Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 19/27

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Giảng và chú giải Kinh Luận

Kinh Thủ Lăng Nghiêm

Tác giả
Tam Tạng Pháp Sư Bát Thích Mật Đế
Thông tin
Nguồn: adidaphat.net

QUYỂN BẢY

(1) Tam nghiệp thân khẩu ý của chúng-sanh:

Tam nghiệp thân khẩu ý của chúng-sanh liên-hệ đến đời sống và vô-cùng quan-trọng trong việc chuyển-kiếp, như sau:

A. Thân-nghiệp là do thân làm, gồm có ba điều tội:

1. Dâm-dục: là xâm-phạm thân-thể nam nữ, vốn thiệt căn-bổn sanh-tử, khiến chúng-sanh tạo-tác trần-duyên oan-trái, lẩn quẩn trong vòng nghiệp-báo vay trả mà phải chịu luân-hồi mãi ở cõi ngũ-trược ác-thế đau khổ.

2. Sát-sanh: từ chư Phật, Thánh-Hiền, Tăng-bảo, phụ-mẫu v.v… các loài bò bay máy cựa có mạng sống, nếu cố sát, hoặc tự mình sát hoặc dạy người sát, hoặc thấy người sát mà vui theo, cho tới việc tự-tử thảy đều là tội sát-sanh.

3. Thâu-đạo: tất cả đồ vật của Tam-Bảo thường-trụ, của thập phương đàn-việt, của sĩ nông công thương, bất-luận của ai, dầu vật nhỏ nhen như trái cà trái ớt, nếu người chủ không ưng-thuận mà lấy, hoặc lén lút, hoặc cướp giựt, hoặc lường gạt, hoặc mượn mà không trả, cho tới các việc đầu cơ, chợ đen, cân non, đo thiếu, giả danh, mạo tự, lạm-dụng công-đức của người để mưu-cầu danh-lợi cá-nhân thảy đều là tội thâu-đạo.

B. Khẩu-nghiệp là nghiệp do khẩu nói, gồm có bốn điều tội: 1. Nói giả dối, thấy phải nói quấy, thấy quấy nói phải, thấy nói không thấy, không thấy nói thấy, đặt điều gạt gẩm, láo xược xảo-trá, nói năng vu vơ, không giữ lời hứa. 2. Nói thêu dệt, thêm bớt ngôn-ngữ, bóng bẩy nhảm nhí, quỉ-quyệt nham-hiểm, bịa đặt những chuyện mơ hồ, hoang-đường huyễn-hoặc.

3. Nói độc-ác tức là nói hung dữ, mắng nhiếc chửi rủa, hăm dọa vu-cáo, thô-tục nhục-mạ, nói xấu nói hành, thổi lông tìm vết, vạch lá tìm sâu, gièm siểm kiêu- ngạo, chê bai phỉ-báng. 4. Nói hai lưỡi tức là nói đâm thọc, đến người này nói xấu người kia, đến người kia nói xấu người này, ngồi lê đôi mách, đặt điều chia rẽ hai bên, phân-ly ân-nghĩa, xúi giục tranh-tụng, gây ra ác-cảm lẫn nhau, hoặc trước khen sau chê, trước mặt nói phải, sau lưng nói quấy, làm chứng gian hại người.

_ Nếu người phàm-phu tục-tử tự xưng chứng Thánh-quả, giả-mạo đức-hiệu của Phật, Bồ-Tát, A-La-Hán, chư Thánh-Hiền thì phạm tội đại-vọng-ngữ.

C. Ý-nghiệp là nghiệp do ý tưởng, gồm có ba điều tội:

1. Tham-lam: như tham-lam danh-lợi tài-sắc, tham-lam phú-quí vinh-hoa, tham-lam quyền-thế tước-vị, cho tới tham ăn, tham mặc, tham ngủ, tham cờ bạc, tham vui chơi tửu-điếm trà-đình, có một tham mười, có trăm tham ngàn, túi tham không đáy, người đa tham-dục dầu có ở Thiên-đàng cũng chưa vừa ý.

2. Sân-hận: như hờn giận, ganh tị, đố-kî, khen mình chê người, quí-trọng mình, khinh rẻ người, cống cao ngã-mạn, tự-phụ kiêu-căng, ghét cay ghét đắng, thù vơ oán chạ, có thủ-đoạn tiểu-nhân, tàn-bạo âm-mưu hại người. Sân-hận rất dễ làm hư hỏng chúng-sanh vì một đốm lửa sân-hận có thể đốt cháy cả vạn đám rừng công-đức.

3. Si-mê: như ngu-muội, tà-vạy, chấp ngã, chấp pháp, tư-tưởng sai lầm, thành-kiến đen tối, không chịu nghe chơn-lý, không chịu học hiểu chánh-pháp tu-hành, không biết sợ nhân-quả tội phước, chẳng có tinh-thần phục-thiện, dị-đoan mê-tín, lấy chánh làm tà, lấy tà làm chánh, phạm-pháp phá-giới, buôn Phật bán Thánh, bất-hiếu bất-trung, vong-ân bội-nghĩa, phản-phúc lường gạt, mưu-sự lợi-kỷ tổn-nhân.

(2) Đoạn văn: Phước-đức tịnh-tu ở đạo-tràng.

Nếu vị Phật-tử nào có đại-căn phước-đức nhân-duyên, giữ tròn trai-tâm, đoạn-tuyệt dâm-tâm, xa lìa tham sân si, khỏi vòng danh-lợi tài-sắc, nghiêm-trì Phật-giới thanh-tịnh, sẵn Bồ-Đề Tâm, quyết-chí thuần-túy chơn-thiệt tu-hành giải-thoát, tất-nhiên tiến-hóa rất mau đến cảnh-trí chánh-định.

Như vị Phật-tử ấy an-lập đạo-tràng và an-trụ tịnh-tu ở đạo-tràng, phát đại-nguyện Bồ-Tát, cầu Tối-Thượng thừa, thân-tâm ra vào đều trong sạch, không vọng-tưởng ưu-phiền, cả ngày lẫn đêm (12 giờ theo Âm-lịch, 24 giờ theo Dương-lịch), dùng một bữa cơm Ngọ trai, chỉ khi cảm thấy mệt nhọc mới chịu nghỉ ngơi trong giây lát cho vừa khỏe rồi thức dậy, chí-thành hành đạo, dõng-mãnh sáu thời công-phu thiền-định, niệm Phật, tụng kinh, trì chú, cần-yếu là nhứt-tâm bất-loạn chuyên-niệm mật-chú Đại Phật-Đảnh Thủ-Lăng-Nghiêm nhiều hơn hết, tâm và chú viên-thông, niệm-niệm liên-tục, trong mỗi sát-na đều có Tâm-chú Đại bạch tản-cái: MA-HA TÁT- ĐÁT-ĐA BÁT-ĐÁT-RA, không bao giờ gián-đoạn.

Vị Phật-tử ấy nhứt-tâm hành đạo hoàn-toàn như vậy từ một thất, hai thất cho tới ba thất (21 ngày) thì mặc-nhiên được Đức Vô-Thượng Như-Lai đại-từ đại-bi phóng hào-quang vào đảnh và cho vị Phật-tử ấy thấy rõ Hóa-Thân Như-Lai thị-hiện trước mặt, rờ đảnh, vuốt ve an ủi, tiêu-vong nhứt-thiết vô-minh vọng-nghiệp, thành-tựu trí-tuệ trang-nghiêm, sau rốt thọ-ký cho Tự-Tâm Chơn-Như viên-giác được khai- ngộ.

(3) Một trượng sáu thước:

_ Trượng là đồ dùng để đo, dài mười thước ta.

_ Một thước ta theo lối xưa ở Á-Châu dài bằng 4 tấc của Âu-Tây.

_ Như vậy một trượng sáu thước dài được 6 thước 40. (4) Bán thăng: _ Thăng là món đo lường xưa bằng 1/10 đấu. _ Một đấu có 13 lít. Như vậy một thăng có 1,30 lít.

_ Bán thăng tức là nửa thăng được 0,65 lít.

(5) Tam lạng:

_ Lạng cũng gọi là lượng, một món đo lường bằng 1/16 của cân. _ Một cân nặng được 604,50 gr.

_ Như vậy một lạng được 604,50 gr : 16 = 37,78 gr.

_ Tam lạng tức là ba lạng được: 37,78 gr x 3 = 113,34 gr.

(6) Đoạn văn: Phật thuyết mật-chú Thủ-Lăng-Nghiêm.

_ Nhục-kế là đảnh-tướng cao cả của Phật tượng-trưng Tâm Chơn-Như viên- giác.

_ Hào-quang bá-bảo tượng-trưng cho trí-tuệ vô-lượng trong Bá-Giới. _ Hoa sen quí báu tức là Bảo-Liên tượng-trưng cho Pháp-Bảo Vô-Thượng thậm-thâm vi-diệu. _ Ngàn cánh sen tượng-trưng cho Thiên-Như.

_ Ngài Kim-Cang Mật-Tích gốc xưa là một vị Thiên-thần đầy đủ mật-trí mật-hạnh, có đại-nguyện hộ-trì Chánh-Pháp Như-Lai, thường hiện oai-thế hùng-dũng khiến các loài ma quỉ tà-giáo ngoại-đạo khiếp sợ, không dám đốn phá Chánh-Pháp Như-Lai và hằng bảo-hộ những người chơn-tu chuyên-trì Phật-chú.

_ Nguyên Phật-chú vốn là chơn-ngôn do Phật dùng oai-lực thiêng liêng chú-nguyện cho chúng-sanh đoạn-vọng hiển-chơn, thành-tựu viên-mãn phước-tuệ, chỉ có Phật với Phật hiểu thấu. Các bậc Bồ-Tát còn chưa hiểu thấu, huống chi hạng phàm-phu thì vô phương luận-giải. Như vậy Phật-chú linh-cảm phi-phàm, không thể nghĩ bàn được.

_ Phật-chú không phải lấy văn-tự làm chủ-yếu, nên diễn-đạt bằng tiếng Phạm, Pâli, Hán hoặc Việt v.v…, dầu có sai giọng một phần nào cũng chẳng quan- hệ.

Phật-chú gọi là Tâm-chú, niệm chú như niệm Tâm, trì chú tức trì Tâm thì dĩ-nhiên hiệu-lực thiêng liêng căn-cứ ở Tâm, lấy Tâm làm nguồn gốc.

Nguyên Phật-chú có ba hiệu-lực thiêng liêng:

1. Thiệt-Ngữ-Lực : tức là sức thiêng liêng của Chơn-Thiệt-Ngữ Như-Lai từ-bi vô- lượng.

2. Oai-Đức-Lực : tức là sức thiêng liêng của Chơn-Đức Như-Lai thường lạc ngã tịnh.

3. Lý-Pháp-Lực : tức là sức thiêng liêng bao-hàm nhứt-thiết Diệu-Pháp Như-Lai

Vô-Thượng Viên-Giác. Thế nên những người phát Bồ-Đề Tâm, chơn-thật tu-hành, cần cầu giải-mê thoát-khổ, lúc nào cũng nhứt-tâm chí-thành trì-niệm Phật-đảnh mật-chú Thủ-Lăng- Nghiêm, thì chắc chắn được chư Phật, Bồ-Tát, A-La-Hán cho tới ngài Kim-Cang Mật-Tích và Thiên-Long Bát-Bộ bảo-hộ cho đức-độ thanh-cao, tâm-trí sáng suốt, đồng-thời đoạn diệt vô-minh, vọng-nghiệp, phiền-não sở-tri, tiêu-trừ các thứ oan-gia trái-chủ, nghịch-cảnh ác-duyên, tai-nạn tật-bệnh, ác-quỉ chướng-ma, tóm tắt lại, vạn sự đều được như ý sở-cầu chơn-chánh.

(7) Tội tứ-khí: Tứ-khí hoặc gọi là tứ ba-la-di, bốn tội nặng nhứt trong phái Tỳ-khưu, như sau:

1. Dâm-dục.

2. Sát-sanh.

3. Thâu-đạo.

4. Vọng-ngữ.

khỏi Phật-pháp.

Vị nào thọ giới Tỳ-khưu rồi mà phạm bốn tội ấy thì bị khai-trừ vĩnh-viễn ra

(8) Tội bát-khí: Bát-khí hoặc gọi là bát ba-la-di, tám tội nặng nhứt trong phái Tỳ-khưu-ni, như sau:

1. Dâm-dục.

2. Sát-sanh.

3. Thâu-đạo.

4. Vọng-ngữ.

5. Ma-xúc giới. (Cố ý đụng vào thân đàn ông.)

6. Tâm-sự thành trọng-giới. (Vào phòng tâm-sự hẹn hò với đàn ông.)

7. Phú-tàng tha trọng-tội giới. (Che dấu tội lỗi cho một Tỳ-khưu-ni phạm đại-giới.) 8. Tùy-thuận bị-cử Tỳ-khưu giới. (Giúp đỡ một Tỳ-khưu-ni phạm giới đã bị đuổi.)

Vị nào thọ giới Tỳ-khưu-ni rồi mà phạm tám tội ấy thì bị khai-trừ vĩnh-viễn ra khỏi Phật-pháp.

YẾU-GIẢI

HẾT QUYỂN BẢY

CHÚ-THÍCH: (2018) ĐOẠN 14 _ Kim-Cang Tạng Vương (Bồ-Tát): Kim-Cang Tạng là tên gọi chung các vị Chấp Kim-Cang, cùng thể khác tên với Kim-Cang Tát-Đóa. Kim-Cang Tạng Vương tức là biến-hóa thân của Kim-Cang Tát-

Đóa.

_ Kim-Cang Chúng: các vị thần cầm chày Kim-Cang, tức quyến-thuộc của thần Kim-Cang.

_ Kim-Cang Thần, Kim-Cang Mật-Tích: còn gọi là Mật-Tích Kim-Cang, Mật-Tích Lực-Sĩ, Kim- Cang Lực-Sĩ, Kim-Cang Thủ, Chấp Kim-Cang Thần v.v... là tên gọi chung các vị thần cầm chày Kim- Cang thể-hiện đại-uy ủng-hộ Phật-pháp.

_ Thần-thức: Tâm-thức của các loài hữu-tình linh-diệu không thể nghĩ bàn, nên gọi là thần-thức. Còn gọi là linh-hồn. ĐOẠN 16 (Theo ‚Phật Học Từ Điển‛ của Đoàn Trung Còn.)

_ Do-tuần (由旬): Một đơn-vị đo lường bên Ấn-Độ ngày xưa. Một do-tuần bằng 16 dặm (lý) bên Trung-quốc. Nếu một dặm (lý) là 576 mét, thì một do-tuần là 9216 mét. Vậy 12 do-tuần là 192 dặm

(lý) hay khoảng 110,5 km. _ Do-tuần (yojana): Theo Pāli-English dictionary của T.W.Rhys Davids: Theo The Buddhist Monastic Code: 1 yojana = 10 km.

HÒA-THƯỢNG THIỀN-SƯ

KINH

DỊCH ÂM, DIỄN NGHĨA, YẾU GIẢI

QUYỂN TÁM

Dịch Âm THỦ-LĂNG-NGHIÊM KINH Đệ Bát Quyển Diễn Nghĩa KINH THỦ-LĂNG-NGHIÊM Quyển Tám 1. 1. TAM TIỆM-THỨ TU-HÀNH.

阿難如是眾生一一類中。亦各各具十二顛倒。猶如揑目。亂

花發生。顛倒妙圓真淨明心。具足如斯虛妄亂想。汝今修證佛三摩

提。於是本因元所亂想。立三漸次方得除滅。如淨器中除去毒蜜。

以諸湯水并雜灰香。洗滌其器後貯甘露云何名為三種漸次。一者修

習。除其助因。二者真修。刳其正性。三者增進。違其現業。

_ A-Nan! Như-thị chúng-sanh, nhứt nhứt loại trung, diệc các các cụ, thập nhị điên-đảo. _ Du như niết mục, loạn hoa phát-sanh, điên-đảo diệu-viên, chơn-tịnh minh-tâm, cụ-túc như tư, hư-vọng loạn-tưởng.

_ Như kim tu chứng, Phật tam-ma-đề, ư thị bổn-nhân, nguyên sở loạn-tưởng, lập tam tiệm-thứ, phương đắc trừ diệt; như tịnh khí trung, trừ khử độc mật, dĩ chư thang thủy, tinh tạp khôi hương, tẩy địch kỳ khí, hậu trữ cam-lộ.

_ Vân hà danh vi, tam chủng tiệm-thứ?

- Nhứt giả : Chơn-tu trừ kỳ trợ-nhân.

- Nhị giả : Chơn-tu khóa kỳ giới-tánh.

- Tam giả : Chơn-tu vi kỳ hiện-nghiệp.

Đức Phật dạy: _ A-Nan! Mỗi loại chúng-sanh đều có 12 món điên-đảo, một món nổi dậy thì các món khác đều theo.

_ Ví như bấm con mắt thì thấy vô-số hoa đốm hiện giữa hư-không, đó là Tâm Chơn-Như quang-minh chơn-tịnh diệu-viên, bị điên-đảo ám che mà hình như có các loạn-tưởng hư-vọng. _ Nếu nay tu-chứng pháp Như-Lai chánh-định, thì thể theo cội gốc điên-đảo loạn-tưởng ấy mà lập tiệm-thứ đoạn trừ hư-vọng; ví như muốn đựng nước cam-lộ, phải dùng một cái bình tinh-khiết, trước hết phải trừ-khử cặn bả ở trong bình, dùng nước sôi, nước tro và nước thơm rửa vật-dụng ấy cho thật sạch sẽ rồi mới đựng nước cam-lộ.

_ Thế nào là ba tiệm-thứ?

Ba tiệm-thứ là:

1. Tiệm-thứ tu-hành dứt trợ-nhân.

為說法。非毀禁戒讚婬怒癡。命終自為魔王眷屬。受魔福盡墮無間

獄。阿難修菩提者永斷五辛。是則名為第一增進修行漸次。

2. Vân hà trợ nhân?

_ A-Nan! Như-thị thế-giới, thập nhị loại sanh, bất năng tự toàn, y tứ thực trụ. Sở vị:

- đoạn-thực,

- xúc-thực,

- tư-thực, - thức-thực.

_ Thị cố Phật thuyết nhứt-thiết chúng-sanh, giai y thực trụ.

_ A-Nan! Nhứt-thiết chúng-sanh, thực cam cố sanh, thực độc cố tử.

_ Thị chư chúng-sanh, cầu Tam-ma-đề, đương đoạn thế-gian, ngũ chủng tân thái; thị ngũ chủng tân, thục thực phát dâm, sanh diệm tăng nhuế. Như-thị thế-giới, thực tân chi nhân, túng năng tuyên thuyết, thập nhị bộ kinh.

(…, năm thứ rau cay này, ăn chín thì phát lòng dâm, ăn sống thì thêm lòng giận; những người ăn rau cay đó, trên thế-giới, dù biết giảng nói 12 bộ kinh.)

_ Thập phương Thiên Tiên, hiềm kỳ xủ- uế, hàm giai viễn-ly.

(_ Thiên-Tiên mười phương, hiềm vì nó hôi nhớp, đều tránh xa cả.)

_ Chư ngạ quỷ đẳng, nhân bỉ thực thứ, để (/thỉ:liếm) kỳ thần vẫn (môi mép), thường dữ quỷ trụ, phước đức nhựt tiêu, trường vô lợi ích.

(_ Các loài ngạ-quỷ, v.v… nhân trong lúc người kia ăn rau cay, liếm môi mép của người đó, người ấy thường ở với quỷ một chỗ, phúc-đức ngày càng tiêu, hằng lâu không được lợi-ích.)

2. Trợ-nhân là chi và làm thế nào dứt?

_ A-Nan! Thập nhị chủng loại chúng-sanh không thể bảo-toàn mạng-căn và hằng ngày phải ăn để sống. Có 4 cách-thức ăn:

1. Ăn bằng cách nhai nhỏ. 2. Ăn bằng cách hưởng hơi.

3. Ăn bằng cách an vui thiền-định mà no. 4. Ăn bằng cách giác-tâm mà no. _ Do đó Đức Phật nói tất cả thập nhị chủng loại chúng-sanh đều dùng sự ăn làm trợ-nhân.

_ A-Nan! Chúng-sanh ăn đồ vật hiền thì sống, ăn đồ vật dữ thì chết.

_ Những người nào đã phát Bồ-Đề Tâm, tu phép chánh-định, có thọ đủ qui-giới, dĩ-nhiên đoạn-tuyệt ngũ vị-tân ở thế-gian; vì năm món ấy, như ăn chín thì vọng dâm, ăn sống thì vọng sân; nếu còn ăn ngũ vị-tân thì dầu miệng nói suốt thập nhị bộ chơn-kinh bí-điển cũng khó đạt hiệu-quả.

_ Chư Thiên-Tiên không chịu nổi mùi ngũ vị-tân từ miệng bay ra, nên thường xa lánh những người ăn năm món ấy.

_ Các loài ngạ-quỉ ác-ma ưa ngũ vị-tân, hay thừa dịp người ăn, xúm lại ngửi hơi, liếm môi liếm mép, thành thử người nào ăn ngũ vị-tân, hằng ngày sống chung với ma quỉ, bị tinh-thần của chúng chi-phối, tổn phước tổn đức, phước đức lần lần tiêu mất, nên thường gặp nhiều sự truân-chuyên khổ sở.

_ Thị thực tân nhân, tu Tam-ma-địa, Bồ- Tát Thiên-Tiên, thập phương Thiện- Thần, bất lai thủ-hộ.

_ A-Nan! Người đã phát Bồ-Đề Tâm tu pháp chánh-định mà vẫn ham ăn ngũ vị-tân thì chẳng những thập phương chư (_ Người ăn rau cay đó, tu pháp Tam-ma-đề, Bồ-Tát Thiên-Tiên, thập phương Thiện-Thần không đến giữ gìn ủng-hộ.) Ủng-hộ: nâng đỡ, che chở.

_ Đại-lực Ma-vương, đắc kỳ phương-tiện, hiện tác Phật thân, lai vi thuyết-pháp, phi hủy cấm-giới, tán dâm nộ si. (_ Đại-lực Ma-vương được phương-tiện đó, hiện ra thân Phật, đến thuyết pháp cho người kia, chê phá cấm-giới, tán-thán dâm-dục, nóng giận, si-mê.) Phật, Bồ-Tát, A-La-Hán, liệt vị Thánh- Tăng, cho tới chư Thiên đều không bảo- hộ được.

_ Do đó Đại-lực Ma-vương có thêm thắng-lợi, thường giả làm Phật hiện ra giảng đạo, đốn phá Phật-luật, chê bai Thánh-Hiền Tăng, trái lại ca-tụng các việc báng-pháp phá-giới, khích lệ những kẻ nghịch-Phật phản-sư, bịa đặt mê-tín dị-đoan, huyễn-hoặc quyến-rũ, xúi giục người vi-phạm dâm, sát, đạo, vọng, tham sân si tà-kiến, sống theo ma-giáo;

- đến lúc lâm-chung đầu-thai làm đồ-chúng của Ma-vương, cho tới khi hết kiếp ma, phải đền tội sa-đọa vào Vô-gián địa-ngục.

_ Mệnh chung tự vi Ma-vương quyến-thuộc, thọ ma-phước tận, đọa Vô-gián ngục.

(_ Đến khi mệnh chung, người ấy tự mình làm quyến-thuộc của Ma-vương; khi hưởng-thụ phúc ma hết rồi, thì đọa vào ngục Vô-gián.)

_ A-Nan! Tu Bồ-Đề giả, vĩnh đoạn ngũ tân.

(_ A-Nan! Người tu đạo Bồ-Đề, phải đoạn hẳn năm thứ rau cay.)

_ Thị tắc danh vi đệ-nhứt tinh-tấn, tu-hành tiệm thứ.

_ A-Nan! Người đã phát Bồ-Đề Tâm, tu pháp chánh-định, tất-nhiên phải kiêng cử ngũ vị-tân.

_ Đó là đệ-nhứt tiệm-thứ tinh-tấn tu-hành.

云何正性。阿難如是眾生入三摩地。要先嚴持清淨戒律。永

斷婬心不飡酒肉。以火淨食無啖生氣。

阿難是修行人。若不斷婬及與殺生出三界者無更是處。常觀

婬欲猶如毒蛇如見怨賊。先持聲聞四棄八棄執身不動。後行菩薩清

淨律儀執心不起。禁戒成尌。則於世間。永無相生相殺之業。偷劫

不行無相負累。亦於世間不還宿債。

是清淨人修三摩地。父母肉身。不須天眼。自然觀見十方世

界。覩佛聞法親奉聖旨。得大神通遊十方界。宿命清淨得無艱嶮。

是則名為第二增進修行漸次。

3. Vân hà giới-tánh?

_ A-Nan! Như-thị chúng-sanh, nhập Tam-ma-địa, yếu tiên nghiêm-trì thanh-tịnh giới-luật, vĩnh đoạn dâm-tâm, bất san tửu nhục, dĩ hỏa tịnh thực vô diệm sanh khí. 3. Giới-tánh là chi và làm thế nào dứt?

_ A-Nan! Những người có Bồ-Đề Tâm, đang tu pháp chánh-định, thì cần-yếu phải nghiêm-trì giới-luật thanh-tịnh, giữ trai-tâm, hoàn-toàn kiêng cử dâm, sát, rượu thịt, ngũ vị-tân, các món ăn có (_ A-Nan! Những người có Bồ-Đề Tâm, đang tu pháp chánh-định, cốt yếu trước hết, phải nghiêm-chỉnh giữ giới thanh-tịnh, đoạn hẳn lòng dâm, không dùng rượu thịt, chỉ ăn đồ ăn trong sạch nấu chín, không ăn đồ sống.)

_ A-Nan! Thị tu-hành nhân, nhược bất đoạn dâm, cập dữ sát sanh, xuất tam giới giả, vô hữu thị xứ.

(_ A-Nan! Người tu-hành đó, nếu không đoạn dâm-dục và sát-sanh, mà ra khỏi được ba cõi, thì thật không có lẽ như vậy.)

_ Đương quan dâm-dục, do như độc-xà, như kiến oán-tặc.

_ Tiên tri Thinh-văn, tứ-khí bát-khí, chấp thân bất động; hậu hành Bồ-Tát, thanh-tịnh luật-nghi, chấp tâm bất khởi.

(_ Trước hết, phải giữ tứ-khí, bát-khí của giới-luật Thinh-văn, nắm giữ cái thân không lay động; về sau, hành-trì luật-nghi thanh-tịnh Bồ-Tát, nắm giữ cái tâm không móng lên.) _ Cấm-giới thành-tựu, tắc ư thế-gian, vĩnh vô tương-sanh, tương-sát chi nghiệp, thâu kiếp bất hành, vô tương phụ lụy, diệc ư thế-gian, bất hoàn túc- trái.

(_ Cấm-giới đã thành-tựu, thì ở trong thế-gian, hẳn không còn những nghiệp sanh nhau, giết nhau; đã không làm việc trộm cướp, thì không còn mắc nợ nhau, và cũng khỏi phải trả các nợ kiếp trước trong thế-gian.)

_ Thị thanh-tịnh nhân, tu Tam-ma-địa, phụ-mẫu nhục-thân, bất tu thiên-nhãn, tự-nhiên quan kiến, thập phương thế-giới, đổ Phật văn pháp, thân phụng Thánh-chỉ, đắc đại lục thông, du thập phương giới, túc mệnh thanh-tịnh, đắc vô gian-hiểm.

(_ Con người thanh-tịnh ấy, tu pháp Tam-ma-đề, chính nơi nhục-thân cha mẹ sanh ra, không cần thiên-nhãn, tự-nhiên thấy được thập phương thế-giới, thấy Phật, nghe pháp, chính mình vâng lãnh Thánh-chỉ của Phật, được phép đại-thần-thông, đi khắp thập phương thế-giới; túc-mạng được thanh-tịnh, không còn những điều khó khăn nguy-hiểm.)

tánh-cách sát hại.

_ A-Nan! Nếu tu-hành mà không đoạn-tuyệt dâm và sát thì chẳng bao giờ giải- thoát được tam giới phàm-phu thống-khổ.

_ Thế nên người tu-hành phải xem dâm và sát như loài rắn độc hoặc kẻ giặc thù. _ Xa lánh các tội tứ-khí, bát-khí, bậc Thinh-văn Hữu-học giữ thân không bao giờ vi-phạm; cho tới về sau hành luật-nghi thanh-tịnh của bậc Bồ-Tát thì giữ tâm không bao giờ phát-khởi.

_ Khi giới-đức thành-tựu, dầu ở thế-gian, cũng khỏi vi-phạm dâm và sát, luôn cả thâu-đạo, thì chẳng còn nợ nần túc-trái phải đền trả, chẳng còn chi hệ-lụy thân-tâm. _ Người có Bồ-Đề Tâm, thanh-tịnh tu pháp chánh-định, khỏi phải có Thiên-nhãn, mà với nhục-thân phụ-mẫu sở-sanh, cũng có thể xem thập phương thế-giới, thấy Phật, nghe Pháp, tự thân-cận và vâng lãnh Phật-chỉ Phật-ngôn, đắc lục thông (1) quảng-đại, du-hành thập phương thế-giới, thành-tựu túc-mạng thanh-tịnh, thấu-triệt quá-khứ hiện-tại vị-lai, không còn sự gian-nguy khổ lụy. _ Thị tắc danh vi đệ-nhị tăng-tấn, tu-hành tiệm thứ.

_ Đó là đệ-nhị tiệm-thứ tinh-tấn tu- hành.

云何現業。阿難如是清淨持禁戒人心無貪婬。於外六塵不多

流逸。因不流逸旋元自歸。塵既不緣根無所偶。反流全一六用不行

。十方國土皎然清淨。譬如琉璃內懸明月。身心快然妙圓帄等獲大

孜隱。一切如來密圓淨妙皆現其中。是人劭獲無生法忍。從是漸修

隨所發行孜立聖位。是則名為第三增進修行漸次。

阿難是善男子欲愛乾枯根境不偶。現前殘質不復續生。執心

虛明純是智慧。慧性明圓瑩十方界。乾更其慧名乾慧地。欲習初乾

未與如來法流水接。

4. Vân hà hiện-nghiệp?

_ A-Nan! Như-thị thanh-tịnh, trì cấm-giới nhân, tâm vô tham-dâm.

4. Sao gọi là dứt hiện-nghiệp?

_ A-Nan! Người có Bồ-Đề Tâm, nghiêm-trì giới-luật thanh-tịnh, thì tâm dứt sạch tham-nghiệp, dâm-nghiệp, sát-nghiệp và các tập-khí mê-muội.

_ Tâm không biến chuyển theo lục-trần và tự quay trở về Bổn-thể Chơn-Như Viên-giác.

_ Ư ngoại lục-trần, bất đa lưu dật, nhân bất lưu-dật, toàn nguyên tự quy.

(_ Không hay giong ruổi theo lục-trần ở ngoài, nhân không giong ruổi, tự xoay lại về tánh bổn-nguyên.)

_ Trần ký bất duyên, căn vô sở ngẫu, phản lưu toàn nhứt, lục dụng bất hành.

(_ Trần đã không duyên, thì căn không ngẫu-hợp với đâu nữa; trở ngược dòng về chỗ toàn nhứt, sáu cái dụng không hiện hành.)

_ Thập phương quốc-độ, hạo-nhiên thanh-tịnh, thí như Lưu-Ly, nội huyền minh-nguyệt.

_ Thân-tâm khoái-nhiên, diệu-viên bình-đẳng, hoạch đại an-ổn, nhứt-thiết Như-Lai, mật-viên tịnh-diệu, giai hiện kỳ trung, thị nhân tức hoạch, vô-sanh pháp-nhẫn, tùng thị tiệm tu, tùy sở phát hành, an lập Thánh-vị.

_ Thị đắc danh vi đệ-tam tăng-tấn tu-hành tiệm-thứ.

_ Trần không có sở-duyên, căn không có sở-đối, thì tác-dụng của căn không hành-động sai lầm được, hoàn-toàn trái nghịch với dòng ái-dục sanh-tử.

_ Như vậy thập phương quốc-độ thuần một nét thanh-tịnh, chẳng khác chi ngọc Lưu-Ly hiện rõ vầng trăng tỏ.

_ Thân được nhẹ nhàng, tâm được thanh thoát, nhiệm-mầu châu-viên bình-đẳng, an vui vô-tận, tất cả Như-Lai mật-viên tịnh-diệu đều hiển-hiện trong tâm, mặc-nhiên đắc vô-sanh pháp-nhẫn; tuần-tự tiến tu, tùy theo đạo-hạnh sở-phát mà an lập Thánh-quả.

_ Đó là đệ-tam tiệm-thứ tinh-tấn tu-hành.

_ A-Nan! Thị Thiện-nam-tử, dục-ái can-khô, căn-cảnh bất ngẫu. Hiện-tiền tàn _ A-Nan! Vị Thiện-nam-tử có Bồ-Đề Tâm, nghiêm-trì giới-luật thanh-tịnh, ái-chất, bất phục tục sanh. Chấp tâm hư-minh, thuần thị trí-tuệ. Tuệ-tánh minh-viên, oánh thập phương giới. Can hữu kỳ tuệ, danh Can-Tuệ-Địa.

(_ A-Nan! Thiện-nam-tử ấy, lòng dục-ái khô cạn, căn và cảnh không ngẫu-hợp. Thân tàn hiện-tiền, không còn tiếp tục sanh nữa. Nắm cái tâm rỗng sáng, thuần là trí-tuệ. Tánh trí-tuệ sáng suốt cùng khắp, soi thấu thập phương thế-giới. Chỉ có cái tuệ khô khan ấy, nên gọi là Can-Tuệ-Địa.)

_ Dục tập sơ can, vị dữ Như-Lai, pháp lưu thủy tiếp.

(_ Tập-khí ngũ-dục mới khô cạn, chưa tiếp giáp với dòng nước pháp của các Đức Như-Lai.)

dục khô cạn, nội-căn với ngoại-cảnh không phối-hiệp nhau; sắc thân dầu còn, nhưng chẳng sanh tiếp, tâm được thông suốt, trí-tuệ thuần-thục; Minh-Tánh châu-biến thập phương thế-giới, thành- tựu can-tuệ gọi là Can-Tuệ-Địa.

Can-Tuệ-Địa: thế-trí khô cạn, ái-dục không còn, căn và cảnh không còn phối-hiệp, nhưng chưa được Thánh-quả vì đạo-hạnh và trí-tuệ Bát-Nhã chưa phát sáng.

_ Tuy-nhiên ái-dục vừa khô cạn, chưa hiệp được với nước pháp-lưu của bậc Như-Lai tương-tiếp, như vậy phải hành đạo trải qua 54 địa-vị Bồ-Tát nữa mới cứu-cánh Phật-quả.

5. 5. THẬP-TÍN BỒ-TÁT.

1 劭以此心中中流入。圓妙開敷從真妙圓。重發真妙妙信常住。一

切妄想滅盡無餘。中道純真名信心住。

2 真信明了一切圓通。陰處界三不能為礙。如是乃至過去未來。無

數劫中捨身受身。一切習氣皆現在前。是善男子皆能憶念。得無

遺忘名念心住。

3 妙圓純真真精發化。無始習氣通一精明。唯以精明進趣真淨名精

進心。

_ Diệu-tín thường-trụ, nhứt-thiết vọng-tưởng, diệt tận vô dư, trung-đạo thuần-chơn, danh Tín-Tâm-Trụ.

(_ Tánh diệu-tín thường-trụ, tất cả vọng-tưởng diệt hết không còn, trung-đạo được thuần chơn, gọi là Tín- Tâm-Trụ.)

_ Chơn-tín minh-liễu, nhứt-thiết viên-thông, ấm xứ giới tam, bất năng vi ngại.

_ Như-thị nãi chí, quá-khứ vị-lai, vô số kiếp trung, xả thân thọ thân, nhứt-thiết tập khí, giai hiện-tại tiền, thị Thiện-nam-tử, giai năng ức niệm, đắc vô di vong, danh Niệm-Tâm-Trụ.

(_ Như thế cho đến trong vô-số kiếp quá-khứ vị-lai, tất cả tập-khí xả thân thọ thân đều hiện ra trước mặt, Thiện-nam-tử ấy đều có thể nhớ nghĩ được, không quên mất gì, gọi là Niệm-Tâm-Trụ.)

_ Diệu-viên thuần-chơn, chơn-tinh phát hóa, vô thỉ tập khí, thông nhứt tinh- minh.

(_ Tánh diệu-viên thuần-chơn, chơn-tinh phát hóa ra, các tập-khí vô-thỉ đều thông vào một tánh tinh-minh.)

_ Duy dĩ tinh-minh, tấn thú chơn-tịnh, danh Tinh-Tấn-Tâm.

(_ Chỉ dùng tinh-minh ấy, tiến đến chỗ chơn-tịnh, gọi là Tinh-Tấn-Tâm.) _ Tâm tinh hiện-tiền, thuần dĩ trí-tuệ, danh Tuệ-Tâm-Trụ.

_ Chấp-trì trí minh, châu-biến tịch-trạm, tịch-diệu thường ngưng, danh Định-Tâm- Trụ.

(_ Nắm giữ trí-tuệ sáng suốt, lặng đứng cùng khắp, tánh tịch-diệu thường đứng lại, gọi là Định-Tâm-Trụ.)

_ Định-quang phát-minh, minh tánh thâm-nhập, duy tấn vô thối, danh Bất- Thối-Tâm. (_ Định-quang phát-minh, đi sâu vào tánh sáng suốt, chỉ có tới, chớ không lui, gọi là Bất-Thối-Tâm.) - đức tín nhiệm-mầu thường-trụ, tất cả vọng-tưởng điên-đảo đều tiêu-vong, chỉ có trung-đạo thuần-nhứt chơn-thiệt, gọi là Tín-Tâm-Trụ.

2) Đức tín chơn-thiệt sáng tỏ thì nhứt-thiết đều viên-thông, 5 ấm, 12 xứ, 18 giới không thế nào ngăn ngại được;

- những sự xả-thân, thọ-thân trong vô-số kiếp quá-khứ và vị-lai, cho tới các tập-khí hiện-tiền, người Thiện-nam-tử tu- hành nhớ hết, không sót một mảy, gọi là Niệm-Tâm-Trụ.

3) Giữ được tâm thuần-nhứt chơn-thiệt, mầu-nhiệm châu-viên thì thể chơn-tịnh phát-sanh, tất cả tập-khí từ vô-thỉ đều dứt sạch;

- chỉ có một thể chơn-tinh sáng suốt, người Thiện-nam-tử dùng thể ấy tinh- tấn, đáng bậc chơn-thiệt thanh-tịnh, gọi là Tinh-Tấn-Tâm.

4) Tâm tinh-tấn nhiệm-mầu, viên-dung vô-ngại, dùng toàn trí-tuệ, gọi là Tuệ- Tâm-Trụ.

5) Giữ tròn trí-tuệ quang-minh, thanh-tịnh trang-nghiêm, huyền-diệu châu- viên, không còn chi vọng-xúc, thành-tựu đại-định, gọi là Định-Tâm-Trụ.

6) Đại-định sáng suốt, thâm-nhập Minh- Tánh, thì không bao giờ thối chuyển, luôn luôn tinh-tấn, gọi là Bất-Thối-Tâm. _ Tâm tấn an nhiên, bảo trì bất thất, thập phương Như-Lai, khí phần giao-tiếp, danh Hộ-Pháp-Tâm.

(_ Tâm an nhiên đi tới, giữ gìn không mất, giao-tiếp với khí-phần thập phương Như-Lai, gọi là Hộ-Pháp- Tâm.)

7) Giữ tròn tâm tinh-tấn thanh-tịnh an-nhiên, không sơ-suất và giao-hiệp với mười phương Như-Lai, vừa bảo-hộ Tâm-pháp, vừa bảo-hộ Phật-pháp, gọi là Hộ-

Pháp-Tâm.

_ Giác-minh bảo-trì, năng dĩ diệu-lực, hồi Phật từ quang, hướng Phật an trụ, do như song kính, quang minh tương đối, kỳ trung diệu-cảnh, trùng-trùng tương-nhập, danh Hồi-Hướng-Tâm.

8) Dùng oai-lực huyền-diệu gìn giữ tâm viên-giác và nhờ ánh sáng từ-bi của Phật an-trụ nơi tâm viên-giác, như hai cái gương đối-chiếu, ảnh hiện trở lại bên trong, tương-nhập trùng-điệp, gọi là

Hồi-Hướng-Tâm.

_ Tâm quang mật hồi, hoạch Phật thường ngưng, vô-thượng diệu-tịnh, an-trụ vô-vi, đắc vô di thất, danh Giới-Tâm- Trụ.

(_ Tự-Tâm thầm xoay Phật-quang trở về, được vô-thượng diệu-tịnh thường-trụ của Phật, an-trụ nơi vô-vi, được không bỏ mất, gọi là Giới-Tâm-Trụ.) 9) Tâm-thể Chơn-Như xoay lại hiệp với ánh sáng từ-bi của Phật, tức là được tâm-thể thường-tịch thường-chiếu, như-như bất-động và Phật-cảnh vô-thượng diệu-tịnh an-trụ vô-vi, không một mảy sơ-suất, gọi là Giới-Tâm-Trụ.

_ Trụ-giới tự-tại, năng du thập phương, sở khứ tùy nguyện, danh Nguyện-Tâm- Trụ.

(_ Tự-tại an-trụ nơi giới, có thể đi khắp mười phương, tùy nguyện mà đi, gọi là Nguyện-Tâm-Trụ.) 10) Trụ-giới an-nhiên, tự-tại vô-ngại, tâm-thể thanh-tịnh nhiệm-mầu, nên du-hành khắp mười phương quốc-độ, đi đâu cũng mãn nguyện, gọi là Nguyện-Tâm- Trụ.

6. 6. THẬP-TRỤ BỒ-TÁT.

1 阿難是善男子以真方便發此十心。心精發揮十用涉入。圓成一心

名發心住。

_ A-Nan! Thị Thiện-nam-tử, dĩ chơn phương tiện, phát thử thập tâm, tâm tinh phát huy, thập dụng thiệp nhập, viên-thành nhứt tâm, danh Phát-Tâm-Trụ.

_ Tâm trung phát minh, như tịnh Lưu-Ly, nội hiện tinh kim (vaøng ròng), dĩ tiền diệu-tâm, lý dĩ thành địa, danh Trị-Địa-Trụ.

_ Tâm địa thiệp tri, cu đắc minh-liễu, du lý thập phương, đắc vô lưu ngại, danh

Tu-Hành-Trụ.

_ Hạnh dữ Phật đồng, thọ Phật khí phần, như trung-ấm thân, tự cầu phụ-mẫu, âm-tín minh-thông, nhập Như-Lai chủng, danh Sanh-Quý-Trụ.

_ Ký du đạo thai, thân phụng giác dận, như thai dĩ thành, nhân-tướng bất khuyết, danh Phương-Tiện Cụ-Túc-Trụ.

_ Dung-mạo (hình daùng) như Phật, tâm tướng diệc đồng, danh Chánh-Tâm-Trụ.

_ Thân-tâm hiệp thành, nhựt ích tăng- trưởng, danh Bất-Thối-Trụ.

_ Thập thân linh-tướng, nhứt-thời cụ-túc, danh Đồng-Chơn-Trụ.

_ Hình thành xuất thai, thân vi Phật-tử, danh Pháp-Vương-Tử-Trụ.

_ Biểu dĩ thành nhân, như Quốc-Đại- Vương, dĩ quốc chư sự, phân ủy Thái-tử, bỉ Sát-Lợi-Vương, Thái-tử trưởng thành, trần liệt quán-đảnh, danh Quán-Đảnh- Trụ.

Đức Phật dạy:

1) Vị Thiện-nam-tử tu-hành, dùng phương-tiện chơn-thiệt phát-minh 10 tín-tâm, thuần-thục 10 diệu-dụng của ngũ-căn ngũ-lực thâu-nhiếp lại, viên-thành nhứt-tâm, gọi là Phát-Tâm-Trụ.

2) Tự-Tâm quang-minh như Lưu-Ly trong sạch có hiện tinh-kim, nương theo tâm huyền-diệu trước mà tu-tập thành tâm-địa, gọi là Trị-Địa-Trụ. 3) Tâm-địa hòa-hiệp, thuần một thể viên-giác sáng suốt, nên du-hành khắp mười phương thế-giới, không có chi ngăn ngại, gọi là Tu-Hành-Trụ. 4) Hạnh đồng với hạnh Phật, thọ khí-phần của Phật, ví như trung-ấm thân tự cầu phụ-mẫu, âm-tín minh-thông nhập giống Như-Lai, gọi là Sanh-Quý-Trụ. 5) Đã nhập giống Như-Lai, thừa-phụng Phật-chỉ, cũng như thành hình trong đạo-thai rồi thì tướng người không thiếu sót, tức là có đủ phương-tiện độ-sanh, gọi là Phương-Tiện Cụ-Túc-Trụ.

6) Dung-mạo đã giống như Phật, tất- nhiên tâm-tướng cũng đồng, gọi là Chánh-Tâm-Trụ.

7) Thân hiệp Phật-thân, tâm hiệp Phật-

Tâm, tăng trưởng phước-tuệ vô-lượng, gọi là Bất-Thối-Trụ.

8) Linh-tướng của thập-thân (2) đồng- thời huyền-diệu viên-thông, gọi là Đồng-Chơn-Trụ.

9) Thập thân đầy đủ ví như xuất đạo-thai, làm chơn Phật-tử nối dòng Như- Lai, gọi là Pháp-Vương-Tử-Trụ.

10) Thành-nhân sáng suốt, gánh vác Phật-sự, ví như vị Hoàng-đế ở trong xứ, đem quốc-chánh uỷ-nhiệm thái-tử, Đức Phật dùng cam-lộ thủy rưới lên đảnh Bồ-Tát, chẳng khác chi Hoàng-đế thiết lễ dùng hải-thủy rưới lên đầu thái-tử, gọi là Quán-Đảnh-Trụ. 7. 7. THẬP-HẠNH BỒ-TÁT.

1 阿難是善男子成佛子已。具足無量如來妙德。十方隨順名歡喜行

。

2 善能利益一切眾生名饒益行。

3 自覺覺他得無違拒名無嗔恨行。

4 種類出生窮未來際。三世帄等十方通達名無盡行。

5 一切合同種種法門。得無差誤名離癡亂行。

6 則於同中顯現群異。一一異相各各見同名善現行。

7 如是乃至十方虛空滿足微塵。一一塵中現十方界。現塵現界不相

留礙名無著行。

8 種種現前咸是第一波羅蜜多名尊重行。

9 如是圓融能成十方諸佛軌則名善法行。

10 一一皆是清淨無漏。一真無為性本然故名真實行。

_ A-Nan! Thị Thiện-nam-tử, thành Phật-tử dĩ, cụ-túc vô-lượng, Như-Lai diệu-đức, thập phương tùy thuận, danh Hoan-

Hỷ-Hạnh.

_ Thiện năng lợi-ích, nhứt-thiết chúng- sanh, danh Nhiêu-Ích-Hạnh.

_ Tự-giác, giác-tha, đắc vô-vi cự, danh

Vô-Sân-Hận-Hạnh. _ Chủng loại xuất sanh, cùng vi lai tế, tam thế bình-đẳng, thập phương thông- đạt, danh Vô-Tận-Hạnh.

_ Nhứt-thiết hiệp đồng, chủng chủng pháp-môn, đắc vô sai mậu, danh Ly-Si-

Loạn-Hạnh.

_ Tắc ư đồng trung, hiển-hiện quần dị, nhứt nhứt dị tướng, các các kiến đồng, danh Thiện-Hiện-Hạnh.

_ Như-thị nãi chí, thập phương hư-không, mãn túc vi-trần, nhứt nhứt trần Đức Phật dạy:

1) A-Nan! Vị Thiện-nam-tử đã nên trang Phật-tử thanh-tịnh, có đủ diệu-đức Như-Lai vô-lượng, hằng tùy thuận sở-nguyện của thập phương chúng-sanh mà cứu-độ, gọi là Hoan-Hỷ-Hạnh.

2) Dùng năng-lực từ-bi khôn khéo làm lợi-ích cho nhứt-thiết chúng-sanh, gọi là Nhiêu-Ích-Hạnh.

3) Tự mình giác-ngộ, lại năng giác-ngộ người, tự mình nhẫn-nhục lại năng dạy người nhẫn-nhục, do đó không còn một mảy hờn giận, gọi là Vô Sân-Hận-Hạnh.

4) Ứng hiện trong các loài để tùy duyên độ-sanh suốt ba đời quá-khứ hiện-tại cho tới vị-lai, thông-đạt cả thập phương, không bao giờ thối chuyển, gọi là Vô- Tận-Hạnh.

5) Nhứt-thiết pháp-hạnh độ-sanh đều hiệp đồng vô-lượng pháp-môn Như-Lai, không bao giờ sai lạc, gọi là Ly-Si-Loạn- Hạnh. 6) Trong pháp-hạnh hiệp đồng phát-hiện các pháp khác, trong các pháp khác vẫn thấy hiệp đồng pháp-hạnh, sự-lý viên-dung vô-ngại, gọi là Thiện-Hiện-Hạnh.

7) Thập phương hư-không bao-hàm nhứt-thiết vi-trần, mỗi vi-trần biến-mãn trung, hiện thập phương giới, hiện trần hiện giới, bất tương lưu ngại, danh Vô- Trước-Hạnh.

_ Chủng chủng biến-hiện, hàm thị đệ-nhứt, Ba-la-mật-đa, danh Tôn-Trọng-

Hạnh.

_ Như-thị viên-dung, năng thành thập phương, chư Phật quỷ-tắc, danh Thiện-

Pháp-Hạnh.

_ Nhứt nhứt giai thị, thanh-tịnh vô-lậu, nhứt-chơn vô-vi, tánh bản-nhiên cố, danh Chơn-Thiệt-Hạnh. thập phương thế-giới, hiện trần hiện giới viên-dung vô-ngại, gọi là Vô-Trước-

Hạnh.

8) Các thứ biến hiện ấy ở trong độ đáo bỉ-ngạn đệ-nhứt, gọi là Tôn-Trọng-

Hạnh.

9) Viên-dung vô-ngại năng thành qui-tắc của thập phương chư Phật tùy cơ, ứng thời độ-sanh, gọi là Thiện-Pháp-

Hạnh.

10) Tất cả pháp-hạnh đều thanh-tịnh vô-lậu, thuần-nhứt chơn-thiệt vô-vi, Tự- Tánh bản-nhiên cứu-cánh Diệu-quả, gọi là Chơn-Thiệt-Hạnh.

8. 8. THẬP HỒI-HƯỚNG BỒ-TÁT.

1 阿難。是善男子滿足神通成佛事已。純潔精真遠諸留患。當度眾

生滅除度相。迴無為心向涅槃路。名救護一切眾生離眾生相迴向

。

2 壞其可壞遠離諸離。名不壞迴向。

3 本覺湛然覺齊佛覺。名等一切佛迴向。

4 精真發明地如佛地。名至一切處迴向。

5 世界如來互相涉入得無罣礙。名無盡功德藏迴向。

6 於同佛地地中各各生清淨因。依因發揮取涅槃道。名隨順帄等善

根迴向。

7 真根既成十方眾生皆我本性。性圓成尌不失眾生。名隨順等觀一

切眾生迴向。

8 劭一切法離一切相。唯劭與離二無所著。名如相迴向。

9 真得所如十方無礙。名無縛解脫迴向。

10 性德圓成法界量滅。名法界無量迴向。

_ A-Nan! Thị Thiện-nam-tử, mãn túc thần-thông, thành Phật sự dĩ, thuần-khiết tinh-chơn, viễn chư lưu-hoạn (lỗi laàm), đương độ chúng-sanh, diệt chư độ tướng, hồi vô-vi tâm, hướng Niết-Bàn lộ, danh Cứu-Hộ Nhứt-Thiết Chúng- Sanh, Ly Chúng-Sanh Tướng Hồi-Hướng.

Đức Phật dạy:

1) A-Nan! Vị Thiện-nam-tử có đủ thần-thông thành-tựu Phật-sự, thuần-khiết tinh-chơn, xa lìa các lưu-hoạn, trong khi độ-sanh không có các tướng năng-độ sở-độ, hồi tâm vô-vi và chỉ hướng một đường Niết-Bàn, gọi là Cứu-Hộ Nhứt- Thiết Chúng-Sanh, Ly Chúng-Sanh Tướng Hồi-Hướng. _ Hoại kỳ khả hoại, viễn ly chư ly, danh Bất-Hoại Hồi-Hướng.

(_ Diệt hoại tất cả cái gì có thể diệt hoại, viễn ly các sự ly, gọi là Bất-Hoại Hồi-Hướng.)

_ Bổn-giác trạm-nhiên, giác tề Phật-giác, danh Đẳng Nhứt-Thiết Phật Hồi-

Hướng.

(_ Tánh bổn-giác đứng lặng, giác-ngộ bằng Phật…)

_ Tinh-chơn phát minh, địa như Phật-địa, danh Chí Nhứt-Thiết Xứ Hồi-Hướng.

_ Thế-giới Như-Lai, hỗ-tương thiệp nhập, đắc vô quái-ngại, danh Vô-Tận Công-Đức-Tạng Hồi-Hướng.

_ Ư đồng Phật địa, địa trung các các sanh thanh-tịnh nhân, y nhân phát huy, thủ Niết-Bàn đạo, danh Tùy-Thuận Bình-Đẳng Thiện-Căn Hồi-Hướng.

_ Chơn-căn ký thành, thập phương chúng-sanh, giai ngã bổn-tánh. Tánh viên thành-tựu, bất thất chúng-sanh, danh Tùy-Thuận Đẳng-Quán Nhứt-Thiết

Chúng-Sanh Hồi-Hướng.

(_ Chơn-căn đã thành-tựu, thập phương chúng-sanh đều là bổn-tánh của mình. Bổn-tánh viên-mãn thành- tựu, không bỏ mất chúng-sanh, gọi là …)

_ Tức nhứt-thiết pháp, ly nhứt-thiết tướng, duy tức dữ ly, nhị vô sở trước, danh Chơn-Như-Tướng Hồi-Hướng.

(_ Tức tất cả pháp, ly tất cả tướng, cả tức và ly, hai cái đều không dính, gọi là …)

_ Chơn đắc sở như, thập phương vô- ngại, danh Vô-Phược Giải-Thoát Hồi- Hướng. _ Tánh-đức viên-thành, pháp-giới lượng diệt, danh Pháp-Giới Vô-Lượng Hồi- Hướng.

2) Hoại hết các pháp hoại, xa lìa hết các pháp xa lìa, gọi là Bất-Hoại Hồi-Hướng.

3) Bổn-giác thanh-tịnh trong sạch an-nhiên hiệp đồng cứu-cánh giác của

Phật, gọi là Đẳng Nhứt-Thiết Phật Hồi- Hướng.

4) Tự-Tâm Chơn-Như viên-giác tinh-chơn phát-minh diệu-dụng, thì tâm-địa đồng như Phật-địa, gọi là Chí Nhứt-Thiết Xứ Hồi-Hướng.

5) Như-Lai và thế-giới chúng-sanh, liên-hệ lẫn nhau, không có chi ngăn ngại, gọi là Vô-Tận Công-Đức-Tạng Hồi-Hướng. 6) Tâm-địa hiệp đồng Phật-địa, thì địa nào cũng phát-hiện nhân thanh-tịnh, do đó viên-chứng Niết-Bàn, gọi là Tùy-

Thuận Bình-Đẳng Thiện-Căn Hồi- Hướng.

7) Chơn-căn tròn đủ, thì thập phương chúng-sanh không ngoài Tự-Tánh, do đó Tự-Tánh thành-tựu viên-mãn nhưng chẳng bao giờ quên độ chúng-sanh, gọi là Tùy-Thuận Đẳng-Quán Nhứt-Thiết Chúng-Sanh Hồi-Hướng.

8) Tức pháp ly tướng, ‚tức‛ và ‚ly‛ đều không dính mắc chi cả, gìn giữ trung- đạo, gọi là Chơn-Như-Tướng Hồi- Hướng.

9) Tỏ ngộ được Chơn-Như thì thập phương pháp-giới không có chi ngăn ngại, gọi là Vô-Phược Giải-Thoát Hồi- Hướng.

10) Viên-thành được minh-đức tánh thì không có hạn-định pháp-giới mênh mông, gọi là Pháp-Giới Vô-Lượng Hồi- Hướng.

(_ Tánh-đức viên-mãn thành-tựu, lượng của pháp-giới diệt, gọi là...)

9. 9. TỨ GIA-HẠNH BỒ-TÁT.

阿難是善男子盡是清淨四十一心。次成四種妙圓加行。劭以

佛覺用為己心。若出未出猶如鑽火。欲然其木名為煖地。又以己心

成佛所履。若依非依如登高山。身入虛空下更微礙。名為頂地。心

佛二同善得中道。如忍事人非懷非出。名為忍地。數量銷滅迷覺中

道。二無所目名世第一地。

_ A-Nan! Thị Thiện-nam-tử, tận thị thanh-tịnh, tứ thập nhứt tâm, thứ thành tứ chủng, diệu-viên gia hạnh.

Đức Phật dạy:

_ A-Nan! Các vị Thiện-nam-tử nào thành-tựu tâm can-tuệ và thập-tín thập-trụ thập-hạnh thập hồi-hướng, tức là 41 tâm Bồ-Tát thanh-tịnh, thì theo tiệm-thứ mà thành-tựu tứ gia-hạnh huyền-diệu châu-viên như sau:

_ Tức dĩ Phật giác, dụng vi kỷ tâm, nhược xuất vị xuất, dụ như tán hỏa, dục nhiên kỳ mộc, danh vi Noãn-Địa.

(_ Tức lấy Phật giác, dùng làm tâm mình…) 1) Lấy Phật-giác làm tâm-nhân của mình, nhưng Phật-giác đạt mà chưa đạt, ví như dùi cây vào lửa, lửa muốn bén mà chưa bén, gọi là Noãn-Địa.

_ Hựu dĩ kỷ tâm, thành Phật sở-lý, nhược y phi y, như đăng cao-sơn, thân nhập hư-không, hạ hữu vi ngại, danh vi Đảnh-Địa.

(_ Lại lấy tâm mình, thành chỗ đứng của Phật…) 2) Lấy Bổn-Tâm làm chỗ sở-lý của Phật, nhưng nương mà chưa phải nương, ví như người leo núi cao, thân mình vào giữa hư-không mà chân vẫn chấm đất, còn ngăn ngại, gọi là Đảnh-Địa.

_ Tâm Phật nhị đồng, thiện đắc trung-đạo, như nhẫn sự nhân, phi hoài phi xuất, danh vi Nhẫn-địa.

(_ Tâm và Phật là đồng, khéo được trung-đạo, ví như người biết nhịn, không phải ôm vào, nhưng cũng không phải phát ra, gọi là…)

3) Tâm Phật hiệp đồng, thiện-đắc trung-đạo, ví như người gặp việc nhẫn-nhục, không cam cũng không bỏ, gọi là Nhẫn- Nhục-Địa.

_ Số lượng tiêu-diệt, mê giác trung-đạo, nhị vô sở mục, danh Thế Đệ-Nhứt Địa.

(_ Số lượng đều tiêu-diệt, mê, giác và trung-đạo, cả hai đều không có gì.) 4) Khi nhân và quả khác nhau thì mê trung-đạo, khi nhân và quả đồng nhau thì giác trung-đạo. Nay Tâm-Phật hiệp đồng thì số lượng dứt tuyệt, hai thứ mê và giác cũng tiêu vong, siêu-thoát thế-pháp, gọi là Thế Đệ-Nhứt Địa. 10. 10. THẬP-ĐỊA BỒ-TÁT.

1 阿難是善男子。於大菩提善得通達。覺通如來盡佛境界。名歡喜

地。

2 異性入同同性亦滅。名離垢地。

3 淨極明生名發光地。

4 明極覺滿名焰慧地。

5 一切同異所不能至。名難勝地。

6 無為真如性淨明露。名現前地。

7 盡真如際名遠行地。

8 一真如心名不動地。

9 發真如用名善慧地。

10 阿難是諸菩薩從此已往。修習畢功功德圓滿。亦目此地名修習位

。慈陰妙雲覆涅槃海名法雲地。

_ A-Nan! Thị Thiện-nam-tử, ư đại Bồ- Đề, thiện đắc thông-đạt, giác thông Như-Lai, tận Phật cảnh-giới, danh

Hoan-Hỷ-Địa. _ Dị tánh nhập đồng, đồng tánh diệc diệt, danh Ly-Cấu-Địa.

(_ Tánh khác nhập với đồng, tánh đồng cũng diệt.)

_ Tịnh-cực minh sanh, danh Phát- Quang-Địa.

_ Minh-cực giác mãn, danh Diệm-Tuệ- Địa. _ Nhứt-thiết đồng dị, sở bất năng chí, danh Nan-Thắng-Địa.

_ Vô-vi Chơn-Như, tánh tịnh minh lộ, danh Hiện-Tiền-Địa.

_ Tận Chơn-Như tế, danh Viễn-Hành-

Địa.

(_ Tột bờ bến Chơn-Như…)

_ Nhứt Chơn-Như Tâm, danh Bất-Động- Địa.

_ Phát Chơn-Như dụng, danh Thiện-Tuệ- Địa.

_ A-Nan! Thị chư Bồ-Tát, tùng thử dĩ vãng, tu tập tất công, công-đức viên-mãn, diệc mục thử địa, danh ‚Tu-tập- Đức Phật dạy:

1) A-Nan! Vị Thiện-nam-tử tỏ ngộ quả-vị Đại Bồ-Đề, giác-thông Như-Lai cho tới cảnh-giới của Phật, gọi là Hoan-Hỷ- Địa.

2) Tâm Chơn-Như hiệp đồng Phật-cảnh, cho tới sau rốt tánh hiệp đồng cũng diệt, gọi là Ly-Cấu-Địa.

3) Thanh-tịnh đến rốt ráo thì hoàn-toàn sáng suốt, gọi là Phát-Quang-Địa.

4) Hoàn-toàn sáng suốt, tức là giác-ngộ viên-mãn, gọi là Diệm-Tuệ-Địa.

5) Nhứt-thiết đồng dị đều dứt hết, gọi là Nan-Thắng-Địa.

6) Thật-hiện được tịnh-tánh Chơn-Như Vô-vi sáng suốt, gọi là Hiện-Tiền-Địa.

7) Cứu-cánh Bổn-giác thuần-nhứt chơn- thiệt, như-như bất-động, gọi là Viễn- Hành-Địa.

8) Hoàn-toàn Tự-Tâm Chơn-Như duy-nhứt, gọi là Bất-Động-Địa.

9) Phát-huy diệu-dụng của Tự-Tâm Chơn-Như, gọi là Thiện-Tuệ-Địa.

10) A-Nan! Chư Bồ-Tát tùng Tâm Chơn-Như, tu-tập viên-mãn vô-lượng công-đức, từ địa-vị này trở lên tức là vị‛, từ-âm diệu-vân, phú Niết-Bàn hải, danh Pháp-Vân-Địa.

(_ A-Nan! Các Bồ-Tát đó, từ đây về trước…) ‚Tu-tập-vị‛, từ-âm diệu-vân châu-viên khắp Niết-Bàn hải, gọi là Pháp-Vân-

Địa.

如來逆流如是菩薩。順行而至覺際入交名為等覺。

阿難從乾慧心至等覺已。是覺始獲金剛心中初乾慧地。如是

重重單複十二。方盡妙覺成無上道。是種種地皆以金剛。觀察如幻

十種深喻。奢摩他中。用諸如來毘婆舍那。清淨修證漸次深入。

阿難如是皆以三增進故。善能成尌五十五位真菩提路。作是

觀者名為正觀。若他觀者名為邪觀。

11. Như-Lai nghịch lưu, (_ Như-Lai ngược dòng trở lại.)

- như-thị Bồ-Tát, thuận hành nhi chí, giác-hải nhập-giao, giác tánh viên- thông, danh vi Đẳng-Giác.

(_ Vị Bồ-Tát đó thuận dòng đi tới, giác-ngộ vào chỗ giao-tiếp với nhau, gọi là Đẳng-Giác.)

_ A-Nan! Tùng can-tuệ-tâm, chí Đẳng-

Giác dĩ, thị giác thỉ hoạch Kim-Cang tâm trung, sơ-can-tuệ-địa.

(_ A-Nan! Từ tâm can-tuệ đến Đẳng-giác rồi, giác đó mới bắt đầu được sơ-can-tuệ-địa trong tâm Kim-

Cang.)

_ Như-thị trùng trùng đơn phức thập nhị, phương tận Diệu-Giác, thành Vô- Thượng-Đạo.

(_ Như vậy lớp lớp tu đơn, tu kép 12 vị, mới cùng tột

Diệu-Giác, thành đạo Vô-thượng.)

_ Thị chủng chủng địa, giai dĩ Kim- Cang, quán-sát như huyễn, thập chủng thâm-dụ.

(_ Các thứ địa ấy, đều lấy trí Kim-Cang quán-sát 10 thứ ví dụ như huyễn sâu xa.)

_ Sa-ma-tha trung, dụng chư Như-Lai, Tỳ-bà-xá-na, thanh-tịnh tu-chứng, tiệm-thứ thâm-nhập. _ A-Nan! Như-thị giai dĩ, tam tăng tiến 11. A-Nan! Chư Phật đi tắt, ngược dòng, khởi từ ngoài đi vào biển giác, - chư Bồ-Tát đi thuận dòng, thẳng đến biển giác, giác-tánh viên-thông, gọi là Đẳng-Giác.

_ A-Nan! Tu-hành từ tâm can-tuệ tới bậc Đẳng-Giác mới thấu-triệt trung-tâm điểm Kim-Cang của sơ-can-tuệ-địa.

_ Trùng-trùng điệp-điệp ở trong 12 vị-trí, dày công-phu tu-hành mới tròn quả

Diệu-Giác, thành đạo Vô-Thượng.

_ Ví như 10 thứ ví dụ quán-sát, lý như huyễn, dùng Bát-Nhã Kim-Cang quán nhân-địa vào quả-địa; - ở trong chánh-định, dùng phép quán của Như-Lai, tu-chứng thanh-tịnh, tuần-tự thâm-nhập Chơn-Thường.

_ Như vậy do tam tiệm-thứ tu-hành tinh-cố, thiện năng thành-tựu, ngũ thập ngũ vị, chơn Bồ-Đề lộ.

_ Tác thị quán giả, danh vi chánh-quán, nhược tha quán giả, danh vi tà-quán.

(_ Làm cái quán như vậy, gọi là chánh-quán; nếu quán cách khác, gọi là tà-quán.) tấn, khéo thành-tựu 55 địa-vị Bồ-Tát trên đường Chơn-Thiệt Giác-Ngộ trực-chỉ Tối-Thượng Niết-Bàn.

_ Đó là chánh-quán, ngoài ra các pháp quán khác là tà-quán.

12. 12. NĂM ĐỨC-HIỆU CỦA KINH

THỦ-LĂNG-NGHIÊM.

爾時文殊師利法王子。在大眾中劭從座起。頂禮佛足而白佛

言。當何名是經。我及眾生云何奉持。

佛告文殊師利。是經名大佛頂悉怛多般怛囉無上寶印十方如

來清淨海眼。亦名救護親因度脫阿難。及此會中性比丘尼。得菩提

心入遍知海。亦名如來密因修證了義。亦名大方廣妙蓮華王十方佛

母陀羅尼呪。亦名灌頂章句諸菩薩萬行首楞嚴。汝當奉持。

_ Nhĩ thời Văn-Thù-Sư-Lợi Pháp- Vương-Tử, tại đại-chúng trung, tức tùng tòa khởi, đảnh lễ Phật túc, nhi bạch Phật ngôn:

_ Đương hà danh thị kinh.

(_ Nên gọi kinh này là gì?)

_ Ngã cập chúng-sanh, vân hà phụng-trì?

_ Khi ấy, ngài Văn-Thù-Sư-Lợi Pháp- Vương-Tử ở trong Đại-chúng đứng dậy, cung-kính đảnh lễ và bạch Phật:

_ Bạch Đức Thế-Tôn! Đức Thế-Tôn có định danh-hiệu đặt cho kinh này chưa?

Vậy kinh này gọi là kinh chi?

_ Đại-chúng và tôi cần phụng-trì thế nào cho khế-hiệp Phật-chỉ?

(_ Tôi và chúng-sanh phải phụng-trì thế nào?)

Phật cáo Văn-Thù-Sư-Lợi:

_ Thị kinh danh:

_ Đại Phật-Đảnh Tát-Đát-Đa Bát-Đát- Ra, Vô-Thượng Bảo-Ấn, Thập Phương Như-Lai Thanh-Tịnh Hải-Nhãn.

_ Diệc danh: Cứu-Hộ Thân-Nhân (Độ thoát A-Nan cập Ma-Đăng-Già ư thử hội trung, Tánh Tỳ-khưu-ni, đắc

Bồ-Đề Tâm, nhập Biến-Tri hải).

_ Diệc danh: Như-Lai Mật-Nhân, Tu- Chứng Liễu-Nghĩa.

_ Diệc danh: Đại-Phương-Quảng Diệu- Liên-Hoa-Vương Thập Phương Phật- Mẫu Đà-Ra-Ni Chú.

Đức Phật dạy:

_ Văn-Thù! Kinh này có năm đức-hiệu:

1) Đại Phật-Đảnh Tát-Đát-Đa Bát-Đát-

Ra, Vô-Thượng Bảo-Ấn, Thập Phương Như-Lai Thanh-Tịnh Hải-Nhãn.

2) Cứu-Hộ Thân-Nhân.

(Vì cứu độ ngài A-Nan thoát nạn và nàng Ma-Đăng-Già ở trong Giáo- Hội, đắc tánh Tỳ-khưu-ni, đắc Tâm Bồ-Đề, vào biển Biến-Tri).

3) Như-Lai Mật-Nhân, Tu-Chứng Liễu- Nghĩa. 4) Đại-Phương-Quảng Diệu-Liên-Hoa- Vương Thập Phương Phật-Mẫu Đà- Ra-Ni Chú. _ Diệc danh: Quán-Đảnh Chương-Cú, Chư Bồ-Tát Vạn-Hạnh Thủ-Lăng- Nghiêm.

_ Nhữ đương nhứt tâm chí thành phụng-trì.

5) Quán-Đảnh Chương-Cú, Chư Bồ-Tát Vạn-Hạnh Thủ-Lăng-Nghiêm.

_ Văn-Thù! Ông và Đại-chúng cho tới nhứt-thiết chúng-sanh cần nhứt-tâm chí-thành phụng-trì tu-tập.

13. 13. NHÂN-QUẢ CẢM-ỨNG.

說是語已。劭時阿難及諸大眾。得蒙如來開示密印般怛囉義

。兼聞此經了義名目。頒悟禪那修進聖位。增上妙理心慮虛凝。斷

除三界修心六品微細煩惱。

_ Thuyết thị ngữ dĩ, tức thời A-Nan, cập chư đại-chúng, đắc mông Như-Lai, khai-thị mật-ấn, ‚BÁT-ĐÁT-RA‛ nghĩa.

_ Kiêm văn thử kinh, liễu-nghĩa danh mục, đốn-ngộ Thiền-na, tu tấn Thánh- vị, tăng-thượng diệu-lý.

(_ Lại nghe được những tên gọi liễu-nghĩa của kinh này, liền ngộ được diệu-lý tăng-thượng để tu tiến vào các Thánh-vị trong thiền-na.)

_ Tâm lự hư-ngưng, đoạn trừ tam giới tu tâm lục phẩm, vi-tế phiền-não.

_ Khi Đức Phật dạy xong, ngài A-Nan và Đại-chúng ngưỡng cầu Đức Phật khai-thị tâm-ấn vi-mật MA-HA TÁT- ĐÁT-ĐA BÁT-ĐÁT-RA;

- vì nghe qua đức-hiệu liễu-nghĩa của kinh Thủ-Lăng-Nghiêm, các vị ấy tỏ ngộ pháp thiền-định trực-chỉ thành Phật, nhứt quyết tiến tu đến chỗ Diệu-Lý;

Liễu-nghĩa: nghĩa-lý đầy đủ, rốt ráo, trọn vẹn.

- tâm được rỗng không vắng lặng, dứt sạch sáu phẩm vi-tế phiền-não ở tam giới phàm-phu.

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.