện Phạm-Vương thân đối- diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho giải-thoát.

6) Nếu có chúng-sanh nào muốn làm Thiên-chủ thống-lãnh chư Thiên, - thì tôi thị-hiện Đế-Thích thân đối-diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

7) Nếu có chúng-sanh nào muốn thân được tự-tại du-hành khắp mười phương, - thì tôi thị-hiện Tự-Tại-Thiên thân đối- diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

8) Nếu có chúng-sanh nào muốn thân được tự-tại bay khắp hư-không, - thì tôi thị-hiện Đại-Tự-Tại-Thiên thân đối-diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn nguyện.

9) Nếu có chúng-sanh nào muốn thống-lãnh Quỉ-thần cứu-giúp quốc-độ, - thì tôi thị-hiện Đại-Tướng-Quân thân đối-diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

10) Nếu có chúng-sanh nào muốn thống-lãnh Thế-gian, để bảo-hộ dân lành, - thì tôi thị-hiện Tứ-Thiên-Vương thân đối-diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

11) Nếu có chúng-sanh nào muốn sanh về Thiên-cung, điều-khiển Quỉ-thần, - thì tôi thị-hiện Thái-tử của nước Tứ quốc thái-tử thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược chư chúng-sanh lạc vi Nhân- vương.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Nhân-vương thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược chư chúng-sanh ái chủ tộc-tánh, thế-gian thôi nhượng.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Trưởng-giả thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược chư chúng-sanh ái đàm danh-ngôn, thanh-tịnh kỳ cư.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Cư-sĩ thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược chư chúng-sanh ái trị quốc-độ, phẫu đoạn bang ấp. _ Ngã ư bỉ tiền, hiện Tể-quan thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược chư chúng-sanh ái chư Số thuật, nhiếp vệ tự cư.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Bà-la-môn thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược hữu Nam-tử, háo học xuất-gia, trì chư giới luật.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Tỳ-khưu thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu. _ Nhược hữu Nữ-nhân, háo học xuất-gia, trì chư cấm giới.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Tỳ-khưu-ni thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu. Thiên-Vương đối-diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

12) Nếu có chúng-sanh nào muốn làm Vua ở Nhân-gian, - thì tôi thị-hiện Nhân-Vương thân đối-diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

13) Nếu có chúng-sanh nào muốn làm chủ các dòng dõi tộc-tánh được quí-trọng ở thế-gian, - thì tôi thị-hiện Trưởng-giả thân đối-diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

14) Nếu có chúng-sanh nào muốn thuyết các danh-ngôn và tự sống ở chỗ thanh-tịnh tu-hành, - thì tôi thị-hiện Cư-sĩ thân đối-diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

15) Nếu có chúng-sanh nào muốn cầm quyền cai-trị xứ-sở, hay là phê-phán vạn sự ở châu huyện, - thì tôi thị-hiện Tể-quan thân đối-diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

16) Nếu có chúng-sanh nào muốn làm nhà số-thuật, sống trong cảnh tự-vệ, - thì tôi thị-hiện Bà-la-môn thân đối- diện chúng-sanh ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

17) Nếu có vị Nam-tử nào, ham học pháp xuất-gia, giữ đủ giới-luật, - thì tôi thị-hiện Tỳ-khưu thân đối-diện người ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

18) Nếu có vị Nữ-nhân nào, ham học pháp xuất-gia, giữ đủ giới-cấm, - thì tôi thị-hiện Tỳ-khưu-ni thân đối-diện người ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện. _ Nhược hữu Nam-tử lạc trì ngũ giới.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Ưu-bà-tắc thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược hữu Nữ-tử, ngũ giới tự cư.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Ưu-bà-di thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược hữu nữ-nhân, nội chánh lập thân, dĩ tu gia quốc.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Nữ-chủ thân, cập quốc Phu nhân, Mạng-phụ đại gia, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược hữu Nam-tử bất hoại nam-căn.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Đồng-nam thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược hữu Xử-nữ ái lạc xử thân, bất cầu xâm-bạo. _ Ngã ư bỉ tiền, hiện Đồng-nữ thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược hữu chư thiên lạc xuất Thiên luân.

_ Ngã hiện Thiên thân, nhi vị thuyết- pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược hữu chư long, nhạo xuất Long luân.

_ Ngã hiện Long thân, nhi vị thuyết- pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược hữu Dạ-Xoa, lạc độ bổn luân. 19) Nếu có vị Nam-tử nào ưng giữ năm giới-cấm, - thì tôi thị-hiện Ưu-bà-tắc thân đối-diện người ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

20) Nếu có vị Nữ-tử nào ưng giữ năm giới-cấm, - thì tôi thị-hiện Ưu-bà-di thân đối-diện người ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

21) Nếu có vị Nữ-nhân nào muốn lập thân cầm-quyền, sửa sang gia-đình và xứ-sở, - thì tôi thị-hiện Nữ-chủ thân ở ngôi Phu-nhân hoặc Mệnh-phụ trong nước đối-diện người ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

22) Nếu có vị Nam-tử nào không hề hoại nam-căn tức là suốt đời bất phạm dâm-dục, - thì tôi thị-hiện Đồng-nam thân đối- diện người ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

23) Nếu có vị Nữ-nhân nào thích làm xử-nữ tức là trinh-nữ không chịu lấy chồng, khỏi bị đàn-ông xâm-phạm, - thì tôi thị-hiện Đồng-nữ thân đối-diện vị xử-nữ ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

24) Nếu có chư thiên muốn ra khỏi loài trời, - thì tôi thị-hiện ra chư thiên thân đối- diện vị ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện. 25) Nếu có các con Rồng nào cầu thoát-ly đường Long-luân, - thì tôi thị-hiện Long thân đối-diện các con Rồng ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

26) Nếu có vị Dạ-Xoa nào muốn thoát-ly cảnh-ngộ Dạ-Xoa, _ Ngã ư bỉ tiền, hiện Dạ-Xoa thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược Càn-Thát-Bà, lạc thoát kỳ luân.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Càn-Thát-Bà thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược A-Tu-La, lạc thoát kỳ luân.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện A-Tu-La thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược Khẩn-Na-La, lạc thoát kỳ luân.

_ Ngã ư bỉ tiền, hiện Khẩn-Na-La thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược Ma-Hầu-La-Già, lạc thoát kỳ luân. _ Ngã ư bỉ tiền, hiện Ma-Hầu-La-Già thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành- tựu. _ Nhược chư chúng-sanh, lạc nhân tu nhân.

_ Ngã hiện nhân thân, nhi vị thuyết- pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Nhược chư Phi-nhân, hữu-hình vô-hình, hữu-tưởng vô-tưởng, lạc độ kỳ luân. _ Ngã ư bỉ tiền, giai hiện kỳ thân, nhi vị thuyết-pháp, linh kỳ thành-tựu.

_ Thị danh diệu-tịnh, tam thập nhị ứng, nhập quốc-độ thân; giai dĩ tam-muội, văn-huân văn-tu, vô-tác diệu-lực, tự-tại thành-tựu. (_ Ấy gọi là 32 ứng-thân diệu-tịnh, vào các cõi nước; - thì tôi thị-hiện Dạ-Xoa thân đối-diện vị ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

27) Nếu có vị Càn-thát-bà nào muốn thoát-ly cảnh-ngộ Càn-thát-bà, - thì tôi thị-hiện Càn-Thát-Bà thân đối-diện vị ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

28) Nếu có vị A-Tu-La nào muốn thoát-ly cảnh-ngộ A-tu-la, - thì tôi thị-hiện A-Tu-La thân đối-diện vị ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

29) Nếu có vị Khẩn-na-la nào muốn thoát-ly cảnh-ngộ Khẩn-na-la, - thì tôi thị-hiện Khẩn-Na-La thân đối- diện vị ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

30) Nếu có vị Ma-Hầu-La-Già nào muốn thoát-ly cảnh-ngộ Ma-Hầu-La- Già, - thì tôi thị-hiện Ma-Hầu-La-Già thân đối-diện vị ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

31) Nếu có các người thích Nhân-luân, thật-hành nhân-đạo, - thì tôi thị-hiện Nhân thân đối-diện các người ấy, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

32) Nếu các loài Phi-nhân, hữu-hình hoặc vô-hình, hữu-tưởng hoặc vô-tưởng, muốn thoát khỏi hoàn-cảnh đau khổ của họ, - thì tôi tùy mỗi loài mà thị-hiện giống như họ, đối-diện họ, thuyết pháp độ cho tùy-tâm mãn-nguyện.

_ Đó là 32 ứng-thân thanh-tịnh mầu-nhiệm tùy duyên thị-hiện vào các quốc-độ; dùng oai-lực huyền-diệu vô-tác của văn-huân văn-tu Kim-Cang tam-muội cứu-độ Đại-chúng được tự-tại, tùy-tâm những thân ấy đều do vô-tác diệu-lực của văn-huân văn-tu tam-muội, mà tự-tại thành-tựu.) mãn-nguyện.

3. 3. MƯỜI BỐN PHÁP VÔ-ÚY THÍ CỦA BỒ-TÁT QUÁN-THẾ-ÂM.

世尊我復以此聞薰聞修金剛三昧無作妙力。與諸十方三世六

道。一切眾生同悲仰故。仙諸眾生於我身心。獲十四種無畏功德。

1 一者由我不自觀音以觀觀者。仙彼十方苦惱眾生。觀其音聲劭

得解脫。

2 二者知見旋復。仙諸眾生設入大火火不能燒。

3 三者觀聽旋復。仙諸眾生大水所漂水不能溺。

4 四者斷滅妄想心無殺害。仙諸眾生入諸鬼國鬼不能害。

_ Thế-Tôn! Ngã phục dĩ thử, văn huân văn tu, Kim-Cang tam-muội, vô-tác diệu-lực, dữ chư thập phương, tam thế lục-đạo, nhứt-thiết chúng-sanh, đồng bi ngưỡng cố, linh chư chúng-sanh, ư ngã thân-tâm, hoạch thập tứ chủng, vô-úy công-đức.

(… mười phương pháp-giới, nên khiến cho chúng-sanh, nơi thân-tâm tôi, được 14 thứ công-đức vô-úy.) _ Nhứt giả: Do ngã bất tự quan âm, dĩ quán quan giả, linh bỉ thập phương, khổ-não chúng-sanh, quan kỳ âm-thinh, tức đắc giải-thoát.

(_ Một là: Do tôi không tự quán cái tiếng, mà quán cái tâm năng quán, … quán cái âm-thinh, thì liền được giải-thoát.)

_ Nhị giả: Tri-kiến triền phục, linh chư chúng-sanh, thiết nhập đại hỏa, hỏa bất năng thiêu.

_ Tam giả: Quan thính triền phục, linh chư chúng-sanh, đại thủy sở phiêu, thủy bất năng nịch.

(_ Ba là: Quán cái nghe đã xoay trở lại…)

_ Tứ giả: Đoạn diệt vọng-tưởng, tâm vô sát hại, linh chư chúng-sanh, nhập chư

Quỷ quốc, Quỷ bất năng hại.

_ Ngũ giả: Huân văn thành văn, lục-căn tiêu phục, đồng ư thinh thính; năng linh chúng-sanh, lâm đương bị hại, đao đoạn đoạn hoại, sử kỳ binh qua, do như cát thủy, diệc như xuy quang, tánh vô diêu động.

(_ Năm là: Huân-tập và thành-tựu được tánh nghe, cả sáu căn đều tiêu về bản-tánh, đồng như cái nghe, cái tiếng; có thể khiến cho chúng-sanh, lúc đương bị hại, dao gãy từng đoạn, khiến cho các binh khí chạm vào thân người như cắt dòng nước, như thổi ánh sáng, bản-tánh không hề lay động.)

_ Lục giả: Văn huân tinh-minh, minh biến pháp-giới, tắc chư u-ám, tánh bất năng toàn; năng linh chúng-sanh, Dạ-xoa, La-sát, Cưu-bàn-trà quỷ, cập Tỳ- _ Bạch Đức Thế-Tôn! Tôi lại nhận-thức nhờ oai-lực huyền-diệu vô-tác của pháp văn-huân văn-tu Kim-Cang tam-muội, nên được đồng một lòng bi ngưỡng với tất cả lục-đạo chúng-sanh ở khắp ba đời mười phương pháp-giới, khiến cho chúng-sanh nương theo thân-tâm của tôi, do đó tôi có được 14 pháp vô-úy thí như sau:

1) Tôi chẳng cần thấy ai nói lên tiếng, nhưng vẫn nghe hiểu, độ được chúng-sanh đau khổ ở khắp mười phương, khi có tiếng kêu cứu, cảm-ứng linh-thông, tức-khắc được giải-thoát nạn khổ.

2) Tánh tri-kiến xoay lại, độ được chúng-sanh có lâm vào nạn lửa, lửa không thể thiêu đốt. 3) Quan-sát tiếng nghe, độ được chúng- sanh có lâm vào nạn nước chảy mạnh cũng không thể đắm chìm.

4) Trừ tuyệt vọng-tưởng, tâm không sát hại, độ được chúng-sanh lâm vào Quỉ- quốc, các loài Quỉ không thể nhiễu-hại. 5) Huân-tập tánh nghe vi-diệu, chế-phục lục-căn đồng với tiếng nghe; độ được chúng-sanh có bị nạn gươm đao, đao gãy từng đoạn, gươm chém như chém nước, lại cũng chẳng khác chi thổi ánh sáng, vì không thể chuyển-động.

6) Huân-tập tánh nghe tinh-minh, sáng suốt cả pháp-giới, tất-nhiên các thứ u-ám đen tối không tồn-tại; độ được chúng-sanh có gặp các loài ác quỉ như xá-giá, Phú-đơn-na đẳng, tuy cận kỳ bàng, mục bất năng thị.

_ Thất giả: Âm tánh viên tiêu, quan thính phản nhập, ly chư trần vọng; năng linh chúng-sanh, cấm hê già tỏa, sở bất năng trước.

(_ Bảy là: Các tiếng đều viên tiêu, thấy nghe đã xoay vào Tự-Tánh, rời các trần-cảnh hư-vọng, …)

_ Bát giả: Diệt âm viên văn, biến sanh từ-lực, năng linh chúng-sanh, kinh quá hiểm lộ, tặc bất năng kiếp.

(_ Tám là: Diệt tướng âm-thanh, viên-thông tánh nghe, phát-sinh từ-lực cùng khắp, …)

_ Cửu giả: Huân văn ly trần, sắc sở bất kiếp, năng linh nhứt-thiết đa-dâm chúng-sanh, viễn-ly tham-dục.

(_ Chín là: Huân-tập phát ra tánh nghe, rời các trần-tướng, sắc-dục không lôi kéo được; có thể khiến cho tất cả chúng-sanh đa-dâm, xa rời lòng tham-dục.)

_ Thập giả: Thuần âm vô trần, căn cảnh viên-dung, vô đối sở đối; năng linh nhứt-thiết phẩn hận chúng-sanh, ly chư sân nhuế.

(_ Mười là: Thuần một thật-tướng của âm-thanh, không còn gì là tiền-trần; căn và cảnh đều viên-dung, không có năng sở đối-đãi; …)

_ Thập nhứt giả: Tiêu trần triền minh, pháp-giới thân-tâm, do như Lưu-Ly, lãng triệt vô-ngại; năng linh nhứt-thiết, hôn độn tánh chướng, chư a điên ca, vĩnh ly si-ám.

(_ Mười một là: Tiêu-diệt trần-tướng, xoay về tánh bản minh, thì pháp-giới, thân, tâm đều như ngọc Lưu- Ly, sáng suốt không ngăn ngại; có thể khiến cho những kẻ ngu ngốc u mê, xa rời hẳn sự si mê tối tăm.) _ Thập nhị giả: Dung hình phục văn, bất động đạo trường, thiệp nhập thế-gian, bất hoại thế-giới, năng biến thập phương, cung-dưỡng vi-trần chư Phật Như-Lai, các các Phật biên, vi Pháp- Vương-Tử; năng linh pháp-giới, vô tử Dạ-xoa, La-sát, Cưu-bàn-trà, Tỳ-xá-giá, Phú-đơn-na, không thể nhiễu-hại, dầu có đứng sát họ, họ cũng chẳng thấy. 7) Tánh nghe viên-diệu, cứu xét tiếng nghe trở lại bên trong, ly hết vọng-trần;

độ được chúng-sanh thoát nạn gông cùm xiềng xích.

8) Chuyển tiếng nghe tròn đủ thành đại-lực từ-bi, độ được chúng-sanh vượt qua các đường có giặc cướp nguy-hiểm.

9) Huân-tập tánh nghe dứt sạch điên-đảo, không bị danh-sắc cướp đoạt, độ được các chúng-sanh có tật đa-dâm, trừ-tuyệt tham-dục.

10) Thuần tiếng nghe vô-trần, căn-cảnh viên-dung, không còn năng-đối sở-đối;

độ được các chúng-sanh có tật sân-hận trừ tuyệt các thứ hờn giận ganh ghét.

11) Đoạn hết vọng-trần, thanh-tịnh quang-minh, thân-tâm pháp-giới như ngọc Lưu-Ly thông suốt vô-ngại; độ được các chúng-sanh có ác-chướng ngu dại không biết làm lành thoát nạn si mê ám-muội.

12) Thâu-nhiếp tiếng nghe, chẳng động đạo-tràng, trải khắp thế-gian, không hoại pháp-giới, năng cung-dưỡng thập phương chư Phật và làm Pháp-Vương- Tử; độ được các chúng-sanh không con, muốn cầu sanh trai thì có trai phước-đức chúng-sanh, dục cầu nam giả, đản sanh phước-đức, trí-tuệ chi nam.

(_ Mười hai là: Viên-dung các hình-tướng, xoay tánh nghe trở về đạo-tràng bất-động; hòa vào thế-gian mà không hủy-hoại thế-giới, cung-dưỡng được chư Phật Như-Lai như số vi-trần, cùng khắp mưới phương; ở bên mỗi mỗi Đức Phật, làm vị Pháp-Vương-Tử; có thể khiến cho trong pháp-giới, những chúng-sanh không con, cầu có con trai, sanh ra đứa con trai có phúc-đức trí-tuệ.) _ Thập tam giả: Lục-căn viên-thông, minh chiếu vô nhị, hàm thập phương giới, lập đại-viên kính Không-Như-Lai- Tạng, thừa thuận thập phương, vi-trần Như-Lai, bí-mật pháp-môn, thọ-lãnh vô thất; năng linh pháp-giới, vô tử chúng-sanh, dục cầu nữ giả, đản sanh đoan-chánh, phước-đức nhu-thuận, chúng nhân ái kính, hữu tướng chi nữ.

(_ Mười ba là: Sáu căn viên-thông, soi sáng không hai, trùm khắp thập phương thế-giới, thành-lập đại-viên kính Không-Như-Lai-Tạng … cầu có con gái, sanh ra người con gái có tướng tốt, đoan-chánh, phúc-đức, dịu dàng, được mọi người yêu kính.)

_ Thập tứ giả: Thử tam thiên đại-thiên thế -giới, bá ức nhựt nguyệt, hiện trụ thế-gian, chư Pháp-Vương-Tử, hữu lục thập nhị ức, Hằng-hà sa-số, tu pháp, thùy phạm, giáo-hóa chúng-sanh, tùy thuận chúng-sanh, phương-tiện trí-tuệ, các các bất đồng.

(… 62 ức sông Hằng, đều tu Phật-pháp, nêu gương mẫu, giáo-hóa chúng-sanh, tùy thuận chúng-sanh, phương-tiện trí-tuệ của mỗi mỗi vị không đồng nhau.)

_ Do ngã sở đắc viên-thông bổn-căn, phát diệu nhĩ môn, nhiên-hậu thân-tâm, vi-diệu hàm dung, châu-biến pháp-giới;

năng linh chúng-sanh, trì ngã danh-hiệu, dữ bỉ cộng trì, lục thập nhị Hằng-hà-sa chư Pháp-Vương-Tử, nhị nhân phước-đức, chánh-đẳng, vô-dị.

(… phúc-đức hai bên thật bằng bậc, không sai khác.)

_ Thế-Tôn! Ngã nhứt danh-hiệu, dữ bỉ trí-tuệ.

13) Lục-căn viên-thông, chiếu-diệu mười phương pháp-giới như một, sẵn gương đại-viên Không-Tạng Như-Lai, thừa-nhận và hoàn-toàn thọ-lãnh pháp-môn vi-mật của thập phương chư Phật; độ được các chúng-sanh không con, muốn cầu sanh gái thì có gái hữu tướng đoan-chánh nhu-thuận, dân chúng đều quí mến.

Đoan-chánh (端正): ngay thẳng.

Nhu-thuận (柔順): chỉ tánh tình mềm dẻo ôn-hòa. 14) Tam thiên đại-thiên thế-giới có trăm ức nhựt-nguyệt soi sáng, có các vị Pháp- Vương-Tử hiện trụ khắp thế-gian, rất nhiều như số cát trong 62 ức sông Hằng, tu-chứng các pháp vô-lậu, tư-lợi kiêm lợi tha, hằng thuận và dùng đủ phương-tiện trí-tuệ giáo-hóa chúng-sanh, mỗi người mỗi pháp khác nhau, phước-đức vĩ đại vô-lượng vô-biên.

_ Phận tôi, do nhĩ-căn làm bổn-căn viên-thông, phát-hiện oai-đức linh-cảm, thân-tâm nhiệm-mầu châu-biến khắp pháp-giới; độ được các chúng-sanh thọ-trì danh-hiệu của tôi: ‚Quán-Thế-Âm‛, phước-đức ấy, nếu so sánh với phước-đức thọ-trì danh-hiệu của chư Pháp- Vương-Tử rất nhiều như số cát trong 62 ức sông Hằng kia, thì hai phước-đức đều bằng nhau. _ Bạch Đức Thế-Tôn! Sở-dĩ danh-hiệu chúng đa, danh-hiệu vô-dị, do ngã tu-tập, đắc chơn-viên-thông.

(_ Bạch Thế-Tôn! Một danh-hiệu của tôi cùng với rất nhiều danh-hiệu kia không khác, là do tôi tu-tập được tánh viên-thông chơn-thật.)

_ Thị danh thập tứ, thí vô-úy lực, phước bị chúng-sanh. của tôi cân xứng với các danh-hiệu kia, là nhờ tôi trải qua Hằng-hà sa-số kiếp tu-hành, viên-chứng pháp Chơn-Như viên-thông.

_ Đó là mười bốn pháp thí vô-úy ban phước đầy đủ cho chúng-sanh.

4. 4. TỨ DIỆU-ĐỨC CỦA BỒ-TÁT

QUÁN-THẾ-ÂM.

世尊我又獲是圓通修證無上道故。又能善獲四不思議無作妙

德。

一者由我初獲妙妙聞心心精遺聞。見聞覺知不能分隔。成一

圓融清淨寶覺。故我能現眾多妙容。能說無邊祕密神呪。其中或現

一首三首。五首七首九首十一首。如是乃至一百八首。千首萬首八

萬四千爍迦囉首。二臂四臂六臂八臂。十臂十二臂十四十六。十八

二十至二十四。如是乃至一百八臂千臂萬臂。八萬四千母陀羅臂。

二目三目四目九目。如是乃至一百八目千目萬目。八萬四千清淨寶

目。或慈或威或定或慧。救護眾生得大自在。

二者由我聞思脫出六塵。如聲度垣不能為礙。故我妙能現一

一形。誦一一呪。其形其呪。能以無畏施諸眾生。是故十方微塵國

土。皆名我為施無畏者。

三者由我修習本妙圓通清淨本根。所遊世界。皆仙眾生。捨

身珍寶求我哀愍。

四者我得佛心證於究竟。能以珍寶種種供養十方如來。傍及

法界六道眾生。求妻得妻求子得子。求三昧得三昧。求長壽得長壽

。如是乃至求大涅槃得大涅槃。

_ Ngài Quán-Thế-Âm Bồ-Tát bạch Phật:

_ Thế-Tôn! Ngã hựu hoạch thị, viên-thông tu-chứng, Vô-Thượng-Đạo cố, hựu năng thiện hoạch, tứ bất tư nghị vô-tác diệu-đức.

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Vì tôi tu-chứng pháp Chơn-Thiệt viên-thông, thành đạo Vô-Thượng Bồ-Đề, nên tôi lại có thêm bốn đức vô-tác huyền-diệu không thể nghĩ bàn như sau:

_ Nhứt giả: Do ngã sơ hoạch diệu diệu văn-tâm, tâm tịnh vi văn; kiến văn giác tri, bất năng phân cách, thành nhứt viên-dung, thanh-tịnh bửu giác; cố ngã năng 1) Nhờ ban sơ tôi tu-tập đắc văn-tâm vi-diệu, văn-tâm tinh-minh, viễn-ly tất cả căn-tướng trần-tướng; nên kiến văn giác tri không còn phân-cách nhau, lại biến hiện chúng đa diệu dung, năng thuyết vô-biên bí-mật thần-chú.

_ Kỳ trung hoặc hiện nhứt thủ, tam thủ, ngũ thủ, thất thủ, cửu thủ, thập nhứt thủ, như-thị nãi chí, nhứt bá bát thủ, thiên thủ, vạn thủ, bát vạn tứ thiên thước-ca- ra thủ.

_ Nhị tý, tứ tý, lục tý, bát tý, thập tý, thập nhị tý, thập tứ, thập lục, thập bát, nhị thập, chí nhị thập tứ, như-thị nãi chí, nhứt bá bát tý, thiên tý, vạn tý, bát vạn tứ thiên, mẫu-đà-la tý.

_ Nhị mục, tứ mục, lục mục, bát mục, như-thị nãi chí, nhứt bá bát mục, thiên mục, vạn mục, bát vạn tứ thiên, thanh- tịnh bửu mục. _ Hoặc từ hoặc uy, hoặc định, hoặc tuệ, cứu-hộ chúng-sanh, đắc đại tự-tại.

_ Nhị giả: Do ngã văn tư, thoát xuất lục-trần, như thinh độ viên, bất năng vi ngại, cố ngã diệu năng, hiện nhứt nhứt hình, tụng nhứt nhứt chú, kỳ hình kỳ chú, năng dĩ vô-úy, thí chư chúng-sanh. Thị cố thập phương, vi-trần quốc-độ, giai danh ngã vi, thí vô-úy giả. _ Tam giả: Do ngã tu-tập, bổn diệu viên-thông, thanh-tịnh bổn-căn, sở du thế-giới, giai linh chúng-sanh, xả thân trân-bửu, cầu ngã ai mẫn.

(…, nên đi qua thế-giới nào, đều khiến cho chúng- sanh xả thân, xả đồ trân-bảo, cầu tôi thương xót.)

_ Tứ giả: Ngã đắc Phật-tâm, chứng ư cứu-cánh, năng dĩ trân-bửu, chủng chủng cung-dưỡng thập phương Như- Lai.

thành Bửu-Giác thanh-tịnh viên-dung;

do đó tôi thị-hiện vô-số ứng-thân diệu- dụng và thuyết ra vô-lượng chơn-ngôn vi-mật.

_ Gia-chi-dĩ, Bửu-Giác thanh-tịnh viên-dung, thần-thông châu-biến khắp cả pháp-giới, tôi hiện từ 1, 3, 5, 7, 9, 11 cái đầu, cho tới 108, 1.000, 10.000, 84.000 cái đầu kiên-cố;

- hoặc-giả tôi hiện từ 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 24 tay, cho tới 108, 1.000, 10.000, 84.000 tay đều có kiết ấn;

Gia-chi-dĩ: Đương-nhiên. Dĩ-nhiên. Tất-nhiên. Đúng là như thế. Nhất định là vậy, không thể khác.

- hoặc-giả tôi hiện 2, 4, 6, 8 mắt, cho tới 108, 1.000, 10.000, 84.000 mắt thanh- tịnh quang-minh, quí báu vô-cùng;

- hoặc-giả tôi hiện tướng từ-bi, tướng oai-hùng, tướng chánh-định, tướng trí- tuệ cứu giúp chúng-sanh được tự-tại rộng lớn.

2) Nhờ tôi tu-tập tánh nghe hiểu và tánh suy xét sáng suốt, thoát khỏi lục-trần, ví như tiếng nói vượt tường không bị ngăn ngại, nên có năng-lực mầu-nhiệm thị-hiện các hình tướng, truyền-tụng các mật-chú, hình tướng và mật-chú đều lấy thể-tánh vô-úy bố-thí cho chúng-sanh.

Vì cớ ấy tôi được thập phương quốc-độ gọi là thí vô-úy giả (1).

3) Nhờ tôi dùng nhĩ-căn làm bổn-căn viên-thông, tu-tập thanh-tịnh vi-diệu, nên tôi du-hành khắp pháp-giới, cứu giúp các chúng-sanh dứt sự tham luyến sắc-trần, xả thân cầu đạo, xả phú cầu bần, hằng niệm danh-hiệu Quán-Thế- Âm và cung-thỉnh tôi thương xót hóa-độ.

4) Nhờ đắc Phật-Tâm, cứu-cánh Bồ-Đề, nên tôi thường dùng các vật quí báu cung-dưỡng thập phương chư Phật, _ Bàng cập pháp-giới, lục-đạo chúng-sanh.

(_ Cả đến chúng-sanh lục-đạo trong pháp-giới,

_ Cầu thê đắc thê, cầu tử đắc tử.

- ai cầu vợ thì được vợ, cầu con thì được con.)

_ Cầu tam-muội đắc tam-muội, cầu trường thọ đắc trường thọ, như-thị nãi chí, cầu Đại-Niết-Bàn đắc Đại-Niết- Bàn.

- cũng bố-thí cho chúng-sanh ở khắp pháp-giới lục-đạo chịu rất nhiều đau khổ mà biết sám-hối, trì niệm danh-hiệu

Quán-Thế-Âm, - để cầu chồng, cầu vợ, cầu con, cầu cháu thì được như ý sở-cầu,

- cầu chánh-định đắc chánh-định, cầu trường-thọ đắc trường-thọ, cho tới cầu Đại-Niết-Bàn cũng có ngày được Đại-

Niết-Bàn.

Sở-cầu: sự mong cầu của mình.

_ Đó là tứ diệu-đức vô-tác từ-bi mầu- nhiệm cứu-độ chúng-sanh.